P. 1
SEJARAH BAHASA MELAYU

SEJARAH BAHASA MELAYU

|Views: 483|Likes:
Published by Ainiss Nizri
1PPISMP AMBILAN JAN O8
1PPISMP AMBILAN JAN O8

More info:

Categories:Types, Resumes & CVs
Published by: Ainiss Nizri on Sep 20, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/14/2013

pdf

text

original

SEJARAH BAHASA MELAYU DAN FONETIK FONOLOGI Oleh : Nor Ain Bt Nizri Thiba R.

Vinthan IPG KAMPUS PENDIDIKAN TEKNIK, CHERAS

1

ISI KANDUNGAN

PERKARA

Muka surat

1.0 Pengenalan Bahasa Melayu 1.1 Asal Usul Bahasa Melayu 1.1.1 1.1.2 Bukti Bahasa Melayu Berasal Dari Asia Tengah Bukti Bahasa Melayu Berasal Dari Nusantara

4-5 6-8

1.2 Perkembangan Bahasa Melayu 1.2.1 1.2.2 1.2.3 Bahasa Melayu Kuno Bahasa Melayu Klasik Bahasa Melayu Moden

9-12

1.2.3.1 Tahap bahasa Malayu Moden Pascamerdeka 1.2.3.2 Fungsi Bahasa Melayu Moden 1.3 Berlaku Perubahan Aksara Penulisan Sehingga Kini 1.3.1 1.3.2 1.3.3 1.3.4 1.3.5 1.3.6 Pengaruh Bahasa Sanskrit Pengaruh Bahasa Jawa Pengaruh Arab-Islam Pengaruh Inggeris Pengaruh Bahasa Cina Pengaruh Portugis 12-15

2.0 Pendahuluan fonetik fonologi

16

2

2.1

Bunyi 2.1.1 Vokal depan 2.1.2 Vokal belakang 2.1.3 Vokal tengah

16-18

2.2 2.3

Bunyi Diftong Bunyi Konsonan 2.3.1 Konsonan Letupan 2.3.2 Konsonan sengau 2.3.3 Konsonan Geseran 2.3.4 Konsonan getaran 2.3.5 Konsonan sisian 2.3.6 Separuh vokal

18 19-22

2.4 2.5

Bagaimana Bunyi Dihasilkan. Konsonan Pinjaman Bahasa Melayu.

23-36 37 38 38 39

Refleksi Lampiran Bibliografi

1.0

Pengenalan Bahasa Melayu

3

Bahasa Melayu ialah bahasa kebangsaan Malaysia, Indonesia, dan Brunei, serta salah satu bahasa rasmi di Singapura. Di Indonesia, bahasa Melayu kini dipanggil bahasa Indonesia, dan di Malaysia, bahasa Melayu juga dipanggil bahasa Malaysia. Selain daripada keempat-empat negara tersebut, bahasa Melayu juga ditutur oleh penduduk-penduduk Melayu di Thailand Selatan, Filipina, Kemboja, Vietnam, Sri Lanka dan Afrika Selatan. Menurut statistik penggunaan bahasa di dunia, penutur bahasa Melayu dianggarkan berjumlah lebih 300 juta (bersama penutur Bahasa Indonesia) dan merupakan bahasa keempat dalam turutan jumlah penutur terpenting bagi bahasa-bahasa di dunia selepas bahasa Mandarin, bahasa Inggeris dan bahasa Hindi/bahasa Urdu. Selain itu, dilaporkan sebanyak 70,000 orang mampu bertutur dalam bahasa Melayu di Sri Lanka, manakala di China, terdapat radio dalam bahasa Melayu. Bahasa Melayu juga diajar di universitiuniversiti di United Kingdom, Amerika Syarikat, Australia, Belanda, China, Jerman, New Zealand dan beberapa tempat yang lain. Bahasa Melayu Piawai ialah Bahasa Melayu Riau, Indonesia, seperti yang dipersetujui oleh Indonesia, Malaysia, dan Brunei. Bahasa Melayu Riau dianggap tempat kelahiran bahasa Melayu. Di Malaysia, bahasa Melayu mengalami perubahan nama beberapa kali. Pada awal 1970-an, Bahasa Melayu dinamakan Bahasa Malaysia atas sebab politik. Namun sejak akhirakhir ini, nama "Bahasa Melayu" digunakan semula. Bermula tahun 2007, bahasa kebangsaan Malaysia dinamakan kembali kepada Bahasa Malaysia sebagai simbol bahawa bahasa ini adalah bahasa untuk semua dan tidak mengira kaum. Di Indonesia, bahasa Melayu juga dikenali sebagai Bahasa Indonesia atas sebab persatuan dan kesatuan bangsa Indonesia iaitu Sumpah Pemuda tahun 1928. Di Singapura dan Brunei, Bahasa Melayu tidak mengalami sebarang perubahan nama.

Bahasa

Melayu

mempunyai

banyak

dialek

dan

setiap

dialek

mempunyai perbezaan ketara dari segi sebutan dan kosa kata. Misalnya, bahasa Melayu Jawa atau bahasa Jawa mempunyai banyak perkataan yang 4

tidak diketahui oleh penutur bahasa Melayu yang lain. Selain itu, bahasa yang digunakan oleh masyarakat peranakan atau Cina Selat (campuran pendatang Cina dan penduduk asal) merupakan campuran antara Bahasa Melayu dan dialek Hokkien. Bahasa ini dahulunya banyak digunakan di negeri-negeri Selat seperti Pulau Pinang dan Melaka. Walaubagaimanapun, kini kaum peranakan lebih gemar berbahasa Hokkien atau Inggeris. Bahasa Melayu merupakan bahasa aglutinatif, bermaksud makna perkataan boleh diubah dengan menambah imbuhan tertentu. Umumnya, kata dasar (atau kata akar) terdiri daripada kata kerja. Penggunaan Bahasa Melayu di negara-negara ini berbeza bergantung kepada sejarah dan budaya. Bahasa Melayu menjadi bahasa rasmi di Malaysia pada 1968, tetapi Bahasa Inggeris masih digunakan dengan luas terutama sekali di kalangan masyarakat Cina dan India, sama seperti di Brunei. Berbeza di Indonesia, Bahasa Indonesia berjaya menjadi bahasa perantaraan utama atau lingua franca untuk rakyatnya yang berbilang kaum kerana usaha gigih kerajaan Indonesia dalam menggalakkan penggunaan Bahasa Indonesia selain Bahasa Belanda yang tidak lagi digunakan. Di Timor Leste, sekarang terlepas dari Indonesia menjadi negara Timor Leste, Bahasa Indonesia diterima sebagai "bahasa berkerja". Di Singapura, Bahasa Melayu dikekalkan statusnya sebagai bahasa kebangsaan walaupun Singapura mempunyai empat bahasa rasmi (iaitu Bahasa Inggeris, Cina, India, dan Melayu.) Di selatan Thailand, bahasa Melayu digunakan oleh orang-orang daripada Kesultanan Melayu Patani (orang Melayu Pattani), tetapi tidak memperolehi sebarang pengiktirafan daripada kerajaan. Pada awal tahun 2004, Dewan Bahasa dan Pustaka dan MABBIM mencadangkan Bahasa Melayu dijadikan bahasa rasmi ASEAN memandangkan lebih separuh jumlah penduduk ASEAN mampu bertutur dalam Bahasa Melayu. Walaubagaimanapun, perkara ini masih dalam perbincangan 1.1 Asal Usul Bahasa Melayu

5

Asal usul orang-orang Melayu masih kabur kerana sejarah kuno Asia Tenggara masih belum diselidiki dengan mendalam. Bagaimanapun, istilah "Melayu" adalah sangat baru dan timbul buat pertama kali dalam tulisan Cina antara tahun 644 dan 645 Masihi. Tulisan itu menyebut orang Mo-lo-yeu, tetapi letaknya kerajaan Mo-lo-yeu ini tidak dapat dipastikan: ada yang mengatakan di Semenanjung Tanah Melayu dan ada yang mengatakan di Jambi, Sumatera. Bukti konkrit yang pertama tentang bentuk dan sifat bahasa Melayu hanya terdapat sejak tahun 683, dengan terjumpanya empat buah batu bersurat di Kedukan Bukit, Palembang, pada 683 Masihi,Talang Tuwo, Palembang, pada 684 Masihi ,Kota Kapur, Pulau Bangka, pada 686 Masihi ,Karang Brahi, Meringin, daerah hulu Jambi pada 686 Masihi. Ada yang berpendapat bahawa bahasa Melayu berasal daripada golongan Austronesia di Yunan.Kumpulan pertama dikenali sebagai Melayu Proto.Mereka berpindah ke Asia Tenggara pada ZamanBatuBaru(2500 Sebelum Masihi). Mereka adalahketurunannya Orang Asli di Semenanjung Malaysia, Dayak di Sarawak dan Batak di Sumatera.Kumpulan kedua pula dikenali sebagai Melayu Deutro.Berpindah ke Asia Tenggara pada Zaman Logam kira-kira 1500 Sebelum Masihi.Keturunannya orang Melayu di Malaysia dikatakan lebih bijak dan dan mahir daripada Melayu Proto.Mereka bijak dalam bidang mereka astronomi, juga lebih pelayaran banyak dan daripada bercucuk Melayu tanam.Bilangan

Proto.Kawasan pantai dan lembah di Asia Tenggara merupakan tempat penempatan mereka.Kedua-kedua golongan dikenali sebagai Austronesia.Bahasa-bahasa yang terdapat di Nusantara sekarang berpunca daripada bahasa Austronesia ini. Selain itu,ada juga yang berpendapat bahasa Melayu berasal daripada Asia Tengah, ada juga yang berpendapat bahasa Melayu sudah lama wujud di Kepulauan Melayu 1.1.1 Bukti Bahasa Melayu Berasal Dari Asia Tengah

6

Menurut beberapa teori, penutur-penutur bahasa Melayu berasal daripada golongan Austronesia yang datang sejak 2500 SM dari daerah Yunnan dalam beberapa bentuk gelombang pergerakan manusia dan menduduki wilayah Asia Tenggara.Golongan pertama ini dipanggil Melayu Proto. Kemudian, pada kira-kira tahun 1500 SM, datangnya golongan kedua pula yang menduduki daerah pantai dan tanah lembah di Asia Tenggara yang dipanggil Melayu Deutro. Menurut Asmah Haji Omar,sebelum kedatangan Melayu Proton, kawasan Nusantara telah didiami oleh kelompok Melayu Negrito semenjak 5000SM, iaitu pada zaman Paleolitik atau zaman pertengahan. Mereka tinggal di dalam gua dan memburu binatang. Bahasa Austronesia tergolong dalam keluarga bahasa Austris. Rumpun bahasa Austronesia terbahagi kepada empat cabang, iaitu bahasabahasa di Kepulauan Melayu (atau Nusantara) ,bahasa-bahasa Polinesia umpamanya bahasa-bahasa Hawaii, Tonga, dan Maori,bahasa-bahasa Melanesia contohnya bahasa-bahasa di Kepulauan Fiji, New Caledonia dan Irian dan bahasa-bahasa Mikronesia misalnya bahasa-bahasa di Kepulauan Marianna, Marshall, Carolina dan Gilbert. Bahasa Melayu tergolong dalam cabang Nusantara yang mempunyai paling banyak bahasa, iaitu kira-kira 200-300 bahasa. Oleh itu, bahasabahasa Nusantara dibahagikan lagi kepada 16 golongan tertentu, antaranya golongan Filipina,umpamanya bahasa-bahasa Tagalog, Iloko, Bikol, dan Sulu ,golongan Sumatera,umpamanya bahasa-bahasa Aceh, Batak, Minangkabau, Melayu, Nias, Lampung, dan Orang Laut,golongan Jawa contohnya bahasa-bahasa Sunda, Jawa, dan Madura ,golongan Kalimantan umpamanya bahasa-bahasa Iban, Kenya Kayan, dan Melanau,golongan BaliSasak seperti bahasa ahasa Bali, Sasak, dan Sumbawa,golongan Sulawesi Selatan: umpamanya bahasa-bahasa Makasar, Bugis, dan Seko,golongan Halmahera Selatan-Irian Jaya antaranya bahasa-bahasa Halmahera Selatan, Nufur dan Kowiai.

7

Menurut ahli-ahli bahasa dan sejarah ini, Melayu Moden berasal daripada bahasa Melayu Klasik dan bahasa Melayu Klasik berasal daripada bahasa Melayu Induk. Bahasa Melayu Induk berasal daripada bahasa Melayu Purba yang juga merupakan asal daripada bahasa Melayu Kuno. Ini bermakna bahasa Melayu Moden bukanlah merupakan pengembangan daripada dialek Johor-Riau dan bahasa Melayu Moden tidak begitu rapat hubungannya dengan dialek yang lain. Dialek yang lain berasal daripada Melayu Induk manakala dialek Johor-Riau berasal daripada Melayu Klasik. 1.1.2 Bukti Bahasa Melayu Berasal Dari Nusantara Para pengkaji tidak bersetuju dengan hipotesis yang menyatakan kelompok Melayu berasal dari Asia Tenggara dan mereka telah mengemukakan satu lagi pendapat iaitu orang Melayu tidak datang dari luar tetapi memang telah lama wujud di Nusantara. Bukti yang pertama berdasarkan kajian kebudayaan. Seorang sarjana Inggeris, John Crawford mendapati tanah asal orang Melayu ialah di Sumatera dan Jawa kerana kedua-dua kawasan menunjukan perkembangan kebudayaan yang sangat menonjol berbanding dengan kawasan-kawasan lain di Nusantara. Bukti kedua pula ialah berdasarkan kajian bahasa yang meruju kepada kekerabatan antara bahasa Austronesia. Menurut Willam Marsden, bahasa melayu mempunyai keakraban dengan bahasa Polinesia, Melanesia, dan Mikronesia. Persamaan dapat dilihat dari segi bentuk kata dan struktur bahasa. Bukti seterusnya ialah melalui pengkajian tentang tengkorak. Kajian ini telah membuktikan bahawa manusia telah lama tinggal di Nusantara. Usia tengkorak manusia yang ditemui di Nusantara jauh lebih tua daripada tengkorak yang ditemui di Asia Tenggara. 1.2 Perkembangan Bahasa Melayu 8

Kedatangan agama Hindu, Islam dan penjajah Eropah ke Asia Tenggara telah menyebabkan perbezaan yang ketara berlaku antara bahasa Melayu Kuno, bahasa Melayu Klasik dan Bahasa Melayu Moden. Ini menyebabkan penutur bahasa Melayu Moden tidak mungkin dapat memahami bahasa Melayu dari zaman-zaman sebelumnya. Ahli bahasa membahagikan perkembangan bahasa Melayu kepada tiga tahap utama dan setiap tahap bahasa mempunyai sifatnya yang tersendiri misalnya bahasa Melayu kuno mempunyai pengaruh Sanskrit dan Hindu yang kuat, dan bahasa Melayu klasik terpengaruh dengan bahasa Arab dan Islam. Manakala bahasa Melayu moden lebih banyak dipengaruhi oleh penjajah Barat terutama sekali Inggeris.Bahasa Melayu Kuno ,bahasa Melayu Klasik ,bahasa Melayu Moden 1.2.1 Bahasa Melayu Kuno Merupakan keluarga bahasa Nusantara yang mencapai

kegemilangannya dari abad ke-7 hingga abad ke-13 pada zaman kerajaan Sriwijaya, sebagai lingua franca dan bahasa pentadbiran.Penuturnya berada di Semenanjung, Kepulauan Riau dan Sumatera.Ia menjadi lingua franca dan sebagai bahasa pentadbiran kerana bersifat sederhana dan mudah menerima pengaruh luar,tidak terikat kepada perbezaan susun lapis masyarakat dan mempunyai sistem yang lebih mudah berbanding dengan bahasa Jawa. 1.2.1.1 Ciri-Ciri Bahasa Melayu Kuno Antaranya ialah penuh dengan kata-kata pinjaman Sanskrit ,susunan ayat bersifat Melayu,bunyi b ialah w dalam Melayu kuno (Contoh: bulan wulan),bunyi e pepet tidak wujud (Contoh dengan - dngan atau dangan) ,awalan berialah mardalam Melayu kuno (contoh: berlepasmarlapas),awalan di- ialah ni- dalam bahasa Melayu kuno (Contoh: diperbuat - niparwuat),ada bunyi konsonan yang diaspirasikan seperti bh, th, ph, dh, kh, h (Contoh: sukhatshitta),huruf h hilang dalam bahasa moden (Contoh: semuasamuha, saya: sahaya)

9

1.2.2 Bahasa Melayu Klasik Kegemilangannya boleh dibahagikan kepada tiga zaman penting iaitu zaman kerajaan melaka ,zaman kerajaab acheh,zaman kerajaan johorriau.Antara tokoh-tokoh penulis yang penting ialah Hamzah Fansuri, Syamsuddin al-Sumaterani, Syeikh Nuruddin al-Raniri dan Abdul Rauf alSingkel. 1.2.2.1 Ciri-Ciri Bahasa Melayu Klasik Antaranya ialah ayat panjang, berulang, berbelit-belit,banyak ayat

pasif,menggunakan bahasa istana,kosa kata klasik: ratna mutu manikam, edan kesmaran (mabuk asmara), sahaya, masyghul (bersedih),banyak menggunakan perdu perkataan (kata pangkal ayat): sebermula, alkisah, hatta, adapun.Ayat songsang dan banyak menggunakan partikel ``pun'' dan `'lah'' 1.2.3 Bahasa Melayu Moden Bermula pada abad ke-19. Hasil karangan Abdullah Munsyi dianggap sebagai permulaan zaman bahasa Melayu moden.Sebelum penjajahan British, bahasa Melayu mencapai kedudukan yang tinggi, berfungsi sebagai bahasa perantaraan, pentadbiran, kesusasteraan, dan bahasa pengantar di pusat pendidikan Islam.Selepas Perang Dunia Kedua, British mengubah dasar menjadikan bahasa Inggeris sebagai pengantar dalam sistem pendidikan.Semasa Malaysia mencapai kemerdekaan, Perlembagaan Persekutuan Perkara 152 menetapkan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan.dan Akta Bahasa Kebangsaan 1963/1967 menetapkan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi negara. Laporan Razak 1956 mencadangkan bahasa Melayu sebagai pengantar dalam sistem pendidikan negara.

1.2.3.1 Tahap Bahasa Malayu Moden Pascamerdeka

10

Pelbagai usaha dilaksanakan untuk mengembangkan dan memajukan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan, antaranya ialah dengan menubuhkan Dewan Bahasa Dan Pustaka(DBP). selain itu pelbagai perancangan telah dilaksanakan antaranya ialah perancangan taraf bahasa, perancangan Korpus bahasa termasuklah pengekodan ejaan, pengekodan perkamusan, pengekodan peristilahan dan pengekodan tatabahasa. 1.2.3.2 Fungsi Bahasa Melayu Moden Terdapat beberapa fungsi bahasa melayu moden. Antaranya ialah sebagai bahasa komunikasi,bahasa kebangsaan, bahasa rasmi, bahasa perpaduan, dan bahasa ilmu. Bahasa komunikasi ialah menjadikan bahasa Melayu sebagai media komunikasi yang lengkap dan sempurna. Selain itu juga, bahasa Melayu juga adalah sebagai alat untuk menyampaikan perasaan secara lisan atau tulisan. Bahasa kebangsaan pula ialah mengandungi perkara 152

perlembagaan Malaysia menyebut bahawa bahasa melayu merupakan bahasa Kebangsaan. Bahasa kebangsaan amat perlu bagi melambangkan identiti yang sama bagi semua kaum yang tinggal di Malaysia. Pemilihan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsan amat tepat kerana bahasa Melayu merupakan bahasa yang digunakan oleh kaum yang paling ramai, iaitu bangsa melayu. Bahasa rasmi pula bermaksud, bahasa yang digunakan dalam urusan rasmi negara. Antara fungsi bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi dalam pentadbiran ialah sebagai bahasa lisan kakitangan kerajaan dalm menjalankan tugas rasmi kerajaan; sebagai media dalam urusan surat menyurat; digunakan dalam semua rekod kerajaan; media untuk menulis undang-undang dan peraturan negara; dan digunakan dalam borang urusan rasmi kerajaan. Bahasa perpaduan pula ialah bahasa Melayu sebagai satu alat yang dapat menyatupadukan kaum di Malaysia ini. Bahasa kebangsan di melaysia

11

sangat penting kerana Malaysia merupakan negara yang berbilang kaum. Selain itu bahasa melayu diharapakan dapat mencetus rasa megah dan mencintai bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan dan bahasa yang menunjukkan identiti nasional. Fungsi bahasa Melayu sebagai bahasa perpaduan disalurkan melalui Dasar Pelajaran Nasional. Bahasa ilmu pula ialah bahasa Melayu yang digunakan sebagai bahasa penghantar dalam bidang pendidikan di Malaysia ini. Melalui penggunaan 1 bahasa di sekolah, maka perpaduan dapat dipupuk dalam kalangan masyarakat majmuk. 1.3 Berlaku Perubahan Aksara Penulisan Sehingga Kini Selain itu,penulisan bahasa Melayu telah mengalami perubahan aksara penulisan sehingga kini dan menggunakan beberapa jenis huruf yang saling berganti. Tulisan yang mula dipakai adalah tulisan Pallava yang berasal dari India. Tulisan Pallava ini kemudian mengalami perubahan. Oleh itu, timbul jenis-jenis tulisan seperti berikut:,tulisan rencong,tulisan pallava,tulisan kawi,tulisan jawi dan tulisan rumi Terdapat juga pengaruh daripada bahasa asing di dalam bahasa Melayu antaranya Sanskrit, Inggeris, Belanda, Jawa, Arab dan sebagainya. 1.3.1 Pengaruh Bahasa Sanskrit Bahasa Sanskrit telah banyak mempengaruhi bahasa Melayu apabila bahasa Melayu berada di peringkat kuno, iaitu pada peringkat sebelum bahasa Melayu mencapai zaman klasik pada zaman Kesultanan Melayu Melaka yang Bahasa Melayu telah mengalami zaman kuno antara abad ke-7 dan abad ke-13. Bukti pengaruh bahasa Sanskrit ke dalam bahasa kuno dapat dikesan di dalam batu bersurat yang ditinggalkan oleh kerajaan Srivijaya. Mengenai bukti bahasa Melayu kuno, terdapat empat batu bersurat yang penting, iaitu yang dijumpai di,Kedukan Bukit, Palembang (683 M) ,Talang Tuwo, Palembang (684 M),Kota Kapur, Pulau Bngka (686 M),Karang Brahi, Meringi, daerah hulu Jambi (686 M). 12

Selain itu sebagai faktor sampingan, faktor kemegahan juga faktor yang mendorong kepada peminjaman bahasa dari bahasa Sanskrit. Ini adalah kerana bahasa Sanskrit merupakan bahasa yang dianggap bahasa yang "tinggi-tinggi" pada zaman kuno. Penyerapan bahasa Sanskrit dalam bahasa seharian dijadikan satu cara perolehan kemegahan. Keadaan ini khususnya menyebabkan peminjaman perkataan yang sudah ada dalam bahasa Melayu asli, tetapi digantikan juga dengan bahasa Sanskrit, kerana barangkali dianggap lebih sesuai, lebih sedap bunyinya ataupun semata-mata kerana disangka lebih "tinggi" mutunya kerana bahasa Sanskrit merupakan bahasa sarjana. Dalam bahasa Melayu,terdapat 677 perkataan yang berasal daripada bahasa Sanskrit. Berikut disenaraikan beberapa contoh perkataan Sanskrit yang dipinjam ke dalam bahasa Melayu.contohnya Bahasa Sanskrit(dukkha) dalam Bahasa Melayu(duka) 1.3.2 Pengaruh Bahasa Jawa Bahasa Jawa dan bahasa Melayu merupakan bahasa serumpun. Kedua-kedua bahasa tergolong kepada keluarga bahasa Indonesia. Terdapat dua faktor utama dalam penyebaran pengaruh bahasa Jawa ke Bahasa Melayu, iaitu pengaruh melalui penyebaran cerita panji,Pengaruh melalui interaksi sosial. Cerita panji ialah sejenis cerita yang berasal dari Jawa. Isinya adalah mengenai wira dan wirawati. Cerita ini terdapat banyak versi, dan boleh dikesan di seluruh nusantara sehingga di Kemboja. Migrasi orang Jawa ke Tanah Melayu telah berlaku semenjak zaman Kesultanan Melayu Melaka. Pertempatan orang Jawa sudah dapat dikesan di bandar Melaka pada zaman itu, iaitu Kampung Jawa dan Parit Jawa. Walaubagaimanapun, migrasi orang Jawa ke Tanah Melayu yang ketara

13

berlaku bermula pada awal abad ke-19. Tumpuan migrasi Jawa adalah di negeri-negeri Selat dan juga negeri Selangor dan negeri Johor. Pertembungan orang tempatan yang menutur bahasa Melayu dengan pendatang Jawa yang menutur dalam bahasa Jawa telah menyebabkan unsur-unsur bahasa Jawa meresap ke dalam Bahasa Melayu. Walau bagaimanapun, perlu diketahui bahawa kata-kata pinjaman Jawa meresap ke dalam Bahasa Melayu secara terpencil dan tidak tersebar luas. Ia dikatakan diserap ke dalam Bahasa Melayu kerana migrasi orang-orang Jawa yang masih mengekalkan bahasa mereka dan tidak menguasai perbendaharaan bahasa Melayu yang sebenar.Contoh kata-kata pinjaman Jawa dalam bahasa Melayu:Perkataan(andong) maksudnya(Kereta kuda(sewaan) 1.3.3 Pengaruh Arab-Islam Bahasa Arab dan agama Islam sangat mempengaruhi perkembangan bahasa Melayu. Status bahasa Melayu yang bertaraf lingua franca dan keunikannya telah menyebabkan agama Islam disebarkan dalam bahasa Melayu dan tidak dengan bahasa Arab. Walau bagaimanapun, bahasa Arab melalui kedatangan agama Islam telah mempengaruhi perkembangan bahasa Melayu dalam beberapa aspek, antaranya perbendaharaan kata,sebutan kata dan tulisan.contoh bahasa arab(al-kursiy) dalam bahasa melayu(kerusi). 1.3.4 Pengaruh Inggeris Pengaruh bahasa Inggeris dalam bahasa Melayu merupakan pengaruh paling ketara dan paling meluas masa kini, dan lazimnya perkataan Inggeris dipinjam ke dalam bahasa Melayu apabila tiada perkataan tempatan untuk menggambarkan situasi baru yang memanggil satu panggilan khusus merujuk kepadanya. Contoh perkataan sebegini adalah konotasi (connotation), kompromi (compromise) dan siri (series). Tetapi kebingungan dan bantahan sering timbul apabila perkataan Inggeris yang diterima masuk ke dalam bahasa Melayu terlalu banyak sehinggakan ada yang bertindak sebagai pengganti perkataan yang telah wujud. 14

Dewan Bahasa dan Pustaka telah terus membenarkan kemasukan perkataan sebegini dalam kosa kata bahasa Melayu dan tidak menghiraukan bantahan yang dikemukakan. Penggunaan perkataan sebegini yang meluas di media pencetakan dalam bahasa Melayu di Malaysia seperti pada akhbar Utusan Malaysia telah mengeruhkan lagi permasalahan ini. Satu satunya kenyataan bimbang terhadap situasi ini pernah dilafazkan bekas perdana menteri Malaysia, Mahathir bin Mohammad meskipun beliau sendiri telah memperkenalkan suatu perkataan baru "bajet" menggantikan perkataan "belanjawan" semasa pembentangan belanjawannya yang terakhir, dengan alasan bahawa istilah belanjawan tidak tepat kerana anggaran kewangan kerajaan turut melibatkan hasil, dan bukan belanja semata-mata Berikut merupakan beberapa perkataan yang telah diterima dalam bahasa Melayu secara rasmi dan digunakan secara meluas dan dianggap telah diterima. Bahasa Inggeris(book) dalam bahasa Melayu (buku) 1.3.5 Pengaruh Bahasa Cina Dalam Kamus Dewan, terdapat kata-kata yang mempunyai etimologi berlabel C, ini merupakan kata-kata yang dipinjam daripada Bahasa Cina. Tapi bukan semua kata-kata yang berlabel C dalam Kamus Dewan Bahasa merupakan kata-kata yang dipinjam daripada Bahasa Cina. Dalam kajian kong 1993, telah menyimpulkan bahawa lebih kurang 261 kata patah perkataan Bahasa Melayu telah dipinjam daripada Bahasa Cina. Contohnya mahjung. 1.3.6 Pengaruh Portugis Beberapa contoh perkataan Portugis yang diserap dalam bahasa Melayu adalah seperti bahasa Portugis (al mario) dalam bahasa Melayu (almari) FONETIK DAN FONOLOGI

15

2.0

PENDAHULUAN Fonetik ialah kajian mengenai bunyi-bunyi bahasa yang dihasilkan

oleh manusia. Bunyi bahasa itu adalah bunyi-bunyi yang digunakan dalam bahasa untuk berkomunikasi. Ilmu fonetik ini dibahagikan kepada fonetik artikulatori, fonetik auditori dan fonetik akustik. Fonetik artikulasi adalah satu bidang kajian mengenai cara kita menggunakan alat dan daerah artikulasi bagi bertutur. Fonetik auditori pula adalah fonetik bagi mandeskripsi cara bagaimana kita memproses dan manginterpretasi bunyi-bunyi yang dihasilkan. Fonetik akustik pula adalah kajian fonetik yang ditakrifkan sebagai satu bidang kajian transmisi bunyi-bunyi yang dihasilkan oleh organ-organ sebutan kita. Di dalam fonetik terdapat beberapa aspek. Antaranya ialah bunyi bahasa. Bunyi bahasa ini terbahagi kepada vokal, konsonan dan diftong. 2.1 Bunyi vokal Bunyi vokal ialah bunyi yang dihasilkan dengan tidak melibatkan sebarang sekatan pengaliran udara. Bunyi vokal pula terbahagi kepada 3 iaitu vokal depan, belakang dan tengah. Vokal depan terbahagi kepada 4 jenis iaitu vokal depan sempit, separuh sempit, separuh luas, dan luas Vokal depan pula terbahagi kepada 4 jenis. Jenisnya ialah vokal depan sempit [i], vokal depan separuh sempit[e], vokal depan separuh luas[ε] dan vokal depan luas [a]. Contoh : 2.1.1 Vokal depan Vokal depan ialah bunyi [i], [e], [ε], [a] (1) Vokal depan sempit [i] Contoh penggunaan vokal [i] : [ # ikan # ] [ # bila # ] [ # hati # ]

(2)

Vokal depan separuh sempit [e] 16

Contoh penggunaanvokal [e] : [ # elo? # ] [ # sepa? # ] [ # sate # ] (3) Vokal depan separuh luas [ε] Contoh penggunaan vokal [ε] : [ # εlok # ] [ # otε # ] (4) Vokal depan luas [a] Contoh penggunaan vokal [a] : [ # aku # ] [ # hati # ] [ # bila # ] 2.1.2 Vokal belakang Vokal belakang pula terbahagi kepada 4 jenis juga iaitu vokal belakang sempit [u], vokal belakang separuh sempit [o], vokal belakang separuh luas [‫ ]כ‬dan vokal belakang luas [a] Contohnya (1) Vokal belakang sempit [u] Contoh : [ # ulam # ] [ # suka # ] (2) Vokal belakang separuh sempit [o] Contoh : [ # omba? # ] [ # soto # ] [ # sora? # ] (3) Vokal belakang separuh luas [‫]כ‬ Contoh : [ # b ‫כ‬rak # ] [ # tumpa ‫] # כ‬ (4) Vokal belakang luas [α] Contoh : [ # gulα # ] 2.1.3 Vokal tengah 17

Vokal tengah hanya ada 2 jenis. (1) Vokal tengah pendek [∂] Contoh : [ # ∂ma? # ] [ # l∂bah # ] [ # ap∂ # ] (2) Vokal tengah panjang [3] Contoh : [ # di3 # ] [ # kaj3 # ] [ # saj3 # ] 2.2 BUNYI DIFTONG Diftong pula mempunyai 3 jenis iaitu diftong [ai], diftong [au], dan diftong [oi]. Bunyi diftong adalah bunyi geluncuran. Mempunyai tiga bunyi diftong iaitu [ai], [au], [oi]. Contohnya (a) Diftong [ai] Contoh: [ # pandai # ] [ # sampai # ] [ # tapai # ] (b) Diftong [au] Contoh : [ # pulau # ] [ # kalau # ] [ # k∂rbau # ] (c) Diftong [oi] Contoh : [ # kaloi # ] [ # amboi # ] [ # s∂poi # ]

2.3

Bunyi Konsonan

18

Bunyi konsonan terbahagi kepada 6 iaitu letupan, sengauan, geseran, getaran, sisian dan separuh vokal. Konsonan letupan ada 5 jenis antaranya ialah konsonan letupan 2 bibir [p] dan [b], letupan gusi [t] dan [d], letupan lelangit lembut [k] dan [g], letupan pita suara [?], dan letusan [c] dan [j]. 2.3.1 Konsonan letupan Contoh : (a) Konsonan letupan dua bibir [p] dan [b] Letupan bibir bersuara [p] : [ # lapan # ] [ # t∂tap # ] letupan bibir tak bersuara [b] : [ # balik # ] [ # kitab # ] (b) Konsonan letupan gusi [t] dan [d] Letupan gusi tak bersuara [t] : [ # tiga # ] [ # itu # ] [ # pusat # ] letupan gusi bersuara [d] : [ # dasar # ] [ # ada # ] [ # had # ] (c) Konsonan letupan lelangit lembut [k] dan [g] Letupan lelangit lembut tak bersuara [k] : [ # paku # ] letupan lelangit lembut bersuara [g] : [ # beg # ] [ # raga # ]

(d) Konsonan letupan pita bersuara [?] Letupan pita bersuara [?] : 19

[ # buda? # ] [ # bale? # ] [ # kaka? # ] (e) Konsonan letusan [c] dan [j] Letusan tak bersuara [c] : [ # cat # ] [ # kaca # ] [ # koc # ] Letusan bersuara [j] : [ # jalan # ] [ # baju # ] [ # garaj # ] 2.3.2 Konsonan sengau Konsonan sengauan pula terbahagi kepada 4 jenis. Contohnya ialah sengau dua bibir bersuara [m], sengau gusi bersuara [n], sengau lelangit keras gusi bersuara [‫ ,]תּ‬dan sengau lelangit lembut bersuara [ŋ]. Contohnya : (a) Sengau dua bibir bersuara [m] Contoh : [ # makan # ] [ # lama # ] [ # alim # ] (b) Sengau gusi bersuara [n] Contoh : [ # bina # ] [ # lapan # ] (c) Sengau lelangit keras gusi bersuara [Ŋ] Contoh : [ # Ŋawa # ] = nyawa (d) Sengau lelangit lembut bersuara [ŋ] Contoh : [ # malaŋ # ]=malang 2.3.3 Konsonan Geseran

20

Manakala konsonan geseran pula terbahagi kepada 5 jenis iaitu geseran gigi bibir [f] dan [v], geseran gusi tak bersuara [s] dan [z], geseran lelangit keras [Š] dan [ž], geseran lelangit lembut [x] dan [ү ], dan geseran pita suara[h]. Contoh: (a) Geseran gigi bibir [f] dan [v] Geseran gigi tak bersuara [f] : [ # fakir # ] [ # lafaz # ] geseran gigi bibir bersuara [v] : [ # novel # ] [ # variasi # ] (b) Geseran gusi tak bersuara [s] dan [z] Geseran gusi tak bersuara [s] : [ # sah # ] [ # kisah # ] [ # lipas # ] Geseran gusi bersuara[z] : [ # zaman # ] [ # baza # ] [ # hafiz # ] (c) Geseran lelangit keras [Š] dan [ž] Letusan lelangit keras tak bersuara [Š] : [ # Šubuh # ] Letusan lelangit keras bersuara [ž] : [ # žoho r# ] (d) Geseran lelangit lembut [x] dan [ү] Geseran lelangit lembut tak bersuara [x] : [ # abar # ] = khabar Geseran lelangit lembut bersuara [ ү ] : [ # үaeb # ] = ghai (e) Geseran pita suara [h] Geseran pita suara [h] : 21

[ # hati # ] [ # lihat # ] 2.3.4 Konsonan getaran Konsonan getaran pula hanya mempunyai 1 jenis sahaja iaitu konsonan getaran. Contoh : Konsonan getaran [r] : [ # rantai # ] [ # baru # ] [ # ular # ] 2.3.5 Konsonan sisian Konsonan sisian. mempunyai 1 jenis sahaja. Contoh : Konsonan sisian [l] : [ # lantai # ] [ # balam # ] 2.3.6 Separuh vokal Separuh vocal terbahagi kepada 2 iaitu separuh vokal dua bibir [w] dan separuh vokal lelangit keras [y]. Contohnya : (a) Separuh vokal dua bibir [w] Contoh separuh vokal[w] : [ # kawan # ] [ # pulaw # ] (b) Separuh vokal lelangit keras [y] Contoh separuh vokal [y] : [ # pakay # ] = pakai

Bagaimanakah Bunyi Dihasilkan

22

BUNYI VOKAL (1) Vokal depan (a) Vokal depan sempit [i] Vokal ini dihasilkan apabila bahagian hujung lidah diletakkan pada titik yang paling tinggi di bahagian depan mulut. Lelangit lembut pula diangkat rapat kepada belakang tekak dan menutup rongga hidung. Lihat rajah 1.0

(b) Vokal depan separuh sempit [e] Vokal ini dihasilkan dengan bahagian depan lidah ke bawah sedikit. Lelangit lembut diangkat rapat kepada belakang tekak. Bibir pula berada dalam keadaan terhampar. Lihat rajah 1.1

23

(c) Vokal depan separuh luas [ε] Vokal ini dihasilkan dengan depan lidah diturunkan. Lelangit lembut diangkat kepada belakang tekak dan menutup rongga hidung. Lihat rajah 1.2

24

(d) Vokal depan luas [a] Vokal ini dihasilkan dengan depan lidah diturunkan ke titik yang paling bawah dalam rongga mulut. Lelangkit lembut diangkat rapat kepada belakang tekak. Lihat rajah 1.3

(2) Vokal belakang (a) Vokal belakang sempit [u] Vokal ini dihasilkan dengan menaikkan belakang lidah setinggi yang mungkin. Lelangit lembut pula diangkat rapat kepada

25

belakang tekak. Bibir berada dalam keadaan bundar. Lihat rajah 2.0

(b) Vokal belakang separuh sempit [o] Vokal ini dihasilkan dengan belakang lidah diturunkan sedikit dan l lelangit lembut pula diangkat rapat pada belakang tekak. Bibir berada dalam keadaan bundar. Lihat rajah 2.1

26

(c) Vokal belakang separuh luas [‫]כ‬ Vokal ini dihasilkan dengan belakang lidah diturunkan lebih rendah dan lelangit lembut diangkat rapat kepada tekak. Bibir berada dalam keadaan bundar. Lihat rajah 2.2

(d) Vokal belakang luas [α] Vokal ini dihasilkan dengan belakang lidah diletakkan titik paling bawah. Lelangit lembut pula diangkat rapat kepada tekak. Bibir berada dalam keadaan bundar. Lihat rajah 2.3

27

(3) Vokal tengah (a) Vokal tengah pendek [∂] .Ia dihasilkan dengan meletakan lidah pada lantai rongga mulut. Bibir terbuka tetapi tidak luas. Lihat rajah 3.0

(b) Vokal tengah panjang [3] Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup rongga hidung, pita suara dirspstksn supaya bunyi yang keluar itu bersuara. 28

BUNYI DIFTONG (a) Diftong [ai] Hujung lidah menyentuhkan gigi depan pada bahagian bawahnya. Lelangit lembut dinaikkan dengan pita suara bergetar

(b) Diftong [au] Hujung lidah hampir-hampir menyentuh gigi depan. Bibir tidak berada dalam keadaan bundar. (c) Diftong [oi] Pembukaan rahang semasa lafaz ini adalah luas. Bentuk bibir adalah bundar.

BUNYI KONSONAN (1) Konsonan letupan

29

(a) Konsonan letupan dua bibir [p] dan [b] Letupan ini terhasil apabila bibir atas dan bawah dirapatkan. Lelangit dirapatkan ke dinding belakang rongga lidah. Lihat rajah 4.0

(b) Konsonan letupan gusi [t] dan [d] Letupan ini dihasilkan apabila hujung lidah dirapatkan ke gusi atas. Lelangit dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. Lihat rajah 4.1

30

.

(c) Konsonan letupan lelangit lembut [k] dan [g] Letupan ini dihasilkan apabila bahagian lidah dinaikkan sehingga menyentuh lelangit lembut. Lihat rajah 4.2

31

(d) Konsonan letupan pita bersuara [?] Letupan pita bersuara dihasilkan apabila pita suara dirapatkan dan keadaan ini menyebabkan aliran udara terkumpul dan tertahan. Lihat rajah 4.3

(e) Konsonan letusan [c] dan [j]

32

Lelangit lembut dinaikkan dan pita suara bergetar dan tidak bergetar bagi menghasilkan bunyi bersuara dan tak bersuara. Lihat rajah 4.4

(2) Konsonan sengau (a) Sengau dua bibir bersuara [m] Bibir bawah dirapatkan kepada bibir atas. Pita suara digetarkan. Lihat rajah 5.0

33

(b) Sengau gusi bersuara [n] Hujung lidah dirapatkan kepada gusi. pita suara digetarkan. Lihat rajah 5.1

(c) Sengau lelangit keras gusi bersuara [Ŋ] Lelangit keras dihasilkan dengan depan lidah dirapatkan kepada lelangit keras gusi. Lihat rajah 5.2

34

(d) Sengau lelangit lembut bersuara [ŋ] Lelangit lembut dalam keadaan biasa yang menyebabkan udara rajah 5.3 melalui rongga hidung. Pita suara digetarkan. Lihat

35

(3) Konsonan Geseran (a) Geseran gigi bibir [f] dan [v] Gigi bawah dan bibir atas dirapatkan tetapi tidak menghalang aliran udara lihat rajah 6.0

( 36

b) Geseran gusi tak bersuara [s] dan [z] Udara yang keluar dari paru-paru akan menyebabkan geseran berlaku. Lihat rajah 6.1

(c) Geseran lelangit keras [Š] dan [ž] Depan lidah dinaikkan ke arah lelangit keras tetapi tidak rapat. Lihat rajah 6.2

37

(d) Geseran lelangit lembut [x] dan [ү] Mengangkat belakang lidah rapat ke lelangit lembut lihat rajah 6.3

(e) Geseran pita suara [h] Pita suara dirapatkan yang mengakibatkan udara keluar di antara pita suara secara bergeser. Lihat rajah 6.4

38

(3) Konsonan getaran Lidah diangkat ke arah gusi dan udara dilepaskan dari paru-

paru menggetarkan hujung lidah dan pita suara. Lihat rajah 7.0

39

(4) Konsonan sisian Udara dilepaskan melalui kiri dan kanan lidah. Lelangit lembut dirapatkan ke arah tengah gusi. Lihat rajah 8.0

40

41

KONSONAN PINJAMAN DALAM BAHASA MELAYU Terdapat 11 konsonan pinjaman dalam bahasa Melayu iaitu (a) Geseran lelangit lembut [ # x # ] [ # γ # ] Contoh perkataan : [ # xianat # ] =khianat [ # γaeb # ]

(b) Geseran gusi bersuara [ # z # ] Contoh perkataan: [ # zaman # ] [ # zakat # ] (c) Geseran bibir gigi [ # f # ] [ # v # ] Contoh perkataan: [ # Fiker # ] [ # faseh # ] [ # juniversiti # ] [ # aktiviti # ] (d) Geseran gigi [ # ө # ] [ # σ # ] Contoh perkataan : [ # өalji # ] [ # σat # ] (e) Geseran gusi lelangit keras [ # ś # ] [ # ž # ]

42

Contoh perkataan: [ # žohor # ] [ # śa? # ] (f) geseran glotis [ # h # ] contoh perkataan : [ # hasad # ] [ # ahad # ]

Bibliografi

1. Nik Safiah Karim , Farid M.Onn, Hashim Haji musa, Abdul Hamid

2. Mahmood, 2008. Tatabahasa Dewan Edisi Ketiga. Selangor : Dawarna

Sdn Bhd.

3. Sharifah

Nor

Syed

Abd.Rahman,Nornajmah

Najmuddin,Rosdah

Omar,2007. Bahasa Melayu STPM kertas 1& 2.Selangor : Arah Pendidikan Sdn Bhd.

4. Nik Sarifah Karim,1998 Sosiolinguistik bahasa Melayu:Fajar Bakti Sdn

Bhd.

5. Mangantar Simanjentan,1982 Aspek Bahasa Dan Pengajaran :

Sarjana.

43

6. Kamaruddin Hj. Husin,1989 Laras Bahasa, Kula Lumpur : Utusan Publication Dan Distributions.

7. Asmah Hj Omar,1990 Aspek Bahasa dan Kajian : Dewan Bahasa dan

Pustaka.

8. Indrawati

Zahid,2006 Fonotik dan Fonologi : Pts Professional

Publishing Sdn.Bhd.

9. http://www.penerbit.usm.my/pen2006/dan/bab1.html.

10. http://www.tutor.com.my/STPM/asal_usul_bahasa_melayu.html.

11. Nik Safiah Karim , Farid M.Onn, Hashim Haji musa, Abdul Hamid Mahmood, 2008. Tatabahasa Dewan Edisi Ketiga. Selangor : Dawarna Sdn Bhd.

12. Sharifah

Nor

Syed

Abd.Rahman,Nornajmah

Najmuddin,Rosdah

Omar,2007. Bahasa Melayu STPM kertas 1& 2.Selangor : Arah Pendidikan Sdn Bhd.

13. Nik Sarifah Karim,1998 Sosiolinguistikbahasa Melayu:Fajar Bakti Sdn

Bhd.

44

14. Mangantar Simanjentan,1982 Aspek Bahasa Dan Pengajaran :

Sarjana.

15. Kamaruddin Hj. Husin,1989 Laras Bahasa, Kula Lumpur : Utusan Publication Dan Distributions.

16. Asmah Hj Omar,1990 Aspek Bahasa dan Kajian : Dewan Bahasa dan

Pustaka.

17. Indrawati

Zahid,2006 Fonotik dan Fonologi : Pts Professional

Publishing Sdn.Bhd.

18. http://www.penerbit.usm.my/pen2006/dan/bab1.html.

19. http://www.tutor.com.my/STPM/asal_usul_bahasa_melayu.html.

45

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->