P. 1
Ombudsman

Ombudsman

|Views: 924|Likes:
Published by yasin_088974

More info:

Published by: yasin_088974 on Oct 08, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/16/2013

pdf

text

original

1 PENGENALAN Pentadbiran awam sebagai satu bentuk aspek kegiatan dan institusi pemerintahan yang telah lama bertapak

dalam kehidupan manusia. Pentadbiran awam telah berfungsi untuk mencapai matlamat kesejahteraan sepeti yang digariskan oleh pemimpin politik yang diamanahkan oleh pengikut-pengikutnya untuk untuk membuat keputusan tentang kehidupan harian mereka. Selain itu juga, pentadbiran awam ialah alat kerajaan yang penting secara langsung memberi keberkesanan terhadap mana-mana sistem pemerintahan ( Ramanathan 1993 ). Sememangnya institusi pentadbiran termasuk pegawai-pegawainya terlibat secara langsung dalam menjayakan semua dasar awam yang diluluskan terlebih dahulu oleh badan perundangan. Sukar untuk dinyatakan di mana dan bila pentadbiran awam mulamula diperkenalkan. Menurut ( Ramanathan 1993 ), negara-negara di benua Eropah telah mendahului negara-negara lain di dunia dari segi memberi tumpuan terhadap perlunya pentadbiran negara yang diuruskan oleh sekumpulan pegawai-pegawai khususnya yang diamanahkan oleh kepimpinan negara. Menurutnya lagi, dalam hal ini kerajaan Prussia ( Jerman) merupakan kerajaan yang pertama sedar betapa perlunya satu badan yang merangkumi pegawai-pegawai yang professional untuk mengendalikan tugas pentadbiran. Kejayaan pemimpin negara terutamanya dalam mengadakan satu badan pentadbiran yang professional nyata sekali telah dicontohi oleh kerajaan AustriaHungary, Perancis, dan British serta negara-negara lain di Eropah barat. Seiring dengan kejadiaan di Eropah, kerajaan Amerika syarikat yang telah berjaya membebaskan diri dari belenggu penjajahan British pada tahun 1776 telah cuba menganjurkan jentera pentadbirannya berdasarkan keadaan tempatan untuk men gendalikan urusan pentadbirannya ( Ramanathan, 1993: 1-3 ). Pentabdiram awam sememangnya beroperasi dalam susunan politik. Memandangkan hakikat ini seorang pentadbir awam terpaksa bertindak sebagai pengurus organisasi yang agak kompleks yang diasakan untuk mencapai matlamat yang sudah pun digariskan oleh pemerintah. Selain itu, seorang pentadbir awam tidak bebas bertindak sesuka hatinya kerana semua matlamat serta tindak-tanduknya adalah terkawal oleh peraturan-peraturan undang-

2 undang. Dasar yang dilaksanakan oleh pentadbir awam jika dibandingkan dengan sektor swasta, dapat dilihat beberapa perbezaan. Seorang pentadbiran awam tidak bertugas mengaut keuntungan, ia tidak sama sekali boleh menukar matlamatnya sesuka hati. Manakala semua tindak-tanduknya diawasi dan diperhatikan oleh orang awam yang tidak teragak-agak menunjukkan rasa tidak puas hati mereka sama ada dengan cara protes atau pun mengunakan institusi ombudsman yang wujud dalam sesebuah Negara. Di sini institusi ombudsman menjadi kawalan terhadap pegawai dalam pentadbiran awam. Oleh sebab itu, melalui kawalan ini akan memastikan seorang pentadbir awam bertindak secara berhati-hati. ( Ahmad Atory Hussain 2001 ), menjelaskan pentadbiran atau pengurusan awam telah dikenali oleh umum sama ada di kalangan ahli akademik mahu pun orang biasa. Ada yang menganggap pentadbiran yang menjalankan dasar awam sebagai satu organisasi kerajaan ataupun birokarasi awam. Ada yang mentafsirkan pentadbiran awam sebagai satu aspek kerjasama manusia atau proses keseluruhan konsep kerjasama manusia. Namun bagi pengkaji antropologi, ekonomi, atau undang-undang, mereka mengaitkan pentadbir yang menjalankan dasar awam sebagai kerjasama manusia (Human Cooperation ). Pentadbiran yang menjalankan dasar awam, ialah merujuk kepada organisasi dan pengurusan manusia untuk mencapai tujuan kerajaan. Ia juga dianggap sebagai satu “ seni dan sains pengurusan ” sebagaimana yang dikaitkan dengan hal ehwal sesebuah negeri atau negara. Ahmad Atory Hussain (2001) menjelaskan lagi bahawa secara anologi pentadbiran yang menguruskan dasar awam, ialah satu kumpulan unsur yang dilengkapi dengan pentadbiran yang dapat dikaitkan dengan satu keluarga yang dipanggil Cooperative Human Action. Selain itu juga, pentadbiran awam adalah satu jenis kerjasama manusia yang menpunyai darjah kerasionalan yang tinggi. Pentadbir yang menjalankan dasar awam juga merujuk kepada sesuatu yang terperinci dan satu proses pelaksanaan undang-undang awam yang sistematik (Ahmad Atory Hussain, 2001: 2-5 ). Berdasarkan penyataan di atas, pentadbiran awam merupakan sebuah organisasi yang menpunyai struktur dan fungsi-fungsi tertentu. Walaubagaimana

3 pun, dalam pentadbiran awam, pegawai-pegawai yang tidak menjalankan amanah atau membuat salahlaku bukan tidak boleh dihukumi Tetapi terdapat sebuah badan atau institusi yang bertindak mengawal tinkahlaku pegawai-pegawai pelaksana pentadbir dasar awam yang dikenali sebagai Ombudsman. (Abdullah Sanusi Ahmad 1970 ), berpendapat dengan adanya satu perkhimatan pentadbiran yang tetap, maka perjalanan perkhidmatan sosial untuk rakyat terpelihara. Tetapi dari semasa ke semasa, pentadbiran kerajaan telah berkembang meluas dan meresap lebih dalam lagi dalam semua kegiatan rakyat. Dan rakyat pula dari semasa ke semasa yang terpaksa berdampingan lebih rapat dengan pentadbiran akan menyebabkan timbulnya lebih banyak persoalan yang baru berkaitan dengan ketidakpuashatian rakyat terhadap pentadbir yang melaksanakan dasar awam tersebut. Oleh sebab itu, institusi ombudsman ditubuhkan terutamanya di negara-negara Scandinavia untuk mengatasi masalah yang berkaitan debgan pentadbiran awam.

DEFINISI OMBUDSMAN Ombudsman dirujuk sebagai penyiasatan pensendirian bagi segala rungutan masyarakat terhadap agensi-agensi awam ( Caiden, Gerald E. 1983 ). Ombudsman berasal dari perkataan Scandinavia yang bermaksud pesuruhjaya. Menurut ( Abdul Rashid Moten dan El-Fatih A.Abdel Salem, 2005 ), ombudsman bertujuan untuk menyiasat dan seterusnya mengumunkan mana-mana institusi pentadbiran awam yang menyalahgunakan kuasa dan gagal menjalankan tugas mereka berdasarkan polisi yang ditetapkan. Sesiapa sahaja di kalangan masyarakat boleh membuat aduan yang berkaitan kepada Ombudsman. Mengikut kamus Oxford Ombudsman ialah pegawai yang dilantik secara rasmi untuk menyiasat aduan orang ramai terhadap salahlaku dalam pentadbiran terutama pihak berkuasa awam. Ini bermaksud institusi ombudsman mempunyai peranan yang penting sama ada untuk menerima aduan rakyat dan bertindak dengan telus bagi menangani permasalahan yang timbul.

4

Konsep Ombudsman telah digunakan pakai di pelbagai negara dengan menggunakan pelbagai bahasa seperti Mediateur ( Perancis ), Defensor Del Pueblo (Sepanyol dan Puerto Rico ), Voisantwalt (Austria ), Parliamentary Commissiorner For Administration ( United Kindom ), Wafi Mohtasib ( Pakistan ), Te Kaitiaki Tangata (New Zealand-Mauri ) dan Ayukta di India. Sebenar terdapat banyak lagi negara yang megamalkan institusi Ombudsman dengan mengunakan pelbagai nama yang berbeza. Walaupun pengunaan bahasa adalah berbeza, namun kesemua ini adalah membawa kepada satu konsep idea yang serupa iaitu Ombudsman ( Owen 1990: 4 ) Ombudsman adalah perkataan Scandinavia yeng bererti pegawai atau pesuruhjaya (Waage 1988: 79 ). Dengan lebih jelas, ia bererti seorang atau satu badan pesuruhjaya yang menpunyai tugas-tugas menyiasat dan melaporkan kepada parlimen tinggi segala aduan terhdap kerajaan oleh rakyat. Dengan maksud yang lain, ombudsman ialah seorang pegawai atau badan untuk menyiasat aduan yang dibuat oleh orang ramai terhadap kerajaan atau orang awam. Selain itu, ombudsman juga berperana sebagai “ go-between” di antara rakyat dengan pemerintah. Malah, ombudsman juga boleh berperanan sebagai penyelesai masalah, penasihat, perayu bagi pihak rakyat dan juga sebagai penjelas atau penterjemah. Terdapat banyak negara yang mengamalkan institusi ombudsman ini, walaupun pengamalan dan objektif yang hampir sama, namun konsep imbudsman telah diubahsusi mengikut struktur demokrasi dan tradisi tertentu dalam bidang kuasanya. Hal ini berlaku kerana kedaan perbezaan budaya dan corak kehidupan sesebuah masyarakat. Namun keabsahan ombudsman ialah hendaklah sentiasa dihormati dan bebas dari apa-apa pengaruh. Hal ini disebabkan, ombudsman berkuasa dalam meyiasat apa-apa tindakan, membuat keputusan dan cadangan terhadap jabatan yang terletak di bawah bidang kuasanya. Secara rasionalnya, sesebuah agensi kerajaan yang mahu mengekalkan rasa hormat rakyat kepadanya akan memberi penilitian ke atas aduan dan saranan yang diberikan oleh orang ramai demi memperbaiki pentadbiran awam.

5 Menurut ( Owen 1990: 5 ) ombudsman didefinisikan sebagai satu jawatankuasa yang diperuntukkan melalui perlembagaan atau melalui badan perundangan atau parlimen yang menerima aduan-aduan daripada orang yang teraniaya terhadap agensi kerajaan, pegawai-pegawai atau pekerjanya. Ombudsman bertindak dengan sendiri dan mempunyai kuasa untuk menyiasat, memberi saranan untuk membetulkan keadaan dan mengeluarkan laporan. Berdasar keterangan di atas, ombudsman dipegang oleh seorang atau secara berkumpulan sebagai sebuah badan yang berkuasa, walau terdapat perbezaan dari segi pengunaan bahasa, namun konsepnya tetap sama. Ombudsman adalah bebas dan mempunyai ciri-ciri tersendiri. Ia banyak bergantung kepada kerjasama kedua-dua pihak yang bertelingkah. Selain orang awam boleh membuat aduan secara percuma dan melalui prosedur yang mudah, ia juga memberi tindakbalas seperti mana yang dikehendaki sama ada dengan memperbaiki, mengantikan atau mengembalikan wang. Selain itu juga dalam menyelesaikan peterlingkahan, pendapat daripada golongan pakar dan juga arif juga diambil kira. Ia juga terdiri daripada mereka yang berpengalaman dan berwibawa. Menjadi orang tengah di antara kerajaan dan rakyat. Namun institusi ombudsman tidak berunsurkan kepartian dan menyelesaikan masalah secara positif dan objektif.

SEJARAH OMBUDSMAN Akibat daripada perkembangan perdagangan yang berasakan kepada konsep Laisse Faire sebelum abad ke-20 yang menitik beratkan soal individualisme. Maka, Konsep ini gagal dipegang oleh sebahagian kecil daripada rakyat. Maka rakyat yang lain lebih menderita, dan ini telah diadukan kepada kerajaan agar fungsi-fungsi ekonomi diambil alih oleh kerajaan. Akibat perkembangan teknologi, maka ekonomi semakin berkembang dan kerajaan tidak dapat menyelesaikan kerja yang terlalu banyak itu, maka ia menyerahkan kepada pihak pentadbiran yang diberikan diseretionary power yang luas. Ini telah mewujudkan penyalahgunaan kuasa dan satu institusi yang lain diperlukan untuk mengawalnya. Dengan itu wujudlah institusi ombudsman ( Ramanathan, 1993: 142 ).

6

Negara

Sweden

merupakan

negara

Scandinavia

yang

paling

awal

memperkenalkan dan mengamalkan institusi ombudsman. Konsep ombudsman merupakan salah satu perkara yang digubal dan diluluskan dalam perlembagaan Sweden ( Swedish constitution of 1809 ). Negara Sweden telah menpunyai ombudsman di dalam bentuk tersendiri selama lebih 100 tahun setengah. Institusi ini berjaya menarik perhatian seluruh dunia apabila negara Finland ( 1932 ), Denmark ( 1955 ), dan Norway ( 1962 ) turut mengasaskannya ( Sabitha Marican, et. el. 1994: 110 ). Manakala di negara Comman Law iaitu New Zealand dan England diwujudkan institusi ombudsman pada tahun 1962 dan 1976. Namun tidak semua pelaksanaan ombudsman ini berjaya. Negara yang mula-mula mengunakan institusi ombudsman dengan jaya ialah Sweden yang telah mengamalkannya sejak 1809. Ia merupakan satu sistem pengawalan dan amat penting untuk memastikan tidak ada ketidakadilan dalam pengadilan kehakiman dan juga pentadbiran dari segi kewibawaan. Ia telah diketuai oleh tiga justices ombudsman yang dilantik oleh Riksdag. Tugas mereka adalah untuk memerhati perjalanan undang-undang dan perlembagaan serta mengadili pegawai-pegawai pentadbir yang membuat kesalahan. Selain itu, ombudsman juga bertindak bagi memastikan mereka yang mempunyai kuasa mengunakannya dengan betul dan tidak bercanggah dengan hak-hak asasi manusia. ( Ramanathan, 1993 ) menjelaskan bahawa Ombudsman di Sweden merupakan model yang diikuti oleh negara lain termasuk United kingdom, Denmark, Norway, dan Finland dan juga dilaksanakan oleh kerajaan tempatan dalam negara-negara tersebut. Di Britain, institusi ombudsman berbentuk ( Parliament Commissiorner For Administration ) dan telah banyak mendapat kritikan. Pada mulanya ada desakan untuk mewujudkan ombudsman seperti di negara Scandinavia, tetapi tidak berhasil. Dalam tahun 1970-an, suruhanjaya ini ( PCA ) dan kakitangan penyiasatnya diambil daripada kakitangan perkhidmatan awam. Cara pengambilan ini adalah satu sebab perwujudan pengunaan “ the office fo controller and the auditer general ” sebagai satu aspek daripada

7 institusi ombudsman. Berdasarkan institusi ombudsman di Sweden dan di Britain

terdapat perbezaan dari aspek pengunaan kuasa yang di berikan oleh pihak kerajaan terhadap pegawai yang di pertanggungjawabkan untuk menguruskan institusi ombudsman. Menurut ( Abdullah Sanusi Ahmad, 1970: 41 ), di tiap-tiap negara yang mengamalkan institusi ombudsman, bidang kuasa yang diperuntukan ini berlainan mengikut sejauh mana kerajaan yang memegang tampuk kuasa pada masa itu mahu memberi kuasa kepada institusi ombudsman. Misalnya di Britian penubuhan institusi ini dari semasa ke semasa tidak mendapat sokongan daripada pihak kerajaan kerana ahli politik yang memegang kuasa enggan memberi kuasa kepada satu badan yang bebas untuk memantau dan mengawal serta mengambil tindakan terhadap penyalahgunaan kuasanya. Selain itu, menurut ( Abdullah Sanusi Ahmad, 1970 ) lagi, pegawai penting kerajaan menunjukkan sikap enggan membenarkan kerja di pejabatnya diawasi oleh seorang penyelia yamg bebas seperti pegawai ombudsman. Berikutan itu, pesuruhjaya parlimen Britain (ombudsman) mempunyai bidang kuasa yang tidak begitu luas. Oleh itu, rakyat biasa mungkin tidak mendapat layanan yang sewajarnya jika membuat rayuan dan tuduhan terhadap pentadbiran yang menjalankan dasar awam. Berdasarkan keterangan tersebut, kuasa ombudsman di negara yang mempunyai institusi ini adalah berlainan antara satu sama lain. Namun setelah selepas lebih dua dekat, lebih 55 bidang kuasa berkaitan dengan institusi ini diwujudkan dengan bersamasama 18 buah negara, bandar, dan pertubuhan. Antara contohnya, Filipina, USA, Perancis, Israel dan kebanyakan negara-negara Scandinavia yang lain.

PERANAN INSTITUSI OMBUDSMAN Institusi ombudsman mempunyai matlamat dalam meningkatkan lagi keberkesanan pentadbiran awam. Institusi ombudsman turut membawa garis panduan yang melindungi hak-hak individu terhadap kerenah dan penyelewengan birokrasi awam mahupun swasta.

8 Antara objektif terpenting bagi kewujudan institusi ombudsman adalah untuk menerangkan kenapa dan bagaimana sesuatu aduan itu dapat dilihat sebagai peluang untuk meningkatkan mutu kerja dan perkhidmatan sesebuah kerajaan. Namun sekiranya sesuatu aduan itu mungkin tidak disokong, ia memperlihatkan kelemahan dasar-dasar awam. Selain itu juga institusi ombudsman juga berperanan untuk menerima aduan yang berkualiti bagi memupuk kesedaran umum dalam kepentingan mengatasi masalah birokrasi. Ia juga dapat mendidik orang awam memahami tindak tanduk kerja yang diaplikasikan melalui institusi ombudsman. Melalui kuasa menyiasat dan menghukum yang ada pada institusi ombudsman, ia dapat memberi keadilan dan kesaksamaan dalam sektor pentadbiran awam. Hal ini sekaligus dapat meningkatkan keberkesanan pelaksanaan sesuatu dasar awam tersebut. Selain itu, institusi ombudsman juga berperanan untuk mengendalikan ketidakpuasan individu terhadap pentadbiran awam. ( Ramanathan, 1993: 145 ) menyatakan tidak semestinya ombusdsman dapat memenuhi ketidakpuashatian setiap individu. Namun dalam kes-kes individu yang gagal membuat aduan, ombudsman kadangkala memberi penjelasan dan membantu seseorang itu menerangkan aduan secara bijak. Adakalanya dalam membuat siasatan terhadap aduan yang diterima, ombudsman tidak perlu mengunakan kuasanya untuk mendapatkan bukti jika ada kerjasama daripada pihak pentadbiran awam. Ombudsman boleh membuat keputusan yang sepatutnya diambil dan berhak untuk mencadangkan penyelesaian. Selain itu juga, institusi ombudsma yang berdiri dengan sendiri tanpa terikat dengan mana-mana kuasa badan lain turut boleh menjatuhkan hukuman terhadap pentadbir awam yang telah dikesan kesalahannya tanpa perlu membawa ia ke mahkamah yang lain. Ini menujukkan keabsahan yang ada pada institusi ombudsman juga memainkan peranan dan matlamatnya yang tersendiri tanpa dipengarui mana-mana institusi yang lain.

9 Institusi ombudsman juga bertindak untuk menperbaiki pentadbiran. Perwujudan institusi ombudsaman antara lain adalah untuk memperbaiki dan mengubah pandangan orang awam terhadap kerajaan. Ombudsman menggalakan pihak pentadbir untuk menerangkan kepada pihak umum tentang tindakkan kerajaan dan memberi maklumat yang jelas tentang hak-hak merayu yang patut ada pada orang awam. Selain memperbaiki kualiti umum perkhidmatan kerajaan, institusi ombudsman turut membuat pegawaipegawai awam lebih berhati-hati dalam menjalankan tugas. Di sini, perana ombudsman bukan sahaja dapat meningkatkan lagi pentadbiran pelaksanaa dasar awam, tetapi juga boleh memperbaiki kelemahan-kelemahan yang wujud dalam pentadbiran awam. Institusi ombudsman boleh mengidentifikan kelemahankelemahan seperti ketidakcekapan, kelalaian, tatacaraa yang tidak jelas atau sikap seseorang pegawai itu. Menurut ( Ramanthan, 1993: 146 ), umumnya ombudsman memperbaiki moral perkhidmatn awam. Institusi ombudsman turut membantu dalam tugas penyeliaan badan perundangan. Dalam masyarakat industri barat, masalah perundangan yang tidak efektif dalam bidang pentadbiran disebabkan oleh bidang birokrasi yang luas dan kompleks. Aduan-aduan yang diterima oleh ahli-ahli perundangan daripada kawasan perwakilan mereka selalunya dilayan secara berasingan. Oleh itu, laporan khas dan laporan ombudsman membantu dalam menjalakan fungsi-fungsi badan perundangan. Secara perbandingan di New Zealand, seseorang boleh membuat aduan kepada ombudsman tentang sesuatu tindakan pentadbir yang menjejaskan haknya. Ombudsman boleh menyiasat dan apa-apa tindakan, keputusan, serta cadangan yang dibuat oleh jabatan yang di bawah bidang kuasanya. Selain itu, institusi ombudsman turut memberi bantuan sekiranya terdapat tindakan pentadbir yang bertentangan dengan undang-undang. Ombudsman juga boleh mengambil tindakan terhadap penyalahgunaan fakta yang salah oleh pihak pentadbiran awam demi kepentingan mereka. Sekiranya ombudsman menerima aduan tentang tindakkan pentadbir yang tidak munasabah, tidak adil dan ada

10 diskriminasi, maka tindakan dan hukuman terhadap pentadbir tersebut setelah penyiasatan dijalankan adalah wajar. ( Ramanathan, 1993 ) menjelaskan bahawa ombudsman juga menentukan bahawa tatacara, kritikan, pekeliling dan maklumat diwartakan. Selain itu, ombudsman turut mencadangkan agar seseorang dibayar “ En gratia ” jika pentadbir menyentuh moral seseorang. Ia juga mengkritik tindakkan pentadbir yang dianggap terlalu ketat. Hal ini kerana tindakan tersebut boleh mengundang rasa ketidakpuashati di kalangan orang awam. Namun kuasa ombudsman di sini hanyalah meliputi perkara yang berkaitan salahlaku pentadbir, dan bukan berkaitan dengan sesebuah polisi. Namun institusi boleh mengkaji tindakan wakil menteri apabila menerima aduan daripada rakyat tentang ketidakadilan yang dilakukannya. Sekiranya setelah disiasat dan didapati bersalah,institusi ombudsman dengan sendiri boleh menjatuhkan hukuman selagi mana kesalahan yang dilakukan itu tidak menyentuh kesalah jenayah berat dan sebagainya. Hal tersebut jika berlaku sudah di luar bidang kuasa institusi ombudsman kerana hukuman yang dijatuhkan oleh ombudsman tidak melibatkan hukuman fizikal ataupun penjara. Institusi ombudsman hanya menyiasat dan menjatuhkan terhadap keskes aduan yang berkaitan dengan salahlaku tatacara pegawai pentadbir. Setiap tindakkan institusi ombudsman berkaitan dengan penyiasatan dilakukan secara sulit ( Ramanathan. 1993 ). Ini bererti, tidak ada mana-mana pihak yang boleh menpengaruhi penyiasatan yang dilakukan oleh ombudsman. Jika terdapat keadaan perbicaraan perlu diadakan, maka seseorang itu berhak untuk dibicarakan. Keputusan yang telah dibuat oleh ombudsman tidak boleh dicabar melainkan jika terdapat kekurangan pengadilan atau siasatan. Institusi ombudsman juga boleh bertindak sebagai pendisplin terhadap pegawai pentadbir. Melalui aduan yang dibuat oleh orang awam yang tidak berpuas hati terhadap pentadbir awam, ombudsman boleh mengidentifikasikan pegawai yang bersalah untuk di hukumi atau sekiranya kesalahan yang dilakukannya berat, seseorang pentadbir awam itu

11 boleh dipecat. Dalam era globalisasi dengan peningkatan teknologi dan maklumat, keintelektualan orang awam semakin meningkat, terutamanya di negara-negara maju. Oleh itu di sini, ombudsman bertindak sebagai “injab keselamatan”. Orang ramai dibenarkan untuk membuat aduan sebanyak mungkin yang mereka mahu mengenai pegawai subordinat. Hal sedemikian adalah untuk mengurangkan tekanan dan menyediakan pemerhatian untuk menstabilkan keadaan. Sekiranya orang awam tidak mempunyai saluran atau institusi yang bersedia menerima aduan mereka berkaitan ketidakadilan yang dilakukan oleh pentadbir awam terhadap mereka, maka orang awam akan mengambil jalan yang lain seperti berdemontrasi, menyertai kumpulan pendesak atau mensabotaj kepentingan kerajaan demi untuk melepaskan tekanan. Oleh itu, institusi yang menerima aduan atau yang bertindak sebagai injab keselamatan amat penting bagi orang awam.

PERBANDINGAN OMBUDSMAN DENGAN BIRO PEBGADUAN AWAM MALAYSIA Di Malaysia pada tahun 1967, institusi ombudsman pernah cuba di wujudkan. Sir Guy Powles yang telah megutarakan idea ini tetapi gagal kerana ombudsman hanya berkesan kerajaan yang mengamalkan corak pemerintahan berbentuk kesatuan. Namun di Malaysia yang mengamalkan corak pemerintahan persekutuan, institusi ombudsman ini tidak dapat dilaksanakan. Hal ini kerana, di Malaysia walaupun terdapat konsep pengansingan kuasa, namun pikak eksekutif iaitu yang menjalankan pentadbiran kerajaan turut mengamalkan pertindihan kuasa. Hal ini dapat di lihat apabila seseorang eksekutif itu mempunyai bidang kuasa di luar kawalannya. Oleh itu, sekiranya institusi ombudsman diwujukkan, semestinya akan berlaku pertentangan dengan badan kerajaan yang lain apabila ombudsman hendak menjalankan apa yang terkandung dalam objektif penubuhan institusi tersebut.

12 Selain itu juga, Malaysia telah mempunyai sistem berpalimen tradisional lebih berkesan ( Ramanathan, 1993 ). Ini kerana Malaysia mempunyai pelbagai masyarakat majmuk yang mempunyai pelbagai budaya, ras dan agama yang berbeza. Namun sistem pemerintah di malaysia yang unik dan pengamalkan politik permuafakatan telah menjadi injab keselamatan terhadap masyarakat awam. Oleh sebab itu, di Malaysia telah di wujudkan ( Public Complaints Bureau ) Biro Pengaduan Awam (BPA). Biro pengaduan awam mempunyai konsep yang sama dengan institusi ombudsman iaitu menerima aduan orang ramai terhadap ketidakpuashatian atau kesalahan tatacara yang dilakukan oleh pentadbir awam. Biro pengaduan awam ditubuhkan di bawah Jabatan Perdana Menteri. Biro pengaduan awam ini dengan erti yang lain tidak berdiri sendiri tetapi ialah salah satu bahagian unit perancangan kepada Jabatan Perdana Menteri. ( Ramanathan, 1993 ), sekarang wujud cawangan dalam pentadbiran penguasa tempatan. Hal ini kerana, Biro Pengaduan Awam terpaksa bergantung kepada kerjasama badan lain kerana memerlukan laporan pentadbiran daripada kerajaan. Biro Pengaduan Awam di Malaysia telah di tubuhkan pada tahun 1971 dengan dua objektif utama iaitu merapatkan jurang antra kerajaan dengan rakyat dan menyediakan satu saluran kepada rakyat di mana rakyat boleh membuat aduan tentang tindakan pentadbir. Walaubagaimana pun terdapat pebezaan yang ketara di antara Biro Pengaduan Awam di Malaysia dengan institusi ombudsman yang dilaksanakan di negaranegara Scandinavia. Antara perbezaannya Biro Pengaduan Awam dengan institusi ombudsman ialah dari segi penubuhannya. Biro Pengaduan Awam merupakan satu cawangan dalam unit perancangan Am di bawah Jabatan Perdana Menteri. Sebaliknya institusi ombudsman tidak ditubuhkan di bawah mana-mana badan. Sebaliknya berfungsi secara tersendiri dan tidak bergantung kepada mana-mana badan yang lain untuk menjalankan tugasnya.

13 Manakala dari segi kuasa, Biro Pengaduan Awam tidak mempunyai kuasa yang sah untuk menyiasat kes-kes maladministration atau untuk menguatkuasakan cadangannya. Keberkesanan fungsinya bergantung kepada kerjasama antara jabatan dan agensi. Selain itu juga, keberkesanannya tidak dapat di nilai kerana laporan tidak disebarkan kepada orang ramai. Oleh sebab itu, berdasarkan kajian yang dilakukan pada tahun 1974 hingga 1978 terdapat sebanyak 10 887 aduan yang telah direkodkan, tetapi sebanyak 8442 aduan yang berjaya diselesaikan ( Ramanathan, 1993 ). Sebab itu Biro Pengaduan Awam berbeza dengan institusi ombudsman. Walaupun matlamat adalah sama iaitu menerima aduan rakyat, tetapi Biro Pengaduan Awam tidak mempunyai kuasa untuk mengambil tindakan atau membuat keputusan. Di Malaysia jika tidak berpuasa hati terhadap pentadbir awam perlu membawa kes tersebut ke mahkamah. Namun sebaliknya yang berlaku kepada negara yang mempunyai institusi ombudsman terutamanya di negara-negara Scandinavia. Institusi tersebut yang akan menerima aduan, membuat siasatan dan mengambil tindakan atau memutuskan hukuman. Sesuatu kes yang melibatkan salahlaku pentadbir awam tidak perlu di bawa ke mahkamah. Selain itu juga, institusi ombudsman di wujudkan berteras kepada parlimen sebagai contoh di New Zealand. Berbeza dengan Biro Pengaduan Awam yang terletak di bawah Jabatan Perdana Menteri atau di bawah bidang kuasa badan yang lain. Ini akan menyebabkan Biro Pengaduan Awan tidak dapat diselaraskan dengan objektif penubuhannya dengan kehendak orang awam. PANDANGAN TERHADAP INSTITUSI OMBUDSMAN Walaupun institusi ombudsman berbeza-beza mengikut negara, namun berdasarkan peranan, fungsi, dan kuasa yang ada pada institusi tersebut, kualiti pentadbir yang menjalankan dasar awam dapat dipertingkatkan. Melalui peranan penting yang dimainkan oleh institusi ombudsman seperti mengawal pentadbir awam daripada bertindak sesuka hati, akan meningkatkan komitmen dan produktiviti kerja sesebuah pentadbir awam.

14 Selain itu juga, institusi ombudsman juga dapat memastikan masalah dalam pentadbiran awam diselesaikan secara positif dan objektif sekaligus, secara tidak langsung dapat membantu memastikan pegawai yang menjalankan dasar awam hanya terdiri daripada kalangan individu yang betul-betul berkelayakan dari pebagai aspek kemahiran untuk menjalankan tugas secara ekfisyen, cekap dan amanah serta memuaskan hati orang awam. Max Weber ( 1864-1920 ) yang merupakan pelopor asal kepada konsep legal rasional atau kuasa sah. Max weber turut dikenali sebagai bapa sosiologi yang terkenal dan pernah menulis buku yang bertajuk ‘ The Prosestant Ethic and The Spirit of Capitalism ” (Giddens 1972: 89 ). Pada pendapat Max Weber kuasa sah yang dimiliki sekumpulan orang misalnya pegawai ombudsman adalah sangat penting semasa menjalankan Sesuatu tugas. Cogan kata “ specialists in command ” sebagaimana dalam kritikan Mao Tze Tung telah membuktikan bahawa pendapat Max Weber sangat menitikberatkan pemberian kuasa kepada seseorang yang mempunyai jawatan tinggi atau seseorang pakar dalam sesuatu bidang ( Ramanathan, 1987: 41 ). Ini bermaksud sekiranya pegawai ombudsman tidak mempunyai kuasa yang disahkan oleh orang ramai, maka segala tindakan dan keputusan yang dibuat oleh pegawai ombudsman tidak akan mendapat persetujuan daripada orang ramai. Bagi membolehkan keberkesanan dalam pentadbiran awam, ombudsman perlu memiliki kuasa legal rasional. Kuasa legal rasional merupakan salah satu jenis kuasa yang wujud dalam sesebuah organisasi atau negara. Kuasa yang diberikan secara rasional atau sah merupakan satu penyerahan kuasa daripada suatu pihak yang tinggi kepada seorang pemimpin( pegawai ombudsman ) ( Austin 1970: 40 ). Ini secara secara tidak langsung telah mengesahkan kuasa pegawai ombudsman melalui pengiktirafan tersebut. Apabila ombudsman mempunyai kuasa yang sah dan bebas daripada kawalan kerajaan, ia dapat meningkatkan keberkesanan pentadbir awam tanpa sebarang sekatan. Sekirannya wujud institusi ombudsman dalam sesebuah negara dan ia diberikan kuasa yang sah, maka pentadbiran awam akan menjadi telus.

15 Berdasarkan kajian yang telah dibuat, ombudsman telah banyak mengubah sistem-sistem pentadbiran yang telah rosak. Misalnya di Indonesia, penubuhan institusi ombudsman telah mengubah sistem pentadbiran kerajaan Indonesia ke arah yang lebih telus dan baik berbanding dengan pentadbiran awam negara jirannya iaitu Malaysia yang tidak mengamalkan institusi ombudsman.

KESIMPULAN Secara keseluruhannya, institusi ombudsman merupakan sebuah institusi yang menggambarkan kedaulatan rakyat. Aduan-aduan yang dibuat oleh rakyat di negaranegara yang mengamalkan institusi ombudsman secara tidak langsung dapat mempertingkatkan segenap aspek kelemahan-kelemahan pentadbiran awam. Walaupun institusi ombudsman dan Biro Pengaduan Awam mempunyai matlamat atau konsep yang sama, namun pelaksanaanya adalah berbeza. Tetapi kedua-duanya institusi ini wujud bagi memastikan pentadbiran awam berfungsi dengan secara adil dan berkesan dalam setiap tindakan yang diambil oleh pihak pentadbir awam. Di negara-negara Scandinavia, penting bagi rakyat untuk bersuara bagi menyatakan ketidakpuashatian terhadap ketidakadilan dan salah laku golongan pentadbiran awam. Oleh sebab itu institusi ombudsman diwujudkan kerana ia bebas dari kongkongan kerajaan dalam menjalankan tugasnya. Kenyataan ( Ahmad Sanusi Ahmad, 1970: 40 ) yang menyatakan bahawa badan ini diberi kuasa untuk untuk menyiasat dan mengendalikan semua tuduhan dan rayuan terhadap tindakan yang dibuat oleh pentadbiran awam. Ini bermaksud, kepentingan tentang kesedaran yang perlu ada di negara merdeka dan bagaimana pentingnya diadakan satu badan yang berasingan serta dapat mendaulatkan kepentingan rakyat. Walaubagaimana pun, di setiap negara yang mengamalkan institusi ombudsman terdapat perbezaan mengikut sejauhmana kerajaan yang berkuasa itu mahu memberi

16 kuasa yang mutlak terhadap institusi itu. Namun daripada kewujudan institusi ombudsman ini, ia melambangkan suara dan kerajaan rakyat. Institusi ombudsman bukan sahaja dapat menyelesaikan permasalahan yang timbul, tetapi juga dapat memberi pandangan dan nasihat tentang bagaimana sesuatu proses pentadbiran patut disusun semula atau dikaji supaya dapat mengelak timbulnya kesilapan dan kesalahan. Ini secara tidak langsung dapat melincinkan perjalanan pentadbiran awam. Secara keseluruhannya, institusi ombudsman mempunyai peranan yang penting bagi meningkatkan keberkesanan pentadbiran awam serta menjalinkan perhubungan yang baik di antara pihak kerajaan dengan rakyat.

17

RUJUKAN Abdullah Sanusi Ahmad. 1970. Kerajaan Pentadbiran dan Rakyat. Ampang: Dewan Bahasa dan Pustaka.. Ahmad Atory Hussain. 2001. Pengantar Pentadbiran Awam: Paradigma Baru. Kuala Lumpur: Utusan Publication And Distributors. Abdul Rashid Moten & El-Fatih A. Abdel Salem. 2005. Glossary Of Political Science Terms: Islamic & Weatern. Singapore: Thomson Learning. Austin, D.B. 1970. The Sweden: How They Live And Work. London: Newton Abbot. Cainden, Gerald E. 1983. International Handbook Of the Ombudsman. Weatport, CT: Greenwood Press. Ghazali Mayudin. 2002. Politik Malaysia: Perspektif Teori dan Praktikal. Bangi: Universiti Kebangsaan Malaysia. Ramanathan, K. 1993. Konsep Asas Pentadbiran Awam. Ampang: Dewan Bahasa dan Pustaka. Ramanathan, K 1987. Asas Sains Politik. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Owen, S. 1990. Current Ombudsman Internasional Perspective, Occasional paper No 44. Sabitha Marican, Rusniah Ahmad, Siti Alida J. Abdullah. 1994. Pengurusan Awam. Kuala Lumpur: Utusan Publication & Distributors.

18

Waage, T. 1998. Commisiorner for Children in Norway. Norway: Ministry of Foreign Affairs. http:// www.google. Scandinavia. Ombudsman. Com. Htm (15 September 2007). http://www. Bpa.jpm.my/ (19 september 2007) Ombudsman History. http://www2.ombudsman.org/history.htm (14 september 2007 ) Ombudsman summary. http;//goliath.ecnext.com2/summary_01991803737 (14 september 2007 ) http:// www. Gksoft.com/en/no.html ( 15 september 2007 ). http://www. Info.gov.uk/ jud/ sitemap/ html ( 16 september 2007 ).

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->