P. 1
Morfologi(Bab 3)

Morfologi(Bab 3)

|Views: 463|Likes:
Published by hairi65

More info:

Categories:Types, School Work
Published by: hairi65 on Oct 09, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/24/2013

pdf

text

original

3.

MORFOLOGI
3.1 TAKRIF MORFOLOGI Morfologi ialah bidang ilmu bahasa yang mengkaji struktur, bentuk dan penggolongan kata. Dengan struktur kata dimaksudkan susunan bentuk bunyi ujaran atau lambang (tulisan) yang menjadi unit bahasa yang bermakna. Bentuk kata pula ialah rupa unit tatabahasa, sama ada berbentuk tunggal atau hasil daripada proses pengimbuhan, pemajmukan dan penggandaan. Penggolongan kata ialah proses menjeniskan perkataan berdasarkan keserupaan bentuk dan/atau fungsi dengan anggota lain dalam golongan yang sama. Morfologi bahasa Melayu ialah bidang yang mengkaji struktur, bentuk dan penggolongan kata dalam bahasa Melayu. Unit-unit tatabahasa yang menjadi unsur perkataan disebut morfem. Morfem ialah unit yang terkecil dalam bahasa yang berfungsi gramatis atau yang menjalankan tugas nahu. Perkataan ialah bentuk bahasa yang terkecil juga, tetapi mengandungi makna yang lengkap dan dapat berdiri sendiri dalam ayat. Sesuatu perkataan itu dibentuk daripada satu morfem atau lebih. Perkataan ajar, misalnya, terdiri daripada satu morfem, tetapi perkataan mengajar pula mengandungi dua morfem, iaitu meng- dan ajar. Ada perkataan yang mengandungi lebih daripada dua morfem. Morfem boleh bersifat bebas atau terikat. Morfem bebas ialah morfem yang dapat wujud bersendirian. Sebaliknya, morfem terikat ialah morfem yang hanya wujud bersama-sama morfem lain. Sebagai contoh, perkataan sekolah dan laut ialah morfem-morfem bebas, tetapi imbuhan ber- dalam bersekolah dan –an dalam lautan ialah morfem-morfem terikat, oleh sebab unit-unit itu tidak boleh wujud tanpa kata dasar. Kesimpulannya, proses pembentukan kata dalam sesuatu bahasa ialah proses penyusunan morfem menurut peraturan sistem morfologi bahasa itu. Dalam kebanyakan bahasa proses pembentukan perkataan melibatkan pengimbuhan. 3.2 PROSES PEMBENTUKAN KATA Perkataan ialah satu unit ujaran yang bebas dan mengandungi makna, yang terdiri daripada satu atau gabungan beberapa bentuk bunyi bahasa. Perkataan dapat dijeniskan sebagai berikut: kata tunggal, kata terbitan, kata majmuk, dan kata ganda.

3.2.1 Kata Tunggal Kata tunggal ialah bentuk kata yang terdiri daripada hanya satu bentuk kata dasar, yakni yang tidak menerima apa-apa bentuk imbuhan atau kata dasar yang lain. Contohnya: itu bakal Kata tunggal terbahagi kepada dua jenis. Jenis pertama, kata tunggal yang merupakan unit yang bebas dan dapat berdiri sendiri sebagai satu ayat. Misalnya: (i) Itu? (ii) Bakal! (iii) Saya. Jenis kedua ialah kata tugas, iaitu unit yang tidak dapat berdiri sendiri tetapi memerlukan sekurang-kurangnya satu unit yang bebas untuk melaksanakan tugas nahunya. Sebagai contoh, bentuk-bentuk condong dalam contohcontoh yang berikut ialah kata tugas: (i) di mana? (ii) untuk siapa? (iii) ke Johor Kata akronim tergolong juga ke dalam kata tunggal. Kata akronim ialah perkataan yang diterbitkan melalui proses penggabungan singkatan beberapa perkataan dan membentuk satu perkataan yang utuh. Contohnya: (i) MARA Majlis Amanah Rakyat (ii) pawagam panggung wayang gambar 3.2.2 Kata Terbitan Kata terbitan ialah bentuk kata yang mengandungi kata dasar yang mendapat atau menerima imbuhan, baik awalan, sisipan, akhiran atau apitan. Misalnya: mendukung (men + dukung) dipukul (di + pukul) makanan (makan + an) biarkan (biar + kan) mengakui (meng + aku + i) pertunjukan (per + tunjuk + an) gemuruh (g + em + uruh)

3.2.3 Kata Majmuk Kata majmuk ialah bentuk kata yang wujud apabila dua kata dasar atau lebih dirangkaikan menjadi satu kesatuan sintaksis yang membawa makna tertentu. Misalnya: air mata meja makan kerani kanan bedahari kehormat sudut tepat 3.2.4 Kata Ganda Kata ganda ialah bentuk kata yang dihasilkan dengan menggandakan atau mengulangi kata dasar sama ada kata ganda tersebut diulang secara keseluruhan atau pada bahagian-bahagian tertentu, dan dengan imbuhan atau tanpa imbuhan. Misalnya: kanak-kanak lelaki bertubi-tubi membohong-bohongi memperkecil-kecil

3.3 PEMBENTUKAN KATA 3.3.1. Kata Tunggal Bahasa Melayu mempunyai beberapa cara membentuk perkataannya. Ada bentuk bersifat tunggal, ada yang dibentuk hasil proses pengimbuhan, pemajmukan, dan penggandaan. Bentuk Jenis/Keterangan Contoh Kata Bentuk Kata (i) Satu suku kata Tunggal • amat terhad • antaranya pinjaman daripada bahasabahasa asing 1. KV 2. VK 3. KVK yu am cat tin roh wang bah lap sen jong ru ya

4. KKVK stor brek trak 5. KVKK teks harp zink 6. KKKV skru 7.KKKVK skrip spring straw bank volt kord seks golf dril gred krim draf dram

(ii)

Dua suku kata • banyak dalam bahasa Melayu aku itu iri aib ais uda ela ibu air apa esa aur

1. V + KV

2. V + VK 3. V + KVK

adik emas ubat alas izin orang usang ulat undi impi ungka abdi unta inti angka asli angkat iblis

4. VK + KV

5. VK + KVK 6. KV + V

ambil umpan empat embun dua sua ria jauh kuil kuih doa jua bau tuah liar liat tua sia buah giat

7. KV + VK

(iii)

Tiga suku kata • agak kecil • pola-pola susunan konsonan-vokalnya

agak banyak banyak daripadanya kata pinjaman cuaca suara tuala siapa biawak siasat usia semua peria tempua keruan seluang haluan mentua seluar piutang idea

1. KV + V + KV 2. KV + V + KVK 3. V + KV + V 4. KV + KV + V 5. KVK + KV + V 6. KV + KV + KV

anoa urea

mulia benua

7. KVK + KV + VK 8. V + KV + KV 9. V + KV + KVK 10. VK + KV + KV 11. KV + KV + KV 12. KVK + KV + KV 13. VK + KV + VK 14. V + KV + VK 15. KV + KV + KVK 16. KVK + KV + KVK

mengkuang mendiang berlian sengkuang utara utama irama agama ijazah amanah amaran adikung indera istana asrama antara teruna

keliru budaya sutera menteri kemboja ilmiah bendera misteri ikhtiar

akaun elaun ideal amaun belalang senangin tempurung cendawan senapang kelamin matlamat sembilan

17. KV + KVK + KV

belanja kerengga keranda kerangka sempurna

setanggi kelambu selamba terumbu

18. KVK + KVK + KV 19. KV + KVK + KVK kelongsong gelanggang telanjang gelombang belangkas belimbing selumbar kumandang pelantar kelompok

(iv)

Empat suku kata dan lebih • kebanyakannya kata pinjaman keluarga keluangsa sederhana peristiwa laksamana harmonika sentiasa bidadari samudera serigala dinihari biduanda kerempagi sayembara sandiwara mandalika

1. KV + KV + VK + KV 2. KV + KVK + KV + KV 3. KVK + KV + KV + KV 4. KVK + KV + V + KV 5.KV + KV + KV + KV Selain kata-kata seperti di atas, kata akronim juga tergolong ke dalam jenis kata tunggal. Akronim ialah kata singkatan yang terbentuk dengan menggabungkan huruf awal suku kata atau gabungan kombinasi huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata, dan ditulis serta dilafazkan sebagai kata yang wajar.

Bernama – (Berita Nasional Malaysia) Gapena – (Gabungan Penulis Nasional) Mara – (Majlis Amanah Rakyat) ubahsuai – (ubah sesuai) kugiran – (kumpulan gitar rancak)

Kata akronim boleh dengan tiga cara:

ditulis

TH – (Tabung Haji) (i) Akronim yang terbentuk ABIM – (Angkatan Belia daripada gabungan Islam Malaysia) beberapa huruf awal rangkai kata yang disingkatkan, keseluruhannya ditulis dengan huruf besar, jika kata nama khas. (ii) Akronim yang terbentuk tabika – (taman bimbingan daripada gabungan huruf kanak-kanak) awal dan / atau suku kata ubahsuai – (ubah sesuai) ditulis dengan huruf kecil kugiran - (kumpulan gitar keseluruhannya, jika bukan rancak) kata nama khas. purata - (pukul rata) (iii) Jika akronim yang terbentuk Bernama – (Berita Nasional daripada gabungan huruf Malaysia) awal dan / atau suku kata itu Gapena – (Gabungan menjadi kata nama khas, Penulis Nasional) kata itu ditulis bermula Mara – (Majlis Amanah dengan huruf besar. Rakyat) Pernas – (Perbadanan Nasional) Intan – (Institut Tadbiran Awam Negara) Petronas (Petroleum Nasional) Proton (Perusahaan Automobil Nasional) 3.3.2 Kata Terbitan Bentuk Kata Jenis/Keterangan Contoh

Bentuk Kata Kata terbitan dihasilkan Terbitan melalui proses pengimbuhan. Berdasarkan kedudukannya pada kata dasar, imbuhan dapat dibahagikan kepada empat jenis: (i) awalan, yang hadir sebelum kata dasar; (ii) akhiran, yang hadir sesudah kata dasar; (iii) apitan, yang hadir secara mengapit kata dasar, iaitu dua bahagian imbuhan hadir serentak di awal dan akhir kata dasar; (iv) sisipan, yang hadir di

celahan kata dasar. 1. Kata terbitan berawalan • awalan kata nama

awalan kata kerja

awalan kata adjektif

pe- (pelari, perakus) pem- (pembawa, pembuat) pen- (pendatang, pendua) peng- (penggali, penggubal) penge- (pengebom, pengetin) pel- (pelajar) per- (perasap, perbara) pe- (pesara, pesakit) ke- (ketua, kelipat) juru- (juruukur, juruwang) maha(mahasiswa, mahaguru) tata- (tatabuku, tatabahasa) pra- (prasejarah, prakata) sub- (subkelas, subsistem) supra(suprakelas, supranasional) eka- (ekabahasa, ekawarna) dwi- (dwibahasa, dwifungsi) me- (melawan, merasa) mem(membawa, membilang) men- (mendaki, mendakwa) meng(menggali, menggiling) menge(mengecat, mengekod) memper(memperisteri, memperhamba) ber- (berjalan, berganti) be- (beraja, berasa) bel- (belajar, belunjur) ter- (terjebak, terbentuk) di- (diatur, ditimbang) diper- (diperisteri, dipercepat) ter- (terbesar, terputih) te- (teruncing, terendah) se- (secantik, secerah) -an (pakaian, jahitan) -wan (sasterawan, angkasawan) -man (budiman, seniman) -wati (seniwati) -isme (nasionalisme, sosialisme) -in (hadirin, muslimin) -at (hadirat, muslimat)

2. Kata terbitan berakhiran • akhiran kata nama

akhiran kata kerja

-ah (sultanah, ustazah) -kan (buatkan, gunakan) -i (turuti, duduki) pe-...-an (pelaksanaan, perasaan) pem-...-an (pembuatan, pembinaan) pen-...-an (pentakrifan, pendapatan) peng-...-an (penggunaan, pengguguran) penge-...-an (pengehadan, pengesahan) per-...-an (persalinan, perkuburan) pel-...-an (pelajaran) ke-...-an (kelainan, kelebihan) me-...-kan (memainkan, melukakan) men-...-kan (mendermakan, mentakrifkan) mem-...-kan (membaharukan, membaikkan) meng-...-kan (menggunakan, menggandakan) menge-...-kan (mengepinkan, mengecamkan) ber-...-kan (beralaskan, berlaukkan) di-...-kan (dibiarkan, digunakan) me-...-i (melalui, memasuki) men-...-i (mencurigai, mendendami) mem-...-i (membaharui, membohongi) meng-...-i (menganggotai, menggauli) di-...-i (didekati, dimulai) diper-...-kan (diperdengarkan, diperlihatkan) diper-...-i (diperingati) memper-...-kan (memperdengarkan, memperjuangkan) memper-...-i (memperingati) ke-...-an (kehausan, kepanasan) ke-...-an (keinggerisan,

3. Kata terbitan berapitan • apitan kata nama

apitan kata kerja

apitan kata adjektif

kearaban) 4. Kata terbitan bersisipan • sisipan kata nama -el- (kelengkeng, telunjuk, kelabut) -er(keruping, seruling, serabut) -el(kelebak, selerak, gelembung) -er- (serabut, gerigi) -em- (gemilang, semerbak, gemerlap) -in- (sinambung)

sisipan kata adjektif

3.3.3 Kata Majmuk Bentuk Kata Jenis/Keterangan Contoh

Bentuk Kata Berdasarkan jenisnya, ia Majmuk dipisahkan kepada tiga kelompok: (iv) terdiri daripada rangkaian gambar rajah kata bebas biru laut tengah hari kuning langsat Perdana Menteri Duta Besar Naib Canselor Ketua Setiausaha Negara (v) berbentuk istilah khusus model linear garis pusat pita suara kertas kerja batu kapur (vi) mendukung maksud kaki ayam kiasan (simpulan bahasa) buah hati bulan madu tumbuk rusuk makan angin 1. Bentuk yang telah mantap: • mantap sebagai antarabangsa satu perkataan yang beritahu bumiputera utuh; • dieja sebagai satu jawatankuasa kakitangan perkataan kerjasama setiausaha sukarela suruhanjaya tandatangan

tanggungjawab warganegara pesuruhjaya Terdapat sejumlah perkataan dalam golongan kata tertentu yang secara lazim dieja bercantum: peribadi • kata nama peribahasa hulubalang dinihari perikemanusiaan sukacita • kata adjektif dukacita kepada • kata sendi nama daripada apabila • kata hubung manakala padahal darihal barangkali kadangkala apakala walhal bagaimana • kata tanya 2. Penggandaan kata majmuk alat-alat tulis • melibatkan penggandaan unsur balai-balai raya suku-suku kata pertama sahaja jirim-jirim organik Naib-Naib Canselor Ketua-Ketua Menteri Satu kecualian: pesuruhjaya-pesuruhjaya • yang melibatkan warganegara-warganegara bentuk yang telah tandatangan-tandatangan jawatankuasa-jawatankuasa mantap; setiausaha-setiausaha penggandaannya melibatkan keseluruhan unsur 3. Pengimbuhan kata majmuk (i) apabila kata majmuk campur aduk  bercampur menerima imbuhan yang aduk merupakan awalan atau litar selari  berlitar selari akhiran sahaja, ejaannya ambil alih  mengambil alih tetap terpisah temu bual  ditemu bual daya serap  daya serapan (ii) apabila kata majmuk campur aduk 

menerima imbuhan yang merupakan apitan, ejaannya menjadi bercantum

mencampuradukkan daya serap  kedayaserapan garis pusat  menggarispusatkan satu padu  menyatupadukan urus niaga  diurusniagakan

Peringatan: Kata majmuk tidak menggunakan sempang (-), kecuali ketika penggandaan pada kata ganda. 3.3.4 Kata Ganda Bentuk Kata Jenis/Keterangan Contoh

Bentuk Kata Terdapat tiga jenis Ganda penggandaan: 1. Penggandaan penuh • menggandakan keseluruhan kata dasar sama ada kata dasar itu mengandungi imbuhan ataupun tidak penggandaan penuh yang terjadi pada kata dasar yang tidak ada imbuhan menggandakan seluruh kata dasar kata nama yang mengandungi imbuhan juga boleh digandakan sepenuhnya, iaitu termasuk imbuhan sekali

pulau-pulau buku-buku cantik-cantik minum-minum mata-mata pemimpin-pemimpin pelatih-pelatih persatuan-persatuan kehendak-kehendak

2. Penggandaan separa menggandakan sebahagian kata dasar sahaja • kata dasar boleh merupakan kata tunggal ataupun kata terbitan • penggandaan boleh berlaku di hadapan atau di belakang kata dasar Penggandaan separa yang laki  lalaki  lelaki berlaku pada kata dasar jari  jajari  jejari tunggal lazimnya melibatkan siku  sisiku  sesiku •

pengulangan suku kata pertamanya, dan letak gandaannya pada bahagian hadapan kata dasar. Vokal dalam bentuk gandaan itu mengalami proses pelemahan menjadikannya vokal e pepet. Penggandaan separa yang berlaku pada kata dasar yang berimbuhan hanya menggandakan kata dasar utama dan tidak melibatkan imbuhannya sekali. • berlaku terhadap golongan kata kerja dan kata adjektif • boleh terletak di belakang atau di hadapan kata dasar untuk kata kerja tertentu 3. Penggandaan berentak menggandakan kata dasar mengikut rentak bunyi tertentu dalam kata dasar itu • seluruh kata dasar digandakan • bunyi-bunyi tertentu diulang atau diubah Penggandaan berentak boleh dibahagikan kepada tiga jenis: (i) penggandaan berentak pengulangan vokal (penggandaan yang mempunyai ciri-ciri persamaan pada bunyibunyi vokal tertentu, iaitu terdapat ciri-ciri keharmonian vokal) (ii) penggandaan berentak pengulangan konsonan (penggandaan yang mempuyai ciri-ciri persamaan pada bunyibunyi konsonan tertentu) (iii) penggandaan berentak bebas (penggandaan yang tidak mengandungi ciri-ciri persamaan pada bunyi •

rambut  rarambut  rerambut langit  lalangit  lelangit

di belakang kata dasar: berlari-lari mencari-cari berturut-turut terdiri-diri sepandai-pandai di hadapan kata dasar: kasih-mengasihi cinta-mencintai kejar-mengejar tolong-menolong bantu-membantu

sayur-mayur kuih-muih selok-belok lauk-pauk gotong-royong cerai-berai gunung-ganang bukit-bukau mandi-manda batu-batan bolak-balik anak-pinak saudara-mara lintang-pukang titik-bengik

vokal atau konsonan) Peringatan: Kata ganda menggunakan sempang (-), berbeza dengan kata majmuk yang tidak menggunakannya. 3.4 Golongan Kata Perkataan dalam sesuatu bahasa dapat digolongkan ke dalam golongan – golongan tertentu berdasarkan beberapa kriteria, misalnya kriteria struktur fonologi atau bunyi, kriteria struktur morfem, kriteria sintaksis dan kriteria semantik. Frasa nama, frasa kerja dan frasa adjektif ialah frasa – frasa endosentrik yang tiap – tiap satu boleh mengandungi satu unsur inti yang dapat menjadi wakil bagi setiap frasanya. Kata nama menjadi inti kepada frasa nama, kata kerja menjadi inti kepada frasa kerja dan kata adjektif menjadi inti kepada frasa adjektif. Kata nama, kata kerja dan kata adjektif bolehlah disebut golongan kata utama kerana menjadi inti bagi frasa – frasa utama ayat. Perkataan – perkataan lain selain tiga golongan kata utama itu bolehlah dikelompokkan dalam satu golongan kata secara kolektif, iaitu kata tugas yang bersifat heterogen. Kesimpulannya, golongan kata dalam bahasa Melayu terbahagi kepada empat, iaitu: ( i ) kata nama ( ii ) kata kerja ( iii ) kata adjektif ( iv ) kata tugas 3.4.1 Golongan Kata Nama Golongan kata nama merangkumi sejumlah perkataan yang boleh menjadi unsur inti kepada binaan frasa nama dan lazimnya kata ini menamakan orang, tempat atau benda. Golongan kata nama ini boleh pula dipecahkan kepada subgolongan berdasarkan ciri semantik perkataannya iaitu seperti berikut:

Kata Nama

Kata Nama Khas
2.4.1.1 Kata Nama Khas

Kata Nama Am

Kata Ganti Nama

Kata nama khas ialah kata nama yang merujuk nama sesuatu benda yang khusus dan ejaannya berpangkalkan huruf besar. Kata nama khas terbahagi kepada dua kumpulan iaitu kata nama khas hidup dan kata nama khas tak hidup. Kata nama khas hidup pula terbahagi kepada dua lagi, iaitu kata nama khas hidup manusia dan kata nama khas hidup bukan manusia. Pembahagian ini diterangkan melalui rajah berikut:

Kata Nama Khas

Hidup

Tak Hidup

Hidup Manusia

Hidup Bukan Manusia

( 1 ) Kata Nama Khas Hidup ( a ) manusia Nina Halim Tun Dr. Mahathir Jamil J. Sham A. Ramli Azman Tun Abdul Razak Hani

( b ) bukan manusia Tumpuk Si Belang Comel Ananas Comosus ( nanas) Vanda Diana ( orkid ) Lassie Sang Kancil Sang Buaya Si Buntal

( 2 ) Kata Nama Khas Tak Hidup Kuala Lumpur Pasir Mas Ahli Mangku Negara Gunung Kinabalu Bukit Kepong Daya Bumi Planet Bumi Ipoh

2.4.1.2 Kata Nama Am Kata nama am ialah perkataan yang merujuk kepada benda – benda atau perkara – perkara yang umum sifatnya. Kata nama am dapat dibahagikan kepada dua jenis, iaitu kata nama am abstrak dan kata nama am konkrit. ( i ) Kata nama am abstrak Kata nama am abstrak ialah jenis kata nama yang membawa konsep mujarad atau bukan kebendaan. Contohnya;

mimpi kedamaian roh kehendak ( ii ) Kata nama am konkrit

idaman penyalahgunaan kemerdekaan perhimpunan

Kata nama am konkrit ialah jenis kata nama yang membawa konsep kebendaan. Contohnya; tangan rumah buku jam 2.4.1.3 Kata Ganti Nama Kata ganti nama dibahagikan kepada dua subgolongan kecil, iaitu kata ganti nama tunjuk dan kata ganti nama diri. Kata ganti nama diri dapat dipecahkan lagi kepada kata ganti nama diri tanya dan kata ganti nama diri kekasih kereta jambatan majalah

orang. Kata ganti nama diri orang terdiri daripada kata ganti nama diri orang pertama, orang kedua dan orang ketiga. Kata Ganti Nama
Kata Ganti Nama Tunjuk

Kata Ganti Nama Diri Orang Orang Pertama Orang Kedua Orang Ketiga

Tanya

( a ) Kata ganti nama tunjuk Kata ganti nama tunjuk ialah kata nama yang berfungsi menunjuk pada sesuatu perkara atau benda. Terdapat hanya dua kata ganti nama tunjuk, iaitu itu untuk menunjuk pada yang jauh dan ini untuk menunjuk kepada yang dekat. ( b ) Kata ganti nama diri Kata ganti nama diri ialah kata nama yang menjadi pengganti sesuatu benda, perkara atau manusia. Kata ganti nama diri terbahagi kepada dua kumpulan iaitu; kata ganti nama diri tanya kata ganti nama diri orang Kata ganti nama diri tanya ialah jenis kata nama yang berfungsi menanyakan hal benda, perkara atau manusia. Terdapat tiga bentuk kata ganti nama diri tanya iaitu, siapa yang merujuk orang, apa yang merujuk benda atau perkara, dan mana yang merujuk benda dan orang. Kata ganti nama diri orang ialah jenis kata ganti nama yang merujuk manusia dan terdiri daripada tiga kategori,iaitu orang pertama, orang kedua dan orang ketiga. Contoh – contohnya adalah seperti berikut:

Kata ganti nama diri orang pertama Kata ganti nama diri orang kedua Kata ganti nama diri orang ketiga

saya, aku, beta, patik, kami dan kita saudara, kamu, awak, engkau dan anda ia, dia, beliau, mereka dan -nya

2.4.2 KATA KERJA Kata kerja ialah perkataan yang menjadi inti bagi binaan frasa kerja. Lazimnya kata kerja menunjukkan sesuatu perbuatan atau keadaan melakukan sesuatu. Sebagai contoh, berikut ialah beberapa binaan frasa kerja yang menunjukkan kata kerja sebagai inti frasa kerja dan perkataanperkataan lain yang hadir sesudah dan sebelumnya. FRASA KERJA sedang belum

tidur bermain membaca disaksikan di padang buku oleh adiknya

Penggolongan Kata Kerja Kata kerja terbahagi kepada dua kumpulan utama, iaitu: 1. kata kerja tak transitif 2. kata kerja transitif 2.4.2.1 Kata Kerja Tak Transitif Kata kerja tak transitif ialah kata kerja yang tidak memerlukan penyambut atau objek sesudahnya. Contohnya: pergi tinggal

Kata kerja tak transitif dapat dibahagikan kepada dua subgolongan, iaitu: (a) kata kerja tak transitif tanpa pelengkap (b) kata kerja tak transitif berpelengkap

Kata Kerja Tak Transitif Tanpa Pelengkap Kata kerja tak transitif tanpa pelengkap ialah kata kerja yang boleh berdiri tanpa objek atau penyambut. Contohnya: duduk menyanyi

Kata kerja tak transitif ini boleh diikuti oleh keterangan yang berfungsi memberi maklumat tambahan. Contohnya: duduk pada waktu petang tumbuh dalam pasu Kata Kerja Tak Transitif Berpelengkap Kata kerja tak transitif berpelengkap ialah kata kerja yang mesti diikuti oleh pelengkap untuk menempurnakan maksud ayat. Unsur pelengkap ini tidak sama dengan objek, kerana objek hanya hadir selepas kata kerja transitif dan boleh mengalami proses pasif. Pelengkap ialah unsur yang hadir selepas kata kerja tak transitif untuk menyempurnakan maksud ayat. Ayat yang mengandungi pelengkap tidak boleh dipasifkan. Contohnya: beransur baik menjadi baik

Perhatikan bahawa pelengkap boleh berdiri daripada kata adjektif, kata atau frasa nama atau frasa sendi nama. 2.4.2.2 Kata Kerja Transitif Kata kerja transitif ialah kata kerja yang mengandungi objek yang terdiri daripada kata atau frasa nama untuk melengkapkan maksudnya. Contohnya: membeli buku menternak ayam

Pembentukan Kata Kerja Dalam bahasa Melayu terdapat empat bentuk kata kerja, iaitu: 1. kata kerja tunggal 2. kata keja terbitan 3. kata kerja majmuk 4. kata kerja ganda Beberapa contoh: 1. Kata kerja tunggal ada 2. Kata kerja terbitan mewangi memasak 3. Kata kerja majmuk kemas kini lipat ganda diseret jayakan terbang

4. Kata kerja ganda gelak-gelak/tergelak-gelak berlari-lari

Beberapa Aspek Pengimbuhan Kata Kerja Seperti dangan kata nama, beberapa aspek pengimbuhan kata kerja akan disentuh, kerana proses pengimbuhan amat produktif dalam proses pembentukan kata kerja bahasa Melayu. Imbuhan Kata Kerja Terdapat empat jenis imbuhan yang membentuk kata kerja, iaitu: 1. awalan kata kerja 2. akhiran kata kerja 3. apitan kata kerja

4. sisipan kata kerja Awalan Kata kerja Terdapat enam awalan yang membentuk kata kerja, iaitu: (a) meN(b) beR(c) teRAkhiran Kata kerja Terdapat hanya dua akhiran yang membentuk kata kerja, iaitu: (a) -kan (b) -i Apitan Kata Kerja Jumlah apitan yang membentuk kata kerja agak besar, iaitu, sebelas, seperti yang berikut: (a) meN-…-kan (b) beR-…-kan (c) beR-…-an (d) di-…-kan (e) meN-…-I (f) di-…-I (g) mempeR-…-kan (h) mempeR-…-i (i) ke-…-an (j) dipeR-…-kan (k) dipeR-…-i (d) di(e) mempeR(f) dipeR-

Sisipan Kata Kerja Dalam bahasa Melayu tidak ada sisipan yang dapat membentuk kata kerja. Namun, perkataan-perkataan yang terdiri daripada kata nama dan kata adjektif yang mengandungi sisipan dapat dijadikan kata kerja melalui proses pengimbuhan. Contohnya: (a) -elgeletar - bergeletar - menggeletar jelajah - berjelajah (b) -erserabut - berserabut - menjelajah

gerodak - bergerodak (c) -emgemuruh - bergemuruh semerbak - bersemerbak Kata Kerja Transitif dengan Objek Semua kata kerja transitif menerima objek. Sebagai contoh ialah dua kata kerja dalam ayat-ayat berikut: 1. Ibu membeli sehelai baju. 2. Ahmad membaca surat itu. Dalam ayat-ayat di atas terdapat satu objek. Ayat-ayat ini boleh diperluas dengan menambah unsur keterangan, iaitu yang menerangkan pihak yang mendapat manfaat daripada perbuatan kata kerja, seperti ayat-ayat berikut: 1 (a) Ibu membeli sehelai baju untuk adik. 2 (a) Ahmad membaca surat itu kepada rakannya. Ayat 1(a) dan 2(a) masih berupa ayat-ayat yang mengandungi satu objek kerana unsur yang ditambah selepas objek, dari segi binaannya, berbentuk frasa, iaitu frasa sendi nama. Namun begitu, jikalau kata kerja membeli dan membaca diubah menjadi kata kerja berapitan meN-…-kan, iaitu membelikan dan membacakan, maka binaan ayat akan berubah menjadi ayat-ayat berikut: 1 (b) Ibu membelikan adik sehelai baju. 2 (b) Ahmad membacakan rakannya surat itu. Dalam kedua-dua ayat ini terdapat dua objek, iaitu adik dan sehelai baju dalam ayat 1(b) dan rakannya serta surat itu dalam ayat 2(b). Oleh sebab terdapat dua objek dalam satu ayat, objek-objek tersebut dibezakan dengan menamakan objek yang lebih dekat dengan kata kerja objek tepat ( dalam kes ini adik dalam ayat 1(b) dan rakannya dalam ayat 2(b). Objek yang jauh sedikit ( sehelai baju dan surat itu ) disebut objek sipi.

Satu ukuran untuk menentukan yang manakah antara kedua-dua objek itu objek tepat atau objek sipi, ialah proses pasif. Dalam bahasa Melayu, hanya objek tepat boleh mengalami proses pasif, misalnya ayat 1(c) ialah bentuk pasif bagi ayat 1(b), manakala ayat 2(c) ialah ayat pasif bagi ayat 2(b). 1 (c) Adik dibelikan sehelai baju oleh ibu. 2 (c) Rakannya dibacakan surat itu oleh Ahmad. Sebaliknya, ayat-ayat berikut dianggap tidak gramatis: 1 (d) Sehelai baju dibelikan adik oleh ibu. 2 (d) Surat itu dibacakan rakannya oleh Ahmad. Hal yang sama juga berlaku bagi kata kerja yang menerima paitan meN…-i. Dalam dua ayat berikut, terdapat dua objek: 3. Mereka menghadiahi guru mereka sejambak bunga. 4. Tina menghidangi tetamunya secawan kopi. Dalam ayat (3), objek tepat ialah guru mereka dan dalam ayat (4) tetamunya. Jikalau kedua-dua kata kerja ditukar apitan, iaitu menjadi menghadiahkan dan menghidangkan, maka binaan kedua-dua ayat turut berubah, menjadi seperti yang berikut: 3 (a) Mereka menghadiahkan sejambak bunga kepada guru mereka. 4 (a) Tini menghidangkan tetamunya secawan kopi.

Dalam binaan ayat 3(a) dan 4(a), tidak lagi terdapat dua objek dalam setiap ayat. Yang tinggal hanya satu objek diikuti oleh frasa sendi nama. Perbezaan Antara Apitan meN-…-kan dengan Apitan meN-…-i Dalam bahasa Melayu banyak kata kerja terbentuk dengan apitan meN-…kan dan meN-…-i. Kedua-duanya membentuk kata kerja transitif yang mendukung makna asas yang terkandug dalam kata dasar. Ada kalanya dapat dibezakan fungsi antara kedua-dua apitan ini, iaitu lazimnya apitan meN-…-kan menandakan maksud kausatif, manakala apitan meN-…-I menandakan maksud lokatif. Contoh:

1 (a) Saya menghadiahkan sebuah buku kepada Anita pada hari jadinya. (b) Saya menghadiahi Anita sebuah buku pada hari jadinya. Tetapi bagi sebilangan kecil kata kerja yang menerima kedua-dua apitan ini, penggunaannya saling berganti tanpa membezakan makna. Contohnya: 2 (a) Ali sedang membaiki kereta yang rosak. (b) Ali sedang membaikkan kereta yang rosak. Jenis Kata Kerja Berawalan TERKata kerja yang dibentuk dengan awalan teR- terdiri daripada dua jenis, iaitu: 1. kata kerja transitif 2. kata kerja tak transitif

1. Kata kerja transitif Terdapat dua jenis kata kerja transitif yang terbentuk denga awlan teR-, iaitu: (a) kata kerja transitif aktif (b) kata kerja transitif pasif Contohnya: (a) Kata kerja transitif aktif, iaitu yang diikuti oleh objek. (1) Ratna terambil buku adik saya. (2) Kakinya terpijak paku itu. (b) Kata kerja transitif pasif Terdapat juga kata kerja dengan awalan teR- yang bersifat tak transitif, iaitu yang tidak memerlukan objek. Contohnya: (1) Mereka tersandar di tepi dinding. (2) Dia terjatuh dari atas pokok. PERBEZAAN ANTARA AWALAN MEMPER- DENGAN APITAN MEMPER-…-KAN

Dalam bahasa Melayu terda[at kata kerja yang terbentuk dengan awalan mempeR-… dan apitan mempeR-…-kan. Pada dasarnya, kata kerja dengan awalan mempeR- membawa maksud menjadikan dan boleh bertukar ganti dengan apitan meN-…-kan. Contohnya: memperbesar = membesarkan memperalat = mengalatkan Bagi kata adjektif, salah satu bentuk sahaja digunakan. Oleh itu, tidak gramatis, misalnya, jika digunakan bentuk memperbesarkan. Pilihlah hanya mana-mana satu imbuhan, iaitu sama ada memperbesar atau membesarkan. Tetapi bagi beberapa kata nama tertentu, iaitu hamba, isteri dan suami, perkataan-perkataan ini boleh menerima awalan mempeR- dan mempeR-…kan, untuk menghasilkan perkataan yang berlainan makna. Contohnya: 1. memperhamba - menganggap diri atau orang lain seperti hamba. 2. memperhambakan - menjadikan diri atau orang lain seperti hambakepada seseorang. 3. memperisteri 4. memperisterikan menjadikan seseorang isteri. - memberikan isteri kepada seseorang atau menjadikan seseorang beristeri.

2.4.3 KATA ADJEKTIF Kata adjektif atau kata sifat ialah perkataan yang menjadi unsur inti dalam binaan frasa adjektif. Frasa adjektif boleh terdiri daripada hanya satu kata adjektif atau beberapa perkataan yang mengandungi kata adjektif dan unsur-unsur keterangan yang lain seperti kata bantu dan kata penguat. Berikut ialah contoh binaan frasa-frasa adjektif.

FRASA ADJEKTIF

masih

sangat belum

pandai besar baik masak sungguh

Jenis Kata Adjektif Berdasarkan kriteria makna, kata adjektif dapat dikategorikan kepada sembilan jenis berikut: 1. kata adjektif sifatan atau keadaan 2. kata adjektif warna 3. kata adjektif ukuran 4. kata adjektif bentuk 5. kata adjektif waktu Beberapa contoh: 1. kata adjektif sifatan atau keadaan cerdik berani 2. kata adjektif warna merah jingga 3. kata adjektif ukuran panjang tebal kecil kerdil kelabu unggu lemah gopoh 6. kata adjektif jarak 7. kata adjektif cara 8. kata adjektif perasaan 9. kata adjektif pancaindera

4. kata adjektif bentuk

bulat

bengkok

kempis

lurus

5. kata adjektif waktu baharu lampau 6. kata adjektif jarak jauh hampir dekat nyaris segera silam

7. kata adjektif cara deras perlahan laju lincah

8. kata adjektif perasaan rindu gembira 9. kata adjektif benci segan

pancaindera (a) deria rasa sedap masam (b) deria pandang cantik tampan (c) deria dengar bising merdu (d) deria bau harum (e) deria sentuh semerbak busuk tengik mersik serak buruk segak masin kelat

halus lembut

kesat

licin

Pembentukan Kata Adjektif Kata adjektif terdiri daripada empat bentuk berikut: 1. kata adjektif tunggal 2. kata adjektif terbitan Beberapa contoh: 1. Kata adjektif tunggal kasar 2. Kata adjektif terbitan terindah sebesar sinambung pahit bujur 3. kata adjektif majmuk 4. kata adjektif ganda

3. Kata adjektif majmuk merah jambu 4. Kata adjektif ganda cantik-cantik lambat-laun sihat-sihat panjang tangan hijau daun

Kata Adjektif Dalam Bentuk Perbandingan Kata adjektif yang menyatakan perbandingan pada darjah biasa hadir dalam bentuk biasa, iaitu kata adjektif tanpa apa-apa tambahan. Contohnya: besar leper sederhana lesu

Darjah Bandingan Untuk menyatakan darjah bandingan, dua cara digunakan, iaitu: (a) menggunakan kata adjektif dengan awalan se- bagi menyatakan bandingan yang sama. Contohnya: sebesar sesedap

seleper

semontel

(b) menggunakan kata penguat lebih atau kurang bagi menyatakan bandingan yang berbeza. Contohnya: lebih besar daripada kurang pandai daripada Darjah Penghabisan Bahasa Melayu mempunyai pelbagai cara untuk menyatakan darjah penghabisan. Contohnya: (a) se- + kata adjektif + gandaan + kata nama Contohnya: sepandai-pandai tupai setinggi-tinggi pokok (b) ter- + kata adjektif Contohnya: terpandai tertinggi (c) paling + kata adjektif Contohnya: paling indah paling biru (d) kata adjektif + sekali Contohnya: cantik sekali panjang sekali (e) ter- + amat sangat Contohnya: teramat buruk + kata adjektif

teramat mulia (f) amat sungguh + kata adjektif + sekali sangat Contohnya: amat pandai sekali sungguh merdu sekali

2.4.4 KATA TUGAS Kata tugas ialah golongan perkataan selain kata nama, kata kerja, dan kata adjektif yang mendukung sesuatu tugas tertentu dalam binaan ayat, klausa dan frasa. Kehadiran kata tugas dalam ayat tidak berfungsi sebagai unsur inti dalam sebarang frasa utama, sebaliknya mendukung sesuatu tugas sintaksis tertentu sama ada sebagai penghubung, penerang, penentu, penguat, pendepan, pembantu, penegas, penafi, pembenar, pemeri, atau tugas-tugas lain. Berdasarkan tugas-tugas yang disebutkan di atas, kata tugas dapat dijeniskan kepada 16 jenis berikut: 1. kata hubung 2. kata seru 3. kata tanya 4. kata perintah 5. kata pangkal ayat 6. kata bantu 7. kata penguat 9. kata nafi 10. kata pemeri 11. kata sendi nama 12. kata pembenar 13. kata arah 14. kata bilangan 15. kata penekan

8. kata penegas Kelompok Dasar Kata Tugas

16. kata pembenda

Berdasarkan kriteria kedudukan dan fungsinya dalam binaan ayat, enam belas kata tugas yang disenaraikan di atas dapat dikelompokkan dalam empat kategori, iaitu: 1. kata penyambung ayat 2. kata praklausa 3. kata pratirasa 4. kata pascakata Kata Penyambung Ayat Kata penyambung ayat ialah kata hubung, iaitu sejumlah perkataan yang bertugas menghubungkan dua binaan ayat atau lebih atau ayat majmuk. Selaras dengan jenis ayat majmuk, maka terdapat dua jenis kata hubung, iaitu: 1. kata hubung gabungan 2. kata hubung pancangan Kata Hubung gabungan Kata hubung gabungan ialah kata hubung yang menghubungkan ayat-ayat dalam ayat majmuk gabungan. Contohnya: dan atau tetapi serta Kata Hubung Pancangan Kata hubung pancangan ialah kata hubung yang menghubungkan klausa utama dalam ayat majmuk pancangan dengan klausa-klausa kecil lain. Dalam bahasa Melayu terdapat tiga jenis ayat majmuk pancangan. Oleh itu, terdapat tiga jenis kata hubung pancangan, iaitu: lalu malahan sambil kemudian

(a) Kata hubung pancangan relatif Dalam bahasa Melayu terdapat hanya satu kata hubung pancangan relatif, Iaitu, yang. (b) Kata hubung pancangan komplemen Jumlah kata hubung komplemen dalam bahasa Melayu juga kecil. Dua Contoh ialah bahawa dan untuk. (c) Kata hubung pancangan keterangan Dalam bahasa Melayu jumlah kata hubung pancangan keterangan agak besar. Antaranya ialah: kerana sekiranya kalau hingga sementara ketika walaupun Kata Praklausa Kata praklausa ialah sejumlah perkataan yang terletak di hadapan klausa, iaitu yang terdiri daripada: 1. kata seru 2. kata tanya 3. kata perintah Kata Seru Kata seru ialah perkataan yang berfungsi melahirkan berbagai-bagai perasaan dan digunakan dalam ayat seruan. Contohnya: aduh cis Kata Tanya Kata tanya ialah perkataan yang digunakan unutk menanyakan sesuatu atau menyoalkan sesuatu. amboi oh aduhai wahai 4. kata pembenar 5. kata pangkal ayat agar semoga andai kata jikalau setelah tatkala sungguhpun meskipun supaya kendatipun semasa sewaktu untuk apabila

Contohnya: mengapa berapa apa bagaimana bila siapa mana kenapa

Tiada kata ganti nama digunakan juga sebagai kata tanya, iaitu:

Sekiranya kata tanya dikedepankan, maka kehadirannya dalam bentuk tulisan hendaklah disertai partikel –kah. Contohnya: 1 (a) Berapakah harga buku itu? 2 (a) Bagaimanakah keputusan peperiksaan tahun ini? Kata Perintah Kata perintah ialah perkataan yang bertujuan menimbulkan sesuatu tindak balas terhadap perintah, arahan, larangan, silaan, atau permintaan. Contohnya: Larangan jangan usah tak usah Kata Pembenar Kata pembenar ayat ialah perkataan yang mengesahkan sesuatu penyataan Contohnya: ya Kata Pangkal Ayat Kata pangkal ayat ialah perkataan yang hadir di bahagian hadapan ayat yang menjadi penanda kesinambungan ayat dalam wacana, dan disebut juga sebagai penanda wacana. Contohnya: hatta maka Kata Prafrasa kalakian sebermula benar betul Silaan sila jemput Permintaan minta tolong

Kata prafrasa ialah sejumlah perkataan yang terletak di hadapan frasa, iaitu sama ada frasa nama, frasa kerja, frasa adjektif atau frasa sendi nama. Kata prafrasa ini mendukung tugas-tugas maksud yang terkandung dalam ayat seperti tugas membantu, menguatkan, menegaskan, menafikan, memerikan, menyendikan, menunjukkan arah, dan membilang. Berdasarkan tugas-tugas ini, terdapat lapan jenis kata prafrasa, iaitu: Kata Bantu Aspek telah baru pernah sedang masih akan belum sudah 1. kata bantu 2. kata penguat 3. kata penegas 4. kata nafi Kata Bantu Kata Bantu ialah jenis kata tugas yang fungsinya membantu frasa kerja, frasa adjektif dan frasa sendi nama, iaitu menimbulkan makna-makna tambahan daripada aspek waktu atau ragam. Kata bantu terbahagi kepada dua kumpulan, iaitu kata bantu aspek dan kata bantu ragam. Contohnya: Kata Penguat Kata penguat ialah perkataan yang mendahului atau mengikuti kata adjektif dan berfungsi menguatkan maksud yang terkandung dalam kata adjektif. Terdapat tiga jenis kata penguat iaitu kata penguat hadapan, kata penguat belakang, dan kata penguat bebas. Contohnya: Kata Penguat Hadapan Kata penguat Kata Penguat Bebas 5. kata pemeri 6. kata sendi nama 7. kata arah 8. kata bilangan Kata Bantu Ragam hendak mahu harus mesti boleh dapat

terlalu paling agak Kata Penegas

Belakang sekali nian benar

amat sangat sungguh

Kata penegas ialah sejumlah perkataan yang memberi penekanan pada bahagian-bahagian tertentu dalam ayat. Contohnya: (a) Yang menegaskan frasa predikat atau bahagian-bahagiannya -kah, -lah dan -tah (b) Yang menegaskan kedua-dua bahagian ayat, iaitu frasa nama sebagai subjek atau frasa predikat atau bahagian-bahagiannya. juga jua Kata Nafi Kata nafi ialah perkataan yang menjadi unsur nafi frasa-frasa predikat, iaitu frasa nama, frasa kerja, frasa adjektif dan frasa sendi nama. Terdapat dua kata nafi, masing-masing dengan tugasnya, iaitu: (a) bukan – yang menafikan frasa nama dan frasa sendi nama (b) tidak – yang menafikan frasa kerja dan frasa adjektif. Walau bagaimanapun, bukan boleh juga hadir sebelum frasa kerja dan frasa adjektif jika kedua-dua frasa tersebut mendukung maksud pertentangan maklumat. Kata Pemeri Kata pemeri ialah unsure yang menjadi pemeri hal atau perangkai antara subjek dengan frasa-frasa utama dalam predikat. Terdapat dua kata pemeri, iaitu: sahaja lagi

(a) ialah – yang hadir di hadapan predikat frasa nama (b) adalah – yang hadir di hadapan predikat frasa adjektif dan frasa sendi nama. Kata Sendi Nama Kata sendi nama ialah perkataan yang letaknya di hadapan frasa nama. Dalam bahasa Melayu, jumlah kata sendi nama agak besar. Contohnya: di ke dari daripada tentang seperti bagai umpama hingga antara untuk dengan

Kata Arah Kata arah ialah sejumlah perkataan yang hadir sebelum frasa nama dan lazimnya sesudah kata sendi nama untuk menunjukkan hala atau jurusan. Contohnya: di atas meja di antara dua buah Bandar Contoh kata arah lain: bawah belakang Kata Bilangan Kata bilangan ialah sejumlah perkataan yang menjadi penerang pada frasa nama. Terdapat lima jenis kata bilangan, iaitu: (a) yang menunjukkan jumlah yang tentu sifatnya tiga sepuluh (b) yang menunjukkan bilangan tak tentu segala seluruh (c) yang membawa maksud himpunan segi selatan

kelima-lima berpuluh-puluh (d) yang membawa maksud pisahan masing-masing setiap (e) yang membawa maksud pecahan setengah separuh

Kata Pascakata Dalam bahasa Melayu –nya hadir selepas perkataan dan membawa maksud tertentu, iaitu sebagai: 1. kata penekan 2. kata pembenda Kata Penekan Kata penekan ialah bentuk kata yang memberi penegasan kepada kata yang bergabung dengannya. Contohnya: sesungguhnya nampaknya Kata Pembenda Kata pembenda ialah bentuk yang menjadikan sesuatu perkataan yang bukan daripada kata nama menjadi kata nama. Contohnya: lajunya sakitnya

AKRONIM

Selain kata-kata seperti di atas, kata akronim juga tergolong ke dalam jenis kata tunggal. Akronim ialah kata singkatan yang terbentuk dengan menggabungkan huruf awal suku kata atau gabungan kombinasi huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata, dan ditulis serta dilafazkan sebagai kata yang wajar. Bernama – (Berita Nasional Malaysia) Gapena – (Gabungan Penulis Nasional) Mara – (Majlis Amanah Rakyat) ubahsuai – (ubah sesuai) kugiran – (kumpulan gitar rancak

1. PEMBENTUKAN AKRONIM Kata akronim boleh dibentuk dengan tiga cara: (i) Akronim yang terbentuk daripada gabungan beberapa huruf awal rangkai kata yang disingkatkan, keseluruhannya ditulis dengan huruf besar, jika kata nama khas. TH – (Tabung Haji) ABIM – (Angkatan Belia Islam Malaysia) (ii) Akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku kata ditulis dengan huruf kecil keseluruhannya, jika bukan kata nama khas. tabika – (taman bimbingan kanak-kanak) ubahsuai – (ubah sesuai) kugiran - (kumpulan gitar rancak) purata - (pukul rata) (iii) Jika akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku kata itu menjadi kata nama khas, kata itu ditulis bermula dengan huruf besar. Bernama – (Berita Nasional Malaysia) Gapena – (Gabungan Penulis Nasional) Mara – (Majlis Amanah Rakyat) Pernas – (Perbadanan Nasional) Intan – (Institut Tadbiran Awam Negara)

Petronas - (Petroleum Nasional) Proton - (Perusahaan Automobil Nasional)

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->