P. 1
BAB 4-Kekayaan Ekonomi Sarawak Mendorong Penjajahan Keluarga Brooke

BAB 4-Kekayaan Ekonomi Sarawak Mendorong Penjajahan Keluarga Brooke

|Views: 1,545|Likes:

More info:

Published by: andi nur aqilah binti a.karim on Jan 12, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/03/2013

pdf

text

original

SEJARAH - TINGKATAN 2 KEKAYAAN EKONOMI SARAWAK MENDORONG PENJAJAHAN KELUARGA BROOKE

PETA KONSEP

Pengenalan
1. Pada peringkat awal, negeri Sarawak berada di bawah pemerintahan Kesultanan Brunei.

2. Kekayaan hasil bumi Sarawak mendorong James Brooke untuk menguasainya. 3. Akhirnya, Sarawak berada di bawah pemerintahan keluarga Brooke dari tahun 1841 hingga 1946.

Perpecahan Membuka Ruang Penjajahan
1. Sarawak pada mulanya berada di bawah pengaruh Kesultanan Brunei sebelum kurun ke-19. 2. Pembesar-pembesar tempatan yang dilantik oleh Sultan Brunei mentadbir wilayah di Sarawak tanpa campur tangan Kesultanan Brunei. 3. Kekayaan Sarawak dengan antimoni dan emas telah menyebabkan Sultan Brunei mengubah dasar pemerintahnya. 4. Pada kurun ke -19, Pangeran Muda Mahkota telah dilantik menjadi wakil pemerintah Kesultanan British dan telah mengambil kuasa politik pembesar tempatan di Sarawak. 5. Beliau juga telah mengambil alih perdagangan emas dan antimoni serta mengenakan cukai kepada penduduk tempatan. Orang Bidayuh yang bekerja di lombong antimoni juga tidak diberikan upah. 6. Keadaan ini telah menimbulkan perasaan marah kepada penduduk tempatan dan mereka telah menentang Pangeran Indera Mahkota. Mereka juga ingin bebas daripada pemerintahan Kesultanan Brunei. 7. Pangeran Indera Mahkota gagal menyekat kebangkitan rakyat Sarawak lalu Sultan Brunei telah menghantar Pangeran Raja Muda Hashim untuk membantu Pangeran Indera Mahkota.

Negeri Sarawak pada tahun 1840

8. Pangeran Raja Muda Hashim pula telah meminta bantuan pedagang British, James untuk menghentikan pemberontakan itu. Pangeran Raja Muda Hashim telah Brooke berjanji akan melantik James Brooke menjadi Gabenor Sarawak sekiranya beliau berjaya menghentikan pemberontakan itu. 9. Dengan bantuan daripada James Brooke dan tenteranya, Pangeran Raja Muda Hashim telah berjaya menamatkan pemberontakan itu tetapi jawatan James Brooke sebagai Gabenor Sarawak tidka mendapat persetujuan daripada Sultan Brunei lalu melengah - lengahkan perlantikan itu. 10. James Brooke marah dengan keputusan tersebut lalu membedil bandar Kuching.

Pangeran Raja Muda Hashim menandatangani perjanjian dengan James Br ooke dan telah melantik James Brooke sebagai Gabenor Sarawak yang pertama. 11. Antara syarat-syarat yang terkandung dalam perjanjian itu: (a) James Brooke memerintah negeri Sarawak dan menguasai segala hasilnya. (b) James Brooke harus menghormati dan memelihara undang-undang dan adat istiadat orang Melayu. 12. James Brooke kemudiannya telah berjumpa dengan Sultan Brunei ketika itu, Sultan Omar Ali Saifuddin pada tahun 1842 bagi mengesahkan kedudukannya sebagai Gabenor Sarawak. 13. Kedatangan James Brooke bersama angkatan tenteranya telah menyebabkan sultan terpaksa mengiktiraf perjanjian yang telah ditandatangani oleh beliau dan Pangeran Raja Muda Hashim.

14. Sultan Omar Ali Saifuddin telah cuba menyerang James Brooke tetapi dapat dikalah oleh James Brooke dengan bantuan daripada angkatan tenteranya. 15. Dengan kekalahan itu, baginda terpaksa mengiktiraf James Brooke sebagai Raja Sarawak yang merdeka dan mempunyai kedaulatan penuh ke atas Sarawak.

Sarawak seperti yang diserahkan oleh Sultan Brunei kepada James Brooke.

Keluarga Brooke Meluaskan Kuasa
1. Antara tahun 1853 hingga tahun 1905, James Brooke dan Charles Brooke berjaya meluaskan kawasan pemerintahan mereka setelah dibantu oeleh angkatan laut

British.

2. Sehingga tahun 1905, keluarga Brooke berjaya meluaskan wilayahnya hingga ke sempadan Brunei. Kawasan yang dikuasai oleh keluarga Brooke di Sarawak dari tahun 1853 hingga tahun 1905 3. Akhirnya sempadan negeri Sarawak yang dibentuk oleh keluarga Brooke kekal sehingga hari ini.

Kawasan yang dikuasai oleh keluarga Brooke di Sarawak dari tahun 1853 hingga tahun 1905

Keluarge Booke Memantapkan Pentadbiran
1. Semasa pemerintahan James Brooke, beliau telah melibatkan beberapa orang tempatan untuk menambat hati penduduk tempatan. 2. Datu Patinggi, Datu Bandar dan Datu Temenggung bertanggungjawab menasihati beliau dalam hal-hal yang berkaitan dengan undang-undang dan adat tempatan.

3. James Brooke juga telah membentuk Majlis Tertinggi dan Majlis Negeri. Sarawak pula telah dibahagikan kepada lima bahagian dan setiap bahagian ditadbir oleh Majlis Bahagian. 4. Majlis Tertinggi dianggotai oleh Residen Bahagian Pertama dan juga empat orang Datu Melayu dan bertujuan menasihati James Brooke serta membuat dasar serta undang-undang dan peraturan yang berkaitan dengan pentadbiran negeri Sarawak.

Pembahagian Sarawak mengikut bahagian pada masa pemerintahan keluarga Brooke 5. Majlis Negeri pula dianggotai oleh ketua kaum bumiputera ditubuhkan bertujuan untuk memberi peluang kepada pemimpin bumiputera menyuarakan pendapat dan bertukar fikiran dalam satu perjumpaan yang diadakan tiga tahun sekali serta mengambil bahagian dalam pentadbiran. 6. Majlis Bahagian telah dianggotai oleh Residen, Penolong Residen, Penolong Pegawai Daerah, Pegawai Anak Negeri dan Ketua Kampung. Majlis ini bertujuan menasihati Residen, menjaga keamanan, mengetuai operasi ketenteraan dan juga mengutip cukai. 7. Beberapa jabatan juga telah ditubuhkan untuk melancarkan pentadbiran seperti Jabatan Kehakiman, Jabatan Polis, Jabatan Kastam dan Cukai serta Jabatan Pos. 8. Mahkamah keadilan turut diwujudkan. Kesalahan sivil bagi orang Melayu, orang Dayak dan orang Cina akan diadili oleh ketua-ketua mereka. 9. Tetapi bagi kes jenayah dan kes yang melibatkan lebih daripada satu puak, Raja Sarawak, Residen atau Timbalan Residen akan menghakiminya. 10. Pengaruh British di Sarawak telah diperkukuhkan apabila Charles Brooke menandatangani perjanjian pada tahun 1888 lalu menjadikan Sarawak sebagai sebuah negeri naungan British.

11. Pada 24 September 1941, Charles Vyner Brooke telah mengisytiharkan perlembagaan Sarawak yang memberi kuasa pemerintahan kepada rakyat Sarawak sempena perayaan 100 tahun pemerintahan keluarga Brooke.

Perubahan Ekonomi di Bawah Pentadbiran Keluarga Brooke
1. Kemasukan pelabur asing secara besar-besaran tidak digalakkan oleh keluarga Brooke bertujuan untuk menjaga kepentingan ekonomi mereka di Sarawak. 2. Keluarga Brooke turut mengeksploitasi kekayaan hasil hutan Sarawak seperti sarang burung, getah jelutung dan rotan. 3. Sarawak juga sesuai utnuk tanaman baru seperti getah dan tembakau. 4. Tanaman tradisional juga turut diusahakan dengan giat termasuklah kelapa, gambir, lada hitam, sagu atau rumbia. 5. Negeri Sarawak juga kaya dengan sumber galian yang berharga seperti antimoni, emas, arang batu, raksa dan minyak. 6. Keluarga Brooke memberi peluang kepada orang Cina untuk bergiat dalam bidang perdagangan dan perlombongan. 7. Pembangunan ekonomi dan sosial negeri Sarawak dikatakan tidak seimbang kerana kebanyakkan pembangunan yang diadakan hanya tertumpu di Bahagian Pertama dan Bahagian Kedua.

Hasil Hutan Mengukuhkan Keuntungan
1. Keluarga Brooke turut menggalakkan penyertaan penduduk dalam kegiatan memungut hasil hutan untuk meningkatkan pendapatan kerajaan. 2. Sarang burung mempunyai khasiat dan dijual dengan harga yang tinggi. Hasil ini boleh didapati di gua batu kapur seperti di Gua Niah.

3. Antara hasil hutan lain yang diusahakan untuk tujuan eksport ialah kapur barus, rotan, damar, getah jelutung dan kayu balak. 4. Hasil jelutung dieksport ke Amerika Syarikat manakala hasil rotan dieksport ke Eropah. 5. Kegiatan pembalakan di Sarawak diusahakan oleh Syarikat Borneo dan orang Cina di sekitar Sungai Rajang. Hasil pembalakan di Sarawak diusahakan oleh Syarikat Borneo dan orang Cina di sekitar Sungai Rajang. Hasil pembalakan pula dieksport ke Hong Kong, Australia dan Amerika Syarikat. 6. Dalam perjanjian itu juga, kedudukan Sultan Johor adalah lebih tinggi daripada Pesuruhjaya British dan baginda boleh berhubung terus dengan kerajaan Britis h. 7. Pegawai British yang berada di Johor tidak bertugas sebagai Penasihat British tetapi hanya bertugas sebagai Konsul. 8. Baginda juga telah mengisytiharkan Undang-undang Tubuh Johor sebagai perlembagaan negeri yang banyak membawa permodenan kepada negeri Johor. 9. Ketokohan yang terserlah dalam diri Sultan Abu Bakar telah diiktiraf oleh pemerintah British dan beliau telah digantikan oleh anakandanya, Sultan Ibrahim.

Kemajuan Pertanian Menguntungkan Keluarga Brooke
1. Semasa pemerintahan keluarga Brooke, tanaman tradisional seperti kelapa, gambir, lada hitam, sagu atau rumbia ditanam secara meluas untuk tujuan eksport. 2. Pada tahun 1885, hasil gambir yang dieksport adalah sebanyak 1 370 tan. 3. Lada hitam diusahakan oleh orang Cina di sekitar Bahagian Pertama dan Bahagian Ketiga manakala orang Melayu pula menanam kelapa di Bahagian Pertama dan Bahagian Kedua. 4. Tanaman sagu pula ditanam di sepanjang tebing Sungai Iga n, Oya, Mukah dan Bintulu. 5. Untuk meningkatkan lagi hasil eksport, Brooke telah memperkenalkan tanaman baru seperti getah dan tembakau. 6. Tanaman getah diusahakan oleh pekebun kecil, namun pada kurun ke -20 getah muncul eksport kedua Sarawak selepas minyak. 7. Tembakau pula banyak ditanam di Lundu dan hasilnya telah dieksport ke London.

Perlombongan Memantapkan Kekayaan Keluarga Brooke
1. Kegiatan perlombongan seperti emas, antimoni, arang batu dan minyak mula ditingkatkan semasa pemerintahan keluarga Brooke. 2. Pada peringkat awal, perlombongan emas telah diusahakan oleh orang Cina di sekitar

Bau. 3. Pada tahun 1857, berlaku satu pemberontakan oleh pelombong Cina kerana tidak berpuas hati dengan kadar cukai yang dikenakan oleh kerajaan Brooke. 4. Walau bagaimanapun, pemberontakan itu berjaya dipatahkan oleh Brooke dan pelombong Cina telah melarikan diri ke Saribas. 5. Akhirnya kegiatan perlombongan emas telah diambil alih oleh Syarikat Borneo. 6. Hasil perlombongan emas meningkat dan Sarawak muncul sebagai pengeksport emas yang penting pada kurun ke-20. 7. Selain emas, antimoni juga merupakan logam yang berharga di Sarawak. 8. Syarikat Borneo telah memonopoli perusahaan antimoni yang diusahakan di Bau dan Kuching. 9. Antara tahun 1870 hingga 1916, jumlah hasil antimoni yang dieksport adalah bernilai hampir dua juta dolar. 10. Namun pada akhir kurun ke-20, pengeluaran antimoni mula merosot kerana sumbernya semakin berkurangan. 11. Menjelang tahun 1882, hasil perlombongan emas, antimoni, arang batu dan raksa telah berkurangan. 12. Kegiatan cari gali minyak giat diusahakan dan pada tahun 1909, The Angl o-Saxon Oil Company telah mendapat konsesi untuk menjalankan kegiatan perlombongan petroleum di Sarawak. 13. Pada tahun 1882, telaga petroleum yang pertama digali di Miri dan kilang untuk menapis minyak didirikan di Lutong pada tahun 1917.

Perubahan Sosial di Bawah Pentadbiran Keluarga Brooke
1. Untuk mengukuhkan kedudukan dan kekuasaannya di Sarawak, keluarga Brooke telah memperkenalkan dasar pecah dan perintah. 2. Mengikut dasar tersebut, masyarakat Sarawak yang berbilang kaum dipisahkan dengan kegiatan ekonomi dan petempatan yang berbeza.

3. Perkembangan ekonomi dan pertambahan penduduk yang pesat telah membawa kepada perkembangan bandar-bandar seperti Kuching, Miri dan Sibu.

4. Bandar-bandar tersebut berkembang menjadi pusat pentadbiran dan perdagangan. 5. Perkembangan kemudahan asas pula hanya bertumpu di kawasan bandar yang merupakan kawasan pentadbiran dan pusat kegiatan ekonomi. 6. Kawasan bandar juga dilengkapi dengan memudahan asas seperti jalan raya, bekalan air dan elektrik. 7. Jalan raya hanya terdapat di bandar Kuching dan Miri. Landasan kereta api pula dibina menghubungkan Kuching dengan Bau. 8. Namun, sebahagian besar pengangkutan di Sarawak bergantung kepada pengangkutan air. 9. Perkhidmatan syarikat perkapalan seperti Singapore and Sarawak Steamship Company terdapat di bandar Kuching. 10. Pada tahun 1924, perkhidmatan kapal terbang air mula beroperasi untuk menghubungkan bandar Kuching dengan Singapura. 11. Untuk melicinkan urusan pentadbiran, kerajaan Brooke turut memperkenalkan perkhidmatan pos, telegraf dan telefon. 12. Perkhidmatan telegraf antara Kuching dengan Singapura bermula pada tahun 1897. 13. Golongan mubaligh Kristian pula memainkan peranan penting untuk membina hospital di bandar Kuching dan Sibu. 14. Sistem pendidikan kurang diberi perhatian oleh keluarga Brooke. Namun, Charles Brooke membina sekolah untuk orang Melayu dan Cina. Sekolah untuk orang Dayak tidak digalakkan untuk mengekalkan cara hidup dan tradisi mereka. 15. Pada tahun 1883, keluarga Brooke telah membina sekolah rendah yang menggunakan bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar. 16. Tujuannya untuk melatih orang-orang Melayu Sarawak menjadi guru-guru di sekolah

Melayu atau kakitangan rendah kerajaan. 17. Buku-buku dari Semenanjung Tanah Melayu dibawa masuk ke Sarawak untuk digunakan di sekolah rendah Melayu. 18. Kerajaan Brooke memberi galakan kepada mubaligh Kristian untuk mendirikan sekolah-sekolah Inggeris. 19. Sekolah Cina pula dibina oleh orang Cina sendiri. Guru-guru, sukatan pelajaran dan buku-buku pelajaran dibawa dari negara China. 20. Sekolah untuk kaum Melanau pula didirikan pada tahun 1917.

21. Pada tahun 1924, kerajaan Brooke menubuhkan Jabatan Pelajaran bertujuan untuk mengawal perkembangan pendidikan di Sarawak. 22. Guru-guru di sekolah kerajaan mendapat latihan di Maktab Perguruan Sultan Idris sehinggalah Maktab Perguruan Kent didirikan pada tahun 1940.

RUMUSAN
1. Kelemahan pentadbiran pembesar Brunei telah membawa kepada campur tangan James Brooke di Sarawak. 2. Brooke berjaya meluaskan kuasanya di Sarawak melalui ketenteraan. Hasilnya, Brooke telah mengeksploitasi ekonomi Sarawak dan selama 105 tahun pemerintahannya Brooke telah mengadakan perubahan dalam bidang pentadbiran, ekonomi dan sosial. 3. Walau bagaimanapun perubahan yang dibuat tidak dapat dinikmati oleh rakyat tempatan kerana perubahan ini hanya dinikmati oleh mereka yang tinggal di banda r

sahaja sedangkan kebanyakan penduduk tempatan tinggal di pedalaman. 4. Penguasaan kuasa Barat yang berterusan ke atas Sarawak telah menimbulkan kemarahan rakyat yang akhirnya membawa kepada pemberontakan.

Copyright © 2005 Kenshido International Sdn Bhd

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->