Kertas Kerja yang dibentangkan pada Konvensyen Tulisan Jawi anjuran Pusat Islam Malaysia, Bahagian Hal Ehwal

Islam, Jabatan Perdana Menteri, di Pusat Islam Malaysia, Kuala Lumpur, pada 6-8 November 1991.

Pedoman Ejaan Jawi yang Disempurnakan (1986)

Oleh ISMAIL BIN DAHAMAN Ketua Bahagian Penyelidikan Bahasa Dewan Bahasa dan Pustaka

1- Tujuan:

Tujuan kertas ini ialah: i) Untuk menyampaikan maklumat terakhir tentang perkembangan sistem ejaan Jawi yang rasmi, iaitu Pedoman Ejaan Jawi yang Disempurnakan (PEJYD) tahun 1986, yang dirumuskan oleh Dewan Bahasa dan Pustaka berdasarkan keputusan Konvensyen Tulisan Jawi tahun 1984.

2- Pengenalan: Latar Belakang Sejarah Penyempurnaan Tulisan dan Sistem Ejaan Jawi:

2.1- Tujuan Penyempurnaan Ejaan Ja wi: Penyempurnaan sistem ejaan Jawi bertujuan yang berikut: i) Untuk mewujudkan satu sistem tulisan dan ejaan Jawi yang kemaskini yang sekaligus menyelaraskan pelbagai kaedah ejaan Jawi yang tidak seragam dalam penggunaan (sebelum tahun 1986).

ii) Untuk membaiki atau membetulkan beberapa kelemahan atau kekurangan yang terdapat dalam sistem ejaan Jawi lama yang sedang digunakan, iaitu Sistem Ejaan Jawi Za'ba. iii) Untuk memodenkan sistem ejaan Jawi (selaras dengan perkembangan ejaan Rumi) supaya dapat diperl uas dan dipertingkatkan penggunaannya menjadi wahana penulisan bahasa Melayu moden, tanpa menghapuskan ciri -ciri khusus sejarah dan budayanya, bagi menghadapi perkembangan bahasa, bangsa dan negara dalam merealisasikan wawasan tahun 2020 dan seterusnya. 2.2- Langkah-langkah Penyempurnaan Ejaan Jawi (1981 -1989). Dua usaha penting pada peringkat awal penyempurnaan sistem tulisan dan ejaan Jawi ialah usaha yang dibuat oleh Pakatan Bahasa Melayu Persuratan Diraja Johor (P.Bm.P.B) yang menerbitkan sistem ejaan Jawi pada tahun 1937 (1), dan usaha yang dibuat oleh Allahyarham Zainal Abidin bin Ahmad (seterusnya disebut Za'ba) pada tahun 1939. Tulisan Jawi yang terpakai di sektor pendidikan dan dalam pelbagai urusan sejak awal abad ini hingga tahun 1986 ialah Sistem Ejaan Jawi Za'ba (seterusnya disebut Jawi Za'ba) yang diasaskan pada tahun 1939 (2) itu. Selepas itu, usaha untuk meneliti dan menyempurnakan ejaan Jawi tidak berlaku sehingga akhir tahun 1970 -an, kecuali oleh pihak swasta seperti Penerbit Majalah Dian. Dalam dekad 1980-an, antara usaha yang diambil untuk menyempurnakan sistem ejaan Jawi diperturunkan di bawah. i) Pada tahun 1981, Jawatankuasa Mengkaji Penggunaan Bahasa Malaysia (yang dilantik oleh Y.B. Menteri Pendidikan) telah memperakukan supaya "Sistem Ejaan Jawi yang ada sekarang hendaklah dikaji semula dan diperkemas. Sebuah buku Daftar Ejaan Rumi-Jawi yang lengkap hendaklah diusaha dan diterbitkan dengan segera". (3) ii) Untuk melaksanakan perakuan tersebut, Dewan Bahasa dan Pustaka telah melantik sebuah Jawatankuasa Mengkaji Semula Sistem Ejaan Jawi pada bulan Februari tahun 1983 (seterusnya disebut Jawatankuasa Ejaan Jawi DBP). Jawatankuasa tersebut dianggotai oleh pakar -pakar sistem ejaan Jawi yang mewakili Pusat Perkembangan Kurikulum, Jawatankuasa Tetap Bahasa Malaysia,

danDaftar Ejaan Melayu [JawiRumi] tahun 1949). Kemudian. dan Thailand (7) . Brunei Darussalam. v) Dalam tahun 1987. yang terdiri daripada wakil-wakil jabatan kerajaan. Bidang Tugas Jawatankuasa ini ialah membuat kajian semula terhadap Sistem Ejaan Jawi Za'ba ( Pelita Bahasa Melayu Penggal I [Permulaan Nahu Melayu] tahun 1941. Jawatankuasa Ejaan Jawi DBP telah mengadakan pertemuan dan menerima pandangan darip ada beberapa orang pakar serta bersetuju membuat sedikit pembaikan ke atas rumusan yang terkandung dalam PEJYD tahun 1986 itu. Hasilnya telah dirumuskan dan disusun oleh D ewan Bahasa dan Pustaka dalam tahun 1985. pusat pengajian tinggi. .dan Pusat-pusat Pengajian Tinggi Tempatan (4) . Berhad (6) . naskhah pedoman tersebut diperkemas dan diterbitkan sebagai edisi kedua dengan judul PEJYD (9) yang sama pada tahun 1987. iv) Cadangan yang dikemukakan oleh Jawatankuasa Ejaan Jawi DBP telah diterima dengan baik oleh peserta Konvensyen di Terengganu itu. Sistem Ejaan Jawi Dian (Majalah Dian) (5) dan sistem ejaan Jawi yang digunakan dalam penerbitan-penerbitan Syarikat Utusan Melayu Sdn. dan Dewan Bahasa dan Pustaka) yang diadakan pada 9-11 April 1984 di Terengganu. serta beberapa perwakilan rasmi dari negara Indonesia. Konve nsyen ini dihadiri oleh 150 orang pakar tentang ejaan Jawi. iii) Hasil kajian Jawatankuasa Ejaan Jawi DBP (1983) itu dibentangkan dalam Konvensyen Tulisan Jawi (Anjuran Yayasan Islam Terengganu. institusi dan badan sukarela di seluruh negara. dan diterbitkan pada tahun 1986 dalam bentuk buku berjudul Pedoman Ejaan Jawi yang Disempurnakan (8) (seterusnya disebut PEJYD). termasuk mereka yang fasih dalam bahasa Arab dan ahli agama Islam. Senarai kata masukan adalah berdasarkan senarai kata masukan dalam buku Daftar Ejaan Rumi Bahasa Malaysia (11) (1998). vi) Dengan berdasarkan PEJYD (1987) itu. Singapura. serta beberapa penerbitan Jawi yang lain. Dewan Bahasa dan Pustaka telah menyusun Daftar Ejaan Rumi-Jawi (10) yang pertama kali diterbitkan pada tahun 1988.

3. viii) Kini. dan (v) mengemaskan yang longgar. 1949). Sebaliknya yang dihasilkan hanyalah Sistem Ejaan Jawi Za'ba yang diperkemas dan dinyatakan semula dengan perkataan baru". yakni yang disusun oleh Almarhum Zainal Abidin bin Ahmad (Za'ba). Ciri-ciri Utama Dalam Sistem Ejaan Jawi yang Disempurnakan (1986). 1). (ii) melengkapkan yang kurang. Dengan itu. Dewan Bahasa dan Pustaka sedang menyus un edisi kedua Daftar Ejaan Rumi-Jawi . landasan yang digunakan bagi usaha penyempurnaan ejaan Jawi ialah Ja wi Za'ba (1941. iaitu (i) mengekalkan yang sudah kemas. Dalam cetakan kedua ini. (Kertas Kerja 1984. Buku cetakan kedua tahun 1989 ini memansuhkan penggunaan buku cetakan pertama tahun 1988. . Dengan terbitnya daftar ini kelak. 3.1. maka cara pengejaan kata dalam tulisan Jawi bagi semua bentuk kata dasar dan kata terbitan umum dapat diselesaikan dan disebarkan. 3. Daftar ini akan mengandungi semua kata dasar dan kata terbitan yang terdapat dalam perbendaharaan kata bahasa Melayu umum dewasa ini. Beberapa kesalahan pengejaan kata yang masih terdapat di dalamnya akan dibetulkan supaya sesuai dengan PEJYD . iaitu mewujudkan sistem ejaan Jawi untuk keperluan masa kini dan keperluan masa depan dengan berlandaskan sistem ejaan Jawi yang sedang digunakan.Dasar penyempurnaan ejaan jawi: Dasar penyempurnaan ejaan Jawi tahun 1986 cukup jelas. hlm. terutama perkataan pinjaman dan serapan daripada bahasa Arab. (iii) mengadakan yang tiada. (iv) menjelaskan yang kabur. daftar ini telah disemak semula dan diterbitkan cetakan kedua pada tahun 1989 (12) .vii) Daftar Ejaan Rumi-Jawi (1988) ini telah diterima dengan pelbagai reaksi oleh pengguna kerana terdapat beberapa banyak kesalahan pengejaan kata.Dengan landasan yang demikian. Proses penyempurnaan terhadap Jawi Za'ba itu dilakukan dengan lima kegiatan atau perkara (13) . terdapat pembetulan terhadap beberapa perkataan yang dicetak salah atau kurang tepat pengejaannya dalam cetakan pertama. Berdasarkan pandangan beberapa orang pakar. rumusan yang dibuat oleh Jawatankuasa Ejaan Jawi DBP sebagaimana yang diterima oleh Konvensyen Tulisan Jawi (1984) itu "bukanlah menghasilkan sesuatu sistem ejaan Jawi yang baru yang sama sekali menyimpang darip ada sistem ejaan sekarang.2.

apabila diteliti PEJYD dengan saksama. [r] ra. [d] da.3.Dalam kertas kerja ini.1. [m] mim. [t] ta dan ta marbutah. semua 30 huruf daripada tulisan Arab klasik dan tujuh yang disesuaikan bentuknya daripada huruf Arab. kami akan menampilk an kaedah atau aturan yang berupa "pembaikan" dan "tambahan" yang menjadikan Jawi Za'ba itu lebih sempurna sebagaimana yang termaktub dalam PEJYD . Ini sama dengan Jawi Za'ba. 4. Kesemuanya terdapat 37 huruf. iaitu hampir kesemuanya dengan pelambangan satu lawan satu antara huruf dengan fonem atau bunyi. Kedua-dua aspek "pembaikan" dan "tambahan" ini disifatkan sebagai kebaikan-kebaikan PEJYD yang disimpulkan sebagai melebihi sistem ejaan lama. Pelambangan Bunyi atau Fonem. Maklumat yang dimaksudkan itu ialah kaedah atau aturan yang berupa "pembaikan" dan kaedah atau aturan yang berupa "tambahan" kepada Jawi Za'ba. malah. huruf Jawi lebih lengkap untuk melambangkan semua fonem atau bunyi Melayu jati dan bunyi atau fonem pinjaman yang ada dalam bahasa Melayu moden kini. iaitu [b] ba.Pelambangan Konsonan. dan bukan huruf sebagai ejaan atau tulisan semata-mata. [w] wau dan [y] ya. [j] jim.3. [s] sin. lebih kaya daripada huruf Arab sendiri. [l] lam. Dalam PEJYD .4. Contoh-contoh ejaan lama yang disenaraikan di sini boleh berupa ejaan Jawi Za'ba atau ejaan yang tidak disenaraikan dalam Daftar Ejaan Melayu (Jawi-Rumi) Za'ba tahun 1949 tetapi digunakan sebagai ejaan Jawi Lama. 4. [n] nun. 3.Sebagai kesimpulannya. ternyatalah kepada kita dua kumpulan maklumat yang baru di dalamnya. Perinciannya: i) Tiga belas konsonan jati Melayu dilambangkan de ngan 13 huruf daripada bahasa Arab. . Ini lebih lengkap daripada Jawi Za'ba. Kesemua fonem konsonan jati dan fonem pinjaman yang terdapat dalam bahasa Melayu moden kini dapat dilambangkan oleh huruf huruf Jawi dalam PEJYD . [k] kaf. iaitu. [h] ha (simpul). iaitu maklumat yang tidak terdapat dalam Jawi Za'ba. Perkara ini dilihat dari sudut sistem huruf sebagai sistem bagi lambang bunyi atau lambang fonem.

Ini sama dengan Jawi Za'ba. Ini pembaikan kepada Jawi Za'ba / Lama. di samping penggunaan huruf kaf dan qaf bagi kata kata tertentu. Tidak ada kekecualian dalam aturan ini. huruf kaf digunakan sebagai lambang bagi konsonan [k] (bukan hentian glotis. Huruf qaf dipilih kerana sudah banyak penggunaann ya dalam Jawi Lama. Ini suatu kebaikan bagi kaedah mengajar dan belajar Jawi baru. [g] ga. iaitu huruf qaf.seolah-olah konsonan hentian glotis itu mempunyai tiga nilai bunyi yang berbeza. .ii) Lima bunyi konsonan jati dilambangkan denga n huruf Arab yang diubahsuai tanda titiknya. Dalam Jawi Za'ba / Lama. Dengan aturan baru dalam PEJYD ini. [c] ca. Perinciannya: a) Menggunakan huruf ( ) sahaja sebagai lambang bagi bunyi hentian glotis di akhir kata jati bahasa Melayu. dapat dikenal dengan mudah asal sesuatu kata (etimologi) dalam bahasa Melayu dengan cuma melihat kepada huruf akhir kata tersebut sama ada kaf atau qaf atau hamzah. kaf dan hamzah yang ketiga -tiganya digunakan tanpa aturan yang tertentu -. Contohnya: Rumi Budak Baik Pokok Za'ba PEJYD Berikutan aturan itu. iii) Bunyi konsonan jati Melayu hentian glotis [?] dilambangkan dengan huruf hamzah (di awal) atau huruf qaf (di akhir). tetapi plosif lelangit lembut tak bersuara) di akhir kata bahasa Inggeris dan bahasa -bahasa Eropah yang lain. terdapat tiga huruf yang biasa digunakan sebagai lambang hentian glotis penutup suku kata atau di akhir kata. [ny] nya dan [ng] nga. iaitu [p] pa. Manakala huruf hamzah (yang melambangkan hentian glotis) hanya terdapat di akhir kata pinjaman daripada bahasa Arab.

ha. zo. ghain. syin. ain.b) Menggunakan huruf hamzah sebagai lambang hentian glotis Melayu yang membuka suku kata kedua yang bermula denga n vokal (yakni. zai. sod. [sy] dan [f] satu per satu. to. iv) Empat belas fonem atau bunyi konsonan Arab yang diterima menjadi bunyi pinjaman dalam bahasa Melayu ialah yang dilambangkan dengan huruf tha. fa. Huruf baru va ini dicipta sebagai padanan bagi huruf rumi [v] untuk menulis atau mengeja kata daripada bahasa Inggeris dan bahasa-bahasa Eropah lain yang menggunakan aksara Latin yang mengandungi huruf tersebut. Semua kata daripada bahasa Arab yang mengandungi huruf-huruf ini diterima dan dikekalkan huruf dan bentuk ejaan katanya dalam bahasa Melayu. Contoh: Rumi Za'ba/Lama PEJYD .dan se-] dengan kata dasar yang bermula dengan vokal). kha. Ini pembaikan terhadap Jawi Za'ba/Lama. dod. ke. zal. Jawi Za'ba/Lama menggunakan sama ada huruf ba atau wau atau fa tanpa aturan yang jelas. Huruf zai. dan bukan di atas alif atau di bawah alif atau di atas garis dasar. Ini tambahan kepada Jawi Za'ba. khusus bagi hamzah di antara kata sendi [di dan ke] atau awalan [di-. Ini sama dengan Jawi Za'ba/Lama. kecuali beberapa kata yang disesuaikan ejaannya (hurufnya) dan bentuknya dengan kaedah sebutan Melayu jati. syin dan fa digunakan juga untuk melambangkan bunyi daripada bahasa Inggeris dan Eropah [z]. iaitu wau bertitik di atas ( ). v) Fonem [v] pinjaman daripada bahasa Inggeris dilambangkan dengan huruf baru va. Contoh: Rumi Di atas Ke atas Diatasi Keagamaan Seagama Za'ba/Lama PEJYD Hamzah diletakkan di tengah baris. dan qaf.

Perincian: a) Vokal [a] dilambangkan dengan alif jika di awal kata dasar atau pada suku kata terbuka. Dalam sistem Jawi. Kaedah huruf Rumi transliterasi ini dapat juga dilihat dalam buku Pedoman Transliterasi Huruf Arab Ke Huruf Rumi (14) tahun 1984. Ini memperkemaskan Jawi Za'ba/Lama. e) Vokal [a] dan pepet tidak dilambangkan dengan alif jika terletak dalam suku kata tertutup (pola KVK).Pelambangan Vokal: i) Enam fonem vokal Melayu dalam PEJYD dilambangkan dengan tiga huruf Jawi seperti dalam Jawi Za'ba. apabila semua huruf Jawi tersebut diperlukan padanannya dalam ejaan Rumi. c) Vokal [i] dan [e] dilambangkan dengan huruf ya pada semua suku kata terbuka atau suku kata tertutup. d) Vokal [u] dan [o] dilambangkan dengan huruf wau pada semua suku kata terbuka atau suku kata tertutup. wau. tetapi dilambangkan dengan alif-ya apabila di awal kata dasar. seperti [s] bagi sod. Ini menjadikan tulisan Jawi memiliki sistem abjad dan sistem huruf yang lebih lengkap daripada abjad dan sistem huruf Rumi. 4. Sehinggakan. b) Alif yang melambangkan vokal pepet (iaitu sama ada sebagai satu suku kata atau sebagai permulaan suku kata) hanya hadir di kedudukan awal kata dasar. tetapi dilambangkan dengan alif-wau apabila di awal kata dasar. dan ya. . bagi menuliskan atau mengeja istilah agama Islam. tidak dibezakan nilai panjang atau pendek bunyi vokal seperti yang terdapat dalam sistem bunyi vokal bahasa Arab. maka terpaksalah disediakan huruf-huruf Rumi yang sesuai yang dapat melambangkan kesemua bunyi Arab yang disusun menurut kaedah transliterasi yang berbeza daripada huruf Rumi biasa.Visa Universiti Subversif vi) Semua huruf Jawi yang berasal daripada tulisan bahasa Arab digunakan dalam PEJYD .2. iaitu alif.

ia itu . huruf ya tanpa titik dalam PEJYD melambangkan dua fonem vokal: (i) Sebagai lambang vokal [a] panjang di akhir kata pinjaman daripada bahasa Arab dan (ii) sebagai lambang vokal pepet di akhir kata pinjaman daripada bahasa Inggeris. Ini tambahan kepada Jawi Za'ba/Lama. Ini memperkemas aturan dalam Jawi Za'ba/Lama. khususnya yang terdapat pada akhiran -isme dan -ase dalam kata pinjaman daripada bahasa Inggeris. Diftong [ai] dilambangkan dengan alif -ya.3.ii) Huruf ya tanpa titik (alif maqsurah). Perincian: a) Dalam Jawi Lama. diftong [au] dilambangkan dengan alif-wau. 4. Dengan menggunakan alif -ya sebagai lambang diftong [ai].Pelambangan Diftong: i) Dua daripada tiga bunyi diftong dalam bahasa Melayu dilambangkan dengan huruf baru dalam PEJYD . diterima dalam PEJYD menjadi huruf yang berbeza fungsinya daripada huruf ya biasa (ya bertitik). Ya tanpa titik ini diberi satu fungsi tambahan. Dengan ini. Contoh: Rumi Rasionalisme Idealisme Amilase Lipase Za'ba/Lama PEJYD Fungsi tambahan ya tanpa titik dalam PEJYD ini sama sekali tidak menjejaskan fungsinya yang sedia sebagai alif maqsurah yang diterima dalam kata pinjaman daripada bahasa Arab seperti (Allah Taala) dan (Musa). Ini menyebabkan huruf ya boleh dibaca sebagai vokal atau diftong dalam kata yang homografik sifatnya. iaitu . iaitu sebagai padanan bagi huruf [e] yang melambangkan bunyi pepet pada akhir perkataan. kita mengurangkan fungsi huruf ya. diftong [ai] menggunakan huruf ya yang digunakan juga bagi vokal [i] dan [e]. Diftong [oi] ditulis dengan huruf wau-ya.

konsonan [y]. Contoh: Rumi Lampau Lampu Kilau Kilo Za'ba/Lama PEJYD Menggunakan bentuk ejaan yang berlainan bagi dua kata yang sebutan dan maknanya berbeza tentulah lebih mudah daripada hendak menentukan sebutan dan makna bagi kata homograf dengan semata-mata berdasarkan penggunaan dalam konteks ayat.konsonan [w]. iaitu daripada empat bunyi -. . vokal [e]. Dengan ini juga. Contoh: Rumi Petai Peti Kulai Kuli.kepada tiga sahaja. dibezakan dengan jelas homograf yang mengandungi diftong [ai] daripada yang mengandungi vok al [i] atau [e]. Dengan menggunakan alif-wau sebagai lambang diftong [au]. Dengan ini juga.kepada tiga sahaja. iaitu cuma bagi lambang vokal dan konsonan. kole Za'ba/Lama PEJYD b) Begitu juga. vokal [u]. dapatlah kita bezakan homograf yang mengandungi diftong [au] daripada yang mengandungi vokal [u] atau [o] dengan jelas. kita juga mengurangkan fungsi huruf wau. diftong [au] menggunakan huruf wau yang digunakan juga bagi vokal [u] dan [o]. dan diftong [ai] -. vokal [i]. dalam Jawi Lama. vokal [o]. dan diftong [au] -. Ini menyebabkan huruf wau boleh dibaca sebagai vokal atau diftong dalam kata yang homografik bentuknya. iaitu cuma sebagai lambang bagi vokal dan konsonan.daripada empat bunyi -.

plat . Aturan ini diperlukan kerana sudah banyak terdapat kata ekasuku daripada bahasa asing.1. khas . dam . Kata-kata tersebut perlu diperlihatkan bentuk visualnya dalam ejaan Jawi yang seharusnya sejajar cara pelambangan vokalnya dengan bentuk visual dalam ejaan rumi. iaitu bagi semua kata Melayu Jati dan kata pinjaman daripada bahasa Inggeris atau bahasa -bahasa lain. Dengan ini. Yang menjadi masalah pokok yang . kecuali daripada bahasa Arab.Ejaan Kata Ekasuku: PEJYD memperkenalkan aturan ejaan kata ekasuku yang berpola KVK yang mudah berbanding dengan ejaan Jawi Za'ba/Lama. kecuali bagi beberapa kata tertentu daripada bahasa Arab dan beberapa kata Melayu ejaan klasik sahaja (15) . berertilah bahawa semua kata ekasuku tertutup ditulis dengan huruf vokal. Dalam Eja an Jawi Lama. dam (sejenis permainan). ada kata yang tanpa alif. mad .Ejaan Kata Dasar Dua Suku Kata: Perkara pokok yang menarik perhatian kita dalam sistem ejaan Jawi ialah tentang penggunaan huruf vokal alif. Perincian: i) Semua kata ekasuku tertutup dengan vokal [a] dieja dengan huruf alif. yang dipinjam ke dalam bahasa Melayu (16) . bab . Contoh: Sah . tertutup atau terbuka. Pengejaan Kata Dasar: PEJYD menyelaraskan dan mengurangkan penggunaan aturan yang berbagai-bagai atau yang banyak bagi mengeja kata -kata dalam sesuatu kategori pola ejaan yang sama yang terdapat dalam Jawi Za' ba/Lama. jam . hal . terutama daripada bahasa Inggeris. dan . kad .2. yang pelbagai ragamnya dalam ejaan Za'ba/Lama. 5. Ini menyelaraskan aturan Jawi Za'ba/Lama.5. ada kata yang menggunakan alif. wau dan ya dalam kata dasar dua suku kata. Contoh: Wang . 5. ii) Semua kata ekasuku yang berasal daripada bahasa Arab dikekalkan bentuknya yang asal: Sama ada dengan huruf vokal atau tanpa huruf vokal.

[e-a]. dan beberapa kriteria yang lain. Ini menyelaraskan dan mempermudah pelbagai aturan yang terdapat dalam Jawi Za'ba/Lama. wau atau ya) digunakan dikedua -dua suku kata terbuka itu. ra. pengguna yang tidak peka kerap membuat kesalahan mengeja huruf vokal tersebut. maka huruf vokal (alif. jika diteliti dengan saksama. [e-o]. . Ini semua menjadi beban bagi ingatan dalam proses pembelajaran Jawi dan. [u-i]. [o-a]. ii) Apabila KV-KV itu [Ka-Ka] juga. iaitu lanjutan daripada kaedah dal -ralam-wau-nga. Ini sama dengan Jawi Za'ba. maka huruf vokal (alif. lebih mudah dimengerti. [i-i]. lam. [u-a]. Perincian: i) Apabila KV-KV itu [Ka-Ka]. [o-e] atau [o-o]). iv) Apabila KV-KV itu [KV-ka] atau [KV-ga]. Kami akan mempamerkan beberapa pembaikan atau penambahan yang dilakukan terhadap ejaan Jawi Za'ba/Lama itu sekadarnya. ra. 5. Jawi Za'ba/Lama itu bersistem atau berperaturan. iaitu berdasarkan jenis vokal (keenam-enam vokal) di kedua-dua suku kata yang terlibat. iaitu suku kata kedua berupa konsonan kaf atau ga.memperlihatkan ketidakseragaman itu ialah kata yang mengandungi vokal [a]. huruf alif digunakan di keduadua suku kata sekiranya suku kata kedua bermula dengan huruf dal. [a-u]. Ini sama dengan Jawi Za'ba. ada yang menggunakan huruf alif. tetapi sistem atau peraturan itu terlalu banyak ragamnya dan banyak pula mengandungi kekecualian yang berbagai-bagai. dan lebih senang menulisnya atau menggunakannya.2.1. lam. Sistem yang dirumuskan dalam PEJYD memperlihatkan aturan yang lebih sederhana bentuknya. [i-a]. Walaupun. akibatnya. iii) Apabila KV-KV itu bukan [Ka-Ka] (iaitu gabungan vokal berpola [a-i]. huruf alif digunakan di suku kata pertama sahaja sekiranya suku kata kedua tidak bermula dengan huruf konsonan dal. ada yang tidak. [uu]. [i-u]. wau atau nga.Ejaan Kata Dasar Berpola KV-KV Dalam PEJYD dirumuskan lima aturan pengejaan kata dasar yang berpola KV-KV ini. lebih sera gam sifatnya. wau atau nga. iaitu ejaan menurut kaedah dal -ra-lam-wau-nga.

ii) Apabila KVK-KV itu [KaK-ka] atau [KaK-ga] (iaitu suku kata kedua mengandungi huruf konsonan kaf atau ga). maka huruf vokal tidak digunakan di kedua -dua suku kata. [e-a]. wau atau ya) digunakan di suku kata kedua sahaja. Ini menyelaraskan dan mempermudah pelbagai aturan yang terdapat d alam Jawi Za'ba/Lama. [u-a]. Ini sama dengan ejaan Jawi Za'ba/Lama. v) Apabila KVK-KV itu bukan [KVK-ka] atau [KVK-ga] (iaitu gabungan vokal berpola [i-a]. maka huruf vokal (alif. [u-u]. . [a-i] atau [a-u] dengan konsonan di suku kata kedua bukan kaf atau ga). iii) Apabila KVK-KV itu bukan [KaK-ka] atau [KaK-ga] (iaitu gabungan vokal berpola [a-a]. iaitu ejaan menurut kaedah ka-ga. [e].2. [o-e] atau [o-o]). wau atau ya) digunakan di kedua -dua suku kata. maka huruf vokal (wau atau ya) digunakan di suku kata pertama sahaja. wau atau ya) digunakan di suku kata kedua sahaja. [o-a]. [i-u].Ejaan Kata Dasar Berpola KVK -KV: Dalam PEJYD dirumuskan lima aturan pengejaan kata das ar yang berpola KVK-KV. maka huruf vokal (alif. maka huruf vokal (alif. wau atau ya) digunakan di suku kata kedua sahaja. Ini sama dengan Jawi Za'ba/Lama. maka huruf vokal (alif. iv) Apabila KVK-KV itu [KVK-ka] atau [KVK-ga] (iaitu suku kata kedua mengandungi konsonan kaf atau ga) dengan vokal [i]. 5. [i-i]. [e-o].wau atau ya) digunakan di suku kata yang pertama sahaja. [u] atau [o] di suku kata pertama. Ini menyeragamkan ejaan Jawi Lama. Ini menyelaraskan atau menyeragamkan aturan ejaan Jawi Za'ba/Lama. Ini sama dengan ejaan Za'ba/Lama.2. Ini menyeragamkan ejaan Jawi Lama. Perincian: i) Apabila KVK-KV itu mengandungi vokal pepet di suku kata pertama. [ui]. v) Apabila KV-KV itu terdiri daripada suku kata pertama dengan vokal pepet.

ii) Apabila vokal [a] atau pepet terdapat di suku kata kedua sahaja. V-KVK. Ini sama dengan ejaan Jawi Za'ba. [e-o]. [e-e]. Perincian: i) Huruf vokal tidak digunakan di kedua -dua suku KVK-KVK apabila kedua-duanya mengandungi sama ada vokal [a] atau pepet.3. [u-i] dan [u-u]. Ini sama dengan Jawi Za'ba.2.4. [u-a] dan [o-a]).5. [a-u]. Ini sama dengan Jawi Za'ba. Ini sama dengan ejaan Jawi Za'ba. . KV-VK dan KVKVK: Sejumlah enam aturan pengejaan kata dasar yang berpola KV KVK dirumuskan dalam PEJYD . [oo]. v) Huruf vokal digunakan di kedua -dua suku kata KV-KVK bagi pola yang berikut: [a-i].Ejaan Kata Dasar Berpola V-VK. [i-u].2. [i-i]. 5. [e-a]. huruf vokal digunakan di suku kata pertama sahaja sekiranya vokal yang pertama bukan pepet. huruf vokal (alif. alif-wau atau alif-ya) digunakan di suku kata pertama sahaja sebagai pemula kata. Ini menyelaraskan beberapa pengejaan kata dalam Jawi Za'ba/Lama. huruf vokal (alif) tidak digunakan di kedua -dua suku kata.Ejaan Kata Dasar Berpola VK-KVK dan KVK-KVK: Dalam PEJYD dirumuskan sejumlah empat aturan pengejaan kata dasar yang berpola VK -KVK dan KVK-KVK. ii) Apabila KV-KVK mengandungi vokal [a] di suku kata kedua. Perincian: i) Bagi pola V-KVK. Ini sama dengan Jawi Za'ba. iii) Apabila KV-KVK itu [Ke-KaK]. vi) Huruf vokal digunakan di kedua -dua suku kata yang berpola KV-VK (iaitu urutan dua vokal di tengah kata dasar). iv) Apabila KV-KVK mengandungi vokal pepet di suku kata pertama. huruf vokal (wau atau ya) digunakan di suku kata kedua sahaja sekiranya vokal di suku kata kedua ini bukan [a]. [o-e]. huruf vokal (wau atau ya) hanya digunakan di suku kata pertama (iaitu pola [i-a].

5. huruf vokal (alif. Ini menyelaraskan pengejaa n beberapa kata dalam Jawi Za'ba. [pepet-i] dan [pepet-u]). [i-u]. [i-i]. Ditetapkan diftong dieja dengan alif -ya [ai] dan alif-wau [au] yang dibezakan daripada vokal ya [i] atau [e] dan wau [u] atau [o]. dan (ii) penghapusan homograf yang mempertentangkan vokal [i] atau [e] dengan diftong [ai]. [a-u]. Homograf dihapuskan bagi membezakan bunyi diftong [ai] dan [au] dengan bunyi vokal [i] atau [e] dan [u] atau [o]. [a-o]. lihat bahagian Pelambangan Diftong. iv) Apabila kata yang berpola KVK -KVK tidak mengandungi vokal [a] atau pepet. Ini menyelaraskan pengejaan beberapa kata dalam Jawi Za'ba.Penghindaran Bentuk Homograf: Pengejaan kata dasar dwisuku dalam PEJYD telah menampilkan dua rumusan yang memberi manfaat kepada sistem ejaan Jawi ini dan penggunanya dari segi mengurangkan bentuk homograf dengan tujuan untuk menghindarkan kekeliruan bacaan dan pengenalan makna kata. Dua rumusan tersebut ialah (i) penghapusan homograf yang mempertentangkan vokal [a] dengan pepet. serta yang mempertentangkan vokal [u] atau [o] dengan diftong [au]. [u-i] dan [u-u]). i) Untuk penjelasan tentang diftong. [a-e]. maka huruf vokal (wau atau ya) digunakan di kedua -dua suku kata tertutup itu (iaitu pola [e-e]. v) Bagi pola VK-KVK. [o-o]. [o-e]. huruf vokal (wau atau ya) hanya digunakan di suku kata kedua (iaitu pola [a-i]. alif-wau atau alif-ya) digunakan di suku kata pertama sahaja sebagai pembuka kata sekiranya suku kata kedua mengandungi vokal [a] atau pepet. vi) Huruf vokal digunakan di kedua -dua suku kata VK-KVK sekiranya kata tersebut tidak mengandungi vokal [a] atau pepet.3.iii) Apabila vokal [a] atau pepet terdapat di suku kata pertama sahaja. Contohnya: Homograf yang dieja bagi guli dangulai dieja semula menjadi: = guli . [e-o].

Vokal pepet hanya dilambangkan dengan alif apabila membuka kata. iii) Vokal [i]. kecuali apabila membuka kata atau membuka suku kata.Rumusan Pengejaan Kata Dasar Dwisuku: Daripada perincian tentang aturan penulisan huruf vokal dalam kata dasar dua suku kata yang dipaparkan di atas itu dapatlah diringkaskan sistem pelambangan vokal dan penggunaan huruf vokal Jawi pada kata dasar dwisuku terbuka dan tertutup itu kepada kaedah yang berikut: i) Vokal [a] dilambangkan dengan alif di semua suku kata terbuka. alif-ya atau alif-hamzah menurut kedudukan dan fungsi masing-masing. iaitu khusus bagi kasus homograf yang mempertentangkan vokal [a] dengan vokal pepet. alif-wau. [u] dan [o] perlu dilambangkan dengan huruf vokal di semua suku kata terbuka atau tertutup. Vokal [a] tidak dilambangkan dengan huruf di semua suku kata tertutup. ii) Vokal pepet tidak dilambangkan dengan huruf di semua posisi tengah terbuka atau di suku kata tertutup.4. ya.= gulai ii) Homograf dikurangkan dengan cara membezakan ejaan bagi kata yang berlainan maknanya. dan dilambangkan dengan ya tanpa titik apabila mengakhiri kata. Contohnya: Homograf bagi lantik dan lentik dieja semula menjadi: = lantik = lentik Pengemasan yang dibuat ialah dengan menggunakan huruf alif sebagai lambang bagi vokal [a] di suku kata tertutup untuk membezakannya daripada vokal pepet yang tidak dilambangkan dengan huruf (17) . 5. . dan dilambangkan dengan alif dalam suku kata tertutup untuk membezakannya daripada pepet bagi kasus homograf dalam ejaan Jawi Za'ba. kecuali suku kata akhir dengan kaf atau ga. Huruf yang digunakan ialah wau. dan suku kata akhi r terbuka menurut kaedah dal -ra-lam-wau-nga. [e].

ii) Yang perlu diperkemas ialah pengejaan semula beberapa kata tertentu supaya sesuai dengan keseluruhan sistem penggunaan huruf vokal bagi kata dasar dua suku kata. Antara kaedah yang lupus itu termasuklah aturan-aturan (i) dal-ra-lam-wau-nga dengan ba. Bagi kasus tiga suku kata. kaedah pengejaan kata dasar tiga suku kata atau lebih tidak berbeza dengan kaedah dalam ejaan Jawi Za'ba/Lama. Pembaikan atau pengemasan yang ketara . (iv) pola Kur -KV dengan ba. rumusan yang dibuat dalam PEJYD tentang penulisan kata berimbuhan atau kata terbitan adalah sama dengan yang terdapat dalam ejaan Jawi Za'ba. 5. lebih baik dieja semula dengan huruf ya atau wau di suku kata pertama (kecuali. tidaklah terpakai lagi aturan -aturan yang terbukti telah begitu banyak menjadikan sistem ejaan Jawi Lama lebih rumit dan membebankan ingatan. (ii) dal-ra-lam-wau-nga dengan ra. sim.Ejaan Kata Dasar Tiga Suku Kata atau Lebih: i) Sebagaimana yang telah dijelaskan dalam PEJYD . 6. ta. dan (vi) pola KuK-KuK menjadi [KK-KuK]. jim. jim. ca. kata pinjaman daripada bahasa Arab). ba. Rumusan ini dengan sendirinya melupuskan aturan-aturan yang pelbagai dalam kaedah ejaan Jawi Lama itu. ya. buka semua mesti ditulis tanpa huruf vokal di suku kata pertama. sekadar contoh. (iii) pola KVr KV dengan ta. nun. Dengan ini. semestinya. Kaedah yang digunakan ialah dengan menetapkan bahawa aturan penggunaan huruf vokal pada dua suku kata yang terakhir perlulah selaras dengan aturan bagi kata dasar dua suku kata. Ejaan Kata Terbitan: Pada umumnya. Antara kaedah lama yang dikekalkan dalam PEJYD ialah kaedah dal-lam-ra-wau-nga bagi pola [Ka-Ka] dan kaedah ka -ga bagi semua pola suku kata.iv) Kaedah-kaedah yang disebut pada (i) hingga (iii) di atas merupakan rumusan perkaedahan dalam PEJYD yang menggantikan kepelbagaian aturan dan kaedah yang terdapat dalam ejaan Jawi Za'ba. Penggunaan huruf pada suku kata yang lain harus terikat kepada ejaan yang telah ada. pola [Ki-Ka-Ka] atau [Ku-Ka-Ka]. dan KVm -KV dengan ba.5. ga. (v) pola Ker -KV dengan ta.

Contoh: Buru menjadi buruan . bergantung kepada jenis huruf akhir pada akhir kata dasar yang ditetapkan. Dengan ini. ejaan kata dasar berubah apabila menerima akhiran sehingga menyebabkan wujud dua bentuk ejaan bagi sesuatu kata dasar. ke. c) Akhiran nun ditambah selepas ya dan semua konsonan yang lain. Dalam ejaan lama. atau (c) nun. Contoh: cela menjadi celaan . Tujuannya untuk mengelakkan kekeliruan pembacaan. Perincian: a) Akhiran hamzah-nun ditambah selepas alif di akhir kata dasar. i) Awalan di.(huruf dal). ejaan kata dasar tidak berubah apabila menjadi kata yang berimbuhan.dan kata depan di dan ke. bagi kata dasar yang bermula dengan vokal. penyebatian atau perangkaian antara awalan dengan kata dasar diperlihatkan dalam bentuk sisipan huruf hamzah selepas huruf alif.(huruf sin) serta kata depan di (huruf dal) dan ke (huruf kaf) perlu dirangkaikan dengan kata dasar seperti merangkaikan awalan dengan kata dasar dalam ejaan Rumi. Contoh: Kata Dasar (atas) (atas) (utara) (indah) (indah) Kata Berawalan (di atas) (diatasi) (ke utara) (seindah) (keindahan) ii) Ejaan kata terbitan dengan akhiran < -an> : Dikurangkan aturannya daripada empat cara yang dalam ejaan Jawi Lama kepada tiga cara sahaja.danse. ke. b) Akhiran alif-nun ditambah selepas wau di akhir kata dasar. Ini memperkemas aturan ejaan Jawi Za'ba.dalam PEJYD ialah tentang penulisan awalan di-. . Dalam hal ini.(huruf kaf) dan se. iaitu dengan menggunakan akhiran (a) hamzah -nun atau (b) alifnun. surat menjadi suratan . serta akhiran -an dan -i yang sering menimbulkan masalah dalam ejaan Jawi Lama. Contoh: tari menjadi tarian .

dan bukan nama huruf-huruf tersebut. ii) Pengejaan kata ulang diselaraskan menjadi dua cara supaya tidak salah baca. b) Kata-kata serapan daripada bahasa Arab yang sudah lama digunakan sebagai kata umum dalam bahasa Melayu dieja seperti ejaan bahasa Melayu. Beberapa Pembaikan dan Penambahan Lagi: Dalam PEJYD terdapat beberapa aturan mengeja yang lain lagi yang bertujuan membaiki dan mengemaskan sistem ejaan Jawi Lama. Pedoman ini menetapkan penulisan singkatan dalam huruf Jawi yang didapati selaras dengan cara menulisnya dalam ejaan Rumi dari segi penggunaan tanda titik. iii) PEJYD memantapkan aturan ejaan kata pinjaman dan serapan daripada bahasa Arab yang dikategorikan kepada penggunaannya dalam konteks agama dan bukan agama. tetapi singkatan yang digunakan ialah huruf -huruf dalam abjad Jawi.PEJYD sudah disebarkan kepada masyarakat umum sejak tahun 1986 lagi. iv) Satu rumusan yang agak menarik perhatian kita dalam PEJYD ialah tentang penulisan huruf singkatan. iaitu (i) menggunakan tanda angka dua bagi menulis ulangan keseluruhan kata. terutama istilah pinjaman daripada bahasa Inggeris. dan (ii) menggunakan tanda sempang ( -) apabila mengulang sebahagian kata (18) . i) Dalam penulisan kata pinjaman daripada bahasa Inggeris. Ini sama dengan ejaan Jawi Za'ba.7. Penyebaran Penggunaan Ejaan Jawi ( PEJYD ): 8. aturan pengejaan gugus konsonan diadakan yang bertujuan memudahkan pembacaan dan penyebutan. Penjelasan tentang sistem ini dibuat melalui tulisan-tulisan di . 8.1. Gugus konsonan di akhir kata ditulis dengan memisahk an huruf yang bergugus itu. v) Ciri khusus dalam PEJYD ialah pengekalan aturan -aturan ejaan lama dan pengejaan beberapa kata yang sudah mantap penggunaannya. Contohnya: Teks . Kata kata tersebut ialah kata-kata yang asalnya dieja menurut kaedah baris (19) . Perincian: a) Kata-kata istilah agama Islam dieja seperti bentuk asalnya (dalam ejaan Arab).

tugas dan tanggungjawab DBP dalam pembinaan dan pengembangan ejaan Jawi adalah.4. perkembangan Ilmu.2.Dewan Bahasa dan Pustaka tidak terlibat dengan perancangan dan kawalan pelaksanaan penggunaan PEJYD di sektor pendidikan kerana perkara ini terletak di bawah bidang kuasa Kementerian Pendidikan Malaysia sendiri. . dan perkembangan sistem pendidikan yang maju. Hanya dalam tahun 1991 ini sahaja baru timbul masalah yang agak besar apabila Maktab Perguruan Islam membuat ulasan terhadap PEJYD itu. Dewan Bahasa dan Pustaka juga bukanlah pihak yang secara tidak langsung bertanggungjawab melaksanakan penggunaan PEJYD dalam pengajaran dan pembelajaran di sekolah atau maktab perguruan. antara lain. dan ceramah yang diadakan untuk tujuan penyebaran. Buku-buku yang diterbitkan ialah buku agama. ii) DBP bertanggungjawab memantapkan pedoman tersebut dari semasa ke semasa supaya sesuai dengan perkembangan bahasa Melayu. seperti yang berikut: i) DBP bertanggungjawab menyediakan pedoman PEJYD dan menerbitkannya untuk kegunaan masyarakat. serta membantu pe ngguna mempelajarinya dan menyebarkan penggunaannya. 8. 8. tidak ada masalah besar yang dihadapi oleh DBP berkaitan dengan pedoman tersebut. Akhbar Utusan Melayu juga turut menerbitkan tulisan yang menjelaskan PEJYD secara bersiri walaupun akhbar tersebut belum menggunakan sistem baru ini secara menyeluruh. iii) DBP menerbitkan buku-buku yang dalam tulisan Jawi dengan menggunakan PEJYD . dan akan menerbitkan beberapa buku umum dan buku kanak-kanak. 8. Dewan Bahasa dan Pustaka terus menyebarkan maklumat tentang PEJYD ini apabila diperlukan oleh masyarakat.Kerjasama DBP dengan pihak pelaksana PEJYD di sektor pendidikan: i) Semenjak PEJYD diterbit dan disebarkan pada tahun 1986.Pada umumnya.dalam majalah-majalah keluaran Dewan Bahasa dan Pustaka. iv) DBP mengadakan kegiatan penyebaran maklumat tentang PEJYD untuk masyarakat.3.

1.3.Dipersetujui supaya kaedah mengajar di Maktab Perguruan Islam. dan Pusat Perkembangan Kurikulum." "5. Dewan Bahasa dan Pustaka akan mengadakan kegiatan ini setelah mendapat maklumat yang lengkap daripada pihak-pihak yang ingin mencadangkan pemantapan pedoman tersebut.Dipersetujui bahawa cadangan untuk meneliti semula beberapa aturan tertentu dalam Pedoman Ejaan Jawi Yang Disempurnakan dengan tujuan memantapkannya akan dibuat secara berasingan.ii) Usaha untuk menyelesaikan masalah yang dibangkitkan oleh Maktab Perguruan Islam dibuat dengan mengadakan mes yuarat khas di DBP pada 24 Julai 1991. Perkara ini tidak ada hubungannya dengan persetujuan untuk melaksanakan Pedoman Ejaan Jawi Yang Disempurnakan yang sudah dipersetujui. diubahsuai supaya dapat menyampaikan pedoman Pedoman Ejaan Jawi Yang Disempurnakan . iaitu Bahagian Pendidikan Guru. Oleh sebab itu. Daftar 1989). Maktab Perguruan Islam juga bersetuju mematuhi dan akan melaksanakan Pedoman Ejaan Jawi Yang Disempurnakan ini dalam pengajaran dan pembelajaran di maktab tersebut. Bahagian -bahagian yang terlibat itu ialah Bahagian Pendidikan Islam.2. Pusat Perkembangan Kurikulum. Setelah membahaskan masalah yang dikemukakan oleh Maktab Perguruan Islam. Mesyuarat tersebut dihadiri oleh DBP dan hampir semua pihak di Kementerian Pendidikan Malaysia yang bertanggungjawab melaksanakan penggunaan ejaan Jawi di sekolah dan maktab perguruan.Semua Bahagian di Kementerian Pendidikan Malaysia yang terlibat secara langsung dalam pelaksanaan penggunaan ejaan Jawi bersetuju melaksanakan penggunaan Pedoman Ejaan Jawi Yang Disempurnakan yang dirumuskan oleh Dewan Bahasa dan Pustaka (Pedoman 1986. khususnya. dan Maktab Perguruan Islam.5 di bawah). Bahagian Pendidikan Islam." "5.5." .Keputusan Mesyuarat pada 24 Julai 1991 di DBP tentang pelaksanaan penggunaan PEJYD di sektor pendidikan (dipetik sepenuhnya daripada Minit Mesyuarat yang berkenaan): "5. 8. mesyuarat merumuskan empat perkara sebagai persetujuan bersama (seperti di perenggan 8. Bahagian Pendidikan Guru.

sedangkan pihak-pihak pelaksana yang lain di Kementerian Pendidikan telah menerima. menggunakan dan menyebarkan PEJYD itu. Pelaksana dan pengguna harus bersikap terbuka dan mencari kaedah untuk memahami dan menggunakan sesuatu yang baru yang dipersetujui sebagai kaedah yang lebih baik daripada yang lama."5. bukan secara berpecah-pecah.4. kaedah dan penjelasan tentang Pedoman Ejaan Jawi Yang Disempurnakan untuk diedarkan dalam mesyuarat Jawatankuasa Pusat Kurikulum yang akan bersidang pada 14 Ogos 1991 yang akan datang." 9. Pemantapan akan berlaku dalam proses penggunaannya. Masalah tersebut timbul kerana pihak Maktab Perguruan Islam menolak PEJYD sebagai pedoman Jawi yang sah untuk digunakan di maktab tersebut. . ii) PEJYD dipersetujui sebagai pedoman yang lebih sempurna berbanding dengan sistem ejaan Jawi yang lama. sesuatu sistem ejaan memerlukan masa yang lama sebelum dapat digunakan dengan baik dan sebelum sistem itu sendiri mantap.3 petikan minit mesyuarat tersebut. Kebenaran tentang pe rkara ini akan diperoleh apabila falsafah dan matlamat penyempurnaan sistem tersebut difahami sebenar-benarnya. Perkara ini telah dibuktikan dengan sistem ejaan Rumi. dan apabila setiap aturan yang terkandung di dalamnya difahami secara keseluruhannya. Merujuk kepada persefahaman yang dibuat dalam mesyuarat di DBP pada 24 Julai 1991.Dewan Bahasa dan Pustaka akan menulis satu kertas ringkas tentang latar belakang. 10. iii) DBP berpendapat. kami ingin mengemukakan beberapa perkara yang bersabit dengan kaedah-kaedah dalam PEJYD yang telah dikenal pasti sebagai kaedah-kaedah yang perlu diperkemas dan dipermantap. khususnya tentang perkara 5. Usul: 1. Kesimpulan: Ringkasan daripada kertas kerja ini bermaksud yang berikut: i) Masalah yang ditimbulkan tentang ejaan Jawi baru-baru ini ialah masalah "pelaksanaan" di sektor pendidikan dan bukan masalah "isi" pedoman PEJYD .

vi) Mengkaji dengan teliti untuk mengadakan peraturan penulisan kata majmuk dalam sistem ejaan Jawi. diperturunkan kaedah-kaedah tersebut: i) Memperkemas aturan penulisan huruf hamzah supaya huruf hamzah menepati kedudukannya dan fungsinya se bagai lambang bunyi hentian glotis. perenggan II. vi. a. b. . 7. vii. perenggan III. iv) Mengkaji semula kaedah yang boleh digunakan bagi meyakinkan pengguna tulisan Jawi bahawa pemilihan huruf qaf adalah paling sesuai sebagai lambang bagi bunyi hentian glotis di akhir kata -kata Melayu jati. III. ii) Mengkaji semula penggunaan huruf dan cara penulisan singkatan dan akronim dalam Jawi. iii. c. iii) Memperkemas cara penulisan huruf gugus konsonan di akhir kata atau akhir suku kata supaya lebih memantapkan bentuknya. 4. 4. v. d. membina dan mengembangkan penggunaan tulisan Jawi di Malaysia. [Rujuk PEJYD . vii) Memantapkan beberapa aspek kaedah penulisan kata terbitan dengan awalan. tetapi kami suka mencadangkan supaya perkara tersebut dibahaskan oleh sebuah Jawatankuasa Tetap Ejaan Jawi yang ditubuh khusus dengan fungsi untuk berusaha memelihara. v) Mengkaji semula pengejaan kata yang sudah disenaraikan dengan tujuan untuk mensahihkannya dan mengurangkan kategori kata yang dikecualikan daripada kaedah. [Rujuk PEJYD . 9.]. iii.].Hujah-hujah tentang betapa perlunya kaedah-kaedah tersebut ditinjau semula untuk tujuan pemantapan tidaklah hendak kami sebut di sini secara khusus. Untuk tujuan ini. Mengusulkan supaya pihak-pihak yang berkuasa kerajaan dan pihak pihak lain yang berkenaan atau berkepentingan m engambil langkah melaksanakan Keputusan-keputusan dan Usul-usul Kongres Tulisan Jawi tahun 1984 yang belum dilaksanakan. 2.

9. Jawatankuasa Ejaan Jawi Dewan Bahasa dan Pustaka dipengerusikan oleh Tuan Haji Hamdan bin Haji Abdul Rahman. Sistem Ejaan Jawi Za'ba dapat dilihat dalam dua buah buku yang menjadi asas pedoman yang digunakan begitu meluas: (i) Pelita Bahasa Melayu Penggal I (Permulaan Nahu Melayu). (Kami menggunakan edisi terbitan Dewan Bahasa dan Pustaka. Antara penerbitan tentang ejaan Jawi yang diusahakan oleh Major Dato' Mohd. cetakan pertama. 8.P. Singapura.B. 1982.) dan (ii) Daftar Ejaan Melayu (Jawi-Rumi). Pedoman Ejaan Jawi Yang Disempurnakan. 35 hlm. 1937. Ahli -ahlinya ialah: Prof. dan Puan Aminah binti Haji Harun. Kuala Terengganu. tahun 1941. Tanjong Malim: Pejabat Karang Mengarang.Catatan: 1. 911 April 1984. Kuala Lumpur: Kementerian Pelajaran Malaysia. Majalah Dian (Digest) ialah majalah bulanan yang diterbitkan oleh Syarikat Dian Sdn. 3. cetakan pertama edisi kedua.Bm. hlm. Said Sulaiman ialah buku Panduan Bagi Hejaan P. Encik Awang Muhammad bin Amin. 1986. 2. Bhd. 1987. Encik Arbak bin Othman. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. 7. cetakan pertama. Edisi Jawi menggunakan sistem ejaan yang memperkenalkan penggunaan huruf vokal alif. Kota Bharu Kelantan se jak tahun 1961. 1958. Terutamanya akhbar Utusan Melayu dan majalah Utusan Qiblat . Sultan Idris Training College. . 6. 36 hlm. 5. 1949. Pedoman Ejaan Jawi Yang Disempurnakan. 131. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Tuan Haji Muhammad Bukhar i bin Lubis. Tuan Haji Abdul Razak bin Abdul Hamid. cetakan keempat. Laporan Jawatankuasa Mengkaji Penggunaan Bahasa Malaysia. Lihat: Keputusan-Keputusan dan Usul-Usul Konvensyen Tulisan Jawi. Diraja. ya dan wau pada pola -pola tertentu sebagai pembaikan dan tambahan kepada sistem ejaan Jawi Za'ba. Buku edisi kedua ini memansuhkan buku edisi pertama tahun 1986. Madya Tuan Haji Amat Juhari bin Moain. 4.

cetakan pertama. cetakan pertama edisi kedua. ban. cetakan pertama 198 hlm. saf. 1. Ejaan Jawi bagi kata -kata daripada bahasa Inggeris ini semuanya ditulis dengan huruf alif. Setakat ini. 17. cat. Daftar Ejaan Rumi-Jawi. Jumlah sebesar ini akan memberikan semacam kekacauan dalam sistem Jawi sekiranya homograf bagi kasus ini dibiarkan kekal. hak. Kata nyah sepatutnya dieja dengan alif ( ). 12. 13. Kata -kata daripada bahasa Arab tanpa alif yang dikekalkan termasuklah had. 14. Konvensyen Tulisan Jawi. iaitu (yang). 9-11 April 1984. 198 hlm. Daftar Ejaan Rumi-Jawi (1989) menyenaraikan satu kata sahaja dengan ejaan klasik tanpa huruf alif. ran. atas nasihat para pakar. 18. Rumusan Konvensyen Tulisan Rumi 1984 menetapkan supaya tidak menggunakan angka dua Ara b ( ) bagi penulisan kata ulang. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. ram. 1988. menerima penggunaan angka dua Arab ( ) bagi menulis kata ulang penuh. Dalam ejaan Rumi. rak. Daftar Ejaan Rumi-Jawi. Daripadanya. das.. gam. tidak wujud homograf bagi kasus ini. sah dan syak. Lihat: Kertas Kerja Jawatankuasa Ejaan Jawi Dewan Bahasa dan Pustaka. tar dan tas. 1984. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. 11. 15. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. sang. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. 401 hlm. cetakan kedua. hlm. Antara kata-kata lain yang dieja semula dengan sisipan alif termasuklah bam. Jawatankuasa Ejaan Jawi DBP. termasuk kata ekasuku yang menggunakan gugus konsonan.10. terdapat sejumlah 26 kata daripada bahasa Inggeris. sebaliknya menggunakan tanda sempang seperti dalam ejaan Rumi. cetakan kedua. Daftar Ejaan Rumi-Jawi (1989) menyenaraikan hampir 80 kata ekasuku tertutup yang memiliki vokal [a]. Daftar Ejaan Rumi Bahasa Malaysia. 16. rap. 1988. dan . termasuk kata yang sudah lama terserap yang dieja tanpa alif dalam Jawi Za'ba/Lama. haj. Pedoman Transliterasi Huruf Arab Ke Huruf Rumi. 1989. 20 hlm. Tetapi. 1988. Daftar Ejaan Rumi Bahasa Malaysia dan Daftar Ejaan RumiJawi menyenaraikan lebih kurang 40 pasangan kata yang berpola KVK KVK yang mempertentangkan vokal [a] dengan vokal pepet di suku kata pertama. khat.

Beberapa kata yang lain telah dieja semula menurut peraturan yang ti dak dikecualikan. maka. kita. Awang Mohamad Amin. daripada dan manusia . Bibliografi. Daftar Ejaan Rumi-Jawi. Julai 1991. Amat Juhari Moain. 1991. ada. lima. "Sistem Ejaan Jawi yang disempurnakan". projek kajian Bahagian Penyelidikan. jika. hlm. 1988. Rumusan ini dimaktubkan dalam PEJYD (1987). 1991. 1988. dia. 608-624. 19. Jawatankuasa Ejaan Jawi Dewan Bahasa dan Pustaka. kertas kerja Konvensyen Tulisan Jawi. teks kajian Maktab Perguruan Islam (tidak terbit). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Kuala Terengganu. Jurnal Dewan Bahasa. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka (akan terbit). pada. Daftar Ejaan Rumi Bahasa Malaysia. dari. Dewan Bahasa dan Pustaka (tidak terbit). 9 -11 April 1984. ketika. beta. 1983. Daftar Ejaan Rumi-Jawi (1989) telah menyenaraikan kata kata yang berikut yang diterima sebagai bentuk ejaan tradisi yang sahih: apa. cetakan pertama edisi kedua.menerima penggunaan tanda sempang bagi menulis kata ulang berimbuhan. Perancangan Bahasa: Sejarah Aksara Jawi. . Setakat ini. Amat Juhari Moain. cetakan pertama. Daftar Ejaan Rumi-Jawi. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. 1989. cetakan kedua. itu. "Sistem Baru Ejaan Jawi Bahasa Melayu". ini. Kaedah Penyelarasan Ejaan Jawi. "Satu Kajian terhadap Kaedah Ejaan Jawi Za'ba".

Pedoman Ejaan Jawi Yang Disempurnakan. cetakan kedua. Sultan Idris Training College. Singapura. Pedoman Trasliterasi Huruf Arab Ke Huruf Rumi. Tanjong Malim: Pejabat Karang Mengarang. 1958. kertas -kertas kerja dan "Keputusan-keputusan dan Usul-usul".Konvensyen Tulisan Jawi. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Pelita Bahasa Melayu Penggal I (Permulaan Nahu Melayu). Pedoman Ejaan Jawi Yang Disempurnakan. cetakan pertama. Kuala Terengganu. 1988. 1986. ID/JAWI-09 01 November 1991. Daftar Ejaan Melayu (Jawi -Rumi). 1949. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. 9-11 April 1984. cetakan pertama. cetakan pertama edisi kedua. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Zainal-'Abidin bin Ahmad. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Zainal-'Abidin bin Ahmad. . 1987. cetakan keempat.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful