P. 1
TOPIK 2 KANAK

TOPIK 2 KANAK

|Views: 719|Likes:
Published by annaliew

More info:

Published by: annaliew on Oct 12, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/19/2013

pdf

text

original

TOPIK 2 KANAK-KANAK DAN SENI

2.1 KEPERLUAN DAN KEINGINAN ASAS KANAK-KANAK Berdasarkan teori Pembelajaran Maslow Pastikan keperluan asas pelajar telah dipenuhi seperti keperluan fisiologi iaitu makanan, minuman dan pakaian. Jadikan suasana bilik darjah yang kondusif. Bersifat penyayang untuk memenuhi keperluan kasih saying Memupuk nilai penghargaan kendiri dikalangan pelajar serta memberi motivasi dan peneguhan yang sesuai Merancang aktiviti pengajaran berdasarkan kebolehan pelajar Memupuk nilai motivasi diri melalui bimbingan supaya pelajar memahami diri, menerima diri dan melibatkan diri secara aktif. a. Jasmani dan fizikal yang sihat-Tubuh badan yang sihat akan membuatkan pelajar bertambah kreatif dalam pemikirannya. Untuk itu penyediaan pemakanannya adalah penting untuk perkembangan tubuh badan dan fizikal pelajar yang sihat. b Emosi yang stabil- Emosi pelajar perlulah stabil, peranan ibu bapa dan guru ketika berinteraksi perlulah menunjukkan contohcontoh yang terbaik ketika berkomunikasi sesama mereka. c. Kerohanian yang membanggakan-Tahap kerohanian yang dimiliki adalah tinggi d. Kefahaman intelek yang tinggi± Pelajar perlu mempunyai tahap intelek yang tinggi dan dapat berfikir dengan tepat sebelum membuat sesuatu tindakan. e. Perhubungan sosial yang menggalakkan ± Perhubungan sesama kanak-kanak hendalah didalam keadaan yang harmoni dan saling berinteraksi antara satu sama lain tanpa ada perbalahan f. Kefahaman tentang nilai-nilai estetik- Setiap kanak-kanak perlu mempunyai kefahaman yang kuat tentang nilai-nilai estetik yang terdapat didalam pendidikan seni visual. 2.1.6 Estetik -latihan-latihan perlu diperbanyakkan supaya kanak-kanak dapat mempelajari konsep penghargaan terhadap sesuatu apa yang dilihat atau dilakukan- diterapkan kedalam minda kanak-kanak maka konsep estetik dapat ditanam seterusnya. Ciri-ciri Perkembangan Kanak-kanak Perkembangan dan pertumbuhan mempunyai arah tertentu. Perkembangan dan pertumbuhan adalah berperaturan dan dapat dianalisis, baik pada peringkat lahir, mahupun pada peringkat sudah lahir. Perkembangan berlaku dalam dua arah, iaitu dari kepala ke

kaki (cephalocaudal) dan dari tengah ke tepi (proximodistal). Susunan perkembangan adalah serupa bagi semua ahli dalam satu-satu jenis. Kanak-kanak berkembang secara berperingkat. Perkembangan berlaku daripada kedaan yang menyeluruh kepada keadaan tertentu. Perubahan bersifat kualiti tidak dapat diukur secara tetap tetapi dapat dilihat daripada perubahan sifat. Proses perkembangan berterusan iaitu daripada permulaan hingga akhir hayat, iaitu peringkat matang. Ia timbul daripada tindakan saling berkait antara pertumbuhan fizikal dan pembelajaran. Perkembangan dipengaruhi oleh baka da persekitaran Ciri-ciri Perkembangan dan Ciri-ciri Ekspresi -Beri peluang untuk bekerja dengan berbagai bahan,cara dan teknik kanak-kanak dapat meneroka secara kreatif dengan variasi yang tidak terhad dan tidak terkongkong. -Aktivti seni juga mudah direka bentuk untuk mendekati keperluan dan naluri ingin tahu kanak-kanak. spt menyentuh, menguling, menguli, meramas, menggosok, mendengar, mengesan bunyi, menghidu, meniru aksi untuk mengenal sesuatu. - aktiviti seni juga mudah dilaksanakan ketika bermain dan boleh dikaitkan dengan sesuatu yang digemari dan diminati . Kreativiti Proses kreativiti boleh melibatkan: Perasaan dalaman kanak-kanak, imaginasi dan kreativiti Pengalaman kanak-kanak melalui interaksi dan tindakan yang diambil Kebolehan kanak-kanak meluahkan perasaannya secara lahiriah Pemahaman Aktiviti Pergerakan ± Memahami asas-asas pergerakan seperti penggunaan ruang, masa, Imbangan berat badan dan daya atau aliran. Aktiviti Bermain ±memperkembangkan konsep pembentukan kendiri, seperti meningkatkan kefahaman dari segi emosi. Sosialisasi, kebudayaan, fizikal, rohani dan nilai-nilai murni. Lagu ± Di dalam lagu kanak-kanak akan dapat menambahkan keyakinan diri . Aktiviti Lakunan ±dapat memahami sesuatu konsep dengan lebih jelas lagi -menjadikannya sebagai seorang yang kreatif, inovatif, betangungjawab dan dapat membina sosialisasi dengan lebih baik serta dapat mengawal emosi dengan sempurna dan berkeyakinan tinggi.

Konsep kesedaran sendiri Memberi dorongan, bantuan, dan sokongan kepada usaha pembelajaran Memberi bimbingan yang wajar dengan membentulkan kesilapan pelajar dalam proses pembelajaran Mengajar pelajar mengikut cara kebolehan mereka supaya mereka sentiasa menikmati pengalaman berjaya dan seterusnya meningkatkan perasaan penghargaan kendiri dan keyakinan. Menerima pelajar-pelajar sebagai sebahagian dirinya Menggalkkan interaksi positif dikalangan rakan sebaya. Memberi peluang kepadanya memainkan peranan yang penting Memupuk nilai-nilai yang baik daripada rakan sebaya dan guru.
http://raisingthesoftvolume.blogspot.com/2008/07/topik-2-kanak-kanak-dan-seni.html

Saturday, August 8, 2009

NOTA PERKEMBANGAN KANAK-KANAK
1.1 KANAK-KANAK DAN SENI VISUAL

Bilakah kali terakhir anda melukis? Apakah bentuk lukisan yang anda hasilkan? Siapakah yang mempengaruhi dan memberikan galakan kepada anda untuk melukis? Kanak-kanak dilahirkan dengan mempunyai sifat yang dinamik serta berkembang mengikut fitrah semula jadi proses tumbesaran mereka. Hasil kerja seni visual yang dihasilkan berfungsi sebagai alat komunikasi dan merupakan refleksi pemikiran kanakkanak. Refleksi ini menurut Koster (2001), akan terus berkembang bersama kanakkanak sehingga ia membesar. Penghasilan karya terutama lukisan oleh kanak-kanak mempunyai interpretasi yang berbeza dengan karya yang dihasilkan oleh orang dewasa. Bagi orang dewasa, seni visual sering dikaitkan dengan kecantikan dan kesempurnaan, namun bagi kanakkanak hasil karya yang dihasilkan bersifat luahan dan ekspresif (Lowenfeld, 1975). Kebanyakan pengkaji seni kanak-kanak menganggap hasil karya seni sebagai satu kaedah menarik untuk melihat cara berfikir dan menyelami perasaan selain melihat dan menguji keupayaan perkembangan kognitif mereka. Karya seni kanak-kanak adalah bersifat peribadi dan tersendiri. Bertitik-tolak daripada faktor inilah pengetahuan asas mengenai lukisan yang dihasilkan

adakah kebolehan seni seseorang merupakan satu anugerah yang ada sejak lahir.oleh kanak-kanak penting bagi guru pendidikan seni visual sebelum kanak-kanak didedahkan dengan pelbagai aktiviti. Pembangunan tahap kreativiti kanak-kanak dapat dipertingkatkan selain mewujudkan rasa sensitiviti kanak-kanak terhadap sekelilingnya. Oleh yang demikian. murid boleh mempertingkatkan dan menajamkan penggunaan pancaindera dan deria. berbanding dengan hasilan akhir. aktiviti pendidikan seni visual menggalakkan eksplorasi dan eksperimentasi supaya kanak-kanak mempunyai pengalaman luas dalam bidang penghasilan karya. atau ianya dapat dibentuk dan dikembangkan mengikut proses pertumbuhan mental seseorang individu? Penglibatan kanak-kanak di dalam aktiviti seni visual berupaya memberikan rangsangan dan pembangunan dari pelbagai aspek. proses ini menyuburkan budaya pemikiran kritikal di dalam menyelesaikan sesuatu permasalahan. Kesemua pengetahuan yang merangkumi umur. Secara ringkasnya kepentingan pengajaran mata pelajaran pendidikan seni visual kepada kanak-kanak dapat dilihat melalui aspek berikut: (a) Aspek Kognitif Penganjuran aktiviti seni visual yang tersusun dan terancang dapat melahirkan kanak-kanak yang mempunyai keupayaan menyelesaikan masalah serta mampu membuat penilaian dan bijak membuat keputusan. (c) Aspek Kreativiti Latihan dan projek yang bersifat terbuka dapat membantu murid untuk mengembangkan aspek kreativiti mereka.2 KEPENTINGAN PENGAJARAN MATA PELAJARAN PENDIDIKAN SENI VISUAL KEPADA KANAK-KANAK Pada pandangan anda. tahap kanak-kanak serta kemampuan mereka perlu difahami supaya guru-guru pendidikan seni visual berupaya merancang aktiviti yang sesuai dengan mengikut tahap yang sesuai. (b) Aspek Fizikal Penggunaan alat dan bahan dalam pengajaran dan pembelajaran pendidikan seni visual memberikan satu bentuk latihan berkesan kepada otot tangan (psychomotor) dan koordinasi tangan serta mata. Aktiviti dan projek di dalam pendidikan seni visual mengutamakan proses. (d) Aspek Persepsi Melalui mata pelajaran seni visual. Selain itu. 1. Pendidikan seni visual menambahkan .

Ianya dijadikan sebagai satu proses pembelajaran kepada kanak-kanak melalui aktiviti imitasi alam sekeliling lalu dipermudahkan menjadi penghasilan simbol abstrak seterusnya menjadikan ianya satu bentuk hasil karya yang unik. 1. Ianya dijadikan alat perhubungan yang berkesan untuk berinteraksi. figura manusia. catan . Mata pelajaran pendidikan seni juga menganjurkan semangat bekerjasama di dalam aktiviti berkumpulan yang dibentuk. Aktiviti melukis merupakan aktiviti yang membantu kanak-kanak mengenali objek selain membantu meningkatkan daya sensitiviti terhadap alam sekeliling mereka. lukisan juga dijadikan alat membantu saintis untuk menganalisa fikiran dan perasaan kanak-kanak. pendidik dan ibu bapa bagi menyelami perasaan dan fikiran kanak-kanak. produk dan objek yang terdapat di sekeliling mereka. (a) Melukis sebagai Medium Komunikasi Lukisan merupakan bentuk komunikasi awal kanak-kanak sebelum mereka berupaya untuk bertutur. Aktiviti melukis dikatakan sebagai suatu bentuk aktiviti yang banyak digunakan oleh saintis.3 KANAK-KANAK DAN SENI LUKIS Pernahkah anda melihat kanak-kanak menconteng dinding. Penghasilan imej seperti pokok. buku atau pun kertas? Mengapakah kanak-kanak gemar menconteng? Adakah mereka ingin berkomunikasi? Banyak kajian yang dijalankan bagi mengenal pasti kebolehan kanak-kanak. aktiviti melukis juga meningkatkan daya imaginatif kanak-kanak selain berupaya mengimbangi emosi mereka.pengetahuan mengenai konsep pembuatan dan kronologi sesuatu produk iaitu proses penghasilan dan hasilan seni. Aktiviti pendidikan seni visual memberikan peluang kepada pelajar untuk saling hormatmenghormati dan menjadi landasan untuk memupuk perasaan bertoleransi. Proses melukis yang menjurus ke arah pengamatan terhadap objek melatih deria kanak-kanak supaya menjadi lebih peka dan meningkatkan daya persepsi mereka. (e) Aspek Sosial dan Emosi Pendidikan seni visual memberi peluang kepada murid untuk berinteraksi dan meningkatkan keupayaan bersosial selain meningkatkan keyakinan diri. Selain itu. Selain itu.

Pada tahun 1910 pula. Aktiviti sebegini juga dapat membantu menajamkan daya intuisi kanak-kanak. aktiviti melukis juga menggalakkan kanak-kanak untuk bercerita mengenai karya mereka sekaligus membantu mereka untuk membina keyakinan diri untuk bertutur. pernahkah anda berkongsi lukisan yang anda hasilkan dengan rakan sekelas anda? Perkembangan artistik kanak-kanak banyak dipengaruhi oleh persekitaran dan suasana mereka dibesarkan. Selain itu. Bagi mereka. Kesan penghasilan karya lukisan mampu membentuk personaliti kanak-kanak. kanak-kanak dapat meningkatkan daya sensitiviti pancaindera. Melalui lukisan. aktiviti bermain memberikan kepuasan di samping memberikan peluang kepada mereka untuk meneroka alam sekeliling. Kajian mengenai perkembangan artistik kanak-kanak banyak dijalankan bagi melihat pertumbuhan pemikiran kanak semenjak dari kurun ke 19 lagi. Melukis merupakan aktiviti yang mampu memberikan kepuasan kepada kanak-kanak. Corrado Ricci yang berbangsa Itali telah menghasilkan tulisannya di dalam buku yang bertajuk The Art of Little Children yang mengkaji beberapa lukisan kanak-kanak. 1. kajian perkembangan kanak-kanak diteruskan oleh Clara dan William Stern di Jerman yang menerbitkan kajian mengenai lukisan yang dihasilkan oleh seorang kanak-kanak lelaki daripada kanak- . Melalui aktiviti melukis. (c) Melukis untuk Meningkatkan Daya Penguasaan Kendiri (Self Esteem) Aktiviti melukis dapat memberikan kepuasan kepada kanak-kanak dalam meluahkan apa yang dilihat lalu dipindahkan semula dalam bentuk dan rupa imej yang unik mengikut tahap pemahaman mereka. kajian terawal mengenai perkembangan artistik kanak-kanak yang pernah direkodkan adalah pada tahun 1887.dan arca boleh memberikan tafsiran yang dapat membantu ahli psikologi untuk mengenal pasti kanak-kanak yang mempunyai masalah trauma. (b) Melukis sebagai Cara Mencapai Kepuasan Diri Kanak-kanak umumnya belajar sambil bermain. persekitaran memainkan peranan penting kerana persekitaran yang sihat membantu perkembangan kognitif kanak-kanak dengan cara yang positif. Konsep kendiri terbina apabila kanak-kanak mampu melukis tanpa ragu dan tidak bimbang memikirkan soal kecantikan karya mereka. Menurut Light dan Barnes (2003). kanak-kanak dapat meluahkan perasaan dan emosi selain dapat membina kekuatan otot.4 PERKEMBANGAN ARTISTIK KANAK-KANAK Semasa menuntut di sekolah rendah dahulu. Dalam konteks ini.

1 Teori Perkembangan Artistik oleh Hurwitz dan Day Hurwitz dan Day (2001) telah merumuskan peringkat perkembangan artis kanak-kanak kepada tiga bahagian utama. selalunya di dalam lingkungan umur dua hingga lima tahun. dilukis semasa berumur antara 3 hingga 8 tahun. Kesemua kajian dan penerbitan yang dihasilkan mengenai perkembangan awal artistik kanak-kanak masih lagi menjadi rujukan utama kepada kajian mengenai perkembangan artistik kanak-kanak pada masa sekarang. ´Stages of artistic development are useful norms that can enlighten the teacher.500 keping katalog lukisan yang dihasilkan oleh anak perempuan beliau. 1. Georges-Henri Luquet telah menerbitkan 1. pensil serta bahan-bahan lain. kanak-kanak lebih gemar untuk mencuba dan bereksperimentasi dengan pelbagai jenis garisan yang boleh dihasilkan melalui pelbagai media.µ . Secara umumnya terdapat empat peringkat contengan pada peringkat manipulatif iaitu . Penghasilan karya pada usia ini tidak bersifat realistik dan banyak menggunakan lukisan garisan bagi menggambarkan sesuatu imej.Hurwitz dan Day (2001) (a) Peringkat Manipulatif atau Zaman Awal Kanak-kanak (2-4 Tahun) Pada peringkat ini. di atas meja dan kertas lukisan dengan menggunakan pelbagai jenis bahan dan medium seperti krayon. but they should not be considered as goals for education. Pada tahun 1913 di Perancis. Peringkat-peringkat ini dikenali sebagai peringkat manipulatif. kanak-kanak tidak mempunyai kawalan pada pergerakan tangan kerana usia mereka yang masih muda. peringkat membuat simbol serta peringkat pra-remaja. Lukisan yang dihasilkan juga selalunya tidak terkawal dan banyak terdapat di dinding.kanak tersebut berumur 4 hingga 7 tahun.4. Pada usia ini.

Sementara itu. Persekitaran memainkan pengaruh besar dan lukisan yang biasa dihasilkan adalah seperti rumah. Pada peringkat ini.contengan garisan tidak terkawal. kanak-kanak mula beralih ke peringkat menghasilkan simbol. Akhir sekali adalah contengan rupa. kanak-kanak sangat terpengaruh dengan keadaan sekelilingnya. Pada usia ini alatan tulis yang dipegang adalah mengikut keupayaan cara dan gaya yang disukai oleh mereka. alat permainan dan sebagainya. simbol yang dihasilkan oleh kanak-kanak mudah untuk dikenal pasti kerana kanak-kanak mempunyai kawalan yang seimbang dan teratur dari segi pergerakan tangan. Pada peringkat ini juga lukisan yang dihasilkan adalah lebih kepada kepuasan dan keseronokan kerana mereka diberi peluang untuk melukis dan menggunakan alatan melukis seperti pen dan pensil. (b) Peringkat Membuat Simbol (6-9 Tahun) Daripada peringkat lukisan contengan. Peringkat penghasilan simbol bermula pada umur empat sehingga kanak-kanak berumur lapan tahun. Di peringkat contengan garisan terkawal pula garisan yang dihasilkan lebih menampakkan kawalan yang matang dibandingkan dengan peringkat pertama. contengan garisan terkawal. Keupayaan menconteng sangat bergantung kepada keupayaan otot dan keselarasan koordinasi di antara mata dan tangan. Fokus imej yang dihasilkan pada peringkat ini adalah lukisan garisan yang pelbagai. contengan rupa terkawal memperlihatkan kebolehan kanak-kanak yang mula melukis rupa dan mengulanginya mengikut kehendak mereka. kemudian diikuti dengan keluarga terdekat seperti ibu bapa diikuti rakan-rakan. . Contengan garisan tidak terkawal berlaku kerana kanak-kanak tidak mempunyai daya kawalan dan garisan yang dihasilkan biasanya berulang-ulang. di mana pada peringkat ini kanak-kanak berupaya mengenal pasti rupa dan menyebut rupa yang dihasilkan. Imejan dalam lukisan figura merupakan imej yang paling dominan. kereta. Pada peringkat ini juga. bunga. Antara perkara penting yang perlu diberi perhatian adalah cara kanak-kanak memegang alatan untuk melukis. contengan rupa terkawal dan contengan rupa. Simbol dan imejan yang dilukis oleh kanakkanak ini biasanya didahului dengan imej mereka sendiri.

mereka mula menggunakan kaedah perspektif bagi membezakan saiz imej di mana mereka cuba memahami konsep ruang iaitu objek yang jauh bersaiz lebih kecil berbanding dengan objek yang lebih dekat. warna kuning untuk matahari dan warna hijau bagi menggambarkan rumput atau tumbuhan. seseorang yang penting di dalam kehidupan kanak-kanak tersebut digambarkan lebih besar saiznya berbanding dengan imej figura yang lain. mereka juga telah mula mementingkan warna yang tepat selain dari memasukkan bayang-bayang pada objek supaya imej yang dihasilkan seolah-olah nampak realistik.lukisan yang dihasilkan lebih menumpukan kepada imej yang konkrit iaitu imej yang dilihat berbanding dengan imej yang mereka tahu. penggunaan warna ke atas imej mula diperlihatkan. Sebagai contoh. figura manusia mula dilukis dengan melihat kadar banding pada objek tersebut tanpa membuat penambahan. (c) Pra-Remaja (10-13 Tahun) Peringkat Pra-remaja dikatakan peringkat transisi zaman kanak-kanak ke zaman remaja. Pada peringkat ini juga. imej diri kanak-kanak itu juga mempunyai saiz yang lebih besar berbanding dengan imej figura yang lain. Sebagai contoh. Lukisan figura pula mula dilukis dengan menitikberatkan daya saiz sebenar objek. Pada peringkat ketiga simbolisma. Terdapat percubaan untuk melukis figura dengan saiz yang betul. Pada permulaan peringkat pertama simbolisma ini. penggunaan warna terhadap imej tidak menjadi fokus utama dan tidak ketara. Pada peringkat kedua pula. bapa digambarkan lebih besar daripada imej ahli keluarga yang lain melambangkan kekuasaan dan kekuatan yang di miliki oleh bapa selaku ketua keluarga.Di peringkat awal penghasilan imej simbolisma. imej langit dikaitkan dengan warna biru. Lukisan pada peringkat ini dikatakan lebih rasional kerana selain daripada kedudukan dan saiz figura yang betul.4. imej-imej yang dihasilkan melalui lukisan terdiri daripada pelbagai saiz. 1. Sebagai contoh. Umumnya. Dalam sesetengah keadaan.2 Teori Perkembangan Artistik Kanak-kanak oleh Lowenfeld dan Britain Lowenfeld dan Britain (1982) telah memperkenalkan teori perkembangan artistik kanak- .

(b) Peringkat Preschematic (4-7 Tahun) Peringkat ini memperlihatkan peningkatan daripada contengan bulatan kepada percubaan pertama untuk melukis objek yang terdapat di sekelilingnya dengan menggunakan garisan. kanak-kanak mula membuat percubaan dengan membahagikan ruang pada kertas lukisan kepada dua bahagian iaitu satah udara dan tanah. kanak-kanak terus melukis dengan mengekalkan konsep dan skema tertentu. (d) Peringkat Dawning Realism atau The Gang Age (9-12 Tahun) Pada peringkat ini. peringkat schematic. Penekanan lebih diberikan kepada cara penyusunan objek dalam imej selain daripada imej manusia dan objek yang terdapat di sekelilingnya. Apabila kanak-kanak telah mampu menguasai pergerakan tangan dan badan mereka mula melukis dari peringkat contengan kepada lukisan garisan lurus dan melintang kepada melukis bulatan. Sebagai contoh. Perubahan pada peringkat ini adalah terhadap imej yang dilukis secara realistik dan teliti. Bagi pemandangan satah bawah objek disusun secara melintang dan sama manakala objek udara pula dibiarkan kosong. lukisan yang dihasilkan adalah spontan. peringkat dawning realism. (a) Peringkat Scribbling (2-4 Tahun) Pada peringkat ini kanak-kanak menghasilkan contengan secara rawak dan tidak terkawal.kanak yang merangkumi peringkat umur dari 2-14 tahun. Peringkat perkembangan artistik yang diperkenalkan oleh Lowenfeld dan Britain ini merangkumi lima peringkat utama iaitu peringkat scribbling. Tidak peka dengan karya mereka sendiri dan tidak kisah dengan lukisan yang dihasilkan oleh rakan sebaya mereka dan gemar untuk berkongsi. peringkat pseudonaturalistic dan peringkat adolescent art. bebas dan berskala besar. peringkat preschematic. Selain itu. Lukisan mula dihasilkan mengikut skema atau konsep tertentu. Proses menconteng menyebabkan pergerakan badan dan membangunkan koordinasi otot motor tangan. Sebagai contoh ibu bapa dan orang yang rapat dengan mereka dilukis dengan mempunyai karakter tangan dan kaki dan dilukis seolah-olah terapung dan dengan saiz imej yang berbeza-beza. Mereka mula . PERKEMBANGAN ARTISTIK OLEH HURWITZ DAN DAY Peringkat Manipulatif (2-5 tahun) Peringkat Membuat Simbol (6-9 tahun) Peringkat Pra-Remaja (10-13 tahun) (c) Peringkat Schematic (7-9 Tahun) Pada peringkat ini kanak-kanak kurang cenderung untuk melukis imej objek berbanding pada peringkat awal tadi. Imej lukisan mula mengecil dari segi saiz dan kanak-kanak mula menunjukkan sifat kritikal dengan hasil karya sendiri.

Peringkat ini memperlihatkan kematangan di dalam membuat keputusan dan pemilihan bahan yang sesuai untuk menghasilkan karya seni. kanak-kanak mula peka dengan konsep realistik di dalam menghasilkan lukisan. Mereka lebih gemar untuk melukis melalui konsep peniruan atau melalui objek di hadapan mata berbanding dengan lukisan menerusi imaginasi. Apa yang menarik ialah keserupaan imejan yang dihasilkan adalah secara tidak sengaja.4.3 Teori Perkembangan Artistik Kanak-kanak oleh Georges-Henri Luquet Teori perkembangan artistik kanak-kanak yang diperkenalkan oleh Luquet (1926) bermula daripada peringkat contengan. perkembangan dan aktiviti melukis kanakkanak pada peringkat ini adalah lebih kepada aktiviti peniruan dan diterjemahkan mengikut gaya contengan mereka. (f) Peringkat Period If Decision atau Adolescent Art in High School (14-17 Tahun) Peringkat ini merupakan peringkat penekanan terhadap proses penghasilan karya seni dan penciptaan objek. Lukisan yang hampir sama dihasilkan berulang kali. (b) Peringkat Failed Realism Imej yang diperolehi secara tidak sengaja diperbaiki dan diperhalusi bagi mendapatkan imej sebenar. Mereka menitikberatkan konsep kedudukan dan saiz rasional imej. . Menurut Luquet. Namun secara ringkasnya terdapat tiga peringkat perkembangan artistik kanak-kanak yang diperkenalkan dan diistilahkan oleh Luquet iaitu peringkat Fortuitous Realism atau penemuan imejan realism secara tidak sengaja.membandingkan karya dengan karya rakan sebaya dan ini menjadikan mereka berhati-hati dan sedikit individualistik serta menitikberatkan kualiti karya yang dihasilkan. dan peringkat ketiga adalah Intelectual Realism dan peringkat akhir adalah Visual Realism. 1. peringkat kedua adalah Failed Realism. (e) Peringkat Pseudonaturalistic atau Reasoning (12-14 Tahun) Pada peringkat ini. (a) Peringkat Fortuitous Realism Peringkat ini ialah peringkat awal lukisan kanak-kanak di mana imejan yang cuba dihasilkan pada peringkat contengan telah membentuk imej dan objek yang hampir sama dengan objek sebenar. Lukisan yang dihasilkan jarang dikongsi bersama dengan rakan sebaya dan perasaan malu dan rendah diri akan timbul sekiranya lukisan yang dihasilkan tidak menarik.

(c) Untuk Meneroka. Selain itu. Penghasilan karya kanak-kanak adalah dalam bentuk lukisan yang lebih ringkas namun dilukis dengan agak baik.Namun usaha yang dilakukan tidak dapat diteruskan kerana imej objek tersebut kerap berubah daripada imej asal yang diperolehi secara tidak sengaja tadi. (c) Peringkat Intelectual Realism Pada peringkat ini kanak-kanak mula melukis mengikut apa yang mereka tahu dan apa yang mereka lihat. (b) Untuk Bersaing. melalui aktiviti melukis kanak-kanak diberikan . Ketangkasan Fizikal dan Memahami Aktiviti melukis dijadikan sebagai landasan bagi membina persaingan yang sihat di kalangan kanak-kanak. Sebagai guru. Berjaya dan Diiktiraf. memahami keinginan mereka memberi ruang kepada kita untuk mengatur sesi pembelajaran serta pendekatan yang digunakan dengan cara yang lebih berkesan. 1. (d) Peringkat Visual Realism Peringkat akhir ini memperlihatkan keupayaan kanak-kanak untuk melukis imej yang mempunyai perspektif dan kadar banding. Penganjuran aktiviti sebegini memberikan peluang kepada mereka untuk mempelajari kaedah dan perkara baru sesama mereka. (a) Untuk Bergerak.5 KEINGINAN ASAS KANAK-KANAK Apabila tiba pada peringkat umur tertentu. Pencapaian Kreatif dan Meluahkan Perasaan Aktiviti melukis meningkatkan dan membuka ruang ke arah pembinaan daya kreativiti kanak-kanak. kanak-kanak akan lebih cenderung untuk melukis berdasarkan apa yang mereka lihat daripada menggunakan imaginasi sendiri. Diterima dan Disanjung Pujian dan sanjungan merupakan sebahagian daripada kaedah meningkatkan motivasi kanak-kanak. Pertandingan seperti pertandingan melukis dan mewarna sering diadakan bertujuan untuk mewujudkan persaingan positif di kalangan kanakkanak di samping memberikan peluang kepada mereka untuk berinteraksi dengan rakan sebaya. Kenapa ini berlaku? Setiap insan di dunia mempunyai keinginan. Lukisan yang dihasilkan oleh kanak-kanak hendaklah dipamerkan pada papan kenyataan murid di sekolah sebagai sebahagian daripada usaha meningkatkan keyakinan diri murid selain sebagai satu bentuk penghargaan kepada mereka di atas usaha menghasilkan karya. penghasilan karya oleh kanak-kanak perlu mendapat kredit yang sewajarnya daripada guru. terutamanya kanak-kanak. Di dalam aktiviti pendidikan seni visual. Percubaan untuk melukis imej 3 dimensi di atas kertas lukisan dapat dilihat pada peringkat ini dan percubaan melukis imej secara 3 dimensi dianggap satu kejayaan dan pencapaian baik.

istilah teori digunakan untuk memperjelaskan pendapat. ilmu pembentukan kesenian ataupun ilmu pengetahuan. Sebagai guru. hipotesis ataupun spekulasi. yang seiras dengan perkataan Greek theOria dan theOrein. Secara umumnya ketiga-tiga istilah ini merujuk kepada perkara yang sama iaitu untuk melihat atau mempertimbangkan. pensil warna. TOPIK 2 TEORI-TEORI DALAM SENI PENGENALAN Teori dapatlah diertikan sebagai ¶pendapat· yang dikemukakan oleh individu-individu tertentu untuk memperjelaskan sesuatu perkara. Karya yang dihasilkan oleh kanak-kanak merupakan satu kaedah bagi mengenal pasti proses perkembangan mereka justeru dan boleh gunakan pengetahuan ini untuk mengatur aktiviti yang menggalakkan perkembangan artistik mereka. teori tidaklah semestinya . Kanak-kanak sememangnya suka untuk mencuba. dan sebagainya. Nasir dan Iberahim Hassan (2003) mengklasifikasikan teori sebagai asas-asas atau hukum-hukum umum yang menjadi dasar pembentukan kesenian. Jika disoroti pengertian ini. Md.3 1. Di dalam konteks umum.peluang untuk meneroka dan bereksperimentasi dengan bahan-bahan lukisan seperti pensil. Perkataan teori diambil daripada perkataan Latin theoria. Latihan 1. bagaimanakah pengetahuan tentang perkembangan artistik pelajar dapat membantu meningkatkan proses pembelajaran? RUMUSAN Dalam topik ini anda telah didedahkan dengan maklumat mengenai mengapa kanak gemar melukis dan seharusnya telah memahami mengapa Lukisan yang dihasilkan oleh kanak-kanak mempunyai interpretasi dan makna yang berbeza dengan karya yang dihasilkan oleh golongan dewasa. Selain daripada itu berikan peluang kepada kanak-kanak untuk bercerita dan berkongsi pengalaman dengan rakan-rakan seusia dengan mereka supaya pengalaman rakan yang lain turut menjadi sebahagian daripada proses pembelajaran. pen. Perasaan ingin mencuba ini merupakan sebahagian daripada proses pembelajaran bagi kanak-kanak.

memahami teori-teori pendidikan seni visual. Bidang pendidikan seni itu sendiri sangat luas. eloklah disingkap terlebih dahulu pengertian seni itu sendiri. Namun teori tetap membantu dalam merungkai dan memperjelas sesuatu perkara. dalam erti kata lain ianya tidak semestinya konsisten dengan pengertian sebenar realiti. Contohnya pada suatu masa dahulu terdapat kebimbangan di kalangan pelayar dan pelaut yang mungkin mengemudi kapal sehingga ke sempadan lautan. Sebelum merungkai teori-teori terkemuka di dalam pendidikan seni visual. dan 3. Pelayar dan pelaut bimbang sekiranya mereka sampai ke penghujung dunia iaitu di bucu segi empat. Adakalanya teori diformulasikan untuk memperjelaskan pendapat tertentu dan tidak semestinya berasaskan bukti-bukti yang kukuh. guru pendidikan seni visual akan mendapat gambaran yang lebih jelas dan seterusnya dapat diaplikasikan di dalam pendekatan pengajaran mereka. Perkembangan seni seseorang individu melibatkan proses estetik yang rumit dan dengan memahami teori-teori pendidikan seni yang dikemukakan. Kebimbangan ini berasaskan teori yang berpendapat bahawa dunia ini berbentuk segi empat.1 DEFINISI SENI Apakah pendapat peribadi anda tentang seni dan skop seni? Bagaimanakah pengetahuan tentang definisi seni dapat meningkatkan pemahaman anda tentang seni? . 2. kapal mereka mungkin terjatuh ke bawah.bertunjangkan fakta. mengenal pasti aplikasi teori-teori pendidikan seni visual. mengaplikasi teori-teori ini di dalam konteks sebenar pengajaran seni visual. OBJEKTIF Di akhir topik ini anda seharusnya dapat: 1. subjektif dan abstraktif. Jelas bahawa teori ini tidak berasaskan realiti sebenar dan lebih menjurus kepada pendapat yang tidak dapat dikenal pasti kesahihannya. 2.

Dalam konteks ini. 2.2 CIRI-CIRI PERKEMBANGAN Kesedaran terhadap proses perkembangan kognitif dan artistik kanak-kanak mula mendapat tempat di kalangan penyelidik. penilaian yang menentukan elemen-elemen yang wajar diketengahkan di dalam hasil seni. setiap artis menentukan sendiri parameter hasil karya seni mereka. sifat seni yang subjektif dan abstrak menyukarkan untuk memberikan takrifan khusus kepada seni mahupun konsep seni itu sendiri. Ada juga yang memandang seni sebagai satu hasil aplikasi kreativiti yang mempunyai elemen atau nilai apresiasi. medium dan cara berkesan untuk menyampaikan maksud tersebut. emosi. perasaan.Seni di dalam bahasa Inggeris dikenali sebagai art yang diambil daripada istilah Latin ars. Namun. interpretasi seni adalah sangat universal yang merujuk kepada sebarang bentuk objek yang disusun mengikut aturan tertentu. pendidik dan ahli psikologi pada awal 1900. kepercayaan di dalam bentuk yang difikirkan paling efektif. bermaksud penyusunan ataupun untuk menyusun. pengkaji. berdasarkan nilai estetik dan kesan emosi. Interpretasi seni yang sangat luas ini menggamit pengamal-pengamal seni untuk menjuruskan skop seni ke atas lensa yang lebih fokus agar dapat memberikan gambaran yang lebih spesifik. Menentukan maksud yang ingin disampaikan. memerlukan asas kritis yang baik dalam membuat penilaian. Istilah seni mempunyai konotasi yang amat rapat dengan kemampuan dan penguasaan sesuatu medium dalam menyampaikan maksud-maksud tertentu. Walaupun sukar untuk diberi definisi khusus dan sama sukarnya untuk menilai tahap seni seseorang individu. Seni merupakan intipati kepada ekspresi kreativiti seseorang. seni boleh dirujuk sebagai suatu proses dan manifestasi kepada ekspresi diri. Hasil daripada kajian-kajian yang dijalankan mendapati bahawa proses perkembangan kanak-kanak adalah mengikut peringkat-peringkat tertentu. Setiap peringkat diwakili dengan ciri-ciri dominan yang dipaparkan secara berulangulang . Secara amnya. di dalam menyampaikan idea.

malah amat penting di dalam perkembangan pemikiran dan intelektualiti mereka. pandangan mata dan pergerakan bahagian badan yang lain. 2. para pengkaji telah menemui beberapa pergerakan yang menjadi refleksi kepada perkembangan estetik kanak-kanak. Di dalam kehidupan seharian.di dalam hasil seni kanak-kanak. kita berkomunikasi secara verbal ataupun bukan verbal. Kanak-kanak pada umur 2 hingga 4 tahun selalunya mengeluarkan isyarat-isyarat tertentu yang lebih berbaur emosi daripada rasional atau intelektualiti. Isyarat virtual ini merupakan jendela kepada emosi dalaman kanakkanak dan juga jiwa dan pemikiran mereka. Walaupun perkembangan estetik kanak-kanak secara total masih belum dapat dikenal pasti. Luahan estetik kanak-kanak amat berbeza dengan pergerakan badan yang biasa. Isyarat-isyarat biasa . Pergerakan estetik pula menjurus kepada isyarat virtual. Apakah sebenarnya estetik dan bagaimanakah ianya berbeza dengan konsep kreativiti di dalam seni? Perkembangan estetik kanak-kanak selalunya diterjemahkan melalui gerak-geri dan pergerakan badan mereka. Komunikasi bukan verbal melibatkan pergerakan tangan. Kebolehan kanak-kanak dalam meluahkan nilai estetika mereka merupakan satu bentuk kemahiran kognitif yang bukan sahaja penting di dalam perkembangan seni kanak-kanak tersebut. Pergerakan estetik awal kanak-kanak mempunyai kaitan langsung dengan emosi mereka kerana resepsi deria yang mengeluarkan isyarat tersebut selalunya mempunyai hubungan terus dengan bahagian otak yang merangsang emosi. memek muka.3 PERKEMBANGAN ESTETIK Kita sering mengaitkan elemen estetika dengan kreativiti dan artistik. Peringkat-peringkat ini juga mempunyai kaitan dengan umur kanak-kanak dan kematangan di dalam ekspresi artistik selalunya jelas berdasarkan kematangan usia mereka.

Contohnya meluahkan rasa sedih dengan menundukkan muka atau pun melahirkan ekspresi sedang berfikir dengan meletakkan tangan di bawah dagu. atas dan bawah. Chapman (1972). kanak-kanak tahu bahawa gerak-geri mereka juga mempunyai elemen psikologi. Pada umur 6 tahun. Antara persamaan yang ketara ialah transisi perkembangan daripada peringkat scribbling ke representation. daya dan juga keintiman. konsisten. Alatan ini lebih mudah dikawal oleh kanak-kanak daripada berus dan warna. (c) Terdapat pertindihan yang agak ketara di antara peringkat-peringkat perkembangan. pensil dan pen. Antara model-model terkemuka telah diformulasikan oleh Lowenfeld (1975). . Antara persamaan-persamaan yang lain ialah: (a) Faktor sosioekonomi mempunyai pengaruh yang amat terbatas dalam peringkat awal pertumbuhan kanak-kanak. mereka dapat mengimbangkan diri mereka dengan baik di atas kerusi yang kecil dan mengekalkan langkah yang konsisten semasa mencuba tarian yang mudah. Mereka juga dapat membezakan kiri dan kanak. Apabila usia mereka meningkat ke tahun ketiga dan keempat. Lukisan kanak-kanak mungkin mempunyai elemen dua peringkat serentak dan tidak semestinya elemen satu peringkat perkembangan sahaja. 2. Di usia ini. pemerhatian terhadap pergerakan-pergerakan mereka akan dapat membantu kita menentukan apa yang bermain di dalam fikiran dan jiwa mereka. (b) Lukisan kanak-kanak dapat memberi lebih banyak maklumat tentang perkembangan mereka daripada catan kerana ianya menggunakan krayon. Kanak-kanak lelaki dan perempuan didapati melukis dengan cara yang sama di peringkat awal pertumbuhan. arah. kanak-kanak menjadi lebih peka kepada gerakan-gerakan dinamik yang melibatkan imbangan.seperti tunduk memberi hormat atau pergerakan biasa yang dilakukan ketika beribadat mempunyai implikasi emosi. Model-model ini secara umumnya berbeza namun mempunyai corak perkembangan yang lebih kurang sama.4 PERKEMBANGAN ARTISTIK Pelbagai model perkembangan telah dikemukakan yang membantu memperjelas perkembangan artistik kanak-kanak. Semua pergerakan ini adalah luahan estetik mereka dan sebagai orang dewasa.

yang ada pada Gestalt. istilah kognitif merujuk kepada proses dalaman minda seperti penyelesaian masalah. 2. teori Sosial-Interaksi Piaget dan teori Konstruktivis. Teori ini bermula di Jerman pada . Walaupun teori kognitif yang ada pada hari ini mempunyai persamaan yang sangat sedikit dengan teori Gestalt.5. Sekiranya diteliti sejarah perkembangan teori. cara minda melihat corak dan persepsi terhadap persekitaran. dapat dikenal pasti dalam banyak teori-teori yang lain. OUM Oleh itu topik ini akan memberi tumpuan kepada tiga teori kognitif yang utama iaitu teori Gestalt. teori-teori kognitif bermula dengan teori Gestalt. Pemahaman ketiga-tiga teori ini akan dapat membantu dalam pemahaman teori-teori kognitif yang lain kerana ketigatiga teori inilah tunjang kepada teori-teori kognitif yang ada pada hari ini.5 TEORI-TEORI KOGNITIF Bagaimanakah pengetahuan tentang teori-teori dalam pendidikan dapat membantu meningkatkan kualiti guru di dalam pengajaran? Pada dasarnya. 2. menganalisa dan menyelesaikan masalah melibatkan proses mental.Model-model perkembangan artistik kanak-kanak akan dibincangkan dengan lebih terperinci dalam Topik 6. Teori-teori kognitif juga banyak dipengaruhi oleh model SosialInteraksi Piaget yang memperjelas proses pertumbuhan kognitif kanak-kanak. Ahli psikologi kognitif mempunyai minat yang mendalam untuk melihat bagaimana manusia memahami. elemen persepsi. Begitu juga dengan pendekatan Konstruktivis yang ketara di dalam perkembangan teori kognitif. ingatan dan juga pembelajaran bahasa. Teori kognitif secara umumnya merungkai bagaimana manusia memahami sesuatu objek atau material yang seterusnya mempengaruhi kapasiti mereka untuk mempelajari sesuatu.1 Teori Gestalt Teori Gestalt mempunyai sejarah yang panjang.

Jarak yang jauh tidak menghalang ketiga-tiga pengasas ini daripada mengekalkan hubungan yang baik. Malah perkataan Gestalt bukanlah datangnya daripada nama pengasas teori tersebut. rupa. Namun para pengasas teori Gestalt percaya bahawa proses pembelajaran bukan hanya disebabkan oleh penguatkuasaan atau hukuman tetapi lebih melibatkan proses kognitif. 2. Wolfgang Kohler dan Kurt Koffka. Ukuran tahap pembelajaran seorang pelajar dilihat daripada aspek pencapaian yang selalunya diterjemahkan melalui keputusan ujian dan peperiksaan Pengamal teori ini percaya bahawa apabila individu diberikan rangsangan tertentu.1. Kohler merupakan Pengarah di Institut Psikologi di University of Berlin dan Wertheimer merupakan ahli akademik fakulti tersebut. dan juga hukuman (hukuman). Teori ini memberi penekanan kepada produk atau hasil dan tidak mementingkan proses pembelajaran itu sendiri.1 Latar Belakang Teori Gestalt Pada hujung kurun ke 19. Pada kurun ke 20. dipisahkan oleh Perang Dunia Pertama dan bertemu kembali pada tahun 1920.2 Definisi Teori Gestalt Tidak ada makna khusus untuk istilah Gestalt di dalam Bahasa Inggeris.tahun 1910 dan diasaskan oleh Max Wertheimer. Namun.1.5. teori behaviorisme merupakan pendekatan popular yang diamalkan di Amerika Syarikat. salah satu daripada dua tindakan boleh dikenakan. mereka mempunyai latar belakang yang berbeza. Koffka pula menjadi tenaga pengajar di Frankfurt. seperti kebanyakan nama teori-teori yang lain. 2. Walaupun ketiga-tiga pengasas Gestalt merupakan ahli psikologi. kedudukan ataupun diletakkan bersama. Bahang daripada Perang Dunia Pertama serta gerakan anti Yahudi memaksa ketiga-tiga pengasas ini berhijrah ke Amerika Syarikat. Gestalt dapat dirujuk sebagai bentuk.5. . Penguatkuasaan atau hukuman yang dikenakan boleh memodifikasikan tingkah laku seseorang dan bolehlah disimpulkan bahawa individu tersebut telah mempelajari sesuatu. asas teori Gestalt tidak hanya diaplikasikan di dalam bidang psikologi tetapi telah menular dan mempengaruhi dipindai ilmu yang lain terutamanya pendidikan. Tindakan ini adalah dalam bentuk penguatkuasaan (reinforcement) yang datang dalam bentuk positif atau negatif.

tangga). 2. Gestalt menekankan cara minda memberi tumpuan corak atau sifat sesuatu dan bagaimana ianya mempengaruhi proses belajar.3 Hukum-hukum Teori Gestalt Pengamal Gestalt percaya bahawa individu akan mengklasifikasikan rangsangan mengikut persepsi mereka terhadap rangsangan tersebut. individu akan . hukum Lengkap (Closure).1. hukum Keintiman (Proximity). Adalah sukar untuk individu terbabit untuk merubah persekitaran mereka apabila berhadapan dengan pengalaman atau sesuatu yang baru. persepsi seseorang terhadap sesuatu memainkan peranan yang amat penting dalam menentukan tingkah laku individu terbabit. hukum Kesinambungan Positif (Good Continuation) dan hukum Ciri-ciri Bahagian (Membership Character). (a) Hukum Pragnanz Hukum Pragnanz menyatakan bahawa apabila individu berhadapan dengan pengalaman yang baru. Terdapat enam hukum yang utama iaitu hukum Pragnanz.5. Di dalam teori Gestalt. Teori ini percaya bahawa persepsi seseorang terhadap sesuatu rangsangan akan mempengaruhi tindak balas atau perlakuan individu terbabit. Di dalam aspek pembelajaran. Sekiranya dua individu didedahkan kepada rangsangan yang sama. prinsip asas teori ini menitikberatkan keseluruhan daripada sebahagian. budaya. Persepsi ini dipengaruhi oleh pengalaman.Teori Gestalt melihat kepada struktur menyeluruh dan bukannya membahagikan struktur tersebut kepada entiti atau bahagian-bahagian yang berasingan. persepsi individu tersebut adalah tidak teratur. Proses pengklasifikasian ini bergantung kepada beberapa faktor yang dinamakan hukum teori Gestalt. Oleh itu. dinding. hukum Persamaan (Similarity). individu akan cuba mengenakan aturan dalam bentuk yang mudah untuk ditafsirkan. Proses melihat secara keseluruhan melibatkan proses kognitif ² minda membuat anjakan daripada memahami setiap komponen dalam menghasilkan makna daripada pandangan yang menyeluruh. tindak balas mereka mungkin berbeza. melihat sesuatu objek secara keseluruhan (contohnya rumah) memberi makna yang lebih mendalam daripada melihat komponen-komponen individu (tiang. lantai. bergantung kepada pengalaman lepas masing-masing. Dalam erti kata lain. cara individu tersebut dibesarkan dan firasat. Oleh itu. Elemenelemen ini juga mempengaruhi cara seseorang di dalam menyelesaikan sesuatu masalah. Oleh itu. pintu.

(f) Hukum Ciri-ciri Bahagian (Membership Character) Di dalam hukum ini.5. 2. garis yang lurus dilihat sebagai akan tetap lurus pada masa yang akan datang dan tidak akan berubah sifatnya. (b) Hukum Persamaan (Similarity) Konsep hukum persamaan adalah lebih mudah untuk difahami. individu akan mentafsir sesuatu berdasarkan pandangan mereka secara keseluruhan terhadap sesuatu objek tersebut.1. pengklasifikasian setiap rangsangan adalah berdasarkan elemen jarak dan hubungan. Konsep ini amat signifikan di dalam penyelesaian masalah. 2.4 Pengaruh Teori Gestalt Banyak teori yang diasaskan selepas kurun ke-20 mengintegrasikan elemen teori Gestalt.5. Rangsangan-rangsangan yang mempunyai hubung kait di antara satu sama lain akan diletakkan di dalam kumpulan yang sama. Di dalam konteks pembelajaran seni visual. Contohnya. (d) Hukum Lengkap (Closure) Hukum lengkap menganjurkan bahawa individu cenderung untuk meletakkan rangsangan yang telah lengkap di dalam kumpulan yang sama.5 Pendekatan Teori Gestalt dalam Pembelajaran Kepentingan teori ini di dalam dunia pembelajaran ialah fokus yang diberikan dalam melihat sesuatu entiti secara keseluruhan. Teori Gestalt juga mempunyai hubungan yang rapat dengan pandangan konstruktivis dan banyak diaplikasikan di dalam kaedah penyelesaian masalah. Individu akan lebih cenderung untuk mengklasifikasikan rangsangan yang mempunyai persamaan di dalam kumpulan yang sama. dan pada masa yang akan datang sifat yang sama akan dikekalkan. Asas bahawa firasat atau insights mempunyai hubungan dengan tindak balas pembelajaran merupakan konsep penting di dalam teori proses kognitif.1. dan bukannya melihat setiap bahagian daripada keseluruhan objek tersebut. (e) Hukum Kesinambungan Positif (Good Continuation) Hukum ini menyatakan bahawa sifat sesuatu rangsangan tidak akan berubah. (c) Hukum Keintiman (Proximity) Mengikut hukum keintiman.lebih cenderung untuk merubah persepsi mereka terhadap pengalaman tersebut. teori Gestalt bukan sahaja melihat kepada produk atau hasil kerja tetapi memberikan penekanan yang tinggi ke atas proses penghasilan produk itu sendiri. elemen ini amat penting kerana aplikasi proses mestilah betul untuk sampai kepada penghasilan . Di dalam seni visual.

produk yang baik. Oleh itu, guru haruslah memberi penekanan kepada proses di dalam pengajaran dan haruslah menggalakkan para pelajar agar tidak mementingkan hasil kerja semata-mata. Penilaian kerja para pelajar juga haruslah dimasukkan elemen proses dan bukanlah hanya menilai hasil karya yang telah siap. Di dalam konteks pengajaran, guru haruslah sedar bahawa setiap rangsangan yang diperkenalkan mungkin akan mendapat penerimaan yang berbeza daripada para pelajar, terutamanya apabila pelajar berdepan dengan rangsangan baru atau pengalaman baru. Contohnya, apabila menayangkan rakaman video tentang budaya sesuatu suku kaum, sekiranya budaya kaum tersebut bertentangan dengan budaya yang diamalkan oleh pelajar, mereka mungkin mempunyai persepsi negatif terhadap kaum tersebut dan mempengaruhi hasil karya yang mungkin dihasilkan rentetan daripada tayangan video.

Latihan 2.1 1. Nyatakan dua ciri utama yang membezakan teori Gestalt dengan pendekatan behaviorisma. 2. Teori Gestalt digunakan secara meluas di dalam penyelesaian masalah. Bagaimanakah teknik melihat sesuatu secara keseluruhan dapat membantu di dalam menyelesaikan sesuatu masalah?

Selain daripada aplikasi teori Gestalt di dalam pengajaran seperti yang dicadangkan dalam halaman sebelumnya, cadangkan aplikasi-aplikasi lain yang dapat anda gunakan di dalam kelas dengan bertunjangkan pendekatan Gestalt.

2.5.2 Teori Sosial-Interaksi Piaget Jean Piaget (1896-1980) merupakan antara tokoh penyelidik paling berpengaruh di dunia dalam bidang perkembangan psikologi. Di peringkat awal, Piaget merupakan ahli epistemologi genetik di dalam bidang biologi dan falsafah.

2.5.2.1 Latar Belakang Penglibatan Piaget Minatnya di dalam mengkaji perkembangan mental kanak-kanak bermula semasa beliau menjalankan kerja-kerja penyelidikan di makmal ujian di Paris. Piaget mendapati kanakkanak kecil selalunya mampu memberikan jawapan yang berbeza secara kualitatif jika dibandingkan dengan kanak-kanak yang lebih besar. Daripada pengamatan ini, Piaget merumuskan bahawa kanak-kanak kecil bukanlah tidak mempunyai kapasiti untuk berfikir, cuma kanak-kanak dewasa mempunyai lebih pengalaman yang mengasah minda mereka. Jawapan kanak-kanak kecil berbeza daripada kanak-kanak dewasa kerana cara berfikir mereka yang berbeza. 2.5.2.2 Proses Perkembangan Kognitif Sebagai ahli biologi, Piaget berminat untuk mengkaji bagaimana sesuatu organisme dapat menyesuaikan diri dalam sesuatu persekitaran. Walaupun mengkaji perkembangan kognitif kanak-kanak, Piaget masih mengekalkan prinsip penyelidikan biologinya. (a) Penyerapan (Assimilation) dan Ubahsuai (Accommodation) Piaget menjelaskan dua proses yang digunakan oleh individu sepanjang hayat dalam menyesuaikan diri mereka dengan persekitaran, iaitu asimilasi (assimilation) dan akomodasi (accommodation). Kedua-dua proses ini sentiasa berlaku dalam diri individu dan sentiasa menimbulkan ketegangan yang memerlukan penyelesaian. Hasil daripada penyelesaian kepada ketegangan ini akan mempengaruhi perkembangan kognitif. Penyerapan merujuk kepada proses penerimaan rangsangan dari luar dan individu mentafsir serta memproses rangsangan ini mengikut pengalaman yang telah sedia ada. Dalam keadaan ini, individu selalunya tidak perlu membuat sebarang modifikasi diri kerana pengalaman yang dimilikinya mampu membantunya menghadapi rangsangan tersebut. Berbeza dengan penyerapan, ubahsuai pula dilihat sebagai penglibatan aktif individu dalam membuat modifikasi tertentu pada diri dan perlakuan agar dapat menyesuaikan diri dengan persekitaran. Ini adalah kerana, individu tersebut berhadapan dengan sesuatu yang baru yang belum pernah dialaminya sebelum ini. Ini memaksa individu tersebut mengubahsuaikan diri dan tingkah laku yang sedia ada agar dapat menyesuaikan dengan

rangsangan tersebut. (b) Refleksi, Skema, Struktur dan Hierarki Piaget juga mengemukakan hipotesis bahawa setiap bayi dilahirkan dengan skema fungsi yang dikenali sebagai refleksi. Refleksi pada bayi ini berfungsi dalam membantu menyesuaikan diri dengan persekitaran yang baru (daripada dunia janin ke dunia sebenar). Apabila bayi mula biasa dengan persekitaran yang baru, refleksi ini akan digantikan dengan skema tersusun. Apabila bayi meningkat usia dan lebih terdedah kepada persekitaran, skema ini akan digantikan dengan struktur. Struktur bertanggungjawab ke atas tingkah laku kanakkanak yang lebih kompleks. Dan apabila struktur menjadi lebih matang, ianya akan digantikan dengan penyusunan hierarki. 2.5.2.3 Perkembangan Kebolehan Kognitif Jean Piaget telah mengenal pasti empat peringkat perkembangan kognitif yang dilalui oleh setiap individu setelah dilahirkan sehinggalah dewasa. Keempat-empat peringkat ini dikenali sebagai Peringkat Deria-Pergerakan (Sensorimotor), Peringkat Pra-olahan (Preoperational), Peringkat Pengolahan Konkrit (Concrete Operational) dan Peringkat Pengolahan Formal (Formal Operation). Setiap peringkat ini mempunyai ciri-ciri spesifik yang unik yang hanya dimiliki oleh kanakkanak pada peringkat itu sahaja. Walaupun setiap peringkat diwakili dengan tempoh usia yang tertentu, perlu difahami bahawa setiap kanak-kanak mengalami perkembangan mental pada tahap yang berbeza. Ada kanak-kanak yang mungkin mempunyai pertumbuhan mental yang lebih cepat atau lambat sedikit dibandingkan dengan kanakkanak lain.

(a) Peringkat Deria-Pergerakan (0-2 Tahun) Bayi yang baru dilahirkan mempunyai kemampuan yang terbatas. Otaknya masih baru dan belum banyak bekerja, oleh itu bayi hanya menyedari persekitarannya dengan kabur. Namun, fungsi deria bayi berkembang dengan cepat dan kanak-kanak dalam peringkat ini

penguasaan ini masih baru dan terbatas dan akan berkembang sepenuhnya sehinggalah kanak-kanak tersebut mencapai peringkat pengolahan formal. objek tersebut tidak ghaib begitu sahaja. oleh itu konsep yang dikuasai jauh daripada kesempurnaan. Jawapan yang sesuai yang diberi untuk soalan-soalan mereka akan menambahkan ilmu. Hujung peringkat ini menyaksikan kebolehan kanak-kanak untuk bertutur dan mereka amat petah bercakap. Walaupun begitu. (b) Peringkat Pra-olahan (2 ² 6 Tahun) Di peringkat ini. Ekspresi diri seperti ini harus digalakkan untuk melatih mereka menyatakan sesuatu dengan betul. Mereka masih di permulaan pembinaan konsep iaitu mula mengklasifikasikan objek dan kejadian. Satu-satunya cara interaksi dengan persekitaran ialah melalui kesan deria dan gerak-gerinya. bayi tersebut mula memahami konsep ¶kekal· (permanence) iaitu kesedaran bahawa walaupun sesuatu objek hilang daripada pandangannya. tahap kematangan dan membantu mereka mengaitkan sesuatu kenyataan dengan kenyataan yang lain. Peringkat ini jugalah kemuncak bagi kebolehan untuk berimaginasi dan mencipta pelbagai benda. (c) Peringkat Pengolahan Konkrit (7 ² 11 Tahun) . Penerokaan ini membantu mereka menemui benda-benda baru. kanak-kanak ini masih belajar untuk menghubungkaitkan simbol dan perkataan dengan objek dengan cara intuisi dan bukannya dengan cara penaakulan (reasoning). kanak-kanak telah mula menguasai bahasa dan menggunakan nama untuk panggilan objek di sekelilingnya. Di waktu inilah mereka mula meneroka alam sekeliling. Apabila telah menguasai kawalan pergerakan. Kanak-kanak masih belum dapat menguasai simbol ataupun bahasa untuk menamakan objek di sekitarnya. Menurut Piaget.cepat menjadi pemerhati dan pemerhatian ini akan diikuti pula dengan gerak balas. justeru meningkatkan rasa ingin tahu kanak-kanak. Apabila umur bayi meningkat 10 bulan. Pemikiran kanak-kanak adalah sehala dan cara pemikiran adalah sangat egosentrik iaitu sangat mementingkan diri dan merasakan diri mereka sentiasa benar dan betul. kanak-kanak mula berinteraksi dengan cara menggerakkan objek-objek dalam persekitarannya.

Kerana perasaan ingin tahu yang tinggi dalam pelbagai perkara menyebabkan minat mereka sentiasa berubah-ubah. Walaupun begitu. nombor. Mereka juga mampu untuk menerima pelbagai kemungkinan daripada tindakan mereka dan tidak mudah terkeliru dengan hasil yang di luar dugaan.Pertumbuhan mental adalah berterusan dan penguasaan pengetahuan dan pemikiran bertambah banyak. Oleh itu mereka akan selalu putus asa dan kecewa sekiranya tidak mendapat apa yang mereka mahukan. Peringkat ini juga menyaksikan kebolehan kanak-kanak menguasai konsep pengekalan tentang paduan. Kanak-kanak juga mempunyai penguasaan yang baik dalam pertuturan dan mereka banyak bercakap untuk melancarkan pertuturan mereka. Malah mereka mula sedar bahawa setiap perkara ada pro dan kontra. Mereka juga mula mempunyai kesedaran tentang kepentingan falsafah hidup. (d) Peringkat Pengolahan Formal (12 Tahun ke Atas) Peringkat ini merupakan peringkat perkembangan kognitif yang tertinggi dan kanakkanak dalam peringkat ini dapat mengurus dan mengolah persekitaran mereka dengan baik. Kebolehan ini membantu mereka memahami konsep lain yang lebih rumit seperti susunan angka. pengklasifikasian bahan mengikut sifat. Kanak-kanak ini mencapai tahap kemuncak kecerdasan mental di penghujung zaman remaja. berat dan padatan. Kanak-kanak juga mempunyai kecenderungan untuk meletakkan matlamat yang tinggi untuk sesuatu perkara dan mengharapkan segalagalanya tercapai dengan sempurna. perkembangan fizikal kanak-kanak adalah lebih pantas berbanding perkembangan mental apabila mereka mula melangkah ke awal alam remaja. etika. Di peringkat ini juga. politik dan hal-hal keagamaan. namun kekurangan pengalaman mengehadkan pengetahuan dan kebolehan mereka untuk menggunakan apa yang mereka tahu. Kematangan dalam berfikir juga telah mula kelihatan di mana kanak-kanak tidak lagi egosentrik. . Perasaan ingin tahu adalah sangat tinggi dengan keinginan belajar yang besar. cara pemikiran mereka tidak sama dengan corak pemikiran orang dewasa. Di peringkat ini juga mereka mula memahami konsep abstrak dan ini membantu mereka memahami prinsip moral dan etika. buruk dan baik dan mereka mula belajar untuk mempertimbangkan sesuatu perkara sebelum mencapai keputusan. serta kemampuan melihat sesuatu perkara daripada pelbagai perspektif.

OUM (a) Peringkat Pra-olahan (2-6 Tahun) Imaginasi kanak-kanak adalah sangat tinggi pada peringkat pra-olahan.2 1.4 Pendekatan Teori Sosial-Interaksi Piaget dalam Pembelajaran Teori ini banyak membantu guru-guru dalam memahami proses mental kanak-kanak. Di peringkat pra-olahan (2-6 tahun). Bagaimanakah pengetahuan ini dapat digunakan oleh guru dalam merancang pengajaran mereka? 2. mereka mungkin tidak dapat membezakan di antara dunia sebenar dan dunia khayalan. Apakah implikasi negatif yang mungkin berlaku kepada kanak-kanak sekiranya guru tidak menyediakan jawapan-jawapan yang betul atau bersesuaian kepada soalan-soalan mereka? 2. Pihak sekolah perlu menyediakan persekitaran yang mampu memupuk perkembangan . Pemahaman teori ini memberi gambaran kepada guru dalam menyediakan persekitaran yang sesuai bagi merangsang minat dan proses pertumbuhan mental mereka. iaitu apabila kanak-kanak mencapai umur dua hingga enam tahun.2. Namun.Latihan 2. iaitu bagaimana kanak-kanak berfikir dan bagaimana cara pemikiran ini mempengaruhi tingkah laku mereka. Adalah penting bagi guru-guru prasekolah ataupun ibu bapa menggalakkan kanak-kanak untuk berimaginasi kerana secara tidak langsung ia juga akan menggalakkan daya cipta kanak-kanak. guru-guru perlu sedar kepentingan mengenakan batasan tertentu kerana sekiranya kanak-kanak terlalu berimaginasi. Kanak-kanak juga perlu diberitahu kepentingan menceritakan sesuatu sebagaimana sebenarnya berlaku dan tidak hanya mereka-reka cerita.5. Satu cara menangani perkara ini ialah dengan mengadakan sesi bercerita di pra-sekolah atau di rumah dan menggalakkan kanakkanak menggunakan daya imaginasi mereka dalam sesi ini sahaja. pemikiran kanak-kanak berbentuk sehala.

Persekitaran kanak-kanak perlulah kaya dengan objek-objek konkrit ini untuk kanak-kanak meneroka dan belajar. Guru seharusnya mempelbagaikan aktiviti di dalam kelas supaya kanak-kanak dapat mempelajari dengan . Sebaik-baiknya guru boleh memberi maklum balas kepada kanak-kanak dalam masa sehari dua sambil cuba mencari jawapan yang sesuai. mendengar. merasa dan menghidu. Kanak-kanak perlu disediakan objek-objek konkrit yang mana boleh diaplikasikan dengan menggunakan deria rasa kanak-kanak untuk menyentuh. manakala sebilangan lagi lebih suka mendiamkan diri. Guru-guru juga harus melatih kanak-kanak untuk bercakap hanya apabila diberi peluang agar tumpuan kanakkanak akan juga diberikan semasa guru mengajar. melihat. Guru haruslah bijak merangsang kanak untuk mengambil bahagian di dalam gerakkerja kelas dan semua kanak-kanak diberi peluang yang sama rata. kanak-kanak mempunyai kepetahan bercakap yang sangat tinggi dan sentiasa ingin bertutur untuk menarik perhatian. Guru-guru kelas juga sepatutnya menyusun ruang kelas dengan cara yang boleh memupuk perkembangan kognitif kanak-kanak. janganlah kanakkanak tersebut dibohongi. Setiap soalan yang diajukan oleh pelajar perlulah diberi jawapan yang sesuai. Pada peringkat ini juga kanak-kanak mempunyai minat yang pelbagai namun ini tidak bermakna mereka tidak mempunyai disiplin mental yang baik. (b) Peringkat Pengolahan Konkrit Di peringkat ini. di dalam kelas yang sama mungkin ada sebilangan kanak-kanak yang sangat petah bertutur dan sangat aktif. dan menghormati orang lain dengan cara senyap dan mendengar apabila giliran orang lain untuk bercakap. Guru juga perlu memberi penggalakan kepada pelajar untuk meluahkan diri mereka secara verbal dan menyediakan tatabahasa baru kepada pelajar agar dapat mereka bertutur dengan cara yang lebih sempurna.kognitif kanak-kanak. Sekiranya seseorang kanak-kanak didapati mengetahui lebih daripada apa yang guru ketahui di dalam sesuatu topik atau bidang. Sekiranya guru tidak mempunyai jawapan terhadap soalan yang dikemukakan. kanak-kanak tersebut patut digalakkan untuk berkongsi maklumat dengan rakan kelas yang lain. Namun begitu. Cuba ingati kanak-kanak untuk mengikut giliran.

Guru boleh membantu dengan mengadakan perbincangan dalam topiktopik ini agar dapat dijadikan panduan oleh pelajar. Tugasan di dalam kelas juga seharusnya diolah supaya dapat mencabar minda dan imaginasi pelajar. Mereka mahu kehendak dan pendapat mereka didengari dan dituruti.pelbagai cara yang berlainan dan baru. persediaan yang perlu dilakukan serta menetapkan matlamat. ianya akan merangsang para pelajar untuk lebih komited menyiapkan tugasan yang diberikan. pelajar telah mula faham konsep-konsep abstrak dan mula membentuk identiti diri. Komunikasi dengan ibu bapa juga perlu dan ibu bapa perlu diingatkan supaya tidak mendesak anak mereka melakukan sesuatu kerja dengan melampau atau meletakkan harapan yang terlalu tinggi ke atas anak-anak. Ini dapat membantu mereka berfikir secara kritikal dan sekiranya tugasan tersebut mencabar. kanak-kanak akan merasa jemu. Secara umumnya teori ini memberikan beberapa implikasi penting di dalam perkembangan mental kanak-kanak. persekitaran di mana kanakkanak tersebut membesar amat penting dalam merangsang tumbesaran mereka. Di peringkat ini. Dengan cara ini kanakkanak tidak mudah berputus asa dan lebih bermotivasi untuk menyiapkan tugas apabila berjaya menyiapkan tugas terdahulu yang dirasakan mampu dilaksanakan. Kanakkanak perlu rasa dihargai dan diterima oleh persekitaran mereka. Mereka mula memahami kepentingan falsafah hidup dan prinsip. terutamanya ibubapa. Sekiranya mereka dipaksa melakukan perkara yang sama setiap hari. politik dan konsep agama. menjadi benci kepada proses belajar itu sendiri. Guru boleh melatih kanak-kanak dengan memulakan tugas yang mudah dan secara beransur-ansur beralih kepada tugas yang lebih kompleks. (c) Peringkat Pengolahan Formal (12 Tahun ke Atas) Di peringkat ini. Di dalam konteks ini. Antara bentuk perbincangan ialah membantu dalam menentukan hala tuju pelajar. Walaupun pendapat kanak-kanak mungkin kelihatan tidak bernas dan terlalu kebudak-budakan. individu dewasa harus menerima pendapat ini dengan fikiran terbuka . hilang minat dan lebih bahaya lagi. kanak-kanak juga cenderung meletakkan matlamat yang tidak realistik. guru dan kawan-kawan.

Menurut Bruner.tanpa ejekan atau cemuhan. . Pandangan konstruktivis melihat ilmu bukanlah sesuatu yang berkaitan dengan dunia atau persekitaran.3. 2. membuat keputusan dan proses-proses ini sangat bergantung kepada kebolehan kognitif seseorang. Bruner. Amalan menggalakkan kanak-kanak membuat pilihan. Bruner berpendapat bahawa manusia secara lahiriah mampu belajar melalui penemuan sendiri dan membuat kaitan di antara pelbagai rangsangan untuk mencapai kepada maklumat yang bermakna.5.5. Skinner. rangsangan-rangsangan tertentu seperti alatan. pengamal teori behaviorisme yang menganjurkan bahawa pelajar belajar secara bersendirian. Pengalaman amat membantu di dalam menterjemah persekitaran ini. proses belajar memerlukan penglibatan aktif pelajar dalam membina idea-idea atau konsep baru berdasarkan pengetahuan sedia ada. Pendapat ini bertentangan dengan pendapat yang dikemukakan oleh B. tetapi terbina daripada dunia dan persekitaran. Pendekatan konstruktivis menganjurkan individu terlibat dengan aktiviti-aktiviti penemuan melalui cara berinteraksi dengan persekitaran. 2. diberi kebebasan berfikir serta digalakkan menyelesaikan masalah harus diteruskan. cadangan atau petunjuk perlu diberikan kepada kanak-kanak untuk melatih mereka menyelesaikan masalah. Pelajar memilih dan menterjemah maklumat. Ilmu bukanlah sesuatu yang kekal dan jitu malah dibina oleh individu melalui pengalamannya dengan persekitaran. Pengalaman ini membantu individu melihat permasalahan tertentu daripada perspektif yang berlainan.1 Pendekatan Konstruktivis dalam Pengajaran Bruner telah menggariskan tiga prinsip utama di dalam konteks pembelajaran menggunakan pendekatan konstruktivis.F. Oleh kerana tahap pemikiran mereka yang masih terbatas. membuat andaian.3 Pendekatan Konstruktivis Satu lagi pendekatan utama yang sangat popular di dalam dunia pendidikan ialah pendekatan konstruktivis yang diasaskan oleh Jerome L.

Kemudian tumpuan diberikan di dalam pembinaan kurikulum sekolah agar pelajar dapat menjalinkan pengetahuan sedia ada dengan ilmu yang baru dipelajari. Di dalam proses pengajaran menggunakan pendekatan ini. 3. 2. Tugas guru ialah menterjemahkan maklumat ke bentuk yang sesuai dengan tahap pemahaman pelajar.1. Menstruktur maklumat agar lebih mudah diterima dan difahami 3. Latihan 2. pendekatan konstruktivis menyarankan agar pendidik menimbang terlebih dahulu pengalaman dan tahap ilmu yang dimiliki oleh pelajar. Susunan paling berkesan di dalam menyampaikan material pengajaran 4. Sebaliknya guru harus bijak memilih maklumat yang wajar diketengahkan untuk merangsang pelajar untuk berfikir dengan sendiri dan menyelesaikan masalah dengan sendiri. Menekankan perbezaan iaitu melatih pelajar agar bijak membezakan jenis dan sifat maklumat yang diterima. 1.3 . Pengajaran perlu mengikut struktur atau urutan yang mampu difahami oleh pelajar dengan mudah (organisasi). guru bertindak sebagai pembimbing di dalam memberikan maklumat-maklumat yang terbatas. Bruner juga mengesyorkan agar kurikulum dirangka mengikut aturan spiral supaya pelajar akan terus membina maklumat baru daripada apa yang mereka pelajari. Sifat dan bentuk ganjaran (reward) atau hukuman (punishment) yang akan dikenakan sekiranya pelajar berjaya atau gagal melakukan sesuatu. agar pengajaran serta aktiviti dalam kelas dapat disesuaikan dengan tahap pelajar. Pengajaran perlu menitikberatkan pengalaman pelajar serta mengikut konteks kesanggupan pelajar untuk belajar (kesediaan). 2. Pengajaran perlu dirangka untuk memudah cara penghasilan ilmu (melangkaui maklumat yang dibekalkan guru). Di dalam konteks yang lebih luas. Guru tidak seharusnya melambakkan segala maklumat kepada pelajar. Kaedah ini mengaplikasikan empat cara tertentu di dalam penyampaian sesuatu topik.

anda telah didedahkan dengan beberapa teori yang sangat signifikan di dalam dunia pendidikan amnya. Pendekatan konstruktivis menggalakkan guru mengehadkan pengetahuan atau maklumat yang disampaikan dalam usaha menjana pemikiran kritikal para pelajar. pengetahuan tentang teori-teori ini amat penting kerana ianya bukan sahaja dapat membantu guru secara langsung di dalam pengajaran. Mengikut Piaget.1. Dengan menggunakan pendekatan Gestalt. untuk mencipta serta mereka bendabenda baru ataupun media-media yang baru. Seterusnya guru didedahkan dengan pendekatan-pendekatan yang boleh diambil mengikut teori-teori yang dikemukakan di dalam meningkatkan kualiti pembelajaran di dalam kelas seni. ianya perlu dipupuk dan dikembangkan untuk meningkatkan kreativiti serta kebolehan berfikir mereka. Adalah menjadi tanggungjawab guru pendidikan seni visual untuk menyuntik rangsangan yang dapat melipatgandakan daya imaginasi kanak-kanak agar proses pembelajaran menjadi lebih bermakna. . Kanak-kanak pula akan lebih bermotivasi untuk melibatkan diri di dalam aktiviti-aktiviti kreatif. kanak-kanak harus digalakkan berinteraksi dengan persekitaran mereka? Kenapa? 3. Di dalam konteks pengajaran seni visual kepada kanak-kanak. dan bidang pendidikan seni visual khususnya. jelaskan bagaimanakah persepsi seseorang terhadap sesuatu rangsangan dapat mempengaruhi tingkah laku individu tersebut? 2. Huraikan rasional kaedah ini. TOPIK 4 MENINGKATKAN DAYA IMAGINATIF KANAK-KANAK PENGENALAN Walaupun kanak-kanak mempunyai perasaan ingin tahu serta daya imaginasi yang tinggi. RUMUSAN Melalui topik ini. tetapi juga membantu guru memahami proses perkembangan kognitif dan bagaimanakah maklumat perkembangan di dalam setiap peringkat proses dapat dimanipulasikan oleh guru di dalam pembelajaran secara berkesan.

MEDIA DAN ALAT BANTU Namakan lima deria yang ada pada manusia normal. Harga bukanlah menjadi isu kerana kreativiti dapat . memahami bentuk-bentuk rangsangan yang terdapat di dalam pendidikan seni visual. dan 3.1 PENGALAMAN MELALUI PENGGUNAAN ALAT. mengaplikasi penggunaan rangsangan di dalam proses pengajaran. 2. Dengan teknologi terkini. malah mampu bergerak dan bersuara. kanak-kanak juga perlu dibekalkan dengan alatan yang bersesuaian untuk dapat merangsang daya imaginasi mereka. memahami konteks penggunaan rangsangan. Apa jua bentuk rangsangan yang diperkenalkan mampu meningkatkan daya fikir mereka kerana kanak-kanak perlu memahami terlebih dahulu bagaimana objek di sekeliling mereka berfungsi supaya imitasi dapat dilakukan kepada hasil seni mereka. kanak-kanak boleh didedahkan kepada penggunaan perisian-perisian tertentu yang dapat membantu mereka mencipta imejimej di komputer yang bukan sahaja boleh diwarnakan dengan pelbagai warna yang menarik. ianya dapat mencambahkan imaginasi kanak-kanak. berus dan warna. OBJEKTIF Di akhir topik ini anda seharusnya dapat: 1. dan bagaimanakah deria-deria ini membantu dalam kehidupan anda sehari-hari? Ekspresi seni memerlukan medium. Kit pembinaan tradisional seperti blok-blok berwarna mendorong daya reka cipta kanak-kanak untuk membina rumah atau istana serta mempelajari struktur objek di sekeliling mereka. Seperti mana pelukis memerlukan kanvas.Dengan memperkenalkan alatan-alatan tertentu. 46 OUM 4.

1 Pelbagai Jenis Alat dan Media Suasana pembelajaran akan menjadi lebih menarik sekiranya guru mampu menyediakan alatan tertentu yang sesuai dengan objektif pembelajaran dan sukatan mata pelajaran yang ditetapkan. alatan ini sebenarnya memadai untuk merangsang minat kanak-kanak untuk melukis dan mencipta. . Perkara paling mudah ialah dengan menyediakan krayon dan kertas dan kanak-kanak diberi kebebasan untuk berkomunikasi dengan kreativiti sendiri. bangunan. terpulanglah kepada para pelajar untuk bermain dengan pelbagai warna dalam eksplorasi penghasilan karya kreatif mereka. Membekalkan alatan sampingan untuk merangsang minda mampu memberi anjakan motivasi dan membuatkan proses pembelajaran menjadi lebih menyeronokkan. Oleh itu. (b) Gambar Satu lagi bentuk rangsangan yang efektif ialah dengan memperkenalkan gambargambar foto kepada kanak-kanak. majalah ataupun risalah. Untuk menggalakkan perkembangan ini. berus. Di peringkat permulaan. Gambar-gambar foto ini bolehlah digunakan daripada imej yang pelbagai. contohnya gambar keluarga. (a) Alatan Asas Walaupun penyediaan peralatan untuk pembelajaran seni visual di sekolah amat berkait rapat dengan peruntukan yang disediakan oleh sekolah yang telah ditetapkan oleh kementerian. haiwan.1. warna dan krayon. guru-guru seharusnya tidak terlalu bergantung kepada kreativiti kanak-kanak itu sendiri malah haruslah memikirkan alatan bersesuaian yang boleh disediakan untuk merangsang daya imaginasi kanakkanak di dalam kelas. pemandangan dan pelbagai lagi objek alam yang lain. Dengan bimbingan yang sesuai.dihasilkan dengan memanipulasikan objek alam. pelbagai jenis alatan dan media wajar diketengahkan dalam proses pembelajaran untuk merangsang minda kanak-kanak. 4. Menggunakan gambar foto di dalam pembelajaran adalah menjimatkan kerana sumber foto boleh didapati di surat khabar. setiap bilik seni di sekolah pasti menyediakan alatan-alatan asas seperti kertas lukisan.

sekaligus meluaskan pengetahuan mereka terhadap imej-imej tersebut. guru perlu memberi penerangan terperinci mengenai imej terbabit.1 1. Teknik ini juga menajamkan daya ingatan para pelajar terhadap objek alam kerana mereka perlu tahu ciri yang perlu ada pada imej yang ingin ditiru. teknik imitasi merupakan antara teknik terbaik yang wajar diperkenalkan kepada kanak-kanak di peringkat awal. Memperluaskan tatabahasa visual dapat menajamkan ingatan visual kanak-kanak terhadap imej yang diperkenalkan. malah tidak ada elemen pembelajaran yang boleh didapati daripada aktiviti seperti ini. Sekiranya kemudahan projektor. Walaupun kanak-kanak berinteraksi dengan objek alam. para pelajar bukan sahaja dapat melihat bentuk dan rupa imej tersebut. komputer dan perisian Microsoft Powerpoint ada disediakan di sekolah. malah penguasaan tatabahasa visual mereka dikuatkan lagi dengan pengetahuan berkenaan ciri-ciri khas rumah. budaya serta warna yang signifikan dengan rumah tersebut. Guru perlu memahami bahawa terdapat dua objektif utama di dalam mengetengahkan gambar-gambar foto kepada kanak-kanak. Teknik imitasi gambar ini dapat menajamkan pengamatan para pelajar di dalam proses penghasilan imej yang serupa. guru-guru digalakkan memprojeksikan gambar tersebut di hadapan kelas agar semua pelajar mendapat gambaran yang jelas. Namun. Contohnya dalam memaparkan imej rumah minangkabau disertakan dengan penjelasan guru. Bagi mencapai objektif ini. namun pengamatan mereka terhadap persekitaran adalah terbatas. Mungkin ramai yang beranggapan bahawa teknik meniru tidak akan memupuk kreativiti kanak-kanak. Latihan 4. Maklumat ini seterusnya dapat dipindahkan oleh pelajar ke dalam karya lukisan mereka. Semasa dipaparkan. seterusnya melahirkan pelajar yang lebih peka dan lebih menitikberatkan ketelitian. Satu lagi objektif memperkenalkan gambar foto ialah dengan tujuan untuk memperkayakan tatabahasa visual kanak-kanak. Gambar foto boleh diperkenalkan sekiranya guru inginkan para pelajar meniru imej di dalam foto untuk dimanifestasikan di dalam karya lukisan mereka. di atas kelebihankelebihan tertentu. guru bolehlah mengaplikasikan teknologi tersebut untuk tujuan ini. Bagaimanakah teknik meniru gambar foto berkemampuan untuk .ataupun menggunakan gambar pelajar itu sendiri.

proses pembuatan sesuatu bahan masih dapat didedahkan kepada para pelajar. Penggunaan ICT merujuk kepada penggunaan alatan digital dan elektronik dalam proses pembelajaran seni visual dan ianya memberi pengalaman yang baru dan berbeza kepada para pelajar dan juga guru. pasu tanah liat. dan sebagainya. guru harus memikirkan kesesuaian kandungan video berdasarkan sukatan mata pelajaran pendidikan seni visual. tetapi kanak-kanak perlu mempunyai kemahiran untuk mengendalikan komputer terlebih dahulu sebelum mereka dapat memanipulasikan perisian-perisian . Jadi. Sekiranya fokus guru adalah untuk mengajar proses pembuatan sesuatu bahan atau benda. Menayangkan rakaman video memberi penegasan terhadap proses pengeluaran sesuatu objek. guru akan mendemonstrasikan sendiri proses pembuatan sesuatu bahan atau material. Menggunakan komputer memang menyeronokkan. Walaupun di dalam pendidikan seni visual. jadi rakaman video tentang proses pembuatan bahan tersebut bolehlah ditayangkan. Setiap satu proses yang ditayangkan perlu mendapat penerangan sampingan daripada guru dan harus disusuli dengan sesi soaljawab untuk menjawab keraguan atau soalan yang bermain di fikiran para pelajar. proses pembuatan batik.menajamkan daya ingatan para pelajar terhadap imej di dalam foto? (c) Rakaman Video dan Penggunaan ICT Penggunaan rakaman video dan teknologi maklumat memberikan nafas baru di dalam pembelajaran seni visual di sekolah. rakaman video bagaimanakah yang sesuai untuk ditayangkan kepada para pelajar? Sekali lagi. Penggunaan IT dalam pengajaran memberi kesempatan kepada kanak-kanak untuk meneroka benda. Oleh itu dengan tayangan video. sekurang-kurangnya guru masih boleh menggunakan rakaman video dan menayangkan kepada para pelajar di bilik media atau bilik pandang dengar yang terdapat di sekolah-sekolah. Contohnya. Walaupun kemudahan teknologi yang disediakan di sekolah mungkin agak terhad. Ada kalanya guru ingin mendedahkan pengetahuan tentang proses tertentu yang mungkin tidak dapat di demonstrasikan di dalam kelas kerana kos yang mahal dan ketiadaan bahan-bahan. wau. namun rakaman video merupakan alternatif terbaik di atas sebab-sebab tertentu.

bau. kanak-kanak perlu lebih peka dan ini memerlukan mereka membuka dan menajamkan setiap deria yang dimiliki ² deria rasa. dan ianya menggalakkan interaksi yang kritis dan kreatif dengan alam. merasa dan menghidu sahaja? Pada pendapat anda. pencetak dan Internet mencabar guru untuk memikirkan alternatif kepada suasana pembelajaran yang lebih kreatif dan menyeronokkan. Di dalam konteks pembelajaran seni visual. kamera digital.1 Cara Belajar Deria memainkan peranan yang sangat signifikan di dalam proses pembelajaran kanakkanak. dengar. Dalam konteks pembelajaran. alat dan bahan. mendengar.2. Kelima-lima deria ini memainkan peranan yang amat penting di dalam kehidupan manusia sehari-hari. Umum mengetahui bahawa setiap insan normal mempunyai lima deria iaitu deria rasa. 4. penggunaan komputer. Penggunaan deria yang baik akan dapat melahirkan kanak-kanak yang mampu membuat pemerhatian secara aktif. mampukah deria mempengaruhi cara dan gaya anda belajar? Perasaan ingin tahu mempunyai tarikan yang kuat untuk menggalakkan kanak-kanak mempelajari sesuatu.yang ada. deria dengar. deria bau. guru haruslah bijak mengasuh kanak-kanak menggunakan deria mereka. menyentuh. deria lihat dan deria sentuh. Seni memberi ruang kepada mereka untuk menjalinkan hubungan intim dengan dunia di sekeliling mereka. 4. Di dalam pendidikan seni visual.2 PENGALAMAN DERIA Apakah penggunaan deria terhad kepada untuk melihat. Untuk memahami persekitaran. pengimbas. pendekatan mengadakan perbincangan dan lawatan boleh menajamkan deria para pelajar. oleh itu tahap penggunaan serta kecenderungan mereka di dalam penggunaan deria . lihat dan sentuh. dan sangatsangat diperlukan untuk proses pembelajaran. Pelbagai pendekatan boleh diambil oleh guru untuk merangsang penggunaan pancaindera kanak-kanak. Namun perlu disedari bahawa setiap kanak-kanak adalah individu yang berbeza.

2. Semasa di dalam kelas.adalah berbeza di antara satu individu dengan individu yang lain. auditori dan kinestetik. dan proses menulis nota dilakukan kemudian. carta dan pemilihan material pembacaan sekiranya mampu biarlah mempunyai ilustrasi menarik. video. . diagram dan gambar. Berhadapan dengan pelajar visual. 4. Adakalanya pelajar auditori tidak memahami maklumat bertulis dan perlu mendengar dengan sendiri penjelasan guru.1 Belajar Secara Visual Pelajar visual. nota. Kajian-kajian yang dijalankan mendapati bahawa terdapat tiga jenis kecenderungan utama di dalam belajar atau tiga cara belajar: visual.1. cara mereka memproses dan menterjemah maklumat serta medium terbaik untuk menyampaikan sesuatu maklumat. pelajar ini suka menyalin nota dengan terperinci. dapatlah diklasifikasikan sebagai pelajar yang gemar menggunakan deria penglihatan lebih daripada deria yang lain untuk mendapatkan maklumat semasa proses pembelajaran berlaku. pelajar auditori mendengar dengan tekun untuk memahami. Ada kalanya pelajar visual hanya dapat belajar dengan efektif sekiranya mereka dapat melihat maklumat di dalam format bertulis. adalah lebih berkesan sekiranya guru dapat memastikan bahawa memek muka serta isyarat-isyarat bukan verbal dapat dilihat dengan jelas oleh pelajar-pelajar ini. secara amnya. Mereka lebih terangsang untuk belajar dengan medium verbal.1.2. Pelajar di dalam golongan ini lebih cenderung menggunakan maklumat bertulis. Guru juga perlu membanyakkan paparan visual di dalam pengajaran seperti diagram. 4. Semasa sesuatu pembentangan dilakukan atau semasa guru sedang mengajar.2 Belajar Secara Auditori Pelajar auditori menggunakan deria mendengar lebih daripada yang lain semasa proses pembelajaran. Guru juga seharusnya memberi masa yang secukupnya kepada pelajar-pelajar ini untuk menyalin informasi pengajaran dengan cara yang terperinci agar mereka dapat memahami dan menyerap maklumat yang disampaikan. Kecenderungan ini mempengaruhi minat kanak-kanak.

Sekiranya ingin memberitahu sesuatu maklumat. 4. golongan ini memerlukan aktiviti yang lebih berbentuk hands-on. Untuk pengajaran yang lebih berkesan. tetapi hendaklah dibaca dengan kuat. Pelajar golongan ini dapat belajar dengan lebih efektif melalui sentuhan dan pergerakan. Begitu juga dengan Falsafah Pendidikan Negara yang memberikan penekanan kepada usaha melahirkan lebih ramai lagi individu yang kreatif dan inovatif bagi membangunkan negara. ada beberapa teknik yang boleh diaplikasikan oleh guru.3 Belajar Secara Kinestetik Pelajar kinestetik mendapatkan kemahiran melalui imitasi dan latihan.2. TOPIK 5 KREATIVITI DAN KANAK-KANAK PENGENALAN Matlamat wawasan 2020 menekankan kepentingan melahirkan warga Malaysia yang kreatif dan inovatif.Untuk mengajar pelajar auditori dengan lebih berkesan. pastikan maklumat tersebut tidak hanya dicetak di atas kertas (yang hanya menguntungkan pelajar visual). Guru juga seharusnya menganjurkan aktiviti-aktiviti yang memerlukan penglibatan langsung para pelajar atau tugasan yang berbentuk praktikal. Galakkan perbincangan di dalam kelas. pilihlah pelajar kinestetik untuk melakukan demonstrasi tersebut. Sekiranya guru merasakan demonstrasi merupakan cara terbaik untuk menyampaikan sesuatu maklumat. sebarang masalah boleh dibincang dan dihuraikan dengan jelas dan belajar untuk mendengar pendapat pelajar-pelajar. kepantasan dan nada yang digunakan.1. Guru juga haruslah lebih peka dengan isyarat verbal mereka semasa mengajar kerana pelajar auditori juga mempunyai kecenderungan untuk menterjemah maksud tersembunyi melalui ton suara guru. Ketidakserasian cara belajar dengan teknik pengajaran guru membuatkan pelajar kinestetik tidak dapat memproses maklumat dengan baik dan impaknya mengakibatkan mereka selalu ketinggalan di dalam kelas. Malangnya bukanlah satu kelaziman untuk guru-guru di sekolah mengajar dengan menggunakan pendekatan ini. Kerja-kerja kumpulan juga hendaklah digalakkan dijalankan melalui aktiviti-aktiviti perbincangan. Usaha yang disarankan ini dilihat sangat relevan dengan aspirasi pendidikan seni visual kerana subjek ini dilihat sebagai satu cabang disiplin yang . pengajaran juga lebih kepada demonstrasi dan bukan sekadar hanya penerangan.

Dalam hal ini. Guilford (1964) pula menerangkan bahawa kebolehan intelektual yang diproses oleh minda manusia mempunyai lima bentuk operasi iaitu kognitif (cognition) yang melibatkan proses mental dari sudut penerimaan dan pemprosesan maklumat. pemupukan pemikiran kreatif perlu disemai semenjak kanak-kanak lagi. mengetahui ciri-ciri kreativiti.membolehkan fikiran kreatif berkembang kerana sifatnya yang tidak konservatif dan tidak jumud. pemikiran korvergen (convergent production) merujuk kepada satu bentuk keupayaan pemikiran yang memusatkan perhatian kepada penyelesaian masalah secara khusus. Penyataan ini disokong dengan sifat semula jadi kanak-kanak yang gemar meneroka.1 KREATIVITI Mengapa pengetahuan tentang kreativiti amat penting kepada guru pendidikan seni visual? Lowenfeld (1975) percaya bahawa setiap kanak-kanak dilahirkan kreatif. mata pelajaran ini banyak memberi peluang dan kebebasan kepada murid untuk melakukan eksplorasi dan percubaan bagi menghasilkan sesuatu karya yang baik. 2003). salah satu daripada tanggungjawab guru pendidikan seni adalah memupuk daya kreativiti di kalangan murid-murid (Md Nasir Iberahim & Iberahim Hassan. OBJEKTIF Di akhir topik ini pelajar seharusnya dapat: 1. memahami definisi kreativiti. memori (memory) merujuk kepada kaedah mengingat dan penyimpanan data. Oleh itu. Guru-guru pendidikan seni visual perlu menguasai kaedah merangsang minda ke arah pembentukan individu kreatif. dan penuh dengan perasaan ingin tahu. pemikiran divergen (divergen production) yang dapat dilihat sebagai kebolehan pemikiran . Selain menggalakkan penjanaan idea. mengetahui tahap kreativiti. 2. Hoffa (1964) menjelaskan bahawa program dan aktiviti seni visual seharusnya dijadikan landasan terbaik bagi proses pembelajaran di sekolah untuk mengembangkan kreativiti di kalangan murid. 5. dan 3.

(2002) mentakrifkan kreativiti sebagai satu kemampuan (kebolehan) mencipta daya kreatif. kekreatifan manakala kreatif pula sebagai mempunyai kebolehan mencipta. Ramai pengkaji mengklasifikasikan kemahiran berfikir secara kreatif sebagai kemahiran menggunakan otak kanan.2 PENGERTIAN KREATIVITI Sebelum meneruskan pembacaan dalam bab ini.yang bersifat pelbagai dan bercapah. ianya merujuk kepada kebolehan dan kemampuan seseorang menghasilkan sesuatu yang kreatif. baru dan asli. menghasilkan dan mengembangkan sesuatu idea baru dan asli. Kreativiti berasal daripada perkataan Latin iaitu ´creareµ yang membawa maksud ´membuatµ. kreativiti sebenarnya boleh dibentuk dan dilatih. adalah penting bagi guru-guru pendidikan seni visual untuk mengetahui tahap dan corak pemikiran kreatif murid supaya pengajaran yang dirancang menjurus ke arah itu. Pandangan dan pengertian yang berbeza ini adalah berpunca daripada istilah kreativiti dalam pelbagai bentuk sesuai dengan kajian dan pandangan tokoh-tokoh akademik dalam bidang dan disiplin tertentu. Kamus Dewan. 5. Pemikiran kreatif dapat diklasifikasikan di dalam golongan pemikiran divergen kerana sifat dan fitrah pemikiran kreatif itu pelbagai. dan akhirnya penilaian (evaluation) merujuk kepada penilaian atau pertimbangan bagi sesuatu tindakan. 2003). dan tidak hanya tertumpu pada satu-satu kaedah sahaja. Ada juga pendapat yang mentakrifkan kreatif dan kreativiti sebagai penghasilan sesuatu yang tidak ada sebelumnya. Justeru. dan kemahiran berfikir. Justeru. 5. Manakala daripada perkataan Greek pula ´creareµ bermaksud ´memenuhi·. Secara ringkasnya kreativiti melibatkan daya berfikir. Individu yang mempunyai kebolehan ¶kreatif· biasanya mempunyai perasaan istimewa dan eksklusif kerana individu ini dianggap mempunyai kualiti sejati yang jarang ditemui (Md Nasir Iberahim & Iberahim Hassan. Dalam konteks ini.3 PANDANGAN TOKOH-TOKOH SENI VISUAL MENGENAI KREATIVITI . berikan takrifan anda sendiri tentang kreativiti. Bagaimana dapat kita menilai tahap kreativiti seseorang individu? Terdapat pelbagai takrifan kreativiti.

1: Ellis Paul Torrance Sumber: http://www. ujian.edu/~cbader/Torrance. Kerjaya perguruannya bermula dari tahun 1957 hinggalah 1984. Kerja-kerja penyelidikannya di dalam mendalami bidang ini telah berjaya mengembangkan bidang kreativiti dan beliau telah diiktiraf dengan gelaran Bapa Kreativiti. manual dan material pengajaran. Jun Macfee menjelaskan bahawa kreativiti seseorang boleh dilihat melalui keupayaan menyumbangkan idea dan berupaya pula untuk mengubah idea tersebut kepada idea yang baru lalu melahirkan satu idea lain yang lebih bermakna.3. Sepanjang hidupnya. Amerika Syarikat. Ellis Paul Torrance telah menyumbangkan lebih daripada 2000 penulisan ilmiah dalam bentuk buku.2 June King McFee June King McFee pula mentakrifkan kreativiti itu sebagai keupayaan seseorang mencipta sesuatu yang baru dan pada masa yang sama mampu untuk mengolah idea. Profesor Dr. Antara sumbangan June King McFee dalam bidang pendidikan seni ialah pengiktirafan . 5. di mana beliau telah dianugerahkan gelaran profesor dalam bidang psikologi pada tahun 1966.de. Ringkasnya. Mcfee melihat bahawa idea boleh dimanipulasikan menjadi sesuatu yang baru dan mampu diolah. Kemuncak kerjayanya ialah apabila beliau berjaya mencipta kaedah penanda aras dalam mengukur tahap kreativiti seseorang individu. dan beliau mengusulkan bahawa ujian IQ (intelligent quotion) bukanlah satu-satunya cara untuk mengukur daya intelektuali seseorang melalui instrumen ciptaannya ¶Torrence Test of Creative Thinking·. Paul Torrance Rajah 5.3. bermula di University of Minnesota hinggalah ke University of Georgia.gcsu. pada tahun 1984 University of Georgia telah menubuhkan Torrance Centre of Creativity and Talent Development. monograf.1 E.html Ellis Paul Torrance atau lebih dikenali sebagai Paul Torrance merupakan penyelidik dan ahli akademik yang tersohor dalam bidang kreativiti. artikel. Bagi menghargai sumbangannya dalam bidang akademia dan psikologi.faculty.5.

Untuk memahami seni secara holistik.ship. Sepanjang hidupnya. Kelima-lima faktor tersebut ialah keterbukaan kepada pengalaman. mengamalkan kebebasan dan akhirnya menjadi individu kreatif. Beliau percaya bahawa individu yang bebas dan mempunyai rasa tanggungjawab akan cuba menyumbang kepada insan serta makhluk lain di persekitarannya.3. Rajah 5. Amerika Syarikat dan merupakan anak keempat daripada enam orang adik beradik. menghargai diri sendiri. 5. malah terdapat pengalaman estetika di dalam semua objek di persekitaran. Menurut McFee.yang berjaya diperolehi daripada perjuangannya yang melihat bahawa seni tidak seharusnya terhad kepada hasil karya seni sahaja. Rogers melanjutkan pelajaran di University of Winsconsin dalam bidang pertanian dan kemudian menukar bidangnya dalam pengajian agama. melihat bagaimana manusia di dalam sesuatu komuniti menjalankan kehidupan harian mereka dan menterjemah kemampuan mereka dalam menghasilkan transformasi identiti manusia dalam bentuk seni. Carl Rogers telah menggariskan lima faktor yang menjadi asas kepada individu yang sihat. seni ialah satu bentuk komunikasi yang dipengaruhi oleh konteks budaya. Sumbangan ini boleh dinyatakan dalam bentuk .3 Carl Rogers Carl Rogers dilahirkan pada 8 Januari 1902 di Chicago. seni perlu dikaji di dalam konteks budaya serta komuniti. Carl Rogers lebih dikenali sebagai seorang ahli psikologi yang terkemuka dan pengasas kepada Client-centered Therapy. Bapanya merupakan seorang jurutera sivil manakala ibunya pula ialah seorang suri rumah sepenuh masa. usaha-usaha perjuangan seni McFee mempunyai elemen orientasi komuniti yang tinggi.edu/~cgboeree/rogers. Ini kerana beliau telah bertukar bidang sekali lagi ke psikologi klinikal apabila beliau melanjutkan pelajaran di peringkat doktor falsafah. Rogers mempunyai takrifan yang unik tentang kreativiti. cuba menikmati kehidupan yang dialaminya. yang dapat berfungsi dengan sepenuhnya dalam kehidupan. Oleh itu.2: Carl Rogers Sumber: http://www.html Di dalam teori terapinya.

Halangan bersifat psikologi merujuk kepada tekanan di mana murid tidak memperoleh jawapan ke atas persoalan dan kemusykilan yang sememangnya telah wujud di dalam diri mereka.kreativiti di dalam bidang seni ataupun sains. melalui rasa sayang sesama insan serta melakukan yang terbaik dalam bidang yang diceburi. ASAS INDIVIDU YANG SIHAT Keterbukaan kepada pengalaman Menikmati kehidupan yang dialami Mengamalkan kebebasan Individu yang kreatif Menghargai diri sendiri Di dalam teori perkembangannya. galakan mengembangkan pemikiran kreatif di kalangan kanak-kanak perlu dilakukan secara berterusan. Menurutnya lagi. Konsep kreativiti Rogers ini mempunyai persamaan dengan konsep generativiti Erik Erikson.4 Victor Lowenfeld Beliau merupakan tokoh yang bertanggungjawab membangunkan teori Lowenfeld Stages of Artistic Development yang banyak digunakan oleh warga pendidik khususnya di dalam bidang pendidikan seni visual sebagai rujukan dan penerangan untuk menerangkan peringkat-peringkat perkembangan kanak-kanak mengikut perspektif lukisan. Tindakan tersebut memberikan keunikan dan menampakkan kelebihan individu tersebut termasuk penggunaan bahan dan alat serta kemampuan mengendalikan kejadian dan peristiwa yang menyebabkan tindakan ke atas perkara tersebut.3. 5. Rogers juga menjelaskan bahawa kreativiti merupakan satu proses yang wujud apabila seseorang itu bertindak ke atas sesuatu. seorang lagi pengemuka teori dalam bidang perkembangan manusia dan sosial. . sekatan dan halangan terhadap pengembangan kreativiti adalah disebabkan oleh dua faktor utama iaitu halangan bersifat psikologi atau emosi. Ibu bapa sering kali cepat bosan terhadap soalan-soalan yang diutarakan oleh anak mereka menjadikan mereka serik untuk bertanya. Lowenfeld menjelaskan bahawa kita sering kali terkeliru di antara daya inteletualiti dan kreativiti. dan halangan persekitaran atau budaya.

Lowenfeld menjelaskan bahawa kreativiti seseorang murid itu boleh diukur melalui empat komponen utama iaitu kelancaran. nilai estetika terhadap objek. Ini menurut Lowenfeld membantutkan perkembangan kreativiti kanak-kanak. Mereka mampu menyesuaikan diri dengan pelbagai keadaan dan situasi selain mempunyai keyakinan tinggi terhadap apa yang dilakukan. Penggunaan deria pancaindera seperti melihat. (b) Fleksibel (Flexibility) Pada peringkat ini. Murid di dalam proses ini memandang cabaran sebagai satu proses pembelajaran.4 TAHAP PERKEMBANGAN KREATIVITI . Tidak konservatif dan tidak stereotaip serta sering mempunyai kebolehan dan kelaziman yang berlainan. merasa. Sistem persekitaran di sekolah tidak menggalakkan murid bertanya malahan sebaliknya. Berupaya menginterasikan kemungkinan-kemungkinan dan alternatif kepada penyediaan masalah. Justeru pembentukan falsafah pendidikan perlu fokus terhadap melahirkan individu yang mempunyai sifat kritikal dan analitikal dengan memberi peluang kepada murid untuk menyoal dan guru perlu menyediakan jawapan yang bersesuaian. fleksibel. menghidu dan sentuhan digunakan secara sepenuhnya sebagi proses pengamatan dan merekod. murid mempunyai daya kepekaan yang tinggi terhadap aspek keperluan rakan sebaya dan sekeliling. (d) Keaslian (Originality) Murid yang kreatif sentiasa mencari idea baru dan asli selain mempunyai idea luar biasa. Kebiasaannya guru lebih banyak menyoal berbanding murid. murid berupaya menghubungkan dan mengaitkan sesuatu perkara dengan perkara yang lain selain memikirkan kemungkinan-kemungkinan terhadap idea tersebut. Ini termasuk kepekaan terhadap ciptaan. Sanggup menerima cabaran yang pelbagai dan sedia menghadapi cabaran tersebut dengan fikiran yang terbuka dan positif. murid mula mempamerkan semangat toleransi dan bertolak ansur. Pada peringkat ini. (d) Kepekaan (Sensitivity) Pada peringkat ini. mendengar. keaslian dan kepekaan. (a) Kelancaran (Fluency) Idea dan pendapat diterjemahkan secara spontan serta pantas. Secara ringkasnya. proses artistik terhadap objek di samping penekanan terhadap apa yang dilihat.Selain itu. faktor persekitaran dan budaya juga menjadi halangan kerana persekitaran tidak kondusif dan membina daya kreativiti murid. 5.

Pada peringkat ini segala perancangan dibantu melalui persoalan-persoalan seperti ´Bagaimana harus kita mengambil tindakan ke atas cadangan tersebut?·· (e) Kajian Semula Peringkat ini menilai keberkesanan tindakan yang telah diambil bagi proses . Guru perlu merangsang minda pelajar dengan pelbagai soalan kritikal.4. interaksi dan sebagainya. pemerhatian. Untuk itu latihan dan pendedahan seperti eksperimentasi. Justeru melahirkan pemikiran kreatif melalui tindakan setelah merencana segala aktiviti.1 Perkembangan Kreativiti Fisher Fisher (1943) menjelaskan bahawa terdapat 5 tahap dalam pemikiran kreatif iaitu: (a) Peringkat Rangsangan Pada peringkat ini. (c) Peringkat Perancangan Peringkat ini menggalakkan pemikiran kreatif untuk merancang dan memetakan semua aktiviti dan merekodkan segala kemungkinan. Pada peringkat ini. (d) Peringkat Aktiviti Pemikiran kreatif bermula dengan set idea. Perancangan secara visual dilakukan melalui visual. kanak-kanak berfikiran kreatif amat gemar untuk mencari jawapan dan jalan penyelesaian melalui pelbagai cara. siapa. Adalah penting bagi guru-guru pendidikan seni visual untuk mengetahui peringkat dan tahap kreativiti supaya pengetahuan tersebut boleh dijadikan panduan dan rujukan bagi merancang aktiviti seni visual. dan kajian atau latihan menyelesaikan masalah boleh membantu. Aktiviti yang dirancang menjadikan aktiviti tersebut lebih tersusun dan menjamin proses pembelajaran tersebut berjalan dengan baik dan berkesan. Guru perlu membantu murid untuk berinteraksi secara aktif dan menjelaskan perasaan ingin tahu murid terhadap sesuatu isu. imej lukisan dan sebagainya. mengapa. (b) Peringkat Penerokaan Peringkat penerokaan memerlukan seseorang itu untuk mempunyai pemikiran ke hadapan. 5. Aktiviti pada peringkat ini akan dilakukan melalui 3 cara iaitu: Perancangan secara verbal iaitu perancangan melalui perbincangan. Peringkat rangsangan telah berjaya merangsang murid untuk berusaha menjawab persoalan yang dikemukakan oleh guru atau permasalahan yang timbul. graf. pemikiran kreatif dirangsang dengan mengemukakan pelbagai bentuk soalan seperti apa.Kreativiti dipercayai mempunyai tahap-tahap tertentu. bagaimana dan sebagainya. gaya dan teknik.

2 Laura H. Terdapat juga pengkarya yang tidak dapat menetapkan haluan penghasilan karya kerana penetapan ini bergantung kepada ilham dan cetusan idea. Murid-murid digesa untuk memberikan pendapat dan komen terhadap apa yang telah dilalui sebagai satu bentuk refleksi diri. namun perlu diingatkan bahawa pengajaran pendidikan seni visual di sekolah mempunyai panduan yang telah ditetapkan agar tidak keluar daripada objektif asal pendidikan seni di sekolah. 3 disiplin ini tidak menjadi keutamaan asalkan objektif menghasilkan karya seni tercapai. bimbingan dan panduan yang akan diberikan kepada pelajar oleh guru bergantung kepada pengalaman guru itu sendiri. Terdapat tiga kaedah yang diperkenalkan oleh Chapman bagi menghasilkan karya seni: (a) Kaedah Penjanaan Idea (Inception of Idea) Di dalam menjana idea. menurut beliau. Proses artistik yang dijelaskan oleh Chapman tidak bersifat statik. Chapman di dalam bukunya bertajuk Approches in Art Education (1978) menjelaskan bahawa proses kreativiti mempunyai pertalian dan hubungan yang hampir sama dengan proses penghasilan karya ataupun dikenali sebagai proses artistik. 5. Ini kerana. Bagi menggalakkan pelajar menghasilkan karya seni. bersifat boleh ubah dan berulang-ulang. Namun demikian. pengkarya menetapkan objektif. Proses artistik ini. Chapman Laura H.penambahbaikan selain melihat pencapaian objektif kerja. Dalam konteks ini. haluan dan tujuan penghasilan karya.4. digunakan oleh penggiat seni dalam penghasilan karya. Pada peringkat ini. Pelbagai cara dan kaedah boleh diketengahkan selagi proses penghasilan karya tersebut dijelaskan dengan baik kepada murid. proses ini agak lambat dan memakan masa. Di dalam konteks pendidikan seni visual pula. di dalam proses ini guru mungkin mempunyai kecenderungan untuk menggunakan kaedah atau teknik yang sama semasa menghasilkan karya terdahulu. guru dimestikan untuk membimbing pelajar dalam menetapkan hala tuju penghasilan karya selain menerangkan kaedah . Yang nyata. Menurut Chapman lagi. seseorang guru itu sendiri perlu mempunyai pengalaman luas di dalam penghasilan karya seni. guru-guru pendidikan seni visual perlu memahami bahawa proses penghasilan karya tidak hanya tertumpu kepada satu cara sahaja dan pemahaman ini perlu diaplikasikan ke atas murid di dalam kelas. pemikiran kreatif akan memberikan cadangan bernas bagi menggalakkan perkara tidak diingini daripada terjadi semula.

di mana kemahiran. (b) Pengolahan dan Pemurniaan (Elaboration and Refinement) Proses pengolahan dan pemurnian idea dilakukan bagi mendapatkan kajian visual yang lebih sistematik dan tersusun. Melalui teorinya Multiple Creative Talent. Taylor percaya bahawa pengembangan bakat berkait rapat dengan cara guru merangsang pemikiran mereka. . Keadaan ini boleh dilihat melalui lukisan kanak-kanak yang dihasilkan secara spontan. Taylor (1915-2000) merupakan seorang ahli psikologi yang menjelaskan bahawa tidak semua manusia lahir dan dikurniakan dengan bakat yang sama. keaslian dan kualiti tidak dianggap penting oleh murid semasa proses menghasilkan karya. pemilihan bahan yang dipilih memberikan kesan terhadap masa yang diambil bagi menyiapkan sesuatu karya dan persediaan yang perlu dilakukan sebelum menghasilkannya. Sekiranya diabaikan. Lukisan yang dihasilkan oleh kanak-kanak pada peringkat ini misalnya dihasilkan secara bebas mengikut kemampuan yang sesuai dengan perkembangan fizikal mereka yang belum stabil. Penghasilan lukisan pada peringkat ini banyak digambarkan melalui garisan dan contengan mudah. Yang jelas. adalah dikhuatiri murid mungkin tidak mampu menghasilkan karya. Proses ini digunakan oleh pengkarya bagi memastikan imej atau visual yang hendak dihasilkan atau dipilih bertepatan dengan tema dan objektif penghasilan. Taylor (1976) membahagikan kreativiti kepada lima peringkat utama iaitu: (a) Kreativiti Bersifat Ekspresif Kreativiti bersifat ekspresif berlaku secara rawak dan bebas.menjana idea. Guru perlu menjelaskan melalui demonstrasi dan tunjuk cara supaya pemilihan bahan oleh murid mempunyai makna dan nilai tersendiri. Dalam penghasilan karya di peringkat kanak-kanak. proses ini dianggap signifikan kerana proses pengolahan dan pemurnian biasanya diulang beberapa kali bagi mendapatkan hasil terbaik. guru perlu membimbing murid melalui pengenalan terhadap bahan dan teknik penggunaan serta penghasilan. Proses ini perlu didedahkan kepada murid di sekolah supaya mereka dilatih untuk mempunyai pengamatan mendalam terhadap ketelitian.3 Calvin W.4. beliau percaya pembentukan bakat perlu sesuai dengan aktiviti yang dijalankan di dalam kelas. Di dalam pendidikan seni visual. Sesetengah pengkarya akan terus menggunakan bahan yang sama bagi menghasilkan karya dan tidak kurang juga yang gemar membuat eksperimentasi bagi melihat kesan-kesan tertentu. Taylor Calvin W. Ekspresi ini bersifat bebas. 5. (c) Kemahiran Menggunakan Bahan (Execution in a Medium) Pemilihan bahan bagi menghasilkan karya sangat bergantung kepada pemilihan yang dilakukan oleh pengkarya.

Sebagi contoh. Pada peringkat ini. (e) Kreativiti Bersifat Emergen Ini merupakan bentuk kreativiti tertinggi di mana keseluruhan prinsip formal diterjemahkan dan muncul di dalam bentuk abstrak dan mudah. berikut merupakan ciri-ciri individu kreatif. figura manusia digambarkan tanpa menitikberatkan bentuk formal dan bentuk asalnya oleh kanak-kanak apabila melukis. Bagi memudahkan guru-guru mengenal pasti ciri-ciri kreativiti. Pada peringkat ini. Guru pendidikan seni visual boleh membantu murid untuk mengenal pasti kaedah pelaksanaan yang betul. (c) Kreativiti Bersifat Inventif Kreativiti bersifat inventif merujuk kepada keupayaan mencipta benda atau objek melalui proses eksprimentasi.(b) Kreativiti Melalui Penghasilan Kreativiti melalui penghasilan merujuk kepada keupayaan dan kecekapan murid menghasilkan sesuatu karya dan rekaan. (d) Kreativiti Bersifat Inovatif Peringkat ini melibatkan modifikasi kepada konsep-konsep asas sedia ada kepada idea baru yang lebih bermakna. Peringkat ini menekan faktor-faktor penemuan dan penciptaan. 5. Peringkat ini juga melibatkan banyak percubaan bagi menghasilkan teori dan kesimpulan terhadap sesuatu eksperimen yang dilakukan. (a) Bersifat Fleksibel Seseorang yang kreatif berupaya untuk menyesuaikan dirinya dalam pelbagai keadaan dan situasi selain mempunyai keyakinan optimis.5 CIRI-CIRI KREATIVITI Adalah penting bagi guru-guru pendidikan seni untuk mengetahui ciri-ciri dan sifatsifat kreativiti. Peranan guru menjadi penting kerana murid memerlukan bimbingan untuk mengenal pasti kaedah yang betul dan sesuai di dalam penghasilan karya selain memperbaiki teknik. Peranan guru pada peringkat ini adalah memberikan motivasi dan galakan supaya pelajar tidak cepat bosan dan putus asa. Pada peringkat ini juga pelajar mula bertindak luar dari kaedah konvensional dan menghasilkan alternatif bagi setiap perancangan. murid mula melakukan pembaharuan melalui gaya dan teknik mereka sendiri. guru membantu murid untuk menambahbaik kemahiran sedia ada kepada kaedah yang lebih sistematik dan tersusun. Ciri-ciri kreativiti boleh dilihat dari segi keperibadian serta sifat-sifat kelaziman. sekiranya berlaku kemalangan kecil semasa menjalankan aktiviti seni mereka tidak . Sebagai contoh.

6 STRATEGI MERANGSANG KREATIVITI Bagaimana kaedah sumbangsaran (brainstorming) dapat menjana kreativiti para pelajar? 5. (b) Sensitif dan Peka Individu ini mempunyai daya sensitiviti yang tinggi terhadap keadaan sekelilingnya termasuk gaya hidup. (c) Gagasan/Idea yang Asli dan Tulen Seseorang yang dikategorikan sebagai kreatif sering kali mengutarakan idea dan gagasan yang asli. Golongan ini pandai dan bijak merancang agar projek dan perkara yang dirancang selamat dan berjalan lancar. Antara ciri lain adalah kepekaan terhadap alam sekitar serta mempunyai deria dalaman yang sangat sensitif terhadap persepsi estetik. (d) Bersifat Terbuka Mempunyai sifat keterbukaan di dalam menerima pandangan dan pendapat orang lain mengenai hasil karya dan kerja mereka. (f) Berfikiran Bebas Golongan kreatif ini mempunyai daya pemikiran yang tidak terkongkong pada satusatu perkara sahaja. Mengamalkan sikap bebas serta demokratik. persekitaran dan turut sensitif menggunakan deria. (e) Logik Murid-murid peka dan sering berfikir secara logik dan rasional.6. Pada kebiasaannya mereka ini sangat berhati-hati dan bijak membuat keputusan. malah tidak stereotaip dan juga tidak kovensional. Mereka tahu membezakan yang baik dan tidak baik. Ini bermakna. Mereka ini biasanya menghasilkan hasil kerja dan karya mengikut cetusan rasa. Hasil karya yang mereka hasilkan sering kali berbeza daripada yang biasa. Idea mereka unik dan menarik. keperluan. 5.cepat panik malahan cepat bertindak meredakan keadaan dan cuba menyelesaikannya secepat yang boleh mengikut keadaan dan kesesuaian. cetusan idea bukanlah hasil cedokan daripada mana-mana sumber. Selain menghargai masa mereka juga sangat menghormati masa.1 Kaedah Sumbangsaran (Brainstorming) .

2 Teori Perkembangan Kreativiti Paul Torrance E. apabila menjalankan kaedah sumbangsaran guru perlu bijak mengendalikan sesi dan pendekatan agar idea dan penyelesaian masalah yang dikemukakan oleh murid tidak terbantut kerana adakalanya penyelesaian yang diberikan mungkin tidak logik dan relevan. (c) Kaedah Ketiga Menjelaskan kepada murid bahawa tidak menjadi kesalahan untuk meminjam idea dan cara sedia ada bagi tujuan penambahbaikan dalam proses kemudiannya.Bagi menggalakkan dan merangsang pemikiran kreatif di kalangan pelajar. (d) Kaedah Keempat Menggalakkan sumbangsaran idea yang luar biasa yang kadangkala tidak masuk akal. Asas sumbangsaran ialah mengasingkan proses penghasilan idea daripada proses menilai. Proses menilai. Keadaan ini biasanya mewujudkan suasana tegang kerana mereka cuba untuk mempertahankan idea dan secara tidak langsung menyebabkan kesukaran untuk memperbaiki idea tersebut.6. Galakan sebegini akan merangsang murid untuk berfikir luar daripada kemampuan supaya murid mempunyai idea menarik. (b) Kedah Kedua Elakkan pemilikan idea oleh kumpulan dan individu. John Baer (1997) telah menggariskan 4 panduan utama semasa menjalankan sesi sumbangsaran. Dalam proses ini. Ini kerana apabila idea dan saranan dihakmilikkan oleh individu atau kumpulan ianya akan menyebabkan perasaan ego wujud lalu mengurangkan kerjasama di kalangan murid. Tujuh perkara ini boleh diaplikasikan oleh guru-guru pendidikan seni visual di dalam . terutama semasa proses awal sumbangsaran. Ini boleh membantutkan usaha murid untuk menyalurkan idea kerana khuatir idea yang diberikan tidak mampu dilaksanakan. kaedah sumbangsaran boleh digunakan. Kecenderungan untuk menilai sama ada saranan tersebut sesuai ataupun tidak akan mengganggu keseluruhan proses tersebut. perbincangan dan kritikan perlu dikemudiankan agar proses sumbangsaran berjalan lancar. (a) Kaedah Pertama Elakkan membuat penilaian. Paul Torrance juga telah mencipta dan membangunkan teori kreativiti yang membantu menjelaskan tujuh perkara utama di dalam proses penjanaan kreativiti seseorang individu. tidak bersifat konvensional dan bersifat biasa sahaja. 5. Aktiviti sumbangsaran perlu fokus kepada kuantiti idea dan saranan yang disampaikan melalui interaksi sesama murid.

Individu yang kreatif akan terus bereksperimentasi bagi mendapatkan kesan dan hasil yang dikehendaki. Ini secara tidak langsung membimbing murid menjadi individu yang mampu menyesuaikan diri dengan keadaan sekelilingnya. Sebagai contoh. Secara tidak langsung. (d) Percubaan Percubaan merujuk kepada usaha berterusan bagi mendapatkan hasil terbaik. percubaan ini mendidik murid supaya tidak mudah putus asa dan eksperimentasi yang dilakukan berupaya membina pengalaman berguna di dalam menghasilkan karya yang lain. galakan penyoalan boleh dilakukan semasa proses penghasilan sesuatu karya. Sesi yang baik bagi mewujudkan pemikiran kritikal melalui aktiviti pendidikan seni visual adalah melalui sesi kritikan seni. melukis dan sebagainya. (a) Penyoalan Rangsangan melalui proses penyoalan. (b) Penemuan Proses penemuan merujuk kepada usaha untuk memberikan galakan dan rangsangan oleh guru kepada murid bagi menggalakkan penemuan-penemuan terbaru melalui penyelidikan dan kajian. Dalam konteks ini. namun percubaan demi percubaan dilakukan bagi memastikan hasil tersebut berjaya diperolehi. Bagi tujuan ini. deria penglihatan digunakan bagi aktiviti lukisan. murid digalakkan membuat pelbagai usaha eksplorasi dan eksperimen melalui aktiviti seni tampak seperti mewarna. Selain itu. penghasilan karya yang dihasilkan berkemungkinan besar tidak sempurna seperti yang dikehendaki. Aktiviti-aktiviti seperti lawatan akademik mampu memberikan rangsangan kepada murid kerana ianya berupaya memberikan motivasi dan rangsangan penemuan-penemuan baru. (e) Penerokaan Penerokaan atau eksplorasi merujuk kepada galakan untuk memanipulasi pelbagai barangan dan alat yang terdapat di sekeliling. dan sebagainya. (f) Memanipulasi Memanipulasi merujuk kepada keadaan di mana seseorang individu mampu . Guru pendidikan seni visual boleh menyoal murid bagi menggalakkan daya fikir. proses pemerhatian tidak tertumpu hanya pada deria pengamatan semata-mata malahan proses pemerhatian turut melibatkan deria yang lain seperti deria sentuhan. guru-guru pendidikan seni boleh menggalakkan pelajar untuk menggunakan bahan terpakai atau bahan kitar semula bagi tujuan penghasilan karya.proses memupuk dan mengembangkan kreativiti para pelajar. Sebagai contoh. Di dalam konteks pendidikan seni visual. Perasaan ingin tahu atau curiosity boleh diwujudkan melalui keupayaan guru bersoal jawab di dibantu dengan contoh-contoh yang relevan. (c) Pemerhatian Pemerhatian merujuk kepada rangsangan menggunakan pelbagai deria.

5 1. . (a) Memilih Bahan dan Alat Murid seharusnya diberikan peluang untuk memilih bahan dan alatan yang boleh digunakan untuk pelbagai aktiviti seni visual. Bagi kanak-kanak. keinginan dan semangat ingin tahu semula jadi murid. Apakah perbezaan di antara penerokaan dan manipulasi di dalam Teori Perkembangan Kreativiti Torrance? 5. Berikut adalah beberapa strategi dan saranan yang boleh digunakan oleh guru bagi menyuburkan proses kreativiti. Penganjuran aktiviti perlu melihat minat. Justeru. namun guru perlu melihat faktor murid sebagai faktor utama kerana proses memupuk kreativiti memerlukan keinginan dan kerjasama murid. Jangan memberi tekanan yang melampau kepada murid untuk melengkapkan aktiviti seni visual mereka kerana ianya boleh membunuh minat murid terhadap seni visual. rangsangan perlu diwujudkan melalui permainan berbentuk akademik. guru boleh menggalakkan aktiviti seperti membuat mural di sekolah. membuat eksperimentasi. Dalam konteks pendidikan seni visual usaha ini mengajar pelajar supaya lebih berjimat dan mengelakkan pembaziran. Latihan 5. (g) Aktiviti/Bermain Kreativiti boleh dirangsang melalui aktiviti bermain. Terdapat pelbagai cadangan dan aktiviti yang boleh digunakan bagi merangsang pemikiran kreatif murid. ianya juga memberi peluang kepada murid untuk mengatur dan menetapkan gaya hasil karya mereka. Maksudnya murid mampu menggunakan objek dan bahan yang terdapat di sekeliling untuk dijadikan hasilan seni. masa bermain merupakan masa yang penuh dengan keseronokan dan cabaran. Secara tidak langsung. Sebagai contoh.bertindak melalui bahan atau keadaan sedia ada.7 MENINGKATKAN MOTIVASI Proses menjurus ke arah pemikiran kreatif perlu mengambil kira faktor keperluan murid itu sendiri. Dengan memberikan peluang kepada murid untuk memilih alatan dan bahan tersebut. ianya memberikan peluang kepada murid untuk menghasilkan karya mereka dengan alatan yang dipilih sendiri. (b) Masa Rancang pelajaran dengan baik dan teratur supaya murid mempunyai masa yang cukup untuk berfikir. dan meneroka.

(d) Pengajaran dan Pembelajaran Fleksibel Guru pendidikan perlu fleksibel dalam proses pengajaran. Guru bertindak sebagai juri yang adil dan saksama di dalam menganugerahkan markah memberikan mereka contoh dan teladan yang baik. Guru pendidikan seni visual juga perlu turut kreatif menjalankan proses pengajaran dan pembelajaran di dalam bilik darjah.html . bahan pameran seperi objek sejarah dan poster alam semula jadi boleh diletakkan sebagai satu rangsangan dari sudut artistik dan kronologi masa dalam seni. Selain itu guru perlu memastikan bahawa hasil karya yang dipamerkan turut diubah dan digantikan dengan hasil karya yang baru. Oleh itu guru pendidikan seni visual perlu terus memberikan semangat dan rangsangan motivasi. anda telah mempelajari kreativiti dan kepentingan merangsang pemikiran kreatif di kalangan kanak-kanak selain mempelajari tingkatan kreativiti Aktivitiaktiviti yang merangsang pemikiran kreatif perlu diterapkan semasa melaksanakan aktiviti pendidikan seni visual. Mereka seharusnya bersedia untuk mengubah cara mengajar mengikut minat idea dan cadangan daripada murid. (g) Penghargaan Galakkan dan berikan penghargaan kepada murid di atas usaha dan komitmen yang mereka berikan di dalam kelas. (f) Memberikan Galakan dan Motivasi Kanak-kanak sememangnya cepat bosan dan mudah putus asa.com/2009/08/attention-num2. Pameran hasil karya murid boleh merangsang pelajar untuk menghasilkan banyak lagi hasil karya seni visual.(c) Rangsangan Pamerkan hasil karya murid sebagai satu bentuk sokongan berterusan. Selain hasil karya. (e) Hormat-menghormati Guru pendidikan seni visual perlu mempunyai sikap menghormati murid dan menghargai sumbangan dan komitmen yang ditunjukkan oleh mereka di dalam menghasilkan karya seni visual. http://itukamibudakseni. RUMUSAN Di dalam topik ini.blogspot. Elakkan daripada mengkritik keterlaluan sehingga pelajar patah semangat dan tidak berminat untuk meneruskan penghasilan karya. Jangan sekali-kali memperlekehkan hasil karya murid dan beri peluang kepada mereka untuk berkongsi kesusahan dan gangguan yang mereka hadapi semasa menghasilkan karya seni.

Ianya dijadikan alat perhubungan yang berkesan untuk berinteraksi. 1. .Seni dan Kanak-kanak 1. kanak-kanak sangat terpengaruh dengan keadaan sekelilingnya. (c) Pra-Remaja (10-13 Tahun) Terdapat percubaan untuk melukis figura dengan saiz yang betul. (b) Melukis sebagai Cara Mencapai Kepuasan Diri Melukis merupakan aktiviti yang mampu memberikan kepuasan kepada kanak-kanak. pensil serta bahan-bahan lain. Lukisan yang dihasilkan juga selalunya tidak terkawal dan banyak terdapat di dinding.3 KANAK-KANAK DAN SENI LUKIS (a) Melukis sebagai Medium Komunikasi Lukisan merupakan bentuk komunikasi awal kanak-kanak sebelum mereka berupaya untuk bertutur. -tidak bersifat realistik dan banyak menggunakan lukisan garisan bagi menggambarkan sesuatu imej.1 Teori Perkembangan Artistik oleh Hurwitz dan Day (a) Peringkat Manipulatif atau Zaman Awal Kanak-kanak (2-4 Tahun) kanak-kanak tidak mempunyai kawalan pada pergerakan tangan. Aktiviti sebegini juga dapat membantu menajamkan daya intuisi kanak-kanak. kanak-kanak dapat meningkatkan daya sensitiviti pancaindera. -terdapat empat peringkat contengan pada peringkat manipulatif iaitu contengan garisan tidak terkawal.Melalui aktiviti melukis. kanak-kanak dapat meluahkan perasaan dan emosi selain dapat membina kekuatan otot. (c) Melukis untuk Meningkatkan Daya Penguasaan Kendiri (Self Esteem) Aktiviti melukis dapat memberikan kepuasan kepada kanak-kanak dalam meluahkan apa yang dilihat lalu dipindahkan semula dalam bentuk dan rupa imej yang unik mengikut tahap pemahaman mereka.4. (b) Peringkat Membuat Simbol (6-9 Tahun) kanak-kanak mula beralih ke peringkat menghasilkan simbol. Pada peringkat ini. Lukisan figura pula mula dilukis dengan menitikberatkan daya saiz sebenar objek. di atas meja dan kertas lukisan dengan menggunakan pelbagai jenis bahan dan medium seperti krayon. Melalui lukisan. contengan garisan terkawal. contengan rupa terkawal dan contengan rupa.4 PERKEMBANGAN ARTISTIK KANAK-KANAK 1.

Penekanan lebih diberikan kepada cara penyusunan objek dalam imej selain daripada imej manusia dan objek yang terdapat disekelilingnya. (e) Peringkat Pseudonaturalistic atau Reasoning (12-14 Tahun) Pada peringkat ini. imej yang dilukis secara realistik dan teliti. mereka mula melukis dari peringkat contengan kepada lukisan garisan lurus dan melintang kepada melukis bulatan. 1. Imej lukisan mula mengecil dari segi saiz dan kanak-kanak mula menunjukkan sifat kritikal dengan hasil karya sendiri.1. Peringkat ini memperlihatkan kematangan di dalam membuat keputusan dan pemilihan bahan yang sesuai untuk menghasilkan karya seni. (c) Peringkat Schematic (7-9 Tahun) Lukisan mula dihasilkan mengikut skema atau konsep tertentu.4. Mereka mula membandingkan karya dengan karya rakan sebaya dan ini menjadikan mereka berhati-hati dan sedikit individualistik serta menitikberatkan kualiti karya yang dihasilkan.3 Teori Perkembangan Artistik Kanak-kanak oleh GeorgesHenri Luquet (a) Peringkat Fortuitous Realism Peringkat ini ialah peringkat awal lukisan kanak-kanak di mana imejan yang cuba dihasilkan .4. kanak-kanak mula peka dengan konsep realistic di dalam menghasilkan lukisan. lukisan yang dihasilkan adalah spontan. (b) Peringkat Preschematic (4-7 Tahun) Peningkatan daripada contengan bulatan kepada percubaan pertama untuk melukis objek yang terdapat di sekelilingnya dengan menggunakan garisan. (f) Peringkat Period If Decision atau Adolescent Art in High School (14-17 Tahun) Peringkat ini merupakan peringkat penekanan terhadap proses penghasilan karya seni dan penciptaan objek. Mereka menitikberatkan konsep kedudukan dan saiz rasional imej. bebas dan berskala besar. (d) Peringkat Dawning Realism atau The Gang Age (9-12 Tahun) kanak-kanak terus melukis dengan mengekalkan konsep dan skema tertentu.2 Teori Perkembangan Artistik Kanak-kanak oleh Lowenfeld dan Britain (a) Peringkat Scribbling (2-4 Tahun) Pada peringkat ini kanak-kanak menghasilkan contengan secara rawak dan tidak terkawal. Mereka lebih gemar untuk melukis melalui konsep peniruan atau melalui objek di hadapan mata berbanding dengan lukisan menerusi imaginasi.

PERINGKAT-PERINGKAT PENGUTARAAN KANAK-KANAK 1) PERINGKAT CONTENGAN (2. http://unitpsvipba. Bentuk lukisan yang lebih ringkas namun dilukis dengan agak baik. Percubaan untuk melukis imej 3 dimensi di atas kertas lukisan dapat dilihat pada peringkat ini dan percubaan melukis imej secara 3 dimensi dianggap satu kejayaan dan pencapaian baik.com/2009/12/seni-dan-kanak-kanak. (b) Peringkat Failed Realism Imej yang diperolehi secara tidak sengaja diperbaiki dan diperhalusi bagi mendapatkan imej sebenar.CIRI-CIRI 4 tahun) MENGIKUT TEORI VIKTOR LOWENFELD.pada peringkat contengan telah membentuk imej dan objek yang hampir sama dengan objek sebenar. Pencapaian Kreatif dan Meluahkan Perasaan (beri peluang meneroka dan bereksperimentasi.5 KEINGINAN ASAS KANAK-KANAK (a) Untuk Bergerak.blogspot. Lukisan yang hampir sama dihasilkan berulang kali.dipamerkan) (b) Untuk Bersaing. (c) Peringkat Intelectual Realism Pada peringkat ini kanak-kanak mula melukis mengikut apa yang mereka tahu dan apa yang mereka lihat. 1. . (d) Peringkat Visual Realism Melukis imej yang mempunyai perspektif dan kadar banding. Berjaya dan Diiktiraf. Diterima dan Disanjung (hasil karya di[uji. Ketangkasan Fizikal dan Memahami (pertandingan) (c) Untuk Meneroka.html .

Mula bentuk rupa mudah seperti bulat.Hanya catatan kinestetik bukan bertujuan untuk menggambar (lebih kepada kepuasan dan seronok dapat memiliki alat dan diberi kebebasan) . pendek secara berulangulang . garisan menegak dan melintang .a) Contengan tanpa kawalan atau contengan tidak menentu .Mula dengan conteng menggunakan apa sahaja bahan atau alat pada sebarang permukaan di sekitar mereka .Lewat usia 3-4 tahun .Garisan berulang dengan pelbagai nilai garisan .Cara alat dipegang ikut keupayaan dan kesukaan .Suka conteng hingga penuhi ruang permukaan .Tidak menggambarkan apa-apa imej (kawalan maskular berada pada tahap lemah) .Tangan selalunya tidak diangkat semasa menconteng .Kanak-kanak cuba menamakan bahagian pada lukisan atau menceritakan tentang lukisan mereka walaupun imej c) Contengan bermakna .Cuba menampakkan sesuatu representasi kerana mula menyedari hubungan diantara contengan dengan objek tampak .Contengan garisan bersifat panjang.Wujud koordinasi mata dan tangan .Daya contengan bergantung kepada perkembangan fizikal dan psikologikal kanak-kanak b) Contengan terkawal ataupun contengan kawalan garisan .Alat contengan dipegang dengan lebih baik .Keupayaan menconteng bergantung kepada kawalan maskular tangan .

mata. hidung dan mulut. kaki dan tangan). .Unsur ruang cuba dinampakkan iaitu berdasarkan objek-objek penyokong yang diletakkan disekeliling objek pertama.sebenar tentang cerita atau nama tersebut tidak jelas . .Mula menampakkan imaginasi (tidak hanya tertumpu pada pergerakan kinestetik) .7 tahun) . Kedudukan atau kadar banding mulut. Ruang ini dinamakan ruang badan. mereka tahu setiap muka ada telinga.Bermulanya bentuk konkrit (kanak-kanak melukis bentuk yang terdapat dipersekitaran mereka) .Piaget namakan peringkat ini sebagai peringkat intuitif dalam operasi konkrit 2) PERINGKAT PRA.SKEMATIK .Contoh : Mereka lukis muka orang.Suka mencuba dan buat pernyataan sendiri walaupun imej yang terhasil tidak logik bagi orang dewasa .Gambar yang dilukis dapat dikaitkan dengan alam sekitar (cuba menggambarkan perasaan) . garisan panjang bagi anggota tubuh. mata dan lain-lain tidak penting kepada mereka .Gambar yang dilukis telah mula dikenali imejnya (4.Imej manusia digambarkan dengan rupa asas (bulat bagi muka.Objek dilukis dimana-mana sahaja pada ruang lukis .Imej digambarkan berasaskan apa yang mereka tahu bukan merupakan reprensentasi tampak .

Ia akan berubah mengikut tahap perkembangan kanak-kanak. .Objek atau gambar yang dilukis berdasarkan kepada kesedaran tampak sahaja bukan melalui pengamatan.Lukisan mereka bayak kelihatan bersifat hiasan (dekoratif). Ianya diulang-ulang . .Kefahaman ruang digambarkan melalui kesan tindan-tindih objek.Simbol-simbol merupakan konsep yang dibuat oleh kanakkanak tetapi sifatnya tidak tekal. tetapi 4) PERINGKAT AWAL REALISM (9-12 tahun) .Objek yang menjadi tumpuan mereka seperti muka manusia. tiga segi.Kefahaman mereka tentang ruang digambarkan melalui satu garisan dasar satah di mana semua objek dilukis di atas atau dalam lingkungan garis tersebut. .Objek tidak lagi diletakkan atas garis dasar satah. . . . . .Skema bermaksud sebagai suatu konsep. Perbezaan jantina mula dirasakan dan sebab itu mereka mula bergerak mengikut rakan sebaya sam jantina.Lukisan mereka juga menampakkan ciri-ciri perbezaan jantina melalui ciri rambut dan pakaian. digambarkan secara berlebihan (exegeration). bujur dan lain-lain. .Lukisan mereka banyak menggunakan bentuk geometri seperti bulat. .mereka mula menyedari tentang diri sebagai seorang ahli rakan sebaya dan masyarakat .3) PERINGKAT SKEMATIK (7 9 tahun) . .Cara melebih-lebihkan (exegeration) tidak lagi dilakukan .Simbol-simbol merupakan perlambangan tentang apa yang mereka lihat dan yang mereka rasai (emosi) serta keupayaan kinestatik mereka. empat segi.Kanak-kanak di peringkat ini tertarik melukis gambar manusia dan objek-objek yang menarik perhatian mereka.kumpulan rakan sebaya lebih menarik perhatian mereka.

Hijau untuk pokok.Mmahami konsep ruang. manusia dan sebagainya.Peringkat peralihan zaman kanak-kanak ke zaman remaja dan bersifat lebih kritikal.Jangan keterlaluan mengkritik kerja dan tindakan mereka kerana kesilapan itu juga merupakan proses pembelajaran . iaitu lebih menyedari tentang bentuk-bentuk sebenar seperti apa yang diperhatikan . .Memasukkan lebih banyak objek dalam lukisan mereka. Khayalan dan kepercayaan mereka tentang sesuatu memainkan peranan penting diperingkat usia ini .Menguunakan warna bagi menggambarkan sesuatu objek.Peringkat Peeudo-natiralistik. . .kuning untuk tanah dan sebagainya.Berikan perhatian terhadap karya mereka agar mereka merasakan kehebatan keupayaan mereka dan dirinya dihargai.Lukisannya diolah lebih natural . .Kadar banding (propotion) pada lukisan orang. Cadangan untuk meningkatkan keupayaan tampak .Terdapat tanda-tanda dalam lukisan mereka yang Cuma menggunakan perspektif 5) PERINGKAT PENAAKULAN (12-14 tahun) .memahami garis horizon di mana. dilakukan secara naturalistik. menonton filem tentang haiwan. .Bimbing kanak-kanak berfikir hingga ke satu titik mula di mana mereka boleh berfikir dan bertindak secara berdikari .rangsangkan pemikiran mereka dengan memberikan banyak bahan bacaan bercerita. Objek yang jauh bersaiz lebih kecil berbanding yang dekat .biru untuk langit. objek banyak bertumpu di bahagian bawah (tanah).

Terdapat juga yang cuba mengubahsuai gambar orang dan haiwan ke dalam bentuk karton melalui lukisan satirikal. perasaan.Individu peringkat ini telah mula membuat kritikan diri.Peringkat ini memulakan era memahami kehidupan sosial dan konsep seni yang berfungsi Posted by RedskyIM at 3:20 PM http://raisingthesoftvolume.Lukisan di peringkat ini menjadi penting kepada mereka sebagai media melahirkan emosi. .Kefahaman tentang ruang. . . catan dan sebagainya. 6) PERINGKAT REMAJA (14-17 tahun) . ..Bersifat individualistik dan merasakan bebas membuat keputusan sendiri.blogspot.html . .com/2008/07/peringkat-peringkat-pengutaraan-kanak. respon terhadap sesuatu dan penyataan fikirannya. objek dan perlambangan menjadi lebih matang.Mula mengembangkan minat dan kemahuan untuk mendapatkannya kemahiran seni dan tertentu yang disukainya seperti batik. idealistik dan menyedari peranannya dalam masyarakat.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->