BAB

8
KAJIAN MENGENAI AGAMA
Pengenalan
8.1 Masyarakat Malaysia adalah masyarakat berbilang kaum dan agama. Menurut Perlembagaan Persekutuan, agama Islam ialah agama rasmi negara manakala agama-agama lain seperti Buddha, Hindu, Kristian dan Sikh juga dibenarkan untuk diamalkan oleh para penganutnya. Jumlah terbanyak penganut agama Islam adalah orang Melayu manakala terdapat juga sejumlah kecil golongan etnik lain seperti India, Cina, dan Orang Asli yang memeluk agama Islam. Penganut agama Buddha kebanyakannya terdiri daripada orang Cina, agama Hindu dianuti oleh orang India, Kristian dianuti oleh orang Cina, India dan lain-lain, manakala agama Sikh dianuti oleh orang-orang Sikh atau Punjabi.

8.2

Di Malaysia, kepercayaan kepada Tuhan (menurut agama masingmasing) ditetapkan sebagai tonggak pertama Rukun Negara, dan kehidupan rakyat adalah berasaskan pada pegangan agama. Dalam tahun-tahun kebelakangan ini, hubungan antara agama khususnya Islam dan bukan Islam menjadi semakin penting, lebih-lebih selepas Peristiwa 11 September 2001. Di Malaysia juga, walaupun secara

Di negara ini. Dua contoh yang ketara dan mencetuskan keadaan yang agak tegang di kalangan masyarakat Islam dan bukan-Islam ialah kes Lina Joy yang asalnya beragama Islam tetapi menukar agamanya kepada Kristian dan bercadang berkahwin dengan kekasihnya yang beragama Kristian. keluarganya menuntut untuk mengurus jenazahnya menurut agama asal manakala Jabatan Agama Islam menegaskan adalah menjadi tanggungjawab mereka mengurusnya secara Islam kerana Moorthy telah memeluk agama itu dan berdaftar sebagai seorang Islam. namun hubungan ini akhir-akhir ini telah menjadi isu yang sensitif.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama umumnya hubungan antara agama adalah baik. 8. tetapi memeluk Islam tanpa memberitahu keluarganya.3 Kes kedua melibatkan Moorthy. wujud dua sistem undang-undang dan institusi yang mengendalikannya. serta undangundang syariah yang berkuatkuasa ke atas semua penganut agama Islam dan dikendalikan oleh mahkamah syariah. seorang India bekas pendaki Gunung Everest. iaitu undang-undang sivil yang berkuatkuasa ke atas semua warganegara dan dikendalikan oleh mahkamah sivil. yang asalnya beragama Hindu. Apabila beliau meninggal dunia. Beliau telah mengemukakan tuntutan di mahkamah sivil supaya mengarahkan Jabatan Pendaftaran Negara menghapuskan status “Islam” dalam kad pengenalannya tetapi ditolak berasaskan hujah bahawa status Islam seseorang adalah di luar bidang kuasa mahkamah sivil kerana ia terletak pada mahkamah syariah. Kes ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--2 . Beberapa kes telah dibawa ke mahkamah sivil dan juga mahkamah syariah berhubung dengan status agama seseorang.

Bilangan Kajian dan Dana 8. 8.6%) adalah kajian asas/gunaan.4 Memandangkan agama dan hubungan agama begitu penting dalam masyarakat Malaysia.3%) kajian rundingan/kontrak manakala jumlah terbanyak iaitu 140 buah (66. terdapat mereka daripada Fakulti Pengajian Islam di Universiti Kebangsaan Malaysia dan Universiti Malaya. dan Kolej Universiti Islam Antarabangsa Selangor (KUIS). maka tidak hairanlah kenapa bidang agama menjadi satu bidang kajian yang cukup penting dalam sains sosial termasuk bidang pembangunan sosial. Selain itu. tiga kajian (1.1%) terdiri daripada penyelidikan tesis di peringkat Sarjana dan PhD.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama itu dibawa ke mahkamah syariah yang memutuskan Moorthy seorang Islam dan jenazahnya harus diurus menurut Islam. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--3 . Universiti Sains Islam Malaysia (USIM). Daripada kesemua kajian ini. kajian PhD sebanyak 15 buah manakala kajian Sarjana 135 buah). (Daripada jumlah tesis. serta para pensyarah dan pelajar siswazah di fakulti Sains Sosial atau fakulti-fakulti berkaitan di pelbagai universiti termasuk universiti-universiti baru.5 Secara keseluruhannya. Kajian-kajian mengenai pelbagai dimensi persoalan agama dilakukan kebanyakannya oleh pensyarah dan juga pelajar Sarjana dan PhD Universiti Islam Antarabangsa (UIAM). 74 buah (32. terdapat 227 kajian mengenai pelbagai aspek tentang agama dan masyarakat yang dijalankan oleh pengkaji daripada pelbagai universiti bagi tempoh 2001-2005 yang boleh digolongkan dalam bidang pembangunan sosial.

(2) kajian tentang penggunaan agama dalam masyarakat sama ada sebagai amalan agama oleh penganut agama serta penggunaan pendekatan agama dalam menangani kehidupan dan gejala sosial. Walau bagaimanapun. bahkan kebanyakannya antara RM1. kajian tentang hadis.7 Secara umum. tetapi isinya mempunyai pengajaran untuk pembangunan sosial.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama 8.000 hingga RM2. kajian-kajian dalam bidang agama boleh dianalisis menurut beberapa kategori iaitu (1) kajian yang bersifat kandungan agama itu sendiri. termasuk:  Isu pembangunan dan perpaduan ummah  Agama dalam menangani gejala sosial  Agama dalam kaunseling dan pendidikan seks  Masalah “saudara baru” (yakni mereka yang baru memeluk agama Islam).6 Dari segi dana pula.000 sahaja. hanya kajian asas/gunaan serta kajian rundingan/kontrak sahaja yang memperoleh dana daripada universiti dan sumber-sumber lain manakala kajian tesis tidak mempunyai pembiayaan rasmi. dan (3) hubungan antara agama yang merupakan satu komponen penting pembangunan sosial. misalnya. Antaranya. Kategori dan Tema Kajian 8. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--4 . jumlah terbanyak dana yang diperuntukkan untuk kajian ini bersifat kecil-kecilan berjumlah beberapa ribu ringgit sahaja. Kajian-kajian mengenai agama menunjukkan kepelbagaian tema yang agak menarik dan penting.

Kajian Noor Shakirah Mat Akhir et. perceraian. 1 2 Tiada maklumat penyelidik dan tempoh tamat yang diberikan.8 Terdapat tiga kajian rundingan mengenai tema ini.al (tanpa tarikh). Sekolah dan Komuniti” (rundingan/kontrak). hak waris dan kanak-kanak  Fatwa  Zakat dan wakaf  Islam dan kepenggunaan Isu Pembangunan Ummah 8. Pertama ialah kajian Alias Abdullah et. keluarga. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--5 . Sayangnya ketiga-tiga institusi ini tidak membekalkan maklumat lebih lanjut khususnya abstrak kajian ini.1 Kajian ketiga tertumpu pada persoalan kaedah mendidik dan mendewasakan anak-anak dengan jati diri.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama  Islam hadhari dan sejarah tamadun Islam serta kerelevanannya terhadap umat hari ini  Undang-undang syariah. Kajian ini berjudul “Kajian Masalah Pengangguran di Kalangan Lulusan Bidang Pengajian Islam” dilakukan oleh para penyelidik UKM untuk UKMPakarunding. UIAM berjudul “Indeks Pembangunan Ummah” untuk Biro Perundingan dan Entrepreneur universiti itu. bahkan UKMPakarunding tidakpun membekalkan nama kumpulan penyelidiknya. USM2 berjudul “Kaedah Menjati Diri Anak-anak Menurut Perspektif Islam: Perhatian dan Sokongan Keluarga.al (2006). Kajian kedua lebih menjurus kepada isu kebolehpasaran para graduan pengajian Islam.

9 Kajian oleh Mohamad Abdur Rashid (2005). Antara amalan agama yang dilaksanakan mereka ialah sembahyang atau berdoa.al (2006). dan mendalami fahaman agama – amalan-amalan ini didapati menyumbang kepada kesejahteraan.10 Islam dilihat sebagai salah satu pendekatan yang boleh dimanfaatkan untuk tujuan kaunseling di Malaysia bagi menangani pelbagai masalah peribadi dan sosial. UIAM bertajuk “Religiosity and Psychological Well-being in Malaysian Context” (asas/gunaan) cuba melihat empat aspek ketaatan agama dan tiga aspek kesejahteraan psikologi (kebimbangan. USIM berjudul “Kajian Kaunseling Dalam Islam” (asas/gunaan) menganggap bahawa walaupun kaunseling telah bertapak di Malaysia selama 40 tahun lebih. Kajian yang diketuai oleh Hjh Mizan Adiliah Ahmad Ibrahim et. namun prinsip dan aplikasi kaunseling daripada perspektif ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--6 . kajian mendapati pelajar perempuan yang beragama Islam memperoleh skor yang lebih tinggi pada skala kesejahteraan berbanding pelajar-pelajar lain. Cina dan India – masing-masing beragama Islam Kristian. kemurungan dan hormat diri). Hindu dan Buddha. menghadiri majlis agama. meditasi.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama 8. Islam dalam Kaunseling dan Pendidikan Seks 8. Secara perbandingan. Hasil kajian menunjukkan terdapat hubungan positif antara ketaatan agama dengan kesejahteraan psikologi. membaca Quran atau kitab agama lain. Sampel terdiri daripada 250 orang pelajar daripada empat buah universiti dan dua kolej di sekitar Kuala Lumpur. Pelajar-pelajar itu – Melayu.

8.11 Salah satu pendekatan yang dianggap penting untuk menangani gejala sosial di kalangan remaja ialah dengan memperkenalkan pendidikan seks di sekolah. Kajian ini cuba meneliti nilai-nilai yang mendasari pendidikan seks daripada perspektif Islam dan implikasinya bagi kurikulum pendidikan seks di sekolah-sekolah di Malaysia. pendekatan dalam pendidikan seks itu dianggap perlu dilandaskan pada nilai-nilai Islam. Kajian menegaskan bahawa pendidikan seks harus dilihat daripada perspektif yang holistik dan perlu dilandaskan pada nilai-nilai agama. Namun. Kajian menunjukkan bahawa pendekatan Islam dalam kaunseling memang boleh dimanfaat dan dikembangkan bagi faedah umat Islam. UKM berjudul “Values Underpinning Sex Education from an Islamic Perspective: Implication on the Sex Education in Malaysian Curriculum” (PhD) di Pusat Pengajian Siswazah.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama Islam belum berkembang. Antara sebabnya ialah kepakaran mengenai Islam di kalangan pengamal kaunseling mungkin kurang. Kajian ini mencadangkan bahawa Islamic Value-Based Model For Sex Education Curriculum ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--7 . Kajian Muhamad Zahiri Awang Mat (2005). Selain itu. kurikulum juga kurang diintegrasikan dengan ilmu wahyu. Kajian menyimpulkan bahawa kurikulum pendidikan seks sekolah-sekolah di Malaysia tidak mengandungi beberapa sub-nilai agama. Antara nilai yang paling kurang ditonjolkan dalam kurikulum itu ialah keagungan Yang Maha Pencipta serta nilai kebolehpercayaan. Kajian ini menggunakan pelbagai kaedah termasuk membuat analisis kandungan terhadap kekerapan topik yang berkaitan dengan pendidikan seks yang muncul dalam buku-buku teks sekolah menengah negara kita.

Pihak Perpustakaan pula menolak tanggungjawab itu dengan meminta pengkaji mencarinya di laman web. di Sungai Ikan. Terengganu. kajian oleh Muhamad Yusuf Khalid dan Hersi Mohd Hilole (2004). Selangor”. Misalnya. Universiti Malaya yang dihubungi meminta pengkaji mencarinya di Perpustakaan Universiti. Apabila laman web dicapai. abstrak yang dicari tidak ada. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--8 . USIM berjudul “Peranan Tarekat Tasawwuf Dalam Memulihkan Penagih Dadah: Satu Kajian di Sungai Ikan. Kajian ini yang siap pada 2003 melihat bagaimana agama Islam boleh dimanfaatkan untuk menangani gejala sosial dan memulihkan para banduan melalui aktiviti pendakwahan. Islam untuk Menangani Gejala Sosial 8.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama (IVBSEC) boleh menjadi alternatif kepada kurikulum pendidikan seks yang diamalkan di Malaysia hari ini. yang ada hanya judul sahaja.3 3 Sayangnya. 8. Penagih dadah itu ditempatkan di sebuah pondok bernama Pondok Inabah. Terengganu” (asas/gunaan) cuba meneliti keberkesanan pendekatan tarekat tasawwuf untuk memulihkan penagih dadah. Kajian ini mendapati kaedah tarekat dan metodologi dakwah yang digunakan adalah berkesan untuk memulihkan penagih dadah serta tidak menyalahi akidah yang dipegang oleh Ahli Sunnah wa al-Jamaah. abstraknya tidak diperolehi kerana pihak Institut Pengajian Tinggi.12 Terdapat beberapa kajian berhubung dengan peranan agama untuk menangani gejala sosial. Ini terdapat dalam satu kajian di peringkat PhD oleh Abdul Munir Haji Ismail daripada Universiti Malaya bertajuk “Keberkesanan Aktiviti Dakwah Terhadap Banduan di Penjara Kajang.13 Pemulihan banduan dianggap sesuai ditangani melalui program dakwah.

Perkara-perkara yang diteliti ialah soal pentadbiran dalam proses pengislaman. Kajian ini merumuskan bahawa antara masalah yang dihadapi saudara baru ialah kurang maklumat mengenai cara memeluk Islam.14 Terdapat beberapa kajian yang meneliti perkara ini. Satu masalah serius yang mereka hadapi ialah hubungan dengan keluarga asal.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama 8. dan keliru dengan tugas unit-unit di jabatan agama. Kajian ini berbentuk deskriptif menggunakan survei ke atas 1026 responden di seluruh negara serta interviu dengan sejumlah pegawai jabatan agama. masalah kekeluargaan. Selain itu. kebajikan. dan mereka tidak boleh membaca jawi. proses penyesuaian diri. di mana mereka tidak tahu bagaimana hendak memberitahu keluarga tentang status baru mereka dari segi agama dan mereka terpaksa menghadapi pandangan keluarga yang menganggap masuk Islam bererti “masuk Melayu”. aspek pengetahuan dan pendidikan serta masalah untuk meningkatkan pengetahuan dan pendidikan Islam di kalangan mereka. mereka menghadapi ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--9 . mereka mendapati media massa kurang berperanan memberi pendidikan dan pengetahuan mengenai Islam. Kajian Mohd Asin Dollah et. Kesibukan kerja harian juga dikatakan salah satu lagi faktor mempengaruhi pendidikan Islam mereka. tidak tahu tempat merujuk sebelum memeluk Islam.al (2004). bantuan dan bimbingan yang diperlukan oleh saudara baru serta kaedah dakwah yang dianggap sesuai. USIM bertajuk “Profil Permasalahan Saudara Baru” (asas/gunaan) bertujuan mendapatkan gambaran tentang masalah yang dihadapi oleh pemeluk-pemeluk agama Islam di kalangan mereka yang asalnya bukan Islam (di Malaysia mereka dikenali sebagai “saudara baru”). Selain itu.

globalisasi dan pascamodeniti. di Institut Kajian Malaysia dan Antarabangsa (IKMAS) UKM.15 Selain itu. Islam Hadhari dan Hubungan Islam-bukan Islam 8. terdapat kajian bercorak sosiologi oleh Hew Wai Weng untuk ijazah MPhil.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama masalah penyesuaian diri dengan status baru mereka itu di samping menghadapi masalah memperoleh pekerjaan tetap dan tempat tinggal. Kajian oleh Abdi Omar Shuriye (2006). 8. Pengkaji menyimpulkan Islam Hadhari adalah satu harapan baru untuk umat Islam di Malaysia dan di dunia untum merebut kemajuan.16 Islam Hadhari ialah satu pendekatan yang dikemukakan oleh Perdana Menteri Dato’ Seri Abdullah Ahmad Badawi sebaik sahaja beliau menjadi Perdana Menteri pada 2003 dengan tujuan untuk menunjuk jalan keluar bagi umat Islam di Malaysia daripada keadaan kemunduran dan kejumudan serta mendepan arus pemodenan. UIAM berjudul “Islam Hadhari: The Closing Stages of the Epoch of Multinous Understanding of Islamic Facets and the Commencement of a New EON” (asas/gunaan) menghujahkan bahawa salah satu punca kemunduran umat Islam ialah pegangan mereka kepada pengertian harfiah tentang Islam. Kajian ini meneliti persoalan Cina Islam di Malaysia dengan tumpuan pada sebuah komuniti Cina Muslim di Selangor. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--10 . Islam Hadhari dianggap satu usaha untuk keluar daripada kerangka ini bagi menghadapi era baru teknologi. beberapa kajian telah dijalankan untuk meneliti kesesuaian pendekatan ini. Sejak itu.

Kajian Fadzilah Abdul Rahman et.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama 8.al (tanpa tarikh). Hak Waris dan Kanak-kanak 8. UIAM bertajuk “Religious Tolerance in Islam: Theories. Salah satu kajian penting mengenai isu ini ialah sebuah kajian rundingan oleh Zaleha Kamarudin et. Undang-undang Syariah.19 Selain itu. UIAM berjudul “Study on the Duration of Settlement for Dissolving Marriage (Divorce) for All Syariah Courts in Malaysia”. 8. dan menghujahkan bahawa toleransi wujud apabila terdapat saling persefahaman dan keinginan untuk saling menghormati antara anggota masyarakat. Kajian ini pada mulanya meneliti teori tentang toleransi agama menurut Islam disusuli kajian tentang amalan toleransi beragama yang ditunjukkan oleh Nabi Muhamad dan para sahabat. Kajian ini bertujuan meneliti faktor-faktor yang ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--11 . UiTM bertajuk “Factors and Causes of Delayed Divorce Cases: A Study at Shah Alam Syariah Court” (asas/gunaan).al (2004). Practices and Malaysia’s Experiences as a Multiracial Society” (asas/gunaan) menunjukkan bagaimana toleransi beragama diamalkan di Malaysia. sebuah lagi kajian menyentuh perkara yang sama. Kajian ini seterusnya meneliti pengalaman masyarakat Malaysia yang berbilang kaum dan agama yang dapat hidup secara harmoni. Satu kajian oleh Ammar Fadzil (2005).17 Malaysia sering juga diambil sebagai kes tentang toleransi beragama. Keluarga.18 Isu perkahwinan dan perceraian dan bagaimana kes seperti ini ditangani oleh pihak berwajib seperti mahkamah syariah dan berapa lama tempoh yang diambil untuk menyelesaikan kes itu menjadi perkara besar dalam masyarakat Malaysia.

Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama menyebabkan kelewatan pembicaraan kes perceraian di Mahkamah Syariah Shah Alam. Sampel kajian terdiri daripada 321 kes perceraian yang dilaporkan dalam tempoh 1997-2001 di mahkamah tersebut.20 Persoalan keluarga. Shah Alam” (asas/gunaan). Kajian ini mendapati terdapat perbezaan dari segi tempoh penyelesaian bagi keempat-empat kes seperti ini di mana kes fasakh memakan masa paling lama. hingga ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--12 . Kajian ini bertujuan untuk menjawab empat soalan. iaitu (a) Apakah konsep sulh yang dimaksudkan dalam Islam. UiTM bertajuk “Sulh: Konsep. 8. Apakah pertikaian boleh diselesaikan di luar mahkamah untuk mempercepatkan penyelesaian kes? Salah satu kajian menarik mengenai persoalan ini dilakukan oleh Sue Valquis Md Mashhor et. dan kelemahan struktur organisasi mahkamah syariah dikaji untuk menentukan faktor mana yang lebih penting. 104 adalah kes talaq. kehadiran plaintif dan defendan. 25 kes fasakh. Daripada jumlah ini. 87 kes ta’liq dan 105 kes khulu’. (c) Apakah sulh sama dengan mediasi (iaitu penyelesaian pertikaian di luar mahkamah). hak waris dan pertikaian mengenainya serta bagaimana ia diurus oleh mahkamah syariah adalah satu isu penting dalam masyarakat Islam di Malaysia. (b) Bagaimanakah sulh dilaksanakan di Mahkamah Syariah negeri Selangor. (d) Apakah pelaksanaan sulh berkesan? Kajian menunjukkan isu yang timbul ialah perceraian dalam Islam lewat diselesaikan oleh mahkamah syariah.al (2004). kehadiran saksi. Faktorfaktor seperti perkhidmatan peguam. Pelaksanaan dan Keberkesanannya di Mahkamah Tinggi Syariah dan Mahkamah Rendah Syariah. ataupun sama dengan case management yang diperkenalkan di Amerika Syarikat.

(d) anak yatim. iaitu (a) Kanak-kanak terbiar atau yang ditinggalkan. Menurut kajian ini. UIAM bertajuk “Preservation of Progeny – Issues from the Shariah Perspective” (asas/gunaan) cuba meneliti persoalan ini dari sudut nasab dan hakhak yang berikutan dengannya. Untuk mengatasi penangguhan dan kelewatan penyelesaian kes seperti ini. Seksyen 87 diwartakan pada 2001 dan dilaksanakan di Mahkamah Syariah Selangor mulai Mei 2002. Kajian oleh Dr Md Som Sujimon (2005).21 Soal penjagaan dan tanggungan berikutan soal nasab juga satu isu yang rumit. Kajian ini adalah yang pertama yang cuba mengumpulkan rujukan-rujukan yang berbeza dan terdapat dalam pelbagai sumber Islam berhubung isu ini. (c) Kanakkanak hasil daripada ibu bapa yang menukar agama. 8. Dalam kes seperti ini timbul isu penjagaan dan tanggungan terhadap mereka.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama menyebabkan pelbagai tohmahan terhadap kecekapan dan keadilan mahkamah ini khususnya terhadap isteri. Satu contoh ketara ialah kes tuntutan perceraian di Selangor oleh Aida Melly Tan memakan masa tujuh tahun untuk diselesaikan oleh Mahkamah Syariah. dan (e) anak angkat. UIAM bertajuk “The Missing Person from the Perspective of Islamic Law of Evidence and Islamic Law of Succession: A Contemporary Analysis” (asas/gunaan) ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--13 . terdapat lima kategori orang dalam Islam yang statusnya menimbulkan persoalan dalam soal nasab. 8. (b) kanak-kanak yang lahir di luar nikah. mahkamah syariah di Selangor telah memperkenalkan garis panduan prosedur sulh di bawah Seksyen 87 Enakmen Kanun Prosedur Mal Syariah Selangor 1991.22 Kajian oleh Tajul Aris Ahmad Bustami (2002).

mahkamah umumnya mengeluarkan perintah bahawa orang yang hilang itu sudah meninggal dunia.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama meneliti isu waris yang hilang (dipercayai mati) dan bagaimana undang-undang syariah dan mahkamah syariah menangani persoalan ini khususnya soal pembahagian harta pusaka. mahkamah syariah juga mempunyai bidang kuasa itu. Kajian menghujahkan bahawa menurut ketentuan tertentu. Dalam kes seperti ini.23 Masalah perkahwinan dan perceraian ialah satu lagi isu penting dalam pembangunan sosial. Kelainan daripada amalan tradisi ini dianggap memberi peluang kepada mahkamah untuk memeriksa sebab-sebab perceraian itu dan menentukan perkara-perkara lain yang ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--14 . kajian ini menunjukkan bahawa Perlembagaan Persekutuan memberi kuasa kepada mahkamah sivil untuk mengeluarkan perintah yang orang yang hilang itu sudah meninggal dunia. si suami mempunyai hak untuk menceraikan isterinya dengan melafazkan talaq. apakah timbul konflik antara mahkamah sivil dengan mahkamah syariah? 8. Satu kajian tentang perkara ini yang dilakukan oleh Najibah Mohd Zin (2005). sungguhpun secara tradisi. dan hartanya boleh diurus menurut hukum. Akta ini menetapkan pasangan yang hendak bercerai supaya mengemukakan permohonan di mahmakah syariah. Pusat Pengurusan Penyelidikan UIAM bertajuk “The Legislative Measures to Control Divorce for Muslims: The Malaysian Experience” (asas/gunaan) cuba melihat Seksyen 47 Akta Keluarga Islam (Wilayah Persekutuan) 1984. Bagaimanakah masalah ini ditangani menurut mahkamah syariah di Malaysia? Perkara yang menarik perhatian pengkaji ialah peruntukan talaq. Dalam konteks Malaysia. Soalnya.

Kajian menunjukkan terdapat beberapa kes si suami yang tidak bertanggungjawab melafazkan talaq dan tidak mengambil tanggungjawab atas lafaz itu. 8. Justeru. sehingga hari ini. lafaz talaq di luar mahkamah masih berleluasa dilakukan oleh si suami di Malaysia. mahkamah syariah masih mengiktiraf talaq dilafazkan dan harus mendaftarkan perceraian itu di mahkamah. Kajian ini menyimpulkan bahawa langkah ini selaras dengan kehendak Islam yang bertujuan mendorong hubungan yang baik dan harmoni antara pasangan itu walaupun sudah bercerai agar kesulitan bagi anak-anak dapat dielakkan. khususnya melalui Artikel 121(1A) dalam ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--15 . UIAM berjudul “Current Issues in Syariah Courts” (sebuah kajian asas/gunaan) ialah penyelidikan untuk menerbitkan sebuah buku mengenai isu-isu semasa dan cabaran yang dihadapi oleh mahkamah syariah.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama berkaitan. Kajian ini menunjukkan bahawa berbanding dengan mahkamah sivil. Akan tetapi.24 Kajian oleh Tajul Aris Ahmad Bustami (2002) daripada Pusat pengurusan Penyelidikan. Hal ini bererti talaq hanya boleh dilafazkan dengan izin dan di depan hakim syari’e setelah hakim meneliti kes itu daripada pelbagai segi. Hanya sejak 1980-an barulah mahkamah syariah dipisahkan daripada Majlis Hal-ehwal Agama Islam Negeri. Keadaan seperti ini meletakkan pihak isteri pada kedudukan yang lemah untuk membawa kes seperti itu di depan hakim kerana ia tidak direkodkan. Kajian ini mengesyorkan agar undang-undang ini disemak semula supaya ia boleh menjadi instrumen yang berkesan untuk mengawal perceraian yang tidak perlu. mahkamah syariah yang disusun semula adalah suatu perkara baru.

hakim dan pengamal di mahkamah syariah.25 Seperti dihuraikan di atas. kuasa dan konsep-konsep ’asing’ yang baru.000) dilakukan oleh Soo Khin Wah (2006) dari Universiti Malaya. Buku yang berasaskan penyelidikan ini dijangka akan menghuraikan persoalan-persoalan ini untuk kegunaan para pegawai. Kesan daripada pembaharuan ini ialah (a) terlaksananya sistem tiga-tingkat mahkamah syariah. tetapi mahkamah syariah masih bergelut dengan jurisdiksi. Namun terdapat satu kajian rundingan yang agak besar (dengan peruntukan dana sebanyak RM250. Justeru. Kajian mengenai agamaagama lain sangat kurang dilakukan. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--16 . Kajian Tentang Agama Folk 8. Kajian bertajuk “Projek Penyelidikan dan Penerbitan Buku Bersiri Agama Folk dan Masyarakat Cina” (rundingan/kontrak) ini menumpukan perhatian pada agama folk yang dianuti masyarakat Cina zaman berzaman sehingga sekarang. perkara-perkara seperti ini perlu ditangani secara menyeluruh. (b) pengenalan undang-undang prosedural yang mengambil contoh prosedurprosedur di mahkamah sivil. mahkamah syariah memperoleh jurisdiksi dan pertambahan kuasa. Kajian ini adalah sesuatu yang menarik dan penting untuk diteliti agar kita dapat lebih memahami adat resam dan agama pelbagai kaum di Malaysia.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama Perlembagaan Persekutuan. Undang-undang yang boleh diterima pakai kelihatan tidak menentu. kebanyakan kajian adalah mengenai Islam dan hubungan Islam dengan agama lain. (c) enakmen statut-statut yang khusus seperti Undang-undang Keluarga Islam dan jenayah Syari’e. Dengan pembaharuan-pembaharuan ini.

kajian-kajian asas/gunaan yang lain agak umum dan kecil-kecilan. pembinaan jati diri anak-anak dan penyelesaian kes perceraian oleh mahkamah syariah. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8--17 . isu pengangguran di kalangan graduan pengajian Islam. terdapat kajian penting berkenaan peranan dakwah dalam memulihkan penjenayah. kecuali satu kajian mengenai agama folk masyarakat Cina.Laporan Akhir “Kajian Inventori Penyelidikan Pembangunan Sosial di Malaysia 2001-2005” – Bab 8 Kajian Mengenai Agama Kesimpulan 8. Dari segi kajian tesis khususnya PhD. perkara-perkara yang diberi keutamaan ialah indeks pembangunan ummah. Juga perlu diperhatikan bahawa kajian terhadap agama-agama lain di Malaysia agak berkurangan. satu kajian yang berguna bagi penjaga dan penguatkuasa undang-undang untuk menelitinya. Beberapa kajian asas/gunaan juga memberi tumpuan pada mahkamah syariah dan undang-undang keluarga Islam. Dari segi kajian rundingan/kontrak.26 Analisis di atas menunjukkan bagaimana pelbagai dimensi pembangunan sosial dikaji dan dicari jawapan menurut perspektif agama. Namun.

Master your semester with Scribd & The New York Times

Special offer for students: Only $4.99/month.

Master your semester with Scribd & The New York Times

Cancel anytime.