Penderiaan Jauh

Terdapat banyak kaedah bagi kita mempelajari tentang persekitaran dunia ini. Kita menggunakan deria kita - melihat, mendengar, menyentuh, menghidu, dan merasa. Para saintis juga menggunakan kesemua deria mereka. Malahan, mereka membina alat-alat yang membantu deria mereka untuk mengumpul maklumat. Mereka menggunakan kaca pembesar atau mikroskop untuk melihat sesuatu benda yang kecil secara jelas dan halus. Pakar astronomi menggunakan teleskop untuk melihat benda yang sangat jauh. Pakar kimia pula membina alat yang membantu mereka "menghidu" kuantiti kecil bahan dalam sesuatu campuran yang mana tidak mungkin mereka dapat mengesannya dengan hidung semata -mata ataupun terlalu berbahaya untuk mereka menghidunya secara langsung. Apabila para saintis ingin mengkaji sesuatu benda yang mereka tidak boleh sentuh, lerai atau hubungi secara langsung, mereka sering membuat pemerhatian terhadap benda tersebut dengan menggunakan teknik yang dipanggil penderiaan jauh. Melalui kaedah ini, makluma tentang sesuatu benda itu t dikumpulkan dari jauh, iatu tanpa menyentuh objek berkenaan, bahkan tanpa melihatnya pun secara langsung. Dengan itu, penderiaan jauh ialah sains mendapatkan dan menganalisis maklumat tentang objek atau fenomena dari jauh. Ia merupakan suatu alat yang amat berharga bagi melihat, menganalisis, menciri dan membuat keputusan tertentu tentang persekitaran kita. Ia melibatkan interaksi antara sinaran tuju dan sasaran yang menjadi tumpuan. Dalam penderiaan jauh satelit, alat atau penderia jauh diletakkan di dalam satelit berkenaan dan digunakan untuk menangkap maklumat tentang permukaan dan atmosfera Bumi. Semua objek pada suhu lebih daripada sifar mutlak memancarkan, menyerap dan memantul sinaran elektromagnet (EMR). Tenaga ini, diukur dalam unit foton, bergerak dalam bentuk gelombang pada pelbagai panjang gelombang. Julat lengkap panjang gelombang tersebut dikenali sebagai spektrum elektromagnet. Spektrum tersebut dipecahkan kepada bahagian-bahagian mengikut panjang gelombang yang ditetapkan. Dalam pergerakan sinaran melalui atmosfera, sebahagian terpantul dan sebahagian terserap dan terpancar semula. Penderia yang berada di dalam satelit akan merekod sinaran yang terpantul, dan daripadanya kita dapat mencirikan fitur yang menghasilkan tindak balas seperti yang direkodkan oleh penderia. Ini bermakna sinaran elektromagnet adalah asas bagi teknologi penderiaan jauh.

1.1 PERSPEKTIF SEJARAH Pengkajian penderiaan jauh sebagai satu pendekatan dalam kajian ilmiah bermula setelah Perang Dunia Kedua. Bagaimanapun prinsip fotograf telah dikemukakan lama sebelum kamera diperkenalkan. Perkataan fotografi itu sendiri berasal daripada perkataan Yunani yang diertikan sebagai menulis atau mencatat dengan sinar. Aristotle (384 - 322 SM), misalnya, mengemukakan prinsip sinar untuk pemotretan yang dikenal dengan nama camera obscura yang membawa maksud sinar yang dimasukkan ke lubang kecil di dalam ruang gelap dapat membentuk bayang-bayang atau gambaran. Seterusnya rekaan lensa pula membolehkan sesuatu pandangan itu dibesarkan melalui penggunaan teleskop. Ciptaan proses fotografi pula disumbangkan oleh ramai individu yang melakukan ujikaji ke atas pelbagai alat dan bahan kimia sejak tahun 1700 sehingga abad yang ke 19. Antara yang terlibat dalam kemajuan ini ialah William Henry Fox Talbot yang mengumumkan proses negatif-positif dalam tahun 1939. Ia merupakan proses asas yang digunakan untuk kajian penderiaan jauh. George Eastman dan Rochester NY membina

proses piring kering pada tahun-tahun 1870an. Manakala pada 1888 beliau memperkenalkan Kodak No. 1, iaitu sebuah kamera yang boleh dipegang dan mudah alih. Pereka ini telah membuka laluan dalam bidang fotografi untuk kegunaan awam. Dalam abad yang ke-19 beberapa pengkaji mula memahami bahawa sinaran gelombang elektromagnet boleh dimanfaatkan melampaui cahaya nampak. Mereka ialah Hershel (inframerah), Ritter (ultralembayung) dan Hertz (gelombang radio). Dalam tahun 1863 Maxwell mengemukakan teori gelombang elektromagnet yang menjadi asas kepada pemahaman kajian penderiaan jauh.

Universiti Kebangsaan MalaysiaPengenalan Penderiaan jauh Pengambilan fotograf daripada ruang udara yang dihasilkan oleh Gaspand Fellix Tournachon pada 1859 mungkin merupakan jenis yang per tama dibina. Fotografi ini diambil daripada belon yang berada di ketinggian 80 m dari paras bumi. Ciptaan pesawat ini juga menghasilkan fotograf-fotograf yang direkodkan dalam tahun 1909. Fotografi udara diperkemaskan lagi aplikasinya pada perang dunia kedua yang memerlukan maklumat untuk tujuan risikan dan ketenteraan. Kegunaan meluas secara akademik hanya bermula selepas ini. 1.2 DEFINISI PENDERIAAN JAUH Pelbagai definisi dikemukakan bagi menjelaskan penderiaan jauh. Kini definisi penderiaan jauh dikaitkan terus dengan disiplin yang berkaitan dengannya. Oleh itu, disiplin dalam rangkuman sains persekitaran biasanya merujuk kepada penggunaan penderia sinaran elektromagnet bagi merakam imej persekitaran yang digunakan untuk memberi tafsiran maklumat yang berguna. Definisi penderiaan jauh lain lebih umum, iaitu suatu sains yang mendapatkan maklumat mengenai sesuatu objek, kawasan atau fenomena melalui analisis data yang diperolehi daripada peralatan yang tidak menyentuh objek y dikaji itu. ang 1.3 KEPERLUAN DATA PENDERIAAN JAUH Kini data yang diperolehi daripada satelit sumber bumi digunakan berleluasa oleh

Data sedemikian membantu data empirik yang dikutip di lapangan dan sekaligus merangsangkan lagi penyelidikan. Sebanyak tiga lagi satelit sumber bumi dilancarkan pada 1978 (Landsat 3). Satelit ini terus berfungsi lebih lima tahun sehingga 6 Januari 1978. serta imej yang dideriakan melampaui spektrum cahaya nampak. Peranchis juga . pandangan menyeluruh secara global. Apabila satelit ini beroperasi ia dinamakan semula sebagai ERTS-1. Pada tahun 1970an U. merah. Banyak manfaat yang diperolehi daripada data satelit terutama yang memerlukan kawasan yang luas. Satelit ini menggunakan pentas NIMBUS yang diubahsuai untuk membawa sistem penderia dan peralatan penyampaian data. satelit ini. Pada 23 July 1972. Sesi kedua satelit sumber bumi dikenali dengan nama ERTS-B yang kemudiannya dilancarkan pada 22 Januari 1975. Landsat 4 dan 5 mempunyai satu lagi tambahan penderia yang dipanggil Thematic Mapper. dikenali sebagai Satelit Teknologi Sumber Bumi atau Earth Resources Technology Satellite (ERTS-A). 1982 (Landsat 4) dan 1984 (Landsat 5). dekat inframerah dan dekat inframerah. 1. perulangan data yang kerap dan sesuai. The National Aeronautics and Space Universiti Kebangsaan Malaysia 2 Pengenalan Penderiaan jauh Administration (NASA) memulakan inisiatif membina dan melancarkan satelit pertama pemonitoran bumi untuk kegunaan pengurus sumber dan para saintis secara umum.4 PERKEMBANGAN SATELIT ANGKASA Satelit sumber bumi untuk kegunaan awam mula difikirkan oleh Jabatan Dalam Negeri Amerika Syarikat pada awal tahun 1960an. Landsat 1 dan 2 mempunyai kadar pusingan 28 hari dan boleh mengesan empat spektrum warna. iaitu hijau.S. Satelit ini diberi nama semula sebagai Landsat 2 oleh NASA dan ERTS-1 pula dinamakan semula sebagai Landsat 1.penyelidik di institusi pengajian tinggi seluruh dunia. Pada mulanya. Geological Survey (USGS) dan NASA telah bekerjasama untuk mengambil tanggungjawab bagi mengurus arkib data serta menyebar produk data satelit yang berkaitan. NASA melancarkan siri pertama satelit yang direkabentuk khas untuk memberi imej litupan permukaan bumi secara berulang-ulang.

Sistem penderia pada satelit ini memang direka khas untuk tujuan pengawasan di kawasan marin. satu lagi kelebihan yang diberikan oleh imej SPOT. Resolusi temporal satelit ini ialah 18 hari dan resolusi ruang ialah 20 m pada mod multispekturm dan 10 m pada mod pankromat. SPOT 2 dilancarkan pada Februari 1990 dan SPOT 3 pada 1993 manakalaSPOT 4 dan SPOT 5 dijangkakan beroperasi dengan ciri-ciri tambahan pada penderia. MESSR mempunyai swath selebar 100 km manakala VTIR mempunyai swath selebar 1500 km dan swath untuk penderia MSR adalah selebar 320 km. penderia Vegetation Monitoring Instrument (VMI) dan memperluas jalur dua. SPOT 2 juga menggunakan jalur cahaya nampak dan jalur hampir inframerah dengan Penderia High Resolution Visible (HRV). Satelit Marine Observation (MOS-1) dilancarkan oleh Jepun pada 1987. Satelit ERS-1 adalah yang pertama dilancarkan oleh Agensi Angkasa Eropah . SPOT 5 bercadang mengesani jalur multispektrum beresolusi ruang 10m x 10m dan data pankromat beresolusi ruang 5m x 5m. Satelit ini mempunyai resolusi temporal 17 hari dan ia membawa 3 jenis penderia iaitu Multispectral Electronic Self-Scanning Radiometer (MESSR). Visible and Thermal Infrared Radiometer (VTIR) dan Microwaver Scanning Radiometer (MSR).tidak ketinggalan dalam teknologi angkasa ini kerana pada Februari 1986 Sistem SPOT 1 dilancarkan dengan menggunakan dua penderia. Konsep ini dikenali sebagai sistem pandangan off-nadir dan boleh mengurangkan resolusi temporal kepada empat hingga lima Universiti Kebangsaan Malaysia 3 Pengenalan Penderiaan jauh hari. Kelebihan satelit ini berbanding dengan satelit lain ialah keupayaannya untuk mengubah kedudukan cermin pengimbas sehingga 27 o dari paksi nadir sama ada ke kiri atau ke kanan orbit. Keadaan ini membolehkan penglihatan 3 dimensi pada imej. iaitu Pengimbas Multispektrum dan Pankromat. SPOT 4 membawa jalur tambahan inframerah.

Untuk tujuan mengkaji hal-hal berkaitan alam sekitar. Lima lagi satelit meteorologi geopugun adalah METEOSAT (ESA). kelajuan dan arah angin permukaan laut. Satelit ini menggunakan gelombang mikro aktif untuk membuat pengimbasan dan boleh membuat pengesanan tanpa bergantung kepada cahaya matahari ataupun keadaan cuaca. Along Track Scanning Radiometer (ATSR). iaitu Active Microwave Instrument (AMI) yang beroperasi dengan tiga mod. Radar Altimeter (RA). Penderia yang dibawa adalah AMI dan RA untuk mengukur jarak dari permukaan lautan dan ketinggian ombak.(European Space Agency) pada 1991. PRARE. Penderia ATSR beroperasi pada jalur inframerah dan cahaya nampak. GOES-E (USA) dan GOES-W (USA). Satelit NOAA pula adalah Universiti Kebangsaan Malaysia 4 Pengenalan Penderiaan jauh satelit meteorologi yang dioperasikan oleh National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) USA. MSR. Amerika Syarikat mungkin akan mendahului program pelancaran satelit sumber bu mi . ERS-2 dilancarkan pada 1995 untuk mengambil alih ERS-1. LRR dan IDHT (ESA. Penderianya ialah MESSR.9 meter panjang serta tempoh resolusi selama 35 hari. arah arus lautan dan aras laut serta suhu permukaan laut dengan ketepatan yang lebih tinggi. Data digit daripada satelit ini hanya boleh diterima secara terus menerus. GMS (Jepun). Precise Range and Range-rate Equipment (PRARE) dan Laser Retro-reflector (LRR). INSAT (India). ESRIN 1998) Satelit Jepun MOS-1 (Marine Observation Satellite) dilancarkan pada 1987 dan MOS-1b pada 1990. MS. GMS atau Geostationary Meteorological Satellite dilancarkan oleh WWW (World Weather Watch) menerusi projek WMO. Satelit alam sekitar ini boleh mengukur kandungan ozon di atmosfera dan memantau perubahan litupan tumbuhan lebih berkesan. Keistimewaan satelit ini berbanding dengan penderia lain ialah keupayaannya untuk mengukur parameter seperti keadaan laut. beresolusi ruang 20 meter lebar dan 15. Satelit ini mempunyai lebar swath 100 km. VTIR. Sistem penderia lain termasuklah GOME. Sebanyak lima jenis penderia dipasang pada satelit ini.

Penggunaan kaedah penderiaan jauh juga boleh membantu data yang dikumpul daripada lapangan. Banyak faedah yang boleh diperoleh daripada data satelit ini terutama penyelidikan yang meliputi kawasan kajian yang luas dan menangani isu secara global serta memerlukan tempoh perulangan data yang kerap. Pengguna imej beresolusi kasar untuk penyelidikan perubahan global semakin diminati kini dan MODIS berupaya mengesani perubahan global sebegini. Instrumen penyelidikan lain yang dibawa di atas pentas AM1 termasukalah seperti Advance Spaceborne Thermal Emission and Reflectance Radiometer (ASTER). 500 m dan 1 km. MODIS berupaya menyediakan imej sedunia hampir setiap hari dan menjadi pelengkap dari segi litupan spektrum. Multiangle Imaging Spectro Radiometer (MISR) dan Cloud and Earth's Radiant Energy System (CERES). MODIS mempunyai pertambahan jalur spektrum Inframerah tengah dan Inframerah panjang (IR) manakala resolusi ruang pula adalah pada 250m. United Nation Environment Program (UNEP) telah memainkan peranan penting dalam memperkembangkan pengetahuan . lautan dan atmosfera dari angkasa. Rekabentuk komponen pengimej bumi ini mempunyai percantuman ciri-ciri Advance Very High Resolution Radiameter (AVHRR) dengan penderia Thematic Mapper Landsat. Instrument The Moderate Resolution Imaging Spectrometer (MODIS) telah direka bentuk untuk memperbaiki lagi kaedah pemonitoran daratan. Pentas satelit EOS-AM1 yang membawa penderia MODIS dan ASTER bersama Landsat 7 menyediakan sistem menyampel pelbagai skala untuk kegunaan pemonitoran permukaan bumi yang paling komprehensif dan canggih. ruang dan tempoh pusingan. Universiti Kebangsaan Malaysia 5 Pengenalan Penderiaan jauh Antara pengguna utama kaedah penderiaan jauh ini adalah para penyelidik perubahan global International Geosphere-Biosphere Program (IGBP). 1.5 GUNAAN DATA PENDERIAAN JAUH Kesemua data daripada satelit sumber bumi mendapat pasaran akademik yang sangat memuaskan dan telah merangsangkan lagi penyelidikan.masa hadapan. MODIS pertama akan dilancarkan atas pentas pagi EOS (AM1).

Penyebab utama pertambahan ini dikaitkan dengan aktiviti pembakaran bahan api fosil. Pengurangan dan Kehabisan Lapisan Ozon : Masalah ini berlaku apabila . Dijangkakan bahawa penambahan suhu permukaan bumi berlaku antara 1. Kajian untuk melihat perubahan suhu ini dapat dibuat melalui kajian perubahan pada litupan tumbuhan dan guna tanah dunia dan kaitannya dengan punca dan benam karbon dioksia. IGBP pula penaja projek yang besar dan dipertanggungjawabkan untuk mengintegrasi pelbagai disiplin kajian mengenai persekitaran secara global. ii. UNEP juga aktif memajukan sistem pemonitoran persekitaran global atau GEMS yang menyediakan asas data alam sekita r untuk kegunaan antarabangsa. Penekanan IGBP adalah untuk mengumpul data sistem maklumat dunia supaya boleh dijadikan teras untuk membuat keputusan mengenai penyelenggaraan alam sekitar dunia.5 o C dan ini boleh mencairkan kawasan salji dan kepingan ais polar dan membawa pada kenaikan paras laut sedunia. Dalam mengumpul dan menyediakan data ini IGBP menggunakan kaedah penderiaan jauh dengan meluas sekali.mengenai masalah alam sekitar dan cara-cara menanganinya. Kaedah penderiaan jauh sangat sesuai digunakan untuk membantu kajian sebegini dan antara kajian yang dijalankan adalah seperti berikut: i. Dalam tahun 1980an beberapa masalah alam sekitar yang lebih komplek dan menyeluruh telah dikenalpasti. Kajian perubahan guna tanah secara global banyak dilakukan menerusi kaedah penderiaan jauh. Perubahan Iklim: Kajian kini menunjukkan perubahan iklim berlaku disebabkan oleh pertambahan kandungan gas rumah hujan di atmosfera. pertanian dan perindustrian. Kesan kenaikan paras laut pula akan mempergiatkan lagi hakisan pantai dan kejadian bencana banjir terutama di kawasan rendah.5 o C ke 4.

Hasil daripada mesyuarat tersebut. tumbuhan dan tanih. Data pemonitoran dapat digunakan untuk mengambil langkah tebatan yang sesuai bagi mengawal atau mengurangi impak persekitaran. jawatankuasa Penderiaan Jauh Nasional dibentuk.kloroflurokarbon buatan manusia dibebaskan ke udara dan gas ini memusnahkan lapisan ozon di stratosfera. Pengurangan Hutan : Pembangunan pertanian. Kerja pemantauan jangka panjang juga kerap dilakukan menerusi penderiaan jauh. v. Hujan Asid. 1. iv. Kesemua kajian tentang masalah global di atas memanfaatkan kaedah pend eriaan jauh. perbandaran dan aktiviti pembalakan yang berleluasa telah mengurangkan kawasan hutan dunia secara keseluruhan.6 PENGGUNAAN SATELIT DI MALAYSIA Satu mesyuarat telah diadakan oleh Pengarah Pemetaan Nasional pada 1 Ogos 1977 bertujuan untuk mewujudkan satu agensi koordinasi khas untuk penderiaan jauh di Malaysia. tasik. Pengurangan ozon dianggap serius oleh para saintis kerana lubang ozon Universiti Kebangsaan Malaysia 6 Pengenalan Penderiaan jauh memberi laluan pada sinaran ultra lembayung untuk sampai ke permukaan bumi dan memberi kesan negatif pada kesihatan manusia. Kajian Plum: Kajian plum daripada sungai utama mudah dikesan daripada imej satelit terutama pada jalur hijau. Kejadian hujan asid semakin kerap berlaku dan memudaratkan kerana pemendapan asid boleh merosakkan bangunan. iii. Ini boleh mengganggu keseimbangan ekologi dan pemantulan sinaran di permukaan bumi yang boleh mengakibatkan gangguan kepada putaran hidrologi dan perseimbangan karbon dioksida. . Kajian plum selalunya untuk melihat pergerakan sedimen permukaan. Ini juga menjadi penyebab utama berlakunya 'lubang ozon' yang telah dikesani melalui imej satelit di kawasan polar pada masa-masa tertentu. kadar hakisan dan pencemaran bahan terampai. Hujan as id berlaku apabila sebatian sulphur yang terkandung dalam pembakaran bahan api fosil di udara dimendapkan melalui hujan.

MACRES telah menubuhkan MACRES di bawah kendalian Kementerian Sains. manakala kawasan terpilih seperti kawasan bandar dan pinggir bandar diambil dengan fotograf udara berskala 1:10.Jawatankuasa ini bertanggungjawab ke atas penyelidikan dan program -program pengembangan dalam bidang teknologi penderiaan jauh dan penerapannya. Data yang diedarkan adalah dalam bentuk pelbagai format. Fotograf udara berskala 1:25. 1991).000 meliputi seluruh Malaysia. Pengambilan fotograf udara dari semasa ke semasa oleh Bahagian Pemetaan Nasional bertujuan untuk mengemaskini imej terbaharu untuk keperluan beberapa jabatan kerajaan dan institus i pengajian tinggi. Peta guna tanah Malaysia pada 1966.000. merupakan sumber utama bagi MACRES mendapat data untuk kawasan Malaysia. Rancangan Malaysia Kelima (1985-1990). Pusat ini terletak di Jalan Tun Ismail. pesawat udara sebagai pentas penderia telah menghasilkan fotograf udara hitam putih. pesawat udara dan satelit angkasa. Di Malaysia. Teknologi dan Alam Sekitar. Objektif am program Remote Sensing Negara ialah untuk: i) pertingkatkan kemudahan. 1974 dan 1990 kese muanya menggunakan fotograf udara. perkukuhkan keupayaan dan menyelaras aktiviti aktiviti penderiaan jauh dan teknologi yang bekaitan di dalam negara. Data baru yang diperoleh dari NRCT termasuk juga data TM Landsat dari Amerika Syarikat yang meliputi seluruh Malaysia dan . dan ii) mempromosi penggunaan penderiaan jauh dan teknologi berkaitan secara meluas bagi tujuan pengurusan sumber perlindungan alam sekitar dan perancangan strategik negara (MACRES. semua urusan penderiaan jauh di Malaysia diuruskan oleh Pusat Remote Sensing Negara (MACRES). Stesen penerimaan bumi di National Research Council of Thailand (NRCT). Universiti Kebangsaan Malaysia 7 Pengenalan Penderiaan jauh Aktiviti utama jawatankuasa ini ialah memperkenalkan pelbagai aspek penggunaan penderiaan jauh termasuk penyelidikan yang menggunakan data daripada pelbagai pentas seperti menerusi helikopter. Kuala Lumpur dan dirasmikan pada 6 September 1990. Mulai 1990.

Mikrosatelit yang dipanggil Tiongsat akan dilancarkan ke angkasa sebelum akhir abad ini. 1991). mikrosatelit. MACRES sedang berusaha mendapatkan data satelit beresolusi tinggi menerusi SPOT IMAGE (MACRES. . pencemaran minyak. Keupayaan mikrosatelit ini ialah melakukan kerja-kerja penderiaan jauh secara luas seperti mengesan kebakaran hutan. telekomunikasi dan frekuensi radiomete Selain r. Data MESSR dibawa oleh MOS-1 dengan resolusi ruang 50 m dan merangkumi kira-kira 90 peratus kawasan pantai Malaysia. Universiti Kebangsaan Malaysia 8 Pengenalan Penderiaan jauh Universiti Kebangsaan Malaysia 9 Pada awal 1996 kerajaan Malaysia telah mengumumkan pembinaan mikrosatelit hasil daripada usahasama antara ahli saintis Malaysia dengan luar negara. MACRES juga memperoleh data MOS-1 dari pusat Remote Sensing Technology Centre of Japan (RESTEC). Malaysia merancang pelancaran minisatelit yang beratnya 100 kg dan berharga RM100 million sebelum 2002.data SPOT-1 dari Perancis bagi negeri-negeri di utara Semenanjung Malaysia.

.

kejuruteraan. pemetaan. Di dalam bab ini akan dibincangkan bidang-bidang berikut: a) Pertanian dan perhutanan. perhutanan. Misalnya. c) Pengawasan penyakit.0 PENGENALAN Data-data penderiaan jauh pada masa ini telah banyak digunakan di dalam berbagai-bagai bidang seperti pertanian.PENGGUNAAN PENDERIAAN JAUH 2. geologi. 2. c) Sumber air. kajicuaca. Oleh itu alat pengesan berbilang spektrum yang mempunyai jalur-jalur tertentu amat sesuai digunakan kerana rasionalnya merangkumi keperluan sumber alam. perancangan bandar dan sumber air. Kesemua panjang gelombang ini sangat berguna untuk membuat analisa kawasan pertanian atau perhutanan melalui kaedah penderiaan jauh. d) Analisa bencana alam. d) Kajicuaca. b) Geologi. Semua bahagian di atas menggunakan data satelit penderiaan jauh. Maklumat-maklumat yang diperolehi adalah hasil pembalikan tenaga elektromagnetik pada julat panjang gelombang nampak. pengesan berbilang spektrum (MSS) satelit SPOT (Systeme Probatoire d Observation de la Terre) mengandungi: . inframerah dan terma inframerah. e) Pemetaan dan f) Perancangan bandar.1 REMOTE SENSING UNTUK PERTANIAN DAN PERHUTANAN Boleh dibahagikan kepada: a) Pengenalpastian dan perhitungan kawasan terlibat. b) Anggaran hasil pengeluaran.

di antara 45% .7 1. ii.61 0. Pembalikan adalah tinggi. 3 0.50%. 2 0. dimana berlaku proses penyerapan tenaga elektromagnetik pada panjang gelombang biru (0. b) Spektrum inframerah (0. C5646-TOPIK 2 Mohamad Abdul Rahman 2 2. Secara keseluruhan.68 µ m (merah) Menentukan perbezaan antara tumbuhan dan bukan tumbuhan.1 Ciri-ciri pembalikan spektrum tumbuh-tumbuhan a) Spektrum nampak (0.45 0. < 5%. jenis tanaman.1.4 µ m) dan merah (0. keadaan kandungan klorofil pada daun tumbuh-tumbuhan mengawal pembalikan spektrum dalam gelombang nampak. Penyerapan adalah rendah.59 µ m (hijau) Untuk melihat kemuncak pembalikan nampak hijau bagi tumbuh-tumbuhan dan menentukan perbezaan antara tumbuhtumbuhan.79 0.3 µ m) Tiga proses berlaku dalam julat spektrum ini: i.5 0. .65 µ m). jenis tanah dan butiran air.Jalur Panjang Gelombang Rasional 1 0.7 µ m) Rajah 1 menunjukkan bahagian spektrum nampak yang s ensitif kepada kandungan klorofil dalam daun tumbuh-tumbuhan.89 µ m (infra merah) Menentukan kepadatan tumbuhan hijau.

Rajah 1 di atas juga menunjukkan julat inframerah dapat menembusi tumbuhtumbuhan dengan sepenuhnya. Oleh itu proses tersebut amat bergantung kepada struktur binaan dalam daun tumbuh-tumbuhan.4µ m. Kandungan air. c) Spektrum mid inframerah (1. dan iv. iii.7 µ m.3 3. 2. Contohnya daun yang tebal mengalami ketiga-tiga proses di atas lebih tinggi berbanding dengan daun nipis.50%.3 Ciri-ciri pembalikan spektrum air Geraf pembalikan spektrum bagi air (rajah 3) adalah berbeza jika .iii. pembalikan bagi tumbuh-tumbuhan adalah dipengaruhi oleh jalur penyerapan air pada panjang gelombang 1.2 Ciri-ciri pembalikan spektrum tanah Rajah 2 Geraf pembalikan spektrum bagi tanah (rajah 2) di atas adalah lebih mudah berbanding dengan tumbuh-tumbuhan. Ini disebabkan oleh proses penyerapan tenaga berlaku lebih tinggi pada tanah lembab. Kandungan bahan-bahan mineral.1.9µ m dan 2. Secara amnya pertambahan bagi pembalikan adalah berkadar terus dengan pertambahan panjang gelombang. Ia juga dipengaruhi oleh ciri-ciri tanah. Peratus kandungan pasir. Rajah 1 C5646-TOPIK 2 Mohamad Abdul Rahman 3 2. tanah liat dan lumpur.0 µ m) Di dalam julat spektrum ini. di antara 45% . Perubahan adalah tinggi. 1.1. iaitu: i. Magnitudnya berubah-ubah dan pembalikan spektrum bagi tanah yang lembab adalah lebih rendah dari tanah yang kering. ii. Kandungan bahan-bahan organik.

Proses penyerapan tenaga elektromagnetik . terutama pada jalur P e m ba l i k a n 4 6 8 10 12 14 16 18 20 24 26 10 20 30 40 Panjang Gelombang x 10 -1 Tanah kering Tanah lembab P e m ba l i k a n 4 6 8 10 12 14 16 18 20 24 26 10 20 30 40 Panjang Gelombang x 10 -1 Air keruh Air jernih Rajah 3 C5646-TOPIK 2 Mohamad Abdul Rahman 4 inframerah dan mid inframerah.dibandingkan dengan tumbuh-tumbuhan dan tanah.

Dalam spektrum julat nampak pula. ii. Ini disebabkan pembalikan tenaga berlaku pada permukaan air.2 IDENTIFIKASI DAN INVENTORI KAWASAN PERTANIAN / PERHUTANAN. permukaan dasar. didapati pembalikan spektrum bagi air agak rumit kerana pembalikan tenaga dipengaruhi oleh: i. bahan-bahan yang terkandung dalam air seperti mendapan dan tumbuh-tumbuhan air. Di antaranya: a. Bagi menjalankan kerja-kerja identifikasi dan inventori kawasan pertanian dan perhutanan. permukaan air. Bagi air jernih didapati hanya proses penyerapan berlaku pada panjang gelombang yang > 0. Bagi air yang keruh pula hasil pembalikan tenaga adalah tinggi jika dibandingkan dengan air jernih. Kebolehan satelit penderiaan jauh dalam mengumpul . dan iii. data dari satelit Landsat dan SPOT boleh digunakan. bahan -bahan yang dikandungnya dan dasar air. 2. Oleh itu kebanyakan daripada pembalikan tenaga adalah dihasilkan oleh dasar permukaan. Maklumat-maklumat ini sangat berguna bagi menentukan corak kedalaman air tersebut. Penggunaan teknologi penderiaan jauh dalam bidang pertanian dan perhutanan amatlah meluas di negara-negara maju seperti Amerika Syarikat dan Eropah.amat tinggi pada jalur tersebut. Walau bagaimanapun butiran air boleh juga dikenali melalui jalur inframerah. Maklumat-maklumat yang diperolehi ini boleh digunakan bagi mengukur tingkat kekeruhan air. Dengan menggunakan data-data tersebut beberapa kelebihan dapat diutarakan.6 µm. Oleh itu pembalikan tenaga menjadi terlalu rendah.

h. b. Hasil pengelasan yang baik dapat diperolehi sekiranya data satelit berleraian tinggi seperti SPOT dan Tematic Mapper digunakan berbanding dengan data Landsat MSS. e. Pengemaskinian peta tematik dapat dilakukan. Penerokaan kawasan pertanian/perhutanan yang baru dapat juga dirancang melalui analisa imej satelit. Dibandingkan dengan kaedah konvensional foto udara. Penentuan ciri-ciri kawasan dapat dilakukan seperti kawasan tanaman getah dewasa dengan kawasan getah muda dapat dipisahkan kerana pembalikan spektrum bagi kedua-dua kawasan tersebut adalah berbeza. c. Ini boleh mempertingkatkan ketepatan hasil akhir. Sebarang pertambahan atau perubahan pada maklumatmaklumat di kawasan pertanian/perhutanan dapat dinilai dari masa kesemasa dengan penggunaan data satelit kawasan yang sama tetapi berbeza tarikhnya. Ketepatan yang diperolehi dengan kaedah penderiaan jauh bagi menganalisa kawasan pertanian/perhutanan dipengaruhi oleh faktorfaktor berikut: . C5646 -TOPIK 2 Mohamad Abdul Rahman 5 f. g. d.maklumat-maklumat yang ada di permukaan bumi secara lengkap dan meluas. masa dan kos bagi pengeluaran hasil akhir dapat dikurangkan. Peta tematik yang menggambarkan jenis-jenis kawasan pertanian/perhutanan dan statistik keluasannya dapat juga dihasilkan. Dengan bantuan komputer maklumat-maklumat yang diperolehi dapat dianalisa secara visual dan berkomputer.

i. c. i. Kedaan alam sekitar. ii. .) ii. iii. Taburan tumbuh-tumbuhan yang telah diserang penyakit. Sistem pengairan. Keadaan atmosfera. Keadaan pengurusan kawasan pertanian/perhutanan. ii. i. Peringkat penologikal bagi tumbuh-tumbuhan (musim. d. ii. Keadaan semasa pengambilan data satelit. Ini berdasarkan kepada jumlah keluasan yang telah dikira oleh komputer mengikut kelas-kelasnya. anggaran terhadap hasil pengeluarannya dapat ditentukan. C5646-TOPIK 2 Mohamad Abdul Rahman 6 2. i. Setelah proses pengelasan bagi sesuatu kawsan pertanian/ perhutanan dilakukan. Kadar pewrtumbuhan yang tidak sekata. dan iii. ketinggian yang berbeza dsb. Bentuk rupabumi kawasan tersebut. Kadar penggunaan baja dsb. dan iii. Keadaan cuaca semasa pengambilan data. b. dan iii. Masa penanaman yang tidak sekata.3 ANGGARAN TERHADAP HASIL PENGELUARAN. Jenis-jenis tanah dan strukturnya. Ciri-ciri kawasan pertanian/perhutanan.a. Kedudukan alat pengesan pada satelit berbanding dengan matahari. Jarak antara alat pengesan dengan objek di permukaan bumi.

penentuan dan pengawasan terhadap penyakit tumbuh-tumbuhan juga dilakukan. Ketepatan ini boleh dipertingkatkan lagi jika data satelit berleraian tinggi seperti SPOT digunakan.Statistik purata hasil pengeluaran dalam unit tan/hektar bagi sesuatu jenis pertanian/perhutanan boleh diperolehi dari perangkaan yang telah ditetapkan atau melalui soal selidik di lapangan. Dengan ini hasil pengelasan bagi kawasan tersebut juga dapat dibezakan melalui analisa imej satelit serta lawatan di lapangan. Dari kedua-dua maklumat statistik di atas. 2. Pembalikan spektrum bagi tumbuh-tumbuhan yang mengalami penyakit samada disebabkan oleh bakteria atau binatang perosak didapati berbeza jika dibandingkan dengan tumbuh-tumbuhan hijau segar. kajian telah dijalankan di negara Jepun dalam dua tahun berturut-turut untuk menganggarkan keluasan kawasan tanaman padi dan hasil pengeluarannya. faktor masa dan kos yang digunakan melalui kaedah penderiaan jauh bagi membuat anggaran hasil pengeluaran sesuatu jenis pertanian/perhutanan masih dianggap ekonomikal jika dibandingkan dengan kaedah pengukuran yang dilakukan sepenuhnya di lapangan. 2. Sebagai contoh dengan mmenggunakan data satelit Landsat. Hanya terdapat perbezaan lebihkurang 10% daripada perangkaan hasil pengeluaran padi yang sebenar. Didapati ketepatan perangkaan yang diperolehi pada tahun pertama adalah 90% dan ditahun kedua 95%. Walau bagaimanapun.5 ANALISA KAWASAN PERTANIAN ATAU PERHUTANAN YANG MENGALAMI KEROSAKAN KERANA BENCANA ALAM Data satelit penderiaan jauh berleraian tinggi boleh digunakan bagi membuat penganalisaan kerosakan kawasan pertanian atau perhutanan yang . jumlah hasil pengeluaran bagi satu-satu jenis pertanian/perhutanan dapat dikira secara anggaran.4 PENENTUAN DAN PENGAWASAN KEPADA PENYAKIT TUMBUHTUMBUHAN Dengan menggunakan data satelit penderiaan jauh.

disebabkan oleh bencana alam. Kajian bahan-bahan galian d. Ia dipengaruhi oleh keadaan kandungan air dan keadaan kerosakan tumbuh-tumbuhan tersebut. Bagi kawasan pertanian atau perhutanan yang mengalami kebakaran pula dapat ditentukan melalui satelit penderiaan jauh pada jalur terma inframerah. Jalur ini boleh memberikan maklumat mengenai haba atau objek yang panas dengan jelas. Menentukan kawasan gelinciran tanah. Lazimnya dapat dikatakan bahawa ahli-ahli geologi terlibat secara . b.Dengan berpandukan kepada maklumat yang diperolehi dari data satelit kawasan yang mengalami kerosakan banjir dapat ditentukan. dll.6 GEOLOGI Data satelit penderiaan jauh boleh membantu ahli-ahli geologi dalam perkara-perkara berikut: a. c. Menghasilkan peta geologi. Sebagai contoh kawasan pertanian yang mengalami kerosakan akibat banjir dapat ditentukan melalui penelitian kepada pembalikan spektrumnya. sistem pengairan dan sebagainya juga diperlukan bagi membantu proses penganalisaan. Menentukan bahan-bahan binaan bagi jalan dan bangunan. Melalui penelitian terhadap gambaran imej yang dipengaruhi oleh kandungan asap kebakaran dari satelit SPOT boleh juga digunakan bagi membantu proses penganalisaan. keretakan dan analisa butiran linar. Disamping itu maklumat di lapangan mengenai kawasan C5646 -TOPIK 2 Mohamad Abdul Rahman 7 tersebut seperti keadaan permukaan bumi. Sebagaimana yang diketahui pengesan berbilang spektrum dari satelit Landsat dan SPOT boleh membezakan butiran air daripada butiran yang lain. 2.

Batu jenis intrusive egneous pula sukar . Oleh itu perkara-perkara di atas dapat ditentukan dengan kaedah penderiaan jauh. Masalah yang dialami ialah bagi menilai pembalikan spektrum unsur-unsur geologi. Batu-batu jenis sedimentari adalah lebih mudah dikelaskan dengan kaedah penderiaan jauh berbanding dengan jenis ignius atau metamopik. Pada imej satelit kesan hakisan yang berbeza-beza pada batu tersebut boleh dikenali.6.2 Kadar Hakisan Kajian terhadap kadar hakisan dapat dijalankan melalui analisa secara ruang.6.1 Kajian Secara Geobotani Dengan kajian ini analisa terhadap tenaga elektromagnetik yang dibalikan oleh tumbuh-tumbuhan dapat memberikan gambaran unsur-unsur geologi untuk dikenalpasti. Kepadatan tumbuh-tumbuhan berbeza mengikut jenis batu-batan. ianya dapat juga ditentukan dengan kaedah penderiaan jauh. 2. seperti kawasan empangan biasanya terdapat pada kesan gelinciran. Misalnya hubungan antara tumbuh-tumbuhan dan jenis tanah adalah berkaitan dengan keadaan geologi kawasan tersebut. bentuk struktur butiran geologi dan maklumat-maklumat pembalikan spektrum. Batu jenis extrusive igneous dapat dikenal melalui kesan aliran lava. C5646-TOPIK 2 Mohamad Abdul Rahman 8 Disamping itu liputan kawasannya juga adalah luas. Walau bagaimana pun melalui kajian-kajian yang dijalankan terhadap sumber-sumber yang mempengaruhi unsur-unsur geologi seperti kajian secara geobotani (iklim. Kandungan air dalam tanah juga mempunyai hubungan kepada struktur butiran geologikal. Kandungan bahan-bahan neutrin (zink dan tembaga) yang terdapat dalam tanah pula menjadi penghalang kepada proses pertumbuhan tanam-tanaman.langsung dengan batu batan yang sejenis atau terdiri dari berbagai-bagai kandungan bahan mineral. 2. litupan tumbuhan dan jenis tanah). kadar hakisan.

dimana ukuran saiznya melebihi 1000 km.7. Bagi menentukan bentuk dataran benua dan lautan yang luas. 2. 2. data-data satelit dapat digunakan sepenuhnya dalam perkaraperkara berikut: a. kawasan kepulauan.9 dan 2. 1.2 µm. kawah gunung berapi. Masalah yang mungkin . Contohnya batu-batu jenis igneus dapat dikenali dengan penelitian terhadap proses penyerapan tenaga elektromagnetik yang berlaku pada panjang gelombang 1.6.4 Ciri-ciri Spektrum Kajian boleh dibuat bagi mengenal unsur-unsur geologi melalui pembalikan spektrumnya.6. Penggunaan data satelit dalam bidang tersebut sangatlah menggalakan.7 SUMBER AIR Pengurusan terhadap sumber air merangkumi aspek yang luas seperti hidrologi. data satelit yang sesuai digunakan adalah dari satelit NOAA dan Meteosat. 2. pencemaran air dan kaitan antara hidrologi dengan keadaan alam sekitar.4. rekahan lurah.3 Bentuk Struktur Butiran Geologi Pengenalan bentuk-bentuk struktur butiran geologi dengan penderiaan jauh adalah bergantung kepada leraian dan skala imej satelit.1 Butiran Air Di Permukaan Bumi Secara am.untuk dikenal memalui imej satelit kecuali ia telah terdedah akibat hakisan yang mana dikes yang terbentuk dapat dikenalpasti. 2. SPOT dan MOS boleh digunakan. data satelit Landsat. samada dari satelit Landsat atau SPOT. tasek dan kolam air. Batu-batu jenis sedimentari pula proses penyerapan tenaga berlaku pada panjang gelombang 1.3 µm.9 dan 2. Butiranbutiran yang tersebut di atas dapat ditentukan dengan mudah melalui analisa imej satelit. kesan lipatan batu dan gelinciran yang berukuran antara 10 ~ 100 km. Penentuan bagi butiran lain seperti rangkaian gunung-ganang. Inventori lokasi bagi kawasan empangan.

Data satelit yang berlainan tarikhnya boleh digunakan bagi meneliti sebarang perubahan yang berlaku disepanjang persisiran pantai atu sungai.8 KAJICUACA Maklumat-maklumat kajicuaca dapat diperolehi dari satelit Meteosat. corak saliran air dan kandungannya pada kawasan pertanian dapat digambarkan dengan jelas oleh satelit SPOT berbanding dengan gambaran yang ditunjukkan oleh peta berskalakecil. Dengan membuat penelitian pada imej satelit leraian tinggi seperti SPOT.timbul ialah jika terdapat tumbuh-tumbuhan dalam air dimana pembalikan spektrumnya hampir sama dengan pembalikan spektrum tanah yang lembab.7. Menentukan corak kedalaman. Walau bagaimana pun ia boleh dikenal dengan cara lawatan kelapangan. b. Pengawasan terhadap persisiran pantai atau sungai. Satelit ini mempunyai ketinggian 36. Tumbuh-tumbuhan yang terapung di permukaan air boleh dirakamkan dari satelit Landsat dan SPOT. Data satelit HCMM dan Meteosat boleh digunakan untuk mengesan kawasan tumpahan minyak yang luas melalui jalur terma inframerah. maklumatmaklumat dan gambaran secara kasar bagi kawasan yang dijangka mengalami banjir dapat diperolehi bagi tujuan sesuatu perancangan supaya masalah tersebut dapat diatasi. Menggambarkan corak saliran air. d. 2. Oleh itu ia boleh memberikan gambaran yang luas dan lengkap mengenai bentuk permukaan .000 km di atas satah khatulistiwa. C5646-TOPIK 2 Mohamad Abdul Rahman 9 c. Perancangan terhadap kawasan yang dijangka mengalami banjir. 2. Pengelasan yang menggambarkan perbezaan bagi mewakili kedalaman yang berbeza-beza.2 Butiran Terapung Di Permukaan Air Tumpahan minyak atau tumbuh-tumbuhan air di permukaan air dapat dikesan melalui penderiaan jauh. e.

Jalur nampak inframerah (0.5 12. .000. c. jenisnya dll) b. Jalur terma inframerah (10. Banyak butiran-butiran seperti jalan. Di antaranya ialah maklumat-maklumat dari peta topografi yang berskala 1:50. b. sumber air dari segi pengurusan dan perangkaan. Maklumat-maklumat yang diperolehi amat berguna kepada ahli kajicuaca bagi membuat analisa ramalan keadaan cuaca.10 PERANCANG BANDAR Penggunaan penderiaan jauh dalam merancang sesuatu bandar boleh membantu pihak perancang mendapatkan maklumat -maklumat seperti: a. kawasan pertanian. perihal tanah (tataguna tanah.1µm) memberi maklumat tentang kandungan wap air di angkasa.9 PEMETAAN Dengan adanya data satelit leraian tinggi dari SPOT yang boleh menggambarkan semua butiran permukaan bumi dengan jelas.1µm) memberi maklumat tentang pergerakan awan dan kelajuan angin. keupayaan sistem pengairan.7 7. 2. Dengan cara ini faktor masa dan kos dapat dikurangkan jika dibandingkan dengan kaedah konvensional foto udara. 1:25. c. maka penggunaannya dibidang pemetaan amatlah sesuai.bumi pada sela masa 30 minit. lengkap dan tepat.5µm) memberi maklumat tentang suhu awan dan ketinggiannya. sistem perairan boleh dikemaskini jika terdapat C5646-TOPIK 2 Mohamad Abdul Rahman 10 sebarang perubahan. 2.000 dapat dikemaskini dari masa kesemasa melalui gambaran imej yang telah dihasilkan oleh satelit SPOT. kawasan perhutanan. Maklumat-maklumat tersebut diperolehi dari tiga jalur gelombang.4 1. Jalur mid inframerah (5. iaitu: a.

belon. dan penyiasat angkasa semuanya menggunakan pendeiaan jarak jauh. platform pengumpulan cerapan Bumi atau satelit cuaca. penderiaan jarak jauh merupakan pengumpulan melalui pelbagai peranti untuk mengumpulkan maklumat bagi objek atau kawasan yang diberikan. satelit. kapal angkasa. istilah lazimnya merujuk kepada penggunaan teknologi penderiaan imej termasuklah peralatan di atas kapal udara dan kapal angkasa. Sebagai latihan. atau kapal). memerhati kandungan melalui ultrabunyi. dan berbeza dengan bidang yang melibatkan imej seperti pengimejan perubatan. pengawasan tapak pembinaan. dengan menggunakan peranti penderiaan masa benar atau rakaman yang tidak bersentuhan atau dengan jarak dekat (seperti kapal terbang. Penderiaan jarak jauh merupakan pemerolehan maklumat berskala kecil atau besar bagi sebarang objek atau fenomena. platform belon cuaca mencerap lautan dan atmosfera. .d. Maka. Tomografi Pancaran Positron (PET). Pengimejan Resonans Magnetik (MRI). Dalam kegunaan moden.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful