P. 1
SISTEM TULISAN JAWI

SISTEM TULISAN JAWI

|Views: 750|Likes:
Published by Azliza Zaza

More info:

Published by: Azliza Zaza on Dec 25, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/23/2013

pdf

text

original

SISTEM

TULISAN

JAWI

SISTEM EJAAN JAWI MODEN BERDASARKAN AKHBAR UTUSAN Melayu (Apakah Perkataan berubah menjadi )

1.0

Pengenalan

Pada masa dahulu hingga kini, penggunaan tulisan Jawi masih digunakan kerana ianya amat berkait rapat dengan agama Islam. Kemunculan sistem Tulisan Jawi banyak berhubungkait dengan kedatangan agama Islam ke Nusantara. Sebenarnya tulisan Jawi berasal dari tulisan Arab dan mengandungi huruf-huruf Arab yang dimasukkan ke dalam sistem penulisan bahasa Melayu.

Sejak kebelakangan ini, penggunaan tulisan Jawi di dada-dada akhbar mahupun penggunaan di papan iklan, papan tanda nama jalan, bangunan, dan sebagainya mendapat pengiktirafan dan sokongan padu oleh kerajaan untuk digunakan secara meluas.Begitu juga penggunaannya di peringkat pengajian di universiti dan pendidikan di sekolah, sistem Tulisan Jawi telah dijadikan salah satu mata pelajaran wajib yang mesti dipelajari oleh golongan pelajar di Malaysia.

Meskipun penggunaan tulisan Jawi telah bermula sejak 700 tahun yang lalu, ia belum banyak diselidiki dari segi perkembangan dan sistem tulisannya. Jika dilihat dari segi sejarah perkembangannya, terdapat dua pengaruh sistem ejaan yang digunakan iaitu pengaruh Arab dan Melayu. Secara amnya, pengaruh Arab dalam bentuk ejaan tulisan Jawi dipengaruhi dengan penggunaan tanda-tanda baris; manakala pengaruh ejaan Melayu pula, wujudnya huruf-huruf vokal sebagai menggantikan penggunaan tanda-tanda baris.

Bersesuaian dengan penggunaan tulisan Jawi dalam segala urusan dan pernah menjadi tulisan antarabangsa seperti mana bahasa Melayu yang pernah menjadi lingua franca sebagaimana menerusi catatan pengemb ara Barat ke Nusantara seperti Magellan. Terengganu pada . dan Van Ronkel. Pahang Darul Makmur pada 419 Hijrah. majalah. dari batu bersurat. alat senjata. Sumatera Utara yang tercatat dalam bahasa Arab bertarikh 48 Hijrah. manuskrip lama. yang menunjukkan tulisan Jawi berasal dari orang Arab yang kemudian telah diubahsuai dengan menambahkan beberapa huruf Arab yang disesuaikan dengan gaya bahasa orang Melayu dalam usaha membuktikan kewujudan tulisan Jawi dalam tamadun Melayu setelah penemuan prasasti di Kuala Berang. penemuan pertama pada batu nisan Syeikh Nuruddin Al-Raniri di Barus. Kelahiran Sistem Tulisan Jawi yang berasal dari tulisan dan pengaruh Arab terbukti sejarah kewujudannya dalam tamadun Melayu melalui beberapa sumber khazanah dan bahan -bahan bertulis yang ditemui seperti. batu lontar. tembikar. termasuk sumber penemuan pada azimat dan tangkal. batu nisan. Sebagai contohnya. diikuti pula batu nisan seorang puteri raja di Pekan. ukiran-ukiran pada masjid. Kedah bertarikh 290 Hijrah. kulit. Grisek.Memang tidak dapat dinafikan bahawa tulisan Jawi merupakan satu aspek yang penting dalam mengekalkan imej dan identiti budaya Melayu masa kini. bahan-bahan yang dibuat daripada logam. duit syiling. Jawa Timur tanggal 475 Hijrah bersamaan 1082 Masihi. Tom Pires. dan batu nisan Fatimah binti Maymun bin Hibatullah yang dijumpai di Leram. kertas lama. menjelaskan bahawa bahasa Melayu dan tulisan Jawi diiktiraf sebagai bahasa perhubungan utama pada zaman Kesultanan Islam di Nusantara. kemudiannya batu nisan Syeikh Abdul Qadir Ibn Husin Syah Alam di Langgar. istana.

b) Ejaan Lazim Ejaan ini lazimnya digunakan bagi mengeja perkataan sukukata terbuka atau sukukata tertutup sama ada bunyi sukukata itu ke atas. Terdapat tiga jenis pembentukan ejaan yang lazim digunakan iaitu ejaan tradisi. penggunaan kaedah baris digunakan. Antara contoh perkataannya seperti lada( dan ). dan ejaan mengikut hukum : a) Ejaan Tradisi Dalam pembentukan ejaan ini. atau ke depan. dan ada ketikanya ianya digugurkan. terdapat beberapa hukum mengeja seperti hukum darling. Oleh yang demikian dalam penghasilan perkataan Jawi. dan kepada ( ).702 Hijrah bersamaan 1303 Masihi. hukum ra-ma. sebenarnya ia berkait rapat dengan sistem ejaannya. Ini tidak menjejaskan sistem ejaan tersebut. ). pada ( ). hukum ka-ga. c) Ejaan Mengikut Hukum Dalam sistem ejaan Jawi mengikut hukum. ejaan lazim. barang( ). pasu( ). Namun begitu. . hukum di luar darling. suka( bantal( ). hukum ha-aha dan lampau hukum. persoalan yang mungkin tidak dapat dihuraikan dan mendapat kepastian hingga kini ialah siapakah pencipta sebenar bagi tulisan Jawi yang ada sekarang walaupun aksara tulisan Jawi banyak menggunakan huruf-huruf Arab.nangka( ). bulan( ). Contoh perkataan seperti tiada ( ). ke bawah.

4 Batasan Walaupun jumlah perkataan dalam akhbar utusan Melayu agak banyak. dan Bahasa Melayu. 1. sumber rujukan diperolehi dan dirujuk dari sumber perpustakaan.0 Hasil Kajian Setelah mengkaji 100 perkataan daripada akhbar.1 Objektif Kajian a) Mengkategorikan dan menjelaskan jenis ejaan kata Melayu Jati dan kaedah ejaan kata serapan b) c) yang peratusan sistem terdapat penggunaan ejaan yang dalam jenis terdapat dan Akhbar kaedah ejaan yang Utusan. dikaji. Kajian Dalam membuat kajian penggunaan ejaan yang terkandung dalam akhbar Utusan Melayu ini.2 Bahan Kajian Dalam melaksanakan tugasan ini penulis menggunakan Akhbar Utusan Melayu sebagai bahan kajian utama. bermula daripada perkataan : Hingga didapati ejaan bagi setiap perkataan adalah seperti berikut (terdapat juga perkataan . Daripada 100 perkataan ini kajian akan dibuat berdasarkan objektif yang telah ditentukan. namun penulis hanya menghadkan kepada 100 perkataan awal sahaja. 2.3 hasil tulisan Pak Madlub Kaedah bertarikh 30 Mac 2009. Tajuk yang diutarakan ialah ³Apakah perkataan intan akan berubah menjadi Intan´ 1. sumber internet. dan individu tertentu iaitu guru mata pelajaran Pendidikan Islam. Menganalisis Menilai semula dalam akhbar 1. tersebut.1.

1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 19 Ejaan Lazim Tanda Tanya Banyak Baru Tahu Besar Hasil Usaha Dan Dalam Dewan Ahli Majlis Tentang papan Lagi Batu tanda 2.1 Hukum Darlung .2.2 Ejaan Mengikut Hukum 2.berulang) : 2.

2.2.23 kali 2.2.2 24 25 26 27 Hukum Luar Darlung saya Mana-mana hatta nama 2.3 30 31 32 33 34 35 36 Ejaan Tradisi Orang Utama Batu pahat Yakni Itu Sendiri Apabila .3 28 Hukum Ka dan Ga ketika 2.4 29 Hukum Ha dan Aha bahasa 2.

4 57 58 Kata Berimbuhan perkataan menjadi .37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 Hj. Zainal Abidin Jalan Huruf Pertama Ia Yang sin Atau Tidak Maknanya Sampai Kamus Melayu Wujud telah kepada kerana apatah penggaram segera Rahmat sebarang Sapruan 2.

59 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 melintasi dibandar apakah Terpinga-pinga terlihat perkataan tertinggal Sebaik kerumah menyelongkar pelbagai termasuk ternyata terbaru menyebabkan bertanya perbandaran tersebut sebuah 2.6 Analisis Kekerapan Penggunaan Jenis dan Kaedah Ejaan .5 80 Ejaan Kata Serapan Inggeris edisi 2.

7. 21. 3. 15. 13. 12. 17. 19. 22. 14. 1. 16. 20. 8. 2. 10.an Ejaan Ejaan Ejaan Hukum di Ejaan Kaedah kata berimbuhan Ejaan Kaedah kata berimbuhan Ejaan Nama Nama Perkataan Jenis Kata Ejaan Kaedah Ejaan Kata lazim kata lazim berimbuhan (suku berimbuhan (suku apitan Ejaan Ejaan Kata lazim (suku berimbuhan kata awalan dan serapan kata awalan kata awalan awalan luar lazim lazim lazim Darlung lazim (mem) lazim (me) lazim khas khas Kaedah Arab terbuka) (di) tertutup) (awalan-akhiran) tradisi terbuka) (ber) . Perkataan Jenis Ejaan Ejaan Ejaan kata dan Kaedah tradisi lazim serapan Inggeris Kaedah kata imbuhan apitan (awalan -akhiran) Imbuhan per««. 23. 11.Bil. 4. 6.. 5. 9. 18. Bil.

29. 43. 28. 31. 34. 44. (awalan-akhiran) 25.I. 37. 33. 45. 35. 30.24. 41. 36. Kaedah Kaedah Ejaan K. 26.. 40. 42.nya) terbuka) glotis gabungan terbuka) Kaedah (se) (ke) tertutup) Inggeris perbuatan (me) (se) Inggeris diftong lazim lazim Inggeris Inggeris tradisi lazim khas Ejaan . 27. Bil. 38.L. 46.A Ejaan Perkataan Kaedah Kaedah lazim lazim Kata Kata berimbuhan apitan (ke««an) Kata berimbuhan tradisi apitan (awalan-akhiran) (suku Bunyi Kata (Suku Jenis kata kata (Suku Penggunaan Kata kata kata Kata berimbuhan berimbuhan serapan Kata Ejaan Ejaan Kata Kata serapan serapan Ejaan Ejaan Nama awalan awalan kata terbuka dan berimbuhan berimbuhan kata tertutup Bahasa awalan awalan + + kata seru (se««. 39. 32.

60. 47.. 62. 51. Perkataan Jenis Ejaan Ejaan Kaedah kata dan Kaedah lazim lazim awalan (ke) lazim lazim awalan (me) lazim lazim (me««. 55. 50. 61. 65. 63. 59. 56. 69.an) Inggeris (pe««. 48. Bil. 54. 68. 66. 57. 58. 52.Bil. 49. 53. 67.an) (se) tradisi lazim awalan awalan (me) (ke) Kaedah awalan (me) seru berimbuhan Ejaan Ejaan Kaedah kata berimbuhan Ejaan Ejaan Kata berimbuhan Ejaan apitan kata apitan (awalan-akhiran) serapan (awalan-akhiran) Kata berimbuhan kata Kaedah berimbuhan Ejaan Ejaan awalan Kaedah Kaedah Perkataan Kaedah kata kata Jenis kata berimbuhan berimbuhan dan berimbuhan Kata Ejaan kata Ejaan Ejaan Ejaan Ejaan serapan Inggeris lazim lazim tradisi lazim .. 64.

Ejaan kata Kaedah kata kata dieja dasar tidak satu Ejaan kata Kata Kaedah kata apitan Perkataan Jenis Kaedah Kaedah kata kata Nama Kata Ejaan Ejaan berimbuhan berimbuhan Ejaan Ejaan Nama dan Kata berimbuhan awalan awalan akhiran khas diftong lazim lazim (di) (an) tradisi lazim khas Kaedah geluncur (me) berimbuhan (awalan-akhiran) Ejaan serapan Ejaan suku menggunakan Ejaan berimbuhan Ejaan Ejaan serapan Ejaan Ejaan (pe««. Bil. 81. 80. 72. 74.an) lazim Inggeris lazim kata alif tradisi awalan (di) lazim lazim Inggeris tradisi lazim .70. 85. 91. 82. 86. 90. 89.. 75. 73. 77. 71. 78. 88. 83. 76. 87. 84. 79.

Ini berkemungkinan Usaha dalam mengembang dan mempertingkatkan semula pendidikan tulisan Jawi dan penggunaannya di dalam media cetak mahupun media massa seharusnya disegerakan agar tidak akan terus pupus disebabkan oleh tangan orang Melayu sendiri. 96. 94. 100. Bil. tanggungjawab memelihara tulisan Jawi bukan sahaja menjadi . Ejaan tradisi paling ketara digunakan dan ejaan mengikut hukum dan kata serapan Inggeris sedikit digunakan. 95. 98 99. ejaan lazim dan ejaan mengikut hukum. Dalam kajian Akhbar Utusan Melayu yang dibuat sistem ejaan banyak menggunakan ejaan tradisi. 97. didapati penggunaan sistem ejaan dan tulisan besar pengaruhnya. 93. Kelemahan ini amat menghantui masyarakat Melayu yang amat menyayangi sistem tulisan Jawi ini.92. Hal ini berlaku kerana majoriti daripada generasi muda kini tidak dapat menguasai pendidikan tulisan Jawi apatah lagi mahu menulis dan membaca Jawi kerana sebahagian daripada mereka µbuta¶ dalam pembacaan tulisan Jawi. Justeru itu.7 Penilaian semula Sistem Ejaan Jawi Secara amnya. Perkataan Ejaan Ejaan kata kata Jenis Ejaan serapan serapan dan Inggeris Inggeris Kaedah lazim awalan (me) Inggeris khas lazim lazim lazim Kaedah kata Ejaan berimbuhan kata Nama Ejaan Ejaan Ejaan serapan 2.

usaha yang dilakukan oleh Kementerian Pelajaran pula dalam mempertingkatkan pendidikan tulisan Jawi ialah dengan menggalakkan sekolah-sekolah supaya menggunakan apa-apa sahaja bahan cetakan bertulisan Jawi termasuk akhbar Utusan Melayu untuk digunakan sebagai bahan pembelajaran dalam kelas. tetapi komitmen semua pihak untuk memelihara tulisan Jawi sebagai suatu warisan milik bersama mesti dilaksanakan secara kerjasama dan kesungguhan yang hakiki. Ini selaras dengan pelaksanaan program j-QAF.tanggungjawab pihak kerajaan sahaja. kertas peperiksaan peringkat Peperiksaan Menengah Rendah dan Sijil Pelajaran Malaysia dalam tulisan Jawi. Kementerian Pelajaran Malaysia. dan Kementerian Penerangan. Dalam hal ini. Kesungguhan dalam memperkayakan pendidikan tulisan Jawi dan menaikkan maruahnya. Kesenian. Malahan. Kabinet juga telah meluluskan peruntukan khas sebanyak RM11 juta kepada KekWa bagi memartabatkan tulisan Jawi di Negara ini. yang memberi penekanan kepada bidang penulisan dan pemahaman Jawi untuk murid sekolah termasuk penghasilan buku teks Pendidikan Islam dalam tulisan Jawi. misalnya Jabatan Pelajaran Terengganu telah meminta semua sekolah di negeri itu melanggan akhbar Utusan Melayu untuk dijadikan bahan pengajaran dan pembelajaran Jawi di samping sebagai bahan bacaan tambahan kepada murid. dan Warisan (KekWa). Kementerian Pengajian Tinggi. Selain itu. Antara langkah-langkah yang boleh dilakukan dalam aktiviti pembudayaan dan menghargai pendidikan tulisan Jawi dalam kalangan masyarakat ialah usaha awal kerajaan menghidupkan semula akhbar Utusan Melayu Mingguan yang mula menemui para pengguna pada setiap Isnin mulai 01 Mei 2006 dengan kerjasama Kementerian Kebudayaan. peruntukan lebihan masa kepada Pendidikan Islam di sekolah turut dibuat oleh pihak Kementerian Pelajaran bilamana pihak kementerian telah bersetuju memperuntukkan satu .

Kelalaian dan kealpaan dalam menyanjungi tulisan Jawi bererti mengabaikan budaya yang sudah berakar umbi dalam alam Melayu sejak dahulu lagi.0 Kesimpulan Sistem Tulisan Jawi yang terkandung didalamnya sistem ejaan dan kaedah ejaan merupakan aspek yang amat penting dalam mengekalkan identiti budaya Melayu. dalam pembentukan perkataan Jawi bermula daripada pembentuka sukukata n Jawi itu sendiri. Pihak Kementerian Pelajaran juga telah mengambil inisiatif penting untuk kepentingan guru dan murid dengan menggunakan ejaan baharu yang disediakan oleh Dewan Bahasa dan Pustaka bagi mengelakkan kekeliruan yang timbul jika terdapat tenaga pengajar yang masih menggunakan sistem tulisan Jawi lama. tulisan Jawi pernah menjadi tulisan antarabangsa seperti bahasa Melayu yang menjadi lingua franca pad a zaman Kesultanan Islam di Nusantara. Ini kerana pada suatu ketika dahulu.daripada enam masa seminggu bagi mata pelajaran Pendidikan Islam dikhaskan untuk pembelajaran Jawi. Pengaruh al Quran dalam penggunaan kata bahasa Melayu juga wujud daripada peminjaman perkataan Arab ke atas bahasa Melayu itu sendiri. 3. Dengan masa tambahan yang diberikan itu membolehkan pendidikan tulisan Jawi dimanfaatkan dengan sebaik mungkin oleh pihak sekolah dan guru yang mengajar mata pelajaran tersebut. Kemunculan tulisan Jawi juga banyak berkaitrapat dengan kedatangan Islam dan budaya al Quran. Lantaran itu. Sukukata terbuka ialah sukukata yang berakhir dengan huruf vokal. Pembentukan sukukata Jawi dapat dipecahkan kepada dua iaitu sukukata Jawi terbuka dan sukukata Jawi tertutup. manakala sukukata .

i. akhbar Utusan Melayu seperti yang dikaji. ejaan kemelayuan ( peduli ± ).1999:180-181). Huruf-huruf konsonan pula adalah selain daripada huruf vokal a. dan e(pepet). u. diikuti huruf ya ( ) mewakili huruf vokal i dan e (taling). o. Cadangan penggunaan sistem fonetik oleh majalah Dian juga kurang mendapat sambutan kerana ketika itu sistem ejaan Za¶aba telah sebati digunakan. dalam abad ke-20 ini. Antara cabaran tersebut ialah penggunaan sistem ejaan Jawi yang tidak menggunakan vokal pada sukukata akhir terbuka masih digunakan dan bagi perkataan baru dan kata pinjaman vokal digunakan bagi mendapatkan bunyi sehampir yang boleh dengan perkataan asal (Hashim Musa. Semangat Asia. ejaan Arab ). pembentukan sukukata terbentuk dengan gabungan antara huruf konsonan dengan huruf vokal atau sebaliknya. ini menyukarkan lagi perubahan sistem lama kepada sistem baru. dan akhbar Fajar Asia. iaitu huruf alif ( )mewakili huruf vokal a. dan u. Perkara ini banyak tercatat dalam penggunaan tulisan Jawi di dalam majalah Dian. e. ejaan tua (itu ). telah banyak cabaran yang wujud dalam memelihara tulisan Jawi di mata dunia agar sentiasa dihargai. Maka. manakala huruf wau( ) mewakili huruf vokal o. Oleh itu. ejaan baharu ( billik ). dan ejaan kata asing/Inggeris seperti ( ). Hiburan.tertutup pula ialah sukukata yang diakhiri dengan huruf konsonan. Mastika. . Dalam sistem tulisan Jawi juga terdapat tiga huruf vokal yang mewakili enam huruf vokal dalam bahasa Melayu. Pembentukan ejaan Jawi dari pengaruh Arab dan Melayu ini telah lama digunapakai oleh orang-orang Melayu dan bukan Melayu di Tanah Melayu yang merangkumi sistem ejaan lama seperti (sudah (wajib vokal ).

Sejarah Perkembangan Tulisan Jawi. Universiti Putra Malaysia. PPL. Bagi menangani cabaran yang berlaku. pelbagai seminar.Februari). .9 : Bahasa. kini. Modul BBM3402 Sistem Tulisan Jawi. Sistem Ejaan Jawi Prasasti Terengganu. Jurnal Dewan Bahasa. pengubahsuaian. bengkel. Serdang: Pro-Office Shoppe Sdn. Serdang. Bhd.FBMK: UPM. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. dan mungkin selamanya. dan pembaharuan dalam menyelesaikan beberapa masalah ejaan Jawi yang dihadapi oleh para pengguna. penghasilan buku-buku tersebut dapat mengelakkan berlakunya kekeliruan dalam sistem ejaan tulisan Jawi pada masa dulu.167-179 Hj. Bibliografi Amat Juhari Moain( 1994.Ph. yang diterbitkan pada 1988 oleh Dewan Bahasa dan Pustaka adalah gabungan dan pemantapan yang diusahakan daripada buku. Menerusi kertas kerja kajian ini diharapkan masyarakat Melayu khasnya dan pencinta tulisan Jawi amnya terpaksa menghadapi dugaan dan cabaran sama ada untuk menerima atau menolak pembaharuan/perkembangan ejaan Jawi yang diketengahkan.Bil. dan seumpamanya akan/telah diadakan namun peningkatan dan menghargai tulisan Jawi masih di ambang kekaburan.hlm.hlm. perbincangan.D(2006). Sastera dan Budaya Melayu. Kedua-dua buku tersebut bertujuan untuk pemantapan.100-104 Amat Juhari Moain(Julai 2004).Jilid 38.Penghasilan buku. pengekalan. Mohd Hussein Hj Baharuddin.2.¶Pedoman Ejaan Jawi yang Disempurnakan¶. Monograf:Bil. dan µDaftar Ejaan RumiJawi¶.¶Daftar Ejaan Melayu Za¶aba¶(1939). Lantaran itu.

FBMK :Universiti Putra Malaysia.Serdang.9 : Bahasa. .139-153 Samat Buang(2007.Januari).hlm. Monograf: Bil. Serdang. Pengajian Islam. 181-187 Mohd Hussein Baharuddin(November 2000).Jabatan Bahasa Melayu.Jabatan Bahasa Melayu. Sastera dan Budaya Melayu. Pelita 9 -11 Bahasa. Saiful Bahri Aziz.hlm.etc.Tulisan Jawi:Perkembangan dan Cabaran.Kuala Pustaka. Modul 2/3.hlm. Major j-QAF. Bahagian Pendidikan Guru. Sastera dan Budaya Melayu.4 : Bahasa. FBMK :Universiti Putra Malaysia. Monograf:Bil. Mod latihan Perguruan Berasaskan Sekolah.Gagasan dan Aktiviti ke Arah Memartabatkan Tulisan Jawi.Mohd Hussein Baharuddin(Julai 2004).(2005). Lumpur: Mengembalikan Dewan Bahasa Maruah dan Tulisan Jawi. KPM.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->