1.

0

PENGENALAN

1.1

Konsep Perkembangan Kanak-Kanak

Menurut Mok Soon Sang (2008), perkembangan merupakan satu proses yang berterusan dari peringkat lahir hingga peringkat kematangan. Mengikut ahli psikologi perkembangan manusia dari aspek perubahan jasmani, kognitif, emosi, sosial dan rohani adalah dipengaruhi oleh 2 faktor yang utama iaitu faktor baka dan faktor persekitaran. Perkembangan juga boleh disifatkan sebagai pengaliran yang saling berkait antara perubahan kuantitatif dan perubahan kualitatif yang menuju ke arah tertentu. Menurut Atan Long pula, perkembangan ialah perubahan kualitatif. Ia tidak dapat diukur secara kuantitatif tetapi jelas dilihat perubahan telah berlaku kerana sifat baru berlainan daripada peringkat yang lebih awal. Gesell (1949) menyatakan, walaupun tidak ada dua individu yang benar-benar serupa, secara global semua kanak-kanak yang normal cenderung mengikut susunan pertumbuhan yang biasa dilalui oleh kanak-kanak.

Kesimpulannya perkembangan dapat ditakrifkan sebagai satu perubahan kualitatif yang sistematik meliputi aspek biologi, kognitif dan sosioemosi. Perubahan tersebut adalah berterusan dalam mematangkan dan mendewasakan suatu benda hidup hingga ke akhir hayatnya. Bil 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. Peringkat Peringkat Pralahir Peringkat Bayi Peringkat Awal Kanak-Kanak Peringkat Akhir Kanak-Kanak Peringkat Awal Remaja Peringkat Akhir Remaja Peringkat Dewasa Peringkat Tua Umur Dalam Kandungan 0-2 tahun 2-6 tahun 6-12 tahun 12-15 tahun 15-21 tahun 21-60 tahun 60 tahun ke atas

Jadual 1.0 Peringkat Pertumbuhan dan Perkembangan Manusia
1

2.0

PRINSIP PERKEMBANGAN KANAK-KANAK

Menurut Ee Ah Meng (2005), prinsip perkembangan kanak-kanak dapat dikelaskan kepada 8 bahagian. Prinsip yang pertama ialah mengikut arah tertentu. Arah -arah itu seperti arah kepala ke kaki (cephalocaudal) yang

mana struktur dan fungsi berlaku di bahagian kepala terlebih dahulu sebelum bahagian badan dan kaki. Arah kedua ialah arah tengah ke tepi (proximodistal). Perkembangan berlaku dari bahagian tengah menghala ke bahagian luar badan dan ke bahagian hujung anggota. Prinsip kedua ialah berlaku secara berterusan yang mana perkembangan berlaku secara berterusan daripada lahir sehingga mati. Perkembangan ini juga berlaku pada kelambatan atau kecepatan yang berbeza-beza. Prinsip yang ketiga adalah susun atur yang tersendiri. Corak perkembangan bayi adalah sama daripada satu peringkat ke peringkat yang lain. Sebelum berjalan, lazimnya seorang kanak-kanak berdiri terlebih dahulu

. Prinsip yang keempat pula adalah berlaku secara menyeluruh di mana otototot besar akan berkembang terlebih dahulu berbanding dengan otot-otot kecil. Contohnya seorang kanak-kanak kecil bermula dengan menggenggam sebatang pensel sebelum dia dapat memegangnya. Prinsip kelima ialah kadar kecepatan yang berbeza. Kecepatan dalam proses perkembangan tidak pernah sama. Anggota yang berlainan mempunyai kecepatan yang berlainan. Seterusnya ialah prinsip keenam ialah setiap anggota saling berkaitan dan mempengaruhi. Perkembangan dan pertumbuhan satu-satu anggota adalah berkaitan dan mempengaruhi perubahan keseluruhan anggota lain. Prinsip ketujuh ialah corak perkembangan yang berbeza mengikut individu. Maka, tidak semua kanak-kanak sampai kepada titik perkembangan yang sama pada peringkat umur yang sama. Prinsip terakhir adalah berlaku secara berperingkat. Hidup manusia adalah mengikut peringkat-peringkat tertentu. Setiap peringkat dapat dibezakan melalui sifat yang nyata bagi peringkat itu.

2

di kalangan ahli dalam satu kumpulan keluarga .1 BAKA (NATURE) Baka ialah pewarisan keturunan. 3. kognitif. Faktor baka nukleoprotein yang (nature) lebih dikenali sebagai gen yang terdiri daripada menentukan baka atau ciri keturunan. 3 . Kelimalima aspek ini pula adalah berasakan kepada 2 faktor yang utama iaitu dipengaruhi oleh faktor baka dan faktor persekitaran. Gen akan memberi sifat unik kepada setiap manusia. Mengikut kajian.0 FAKTOR-FAKTOR YANG MEMPENGARUHI PERKEMBANGAN KANAKKANAK Mengikut kajian ahli psikologi. Pengaruh genetik atau baka ke atas pertumbuhan dan perkembangan manusia ini sebenarnya dipelopori oleh Johann Gregor Mendel(1822-1889). Sebagai contoh ialah saiz badan. Amran Schienfed mengatakan bahawa baka menentukan persamaan antara ibu bapa dengan anak-anaknya.3. ketinggian dan rambut. sosial dan rohani. Tidak dinafikan bahawa pertumbuhan dan perkembangan individu dipengaruhi oleh faktor genetik individu tersebut. emosi. Ianya juga dianggap sebagai perhubungan genetik di antara generasi manusia. kromosom mengadungi bahan DNA dan RNA dan masing-masing membawa gen-gen yang mengandungi sifat-sifat baka. Menurut Ee Ah Meng (2005) baka merupakan ciri-ciri yang diturunkan melalui ibu bapa kepada anak-anaknya melalui gen. perkembangan kanak-kanak dipecahkan kepada 5 aspek iaitu aspek jasmani. yang berupa benang halus yang terdapat dalam nukleus sel sperma (jantan) juga sel ovum (betina). Kedudukan nukleoprotein terletak di atas lokus kromosom.

penggunaan dahah turut mengakibatkan bayi terjejas dan kemungkinan juga akan mengalami kecacatan. makanan. b) Kategori Selepas Lahir Kategori di mana bayi sudah dilahirkan. persekitaran merujuk kepada luaran individu dan faktor bakanya yang bermula daripada peringkat persenyawaan. Perbezaaan gaya hidup sesebuah institusi keluarga seperti suasana rumah. Edgar Vinacke mengatakan persekitaran adalah segala kuasa yang kompleks yang boleh mempengaruhi tingkah laku individu. Secara umumnya. Faktor kedua ialah faktor pemakanan.kanak selepas lahir. faktor persekitaran ini terbahagi kepada dua kategori iaitu: a) Kategori Pralahir Antaranya faktor yang mempengaruhi bayi ketika berasa dalam kandungan ialah faktor usia. Pendedahan kepada x-ray yang berlebihan juga boleh mengakibatkan bayi cacat jasmani dan mental. Menurut Amram Schienfield. Faktor ini merujuk kepada keadaan semasa proses perkembangan kanak-kanak. asuhan dan status 4 .2 PERSEKITARAN (NURTURE) Menurut Kamaruddin Hj Husin (1998). guru dan sekolah dan banyak lagi merupakan faktor perkembangan kanak. kebudayaan. Begitu juga dengan emosi ibu ketika mengandung. takut dan sebagainya berkemungkinan melahirkan bayi yang kurang sihat. Semasa mengandung ibu perlulah menjaga pemakanan kerana makanan yang seimbang akan menjamin kesihatan dan pertumbuhan yang normal setelah bayi dilahirkan. Antara lain. Keluarga. Normal L Munn telah mengatakan persekitaran ialah segala benda yang ada di sekeliling unit-unit kebakaan. rakan sebaya. Ibu yang berada dalam keadaan tertekan. Usia ibu yang lanjut boleh mengakibatkan kecacatan mental bayi atau tahap kecedasannnya kurang. Sementara itu W.3. status sosio-ekonomi.

Perkembangan ini meliputi fizikal.adik beradik.anak dipenuhi dengan baik.rakan. Gaya hidup yang sihat yang diamalkan oleh setiap ahli keluarga seperti sentiasa menjaga kesihatan.sosio-ekonomi keluarga akan melahirkan individu yang mengikut perbezaan kadar perkembangannya. dan amalan masyarakat. Misalnya kanak-kanak sekarang lebih gemar menonton televisyen tidak seperti kanak-kanak dulu yang lebih gemar bermain permainan tradisional KRONOSISTEM 5 .Selain itu. nilai. Teori Ekologi Bronfenbrenner menjelaskan perkembangan kanak-kanak sebagai hasil interaksi antara alam persekitaran dengan kanak-kanak tersebut.jiran dan guru. Perubahan keadaan dalam suatu tempoh masa. Ibu bapa perlu memastikan keperluan kasih sayang anak. Keluarga yang mempunyai status sosio-ekonomi yang baik akan membantu perkembangan intelek dan fizikal kanak-kanak ke tahap optimum kerana keluarga ini berupaya memberi makanan yang berzat dan seimbang serta kemudahan pendidikan yang sempurna kepada anak-anak. EKOSISTEM MAKROSISTEM . faktor pemakanan juga turut mempengaruhi perkembangan kanak-kanak. bersenam. Misalnya di sesetengah masyarakat. Menurut beliau persekitaran perkembangan individu terdiri daripada lima sistem iaitu : Persekitaran terdekat di mana kanak-kanak dapat berinteraksi secara langsung seperti ibu bapa. rumah-jiran MIROSISTEM MESOSISTEM Pengalaman persekitaran yang tidak melibatkan murid secara langsung tetapi keputusan yang diambilnya memberi kesan kepada orang yang terlibat dengan kanak-kanak Perkembangan individu dipengaruhi oleh norma-norma. peranan jantina dititikberatkan. tidak merokok akan membentuk sebuah keluarga yang proaktif dan sempurna. mental dan kerohanian kanakkanak. Perhubungan antara mikrosistem seperti keadaan di rumah boleh mempengaruhi tingkah laku individu di sekolah seperti rumah-sekolah.

iaitu aktiviti atau proses memperolehi ilmu secara taakulan atau pemikiran melalui deria. 6 . iaitu peringkat pertengahan dan akhir kanak-kanak. peringkat pertengahan dan akhir kanak-kanak (6-12 tahun) dan akhir sekali ialah tugas perkembangan di peringkat remaja (12-18 tahun). Beliau menegaskan bahawa perkembangan personaliti seseorang dipengaruhi oleh nilai-nilai. berkaitan dengan perkembangan Beliau menghuraikan perkembangan utama manusia sebagai satu tugas. kanak-kanak meronta-ronta membentuk sifat-sifat kebebasan bagi membuat keputusan-keputusan yang bersesuaian pada fikiran mereka dan bersifat peribadi.1 TEORI ROBERT HAVIGHURST Robert Havighurst. perkembangan kognitif kanak-kanak adalah bergantung kepada perkembangan otak dan sensori motor (fizikal) serta interaksi dengan orang yang lebih berpengalaman. Havighurst telah membahagikannya kepada 3 peringkat iaitu peringkat bayi dan awal kanakkanak (0-6 tahun). 4. Pada peringkat 6-12 tahun.4. norma-norma dan budaya masyarakat. Hal in bermaksud.0 2 TEORI PERKEMBANGAN KOGNITIF KANAK-KANAK UMUR 6-12 TAHUN Kognitif adalah berkait rapat dengan kognisi. seorang ahli psikologi Amerika Syarikat terkenal dengan teori perkembangan jasmani atau bercorak fizikal sosiobudaya seseorang. yang dilahirkan di dalam kehidupan individu pada suatu peringkat tertentu. seperti berjalan. berlari atau melompat. iaitu perkembangan sosial.

Pada peringkat umur ini juga kanak-kanak memperoleh kesedaran mengenai perbezaan peranan kejantinaan. Peranan ini dapat diperhatikan dengan jelas dalam kehidupan seharian kanak-kanak tersebut. Perkembangan ini selaras dengan hujah-hujah yang dikemukakan oleh Havighurst yang menyatakan kanak-kanak pada lingkungan umur tersebut akan menguasai kemahiran asas 3M. Kanak-kanak juga mneyedari kemahiran-kemahiran asas dalam kehidupan. Golongan lelaki mempunyai peranan yang berbeza dengan golongan wanita.Konsep-konsep yang abstrak dalam kehidupan juga mula disedari dan dikuasai oleh kanak-kanak pada peringkat umur ini. Pelbagai kebolehan yang mula dikuasai oleh kanak-kanak menjadikan mereka mula belajar berdikari seperti mahu pergi ke sekolah tanpa dihantar ibu bapa. Selain itu. Apabila ditinjau perkembangan kanak-kanak di Malaysia didapati kanak-kanak yang pada kebiasaannya berada di sekolah rendah sudah berjaya menguasai kemahiran 3M iaitu kemahiran menulis. membaca dan mengira. Perasaan ingin tahu kanak-kanak pada ketika ini biasanya mula berkembang. 7 . mahu membeli barang-barang mereka sendiri dan sebagainya. Antara kemahiran sosial yang dipraktikkan adalah kemahiran bersoal jawab dan kemahiran mendengar hujah atau alasan. kanak-kanak juga menunjukkan tanda-tanda mempraktikkan kemahiran sosial dalam hubungan interpersonal dengan rakan sebaya. Antara konsep-konsep abstrak tersebut ialah konsep-konsep yang nilai dan moral masyarakat dan agama.

sikap mementingkan diri sendiri dan tidak mengendahkan keperluan orang lain akan beransur hilang kerana pada peringkat ini kanak-kanak akan bersifat lebih matang dan terbuka . diikuti dengan luputnya pemusatan perhatian terhadap satu-satu benda. Berdasarkan eksperimen dan pemerhatiannya.4. klasifikasi. (Rohayaty Mohd.Bagi kanak-kanak berumur 6-12 tahun. beliau mendapati bahawa unsur egosentrik kanak-kanak mula luput secara beransur-ansur dari umur 7 tahun hingga 12 tahun.dan penghilangan sifat Egosentrisme. Majzub. reversibility. konversasi. Piaget membahagikan 4 peringkat ini sebagai Peringkat Deria Motor (0-2 tahun). 1993). situasi dan orang yang telah mereka lihat. Peringkat Pra-Operasi (2-7 tahun). Piaget terkenal dengan teori perkembangan kognitifnya. decentering. Menurut Piaget. Proses-proses penting dalam tahap ini ialah pengurutan. Peringkat Operasi Konkrit (7-12 tahun) dan akhir sekali ialah Peringkat Operasi Formal (selepas 12 tahun). Ketika ini. Piaget mendapati perkembangan kognitif kanak-kanak berbeza dan berubah melalui 4 peringkat mengikut perubahan umur mereka.2 TEORI JEAN PIAGET Jean Piaget merupakan ahli psikologi dan pendidik yang terkenal. Beliau dilahirkan di Switzerland pada 9 Ogos 1896 dan meninggal dunia pada tahun 1980. mereka berada pada tahap ketiga berdasarkan teori Piaget yang dikenali sebagai tahap operasi konkrit iaitu berlaku semasa kanak-kanak berusia 7 hingga 11 tahun. 8 . pada peringkat ini kanak-kanak mengalami perkembangan pesat dalam proses operasi kognitif dan mengaplikasi kemahiran ini apabila berfikir tentang objek.

Pada peringkat ini. perasaan ingin tahu kanak-kanak mula meningkat dan gemar memerhati dan bertanyakan sesuatu yang menarik minat mereka kepada orang yang lebih dewasa. Berkembangnya semangat inkuiri ini seterusnya menyebabkan mereka mula menerima pendapat orang lain. keseimbangan dan akomodasi yang berkait rapat dengan pembelajaran kognitif seseorang individu. Pada peringkat ini. Mereka faham akan konsep-konsep pengelasan. Mengikut Jean Piaget dalam buku Mok Soon Sang (2005). iaitu skema. kanakkanak akan mula belajar bermain dan bergaul dengan rakan-rakan yang sebaya kerana pada tahap ini mereka akan mula memasuki zaman persekolahan. adaptasi. kanak-kanak pada peringkat ini juga dapat mempelajari lebih daripada dua perkara pada satu-satu masa dan dapat menguasai konsep keabadian. terkandung 5 konsep yang asas.1 Konsep-Konsep Asas Berhubung Dengan Teori Kognitif Piaget 9 . menguasai proses kebalikan dan seterusnya mengamati proses songsangan. Di dalam Teori Pembelajaran Kognitif Piaget . kepercayaan dan pengalaman. dan sebagainya. asimilasi . konsep arithmetik asas. Satu lagi perubahan yang dapat dilihat ialah mereka sedikit demi sedikit sudah mula memahami unsur-unsur pemikiran logik. Penerimaan maklumat baru sebagai selaras dengan skemata sedia ada Struktur kognitif yang berubah untuk mengadaptasikan maklumat baru Takrif Adaptasi (Adaptation) & Keseimbangan (Equilibrium) Jadual 1. Selain daripada itu. Jean Piaget berpendapat bahawa kanak-kanak memperoleh konsep transformasi.Selain itu. kebanyakan aktiviti pembelajaran masih bergantung kepada objek-objek konkrit dan pengalaman secara langsung. menyusun dan membezakan. Konsep Skemata (Schema) Asimilasi (Assimilation) Akomodasi (Accomodation) Pengubahsuaian skemata yang ada bagi menerima maklumat baru Gabungan proses asimilasi dan akomodasi yang membantu dalam keseimbangan terhadap pengetahuan.

anggota-anggota perawakan manusia. Oleh sebab itu. 5. menendang.5. pertumbuhan tulang dan otot kanak-kanak telah bersedia untuk seseorang individu mempelajari kemahiran yang lebih lasak menangkap. 10 . kanak-kanak memerlukan fizikal yang lebih kuat untuk melakukan aktivitiaktiviti dan permainan yang lasak. ianya dapat menguatkan otot. Ketika ini. Perubahan-perubahan ini mempengaruhi tingkah laku kanak-kanak secara langsung dan tidak langsung. badan kadar dan bahagian-bahagian badan. Mengikut Havighurst. berguling dan juga berenang. Semasa pembesaran kanak-kanak akan mengalami perubahan dalam ketinggian. Pada peringkat ini.1 TEORI ROBERT HAVIGHURST Havighurst dalam bukunya Human Development and Education (1953) menyenaraikan tugas-tugas perkembangan kanak-kanak dari peringkat bayi hingga ke peringkat remaja. Antara contoh permainan yang lasak adalah seperti bola sepak.. kanak-kanak perlu belajar kemahiran fizikal untuk permainan biasa. menjadi lebih kuat dan dapat melibatkan diri dalam kegiatan fizikal yang lebih kompleks. berenang.0 2 TEORI PERKEMBANGAN FIZIKAL KANAK-KANAK UMUR 6-12 TAHUN Perkembangan pertumbuhan fizikal merujuk kepada fungsi perubahan saiz fizikal. Antara tugas-tugas perkembangan kanak-kanak pada peringkat (612 tahun) ialah membentuk fizikal untuk permainan. kanak-kanak lebih cenderung untuk bermain atau melakukan sesuatu aktiviti yang lebih menggunakan tenaga kerana kanak-kanak pada ketika ini amat aktif. menunggang kuda dan sebagainya. berat badan. daya tahan serta membina pergerakan yang lebih cekap bagi perkembangan kanak-kanak pada peringkat umur ini. Melalui aktiviti-aktiviti seumpama ini.

Sebenarnya. aktiviti seperti berenang. Kemahiran-kemahiran fizikal yang sudah tersemai dalam diri kanak-kanak memberi dorongan yang kuat kepada mereka bagi membentuk konsep diri yang sihat. maka itu adalah senda gurau belaka. 11 . Selain itu Havighurst berpendapat bahawa kanak-kanak pada peringkat umur ini juga mula membentuk konsep diri yang sihat. Rasullullah SAW terlebih dahulu telah bersabda berkenaan galakan melakukan aktiviti dan permainan seumpama ini. Hal ini kerana badan yang aktif akan menjadikan tubuh badan kanak-kanak lebih sihat dan cergas. memanah dan berkuda secara lincah´ Dari riwayat ini. memanah dan menunggang kuda memang amat digalakkan. Diriwayatkan oleh Thabrani dengan jayid bahawa Rasullullah SAW bersabda : ³Segala sesuatu yang tidak berkaitan dengan zikir. jelaslah bahawa perkembangan fizikal ini telah disebut oleh Rasulullah SAW secara khusus.´ Diriwayatkan dari Umar bin Khatab Radhiyallahu Anhu nahawa dia berkata : ³Ajarilah anak kamu berenang. pendidikan jasmani dan fizikal ini mempunyai peranan tersendiri dalam kehidupan kanak-kanak. Sebelum Havighurst memperkenalkan teori ini. kecuali empat perkara : berjalannya seorang antara dua tujuan (memanah) latihan menunggang kuda. bersenda gurau dengan isterinya dan belajar berenang. jika mengikut ajaran Islam sendiri. Bersesuaian dengan teori yang dikemukakan oleh Havighurst.

12 . Ketika bermain alat muzik juga memperlihatkan kawalan otot yang baik. Seperti yang terkandung di dalam prinsip perkembangan kanakkanak iaitu perkembangan berlaku secara menyeluruh. ketika peringkat ini pertumbuhan mata menjadi lebih baik berbanding dengan pertumbuhan jantung.Begitu juga semasa menggunakan pelbagai jenis alat pertukangan seperti penukul.5. paku dan sebagainya. Antara lain. bermula dengan menggenggam sebatang Seorang kanak-kanak kecil pensel sebelum dia dapat memegangnya. Piaget juga turut mengemukakan teori perkembangan fizikal kanak-kanak. kita dapat lihat bagaimana berkembangan otot-otot kecil menjadi lebih baik serta mereka berupaya mengawalnya. penerapan penggunaan alatalat pertukangan ini diterapkan ke dalam matapelajaran Kemahiran Hidup bagi kanak-kanak berumur 11-12 tahun. Jadi. Ini terjadi di mana otototot besar akan berkembang terlebih dahulu berbanding dengan otot-otot kecil. dan kemudian diikuti dengan menulis. pengawalan otot pada peringkat ini menjadi lebih baik setelah otot-otot kecil mula berkembang. Di sini. Bagi perkembangan fizikal peringkat akhir kanak-kanak yang berusia 7-12 tahun.2 TEORI JEAN PIAGET Selain mengemukakan teori perkembangan kognitif kanak-kanak. Mereka sudah boleh bermain alat muzik dengan baik . Penglihatan yang lebih baik membolehkan kanak-kanak menjalankan kerja yang halus. Teori yang dikemukakan Piaget ini dapat dibuktikan melalui tulisan kanakkanak yang menjadi lebih kemas dan teratur. Jika di Malaysia. beliau berpendapat kanak-kanak lebih berupaya mengawal otot-otot yang kecil dengan baik.

pistol mainan ataupun kapal terbang. Berbeza bagi kanak-kanak perempuan.peringkat ini juga kanak-kanak lelaki lebih suka melibatkan diri dalam aktiviti yang kasar dan lasak seperti bertumbuk dan bermain kasar. Ini kerana mereka mempunyai kekuatan fizikal yang jauh lebih baik berbanding kanak-kanak perempuan. Mereka juga lebih suka kepada aktiviti menjahit . Ini merupakan satu tempoh yang tenang sebelum berlaku lonjakan pertumbuhan bagi remaja. 13 .Selain itu. memasak. Mereka gemar bermain gasing. mereka lebih pasif dan lebih gemar memerhati aktiviti kanak-kanak lain di sekeliling mereka. mengemas rumah dan sebagainya.

berat badan dengan rakan sebaya akan menimbulkan sebarang masalah sosial dan masalah penyesuaian.6. Selain itu.Implikasi-implikasi ini dapat dibahagikan kepada dua aspek. menyediakan aktiviti-aktiviti yang bersesuaian mengikut jantina pelajar. Ini membolehkan kanak-kanak terlibat dengan aktiviti fizikal dengan baik. Aspek psikomotor melibatkan penguasaan motor kasar dan motor halus yang berkaitan dengan pergerakan. aktiviti yang disediakan perlulah sesuai dengan gender mereka. ianya dapat menguatkan otot. Seterusnya. Selain itu. aktiviti yang sesuai amatlah penting bagi mereka. daya tahan serta membina pergerakan yang lebih cekap bagi kanak-kanak. fizikal kanak-kanak lelaki adalah lebih kuat berbanding kanakkanak perempuan. Seperti yang kita ketahui.0 5 IMPLIKASI PERKEMBANGAN FIZIKAL DAN KOGNITIF KANAK-KANAK DALAM PEMBELAJARAN DAN PENGAJARAN Berdasarkan teori-teori yang telah dikemukakan. perempuan merupakan bersifat pasif jika dibandingkan dengan lelaki. Kebiasaannya aktiviti lasak disediakan untuk kanak-kanak lelaki. Ini kerana pada tahap ini mereka lebih cenderung ke arah permainan lasak dan kasar. 14 . Melalui aktiviti sebegini. pembelajaran kanakkanak adalah melalui pengalaman fizikal. iaitu implikasi berdasarkan teori perkembangan fizikal kanak-kanak dan implikasi terhadap teori perkembangan kognitif kanak-kanak. Dalam aspek perkembangan fizikal. Jadi. aktiviti senaman dan pemakanan yang sesuai perlu diterapkan kepada kanak-kanak. Sebagai contoh adalah permainan bola sepak. Kanakkanak boleh melibatkan diri dengan aktiviti berenang dan juga gimnastik. Sebagai contoh adalah permainan bola jaring. beberapa implikasi terhadap pengajaran dan pembelajaran telah dikenalpasti. Perbezaan saiz. Bagi kanakkanak perempuan pula.

Antara contoh sumber pengajaran termasuklah gambar. menonton filem mahupun video mengenai planet yang ada di alam semesta (ikonik) . Sebagai contoh. aktiviti dan alatan yang berpadanan serta selaras dengan tahap kebolehan kognitif mereka. guru boleh mengadakan satu perbincangan (mod simbolik) berasaskan apa yang mereka pelajari daripada eksperimen mahupun kajian yang dilakukan (mod ikonik). terdapat beberapa implikasi perkembangan kognitif kanak-kanak.Dari segi aspek kognitif pula. Tanggungjawab ataupun tugas guru adalah untuk menyusun maklumat yang hendak diajar bagi memudahkan murid-murid mengaitkan konsep baru dengan konsep yang telah mereka pelajari sebelumnya. 15 . Antaranya ialah guru seharusnya memainkan peranan sebagai fasilitator ataupun mentor dalam proses pengajaran dan pembelajaran (P&P). tajuk cerita. atau diminta untuk membuat rujukan di pusat sumber mengenai planet planet. Bagi memenuhi kehendak kumpulan murid yang berlainan. Implikasi kedua dari segi aspek perkembangan kognitif ialah guru harus sedar bahawa ada sesetengah murid yang mungkin berada pada mod pembelajaran yang berbeza. Seterusnya mengadakan perbincangan mengenai dapatan sesama mereka. segmen pendek video dan pelbagai lagi. sama ada enaktif. ikonik ataupun simbolik. katakan guru mahu mengajar mengenai planet-planet di alam semesta. Murid-murid boleh diminta untuk membina model planet-planet (enaktif) . Implikasi yang ketiga dari segi aspek perkembangan kognitif ialah muridmurid perlulah dibekalkan dengan bahan pembelajaran.

Guru sebagai fasilitator dalam proses P&P IMPLIKASI PERKEMBANGAN FIZIKAL DAN KOGNITIF KANAKKANAK Guru memenuhi kehendak kumpulan murid yang berlainan .murid berada pada mod pembelajaran yang berbeza Permainan yang boleh menguatkan otot daya tahan & bina pergerakan lebih cakap .berenang.Aktiviti yang sesuai mengikut jantina pelajar permainan lasak bagi lelaki . aktiviti dan alatan yang berpadanan serta selaras dengan tahap kebolehan kognitif mereka.bola sepak.gimnastik 16 . Bola jaring bagi perempuan Murid dibekalkan dengan bahan pembelajaran.

kesihatan. Aktiviti ini selalunya ditawarkan kepada murid selepas mereka berjaya menguasai satu-satu kemahiran asas tertentu. pendidik perlu bersedia menghadapi perbezaan individu supaya dapat mengelakkan situasi di mana kanak-kanak diabaikan atau di mana kanak-kanak lain yang cerdas terlalu menerima perhatian guru. Antaranya ialah dengan melaksanakan pendidikan pemulihan. semangat berdikari. kanak-kanak yang lemah dalam pelajaran mereka akan diberi pengajaran pemulihan sama ada secara formal atau tidak formal. sosial.0 5 CARA GURU MENANGANI MASALAH PERBEZAAN INDIVIDU DALAM BILIK DARJAH Rohayaty Mohd. Pengayaan juga bersifat afektif. Beberapa cara boleh diambil oleh guru bagi mengatasi perbezaan individu dalam bilik darjah. Perbezaan individu boleh dilihat dari segi beberapa aspek seperti jantina. Majzub (2008) menjelaskan satu aspek perkembangan yang ketara ialah aspek perbezaan individu. iaitu menyemaikan sifat berdikari dan minat belajar dalam aktiviti berkumpulan.7. 17 . Dalam situasi ini. Jadi. Pengayaan merupakan sejenis aktiviti yang memberi peluang kepada murid mengembangkan sifat ingin tahu. kognitif / mental. Amalan ini sangat bermanfaat bagi kanak-kanak bermasalah dalam menguasai satu-satu kemahiran asas dalam pembelajarannya. fizikal. Amatlah penting bagi para pendidik memahami bagaimana individu berbeza di antara satu dengan lain dan kepentingan perbezaan tersebut dalam melaksanakan tugas pendidikan. daya cipta serta bakat kepimpinan. Perbezaan ini mungkin secara fizikal seperti tinggi dan berat badan. Cara ini bertujuan mengurangkan masalah pembelajaran yang dihadapi murid serta mengembangkan minat mereka terhadap pelajaran ke tingkat keperluan yang memuaskan. Perbezaan individu merupakan ketidaksamaan beberapa aspek perkembangan di antara individu.personaliti dan lain-lain. Langkah kedua ialah dengan mengadakan aktiviti pengayaan.

Kaedah ini melibatkan penglibatan aktif murid dalam suasana pembelajaran. Sebaliknya digalakkan merancang projek .Seterusnya. 18 . Dalam kaedah ini guru akan menyimpan draf kemajuan harian murid. dengan menggunakan kaedah Dalton. guru menjadi pembimbing dan perujuk kepada kanak-kanak. guru juga perlu membina suasana pembelajaran positif dalam bilik darjah. Rasional mengumpulkan murid sedemikian adalah agar memperbaiki kecekapan dan keberkesanan guru kerana pengajaran guru akan selaras dengan ciri-ciri kebolehan murid. Kanak-kanak akan digerakkan dalam pembelajaran mereka dengan terlebih dahulu mengetahui apa yang patut dibuatnya. Murid-murid tidak bersifat pasif atau menerima sahaja maklumat daripada pengajaran guru. Langkah yang terakhir ialah menggunakan kaedah gerak balas. Langkah yang keempat yang boleh diambil ialah dengan membuat pengumpulan mengikut kebolehan antara kelas. Tujuan pengumpulan tersebut supaya setiap kelas mengandungi murid yang homogennya mengikut markah ujian pencapaian. menyusun dan membuat demonstrasi serta melaporkan hasilnya. Selain itu. Dalam kaedah Dalton.

PENDIDIKAN PEMULIHAN KAEDAH GERAK PENGAYAAN 5 CARA MENANGANI PERBEZAAN INDIVIDU DALAM P&P KAEDAH DALTON PENGUMPULAN MENGIKUT KEBOLEHAN ANTARA KELAS 19 .

Baka menentukan had perkembangan manakala persekitaran akan membantu individu mencapai tahap perkembangan yang maksimum. Perubahan tingkah laku berlaku dalam keadaan yang berterusan dan menerusi peringkatperingkat kematangan tertentu. dewasa dan seterusnya. bayi. Oleh yang demikian. perkembangan juga dipengaruhi oleh baka dan persekitaran. Selain ittu. Tindakan utama yang harus dilakukan oleh kita sebagai iba bapa dan juga pendidik ialah membentuk sahsiah kanak-kanak tersebut melalui pengajaran nilai-nilai murni untuk menguatkan jati diri kanakkanak. Perkembangan merupakan satu bahagian saling berhubung dengan bahagian yang lain iaitu wujud pertalian nyata antara kematangan jasmani dan kematangan mental. Corak perkembangan adalah berbeza-beza di mana semua kanak-kanak mencapai titik perkembangan yang sama pada umur yang sama. gemilang dan terbilang. 20 . remaja.0 PENUTUP Perkembangan adalah aspek perubahan yang dialami individu dan bersifat kualitatif tetapi jelas berubah melalui peredaran masa. Pertumbuhan dan perkembangan fizikal serta kognitif kanak-kanak sememangnya harus diberi tumpuan utama kerana kanak-kanak merupakan insan yang mudah menerima dan menginterpretasikan sesuatu perkara dengan cepat. persekitaran yang positif adalah amat penting untuk melahirkan insan yang cemerlang. untuk memastikan kesinambungan pertumbuhan dan perkembangan kanak-kanak. Peringkat-peringkat perkembangan membawa perubahan yang menuju ke arah tertentu serta dijangkakan.8. kanakkanak. Perkembangan sebenarnya berlaku mengikut peringkat iaitu peringkat belum lahir.