Matlamat dan Pelaksanaan Sebutan Baku Bahasa Melayu di Malaysia 2.

1 Latar Belakang Bahasa Melayu bakumerupakan bahasa Melayu yang sempurna darisegi penggunaan aspek-aspek bahasanya iaitu betul tatabahasnya, betulejaannya, betul istilahnya, penggunaan katanya, sebutannya dan bahasanya. Maklumat yang termuat dalam Pedoman Umum Sebutan Baku

BahasaMelayu ini berdasarkan kepada dokumen-dokumen pedoman sebutan bakubahasa Melayu yang telah diterbitkan oleh Dewan Bahasa dan

Pustaka,khususnya daripada terbitan-terbitan yang berikut : i. Pedoman Umum Sebutan Baku Bahasa Melayu, Dewan Bahasa Dan Pustaka, 1998. ii. Pedoman Umum Sebutan Baku Bahasa Melayu, Dewan Bahasa Dan Pustaka, 1994. iii. Daftar Umum Sebutan Baku Bahasa Melayu, Dewan Bahasa Dan Pustaka, 1991. Perancangan mengenai pembakuan sebutan bahasa Melayu menjadisalah satu objektif Dewan Bahasa dan Pustaka, iaitu yang telah termaktubdalam Akta Dewan Bahasa dan Pustaka 1959 ( Disemak 1978; Pindaandan Peluasan 1995). Terdapat beberapa objektif yang dicatatkan sebagaitujuan-tujuan Lembaga Pengelola DBP mengenai perkara ini iaitu ³ untukmembakukan ejaan dan sebutan, dan membentuk istilah-istilah yangsesuai dalam bahasa kebagsaan;´

Beberapa kegiatan yangdiperturunkan adalah : i. iv.2Matlamat Pembakuan Sebutan Bahasa Melayu. Matlamat pembakuan sebutan dalam bahasa Melayu adalah untuk tujuan penyeragaman.perancangan dalam pembakuannya Malaysia selepasmemantapkan aspek-aspek bahasa yang lain. ii. laras bahasa. Untuk memantapkan struktur dalaman dan sistem bahasa Melayu. Untuk meningkatkan kecekapan berbahasa Melayu baku di kalangan semua pengguna bahasa Melayu. dilaksanakan Olehitu. Kegiatan kajian mengenai sistem fonologi dialek danbahasa Melayu yang diadakan sejak tahun 1980-an lagi. ia adalah bertujuan untuk mengurangkan penggunaan pelbagai variasi dan gaya sebutan serta menghindarkan penggunaa dialek setempat dalam pembelajaran dan pengajaran di peringkat sekolah 2.3 Masalah Sebutan Kekangan sebutan disifatkan sebagai kekangan di yang merumitkan. iaitu supayasistemsebutanmenjadi mantap dan baku sejajar dengan pemantapandan pembakuan tatabahasa. sistem ejaan dan kosa kata. Secara khususnya. ia bertujuan : i. Perumusan mengenai pedoman sebutan baku bahasaMelayu dibuat oleh Jawatankuasa Teknikal antara DBPdengan Pusat Perkembangan Kurikulum. iii. Untuk mewujudkan satu kepelbagaian sebutan baku dalam bahasa Melayu yang dapat digunakan dalam situasi rasmi. ii. .Beberapa bengkel diadakan sehingga akhir tahun 1987. Secara khususnya.2.

.PLM. Siri bengkel sebutan baku 1987 antara Persatuan LinguistikMalaysia dan DBP. iv. Puncautama ialah kebiasaan sebutan lama yang sukar hendak diubah kepadasistem baharu. Ia di Malaysia penggal dilaksanakan berdasarkanarahan ³ Pekeliling Ikhtisas Bil. II/ 1988: Pelaksanaan Sebutan Baku EjaanRumi Bahasa Malaysia di Sekolah-sekolah´ yang bertarikh pada 2 April 1988yang dikeluarkan oleh Pengarah Bahagian Sekolah-Sekolah. iii. KementerianPendidikan Malaysia. Kementerian Pendidikan Malaysia sertapakar-pakar bahasa. Mengadakan penyelidikan melalui beberapa seminar dan bengkel sejak awal Rancangan Malaysia Keempat 1981. Selain itu. KementerianPendidikan Malaysia dan pakar-pakar bahasa sekitar tahun 1987. Penggunaan telahdilaksanakan sebutan pada baku dua di sector tahun pendidikan 1988. pelaksanaan mengenai sebutan bakubahasa Melayu di seluruh negara memerlukan masa yang lama.

ulasan. iv.4 Sebutan Baku Merujuk buku Pedoman Umum Sebutan Baku Bahasa Melayu 1996: 46telahmentakrifkan sebutan baku sebagai sebutan yang digunakan dalamsituasi rasmi. kuliah dan pengumuman. pelajar dan guru. sepertimesyuarat rasmi. Siaran melalui media elektronik seperti pembacaan berita. Segala urusan yang ditakrifkan sebagai rasmi termasuklah: i.2. perbahasan. ceramah. temu duga ucapan dalam upacara rasmi danwawancara. iii. dan pengacaraan sesuatu majlis. Ucapan pada khalayak ramai seperti pidato. . Pengajaran dan pembelajaran formal di institusi pendidikan oleh [pegawai pensyarah. ii. Komunikasi rasmi dan perbincangan di sector awam.

Sebagai garis panduan umum tentang sebutan baku bahasa Melayu . serta fungsinya dalam ayat. dan hendaklah berdasarkan bentuk ayatatau kalimat dan jenis dalam bahasa Melayu serta keprihatinan keadaan yang berkenaan. perhatian perlu diberikan kepada ciri-ciri sebutan yang berikut : i. . setiap huruf dalam ejaan Rumi hendaklah dilafazkan dengan jelas menurt nilai bunyi bahasa Melayu yang dilambangkannya.2. iii. Intonansi : Ialah nada suara yang turun naik atau tinggi rendahnya sewaktu berbicara. ii. Sebutan Kata : Sebutan kata hendaklah berdasarkan ejaan secara keseluruhan dan juga berdasarkan bentuk kata. iaitu penyukuan kata dan sebutan menurut pelambangan huruf. sama ada kata dasar atau kata terbitan.5Dasar Sebutan Baku Penetapan dasar umum sebutan baku bagi kata bahasa Melayu perlulah berdasarkan ejaan. Sebutan Huruf : Pada asasnya.

[a]. Pengkajianfonetik terbahagi kepada tiga cabang iaitu fonetik akustik. bagi tujuan kajian.Bidang fonetik ialah bidang yang mengkaji bunyi-bunyi yang dihasilkan olehmanusia serta memberi lambang kepada bunyi-bunyi tersebut. dan [w]. Melalui keadaan udara yangterkeluar dari paruparu menerusi alat-alat ujaran telah menghasilkanbunyi-bunyi. Bunyi-bunyi yangdihasilkan untuk tujuan pertuturan dikenali sebagai bunyi bahasa. Dalampertuturan. Bunyi bahasa telah disusun mengikut sistem dan bidangfonologi bertujuan untuk menganalisis penggunaan sistem ini.Bunyi yang dikeluarkan dalam bentuk ujaran itu berlaku secara berterusaniaitu berentetan. contohnya bunyi [p].1 Konsep Bunyi Melalui bidang fonologi. bunyi-bunyi tersebut dianggapterpisah menjadi unit-unit kecil yang dikenali sebagai bunyi penggalanatau fon. 3.3. manusia menghasilkan bunyi. bersin. Tetapi. fonetik pendengarandan fonetik artikulasi. manusia cuba untuk menghasilkan bunyi yang bermakna. sistem tulisan dan suku kata. Pembahagiandalam bidang fonologi terbahagi kepada duacabang iaitu fonemik dan fonetik. .0Fonetik dan Fonologi Dalam Bahasa Melayu Baku Fonologi telah didefinisikan sebagai satu cabangilmu bahasa yangmengkaji bunyi bahasa sesuatu bahasa dan fungsinya dalam sistem bunyibahasa tersebut. antara aspek yang mendapat perhatian utamaialah konsep bunyi. batuk dan berdehem hanya bunyisemata-mata dan tidak dikenali sebagai bunyi bahasa. Menggunakan alat-alatujaran. Contohnya.

Fonologi pula mengkaji bunyi-bunyi yang berfungsidalam sesuatu bahasa.2Sistem Bunyi Bahasa Melayu Bahasa Melayu mempunyai sistem bunyi yang tersendiri dan untukmenguasai kemahiran bertutur dalam bahasa Melayu dengan baik dan berkesan.3. Fonetik mengkajibunyi bahasa dari segi penyebutan dan pendengaran atau sifatnya. . iaitu fonetik dan fonologi.seseorang pengguna bahasa perlulah mempunyai pengetahuan yang mendalam tentangnya. Kajian bunyi lazimnya terbahagi kepada dua bidang.

.3.3 Alat Pertuturan dan Bunyinya.

Rongga tekak 7.Gusi 15.Lelangit keras 16. Akar lidah 4. Rongga mulut 9.Bibir atas 11.Hujung lidah 19.1. Belakang lidah 3. Epiglotis 5. Tengah lidah 2.Gigi bawah 14. Rongga Hidung 8. Pita suara 6.Anak tekak 18. Rahang 10.Gigi atas 13. Hadapan lidah 20.Bibir bawah 12.Lelangit lembut 17. Tenggorok .

Gusi Gusi merupakan bahagian yang embung dan menurun dari gigi kebahagian dalam rongga mulut. tengah lidah dan belakanglidah penting dalam pengeluaran bunyi-bunyi vokal.4 FUNGSI ALAT PERTUTURAN Lidah Lidah ialah alat artikulasi yang terpenting dan paling aktif dalampengeluaran bunyi bahasa. Bibir Bibir adalah alat artikulasi yang terletak pada bahagian luar rongga mulut.3. Gigi Gigi juga berperanan dalam penghasilan bunyi bahasa tetapi peranannyatidaklah aktif. Kedudukannya yang statik dan sentiasa digunakan sebagaipenampan aliran udara dalam penghasilan bunyi. iaitu bunyi vokalhadapan. Organ ini digunakan sebagai daerahsebutan dengan bantuan hujung lidah yang berfungsi membuat penyekatan. Lidah terbahagi kepadaempat bahagian.Bibir terdiri daripada otot-otot kenyal yang boleh dihamparkan dandibundarkan dan berperananmengeluarkan bunyi yang berbagai-bagai. iaituhujung lidah. danbelakang lidah. Bahagian hadapan lidah.Pembahagian ini membolehkan lidah membuat deskripsi pelbagai jenispenghasilan bunyi. tengah lidah. tengah dan belakang. hadapan lidah. Bibir jugaberfungsi membuat sekatan kepada udara yang keluar daripada rongga mulut. Lelangit . Hujung lidah merupakan bahagian palingaktif dan boleh digerakkan ke mana-mana bahagian mulut untuk membuatpenyekatan. Penampan aliran udarainilah yang menghasilkan bunyi.Bibir juga menjadi sempadan paling luar daripada rongga mulut.

Apabila dinaikkan. Lelangit keras bermula dari sempadan gusidi bahagian hadapan atas rongga mulut dapat diturunnaikkan untukmenutup atau membuka saluran rongga tekak terus ke rongga hidung. iaitu lelangit keras danlelangit lembut.Lelangit lembut menganjur dari sempadan lelangit kerashingga ke akhir rongga mulut. Proses pengeluaran suara berlaku dengan caramemperluas dan mempersempit lubang yang terdapat di antara duakeping selaput nipis berkenaan. rongga mulut akan tertutupdan udara terpaksa keluar melalui rongga hidung. rongga mulut akan terbuka dan udara akan keluarmelalui rongga mulut dan apabila diturunkkan.Lelangit dapat dibahagikan kepada dua bahagian. . Pita Suara Pita suara terletak dalam ruang tenggorok (halkum) dan amat pentingdalam penghasilan bunyi. bergantung kepada keadaan sama adaanak tekak dan lelangit lembut dinaikkan atau tidak. Rongga Hidung Terletak di atas rongga mulut yang dipisahkan oleh lelangit. Ronggahidung boleh dibuka atau ditutup.

5 JENIS-JENIS BUNYI Bunyi Vokal Bunyi vokal terhasil apabila udara keluar daripada rongga mulut tidakmengalami sekatan atau himpitan.Kedudukanvokal-vokal dapat dilihat seperti berikut: . keadaan rongga mulut dan bentuk bibir.Bunyi vokal juga dipengaruhi olehpengaruh lidah.3.