Penderiaan Jauh

Terdapat banyak kaedah bagi kita mempelajari tentang persekitaran dunia ini. Kita menggunakan deria kita - melihat, mendengar, menyentuh, menghidu, dan merasa. Para saintis juga menggunakan kesemua deria mereka. Malahan, mereka membina alat-alat yang membantu deria mereka untuk mengumpul maklumat. Mereka menggunakan kaca pembesar atau mikroskop untuk melihat sesuatu benda yang kecil secara jelas dan halus. Pakar astronomi menggunakan teleskop untuk melihat benda yang sangat jauh. Pakar kimia pula membina alat yang membantu mereka "menghidu" kuantiti kecil bahan dalam sesuatu campuran yang mana tidak mungkin mereka dapat mengesannya dengan hidung semata -mata ataupun terlalu berbahaya untuk mereka menghidunya secara langsung. Apabila para saintis ingin mengkaji sesuatu benda yang mereka tidak boleh sentuh, lerai atau hubungi secara langsung, mereka sering membuat pemerhatian terhadap benda tersebut dengan menggunakan teknik yang dipanggil penderiaan jauh. Melalui kaedah ini, makluma tentang sesuatu benda itu t dikumpulkan dari jauh, iatu tanpa menyentuh objek berkenaan, bahkan tanpa melihatnya pun secara langsung. Dengan itu, penderiaan jauh ialah sains mendapatkan dan menganalisis maklumat tentang objek atau fenomena dari jauh. Ia merupakan suatu alat yang amat berharga bagi melihat, menganalisis, menciri dan membuat keputusan tertentu tentang persekitaran kita. Ia melibatkan interaksi antara sinaran tuju dan sasaran yang menjadi tumpuan. Dalam penderiaan jauh satelit, alat atau penderia jauh diletakkan di dalam satelit berkenaan dan digunakan untuk menangkap maklumat tentang permukaan dan atmosfera Bumi. Semua objek pada suhu lebih daripada sifar mutlak memancarkan, menyerap dan memantul sinaran elektromagnet (EMR). Tenaga ini, diukur dalam unit foton, bergerak dalam bentuk gelombang pada pelbagai panjang gelombang. Julat lengkap panjang gelombang tersebut dikenali sebagai spektrum elektromagnet. Spektrum tersebut dipecahkan kepada bahagian-bahagian mengikut panjang gelombang yang ditetapkan. Dalam pergerakan sinaran melalui atmosfera, sebahagian terpantul dan sebahagian terserap dan terpancar semula. Penderia yang berada di dalam satelit akan merekod sinaran yang terpantul, dan daripadanya kita dapat mencirikan fitur yang menghasilkan tindak balas seperti yang direkodkan oleh penderia. Ini bermakna sinaran elektromagnet adalah asas bagi teknologi penderiaan jauh.

1.1 PERSPEKTIF SEJARAH Pengkajian penderiaan jauh sebagai satu pendekatan dalam kajian ilmiah bermula setelah Perang Dunia Kedua. Bagaimanapun prinsip fotograf telah dikemukakan lama sebelum kamera diperkenalkan. Perkataan fotografi itu sendiri berasal daripada perkataan Yunani yang diertikan sebagai menulis atau mencatat dengan sinar. Aristotle (384 - 322 SM), misalnya, mengemukakan prinsip sinar untuk pemotretan yang dikenal dengan nama camera obscura yang membawa maksud sinar yang dimasukkan ke lubang kecil di dalam ruang gelap dapat membentuk bayang-bayang atau gambaran. Seterusnya rekaan lensa pula membolehkan sesuatu pandangan itu dibesarkan melalui penggunaan teleskop. Ciptaan proses fotografi pula disumbangkan oleh ramai individu yang melakukan ujikaji ke atas pelbagai alat dan bahan kimia sejak tahun 1700 sehingga abad yang ke 19. Antara yang terlibat dalam kemajuan ini ialah William Henry Fox Talbot yang mengumumkan proses negatif-positif dalam tahun 1939. Ia merupakan proses asas yang digunakan untuk kajian penderiaan jauh. George Eastman dan Rochester NY membina

proses piring kering pada tahun-tahun 1870an. Manakala pada 1888 beliau memperkenalkan Kodak No. 1, iaitu sebuah kamera yang boleh dipegang dan mudah alih. Pereka ini telah membuka laluan dalam bidang fotografi untuk kegunaan awam. Dalam abad yang ke-19 beberapa pengkaji mula memahami bahawa sinaran gelombang elektromagnet boleh dimanfaatkan melampaui cahaya nampak. Mereka ialah Hershel (inframerah), Ritter (ultralembayung) dan Hertz (gelombang radio). Dalam tahun 1863 Maxwell mengemukakan teori gelombang elektromagnet yang menjadi asas kepada pemahaman kajian penderiaan jauh.

Universiti Kebangsaan MalaysiaPengenalan Penderiaan jauh Pengambilan fotograf daripada ruang udara yang dihasilkan oleh Gaspand Fellix Tournachon pada 1859 mungkin merupakan jenis yang per tama dibina. Fotografi ini diambil daripada belon yang berada di ketinggian 80 m dari paras bumi. Ciptaan pesawat ini juga menghasilkan fotograf-fotograf yang direkodkan dalam tahun 1909. Fotografi udara diperkemaskan lagi aplikasinya pada perang dunia kedua yang memerlukan maklumat untuk tujuan risikan dan ketenteraan. Kegunaan meluas secara akademik hanya bermula selepas ini. 1.2 DEFINISI PENDERIAAN JAUH Pelbagai definisi dikemukakan bagi menjelaskan penderiaan jauh. Kini definisi penderiaan jauh dikaitkan terus dengan disiplin yang berkaitan dengannya. Oleh itu, disiplin dalam rangkuman sains persekitaran biasanya merujuk kepada penggunaan penderia sinaran elektromagnet bagi merakam imej persekitaran yang digunakan untuk memberi tafsiran maklumat yang berguna. Definisi penderiaan jauh lain lebih umum, iaitu suatu sains yang mendapatkan maklumat mengenai sesuatu objek, kawasan atau fenomena melalui analisis data yang diperolehi daripada peralatan yang tidak menyentuh objek y dikaji itu. ang 1.3 KEPERLUAN DATA PENDERIAAN JAUH Kini data yang diperolehi daripada satelit sumber bumi digunakan berleluasa oleh

1. Peranchis juga . dekat inframerah dan dekat inframerah. perulangan data yang kerap dan sesuai. Landsat 1 dan 2 mempunyai kadar pusingan 28 hari dan boleh mengesan empat spektrum warna. Apabila satelit ini beroperasi ia dinamakan semula sebagai ERTS-1. Satelit ini terus berfungsi lebih lima tahun sehingga 6 Januari 1978.S. The National Aeronautics and Space Universiti Kebangsaan Malaysia 2 Pengenalan Penderiaan jauh Administration (NASA) memulakan inisiatif membina dan melancarkan satelit pertama pemonitoran bumi untuk kegunaan pengurus sumber dan para saintis secara umum.4 PERKEMBANGAN SATELIT ANGKASA Satelit sumber bumi untuk kegunaan awam mula difikirkan oleh Jabatan Dalam Negeri Amerika Syarikat pada awal tahun 1960an. iaitu hijau. Satelit ini menggunakan pentas NIMBUS yang diubahsuai untuk membawa sistem penderia dan peralatan penyampaian data. Pada 23 July 1972. dikenali sebagai Satelit Teknologi Sumber Bumi atau Earth Resources Technology Satellite (ERTS-A). Sebanyak tiga lagi satelit sumber bumi dilancarkan pada 1978 (Landsat 3). Data sedemikian membantu data empirik yang dikutip di lapangan dan sekaligus merangsangkan lagi penyelidikan. Pada tahun 1970an U. 1982 (Landsat 4) dan 1984 (Landsat 5). merah. serta imej yang dideriakan melampaui spektrum cahaya nampak. Landsat 4 dan 5 mempunyai satu lagi tambahan penderia yang dipanggil Thematic Mapper. pandangan menyeluruh secara global. Sesi kedua satelit sumber bumi dikenali dengan nama ERTS-B yang kemudiannya dilancarkan pada 22 Januari 1975. Satelit ini diberi nama semula sebagai Landsat 2 oleh NASA dan ERTS-1 pula dinamakan semula sebagai Landsat 1.penyelidik di institusi pengajian tinggi seluruh dunia. NASA melancarkan siri pertama satelit yang direkabentuk khas untuk memberi imej litupan permukaan bumi secara berulang-ulang. satelit ini. Banyak manfaat yang diperolehi daripada data satelit terutama yang memerlukan kawasan yang luas. Geological Survey (USGS) dan NASA telah bekerjasama untuk mengambil tanggungjawab bagi mengurus arkib data serta menyebar produk data satelit yang berkaitan. Pada mulanya.

MESSR mempunyai swath selebar 100 km manakala VTIR mempunyai swath selebar 1500 km dan swath untuk penderia MSR adalah selebar 320 km.tidak ketinggalan dalam teknologi angkasa ini kerana pada Februari 1986 Sistem SPOT 1 dilancarkan dengan menggunakan dua penderia. Kelebihan satelit ini berbanding dengan satelit lain ialah keupayaannya untuk mengubah kedudukan cermin pengimbas sehingga 27 o dari paksi nadir sama ada ke kiri atau ke kanan orbit. Sistem penderia pada satelit ini memang direka khas untuk tujuan pengawasan di kawasan marin. Satelit ini mempunyai resolusi temporal 17 hari dan ia membawa 3 jenis penderia iaitu Multispectral Electronic Self-Scanning Radiometer (MESSR). Keadaan ini membolehkan penglihatan 3 dimensi pada imej. SPOT 5 bercadang mengesani jalur multispektrum beresolusi ruang 10m x 10m dan data pankromat beresolusi ruang 5m x 5m. SPOT 2 juga menggunakan jalur cahaya nampak dan jalur hampir inframerah dengan Penderia High Resolution Visible (HRV). Satelit Marine Observation (MOS-1) dilancarkan oleh Jepun pada 1987. Satelit ERS-1 adalah yang pertama dilancarkan oleh Agensi Angkasa Eropah . Resolusi temporal satelit ini ialah 18 hari dan resolusi ruang ialah 20 m pada mod multispekturm dan 10 m pada mod pankromat. SPOT 2 dilancarkan pada Februari 1990 dan SPOT 3 pada 1993 manakalaSPOT 4 dan SPOT 5 dijangkakan beroperasi dengan ciri-ciri tambahan pada penderia. SPOT 4 membawa jalur tambahan inframerah. iaitu Pengimbas Multispektrum dan Pankromat. Konsep ini dikenali sebagai sistem pandangan off-nadir dan boleh mengurangkan resolusi temporal kepada empat hingga lima Universiti Kebangsaan Malaysia 3 Pengenalan Penderiaan jauh hari. Visible and Thermal Infrared Radiometer (VTIR) dan Microwaver Scanning Radiometer (MSR). satu lagi kelebihan yang diberikan oleh imej SPOT. penderia Vegetation Monitoring Instrument (VMI) dan memperluas jalur dua.

Radar Altimeter (RA). kelajuan dan arah angin permukaan laut. INSAT (India). MSR. MS.9 meter panjang serta tempoh resolusi selama 35 hari. Penderia yang dibawa adalah AMI dan RA untuk mengukur jarak dari permukaan lautan dan ketinggian ombak. GOES-E (USA) dan GOES-W (USA). Satelit ini menggunakan gelombang mikro aktif untuk membuat pengimbasan dan boleh membuat pengesanan tanpa bergantung kepada cahaya matahari ataupun keadaan cuaca. PRARE. Penderianya ialah MESSR. ESRIN 1998) Satelit Jepun MOS-1 (Marine Observation Satellite) dilancarkan pada 1987 dan MOS-1b pada 1990.(European Space Agency) pada 1991. Satelit NOAA pula adalah Universiti Kebangsaan Malaysia 4 Pengenalan Penderiaan jauh satelit meteorologi yang dioperasikan oleh National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) USA. iaitu Active Microwave Instrument (AMI) yang beroperasi dengan tiga mod. Sistem penderia lain termasuklah GOME. Satelit ini mempunyai lebar swath 100 km. Keistimewaan satelit ini berbanding dengan penderia lain ialah keupayaannya untuk mengukur parameter seperti keadaan laut. Sebanyak lima jenis penderia dipasang pada satelit ini. beresolusi ruang 20 meter lebar dan 15. GMS (Jepun). VTIR. Lima lagi satelit meteorologi geopugun adalah METEOSAT (ESA). LRR dan IDHT (ESA. Amerika Syarikat mungkin akan mendahului program pelancaran satelit sumber bu mi . GMS atau Geostationary Meteorological Satellite dilancarkan oleh WWW (World Weather Watch) menerusi projek WMO. Along Track Scanning Radiometer (ATSR). Data digit daripada satelit ini hanya boleh diterima secara terus menerus. Precise Range and Range-rate Equipment (PRARE) dan Laser Retro-reflector (LRR). Penderia ATSR beroperasi pada jalur inframerah dan cahaya nampak. Untuk tujuan mengkaji hal-hal berkaitan alam sekitar. ERS-2 dilancarkan pada 1995 untuk mengambil alih ERS-1. arah arus lautan dan aras laut serta suhu permukaan laut dengan ketepatan yang lebih tinggi. Satelit alam sekitar ini boleh mengukur kandungan ozon di atmosfera dan memantau perubahan litupan tumbuhan lebih berkesan.

United Nation Environment Program (UNEP) telah memainkan peranan penting dalam memperkembangkan pengetahuan . lautan dan atmosfera dari angkasa. Rekabentuk komponen pengimej bumi ini mempunyai percantuman ciri-ciri Advance Very High Resolution Radiameter (AVHRR) dengan penderia Thematic Mapper Landsat. Pengguna imej beresolusi kasar untuk penyelidikan perubahan global semakin diminati kini dan MODIS berupaya mengesani perubahan global sebegini. Penggunaan kaedah penderiaan jauh juga boleh membantu data yang dikumpul daripada lapangan.masa hadapan. Banyak faedah yang boleh diperoleh daripada data satelit ini terutama penyelidikan yang meliputi kawasan kajian yang luas dan menangani isu secara global serta memerlukan tempoh perulangan data yang kerap. MODIS mempunyai pertambahan jalur spektrum Inframerah tengah dan Inframerah panjang (IR) manakala resolusi ruang pula adalah pada 250m. Multiangle Imaging Spectro Radiometer (MISR) dan Cloud and Earth's Radiant Energy System (CERES). Pentas satelit EOS-AM1 yang membawa penderia MODIS dan ASTER bersama Landsat 7 menyediakan sistem menyampel pelbagai skala untuk kegunaan pemonitoran permukaan bumi yang paling komprehensif dan canggih. 500 m dan 1 km. 1. Instrument The Moderate Resolution Imaging Spectrometer (MODIS) telah direka bentuk untuk memperbaiki lagi kaedah pemonitoran daratan.5 GUNAAN DATA PENDERIAAN JAUH Kesemua data daripada satelit sumber bumi mendapat pasaran akademik yang sangat memuaskan dan telah merangsangkan lagi penyelidikan. ruang dan tempoh pusingan. MODIS pertama akan dilancarkan atas pentas pagi EOS (AM1). MODIS berupaya menyediakan imej sedunia hampir setiap hari dan menjadi pelengkap dari segi litupan spektrum. Universiti Kebangsaan Malaysia 5 Pengenalan Penderiaan jauh Antara pengguna utama kaedah penderiaan jauh ini adalah para penyelidik perubahan global International Geosphere-Biosphere Program (IGBP). Instrumen penyelidikan lain yang dibawa di atas pentas AM1 termasukalah seperti Advance Spaceborne Thermal Emission and Reflectance Radiometer (ASTER).

mengenai masalah alam sekitar dan cara-cara menanganinya. Perubahan Iklim: Kajian kini menunjukkan perubahan iklim berlaku disebabkan oleh pertambahan kandungan gas rumah hujan di atmosfera. UNEP juga aktif memajukan sistem pemonitoran persekitaran global atau GEMS yang menyediakan asas data alam sekita r untuk kegunaan antarabangsa. Dalam tahun 1980an beberapa masalah alam sekitar yang lebih komplek dan menyeluruh telah dikenalpasti. Kaedah penderiaan jauh sangat sesuai digunakan untuk membantu kajian sebegini dan antara kajian yang dijalankan adalah seperti berikut: i. Dijangkakan bahawa penambahan suhu permukaan bumi berlaku antara 1. ii. Penyebab utama pertambahan ini dikaitkan dengan aktiviti pembakaran bahan api fosil.5 o C dan ini boleh mencairkan kawasan salji dan kepingan ais polar dan membawa pada kenaikan paras laut sedunia. Kesan kenaikan paras laut pula akan mempergiatkan lagi hakisan pantai dan kejadian bencana banjir terutama di kawasan rendah. Pengurangan dan Kehabisan Lapisan Ozon : Masalah ini berlaku apabila .5 o C ke 4. pertanian dan perindustrian. IGBP pula penaja projek yang besar dan dipertanggungjawabkan untuk mengintegrasi pelbagai disiplin kajian mengenai persekitaran secara global. Kajian untuk melihat perubahan suhu ini dapat dibuat melalui kajian perubahan pada litupan tumbuhan dan guna tanah dunia dan kaitannya dengan punca dan benam karbon dioksia. Dalam mengumpul dan menyediakan data ini IGBP menggunakan kaedah penderiaan jauh dengan meluas sekali. Kajian perubahan guna tanah secara global banyak dilakukan menerusi kaedah penderiaan jauh. Penekanan IGBP adalah untuk mengumpul data sistem maklumat dunia supaya boleh dijadikan teras untuk membuat keputusan mengenai penyelenggaraan alam sekitar dunia.

Kajian Plum: Kajian plum daripada sungai utama mudah dikesan daripada imej satelit terutama pada jalur hijau. Hujan as id berlaku apabila sebatian sulphur yang terkandung dalam pembakaran bahan api fosil di udara dimendapkan melalui hujan. Kesemua kajian tentang masalah global di atas memanfaatkan kaedah pend eriaan jauh. 1. Pengurangan Hutan : Pembangunan pertanian. jawatankuasa Penderiaan Jauh Nasional dibentuk. Pengurangan ozon dianggap serius oleh para saintis kerana lubang ozon Universiti Kebangsaan Malaysia 6 Pengenalan Penderiaan jauh memberi laluan pada sinaran ultra lembayung untuk sampai ke permukaan bumi dan memberi kesan negatif pada kesihatan manusia. Ini boleh mengganggu keseimbangan ekologi dan pemantulan sinaran di permukaan bumi yang boleh mengakibatkan gangguan kepada putaran hidrologi dan perseimbangan karbon dioksida. iii. Data pemonitoran dapat digunakan untuk mengambil langkah tebatan yang sesuai bagi mengawal atau mengurangi impak persekitaran. Kerja pemantauan jangka panjang juga kerap dilakukan menerusi penderiaan jauh. Kajian plum selalunya untuk melihat pergerakan sedimen permukaan. Ini juga menjadi penyebab utama berlakunya 'lubang ozon' yang telah dikesani melalui imej satelit di kawasan polar pada masa-masa tertentu.kloroflurokarbon buatan manusia dibebaskan ke udara dan gas ini memusnahkan lapisan ozon di stratosfera. Hasil daripada mesyuarat tersebut. Kejadian hujan asid semakin kerap berlaku dan memudaratkan kerana pemendapan asid boleh merosakkan bangunan. v. Hujan Asid. tumbuhan dan tanih. tasik. iv. perbandaran dan aktiviti pembalakan yang berleluasa telah mengurangkan kawasan hutan dunia secara keseluruhan.6 PENGGUNAAN SATELIT DI MALAYSIA Satu mesyuarat telah diadakan oleh Pengarah Pemetaan Nasional pada 1 Ogos 1977 bertujuan untuk mewujudkan satu agensi koordinasi khas untuk penderiaan jauh di Malaysia. kadar hakisan dan pencemaran bahan terampai. .

semua urusan penderiaan jauh di Malaysia diuruskan oleh Pusat Remote Sensing Negara (MACRES). pesawat udara dan satelit angkasa. merupakan sumber utama bagi MACRES mendapat data untuk kawasan Malaysia.000. Data baru yang diperoleh dari NRCT termasuk juga data TM Landsat dari Amerika Syarikat yang meliputi seluruh Malaysia dan . pesawat udara sebagai pentas penderia telah menghasilkan fotograf udara hitam putih. Di Malaysia. Pengambilan fotograf udara dari semasa ke semasa oleh Bahagian Pemetaan Nasional bertujuan untuk mengemaskini imej terbaharu untuk keperluan beberapa jabatan kerajaan dan institus i pengajian tinggi. Pusat ini terletak di Jalan Tun Ismail. Mulai 1990. 1974 dan 1990 kese muanya menggunakan fotograf udara. Stesen penerimaan bumi di National Research Council of Thailand (NRCT). manakala kawasan terpilih seperti kawasan bandar dan pinggir bandar diambil dengan fotograf udara berskala 1:10. Kuala Lumpur dan dirasmikan pada 6 September 1990. Data yang diedarkan adalah dalam bentuk pelbagai format. Rancangan Malaysia Kelima (1985-1990).Jawatankuasa ini bertanggungjawab ke atas penyelidikan dan program -program pengembangan dalam bidang teknologi penderiaan jauh dan penerapannya. Universiti Kebangsaan Malaysia 7 Pengenalan Penderiaan jauh Aktiviti utama jawatankuasa ini ialah memperkenalkan pelbagai aspek penggunaan penderiaan jauh termasuk penyelidikan yang menggunakan data daripada pelbagai pentas seperti menerusi helikopter. 1991). Objektif am program Remote Sensing Negara ialah untuk: i) pertingkatkan kemudahan. dan ii) mempromosi penggunaan penderiaan jauh dan teknologi berkaitan secara meluas bagi tujuan pengurusan sumber perlindungan alam sekitar dan perancangan strategik negara (MACRES.000 meliputi seluruh Malaysia. Fotograf udara berskala 1:25. Teknologi dan Alam Sekitar. MACRES telah menubuhkan MACRES di bawah kendalian Kementerian Sains. Peta guna tanah Malaysia pada 1966. perkukuhkan keupayaan dan menyelaras aktiviti aktiviti penderiaan jauh dan teknologi yang bekaitan di dalam negara.

1991). Malaysia merancang pelancaran minisatelit yang beratnya 100 kg dan berharga RM100 million sebelum 2002. Universiti Kebangsaan Malaysia 8 Pengenalan Penderiaan jauh Universiti Kebangsaan Malaysia 9 Pada awal 1996 kerajaan Malaysia telah mengumumkan pembinaan mikrosatelit hasil daripada usahasama antara ahli saintis Malaysia dengan luar negara. pencemaran minyak. Data MESSR dibawa oleh MOS-1 dengan resolusi ruang 50 m dan merangkumi kira-kira 90 peratus kawasan pantai Malaysia. Keupayaan mikrosatelit ini ialah melakukan kerja-kerja penderiaan jauh secara luas seperti mengesan kebakaran hutan. Mikrosatelit yang dipanggil Tiongsat akan dilancarkan ke angkasa sebelum akhir abad ini. MACRES juga memperoleh data MOS-1 dari pusat Remote Sensing Technology Centre of Japan (RESTEC). . telekomunikasi dan frekuensi radiomete Selain r. MACRES sedang berusaha mendapatkan data satelit beresolusi tinggi menerusi SPOT IMAGE (MACRES. mikrosatelit.data SPOT-1 dari Perancis bagi negeri-negeri di utara Semenanjung Malaysia.

.

Di dalam bab ini akan dibincangkan bidang-bidang berikut: a) Pertanian dan perhutanan. pengesan berbilang spektrum (MSS) satelit SPOT (Systeme Probatoire d Observation de la Terre) mengandungi: .1 REMOTE SENSING UNTUK PERTANIAN DAN PERHUTANAN Boleh dibahagikan kepada: a) Pengenalpastian dan perhitungan kawasan terlibat. Misalnya.PENGGUNAAN PENDERIAAN JAUH 2. perhutanan. d) Kajicuaca. Semua bahagian di atas menggunakan data satelit penderiaan jauh. c) Sumber air. kejuruteraan. d) Analisa bencana alam. kajicuaca. b) Anggaran hasil pengeluaran. e) Pemetaan dan f) Perancangan bandar. Oleh itu alat pengesan berbilang spektrum yang mempunyai jalur-jalur tertentu amat sesuai digunakan kerana rasionalnya merangkumi keperluan sumber alam. geologi. pemetaan. c) Pengawasan penyakit.0 PENGENALAN Data-data penderiaan jauh pada masa ini telah banyak digunakan di dalam berbagai-bagai bidang seperti pertanian. Kesemua panjang gelombang ini sangat berguna untuk membuat analisa kawasan pertanian atau perhutanan melalui kaedah penderiaan jauh. b) Geologi. 2. inframerah dan terma inframerah. Maklumat-maklumat yang diperolehi adalah hasil pembalikan tenaga elektromagnetik pada julat panjang gelombang nampak. perancangan bandar dan sumber air.

59 µ m (hijau) Untuk melihat kemuncak pembalikan nampak hijau bagi tumbuh-tumbuhan dan menentukan perbezaan antara tumbuhtumbuhan. .Jalur Panjang Gelombang Rasional 1 0.5 0.3 µ m) Tiga proses berlaku dalam julat spektrum ini: i. Penyerapan adalah rendah. jenis tanaman.4 µ m) dan merah (0.89 µ m (infra merah) Menentukan kepadatan tumbuhan hijau.1.65 µ m). keadaan kandungan klorofil pada daun tumbuh-tumbuhan mengawal pembalikan spektrum dalam gelombang nampak. 2 0. Secara keseluruhan.1 Ciri-ciri pembalikan spektrum tumbuh-tumbuhan a) Spektrum nampak (0.79 0.45 0. < 5%. di antara 45% .7 µ m) Rajah 1 menunjukkan bahagian spektrum nampak yang s ensitif kepada kandungan klorofil dalam daun tumbuh-tumbuhan. Pembalikan adalah tinggi. b) Spektrum inframerah (0.61 0. C5646-TOPIK 2 Mohamad Abdul Rahman 2 2.68 µ m (merah) Menentukan perbezaan antara tumbuhan dan bukan tumbuhan. dimana berlaku proses penyerapan tenaga elektromagnetik pada panjang gelombang biru (0.7 1. ii. jenis tanah dan butiran air. 3 0.50%.

2 Ciri-ciri pembalikan spektrum tanah Rajah 2 Geraf pembalikan spektrum bagi tanah (rajah 2) di atas adalah lebih mudah berbanding dengan tumbuh-tumbuhan. 2.7 µ m. Kandungan air.4µ m. Rajah 1 di atas juga menunjukkan julat inframerah dapat menembusi tumbuhtumbuhan dengan sepenuhnya.iii.1. iii.1. ii. Kandungan bahan-bahan organik. Magnitudnya berubah-ubah dan pembalikan spektrum bagi tanah yang lembab adalah lebih rendah dari tanah yang kering. Perubahan adalah tinggi. 1. pembalikan bagi tumbuh-tumbuhan adalah dipengaruhi oleh jalur penyerapan air pada panjang gelombang 1. Secara amnya pertambahan bagi pembalikan adalah berkadar terus dengan pertambahan panjang gelombang. c) Spektrum mid inframerah (1.3 Ciri-ciri pembalikan spektrum air Geraf pembalikan spektrum bagi air (rajah 3) adalah berbeza jika .0 µ m) Di dalam julat spektrum ini.50%. Contohnya daun yang tebal mengalami ketiga-tiga proses di atas lebih tinggi berbanding dengan daun nipis. Rajah 1 C5646-TOPIK 2 Mohamad Abdul Rahman 3 2.3 3. Peratus kandungan pasir. dan iv. di antara 45% . Oleh itu proses tersebut amat bergantung kepada struktur binaan dalam daun tumbuh-tumbuhan. tanah liat dan lumpur. iaitu: i.9µ m dan 2. Ini disebabkan oleh proses penyerapan tenaga berlaku lebih tinggi pada tanah lembab. Ia juga dipengaruhi oleh ciri-ciri tanah. Kandungan bahan-bahan mineral.

terutama pada jalur P e m ba l i k a n 4 6 8 10 12 14 16 18 20 24 26 10 20 30 40 Panjang Gelombang x 10 -1 Tanah kering Tanah lembab P e m ba l i k a n 4 6 8 10 12 14 16 18 20 24 26 10 20 30 40 Panjang Gelombang x 10 -1 Air keruh Air jernih Rajah 3 C5646-TOPIK 2 Mohamad Abdul Rahman 4 inframerah dan mid inframerah.dibandingkan dengan tumbuh-tumbuhan dan tanah. Proses penyerapan tenaga elektromagnetik .

Dengan menggunakan data-data tersebut beberapa kelebihan dapat diutarakan. Di antaranya: a. Bagi menjalankan kerja-kerja identifikasi dan inventori kawasan pertanian dan perhutanan. Penggunaan teknologi penderiaan jauh dalam bidang pertanian dan perhutanan amatlah meluas di negara-negara maju seperti Amerika Syarikat dan Eropah. permukaan dasar. Walau bagaimanapun butiran air boleh juga dikenali melalui jalur inframerah.amat tinggi pada jalur tersebut. Dalam spektrum julat nampak pula. Maklumat-maklumat yang diperolehi ini boleh digunakan bagi mengukur tingkat kekeruhan air. Oleh itu pembalikan tenaga menjadi terlalu rendah. Bagi air jernih didapati hanya proses penyerapan berlaku pada panjang gelombang yang > 0. Kebolehan satelit penderiaan jauh dalam mengumpul . Oleh itu kebanyakan daripada pembalikan tenaga adalah dihasilkan oleh dasar permukaan.6 µm. bahan -bahan yang dikandungnya dan dasar air. Ini disebabkan pembalikan tenaga berlaku pada permukaan air. data dari satelit Landsat dan SPOT boleh digunakan. didapati pembalikan spektrum bagi air agak rumit kerana pembalikan tenaga dipengaruhi oleh: i. Bagi air yang keruh pula hasil pembalikan tenaga adalah tinggi jika dibandingkan dengan air jernih.2 IDENTIFIKASI DAN INVENTORI KAWASAN PERTANIAN / PERHUTANAN. permukaan air. dan iii. bahan-bahan yang terkandung dalam air seperti mendapan dan tumbuh-tumbuhan air. 2. ii. Maklumat-maklumat ini sangat berguna bagi menentukan corak kedalaman air tersebut.

Peta tematik yang menggambarkan jenis-jenis kawasan pertanian/perhutanan dan statistik keluasannya dapat juga dihasilkan. Dibandingkan dengan kaedah konvensional foto udara. h. Dengan bantuan komputer maklumat-maklumat yang diperolehi dapat dianalisa secara visual dan berkomputer. Ketepatan yang diperolehi dengan kaedah penderiaan jauh bagi menganalisa kawasan pertanian/perhutanan dipengaruhi oleh faktorfaktor berikut: .maklumat-maklumat yang ada di permukaan bumi secara lengkap dan meluas. c. g. e. b. Hasil pengelasan yang baik dapat diperolehi sekiranya data satelit berleraian tinggi seperti SPOT dan Tematic Mapper digunakan berbanding dengan data Landsat MSS. Ini boleh mempertingkatkan ketepatan hasil akhir. Pengemaskinian peta tematik dapat dilakukan. d. masa dan kos bagi pengeluaran hasil akhir dapat dikurangkan. C5646 -TOPIK 2 Mohamad Abdul Rahman 5 f. Penerokaan kawasan pertanian/perhutanan yang baru dapat juga dirancang melalui analisa imej satelit. Sebarang pertambahan atau perubahan pada maklumatmaklumat di kawasan pertanian/perhutanan dapat dinilai dari masa kesemasa dengan penggunaan data satelit kawasan yang sama tetapi berbeza tarikhnya. Penentuan ciri-ciri kawasan dapat dilakukan seperti kawasan tanaman getah dewasa dengan kawasan getah muda dapat dipisahkan kerana pembalikan spektrum bagi kedua-dua kawasan tersebut adalah berbeza.

d. Kedudukan alat pengesan pada satelit berbanding dengan matahari. Keadaan atmosfera.3 ANGGARAN TERHADAP HASIL PENGELUARAN. i. Jarak antara alat pengesan dengan objek di permukaan bumi. anggaran terhadap hasil pengeluarannya dapat ditentukan. C5646-TOPIK 2 Mohamad Abdul Rahman 6 2. . i. ii. ketinggian yang berbeza dsb. Taburan tumbuh-tumbuhan yang telah diserang penyakit. Keadaan pengurusan kawasan pertanian/perhutanan. c. Keadaan semasa pengambilan data satelit. Kadar penggunaan baja dsb. dan iii. Peringkat penologikal bagi tumbuh-tumbuhan (musim. Kadar pewrtumbuhan yang tidak sekata. dan iii. Masa penanaman yang tidak sekata. ii. i. Ciri-ciri kawasan pertanian/perhutanan. Sistem pengairan. iii. dan iii. Keadaan cuaca semasa pengambilan data. Jenis-jenis tanah dan strukturnya. Setelah proses pengelasan bagi sesuatu kawsan pertanian/ perhutanan dilakukan. Ini berdasarkan kepada jumlah keluasan yang telah dikira oleh komputer mengikut kelas-kelasnya. b.) ii. Kedaan alam sekitar. Bentuk rupabumi kawasan tersebut. i. ii.a.

Dari kedua-dua maklumat statistik di atas. 2.5 ANALISA KAWASAN PERTANIAN ATAU PERHUTANAN YANG MENGALAMI KEROSAKAN KERANA BENCANA ALAM Data satelit penderiaan jauh berleraian tinggi boleh digunakan bagi membuat penganalisaan kerosakan kawasan pertanian atau perhutanan yang . kajian telah dijalankan di negara Jepun dalam dua tahun berturut-turut untuk menganggarkan keluasan kawasan tanaman padi dan hasil pengeluarannya. Ketepatan ini boleh dipertingkatkan lagi jika data satelit berleraian tinggi seperti SPOT digunakan. Didapati ketepatan perangkaan yang diperolehi pada tahun pertama adalah 90% dan ditahun kedua 95%. Dengan ini hasil pengelasan bagi kawasan tersebut juga dapat dibezakan melalui analisa imej satelit serta lawatan di lapangan. jumlah hasil pengeluaran bagi satu-satu jenis pertanian/perhutanan dapat dikira secara anggaran. 2.4 PENENTUAN DAN PENGAWASAN KEPADA PENYAKIT TUMBUHTUMBUHAN Dengan menggunakan data satelit penderiaan jauh.Statistik purata hasil pengeluaran dalam unit tan/hektar bagi sesuatu jenis pertanian/perhutanan boleh diperolehi dari perangkaan yang telah ditetapkan atau melalui soal selidik di lapangan. Walau bagaimanapun. Pembalikan spektrum bagi tumbuh-tumbuhan yang mengalami penyakit samada disebabkan oleh bakteria atau binatang perosak didapati berbeza jika dibandingkan dengan tumbuh-tumbuhan hijau segar. penentuan dan pengawasan terhadap penyakit tumbuh-tumbuhan juga dilakukan. Sebagai contoh dengan mmenggunakan data satelit Landsat. faktor masa dan kos yang digunakan melalui kaedah penderiaan jauh bagi membuat anggaran hasil pengeluaran sesuatu jenis pertanian/perhutanan masih dianggap ekonomikal jika dibandingkan dengan kaedah pengukuran yang dilakukan sepenuhnya di lapangan. Hanya terdapat perbezaan lebihkurang 10% daripada perangkaan hasil pengeluaran padi yang sebenar.

Menentukan kawasan gelinciran tanah. Sebagai contoh kawasan pertanian yang mengalami kerosakan akibat banjir dapat ditentukan melalui penelitian kepada pembalikan spektrumnya. Ia dipengaruhi oleh keadaan kandungan air dan keadaan kerosakan tumbuh-tumbuhan tersebut. 2. dll. Melalui penelitian terhadap gambaran imej yang dipengaruhi oleh kandungan asap kebakaran dari satelit SPOT boleh juga digunakan bagi membantu proses penganalisaan.disebabkan oleh bencana alam. Menentukan bahan-bahan binaan bagi jalan dan bangunan. Bagi kawasan pertanian atau perhutanan yang mengalami kebakaran pula dapat ditentukan melalui satelit penderiaan jauh pada jalur terma inframerah. c. sistem pengairan dan sebagainya juga diperlukan bagi membantu proses penganalisaan.Dengan berpandukan kepada maklumat yang diperolehi dari data satelit kawasan yang mengalami kerosakan banjir dapat ditentukan. Jalur ini boleh memberikan maklumat mengenai haba atau objek yang panas dengan jelas. Kajian bahan-bahan galian d.6 GEOLOGI Data satelit penderiaan jauh boleh membantu ahli-ahli geologi dalam perkara-perkara berikut: a. Menghasilkan peta geologi. b. Disamping itu maklumat di lapangan mengenai kawasan C5646 -TOPIK 2 Mohamad Abdul Rahman 7 tersebut seperti keadaan permukaan bumi. Sebagaimana yang diketahui pengesan berbilang spektrum dari satelit Landsat dan SPOT boleh membezakan butiran air daripada butiran yang lain. keretakan dan analisa butiran linar. Lazimnya dapat dikatakan bahawa ahli-ahli geologi terlibat secara .

langsung dengan batu batan yang sejenis atau terdiri dari berbagai-bagai kandungan bahan mineral. Batu jenis intrusive egneous pula sukar . Kandungan bahan-bahan neutrin (zink dan tembaga) yang terdapat dalam tanah pula menjadi penghalang kepada proses pertumbuhan tanam-tanaman.2 Kadar Hakisan Kajian terhadap kadar hakisan dapat dijalankan melalui analisa secara ruang. Batu-batu jenis sedimentari adalah lebih mudah dikelaskan dengan kaedah penderiaan jauh berbanding dengan jenis ignius atau metamopik.6. Walau bagaimana pun melalui kajian-kajian yang dijalankan terhadap sumber-sumber yang mempengaruhi unsur-unsur geologi seperti kajian secara geobotani (iklim. 2. Kepadatan tumbuh-tumbuhan berbeza mengikut jenis batu-batan. 2. ianya dapat juga ditentukan dengan kaedah penderiaan jauh. C5646-TOPIK 2 Mohamad Abdul Rahman 8 Disamping itu liputan kawasannya juga adalah luas.1 Kajian Secara Geobotani Dengan kajian ini analisa terhadap tenaga elektromagnetik yang dibalikan oleh tumbuh-tumbuhan dapat memberikan gambaran unsur-unsur geologi untuk dikenalpasti. Misalnya hubungan antara tumbuh-tumbuhan dan jenis tanah adalah berkaitan dengan keadaan geologi kawasan tersebut. Pada imej satelit kesan hakisan yang berbeza-beza pada batu tersebut boleh dikenali. Kandungan air dalam tanah juga mempunyai hubungan kepada struktur butiran geologikal. seperti kawasan empangan biasanya terdapat pada kesan gelinciran. litupan tumbuhan dan jenis tanah). Batu jenis extrusive igneous dapat dikenal melalui kesan aliran lava. Masalah yang dialami ialah bagi menilai pembalikan spektrum unsur-unsur geologi. bentuk struktur butiran geologi dan maklumat-maklumat pembalikan spektrum. kadar hakisan.6. Oleh itu perkara-perkara di atas dapat ditentukan dengan kaedah penderiaan jauh.

2. data-data satelit dapat digunakan sepenuhnya dalam perkaraperkara berikut: a.4 Ciri-ciri Spektrum Kajian boleh dibuat bagi mengenal unsur-unsur geologi melalui pembalikan spektrumnya.7.6. Bagi menentukan bentuk dataran benua dan lautan yang luas. SPOT dan MOS boleh digunakan. rekahan lurah. 2.untuk dikenal memalui imej satelit kecuali ia telah terdedah akibat hakisan yang mana dikes yang terbentuk dapat dikenalpasti.6. kawasan kepulauan. samada dari satelit Landsat atau SPOT.2 µm. data satelit Landsat. data satelit yang sesuai digunakan adalah dari satelit NOAA dan Meteosat. Butiranbutiran yang tersebut di atas dapat ditentukan dengan mudah melalui analisa imej satelit. Inventori lokasi bagi kawasan empangan.9 dan 2. 2. kesan lipatan batu dan gelinciran yang berukuran antara 10 ~ 100 km. 1. kawah gunung berapi.3 Bentuk Struktur Butiran Geologi Pengenalan bentuk-bentuk struktur butiran geologi dengan penderiaan jauh adalah bergantung kepada leraian dan skala imej satelit. Masalah yang mungkin .9 dan 2. Penentuan bagi butiran lain seperti rangkaian gunung-ganang. Batu-batu jenis sedimentari pula proses penyerapan tenaga berlaku pada panjang gelombang 1. pencemaran air dan kaitan antara hidrologi dengan keadaan alam sekitar.4. dimana ukuran saiznya melebihi 1000 km. Penggunaan data satelit dalam bidang tersebut sangatlah menggalakan.1 Butiran Air Di Permukaan Bumi Secara am. 2.3 µm. tasek dan kolam air.7 SUMBER AIR Pengurusan terhadap sumber air merangkumi aspek yang luas seperti hidrologi. Contohnya batu-batu jenis igneus dapat dikenali dengan penelitian terhadap proses penyerapan tenaga elektromagnetik yang berlaku pada panjang gelombang 1.

Menggambarkan corak saliran air. Walau bagaimana pun ia boleh dikenal dengan cara lawatan kelapangan. Menentukan corak kedalaman.2 Butiran Terapung Di Permukaan Air Tumpahan minyak atau tumbuh-tumbuhan air di permukaan air dapat dikesan melalui penderiaan jauh. Oleh itu ia boleh memberikan gambaran yang luas dan lengkap mengenai bentuk permukaan . Perancangan terhadap kawasan yang dijangka mengalami banjir. e. 2. Data satelit yang berlainan tarikhnya boleh digunakan bagi meneliti sebarang perubahan yang berlaku disepanjang persisiran pantai atu sungai. maklumatmaklumat dan gambaran secara kasar bagi kawasan yang dijangka mengalami banjir dapat diperolehi bagi tujuan sesuatu perancangan supaya masalah tersebut dapat diatasi.7. corak saliran air dan kandungannya pada kawasan pertanian dapat digambarkan dengan jelas oleh satelit SPOT berbanding dengan gambaran yang ditunjukkan oleh peta berskalakecil. Dengan membuat penelitian pada imej satelit leraian tinggi seperti SPOT. Pengelasan yang menggambarkan perbezaan bagi mewakili kedalaman yang berbeza-beza. Tumbuh-tumbuhan yang terapung di permukaan air boleh dirakamkan dari satelit Landsat dan SPOT. C5646-TOPIK 2 Mohamad Abdul Rahman 9 c. Satelit ini mempunyai ketinggian 36. d. Data satelit HCMM dan Meteosat boleh digunakan untuk mengesan kawasan tumpahan minyak yang luas melalui jalur terma inframerah. Pengawasan terhadap persisiran pantai atau sungai. 2.timbul ialah jika terdapat tumbuh-tumbuhan dalam air dimana pembalikan spektrumnya hampir sama dengan pembalikan spektrum tanah yang lembab.000 km di atas satah khatulistiwa.8 KAJICUACA Maklumat-maklumat kajicuaca dapat diperolehi dari satelit Meteosat. b.

000.1µm) memberi maklumat tentang pergerakan awan dan kelajuan angin.000 dapat dikemaskini dari masa kesemasa melalui gambaran imej yang telah dihasilkan oleh satelit SPOT. Banyak butiran-butiran seperti jalan.10 PERANCANG BANDAR Penggunaan penderiaan jauh dalam merancang sesuatu bandar boleh membantu pihak perancang mendapatkan maklumat -maklumat seperti: a. c.4 1. 2. sistem perairan boleh dikemaskini jika terdapat C5646-TOPIK 2 Mohamad Abdul Rahman 10 sebarang perubahan. .1µm) memberi maklumat tentang kandungan wap air di angkasa. Jalur terma inframerah (10. b. Maklumat-maklumat tersebut diperolehi dari tiga jalur gelombang. sumber air dari segi pengurusan dan perangkaan.9 PEMETAAN Dengan adanya data satelit leraian tinggi dari SPOT yang boleh menggambarkan semua butiran permukaan bumi dengan jelas.bumi pada sela masa 30 minit. lengkap dan tepat. Maklumat-maklumat yang diperolehi amat berguna kepada ahli kajicuaca bagi membuat analisa ramalan keadaan cuaca. maka penggunaannya dibidang pemetaan amatlah sesuai. 2. Jalur nampak inframerah (0. keupayaan sistem pengairan. kawasan pertanian.5 12. perihal tanah (tataguna tanah.5µm) memberi maklumat tentang suhu awan dan ketinggiannya. kawasan perhutanan.7 7. Di antaranya ialah maklumat-maklumat dari peta topografi yang berskala 1:50. 1:25. jenisnya dll) b. c. iaitu: a. Dengan cara ini faktor masa dan kos dapat dikurangkan jika dibandingkan dengan kaedah konvensional foto udara. Jalur mid inframerah (5.

memerhati kandungan melalui ultrabunyi. Penderiaan jarak jauh merupakan pemerolehan maklumat berskala kecil atau besar bagi sebarang objek atau fenomena. Tomografi Pancaran Positron (PET). platform pengumpulan cerapan Bumi atau satelit cuaca. pengawasan tapak pembinaan.d. belon. Pengimejan Resonans Magnetik (MRI). atau kapal). platform belon cuaca mencerap lautan dan atmosfera. dan penyiasat angkasa semuanya menggunakan pendeiaan jarak jauh. Maka. istilah lazimnya merujuk kepada penggunaan teknologi penderiaan imej termasuklah peralatan di atas kapal udara dan kapal angkasa. satelit. dan berbeza dengan bidang yang melibatkan imej seperti pengimejan perubatan. . penderiaan jarak jauh merupakan pengumpulan melalui pelbagai peranti untuk mengumpulkan maklumat bagi objek atau kawasan yang diberikan. Dalam kegunaan moden. Sebagai latihan. kapal angkasa. dengan menggunakan peranti penderiaan masa benar atau rakaman yang tidak bersentuhan atau dengan jarak dekat (seperti kapal terbang.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful