INSTITUT PERGURUAN PEREMPUAN MELAYU MELAKA

KAJIAN SOSIAL«.

EKOSISTEM PAYA BAKAU

NAMA PENSYARAH : PN. HJH KHATIJAH BT YAHAYA

PROFIL AHLI

SITI FILZAH UMAR 870826-01-5516 PPISMP KS 017-7003852 fill_zah@yahoo.com

SITI ZUBAIDAH MUNAVER 870929-43-5644 PPISMP KS 017-2886849

NUR AMIRAH MOHD YUSOF 880430-02-5258 012-4294131 amyda_mira@yahoo.com

Kenali Hutan Bakau«.
‡ Terdapat kira-kira 4% dari semua hutan di negara ini adalah bakau. Hutan paya bakau tedapat secara eksklusif di persisiran pantai dan sungai yang bertanah serta masin. Terdapat pelbagai flora dan fauna unik yang dapat di temui di hutan paya bakau.

APA ITU HUTAN PAYA BAKAU?
µ Iaitu dirian hutan yang tumbuh di sepanjang persisiran pantai yang terlindung, di dataran lumpur dan tebing sungai. Ia wujud antara pertemuan darat dan laut. Di pengaruhi air pasang dan surut.¶

CIRI-CIRI UTAMA HUTAN PAYA BAKAU ‡ Pokok bakau hidup di tanah yang berlumpur ‡ Kawasannya sentiasa ditakungi air ‡ Tanah dan airnya mangandungi garam yang tinggi ‡ Tahap Oksigen air yang rendah ‡ Dipengaruhi air pasang dan surut ‡ Menerima pancaran cahaya matahari yang banyak ‡ Suhu tinggi hujan lebat sepanjang tahun ‡ Terdapat 22 spesis bakau asli .

CIRI UTAMA PAYA BAKAU .

CIRI-CIRI PENYESUAIAN TUMBUHAN BAKAU ‡ Pokok bakau beketinggian sederhana tinggi ‡ Batang pokok bakau disokong akar ceracak di dalam tanah lembut ‡ Akar ini juga membantu pokok bernafas ‡ Di dalam air kawasan bakau terdapat tumbuhan akuatik termasuk fitoplankton ‡ Fitoplankton terapung-apung dalam air .

RAMSAR Site .Tanjung Piai Johor National Park Realms where endless spectacles unfold«.

Tanjung Piai telah diwartakan sebagai Tapak RAMSAR iaitu kawasan tanah lembap berkepentingan antarabangsa. Tempat ini yang terletak di daerah Pontian memiliki kepelbagaian ekologi. Tanjung Piai yang meliputi kawasan seluas 926 hektar.Taman Negara Tanjung Piai merupakan tanah terselatan di benua Asia. 526 hektar di tumbuhi dengan pokok bakau. Tempat ini juga menjadi tempat hidupan laut dan darat hidup secara harmoni. .

.

FLORA DI HUTAN PAYA BAKAU TANJUNG PIAI .

Bakau Kurap . .  Tumbuhan lain seperti bakau putih ada tapi jarangjarang ditemui.Teruntum Merah .Bakau Putih .Pokok Api-api Ludat  Namun kebanyakan yang terdapat di sini ialah pokok bakau minyak yang majoriti tumbuh dan hidup dengan banyak.Flora Tanjung Piai  Terdapat pelbagai flora yang dapat ditemui di Tanjung Piai antaranya : .Bakau Minyak .Lenggadai .

Contoh flora di Tanjung Piai« .

bertompok putih. dan merekah sedikit. permukaan daunnya yang juga licin dan panjang.  Kulit kayunya licin. berwarna kelabu gelap. Ciri-ciri :  Ketinggian pokok bakau minyak dilihat antara 15-20 meter.  Pokok ini memiliki banir jenis akar jangkang yang menyokong tumbuhan ini dan membolehkan ia bernafas. .Bakau Minyak (Rhizophora Apiculata) 1.  Daunnya kecil iaitu 5-13 sentimeter.

Buahnya kecil berwarna coklat berbentuk pir (vivipari) untuk memudahkan percambahan pokok bakau di tanah lumpur 2. .  Kulitnya boleh diguna sebagai bahan pengawet. Kegunaan :  Pokok bakau minyak digunakan sebagai kayu api dan kayu balak dalam pembinaan seperti cerucuk.  Bunga berwarna krim dan berkelopak kecil.

Akar jangkang Batang pokok bakau minyak Litupan pokok bakau minyak Daunnya kecil .

terdapat rekahan berpetak dan berwarna hitam.Bakau Kurap (Rhizophora Mucronata) 1. Tetapi daun pokok ini pula besar iaitu 8-12 cm. Ciri-ciri :      Ketinggian pokok bakau kurap hampir sama dengan bakau minyak iaitu antara 1520 meter. tirus dengan warna kuning. Kulitnya pula menggerutu. Banir bakau kurap juga adalah jenis akar jangkang. . dan stil yang pendek. Tangkai bunga panjang.

 Berbunga sepanjang tahun. Buah berwarna coklat.  Ditemui jauh dari kawasan air pasang dan surut.  Panjang biji benih bakau kurap 40-60 cm. . licin. dan berbentuk kon.  Sangat sesuai hidup di kawasan berpasir dan tanah keras yang lembap.  Bakau kurap mendapat nama dari biji benih yang menggerutu.

Kegunaan :  Sebagai kayu api dan kayu balak dalam pembinaan seperti cerucuk.  Air rebusan kulit kayu diminum untuk wanita bersalin dan cirit-birit.  Tanin diguna sebagai bahan pewarna untuk jala. .2.

Rhizophora Mucronata Bakau Kurap .

 Pokok ini mungkin mengeluarkan banir sokongan yang kecil. dan ia meletup apabila masak sejauh 2 meter untuk tujuan pembiakan dan percambahan. dan tajam pada bahagian gigi daun.  Buahnya berwarna hijau. . berkilat. Ciri-ciri  Daun jeruju putih tebal.Jeruju Putih 1. berlilin. berjambak. berkilat.

atas busut. dan pokok ini merebak membentuk kelompok khasnya. . Pokok ini juga mengeluarkan garam pada daun.  Pokok jeruju putih tumbuh dalam lumpur berhampiran paras air pasang.

.2. patukan ular. luka terkena panah beracun.  Air dari kulitnya mengubati penyakit kulit. Kegunaan :  Jeruju putih mengubati sakit sendi. dan batu karang. Cara rawatan ialah air rebusan daun diminum setengah gelas setiap hari.

Membentuk kelompok khas Tajam pada gigi daun Jeruju Putih .

.FAUNA DI HUTAN PAYA BAKAU Tanjung Piai«. .

Fauna Tanjung Piai ‡ Terdapat pelbagai fauna atau haiwan di Tanjung Piai antaranya: Mamalia : Kera. ‡ terdapat juga kumpulan spesis lain seperti kumpulan amfibia. monyet. buaya. . Reptilia : ular. lokan. burung. Moluska : siput mata merah. tupai. serangga. yang dapat ditemui di Tanjung Piai yang berperanan menyeimbangi ekosistem fauna bakau di sini. biawak. tikus rumah. ikan. lotong cikong. tikus kayu dan kelawar.

‡ Spesis ikan paling mudah dilihat dalam hutan paya bakau. Ciri-ciri : ‡ Keluarga amfibia. ‡ Unik kerana bertahan lama di kawasan kurang air dan oksigen. Gobiidae) 1.Ikan Belacak (Mudskipper F. ‡ Bernafas dengan menahan @ menakung air masin di dalam mulut dan insang dan ditukar kepada air masin. .

‡ Mempunyai sepasang mata yg berada di atas kepala membolehkan mencari mangsa @ melihat pemangsa dengan lebih baik ‡ Sirip hadapan berotot memboleh merangkak dan melompat ‡ Habitat ikan belacak di kawasan lumpur dan memanjat banir @akar .

bunga dan buah-buahan. Ciri-ciri : ‡ Tergolong dalam kategori mamalia ‡ Lotong cikong/ cengkung merupakan salah satu primate yang menghuni kawasan hutan paya bakau Tanjung Piai. ‡ Anak lotong yang baru lahir berwarna kuning kemasan. . ‡ Makanan utamanya ialah daun muda.Lotong Cikong ( Presbytis Obscura) 1.

. ‡ 4 bulan kemudian warna anak lotong itu bertukar menjadi coklat hitam.‡ Warna ini memberi isyarat kepada lotong dewasa lain untuk memberi penjagaan rapi kepadanya.

 Habitat di kawasan berlumpur berair dan tempat laluan masuk air.  Cengkerang keras dan besar. Ciri-ciri :  Merupakan hidupan moluska dan dwicengkerang (bivalve).Lokan (F. Corbiculidee) 1.  Boleh sesuai diri dengan baik di hutan paya bakaudan dapat bertahan tanpa air dalam jangka masa lama. .

Contoh lokan yang juga menjadi sumber makanan manusia. .

Taman Rekreasi Awam Pontian .

. Kedudukan kawasan paya bakau yang berhampiran pusat rekreasi ini telah memberi kesan sampingan.Taman rekreasi awam Pontian merupakan salah satu daripada pusat rekreasi yang terletak berhampiran dengan bandar. Berhampiran taman rekreasi ini terdapat kawasan kecil paya bakau. Di sini masih dapat dijumpai spesis flora dan fauna paya bakau. Kedudukannya di persisiran laut menjadikan taman rekreasi ini menjadi tumpuan pengunjung yang terdiri daripada keluarga dan remaja.

Kawasan paya bakau di Taman Rekreasi Awam Pontian .

.Flora Pokok Api-api (Avicennia) : ‡ Di kawasan ini jarang di temui pokok dari jenis bakau seperti bakau minyak. ‡ Banirnya jenis akar pensil. ‡ Buahnya pula berbentuk telur dan hujungnya tajam dilitupi bulu (tomentum). ‡ Yang dapat dilihat kebanyakannya ialah pokok api-api seperti api-api ludat. ‡ Bunga pokok api-api jingga kekuningan. ‡ Pokok ini bersaiz kecil dan sederhana.

Akar-akar ini dipanggil akar pernafasan .Api-api mempunyai akarakar berbentuk seperti pensil yang muncul dari bawah tanah.

Perepat atau berembang : ‡ Perepat ditemui berhampiran dengan kawasan yang berhadapan dengan laut. Buah perepat Pokok perepat . ‡ Tumbuhan ini juga dilihat mempunyai akar pernafasan berbentuk pensil sama seperti pokok api-api.

 Haiwan ini memakan daun-daun pokok bakau yang luruh dan juga alga yang terdapat di atas permukaan lumpur (bahan detritus).FAUNA Siput berungun :  Siput ini dari jenis gastropoda yang terdiri daripada pelbagai jenis dan saiz.  Habitat siput berungan boleh didapati di dalam lumpur dan juga batang-batang pokok. .

click Options in the Message Bar. To download and display this picture. PowerPoint prevented this external picture from being automatically downloaded.To help protect your privacy. Siput Berungun . and then click Enable external content.

 Selain itu ia juga digunakan untuk menarik perhatian ketam betina yang mempunyai saiz pengepit yang biasa. Ketam jantan mempunyai salah satu pengepitnya yang besar untuk melindungi kawasannya. .Ketam Rebab (Uca sp) :  Ketam ini bersaiz kecil dan berwarnawarni.

ketam ini masuk ke terowongnya dan menutup terowong dengan pintu kolong sehingga air surut. Apabila air pasang. .  Setiap jenis ketam rebab mempunyai raut warna yang berlainan.

 Mempunyai spesis yang tahan kepada keadaan persekitaran yang berair masin dan berlumpur.  Spesis flora di kedua-dua tempat pula ialah pokok api-api ludat dan teruntum merah. tupai. monyet. lokan. . dan ketam. siput mata merah.  Menjadi tempat persinggahan burung.  Spesis fauna yang boleh dilihat dari hasil kajian di kedua-dua kawasan ialah ikan belacak.Persamaan  Tanah jenis lumpur. kera. siput berungan.

dan Bakau Kurap. . kesesuaian tanahnya. pokok teruntum Avicennia. Api-api Ludat.  Kebanyakan pokok  Kebanyakannya dari jenis bakau Rhizophora. dan merah (Lummitzera Brugueira iaitu Bakau Littores) dan Bakau Minyak.Perbezaan Hutan Taman  Kuantiti pokok bakau  Kuantiti pokok bakau yang banyak kerana sedikit kerana kawasan paya yang kawasan paya yang luas dan besar serta kecil. Lenggadai.

dan banyak sampah sarap. Taman  Akar kebanyakan berbentuk pensil.  Faunanya terdiri daripada spesis burung. dan tiada sampah sarap.Perbezaan Hutan  Memiliki akar jangkang yang besar.  Pokok-pokoknya lebih tinggi. moluska seperti ikan belacak dan ketam dijumpai.  Pokoknya kecil sedikit.  Banyak fauna dapat dilihat dengan jelas seperti monyet. kera. tiada pencemaran air.  Persekitarannya bersih. terdapat pencemaran air. dan lotong.  Persekitarannya kotor. .

‡ Organisma pengguna utama : ‡ Herbivor @ pengguna primer merupakan haiwan memakan tumbuhan ‡ Karnivor @ pengguna sekunder merupakan haiwan yang memakan haiwan lain ‡ Pengguna tertier @omnivor merupakan pemakan kedua haiwan dan tumbuhan .Aliran Tenaga dan Siratan Makanan ‡ Siratan makanan merupakan rantaian makanan yang bertindih lapisan dan saling kaitan antara satu organisma dengan organisama yang lain.

Pengguna Tertier Pengguna Sekunder Pengguna Primer Pengeluar PIRAMID EKOLOGI .

b. Siratan Makanan 1 2 5 manusia detritus Pemakan detritus 3 Karnivor kecil (Tilapia) 5 manusia 4 Karnivor besar ( Ikan Yu) .

KEPENTINGAN HUTAN PAYA BAKAU .

. siput merah. ‡ Menjadi pembenteng daripada ombak besar. hidupan akuatik seperti ikan belacak. kera dan sebagainya. dan haiwan mamalia seperti monyet. ‡ Tumbuhan paya bakau juga mengawal hakisan pantai daripada tindakan ombak.Dari segi alam sekitar : ‡ menjadi habitat dan tempat pembiakan yang penting bagi pelbagai jenis hidupan seperti burung pekaka.

serta hidupan akuatik . pengurai.‡ Berfungsi sebagai penambat sedimen. burung. ‡ Tumbuhan paya bakau juga dapat menyerap nutrien dan fosforus untuk menapis kawasan pantai daripada dicemari. ‡ Pembekal makanan kepada pelbagai haiwan.

‡ Kayu bakau juga diguna sebagai sumber bahan api seperti arang kayu. ‡ Menjadi sumber makanan kepada manusia seperti ketam. ikan tilapia. jeti dan sebagainya. . diguna sebagai ceracak bagunan. ‡ Tanin daripada bakau kurap di guna sebagai pewarna jala bagi nelayan. siput mata merah dan lokan.Dari segi ekonomi : ‡ Kayu bakau menjadi sumber bahan binaan.

K E P E N T I N G A N Pembinaan jeti Sebagai pembenteng Pusat pelancongan Sumber makanan .

di dataran berlumpur dan tebing sungai.1  Hutan paya bakau tedapat di sepanjang pesisiran pantai terlindung.  Wujud di kawasan pertemuan darat dan laut dan dipengaruhi air pasang surut.  Ciri utama tumbuhan bakau ialah berketinggian sederhana dan memiliki akar ceracak/jangkang untuk sokongan dan pernafasan .RUMUSAN 1.

detritus dan sebagainya. siput yang memakan reputan dedaun. Lantai hutan di sini di penuhi lumpur yang didiami pula oleh haiwan seperti udang. Selain itu hutan ini menjadi habitat bagi hidupan seperti kera. ketam rebab. Piai ditemui pelbagai flora dan fauna.  Kewujudan pelbagai flora dan fauna di sini dilihat berperanan menyeimbangi ekosistem di hutan bakau Tjg Piai dan keaslian hutan ini terus berkekalan. Tumbuhan disini yang kebanyakkan adalah pokok bakau memiliki keunikkan kerana mampu hidup di tanah berlumpur yang masin. lotong yang banyak ditemui. .1.2  Sepanjang kajian di Tj. Burung menjadikan tempat ini sebagai zon persinggahan mereka.