As Syeikh Tahir Jalaluddin Tokoh Pemikir Tanah Air Biodata Syeikh Tahir Jalaluddin • Muhammad Tahir b Syeikh Muhammad

b Ahmad Jalaluddin • Lahir: 7 November 1869, Bukit Tinggi, Sumatra Barat, Indonesia • Bapa: Ulama terkenal Melayu Minangkabau • Guru di madrasah, Masjidil Haram, mufti Perak, Johor dan nazir sekolah agama Johor • Meninggal dunia: 1956, Perak Keperibadian Syeikh Tahir Jalaluddin • Mufti masa • Cinta ilmu • Tekun, gigih Pendidikan Syeikh Tahir Jalaluddin • Berlayar ke Mekah ketika 12 tahun • Belajar ilmu agama dengan pemimpin mazhab Suafie di Masjidil Haram • Menyambung pelajaran ilmu falak di Universiti Azhar • Diberi kepercayaan mengajar di Masjidil Haram Idea Islah Syeikh Tahir Jalaluddin • Amalkan Islam berteraskan al Quran dan as Sunnah yang bebas dari adat lama • Jauhkan pengaruh luar khususnya barat • Pelajari pelbagai ilmu fardu ain dan kifayah • Tolak taqlid buta Metode Syeikh Tahir Jalaluddin dalam Menyampaikan Idea Islah • Akhbar al Imam • Jawatan mufti disandang • Pengajaran sebagai guru Kegigihan Syeikh Tahir Jalaluddin dalam Memperjuangkan Idea Islah • Tentangan hebat daripada ulama tradisional • Dipenjarakan Belanda selama 9 bulan Sumbangan Syeikh Tahir Jalaluddin dalam Bidang Ilmu dan Pemikiran • Pemikiran Menerusi majalah al Imam Salurkan idea islah dan maklumat intelektual Islam • Pendidikan Menubuhkan madrasah • Ilmu Falak Pengembang ilmu falak di Malaysia

• Kesusasteraan • SHIEKH TAHIR JALALUDDIN • Rlwayat hldup • 1. Bukit Tinggi. gigih. Minangkabau. Indonesia pada tahun 1869 Masihi. • 4. 3. Bapanya. Sheikh Tahir Jalaluddin juga terkenal sebagai pemidato yang baik. Sheikh Tahir Jalaluddin seorang yang berbudi pekerti mulia. 5. Nama sebenar beliau ialah Muhammad Tahir bin Sheikh Muhammad bin Ahmad Jalaluddin 2. Sumatera Barat. 2. Beliau mempunyai asas pengetahuan agama yang kukuh. Beliau dilahirkan di Angkik. 3. Muhammad bin Ahmad Jalaluddin atau dikenali juga dengan gelaran Sheikh Langgang bin Ahmad Jalaluddin adalah seorang ulama terkenal. dan ahli falak yang mahir. tahun 1956. • Pendidikan . serta berani dalam perjuangan. Sheikh Tahir Jalaluddin menetap di Tanah Melayu kira-kira pada tahun 1900 Masihi setelah menetap di Makkah selama kirakira 12 tahun kerana menuntut ilmu. Di samping itu. Sifat-sifat peribadi • • • 1. Sheikh Tahir Jalaluddin meninggal dunia pada 26 Oktober.

Pada tahun 1893 ketika berusia 24 tahun. Mesir. Hasil usaha gigih Sheikh Tahir Jalaluddin. Semangat penjuangan untuk kemerdekaan juga ditiup oleh Sheikh Tahir Jalaluddin melalui gerakan pembaharuan bersama rakan-rakan seperjuangan beliau. beliau kembali ke Makkah untuk mengajar ilmu agama selama dua tahun. • • Kesan pemlklran • 1. Usaha-usaha Sheikh Tahir Jalaluddin menyedarkan masyarakat tentang pentingnya umat Islam membebaskan diri daripada kongkongan kepercayaan khurafat serta taklid membuta tuli. Sheikli Tahir Jalaluddin pulang ke tanah air dan mula mengembangkan pembaharuan dalam kefahaman Islam. • 3. sebuah majalah yang dinamakan "Al-Imam telah diterbitkan pada tahun 1906 yang mencetuskan semangat kemerdekaan daripada cengkaman panjajah. Pada tahun 1899. • 2. Mereka sama-sama memperjuangkan semangat pembaharuan dalam Gerakan Al-Tajdid Wal-Islah. Beliau menupakan pelopor pembaharuan gerakan Islam yang berteraskan al-Quran dan As-Sunnah dan berusaha membebaskan pemikiran sempit umat Islam. Propaganda barat terhadap Islam serta pemikiran barat yang mengelirukan umat Islam telah dapat ditangkis dengan hujahhujah daripada al-Quran melalui kitab yang beliau tulis seperti "Al-Islam Warradu Ala Muntaqidihi . Pemikiran beliau sedikit sebanyak telah dipengaruhi oleh Sheikh Muhammad Abduh dan Syed Jamaluddin Al-Afghani. 3. • 2.• 1. Setelah tamat pengajian di Mesir. Sheikh Tahir Jalaluddin gigih berusaha menyedarkan umat Islam serta mengajak mereka berusaha mendapatkan ilmu pengetahuan untuk mencapai kemajuan. 5. terutamanya ketika Sheikh Tahir Jalaluddin menuntut di Universiti AlAzhar. • • Sumbangan dan jasa-jasa • 1. • 3. Sheikh Tahir Jalaluddin menuntut ilmu agama di Makkah selama 12 tahun. 2. 4. . beliau melanjutkan pengajiannya dalam bidang ilmu falak di Universiti Al-Azhar.

Hasil karya beliau yang lain ialah sebuah kitab yang dibeni nama "Al-Islam Wannaddu Ala Muntaqidih • Shei kh Muh am mad Tahi r Sepanjang hampir seratus tahun yang kebelakangan. Disember 1869) di Ampat Angkat. Beliau yatim ketika kecil lagi dan dibesarkan oleh keluarga pihak ibunya. Jawa. bidang Falak Syari di alam Melayu Nusantara seringkali dikaitkan dengan nama Sheikh Muhammad Tahir Jalaluddin Al-Falaki Al-Azhari. • 3. penggunaan dan penyibaran ilmu tentangnya di kalangan 'alim ulamak yang bertanggungjawab membuat taqwim Islam tempatan. Ramadan 1286 Hijri (bersamaan 9hb. Sulawesi. Pemikinan beliau bukan sahaja tersebar luas di seluruh alam Melayu malahan juga di Sumatena. • 2. • • Hash karya • 1. dengan memasukkan sukatan pelajaran bagi ilmu pengetahuan yang sebelumnya tiada. dan Kalimantan. dan apabila . Sheikh Muhammad Tahir dilahirkan pada (hari Selasa) 4 hb.4. datuknya keturunan bangsawan Minangkabau bernama Tuanku Ahmad Jalaluddin. • 5. Sheikh Tahin Jalaluddin membeni sumbangan bermakna kepada penerbitan majalah "Al-Unwati Al-Wuthuqa. Bukit Tinggi (Minangkabau). Pembaharuan beliau ialah meninggalkan kesan terhadap kemajuan pendidikan baik di peringkat sekolah mahupun di peringkat pengajian tinggi. Beliaulah tokoh terulung yang telah memantapkan bidang fardu kifayah tersebut di rantau ini menerusi pengajaran. Beliau juga mengarang kitab "Al-Islam Wan Nasraniah maal Ilmi wal Madaniah. Bapanya seorang ulamak dikenali sebagai Sheikh Muhammad (juga Gergelar Tuanku Muhammad atau Tuanku Cangking). Sumatra Barat.

beliau dikenali juga sebagai ahli'Kaum Muda'atau golongan ulamak Reformis di kalangan masyarakat Melayu-Nusantara. Mesir selama 4 tahun (1314-1318 H.. anak seorang saudagar dari Kuala Kangsar. Sheikh Muhammad Tahir pernah juga menyumbangkan rencana-rencana ilmiah dalam akhbar tersebut. didikan Sheikh Tahir yang unik. Semasa di situ beliau menerima juga pengaruh daripada pemikiran Sayid Jamaluddin Al-Afghani dan Sheikh Muhammad Abduh. Hamdan dan Hamid. Mereka dikurniakan dengan enam orang anak -. Beliau bernikah dan bercerai sebanyak 5 kali semasa itu. Ma'ani. Hadith. bersamaan 28 September 1899 M. sama ada untuk membawa jemaah haji dari Sumatra ataupun untuk membuat perniagaan secara sampingan. sistem Adat Perpatih yang kuat itulah juga di antara sebab-sebab Sheikh Tahir berpindah keluar dari daerah Minangkabau dan merantau ke Tanah Melayu mulai tahun 1317H/ 1899M.yang bergiat dalam penulisan rencanarencana melalui akhbar yang berunsur Islam. Tafsir. Nahu. Bayan. Muhammad. Tauhid. kali ini ke Mesir. Sheikh Tahir kerap berulang-alik ke Makkah dan Mesir. 'Arudh. Sheikh Tahir pulang ke Sumatra ketika berumur 24 tahun dan selepas 4 tahun di sana. Perkahwinan Sheikh Muhammad Tahir semasa zaman mudanya di Sumatra tidak kekal. Beliau banyak dipengaruhi oleh ilmu. Usul Fiqh. Bidang Falak telah beliau perdalami lagi semasa belajar di Universiti Al-Azhar. Pendekatan seperti ini telah beliau terapkan sekembalinya ke Tanah Melayu. dengan membuat banyak sumbangan kepada majalah-majalah Al-lmam dan Al-lkhwan (di bawah kelolaan Sayid Sheikh Al-HadL dan Iain-Iain rakannya. kerana adat Minangkabau waktu itu sangat mendorong para wanita dan keluarga mereka untuk memperolehi zuriat daripada 'alim ulamak. pendekatan dan kealiman peribadi gurunya. Fiqah. Menerusi asuhan ibu yang berdidikasi. bersamaan 1893-1897 M. Walau bagaimanapun. Perkahwinan Sheikh Muhammad Tahir (pada 21 Jamadilawal 1317 H. Saraf. kemudahan pendidikan bercorak baru . dan surat khabar -Saudara. Azizah.iaitu Rahmah. dengan isterinya yang keenam bernama Aishah binti Haji Mustafa. seperti Al-Manar. Ahmad. Hisab Handasah dan Falak. Mantiq. Semasa di Mesir beliau mula berdampingan dengan tokoh-tokoh perjuangan Islam -seperti Sheikh Muhammad Rashid Ridha -. Sheikh Ahmad Khatib iaitu saudara berpangkat sepupu dengannya yang pada waktu itu terlantik sebagai Mufti Mazhab Shafi'i di Masjidil Haram. sekali lagi berangkat ke Timur Tengah. di atas persetujuan pihak-pihak isteri berkenaan. dan mengembalikan Islam ke landasan al-Qur'an dan Hadith yang suci. Beliau berada di Makkah selama lebih 12 tahun.). telah dihantar ke Makkah untuk belajar dan mendalami ilmu-ilmu agama Islam. tokoh Gerakan Isiah (Pembersihan) dan Reformasi Islam yang berjuang untuk membersihkan Islam daripada fahaman yang bercampurbaur adat-resam kuno. Di antara bidang-bidang yang telah beliau perolehi dan perdalami ialah ilmu-ilmu al Qur'an. Lantaran kegiatan Sheikh Muhammad Tahir yang berkait dengan pemikiran Reformasi inilah. Badi'. Dalam zaman mudanya. Perak) kekal sehingga akhir hayatnya.berumur hampir 12 tahun.

)./ 1925-28 M. Sheikh Muhammad Tahir Jalaluddin telah menjelajah ke banyak tempat di alam Melayu-Nusantara termasuk Tanah Melayu. Inilah di antara aspek peribadinya yang menyebabkan Sheikh Tahir tidak dapat menetap lama di sesuatu tempat. Muar -. Pusat Falaq Sheikh Tahir yang mengambil sempena nama beliau yang terletak di Pantai ACheh Pulau Pinang tempat cerapan hilal dan kajian falaq oleh USM Sebagai ulamak dan pejuang agama. Dalam lingkungan masa yang sama. Yang di Pertua Negeri Pulau Pinang pada waktu ini. (Tun) Hamdan terus meningkat dalam dunia pendidikan dan kerjayanya sehingga menjawat beberapa jawatan tinggi dan kini mendapat gelaran Tun serta menjadi Tuan Yang Terutama Yang dipertua Negeri Pulau Pinang.). "Beliau sentiasa mendahului zamannya!" menurut kata-kata anak Sheikh Tahir. di samping mempunyai pendirian yang tegas dan keras dalam hal-hal keagamaan. Beliau menjadi Hakim Besar Mahkamah Syariah di Taiping. Beliau mempunyai semangat anti penjajah yang kuat. Walau bagaimanapun. Bahasa Arab dan Bahasa lnggeris hendaklah dipelajari untuk menambahkan ilmu pengetahuan. kemudian pulang ke Kuala Kangsar. beliau sempat berkhidmat sebagai mudir (guru besar) Madrasah Haji Muhammad Taib. dan sekali lagi selama 3 tahun (1346-49 H. Beliau berkhidmat dengan negeri Johor Darul Takzim pada tahun 1335 H. Sheikh Tahir pernah bermastautin di Singapura untuk memberi sumbangan penulisan dan penerbitan majalah Al-Imam. di Parit Jamil.). maka anak Sheikh Tahir yang kelima. Beliau berkhidmat di Madrasah AlMasyhoor Pulau Pinang sebagai Pendidik dan Pengetua selama 3 tahun (1341-44 H. Sumatra. Semasa di Sumatra (1348 H. (1914 M.dan bakat serta rezekinya sendiri. fatwa-fatwa Sheikh Tahir tidak diterima oleh ulamak golongan 'Kaum Tua'./ 1920-23 M. tetapi akhirnya telah dibebaskan selepas ditahan selama enam bulan.) Haji Hamdan Sheikh Tahir. dalam zaman pemerintahan Sultan Idris. Singapura dan Kepulauan Riau. . di samping adanya pergeseran dengan golongan ulamak 'Kaum Tua'. sebagai Pendidik dan Nazir sekolahsekolah agama Johor selama 4 tahun. kemudiannya terlantik sebagai Mufti Negeri Perak Darul Ridzuan selama 3 tahun./1927 M.) beliau pernah dipenjarakan oleh penjajah Belanda atas suatu tuduhan palsu.iaitu sebuah sekolah menengah agama yang memberi pengajaran-pembelajaran Islam yang menyeluruh sambil menekankan bahawa Bahasa Melayu. Dalam dunia pendidikan Sheikh Tahir sentiasa mempunyai pemikiran dan pandangan yang jauh ke hadapan daripada pemikiran semasa dalam zamannya. iaitu Tun Dato'Seri (Dr.

Sheikh Muhammad Tahir Jalaluddin al-Falaki: Pelopor Gerakan Isiah Islamiyah di Tanah Melayu.2 (December 1977).) di "Seri Mutiara". Jabatan Muzium Negara Malaysia telah mengistiharkan tempat pemakaman beliau sebagai makam bersejarah untuk memperingati jasa beliau. Dalam Dewan Masyarakat. Pelopor Pembaharuan Pemikiran Islam di Malaysia. 1973. dan dikebumikan di Tanah Perkuburan Jalan Baru. Dalam Malaysia in History. Yang paling penting dari sudut Falak Syar'i ialah kitab Natijatul'Umur (diterbitkan pada tahun 1357 H. Perak mulai tahun 1350 (1929). Kuala Kangsar. 405-419./ 1936 M.). • Hamdan Hassan. kemudiannya bersara di Kuala Kangsar.Y. Affandi. 1-11. Sheikh Tahir Jalaluddin. (1928 M. hala kiblat.T. dan waktu solat untuk sepanjang zaman.). Januari 1977. • Mohd. dan Kitab Jadual Pati Kiraan iaitu panduan untuk menentukan waktu solat dan arah kiblat berserta logarithms untuk mengiranya (diterbitkan pada tahun 1362 H. Pemimpin Reformis Islam.) Haji Hamdan bin Sheikh Tahir. • Temubual dengan T. . 35-37. Universiti Kebangsaan Malaysia (21 Februari 1977).) iaitu kira-kira untuk Taqwim Hijrah dan persamaannya dengan Taqwim Miladi (Masehi). Perak. • Raja Mohd. Sarim Mustajab. bagi memperingati peranan dan ketokohan beliau dalam bidang Falak. Rujukan : • Cenderamata Majlis Memperingati Tokoh/ Ulama Islam Silam 1976/ 77 Sheikh Tahir Jalaluddin (1869-1956) Fakulti Pengajian Islam. pada 16 dan 20 September 1991 (bersamaan 8 dan 12 Rabiulawal 1412 H. vol 20. Dalam Dewan Bahasa. Sheikh Muhammad Tahir telah melahirkan karya-karya yang meliputi beberapa bidang. no. Sheikh Taliir Al-Azhari. Kini Kerajaan Negeri Pulau Pinang menamakan sebuah Pusat Observatori di Pantai Acheh Pulau Pinang sebagai Pusat Falak Sheikh Tahir.Sheikh Tahir ke Makkah sekali lagi pada tahun 1349 H./ 1941 M. Sheikh Muhammad Tahir Jalaluddin Al-Falaki Al-Azhari telah kembali ke rahmataullah pada pagi Jumaat 21 Rabiulawal 1377 (bersamaan 26 Oktober 1956) pada usia 87 tahun. Tun Dato'Seri (Dr. Namun begitu. beliau terus aktif sehingga akhir hayatnya sebagai ulamak-penulis dan ahli Falak Syar'i yang menabur khidmat baktinya kepada ramai penuntut yang kemudiannya menjadi ulamak. Pulau Pinang.