BANDAR LESTARI

1.0

Definisi Definisi bandar raya lestari, menurut rumusan Persidangan URBAN21 di Berlin pada

Julai 2000, merujuk kepada gagasan untuk meningkatkan kualiti hidup bandar, merangkumi komponen ekologi, budaya, politik, institusi, sosial dan ekonomi tanpa membebankan generasi akan datang. Dengan kata lain, bandar raya lestari merangkumi pemantapan nilai, sifat, dinamisme, kemudahan dan prasarana lestari dari segi penggunaan sumber tenaga, bekalan air dan pelupusan sisa efisien, sistem pengangkutan canggih, rekabentuk bangunan dan prasarana mesra alam dengan dikelilingi kehijauan pelbagai flora dan fauna. Bandaraya lestari juga seharusnya ditunjangi pelbagai aktiviti martabat tinggi dari segi keilmuan, penyegaran minda, penyuburan rohaniah, hubungan sosial dan kegiatan perdagangan.

Objektif Bandar Lestari y Setiap orang berhak untuk mempunyai segala kemudahan tempat tinggal, pembelajaran dan kesihatan diri. y Segala jenis bentuk peluang mahupun penghormatan diri haruslah dinikmati oleh setiap orang, tidak kira apakah bangsanya, warna kulitnya ataupun

kewarganegaraannya. y Untuk mengekalkan kesejahteraan alam sekitar.

Potensi bandar untuk penganugerahan bandar lestari akan dirujuk dan dinilai berdasarkan prestasinya di semua daripada lima kategori berikut persekitaran berkaitan: 1) Persekitan Fizikal Elemen ini berdasarkan sejauh mana perkembangan kepada sekeliling keseimbangan persekitaran untuk kehidupan Bandar yang kondusif. penggunaan semula dan pengitaran semula bahan buangan serta penambahbaikan sistem pengurusan . pelaksanaan inovatif seperti penggunaan tenaga solar. penggunaan tenaga secara efisien dan pengurangan pemanasan global di dalam pembangunan persekitaran. 3) Perkhidmatan Perbandaran Inisiatif-inisiatif yang menanamkan amalan mengurangkan. Langkah-langkah seperti meningkatkan kualiti pengudaraan.y Unt tetap. Konsep Bandar Anugerah Persekitaran Lestari adalah untuk mendorong dan menggalakkan bandar-bandar supaya membawa bersama penyertaan pelbagai sektor dan jabatan. i ti ng untuk bekerj dan mempunyai pendapatan y Untuk memberi hak kepada sesiapa untuk hidup di dalam persekitaran yang aman dan damai sambil menikmati prasarana yang cukup dan lengkap. inovasi persekitaran yang mesra alam seperti pembangunan penjimatan tenaga. lorong basikal antaranya dan penggunaan teknologi dan eksperimen baru seperti menggunakan alternatif lain bagi bahan bakar atau pembangunan yang menggunakan bahan persekitaran yang mesra alam. langkahlangkah biodi ersity atau pemuliharaan habitat. ekonomi dan persekitaran melalui penambahbaikan kuantitatif yang dibuat dalam keseimbangan persekitaran. 2) Inisiatif Ekologi Elemen ini merangkumi perlindungan terhadap persekitaran semula jadi. meningkatkan kualiti air dan penurunan kadar kebingitan adalah antara yang diambil kira dalam elemen ini. dengan tujuan manfaat dari segi sosial. mal pejalan kaki.

pihak-pihak yang menjadi sasaran dan keberkesanan mekanisme komunikasi. sokongan daripada pihak tempatan dan kelayakan untuk latihan pengurusan persekitaran. Pada dasarnya. . iaitu dengan mengurangkan. Kriteria. Kriteria-kriteria lain yang berhubung kait dengan elemen ini termasuklah penggunaan air dan bahan-bahan secara efisien. komunikasi dua arah dengan pihak tempatan. dan menggunakan semula barang-barang yang diambil. projek-projek pembersihan.perhubungan awam yang akan diiktiraf. Bandar-bandar lestari boleh menumpukan perhatian terhadap tanggung jawab tersebut melalui penyesuaian polisi. Kriteria-kriteria yang berhubung kait dengan elemen ini meliputi perkaitan dan kesan berkomunikasi.kriteria yang berkaot rapat dengan elemen ini meliputi penggabungan dasar atau polisi.0 Ci i-ci i B L i Ada beberapa ciri-ciri umum yang harus dimiliki di bandar-bandar lestari. amalan dan prosedur yang menyokong sistem pemerintahan yang telus dan saksama. 4) Persekitaran Kerajaan Elemen ini mengenal pasti cirri kepimpinan di dalam keseimbangan persekitaran. Beberapa bandar boleh melaksanakan bayaran bagi pengguna untuk mengendalikan pola pengambilan yang tidak berterusan. 5) Pembelajaran dan Kesedaran Elemen ini merangkumi aspek pembelajaran atau komunikasi yang menyumbang kepada pemuliharaan kesedaran orang ramai dan pemahaman mereka tentang isu -isu dan inisiatif persekitaran. sanitasi dan pengurusan sisa-sisa pepejal. ebuah bandar yang lestari juga perlu untuk memikul hak dan tanggung jawab untuk meningkatkan pola konsumsi. 3. sama ada secara individu atau kerjasama dengan organisasi-organisasi lain. bandar-bandar akan harus menjadi lebih peka akan kesan tentang pola pengambilan mereka terhadap daerah lain dan ekosistem. termasuklah sejauh mana untuk isu-isu seperti aduan masyarakat yang perlu ditangani. mengitar semula.

ehingga saat ini. kerajaan menyokong program kelestarian yang memberikan penghargaan untuk terbaik bandar yang lestari. dalam Agenda 21 (sebuah program yang dijalankan oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu). Malaysia ke arah Pembandaran Lestari Dalam menghadapi kekurangan sumber daya di seluruh dunia. dan kerana itu ia memerlukan pendekatan yang bersepadu. bandar boleh dicirikan oleh sejumlah harta yang berbeza. i. Di Malaysia. ganjaran juga diberikan untuk meningkatkan pembangunan bandar yang lestari. Pada masa yang sama. Harta ini boleh berubah di pelbagai negara dan kawasan geografi. . dan penyertaan sebagai blok bangunan berkunci adalah untuk membantu negara-negara mencapai pembangunan yang diperakui sebagai tali penggantungan. istilah 'lestari' telah menjadi lebih penting daripada dahulu. ekologi dan sosial adalah tiang sebuah bandar lestari. dengan jelas telah mengenal pasti bahawa maklumat.Dengan menyemak ciri-ciri masyarakat. iaitu bandar-bandar di Pulau Pinang dan elangor. Dengan menjadi entiti yang sangat kompleks.0 Pengaplikasian Konsep Pembangunan Mapan dalam Pelbagai Sektor. Hal ini menekankan bahawa dalam setiap pembangunan lestari. ada dua bandar yang dilihat dalam mengamalkan pembangunan mesra alam. Sektor Perhutanan. Ianya harus seimbang. pemahaman yang lebih baik dapat ditagih oleh semua tentang definisi sebuah komuniti yang lestari. Ini menekankan keperluan untuk perubahan dari sektor-berpusat cara lama dalam melakukan usaha kepada pendekatan baru yang melibatkan penyelarasan dan integrasi masalah persekitaran dan sosial ke dalam semua proses pembangunan. Hal ini mendorong pembangunan bandar yang didasarkan pada kelestarian dan untuk mencipta bandar yang lebih lestari di Malaysia. Ekonomi. elain itu. 4. integrasi. setiap orang adalah pengguna dan pembekal maklumat.

sama ada media cetak. sama ada untuk ak tiviti menebang. media . Exotic dan Batai di kawasan hutan yang telah dibalak. Tambahan pula. kerajaan boleh melaksanakan kaedah penebangan hutan secara sistematik seperti istem ebaya Malaya (MU ) dan istem Pengurusan Tebangan Memilih ( M ). Keduaduanya membolehkan tumbesaran dan kematangan pokok dengan sempurna bagi menjamin keberterusan pengusahasilan dan pengeluarannya pada masa akan datang. Misalnya. memotong. getah. sistematik dan saintifik. Kerajaan juga giat dalam melaksanakan usaha penyelidikan dan pembangunan (R&D). penjagaan dan perawatan hutan daripada serangan perosak dan penyakit. biakbaik pokok serta sifat dan kepelbagaian penggunaan sumber hutan. Taman Negara. iaitu hutan perlindungan. fiber dan asbestos supaya permintaan terhadap hasil hutan dapat dikurangkan. khususnya berkaitan dengan sivikultur. Di samping itu. simen. Yamane. elain itu. entang.Malaysia merupakan salah sebuah negara yang terbaik dalam melaksanakan program pengurusan sumber-sumber perhutanannya. menggelang. perladangan hutan melalui Projek Ladang Hutan Kompensatori (CFPP) dengan menanam spesis pokok kayu keras tropika yang cepat membesar dan matang seperti Acacia Mangium. Kempen kesedaran bertujuan memupuk kefahaman yang meluas kepada masyarakat umum tentang peri pentingnya khazanah hutan dipelihara dan dipulihara serta faedahnya kepada generasi akan datang melalui pelbagai sumber media. Hutan Belum di Perak dan Hutan impan Endau-Rompin di Pahang. kitar semula bahan buangan penting untuk menjimatkan pergantungan kepada bahan yang berasaskan sumber hutan atau beralih kepada sumber pengganti seperti plastik. Pewartaan kawasan hutan simpanan kekal dibahagikan kepada tiga kelas. Konsep pembangunan lestari boleh diterapkan dalam sektor perhutanan di Malaysia adalah melalui langkah perundangan. hutan berhasil dan hutan lipur supaya diuruskan lebih sempurna. FRIM dan UPM giat menggembangkan bidang R&D di samping menjalankan program latihan perhutanan dan sains perhutanan. Akta Perhutanan Negara 1984 mengenakan hukuman denda dan penjara ke atas mana-mana individu atau syarikat yang menceboroh kawasan hutan simpan kekal. menanda atau mengambil sumber-sumber yang ada dalam hutan.

Antaranya ialah kawalan terhadap amalan pembakaran terbuka di tapak pertanian boleh dilaksanakan melalui Akta Jerebu 1997 yang bertujuan mengawal dan mencegah sebarang aktiviti pembakaran terbuka. Menikmati kemajuan pembangunan pertanian bukan hanya untuk generasi semasa sahaja tetapi berterusan sampai bila-bila masa. elain itu. tanaman berjalur serta membina alur dan sistem perparitan terutamanya di kawasan lereng bukit yang beralun atau berelief curam seperti di Tanah Tinggi Cameron yang ditanam dengan sayur-sayuran. Tindakan yang boleh diambil adalah denda/kompaun kepada mana-mana individu atau saman/menarik balik lessen perniagaan kepada syarikat yang didapati bersalah. Tanaman berkontur boleh mengurangkan pergerakkan hakisan larian air permukaan manakala sistem perparitan yang sesuai juga menyediakan laluan air agar tidak melimpah ke . Tambahan pula. Sektor Pertanian. agensi pembangunan setempat dan pihak berkuasa tempatan. produktiviti dan pendapatan dalam sektor pertanian komersil yang dinikmati kini. bunga-bungaan dan teh. Cintailah Hutan Kita dan Hutan Warisan Kita. Konsep pembangunan lestari dalam sektor pertanian merupakan pembangunan berterusan yang menggunakan pendekatan untuk mempertingkatkan sumber pertanian dan produktiviti pertanian supaya dapat memenuhi keperluan masa kini dan generasi akan d atang. memperbaiki amalan pengurusan tapak ladang seperti konsep tebang-bakar ditukar kepada tebang-reput untuk menghasilkan baja organik di samping dapat memelihara alam sekitar. Contoh kempen ke arah melestarikan sumber perhutanan negara adalah seperti Penghijauan Bumi. pertambahan pengeluaran tanaman makanan mestilah dapat menampung keperluan penduduk semasa dan generasi akan datang supaya tidak mengalami krisis kebuluran. ii.elektronik. amalan pertanian berteres. Langkah-langkah yang wajar diambil untuk mengurangkan kesan negatif akibat pembangunan pertanian terhadap alam sekitar adalah meliputi langkah perundangan dan pengurusan yang cekap. Di samping itu.

Akta Kualiti Alam ekitar 1974 memperuntukkan tindakan menggantung atau menarik balik lesen syarikat yang tidak membesihkan persekitaran yang dicemarinya. Penggunaan bioteknologi dan peningkatan R&D dalam pertanian mampu mengurangkan pencemaran terhadap alam sekitar. iaitu penguatkuasaan undang-undang. Dengan ini. Langkah penguatkuasaan undang-undang yang lebih ketat kepada syarikat yang mencemarkan alam sekitar. langkah-langkah pemantauan dan kawal-selia yang lebih kerap dan tegas dilakukan oleh Jabatan Alam ekitar (JA ) berdasarkan tandard Kualiti ( Q) yang ditetapkan. tenaga gas asli (NGV) dan tenaga . Konsep pembangunan lestari boleh dilaksanakan dalam sektor perindustrian Malaysia berdasarkan tiga elemen yang penting. Misalnya.permukaan. malah menggunakan larutan nutrien. kaedah hidroponik yang bersifat mesra alam bukan sahaja tidak memerlukan tanah dan baja kimia. tekanan kepada sumber tanah dapat dikurangkan dan tidak mencemarkan alam sekitar. Peralihan kepada teknologi industri yang mersa alam dan tidak mecemarkan alam sekitar penting dalam mengurangkan kadar pencemaran alam sekitar. Kedua-dua langkah ini bertujuan mengurangkan hakisan permukaan di samping mengekalkan lapisan aras tanah yang subur (top soil). seperti pembuangan sisa toksid. iii. amalan pengurusan alam sekitar industri yang cekap dan berkesan serta kempen kesedaran kepada masyarakat industri. Kita seharuslah mengurangkan pergantungan kepada bahan api fosil petroleum. Di samping itu. Sektor Perindustrian. sebaliknya lebih menggunakan tenaga alternatif yang murah dan bersih seperti tenaga solar. pencemaran sungai dan udara. Pihak pengurusan kilang juga diwajibkan menyediakan laporan EIA dari masa ke masa bagi menjamin industrinya sentiasa µmesra alam¶.

iv. pemilik kapal atau individu tertentu. pihak pengurusan kilang juga patut menguruskan bahan pencemaran udara dengan lebih sistematik dan saintifik. Justeru bidang R&D dalam konteks pengurusan sisa pepejal haruslah dikembang-luaskan oleh setiap syarikat. tasik atau kolam. . menarik balik lesen operasi dan penjara ke atas pihak yang dikenalpasti mencemarkan sumber air sama ada pekilang. Ini termasuklah malalui penguatkuasaan undang-undang. Kempen boleh dilakukan dengan pelbagai cara seperti projek penghijauan persekitaran industri. tidak menggalakkan CFC dalam industri pencucian dan pelarut tetapi digantikan dengan bahan yang lebih bersih dan mesra alam seperti penggunaan air. Misalnya. Sumber Air. elain itu.hidroelektrik. pengurusan sisa toksid dengan cekap dan berkesan dapat dijayakan dengan setiap kilang mesti menyediakan takungan khas untuk simpanan toksid dan tidak membuangnya ke dalam sungai. membersih dan menjaga sungai melalui aktiviti amal dan sosial dan melaksanakan peraduan kilang yang mesra alam. bengkel pemahaman dan penghayatan alam sekitar di samping bahagian Teknologi dan Pendidikan Alam ekitar di Kementerian ains dan Teknologi. Jabatan Alam ekitar (JA )sebagai sebuah badan kerajaan yang diberi kuasa untuk mengambil tindakan undang-undang seperti yang diperuntukkan pada Akta Kuantiti Alam ekitar 1974. penternak. Bagi menjamin sumber air di Malaysia sentiasa bersih dan berterusan. Tambahan pula. Kempen dijayakan lagi dengan bantuan media massa. iaitu pemantauan yang teliti serta tindakan tegas termasuk denda. Kempen kesedaran khususnya kepada masyarakat industri penting agar dapat menguruskan alam sekitar dengan bijak dan hidup harmoni dengan alam sekitar. elain itu. menggunakan sistem penapis (filter) di dalam serombong asap supaya konsentrasi bahan pencemar terserak dan tidak terkumpul di dalam atmosfera setempat. maka beberapa langkah patut diambil.

Indonesia dan ingapura boleh bekerjasama dalam pelbagai aspek seperti rondaan dan pemantauan. Malaysia. perkongsian teknologi dan maklumat serta penyelarasan undang-undang dan peraturan laut supaya aktiviti pencemaran laut. (Anon 2005: 381-399) 5. berkongsi kos pemuliharaan perairan. ebagai rakan A EAN. khususnya elat Melaka. Hutan di sekitar 10km persegi dari kawasan tadahan merup akan kawasan rezab yang patut dikekalkan. Contoh kempen adalah Cintai ungai Kita dan Hargai Air. Penyertaan Dan Ketelusan Melibatkan masyarakat tempatan termasuk swasta. elain itu. Maklumat tentang program . khususnya perlanggaran kapal tangki dapat dibendung.Di samping itu. pihak berkuasa tempatan dan jabatan jabatan kerajaan lain dalam semua program Local Agenda 21. kerajaan boleh menganjurkan kempen bagi meningkatkan kesedaran masyarakat tentang kepentingan air bersih dan menjaga sumber air sebagai penerus kehidupan. Hutan semula jadi bukan sahaja boleh bertindak sebagai kawasan tadahan untuk memastikan keberterusan sumber air. media cetak atau menganjurkan aktiviti sosial yang melibatkan masyarakat sekitar untuk menghayati kepentingan air. Kerjasama serantau juga mampu menjamin bekalan air bersih di samping mengawal pencemaran laut. malah juga bertindak sebagai penapis semulajadi yang paling berkesan untuk menjamin air sentiasa bersih dan selamat. kawalan aktiviti penyahhutanan wajar dilakukan di kawasan yang berdekatan dengan kawasan tadahan air.0 KE ARAH PEMBANGUNAN LESTARI Prinsip-prinsip local agenda 21 telah di alankan di Kerian dengan 8 diantara 21 local agenda itu ialah: 1. Kempenkempen boleh dilakukan menerusi media massa.

3. jantina. 6. 4. Pendekatan Menyeluruh Menangani punca masalah-masalah sosial.Local Agenda 21 dan pembangunan mampan mestilah sentiasa terbuka kepada masyarakat tempatan. keupayaan. ekonomi dan alam sekitar dengan cara yang sepadu dan merangkumi seluruh masyarakat tempatan. 2. diwakili dalam program Local Agenda 21. Peka Kepada Keupayaan Memastikan bahawa corak hidup dan pembangunan kita adalah mesra alam dan selaras dengan keupayaan alam sekitar. Kesaksamaan Memastikan bahawa semua lapisan masyarakat tempatan. tanpa membezakan kaum. Usahasama Mewujudkan usahasama dan tanggungjawab bersama antara semua pihak berkepentingan di semua peringkat program Local Agenda 21. Kebertanggungjawaban Memastikan bahawa semua rakan usahasama bertanggungjawab kepada keputusan dan tindakan yang diambil. taraf sosio-ekonomi atau latar belakang. 7. 5. Mementingkan Masa Hadapan . umur.

seksyen 81 menyatakan tindakan boleh diambil ke atas kilang yang mengeluarkan asap dan menganggu kesihatan serta alam sekitar. Akta-akta berkaitan 1. Hasil Yang Nyata Membuahkan hasil yang nyata supaya program Local Agenda 21 dapat dipertingkatkan dan dipastikan berterusan. Akta Perikanan 1985 . Akta Perhutanan Negara 1984 . 8. Akta Taman Negara 1980. 4.Memastikan bahawa kepentingan-kepentingan masa kini dan lebih-lebih lagi masa hadapan diambilkira pada semua peringkat program Local Agenda 21. 3.menghalang aktiviti yang menjejaskan ekosistem hutan 5. Akta Kualiti Alam ekitar 1974 -pencemaran udara (seksyen 20) -pencemaran bunyi bising (seksyen 23) -pencemaran tanah (seksyen 24) -pencemaran perairan daratan (seksyen 25) -Pencemaran minyak (seksyen 29) 2.seksyen 82 (1) melarang sesiapa melakukan pembakaran dalam hutan simpan. Akta Kerajaan Tempatan 1976.

Pembangunan estet pertanian 2. Jabatan Alam ekitar). Contoh projek yang perlukan kelulusan EIA Contoh Aktiviti Kriteria pembangunan yang perlukan laporan 1. Pihak berkuasa boleh menangguh atau membatalkan sesuatu projek jika tidak menepati kehendak dan syarat yang ditetapkan dalam EIA. maka pemaju mestilah menyediakan laporan EIA yang lengkap untuk diteliti dan diluluskan oleh pihak berkuasa (Ketua Pengarah. Penilaian ini bertujuan mengelakkan berlakunya kerugian besar khususnya terhadap alam sekitar akibat kesilapan perancangan dan pelaksanaan sesuatu projek pembangunan.Panilaian Impak Alam ekitar (Environmental Impact Assessment. sesuatu projek pembangunan khususnya projek mega yang hendak dijalankan. Oleh itu. EIA satu pendekatan yang meyeluruh/holistik ke arah pengurusan alam sekitar yang melibatkan kawalan dan perancangan sumber jaya agar wujud keseimbangan antara kepentingan projek pembangunan dengan pemeliharaan dan pemuliharaan alam sekitar yang berkualiti. 2. 500 meter atau lebih ii. Pembinaan lapangan terbang dalam taman negara . EIA adalah satu proses pencegahan daripada berlakunya kemerosotan kualiti alam sekitar. Pertanian i. Lapangan terbang yang mempunyai landasan 2. Lapangan terbang i. kim kemajuan tanah yang melebihi 500 hektar ii. 3. Program pertanian yang perlukan penempatan semula > 100 keluarga iii. EIA) 1.

Peluasan kawasan pelabuhan melibatkan 50 peratus atau lebih iii. hutan dara meliputi kawasan seluas 200 hektar iii. Pembinaan empangan dan tasik buatan manusia seluas 200 hektar ii. kim pengairan meliputi 5 000 hektar atau lebih 4. Pembalakan melebihi 500 hektar atau lebih 7. Pembinaan pelabuhan perikanan ii. Pengubahan hutan bukit meliputi 50 hektar atau lebih ii. Petrokimia ± semua saiz . Industri i. Kimia ± keluaran melebihi 100 tan metrik/hari ii. Perhutanan i. Pemajuan kawasan perumahan meliputi kawasan seluas 50 hektar 8. Pembalakan mengubah kawasan tadahan kepada kegunaan lain iii. Projek akuakultur meliputi kawasan 50 hektar atau lebih 6. Perikanan i. Penebusgunaan kawasan pantai meliputi kawasan seluas 50 hektar 5. Perumahan i. Tebus guna tanah i. aliran kawasan paya. aliran dan pengairan i.3.

Selain itu. pembinaan bandar baru. Pelabuhan i. Pembinaan pelabuhan contoh bandar lestari i-CITY SHAH ALAM Shah Alam merupakan salah satu antara contoh bandar lestari yang terdapat di Malaysia. pembinaan hospital 10. Shah Alam mendapat pengiktirfan sebagai bandar lestari disebabkan oleh pembangunannya yang mampu bergerak seiring dalam membantu menjana ekonomi negara ke arah yang lebih kukuh lagi. kemudahan dan segala kelengkapan pembangunan telah mencapai tahap yang moden dan membanggakan.9. jika kita lihat bandar Shah Alam sendiri sudah mempunyai pelbagai bangunannya yang tersendiri seperti shah .Sebagai contoh. Infrastruktur i. Pembinaan lebuhraya.

Tidak jauh pula terletaknya KLCC dan Perpustakaan Negara. Pembangunan yang serba lengkap ini telah membantu bandar Shah Alam digelar sebagai Bandar Lestari.alam mall. Seperti yang kita sedia maklum. sesebuah bandar lestari haruslah memenuhi segala kriteria yang perlu sebagai contoh perpustakaan. Ini menunjukkan pembangunan bagi sebuah . Pla a Low Yat. KUALA LUMPUR Pavillion merupakan antara bangunan atau kompleks membeli belah yang tercanggih di Malaysia. Kewujudan kompleks ini telah banyak membantu Kuala Lumpur untuk digelar sebagai bandar lestari. PAVILLION. KUALA LUMPUR Bukit Bintang merupakan kawasan bandar yang terletaknya bangunan Pavillion. Bukit Bintang Pla a dan lain-lain lagi. stesen LRT. kompleks membeli-belah. stadium shah alam dan lain-lain. lapangan terbang dan segala jenis pembangunan yang moden dan mampu membantu meningkatkan taraf ekonomi malaysia . BUKIT BINTANG.

Perpustakaan Negara Malaysia bertanggungjawab memastikan pembangunan infrastruktur perpustakaan awam di seluruh negara. Pada tah 2000. PERPUSTAKAAN NEGARA. ia terletak di Jalan Tun Ra ak. beberapa projek un pembangunan infrastuktur perpustakaan telah dilaksanakan meliputi Perpustakaan Negara Malaysia dan perpustakaan awam negeri. Ketua Pengarah PNM ialah Raslin Abu Bakar. nda . KUALA LUMPUR Lebuhraya SMART adalah singkatan kepada Stormwater Management and Road Tunnel merupakan satu projek di bawah kerajaan Persekutuan yang diinisiatif bagi mengatasi masalah banjir kilat yang sering melanda pusat bandar. KUALA LUMPUR Perpustakaan Negara Malaysia (PNM ialah perpustakaan rasmi Malaysia. TEROWONG SMART. . Kuala Lumpur. Seksyen motorway bagi terowong ini dihasilkan bagi mengurangkan kesesakan yang sering mela Kuala Lumpur. Dibina pada 1956.bandar lestari di mana ke semua pembangunannya terletak di dalam susunan yang strategik dan mempunyai perhubungan antara satu bandar dengan bandar yang lain.

Jarak bagi laluan kenderaan tersebut adalah sepanjang 3km akan menghubungkan bahagian utara (Jalan ultan Ismail/Pusat Bandar) dan selatan (Lebuhraya KL.eremban/ g. Besi) menerusi struktur terowong bawah tanah dua tingkat. .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful