P. 1
Tugasan Yang Diprint2

Tugasan Yang Diprint2

|Views: 1,031|Likes:
Published by bahiyah71

More info:

Published by: bahiyah71 on Oct 15, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/27/2013

pdf

text

original

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 1.

0 Pengenalan Hashim Awang (1987) mengatakan kesusasteraan itu adalah "Ciptaan seni yang disampaikan melalui bahasa. Ia mungkin dituturkan iaitu disebut sastera lisan dan yang ditulis disebut sastera tulisan. Di samping itu, sastera pula memiliki keindahan dalam aspek-aspek isi atau daya pengucapannya.” Ali Ahmad (1994) menyusur lebih jauh ke dalam makna kesusasteraan dengan mengupas asal-usul kata sastera. Menurutnya "sastera berasal daripada bahasa Sanskrita castra, yang disebut syastra, yang bererti kitab suci. Susastera memberi erti seni sastera atau seni bahasa, dan secara umumnya dimaksudkan persuratan. Tambahan ke di awal dan an di akhir kata susastera menyimpulkan maksud yang terdekat, iaitu kesenian persuratan yang bersifat halus dan indah.”

1.1

Genre-genre dalam Kesusasteraan Melayu

Kesusasteraan Melayu dapat dikelompokkan kepada dua kelompok utama iaitu: 1. Kesusasteraan Melayu Tradisional 2. Kesusasteraan Melayu Moden 1.2 Kesusteraan Melayu Tradisional Kesusteraan Melayu trasional terbahagi kepada prose dan puisi. 1.2.1 Prosa Melayu Tradisional

Prosa boleh ditakrifkan sebagai satu bentuk karangan yang panjang. Prosa tidak terbatas kepada cerita (naratif) sahaja tetapi termasuk juga karya-karya yang bukan cerita (bukan naratif/nonnaratif). Oleh itu, karya-karya kesusasteraan Melayu yang panjang sama ada lisan atau tulisan dikelompokkan sebagai prosa. Syarat utama ia boleh dikatakan sebagai kesusasteraan Melayu
_____________________________________________________________________________________ 1
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 ialah penggunaan bahasa Melayu sebagai alat penyampaian dalam karya-karya tersebut merangkumi seluruh nusantara. Prosa Melayu tradisional berbentuk lisan dikenali juga sebagai sastera rakyat. Prosa tradisional dalam kesusasteraan Melayu boleh dibahagikan kepada dua jenis iaitu : 1. Naratif 2. Bukan naratif Prosa tradisional berbentuk naratif itu boleh dibahagikan pula kepada dua pecahan lagi iaitu naratif lisan dan naratif tulisan. Naratif lisan pula boleh dipecahkan lagi kepada tiga genre yang utama iaitu: 1. Mitos 2. Legenda 3. Cerita rakyat Cerita rakyat terangkum di dalamnya beberapa jenis cerita lagi seperti cerita binatang, cerita jenaka, cerita lipur lara dan cerita teladan.Sementara itu, naratif tulisan terbahagi kepada lima genre iaitu sastera sejarah, sastera hikayat, sastera sastera panji, sastera kepahlawanan / epik dan sastera agama. Prosa tradisional bukan naratif terdiri daripada empat genre iaitu sastera undangundang, sastera kitab, sastera ketatanegaraan dan kepustakaan ilmu tradisional. 1.2.2 Puisi Melayu Tradisional

Puisi merupakan kata pinjaman dari bahasa Indonesia yang digunakan secara meluas di Malaysia. Puisi adalah satu bentuk karangan berangkap yang terikat dengan peraturan sesuatu jenis puisi itu. Bahasa puisi adalah terhad dan padat tetapi makna yang cuba disampaikan adalah mendalam. Puisi mengungkapkan sesuatu yang abstrak kepada yang nyata. Puisi Melayu tradisional juga boleh dibahagikan kepada dua pecahan iaitu naratif dan bukan
_____________________________________________________________________________________ 2
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 naratif. Puisi Melayu tradisional yang berbentuk naratif terdiri daripada genre syair sahaja. Manakala yang bukan naratif ialah terdiri dari pantun, gurindam, endoi,rejang, dikir/zikir, rubai, nazam, ghazal, berzanji, qit'ah, seloka, teromba, talibun, peribahasa berangkap dan mentera. 1.3 1.3.1 Kesusasteraan Melayu Moden Genre-genre Kesusteraan Melayu Moden

Genre-genre kesusteraan Melayu Moden adalah esei/kritikan, novel, cerpen, drama, biografi dan sajak.

1.4

Ciri-Ciri Kesusasteraan Melayu

Kesusasteraan Tradisional merupakan himpunan karya-karya kesusasteraan dalam semua bentuk yang terhasil sejak manusia wujud tetapi tidak melepasi zaman selepas wujudnya mesin cetak. Kesusasteraan Tradisional muncul dalam kalangan masyarakat awal yang masih lagi primitif dan mengamalkan kepercayaan animisme. Ada pendapat yang mengatakan kemunculan tamadun awal manusia diiringi juga dengan kemunculan budaya kesusasteraan ke dalam tamadun tersebut. Contohnya dengan munculnya Tamadun Mesopotamia serentak dengan itu juga lahirlah karya-karya kesusasteraan hasil daripada kemunculan tamadun Mesopotamia seperti Epik Gilgamesh.

Oleh itu dari segi sejarah, ternyata kesusasteraan telah muncul dan mewarnai kehidupan manusia sejak sekian lama. Perjalanan masa yang begitu lama dan lampau itulah yang menyebabkan apa sahaja hasil kesusasteraan yang ada pada masa dahulu disebut tradisional. Selepas munculnya mesin cetak lebih kurang dalam tahun 1800, karya kesusasteraan pun bertukar wajah daripada tradisional kepada moden. Kesusasteraan Melayu mempunyai ciri-ciri
_____________________________________________________________________________________ 3
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 tersendiri yang terdiri daripada lima aspek iaitu lisan,tulisan, kreatif, bukan kreatif dan estetik. Huraian ciri-ciri tersebut seperti berikut:

i.

Lisan

Ciri utama kesusasteraan Melayu tradisional adalah Lisan. Lisan dalam bahasa Arab maknanya lidah atau kata-kata. Oleh itu dapatlah dikatakan bahawa kesusasteraan Melayu tradisional itu disampaikan secara lisan ataupun mediumnya adalah kata-kata ataupun pertuturan. Pada zaman tradisional pastilah wujud manusia-manusia yang berbakat besar dalam bidang kesusasteraan, yang mampu menghasilkan karya-karya prosa ataupun puisi. Pastilah juga dalam zaman tradisional yang bermula dengan animisme itu, tidak ada buku, pen, kertas dan sebagainya yang digunakan oleh sasterawan moden hari ini untuk menzahirkan karya mereka. Maka hanya cara tradisional sahajalah yang digunakan oleh 'sasterawan-sasterawan' zaman itu iaitu mengungkapkan karya mereka dengan cara percakapan atau penceritaan. Para sasterawan zaman tradisional, oleh kerana tidak mempunyai alat tulis menurunkan pula karya-karya mereka kepada anak cucu, saudara dan sahabat handai secara lisan agar ciptaan mereka itu tidak hilang begitu sahaja.

ii.

Tulisan Apabila masyarakat Melayu mula menerima pengaruh Islam, mereka telah

menerima juga bersama-sama sistem tulisan. Maka berlakulah satu perubahan besar dalam penghasilan karya kesusasteraan iaitu peralihan daripada lisan kepada tulisan. Satu perkara yang harus difahami dengan mendalam ialah kebolehan menulis lebih berpihak kepada golongan bangsawan yang berdekatan dengan pihak istana.

_____________________________________________________________________________________ 4
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 Sedangkan golongan rakyat biasa masih kekal dengan kaedah lisan. Dengan itu lahirlah karya-karya kesusasteraan yang berpusatkan istana. Karya-karya kesusasteraan ini ditulis menggunakan tulisan jawi dan penciptaannya lebih kepada untuk memenuhi kehendak golongan istana. iii. Kreatif Pada dasarnya karya kesusasteraan kreatif itu bermaksud karya-karya prosa dan puisi naratif dan non naratif. Oleh itu novel, cerpen, sajak, drama, prosa tradisional dan puisi tradisional merupakan kesusasteraan kreatif. iv. Bukan kreatif Karya kesusasteraan bukan kreatif adalah karya-karya seperti esei, rencana dan sebagainya. v. Estetik Estetik merujuk kepada keindahan hasil-hasil kesusasteraan yang dicipta oleh seseorang penulis.

1.5

Peneraju-Peneraju Atau Tokoh-Tokoh Kesusasteraan

_____________________________________________________________________________________ 5
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 1.5.1 Hamzah Al-Fansuri

Hamzah Fansuri adalah tokoh ugama yang menggegarkan dunia melalui puisi-puisi sufinya. Menurut sastrawan Abdul Hadi MW, Hamzah Fansuri merupakan pencipta "syair Melayu" yang bercirikan puisi empat baris dengan pola sajak akhir "a-a-a-a". Bakatnya sebagai sastrawan besar terserlah dalam kemampuan dan kreativitinya merubah bahasa lama menjadi bahasa baru dengan cara memasukkan ratusan kata Arab, istilah konseptual dari Al Quran dan falsafah Islam. Bahasa ini kemudiannya menjadi sebagai bahasa intelektual yang dihormati sebab dapat menampung gagasan baru yang diperlukan pada zaman itu. Hamzah Fansuri juga dikenal sebagai seorang pelopor dan pembaru melalui karya-karya Rubba al Muhakkikina, Syair Perahu, dan Syair Dagang. Kritiknya yang tajam terhadap perilaku politik dan moral raja-raja, para bangsawan, dan orang-orang kaya, menempatkannya sebagai seorang intelektual yang berani pada zamannya.

1.5.2

Raja Ali Haji Bin Raja Haji Ahmad

Raja Ali Haji lahir di Pulau Penyengat, pusat Kerajaan Riau Lingga, Johor dan Pahang pada 1808. Anak dari pasangan Raja Ahmad bin Raja Haji Fisabilillah dan Hamidah binti Panglima Malik Selangor. Ia merupakan anak bungsu dari tujuh bersaudara dan ayahnya Raja Ahmad merupakan tokoh penting dalam kerajaan Riau Lingga.

Datuknya Raja Haji Fisabilillah adalah "Yang Dipertuan IV" Kerajaan Riau Lingga dan seorang pahlawan yang termasyur keberaniannya dalam melawan Belanda sehingga tewas dalam peperangan di Teluk Ketapang pada 1874. Gelar "Raja" pada namanya diperoleh dari nama keturunan keluarganya kerana "Yang Dipertuan IV" merupakan kerabat Sultan Riau Lingga. Karya-karya beliau yang terkenal ialah Bustan al-Katibin dan Kitab Pengetahuan Bahasa .
_____________________________________________________________________________________ 6
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982

1.5.3

Tun Sri Lanang

Nama sebenarnya Tun Muhammad bin Tun Ahmad, lebih dikenal sebagai Tun Sri Lanang, adalah Bendahara (Grand Wazir) Pengadilan kerajaan Kesultanan Johor yang hidup antara abad ke- 16 dan 17. Ia menjawat di bawah dua Sultan Johor yaitu; Sultan Ali Jalla Abdul Jalil Syah II (1570-1597) dan Sultan Alauddin Riayat Shah III (1597-1615) dan juga penasihat 3 sultan Aceh yaitu; Sultan Iskandar Muda (1636), Sultan Iskandar Thani (1636-1641) dan Sultana Safiatuddin Tajul Alam Shah (1641-1675). Dua gelar kehormatan sepanjang hidupnya; sebagai Bendahara Johor, Bendahara Paduka Raja Tun Mohamad, sementara ia diberi judul Orang Kaya Dato' Bendahara Seri Paduka Tun Seberang setelah menetap di Aceh. Karyanya ialah Sulalat alSalatin atau juga dikenali sebagai Sejarah Melayu.

1.5.4

Abdullah Munsyi

Nama sebenarnya ialah Abdullah bin Syeikh Abdul Kadir. Abdullah amat meminati bidang penulisan. Sehubungan dengan itu, beliau telah menghasilkan karya asli, terjemahan dan puisi. Karya Abdullah Munsyi menampakkan ciri moden dan pengekalan ciri sastera klasik. Isi karyanya realistik. Abdullah juga memperkenalkan genre karya yang bari iaitu autobiografi dan memoir. Oleh sebab itu, para sarjana seperti Ismail Hussein, Kassim Ahmad dan Yahya Ismail melabelkan Abdullah Munsyi sebagai ‘Bapa Kesusasteraan Melayu Moden’. Namun demikian, mnasih terdapat ciri sastera klasik di dalam karya Abdullah Munsyi. Beliau masih meneruskan penggunaan syair di dalam karyanya. Di samping itu, beliau menyisipkan puisi di dalam karya berbentuk prosa. Antara karya beliau ialah Kisah Pelayaran Abdullah (1838) dan Syair Singapura Terbakar (1830).
_____________________________________________________________________________________ 7
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982

1.5.5

Keris Mas

Nama sebenar beliau ialah Kamaluddin bin Muhammad. Beliau dilahirkan pada 10 Jun 1922 di Kampung Kateri, Bentong, Pahang. Beliau pernah menyertai parti politik, berkhidmat dengan akhbar-akhbar Warta Negara dan Utusan Melayu, Ketua Pengarang Dewan Bahasa dan Dewan Sastera, Penulis Tamu di DBP, dan Karyawan Seni di Universiti Malaya. Sasterawan Negara yang pertama ini pernah bergiat dalam ASAS 50 di Singapura. Beliau menulis cerpen dan novel. Keris Mas mengemukakan karya yang menyentuh pelbagai persoalan. Antaranya ialah nasionalisme, darurat, kritikan social, ekonomi, politik dan sebagainya. Antara karyanya yang terkenal ialah Mekar dan Segar (1959) dan Rimba Harapan (1986).

1.5.6

Abdul Rahim Kajai

Nama sebenar beliau ialah Haji Abdul Rahim bin Haji Salim. Beliau dilahirkan di Setapak, Kuala Lumpur pada tahun 1894. Abdul Rahim mendapat pendidikan Melayu dan Inggeris. Beliau berkhidmat dengan akhbar Idaran Zaman, Saudara, Majlis, Warta Malaya, Utusan Melayu, Perubahan Baru dan Berita Malai sebagai wakil, penolong pengarang dan pengarang di Kuala Lumpur, Pulau Pinang dan Singapura. Beliau diberi gelaran ‘Bapa Wartawan Melayu’ kerana usaha yang bersungguh-sungguhmemupuk semangat kebangsaan di kalangan orang Melayu.Karya yang terkenal ialah Pusaka Kajai (1949) dan Panduan Wartawan (1941)

1.5.7

Syed Syeikh Al-Hadi

_____________________________________________________________________________________ 8
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982

Nama beliau yang sebenarnya ialah Syed Syeikh bin Ahmad al-Hadi. Beliau dilahirkan di Kampung Hulu, Melaka pada tahun1867. Beliau mendapat pendidikan di Mekah, Beirut dan Kaherah. Pernah belajar dengan Muhammad Adbuh, seorang reformis Islam. Beliau mengelolakan penerbitan al-Iman dengan rakannya Syeikh Muhammad Jamaluddin al-Azhari, Syeikh Muhammad Salleh Al-Kalali dan Haji Abbas Mohammad Taha setelah kembali ke tanah air. Beliau menghasilkan novel saduran pertama berjudul Hikayat Faridah Hanum. Keuntungan jualan novel itu digunakan untuk mendirikan The Jelutong Press, Pulau Pinang. Syarikat Percetakan itu menerbitkan majalah al-Ikhwan (1927) dan akhbar Saudara (1928).

1.5.8

Muhammad Yassin Maamur

Beliau dilahirkan di Brickfield, Kuala Lumpur pada 18 September 1910.memasuki Sultan Idris Training College (SITC) dari tahun 1929 hingga 1931. Pernah menjadi guru penolong, guru besar dan guru pelawat. Minat Muhammad Yassin (Punggok) di dalam bidang kesusasteraan timbul semasa berkawan rapat dengan Abdullah Sidek dan Ibrahim Yaacob di SITC. Dalam tahun 1933, beliau menulis puisi berjudul ‘Di Tengah Segara’ di dalam Majalah Guru, kemudian diikuti dengan lima buah sajak lagi dalam majalah yang sama. Punggok merupakan penyair yang prolific pada zamannya. Sajak-sajak awal beliau masih terikat dengan puisi Melayu Tradisional. Sajak Punggok yang bebas sepenuhnya daripada tradisi lama ialah ‘Tak Disangka-sangka’. Di samping puisi, beliau juga menghasilkan cerpen yang disiarkan dalam Warta Ahad, Warta Jenaka, Majalah Guru dan Majlis. Pada tahun 1936, beliau menghasilkan novel yang berjudul Suka dan Duka.

1.5.9

Ahmad Rashid Talu

_____________________________________________________________________________________ 9
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 Nama sebenar beliau ialah Ahmad bin Mohammad Rashid. Beliau keturunan Minangkabau. Gelaran ‘Talu’ di hujung namanya ialah nama kampung asalnya. Ahmad Rashid Talu dilahirkan pada tahun 1889 di Pulau Pinang. Perkenalan dengan Syed Syeikh al-Hadi mungkin menjadi sebab beliau bergiat aktif di dalam bidang penulisan. Beliau pernah berkhidmat dengan akhbar Bahtera pada tahun 1932. Beliau pernah menerbitkan majalah cerita yang dinamakan Kawan Bercakap pada tahun 1934 tetapi diberhentikan kerana tidak cukup modal. Ahmad Rashid Talu merupakan pelopor novel Melayu berunsur tempatan.

1.5.10 Shahnon Ahmad

Shahnon Ahmad dilahirkan di Kampung Banggul Derdap, Sik, Kedah pada 13 Februari 1933. Menerima pendidikan di sekolah Melayu, sekolah Inggeris di Alor Setar dan lulus Senior Cambridge daripada Maktab Sultan Abdul Hamid, Alor Setar. Shahnon Ahmad menulis cerpen, cerpen terjemahan, novel, drama, esei dan kritikan sejak tahun 1954. Namun demikian, karyanya yang paling kontroversi ialah ‘Shit’. Di samping semua itu, Shahnon juga gemar menulis esei sastera dan esei sastera Islam serta kritikan. Beliau adalah penerima Anugerah Sastera Negara yang membawa gelaran Sasterawan Negara ke-2 pada tahun 1982. Di samping itu, beliau dianugerahi gelaran Dato’ oleh Sultan Kedah. Antara karyanya yang tersohor ialah Cepu Kencana dan Protes.

1.5.11 Ishak Haji Muhammad

Nama sebenar beliau ialah Awang Ahmad bin Haji Muhammad. Lahir di Kampung Bukit Seguntang, Temerloh, Pahang pada 14 November 1910. Semasa pemerintahan Jepun di Tanah
_____________________________________________________________________________________ 10
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 Melayu, Ishak menjadi pengarang Berita Malai dan turut menyumbang untuk Semangat Asia dan Fajar Asia. Di dalam bidang penulisan Ishak menggunakan nama pena yang lain seperti Pak Sako, Pak Pandir Moden, Isako San, Anuar, Hantu Raya dan Lamri. Cerpen beliau dimuatkan dalam kumpulan Segar. Selain itu, beliau menulis rencana di dalam Warta Malaya dan Suluh Malaya. Beliau juga mengelolakan ruangan pojok dalam Warta Malaya, Utusan Melayu, dan Utusan Zaman. Bagi mengenang jasa beliau, kerajaan Malaysia menganugerahkan gelaran Pejuang Sastera kepadanya pada tahun 1973. Karya beliau yang terkenal ialah Puteri Gunung Tahan dan Anak Mat Lela Gila.

1.5.12 Usman Awang

Usman bin Awang lebih dikenali dengan penanya Tongkat Warrant. Sebagai pengarang yang produktif, Usman menerima pelbagai anugerah dan pengiktirafan. Beliau dinobatkan penerima anegerah Pejuang Sastera (1976), penerima SEA Write Award (1982), penerima Ijazah Kehormat Doktor Persuratan dari Universiti Malaya (1983) dan penerima anugerah Sastera Negara (1983). Sumbangan-sumbangan beliau meliputi genre sajak, cerpen, drama, novel dan esei. Walaupun ketokohan Usman lebih menyerlah dalam bidang puisi, beliau juga aktif menghasilkan cerpen dan drama. Cerpen beliau dimuatkan dalam kumpulan-kumpulan cerpen bersama penulis lain. Di samping genre sajak, cerpen dan drama, Usman juga menghasilkan novel dan esei. Hanya sebuah novel sahaja yang berjaya beliau hasilkan iaitu Tulang-tulang Berserakan (1966). Esei beliau termuat dalam buku-buku Tema dan Tugas Sastera Melayu Moden, Panduan Menulis Cerpen dan Titian Zaman. Karya beliau yang terkenal ialah Gelombang (1961) dan Duru dan Api (1966).

1.5.13 A. Samad Said

_____________________________________________________________________________________ 11
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 Nama penuh beliau ialah Abdul Samad bin Mohammad Said. Dilahirkan di Durian Daun, Melaka pada 9 April 1935. Beliau memulakan kerjaya sebagai kerani di Singapura. Kemudian memegang jawatan pengarang di akhbar Melayu dan Inggeris. Minat beliau dalam lapangan penulisan tumbuh daripada kegemarannya membaca karya sastera di dalam bahasa Inggeris dan bahasa Melayu serta berhubung rapat dengan sasterawan setelah menyertai ASAS 50 di Singapura. Beliau menulis karya-karya kreatif yang berbentuk novel, cerpen, drama dan sajak.

Beliau menerima anugerah Pejuang Sastera pada tahun 1976, anegerah SEA Write Award, Anugerah Saster Negara (1985) dan anugerah bergelar Datuk daripada kerajaan negeri Melaka. Pada hakikatnya, A. Samad Said merupakan seorang pengarang yang berani mendedahkan segala kepincangan masyarakat serta masalah sosial seperti pelacuran, penderitaan kaum buruh, masalah setinggan dan sifat kepura-puraan pemimpin serta golongan atasan. Namun demikian, selepas melancarkan mogok seni pada tahun-tahun 1980-an, akhirnya bermula pada 1 Mei 2000, yakni selepas terbit puisi panjang tentang Rasulullah yang berjudul Al-Amin kerana tidak berpuas hati dengan karenah pengurus kesusasteraan. Karya beliau ialah Liar di Api dan Salina.

1.5.14 Arena Wati

Nama sebenar beliau ialah Muhammad @ Mohd Dahlan bin Abdul Biang. Dilahirkan di Kalumpang, Jeneponto, Makasar, Indonesia pada 30 Julai 1925. Menerima pendidikan sehingga ke peringkat Sekolah Menengah Atas (SMA). Menjadi pelaut selama Sembilan tahun sebelum menjadi wartawan dan pengarang. Arena Wati melibatkan diri di dalam bidang penulisan sejak tahun 1950-an. Beliau mempunyai pengalaman yang luas hasil daripada penglibatannya di dalam hal-hal pelayaran dan perkapalan serta pengembaraannya ke seluruh Kepulauan Melayu, Amerika Syarikat, Jepun dan Eropah. Beliau bergelar Sasterawan Negara ke-5.
_____________________________________________________________________________________ 12
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982

Arena Wati menulis cerpen dan novel. Beliau merupakan seorang sasterawan yang sangat tekun, berpengalaman, dan mampu menghasilkan karya yang bermutu. Contohnya novel Lingkaran memenangi hadiah sagu hati di dalam Peraduan Mengarang Novel anjuran Dewan Bahasa dan Pustaka tahun 1962, novel Sandera memenangi tempat ke-3 (hadiah paling baik pada masa itu) dalam Peraduan Mengarang Novel Sempena Sepuluh Tahun Kemerdekaan Negara, dan banyak lagi cerpen beliau yang telah memenangi Hadiah Sastera pada tahun 1971 dan 1972. Karya beliau ialah Gelora dan Lingkaran.

1.6

Teori-Teori Kesusasteraan

1.6.1

Definisi Teori Kesusasteraan

Menurut takrif Kerlinger, teori ialah suatu himpunan konsep, definisi dan saranan yang berkaitan antara satu sama lain. Ia memberi gambaran teratur berkaitan satu fenomena dengan menyatakan hubungan antara angkubah untuk menerangkan dan meramalkan fenomena tersebut.

_____________________________________________________________________________________ 13
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 1.6.2 Teori Klasik Kesusasteraan

Terdapat tiga teori utama di dalam teori klasik kesusasteraan. Teori ini dihuraikan seperti di bawah.

i.Teori Peniruan Pada peringkat permulaan, Plato di dalam Republicnya telah merendahkan martabat karya sastera sebagai satu peniruan, yakni proses yang melalui penapisan dua kali daripada bentuk yang ideal atau hakikat. Oleh itu, peniruan ini telah menyebabkan hasil seni itu terpisah jauh daripada kebenaran. Namun demikian, teori ini dianggap sebagai teori kesusasteraan yang tertua yang berusaha untuk menghuraikan karya kreatif. Bagi Plato, kebenaran adalah sesuatu yang mutlak, tunggal dan ideal sifatnya. Dari sudut pandangan itu, Plato melihat apa yang terhasil melalui proses peniruan terhadap benda yang benar itu akan menghasilkan sesuatu yang palsu. ii.Teori Mimesis Tanggapan Plato disanggah oleh anak muridnya Aristotle. Meskipun Aristotle bersetuju karya seni itu satu peniruan tetapi peniruan itu didorong oleh naluri semula jadi yang ada dalam diri manusia. Sanggahan Aristotle terhadap tanggapan Plato memunculkan tanggapan baru untuk memahami karya seni dan kesusasteraan. Bagi Aristotle,karya seni bukan sekadar peniruan, tetapi berbentuk mimesis yang membawa maksud penyalinan yang lebih positif. Pengkarya bertindak mengubah atau mencipta semula kehidupan. Pemikiran Aristotle berhubung mimesis ini termuat dalam karyanya yang berjudul Poetic.

_____________________________________________________________________________________ 14
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 iii.Teori Moral

Teori ini memberi penekanan kepada aspek kesan yang timbul akibat pembacaan karya kreatif, menonton persembahan drama, atau mendengar puisi. Kegiatan sastera baik lakonan, pembacaan teks, berpuisi dan sebagainya dianggap memberi kesan secara langsung kepada penonton, pendengar atau pembaca. Aspek psikologi seperti emosi, perasaan dan sikap menjadi indikator dalam penelitian ini. Refleksi paikologi yang menyentuh dan meninggalkan kesan kepadan penonton dan pembaca yang mengamati sesebuah karya menunjukkan ukuran dan kesan pengaruh sesebuah karya itu terhadap khalayak. Ini bermakna, khalayak akan mencapai darjah klimaks dengan menikmati kepuasan atau kejemuannya.

1.6.3

Teori Moden Kesusasteraan

Teori moden merujuk kepada penggunaan teori yang muncul di dalam era pembaharuan atau selepasnya sehingga tahun akhir abad ke-20. Rene Descartes (1596-1650), dianggap sebagai pelopor pemikiran moden dengan dua ciri asas yang mendominasi modenisme iaitu rasionalisme dan empirisme. Aliran ini mendorong pengkaji sastera membuat pelbagai tanggapan terhadap subjek tersebut. Salah satu pendekatan yang bernaung di bawah teori ini ialah pendekatan intertekstualiti.

_____________________________________________________________________________________ 15
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 Karya sastera terhasil untuk tatapan khalayak. Sehubungan itu, karya dianggap gagal jika tidak diterima oleh khalayak. Penerimaan dan penolakan terhadap sesebuah karya bergantung kepada beberapa faktor. Lantaran itu, lahirlah teori resepsi. Semua karya sastera menggunakan bahasa. Oleh sebab itu, para pengkaji sastera menghubungkan bahasa dengan kesusasteraan. Penemuan mereka ialah bahasa ialah satu sistem tanda. Sebagai sistem itu, bahasa mewakili sesuatu yang disebut makna. Makna yang pertama dipanggil makna tersurat dan makna peringkat kedua dipanggil makna tersirat. Terdapat enam teori moden kesusasteraan . Teori tersebut adalah seperti berikut i. Teori Teori Kepengaruhan ini menggunakan Pendekatan Intertekstualiti.Intertekstualiti mempunyai

metodologinya yang tersendiri. Menurut Kristeva, penelitian intertekstualiti terhadap teks sastera berteraskan kepada beberapa prinsip, iaitu teks sastera sebagai sebuah teks yang terbina daripada beberapa buah teks, melihat perseimbangan antara unsure dalaman dan luaran teks, serta mengkaji struktur pembinaan teks dari segi tema, plot, bahasa dan sebagainya. Proses penulisan dengan kaedah terapan idea daripada beberapa teks lain tidak sama dengan ciplak, palagiat atau epigon kerana pengkarya yang menulis teks baru itu menggunakan teknik penulisannya yang tersendiri. Kutipan beberapa pernyataan daripada teks lain sebenarnya mengalami proses pengubahsuaian, pengolahan dan penginterpetasian semula, yang kemudiannya menghasilkan teks yang sama sekali berlainan wajahnya daripada teks yang dirujuknya itu. ii.Teori Persepsi Teori ini lahir setelah Leo Lowenthal meneliti karya-karya Rostoyerski yang ditulis antara tahun 1880 hingga 1920. Pada peringkat paling awal, teori ini bertujuan untuk mengetahui tahap penerimaan masyarakat Jerman terhadap karya yang diteliti. Pengukuran tahap penerimaan difokuskan kepada dua horizon, iaitu sastera dan sosiobudaya. Horizon sastera terbentuk di dalam pemikiran pembaca hasil daripada
_____________________________________________________________________________________ 16
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 pembacaannya. Horizon sosiobudaya di dalam diri pembaca terhasil melalui interaksi dengan cara hidup dan kemasyarakatan. iii. Teori Kebahasaan

Teori ini menggunakan Pendekatan Semiotik. Pendokong utama pendekatan semiotik ialah Jurij M. Lotman yang membukukan kertas kerja tentang teori dan kaedah semiotic. Pendekatan ini tumbuh dan berkembang di Barat sekitar tahun awal kurun ke-20. Tokohtokoh penting teori ini ialah Saussure, Peirce, Lotman, Jonathan Culler, Micheal Riffaterre dan lain-lain lagi. Proses perwakilan itu dipanggil semiosis. Di dalam proses ini, sesuatu tanda berfungsi sebagai penanda. Oleh demikian, sesuatu itu tidak akan menjadi tanda seandainya tidak ditafsirkan sebagai tanda. Maka proses kognisi (penerimaan tanda) menjadi dasar semiosis. Jelaslah di sini bahawa proses semiosis memerlukan kehadiran tanda, objek dan interpretasi. Proses tersebut berlaku terus menerus sehingga interpretasi yang dibuat akan menghasilkan tanda baru bagi mewakili objek baru dan kemudiannya menghasilkan interpretasi yang lain pula. iv. Feminisme Menurut pandangan pendokong Feminisme, diskriminasi ini bermula dengan kisah Eve (Hawa) yang dikatakan telah hilang kemanusiaan sebagaimana yang diceritakan dalam Bible. Aristotle mendakwa bahawa lelaki mempunyai darjat semulajadi yang tinggi, sementara wanita mempunyai darjat yang rendah. Berdasarkan kepada falsafah Aristotle inilah, maka beberapa orang tokoh falsafah dan pemimpin agama seperti Thomas Aquinas dan St. Augustine mengistiharkan bahawa wanita sememangnya sebagai manusia yang tidak sempurna. Beberapa dekad selepas itu, suara kaum lelaki memainkan peranan yang besar menentukan peranan sosial dan budaya dan kedudukan istimewa kaum wanita. Pada akhir kurun ke-18, kedengaran suara-suara yang menentang pendapat tokoh falsafah awal tadi.
_____________________________________________________________________________________ 17
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 Di dalam era 1960-an dan 1970-an, Feminisme semakin berkembang dengan suara-suara baru di dalam kalangan pendokong Feminisme, antaranya Kat Millett, Elaine Showalter, Myra Jehlan dan Annettle Kolodny. Elaine Showalter telah membahagikan kritikan kepada wacana dan perspektif feminism kepada dua bahagian. Bahagian pertama ialah ‘feminist critique’ yang memberi tumpuan kepada wanita sebagai pembaca serta pengguna karya yang dihasilkan oleh kaum lelaki. Keduanya ialah gynoctitics, yakni dengan memberi perhatian kepada wanita sebagai pengkarya yang menghasilkan teks. v. Teori Struktur Pengkaji yang berpegang kepada konsep teknikal kesusasteraan mengatakan bahawa karya sastera merupakan suatu bentuk kemahiran sama seperti pertukangan kayu, hanya sastera menggunakan bahasa, bukannya bahan fizikal sebagai mediumnya. Dari sudut yang lain, pengkritik yang berpegang kepada teori ini menganggap karya sastera tidak ada kaitan dengan hal-hal di luar teks. Dua pendekatan yang lahir daripada teori ini, iaitu pendekatan formalistik dan pendekatan struktural. Teori structural melahirkan pendekatan formalistic. Pendekatan ini meneliti sesebuah karya sastera berdasarkan unsure intrinsiknya atau elemen dalamannya. Walau bagaimanapun, di dalam perkembangan seterusnya, pegangan kritikawan memasuki era structural, strukturalisme dan pascastrukturalisme. vi. Teori Sosiologi Sastera Salah satu daripada teori sastera ialah teori Taine. Teori ini menganggap bahawa karya sastera dapat dikesan daripada dasar material sesebuah masyarakat, iaitu ras, waktu dan lingkungan. Ras dihubungkan dengan hal kejiwaan, perasaan, bentuk tubuh dan sebagainya. Waktu pula dihubungkan dengan jiwa sesuatu zaman. Lingkungan difokuskan kepada keadaan cuaca dan geografi. Berdasarkan beberapa faktor yang dimaksudkan itu, teori ini ternyata tidak sistematik. Teori ini juga tidak menghubungkan sastera dengan sosiobudaya, tetapi dengan factor alam yang dikatakan mempengaruhi
_____________________________________________________________________________________ 18
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 manusia. Hal yang demikian tidak berlaku di dalam sosiologi sastera. Sosiologi sastera menghubungkan sastera dengan sosiobudaya, bukannya alam. Jadi tumpuan diberikan kepada hubungan antara manusia. Oleh demikian, teori Taine tidak lagi diterima pakai pada masa ini.

1.7

Kritikan Sastera Terdapat empat pendekatan yang digunakan oleh para kritikawan untuk menilai hasil

karya pengarang-pengarang, sama ada yang berbentuk prosa mahupun puisi. Pendekatan kritikan sastera yang dimaksudkan ialah; i. Pendekatan Formalistikas ii. Pendekatan Struktural iii. Prinsip dan Kaedah Pendekatan Moral/Agama iv. Pendekatan Sosiologi i. Pendekatan Formalistikas Pelopornya ialah Jacobson, Suklovsky, Eichenbaum dan Tynjanor. Pendekatan ini bermula pada tahun 1915 dan berkembang pesat pada tahun 1930-an. Asas yang lebih kukuh tentang pendekatan ini dibina oleh Samuel Tylor Coleridge, Edgar Allen Poe, dan Henry James. Mereka berpendapat bahawa sesebuah hasil karya sastera mempunyai unsur, ciri-ciri dan aspek-aspek tersendiri yang membinanya. Oleh sebab itu, mereka menganjurkan supaya sesebuah karya sastera dikaji berdasarkan aspek yang membinanya. Pengalaman pendekatan ini beranggapan bahawa karya sastera tiada kaitan dengan hal-hal lain dan pegangan itu mendorong aspek struktur iaitu plot, watak/perwatakan, latar, sudut pandangan, stail dan gaya bahasa dikaji secara berasingan. ii. Pendekatan Struktural

_____________________________________________________________________________________ 19
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 Pendekatan ini beranggapan bahawa karya sastera dibina daripada unsur yang tidak boleh berdiri sendiri tetapi saling berkaitan antara satu sama lain di dalam satu kesatuan yang kukuh. Teeuw berpendapat bahawa teks merupakan kesatuan yang bulat yang mempunyai koherensi batiniah. Setiap bahagian memberi sumbangan yang bererti untuk maksud utama pengarangnya. Stanton berpendapat bahawa unsur yang membentuk cerita ialah tema dan fakta cerita. Fakta cerita meliputi plot, setting, watak serta alat penceritaan (antaranya ialah sudut pandangan, konflik, symbol, ironi, gaya dan nada). Oleh sebab itu, kaedah ini melihat hubungan antara unsur yang terdapat di dalam sesebuah cereka. Unsur terpenting di dalam karya ialah tema cerita. Unsur itu merupakan dasar bagi sesebuah cerita. Unsur lain harus mampu mendukungnya untuk membentuk cerita. iii. Kaedah Pendekatan Moral / Agama Pendekatan moral atau moraliti berpendapat bahawa sesebuah karya kesusasteraan harus disanjung dan dimuliakan. Pengarang yang bermoral harus disanjung kerana karyanya memaparkan nilai-nilai moral untuk dicontohi khalayak. Pendekatan moral lebih mementingkan isi daripada bentuk. Kejayaan isi sesebuah karya bergantung kepada sejauh mana aspek itu berupaya melonjakkan masyarakat mencapai cita-cita mereka. Menganalisis karya kreatif dari sudut didaktik. Pendekatan ini mengambil kira nilai dan pengajaran yang diutarakan oleh pengarang untuk dijadikan panduan di dalam kehidupan khalayak. iv. Pendekatan Sosiologi De Bonald meyatakan bahawa kesusasteraan ekspresi rakyat. Di samping itu, Wellek beranggapan bahwa kesusasteraan memperlihatkan World View dan realiti sosial sesuatu masyarakat. Berdasarkan tanggapan sosiologi itu, lahirlah pendekatan sosiologi di dalam lritikan sastera bagi memungkinkan nilai masyarakat diketahui oleh khalayak. Pendekatan sosiologi menekankan tiga aspek di dalam menghadapi sesebuah karya seni. Pertama, melihat secara luas sosiologi sasterawan yang menghasilkan sesebuah karya. Riwayat hidup
_____________________________________________________________________________________ 20
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 pengarang dapat memperjelas kenapa sesebuah karya itu dihasilkan, status sosial serta nilainilai kehidupan pengarang dapat memberi keterangan tentang sikap dan erti karyanya.

Soalan 2 Unsur-unsur intrinsik dalam karya kesusasteraan, kefahaman teks komponen sastera, KOMSAS dan pelaksanaannya di sekolah menengah, rujukan yang sesuai dan penutup. 2.0 Unsur-unsur Instrinsik Dalam Karya Sastera i. Tema dan Persoalan

Tema ialah persoalan utama yang diungkap berdasarkan sesuatu tujuan dan di dalamnya terkandung objek, peristiwa, kejadian dan sebagainya. Tema juga boleh dikatakan sebagai buah fikiran atau idea penulis. Semua cereka mengemukakan satu perkara dan satu gagasan penyatuan. Gagasan penyatuan itulah yang disebut tema. Dengan kata lain, tema boleh didefinisikan sebagai sesuatu yang menjadi fikiran utama pengarang di dalam
_____________________________________________________________________________________ 21
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 sesebuah naratif. Tema dapat dikesan melalui penggaluran peristiwa dan aksi dari awal hingga akhir yang dicernakan melalui watak dan unsur lain yang mendukungnya. ii. Struktur Cereka

Hashim Awang mendefinisikan struktur sebagai penyusunan daripada pelbagai elemen di dalam sesebuah cereka sehingga berhasil melahirkan kesan keindahan seni. Beberapa elemen dalaman yang dimaksudkan itu ialah plot, perwatakan, latar, sudut pandangan, stail dan gaya bahasa. Kesemua elemen-elemen penting itu perlu disusun serapi mengkin untuk melahirkan karya yang tinggi nilai seninya. Elemen tersebut ialah plot, watak dan perwatakan, latar, sudut pandangan, stail dan gaya bahasa.

2.1

Kefahaman Teks Komponen Sastera

Teks komponen sastera dapat dinilai melalui tema dan persoalan yang terkandung di dalamnya. Ia mungkin sebuah teks yang mempunyai hiburan, keseronokan dan kebijaksanaan. Tema dan persoalannya mungkin berkisar tentang kehidupan masyarakat, nilai-nilai, perasaan dan cara keseluruhan kehidupan. Pendekatannya pula boleh berbentuk sejagat, kemasyarakatan ataupun peribadi. Pendekatan formalistik mengkaji aspek struktur sesebuah karya sastera secara terpisah-pisah. Ia sering diikutsertakan dengan pembicaraan yang dicadangkan oleh teori dan pendekatan moral / agama iaitu nilai dan pengajaran. Nilai dapat ditinjau daripada beberapa sudut iaitu nilai positif, nilai negatif, dan nilai kemanusiaan. Pengajaran merujuk kepada mesej atau amanat yang disampaikan oleh pengarang melalui pemaparan aksi dan peristiwa di dalam cereka sama ada suruhan atau larangan.
_____________________________________________________________________________________ 22
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 Sesebuah teks komponen sastera dapat dinilai melalui unsur sosiobudaya yang ditonjolkan pada suatu masa tertentu. Kita perlu sedar bahawa terdapat interpretasi bagi menentukan realiti di dalam karya kesusasteraan. Kesemuanya membri impak yang jitu kepada tema cerita. 2.2 Komsas Dan Pelaksanaannya Di Sekolah Menengah

Komsas ialah kata akronim bagi 'Komponen Sastera'. Komsas merupakan komponen dalam subjek bahasa Melayu yang diperkenalkan oleh Pusat Perkembangan Kurikulum, Kementerian Pelajaran untuk pelajar Tingkatan 1 hingga 5 di semua sekolah menengah. Dalam subjek bahasa Melayu, setiap tingkatan diberi 2 buah buku iaitu sebuah novel dan sebuah antologi. Apabila sampai ke tingkatan 3, mereka sudah membawa 6 buah buku. Novel yang dipilih terdiri daripada pelbagai genre yang dihasilkan oleh novelis Malaysia, tidak semestinya Sasterawan Negara. Karya-karya Sasterawan Negara dianggap berat, panjang dan hanya sesuai untuk bacaan umum, bukan untuk tahap pemikiran pelajar PMR dan SPM. Komsas adalah merupakan satu medium untuk membentuk dan memantapkan aspek emosi dan rohani, selaras dengan Falsafah Pendidikan Kebangsaan. Melaluinya diharapkan emosi para pelajar dapat dibentuk dengan jayanya melalui penghayatan bahan-bahan sastera yang ditetapkan. Justeru itu konsep bersepadu dalam pendidikan KOMSAS telah berlaku. Iaitu dari segi ilmu iaitu pengajaran KOMSAS menyepadukan ilmu kesusteraan dengan ilmu bahasa. Selain itu berlaku juga penyepaduan dalam aspek bahan pengajaran di mana bahan-bahan kesusteraan seperti cerpen, sajak, novel dan sebagainya digunakan dalam pengajaran.

2.3 Rujukan Yang Sesuai Berikut adalah buku-buku yang boleh digunakan sebagai rujukan untuk bahagian ini: i. Pengenalan Kesusasteraan dan Kritikan Sastera

_____________________________________________________________________________________ 23
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982

Ahmad Kamal Abdullah. et. al (1988), Glosari Istilah Kesusasteraan. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Ali Ahmad. (1997), Pengantar Kesusasteraan. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Hashim Awang. (1988), Kritikan Kesusasteraan - Teori Dan Penulisan. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Othman Puteh, Ramli Isin, Sahlan Mohd Saman. (1985), Mendekati Kesusasteraan Melayu. Petaling Jaya: Fajar Bakti Sdn. Bhd. Noriah Taslim. (1993), Teori Dan Kritikan Sastera Melayu Tradisional. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Sahlan Mohd Saman. (1986), Sastera Bandingan Konsep Teori Dan Amalan. Petaling Jaya: Fajar Bakti Sdn Bhd. ii. Sejarah Kesusasteraan Melayu Tradisional

Ismail Mat. (1993), Ulama Silam Dalam Kenangan. Bangi: Universiti Kebangsaan Malaysia. Jamilah Hj Ahmad dan Zalila Sharif. (1993), Kesusasteraan Melayu Tradisional. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Muhammad A. Bakar. (1991), Ulama Terengganu Suatu Sorotan. Kuala Lumpur: Utusan Publications & Distributors Sdn. Bhd. Teuku Iskandar. (1995), Kesusasteraan Klasik Melayu Sepanjang Abad. Shah Alam: Malindo Printers Sdn. Bhd. 2.4 Penutup Semua karya kesusasteraan yang dihasilkan oleh pengarang adalah untuk bacaan pembaca atau masyarakat. Karya dan pembaca saling memerlukan dan lengkap-melengkapi. Apa jua karya yang tidak mendapat sambutan pembaca dianggap tidak berjaya. Oleh sebab itu, dapat
_____________________________________________________________________________________ 24
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982 disimpulkan bahawa kumpulan sasaran sesebuah karya ialah khalayak. Di sinilah bermulanya penelitian tentang peranan dan fungsi kesusasteraaan kepada pelajar-pelajar sekolah. Segala unsur-unsur atau nilai-nilai pengajaran yang ada di dalam sesebuah karya itu dapat mendidik pembaca terutamanya pelajar-pelajar sekolah. Secara tidak langsung ia melatih dan menjaga keperibadian, menjadi alat, melahirkan kemahuan dan akhirnya menggerakkan perbuatan selaras dengan konsep Falsafah Pendidikan Negara. Oleh sebab itu, dapatlah disimpulkan bahawa kesusasteraan memberi pengetahuan, menyemai nilai-nilai murni untuk diteladani dan dipraktikkan dalam kehidupan seharian, memberi ketenangan, merehatkan fikiran dan memberi kepuasan setelah menikmati keindahan karya seni.

BIBLIOGRAFI Harun Jaafar. (2000), Sejarah Kesusasteraan Melayu Tradisional. Balakong: Pustaka Sistem Pelajaran. Harun Jaafar. (2000), Sejarah Kesusasteraan Melayu Moden. Balakong: Pustaka Sistem Pelajaran. Harun Jaafar. (2000), Teori dan kritikan Sastera. Balakong: Pustaka Sistem Pelajaran. Hashim Awang. (1988), Kritikan Kesusasteraan - Teori Dan Penulisan. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Ismail Hamid. (1987). Perkembangan Kesusasteraan Melayu Lama. Petaling Jaya: Longman.

_____________________________________________________________________________________ 25
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

NOR BAHIYAH BT . MOHAMAD RAFIDI 710403-08-5982

LAMPIRAN
_____________________________________________________________________________________ 26
HBML 4203 KESUSTERAAN MELAYU

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->