BBM3402-SISTEM TULISAN JAWI

Sistem Ejaan Jawi Moden Berdasarkan Akhbar Fikrah

1.0 Pengenalan Tulisan Jawi hanya terdapat dalam masyarakat Melayu sahaja. Walaupun huruf ini berasal daripada bahasa Arap namun tulisan Jawi ini telah lama diubahsuaikan hingga sekarang dan ia boleh disebut unsur Melayu. Pada zaman dahulu tulisan Parsi dan Urdu pun cuba diubahsuai daripada tulisan Arap hal sama berlaku pada tulisan Jawi yang juga dikemaskinikan kerana dikhuatiri tulisan Jawi ini dimusnahkan maka mutiara diri dunia Melayu ini akan hilang dengan kata lain ciptaan yang cemerlang itu akan hilang dari dunia ini. Tulisan Jawi merupakan warisan kesenian Melayu. Tulisan ini telah berkembang sejak zaman Kerajaan Islam Pasai kemudian disebarkan ke Kerajaan Melaka, Kerajaan Johor dan juga Aceh pada abad ke-17. Bukti kewujudan tulisan ini di Malaysia adalah dengan terjumpanya Batu Bersurat Terengganu yang bertarikh 702H atau 1303M manakala tulisan Rumi yang paling awal ditemui adalah pada akhir kurun ke-19. Ini menunjukkan tulisan Jawi telah sampai ke negara ini lebih awal berbanding tulisan Rumi Tulisan Jawi merupakan tulisan rasmi bagi Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu semasa penguasaan British. Kini tulisan ini digunakan dalam urusan agama Islam dan adat istiadat Melayu yang kebanyakkannya di Johor, Kedah, Kelantan, Perlis, dan Terengganu

1

Di Malaysia tulisan jawi lebih di titikberatkan kerana agama Islam adalah agama rasmi negara kita. Huruf-huruf tambahannya ialah : ‫ث ح ع ف ك‬ Sebagaimana yang kita ketahui perkataan dalam Bahasa Melayu kebanyakkanya diambil daripada Bahasa Arab dan Bahasa Inggeris. Begitu juga dengan perkataan yang berasal dari kata pinjaman yang lain seperti Bahasa Hindu. namun mempunyai asas. Orang yang mahir dalam tulisan jawi buleh mendekati bahasa arab dengan lebih mudah. Sistem ejaan Jawi Moden ditambah 6 huruf lain selain daripada tulisan arab. Ejaan Jawi moden masih lagi mengekalkan ejaan asal sekiranya perkataan itu diambil daripada bahasa arab seperti perkataan Solat ‫(. Ejaan Jawi moden pada hari ini merupakan kesan daripada kajian demi kajian yang dijalankan untuk keselarasan sistem tulisan jawi kini . Ciri Tulisan Jawi Empat ciri Utama tulisan Jawi ialah: a) bertindan secara memugak b) ligatur 2 . Dengan mempelajari huruf dan hukum-hukum dasar tulisan jswi kita dapat mengetahui sebutan dengan lebih mudah lagi.(صلة‬ Tetapi ianya diselaraskan mengikut sistem yang telah ditetapkan oleh dewan Bahasa dan Pustaka sekiranya perkataan itu pinjaman daripada bahasa Inggeris.BBM3402-SISTEM TULISAN JAWI Membaca tanpa dasar tulisan jawi samalah seperti si buta berjalan tanpa tongkat. Walaupun sistem tulisan ini daripada tulisan arab. Portugis dan sebagainya.

Sains (‫س‬ ‫)كول ف .BBM3402-SISTEM TULISAN JAWI c) aksara berbaris atau mempunyai titik d) aksara bersambung (keadaan huruf berbeza sewaktu tunggal dan sewaktu bersambung Huruf yang tidak boleh disambung selepasnya Tulisan jawi terdapat huruf yang boleh disambung dan huruf yang tidak boleh disambung. ‫سمفن‬ = ‫س + م + ف + ن‬ 3 . Huruf yang tidak boleh disambung selepasnya ialah : ‫و ى‬ Contoh perkataannya ialah ‫و‬ ‫و‬ ‫ذ ر‬ ‫د‬ ‫ة‬ ‫ا‬ ‫ا + س = اسا س‬ Huruf yang boleh disambung selepasnya Huruf yang boleh disambung sebelum dan selepasnya kecuali beberapa perkataan pinjaman bahasa Inggeris seperti perkataan glob. ساءين‬ Huruf tersebut ialah : ‫ب ت ث ج ح ح خ س ش‬ ‫ص ض ظ ط ع غ عه ف ف‬ ‫ق ك ك ل م نه ي ن‬ Contohnya seperti perkataan.

Metod analisis kuantitatif Seterusnya kita lihat metod yang telah dijalankan 4 .2 Bahan kajian Kajian ini akan ditumpukan kepada Akhbar Fikrah terbitan Harakah bertarikh 5-7 Disember 2008.BBM3402-SISTEM TULISAN JAWI ‫= هيلع‬ ‫ه + ي + ل +ع‬ 1.1 Objektif Kajian Objektif kajian adalah seperti berikut: 1. Mengkategorikan jenis ejaan kata Melayu Jati 2. Menganalisis peratusan penggunaan jenis dan kaedah tersebut 5. bersamaan 7 -9 Zulhijjah 1429 Hijrah . Metod analisis kualitatif 2. Artikel ini berada di muka surat 7 Akhbar Fikrah yang bertajuk ‘Umat Islam hari ini diambang kehancuran’ 1. Menjelaskan jenis ejaan kata Melayu Jati 3.3 Kaedah kajian Kaedah atau metod kajian ini ialah 1.Kaedah ejaan kata serapan yang digunakan dalam teks kajian 4. Menilai semula ejaan dalam teks yang dikaji 1.

Metod analisis kualitatif Penggunaan metod ini dengan membuat analisa terhadap artikel tentang ejaan-ejaan yang digunakan samaada ia mengikut garis panduan terkini sistem ejaan jawi moden yang ditetapkan oleh Dewan Bahasa dan Pustaka ataupun tidak.Permulaan teks kajian ialah ‘Bertaqwalah kepada Allah………. inggeris dan sebagainya.’ -Dan berakhir dengan ayat pada perenggan ke 4. 2. 1.mengikut kata isteri (queen control) ‘ yang terletak 2. Metod analisis kuantitatif Metod ini juga digunakan bagi memastikan artikel ini menggunakan perkataan yang sama berulang-ulang ataupun tidak. ‘…….BBM3402-SISTEM TULISAN JAWI 1.. . ia dilihat juga melalui penggunaan perkataan pinjaman bahasa arab.0 Hasil kajian Hasil kajian menunjukkan sistem tulisan Jawi boleh dibahagikan kepada: Ejaan Lazim Ejaan mengikut hukum Ejaan Tradisi 5 .4 Batasan kajian Kajian ini adalah untuk 100 perkataan berturutan dalam teks yang bertajuk ‘Umat Islam hari ini diambang kehancuran.

و.i. Huruf vokal a. kebawah dank e depan adalah seperti tersebut: 1.e.1 Ejaan Lazim Ejaan Lazim ialah ejaan yang biasa digunakan bagi mengeja perkataan suku kata terbuka atau tertutup ke atas.BBM3402-SISTEM TULISAN JAWI Ejaan Kata serapan Bahasa Arab Ejaan Kata serapan Bahasa Seterusnya kita lihat sistem atau kaedah ejaan tulisan jawi moden satu persatu: 2.ي‬ Huruf Alif ( ( ‫ا‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫اي‬ ‫اي‬ ‫او‬ ‫او‬ bunyi bunyi bunyi bunyi bunyi bunyi e a e i u o ‫ب‬ ‫با‬ ‫بي‬ ‫بو‬ ‫ابو‬ ‫بي‬ Huruf Ba (‫ب‬ bunyi bunyi bunyi bunyi bunyi bunyi ) be ba bi bu bo be 6 .u (jawi Bunyi vokal seperti berikut: ‫)ا.o.

) د ر ل و‬perlu ada huruf alif pada suku kata yang kedua.BBM3402-SISTEM TULISAN JAWI Mana-mana tulisan ejaan jawi sekiranya penggunaan huruf vokal ianya mesti mengikut panduan asas diatas. Contoh: Huruf Awal Tengah ‫ب‬ ‫ك‬ ‫ب .2.بسر‬ ‫ك .1Hukum darlung ‫درلو‬ ) Hukum (‫ع‬ ‫ ) د ر ل و‬merupakan suku kata terbuka bertemu suku kata terbuka ( ‫ا‬ ‫ ) + ا‬yang mana huruf pertama suku kata kedua adalah salah satu daripada hurufhuruf ( ‫ع‬ ‫ .2 Ejaan Mengikut Hukum (‫ع‬ 2.كرم‬ ‫ب .سبرع‬ ‫ك .سكرا‬ 2. Contohnya ‫بارا‬ ‫جال‬ ‫باوا‬ ‫عاعا‬ ‫دادا‬ 7 . Suku kata terbuka Huruf tunggal jawi berfungsi sebagai suku kata terbuka ( bunyi ‘e’) sama ada diawal atau ditengah perkataan.

[a-u]. maka huruf vokal (alif. i) Apabila KV-KV itu huruf alif digunakan di kedua-dua suku kata sekiranya suku kata kedua bermula dengan huruf dal. wau atau ya) digunakan di suku kata kedua sahaja. wau atau ya) digunakan dikedua-dua suku kata terbuka itu. ii) Apabila KV-KV juga. iv) Apabila KV-KV itu [KV-ka] atau [KV-ga]. wau atau nga. wau atau ya) digunakan di suku kata yang pertama sahaja. [u-u]. lam. iaitu ejaan menurut kaedah ka-ga. [ii]. iaitu ejaan menurut kaedah dal-ra-lam-wau-nga. lam. [o-a]. [e-o]. [i-a]. huruf alif digunakan di suku kata pertama sahaja sekiranya suku kata kedua tidak bermula dengan huruf konsonan dal.2. [e-a]. [u-i]. ra. iaitu suku kata kedua berupa konsonan kaf atau ga. wau atau nga. Ini menyelaraskan dan mempermudah pelbagai aturan yang terdapat dalam Jawi Za'ba/Lama. Ini sama dengan ejaan Jawi Za'ba/Lama.2 Hukum Luar Darlung 8 . iii) Apabila KV-KV itu bukan [Ka-Ka] (iaitu gabungan vokal berpola [a-i]. [o-e] atau [o-o]). Ini sama dengan Jawi Za'ba. iaitu lanjutan daripada kaedah dal-ra-lam-wau-nga. maka huruf vokal (alif. maka huruf vokal (alif. [u-a]. 2. ra. [i-u]. Ini sama dengan Jawi Za'ba. Ini sama dengan ejaan Za'ba/Lama.BBM3402-SISTEM TULISAN JAWI Dalam PEJYD dirumuskan Perincian: aturan pengejaan kata dasar yang berpola KV-KV ini. v) Apabila KV-KV itu terdiri daripada suku kata pertama dengan vokal pepet.

راما‬ ‫اسراما‬ ‫كيمراما‬ ‫دراما‬ ‫فانوراما‬ ‫حريكاراما‬ 2. Perkataan tradisi Seterusnya ialah perkataan tradisi yang merupakan perkataan yang digunakan sehingga sekarang dan tidak mengalami pengubahsuaian. -Seperti contoh perkataan ‫راما.3. perkataan ini dieja sebagaimana mengikut ejaan yang lama dan ia menjawab persoalan tentang ejaan perkataan ‘pada’ dieja dengan (‫ )فد‬namun kadang ada juga dieja dengan ‫. Contoh perkataan tradisi yang biasa digunakan ataupun tidak dapat tidak mesti digunakan sebagai pelengkap sebuah penulisan ialah seperti: 9 . فاد‬ Ejaan yang sebenarnya ialah tidak perlu disertakan alif pada suku kata yang pertama dan kedua kerana ia termasuk perkataan tradisi.Setiap perkataan yang berakhir dengan dengan ‘rama’ hendaklah ditambah huruf alif selepas huruf mim.BBM3402-SISTEM TULISAN JAWI Terdapat banyak hukum luar darlung tetapi yang dibincangkan disini hanyalah satu sahaja iaitu Perkataan yang berakhir dengan rama .

Adil dan sebagainya . Seperti Solat. Taawun.Dalam teks ini perkataan Khusus berasal dari perkataan arab dieja dengan ‫ ) )خصوص‬Perkataan ini nerasal dari bahasa arab (‫)خاص‬ 10 . Ini sama dengan ejaan Jawi Za'ba.BBM3402-SISTEM TULISAN JAWI ‫كيت‬ ‫تيك‬ ‫درفد‬ ‫بنت‬ ‫كفد‬ ‫فد‬ ‫دي‬ ‫اين‬ ‫شرك‬ ‫دمكين‬ ‫اد‬ ‫ليم‬ ‫مك‬ ‫نراك‬ ‫اي‬ ‫اف‬ ‫جك‬ ‫ايت‬ ‫دري‬ ‫ماءنسي‬ Ejaan tradisi ini dikecualikan kepada perkataan lain seperti ‫كفد فد درفد‬ tidak ada penambahan huruf alif pada sukukata kedua sekiranya ada penyambungan ayat nya. kan dan sebagainya.4 Ejaan Kata Serapan Arab PEJYD memantapkan aturan ejaan kata pinjaman dan serapan daripada bahasa Arab yang dikategorikan kepada penggunaannya dalam konteks agama dan bukan agama. Kata-kata tersebut ialah kata-kata yang asalnya dieja menurut kaedah baris. Ikhlas. 2. Perincian: a) Kata-kata istilah agama Islam dieja seperti bentuk asalnya (dalam ejaan Arab). Ciri khusus dalam PEJYD ialah pengekalan aturan-aturan ejaan lama dan pengejaan beberapa kata yang sudah mantap penggunaannya.

5 Ejaan Kata Serapan Bahasa Inggeris Dalam penulisan kata pinjaman daripada bahasa Inggeris. Inggeris Jumlah Kekerapan 63 perkataan 6 perkataan 11 perkataan 19 perkataan 1 perkataan 100 perkataan Peratusan 63 % 6% 11 % 19 % 1% 100 % 11 . aturan pengejaan gugus konsonan diadakan yang bertujuan memudahkan pembacaan dan penyebutan. Contohnya: Teks ‫س‬ ‫.6 Analisis kekerapan Penggunaan Jenis dan Kaedah Ejaan Jenis Ejaan Ejaan Lazim Ejaan Tradisi Ejaan Mengikut Hukum Kata Serapan B.Arab Kata Serapan B. Seperti perkataan )‫ ))مجليس‬dalam bahasa melayu dieja Majlis 2.BBM3402-SISTEM TULISAN JAWI b) Kata-kata serapan daripada bahasa Arab yang sudah lama digunakan sebagai kata umum dalam bahasa Melayu dieja seperti ejaan bahasa Melayu. تيك‬ Kata pinjaman Bahasa Inggeris juga hendaklah dikekal visual serta sedikit penyelarasan dengan kaedah ejaaj Bahasa Melayu seperti perkataan Abstrak dieja dengan ‫ابسترك‬ 2. terutama istilah pinjaman daripada bahasa Inggeris. Gugus konsonan di akhir kata ditulis dengan memisahkan huruf yang bergugus itu.

Ejaan Kata Serapan Bahasa Inggeris Huraian Artikel ini banyak menggunakan Ejaan Lazim daripada ejaan yang lain yang mana kita dapati lebih separuh daripada 100 perkataan yang dikehendaki menggunakan ejaan lazim. kata dasar 2 suku kata mengikut pola dan sebagainya. kata dasar satu suku kata. Ejaan Mengikut Hukum 3.BBM3402-SISTEM TULISAN JAWI 70 60 50 40 30 20 10 0 1 1 3 4 5 3-D Column 1 Petunjuk 1. Ejaan Tradisi 4. suku kata tertutup. Ejaan Lazim 2. Ejaan Kata Serapan Bahasa Arab 5. 12 . Ejaan ini lebih banyak digunakan memnadangkan ejaan lazim mencakupi skop yang luas iaitu suku kata terbuka.

13 . tetapi singkatan yang digunakan ialah huruf-huruf dalam abjad Jawi. Artikel ini juga terlalu pendek maka secara kebetulan ejaan pinjaman bahasa inggeris berkurang dalam artikel ini. Pedoman ini menetapkan penulisan singkatan dalam huruf Jawi yang didapati selaras dengan cara menulisnya dalam ejaan Rumi dari segi penggunaan tanda titik. dan bukan nama huruf-huruf tersebut.. bukan darlung. Iaitu hanya 1 peratus sahaja penggunaannya. Kaedah ini ramai yang terkeliru kerana sesetengah tempat hampir sama dengan ejaan lazim.BBM3402-SISTEM TULISAN JAWI Ejaan serapan Bahasa Arab juga kedua terbanyakkerana teks kajian membincang persoalan agama jadi dari hal ini perkataan bahasa arab lebih banyak digunakan. Lain-lain huraian Pengejaan kata ulang diselaraskan menjadi dua cara supaya tidak salah baca. artikel yang dipilih ini kerana skopnya juga berbanding dengan kaedah lain yang mana ia meliputi kaedah darlung . iaitu (i) menggunakan tanda angka dua bagi menulis ulangan keseluruhan kata. penggunaan kaf dan ga dan sebagainya. dan (ii) menggunakan tanda sempang (-) apabila mengulang sebahagian kata Satu rumusan yang agak menarik perhatian kita dalam PEJYD ialah tentang penulisan huruf singkatan.

BBM3402-SISTEM TULISAN JAWI Kesimpulan Sebagai kesimpulan daripada kajian ini menunjukkan tulisan jawi menunjukan tulisan yang unik ianya mempunyai ciri yang tersendiri dan diadaptasi daripada bahasa arab. tugas dan tanggungjawab kita semua untuk pengembangan lagi sistem ejaan jawi ini supaya ia tidak luput ditelan pembangunan. Dengan ini dapatlah disimpulkan bahawa pada umumnya. dan akan menerbitkan beberapa buku umum dan buku kanak-kanak. dan perkembangan sistem pendidikan yang maju. perkembangan Ilmu. DBP (Dewan Bahasa dan PustakaP pula bertanggungjawab menyediakan pedoman PEJYD dan menerbitkannya untuk kegunaan masyarakat. serta membantu pengguna mempelajarinya dan menyebarkan penggunaannya. . Buku-buku yang diterbitkan ialah buku agama. Selain itu ia juga bertanggungjawab memantapkan pedoman tersebut dari semasa ke semasa supaya sesuai dengan perkembangan bahasa Melayu. namun begitu terdapat banyak kesukaran bagi saya untuk melakukan kajian ini. DBP menerbitkan buku-buku yang dalam tulisan Jawi dengan menggunakan PEJYD . DBP mengadakan kegiatan penyebaran maklumat tentang PEJYD untuk masyarakat. 14 . walaupun perkara kajian hanyalah satu artikel sahaja.

2005. Selangor Manual Pelaksanaan Kurikulum Pendidikan KBSR Berasaskan Pendekatan Islam Hadari. 35 hlm.org/wiki/Tulisan_Jawi" Kategori: Bahasa Melayu | Tulisan bahasa Melayu “http://www.my/koleksi_digital/konvension/Display&f=jawi003 2. Kuala Terengganu.Universiti Putra Malaysia.htm Lihat: Keputusan-Keputusan dan Usul-Usul Konvensyen Tulisan Jawi. Pedoman Ejaan Jawi Yang Disempurnakan. 5-7 Disember 2008 "http://ms. Buku edisi kedua ini memansuhkan buku edisi pertama tahun 1986. 9-11 April 1984.com.ashtech.BBM3402-SISTEM TULISAN JAWI Bibliografi Akhbar Fikrah. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Sistem Tulisan Jawi. cetakan pertama edisi kedua. 2007. Mohd Hussein Baharuddin. 1987.wikipedia. 15 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful