BANDAR LESTARI

1.0

Definisi Definisi bandar raya lestari, menurut rumusan Persidangan URBAN21 di Berlin pada

Julai 2000, merujuk kepada gagasan untuk meningkatkan kualiti hidup bandar, merangkumi komponen ekologi, budaya, politik, institusi, sosial dan ekonomi tanpa membebankan generasi akan datang. Dengan kata lain, bandar raya lestari merangkumi pemantapan nilai, sifat, dinamisme, kemudahan dan prasarana lestari dari segi penggunaan sumber tenaga, bekalan air dan pelupusan sisa efisien, sistem pengangkutan canggih, rekabentuk bangunan dan prasarana mesra alam dengan dikelilingi kehijauan pelbagai flora dan fauna. Bandaraya lestari juga seharusnya ditunjangi pelbagai aktiviti martabat tinggi dari segi keilmuan, penyegaran minda, penyuburan rohaniah, hubungan sosial dan kegiatan perdagangan.

Objektif Bandar Lestari y Setiap orang berhak untuk mempunyai segala kemudahan tempat tinggal, pembelajaran dan kesihatan diri. y Segala jenis bentuk peluang mahupun penghormatan diri haruslah dinikmati oleh setiap orang, tidak kira apakah bangsanya, warna kulitnya ataupun

kewarganegaraannya. y Untuk mengekalkan kesejahteraan alam sekitar.

Konsep Bandar Anugerah Persekitaran Lestari adalah untuk mendorong dan menggalakkan bandar-bandar supaya membawa bersama penyertaan pelbagai sektor dan jabatan. dengan tujuan manfaat dari segi sosial. pelaksanaan inovatif seperti penggunaan tenaga solar. inovasi persekitaran yang mesra alam seperti pembangunan penjimatan tenaga. penggunaan tenaga secara efisien dan pengurangan pemanasan global di dalam pembangunan persekitaran. penggunaan semula dan pengitaran semula bahan buangan serta penambahbaikan sistem pengurusan . Potensi bandar untuk penganugerahan bandar lestari akan dirujuk dan dinilai berdasarkan prestasinya di semua daripada lima kategori berikut persekitaran berkaitan: 1) Persekitan Fizikal Elemen ini berdasarkan sejauh mana perkembangan kepada sekeliling keseimbangan persekitaran untuk kehidupan Bandar yang kondusif. mal pejalan kaki.y Unt tetap. i ti ng untuk bekerj dan mempunyai pendapatan y Untuk memberi hak kepada sesiapa untuk hidup di dalam persekitaran yang aman dan damai sambil menikmati prasarana yang cukup dan lengkap. Langkah-langkah seperti meningkatkan kualiti pengudaraan. lorong basikal antaranya dan penggunaan teknologi dan eksperimen baru seperti menggunakan alternatif lain bagi bahan bakar atau pembangunan yang menggunakan bahan persekitaran yang mesra alam. langkahlangkah biodi ersity atau pemuliharaan habitat. meningkatkan kualiti air dan penurunan kadar kebingitan adalah antara yang diambil kira dalam elemen ini. 2) Inisiatif Ekologi Elemen ini merangkumi perlindungan terhadap persekitaran semula jadi. 3) Perkhidmatan Perbandaran Inisiatif-inisiatif yang menanamkan amalan mengurangkan. ekonomi dan persekitaran melalui penambahbaikan kuantitatif yang dibuat dalam keseimbangan persekitaran.

sama ada secara individu atau kerjasama dengan organisasi-organisasi lain. Kriteria. komunikasi dua arah dengan pihak tempatan. sanitasi dan pengurusan sisa-sisa pepejal.perhubungan awam yang akan diiktiraf. ebuah bandar yang lestari juga perlu untuk memikul hak dan tanggung jawab untuk meningkatkan pola konsumsi. dan menggunakan semula barang-barang yang diambil. 3. sokongan daripada pihak tempatan dan kelayakan untuk latihan pengurusan persekitaran. Kriteria-kriteria lain yang berhubung kait dengan elemen ini termasuklah penggunaan air dan bahan-bahan secara efisien. pihak-pihak yang menjadi sasaran dan keberkesanan mekanisme komunikasi. . bandar-bandar akan harus menjadi lebih peka akan kesan tentang pola pengambilan mereka terhadap daerah lain dan ekosistem. 5) Pembelajaran dan Kesedaran Elemen ini merangkumi aspek pembelajaran atau komunikasi yang menyumbang kepada pemuliharaan kesedaran orang ramai dan pemahaman mereka tentang isu -isu dan inisiatif persekitaran. Bandar-bandar lestari boleh menumpukan perhatian terhadap tanggung jawab tersebut melalui penyesuaian polisi. Beberapa bandar boleh melaksanakan bayaran bagi pengguna untuk mengendalikan pola pengambilan yang tidak berterusan.0 Ci i-ci i B L i Ada beberapa ciri-ciri umum yang harus dimiliki di bandar-bandar lestari.kriteria yang berkaot rapat dengan elemen ini meliputi penggabungan dasar atau polisi. mengitar semula. projek-projek pembersihan. iaitu dengan mengurangkan. Kriteria-kriteria yang berhubung kait dengan elemen ini meliputi perkaitan dan kesan berkomunikasi. amalan dan prosedur yang menyokong sistem pemerintahan yang telus dan saksama. termasuklah sejauh mana untuk isu-isu seperti aduan masyarakat yang perlu ditangani. Pada dasarnya. 4) Persekitaran Kerajaan Elemen ini mengenal pasti cirri kepimpinan di dalam keseimbangan persekitaran.

Sektor Perhutanan. i. dalam Agenda 21 (sebuah program yang dijalankan oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu).0 Pengaplikasian Konsep Pembangunan Mapan dalam Pelbagai Sektor. Malaysia ke arah Pembandaran Lestari Dalam menghadapi kekurangan sumber daya di seluruh dunia. Hal ini menekankan bahawa dalam setiap pembangunan lestari. Ekonomi.Dengan menyemak ciri-ciri masyarakat. istilah 'lestari' telah menjadi lebih penting daripada dahulu. elain itu. ada dua bandar yang dilihat dalam mengamalkan pembangunan mesra alam. kerajaan menyokong program kelestarian yang memberikan penghargaan untuk terbaik bandar yang lestari. Ini menekankan keperluan untuk perubahan dari sektor-berpusat cara lama dalam melakukan usaha kepada pendekatan baru yang melibatkan penyelarasan dan integrasi masalah persekitaran dan sosial ke dalam semua proses pembangunan. . bandar boleh dicirikan oleh sejumlah harta yang berbeza. Ianya harus seimbang. pemahaman yang lebih baik dapat ditagih oleh semua tentang definisi sebuah komuniti yang lestari. 4. Harta ini boleh berubah di pelbagai negara dan kawasan geografi. ganjaran juga diberikan untuk meningkatkan pembangunan bandar yang lestari. dan kerana itu ia memerlukan pendekatan yang bersepadu. setiap orang adalah pengguna dan pembekal maklumat. Dengan menjadi entiti yang sangat kompleks. iaitu bandar-bandar di Pulau Pinang dan elangor. Pada masa yang sama. Di Malaysia. dan penyertaan sebagai blok bangunan berkunci adalah untuk membantu negara-negara mencapai pembangunan yang diperakui sebagai tali penggantungan. Hal ini mendorong pembangunan bandar yang didasarkan pada kelestarian dan untuk mencipta bandar yang lebih lestari di Malaysia. ehingga saat ini. dengan jelas telah mengenal pasti bahawa maklumat. ekologi dan sosial adalah tiang sebuah bandar lestari. integrasi.

Exotic dan Batai di kawasan hutan yang telah dibalak.Malaysia merupakan salah sebuah negara yang terbaik dalam melaksanakan program pengurusan sumber-sumber perhutanannya. Kerajaan juga giat dalam melaksanakan usaha penyelidikan dan pembangunan (R&D). fiber dan asbestos supaya permintaan terhadap hasil hutan dapat dikurangkan. elain itu. entang. iaitu hutan perlindungan. Keduaduanya membolehkan tumbesaran dan kematangan pokok dengan sempurna bagi menjamin keberterusan pengusahasilan dan pengeluarannya pada masa akan datang. getah. hutan berhasil dan hutan lipur supaya diuruskan lebih sempurna. Di samping itu. Konsep pembangunan lestari boleh diterapkan dalam sektor perhutanan di Malaysia adalah melalui langkah perundangan. biakbaik pokok serta sifat dan kepelbagaian penggunaan sumber hutan. simen. Misalnya. memotong. menggelang. sistematik dan saintifik. sama ada media cetak. khususnya berkaitan dengan sivikultur. media . Taman Negara. sama ada untuk ak tiviti menebang. perladangan hutan melalui Projek Ladang Hutan Kompensatori (CFPP) dengan menanam spesis pokok kayu keras tropika yang cepat membesar dan matang seperti Acacia Mangium. Hutan Belum di Perak dan Hutan impan Endau-Rompin di Pahang. FRIM dan UPM giat menggembangkan bidang R&D di samping menjalankan program latihan perhutanan dan sains perhutanan. Tambahan pula. Akta Perhutanan Negara 1984 mengenakan hukuman denda dan penjara ke atas mana-mana individu atau syarikat yang menceboroh kawasan hutan simpan kekal. Kempen kesedaran bertujuan memupuk kefahaman yang meluas kepada masyarakat umum tentang peri pentingnya khazanah hutan dipelihara dan dipulihara serta faedahnya kepada generasi akan datang melalui pelbagai sumber media. Yamane. penjagaan dan perawatan hutan daripada serangan perosak dan penyakit. kerajaan boleh melaksanakan kaedah penebangan hutan secara sistematik seperti istem ebaya Malaya (MU ) dan istem Pengurusan Tebangan Memilih ( M ). menanda atau mengambil sumber-sumber yang ada dalam hutan. kitar semula bahan buangan penting untuk menjimatkan pergantungan kepada bahan yang berasaskan sumber hutan atau beralih kepada sumber pengganti seperti plastik. Pewartaan kawasan hutan simpanan kekal dibahagikan kepada tiga kelas.

produktiviti dan pendapatan dalam sektor pertanian komersil yang dinikmati kini. Antaranya ialah kawalan terhadap amalan pembakaran terbuka di tapak pertanian boleh dilaksanakan melalui Akta Jerebu 1997 yang bertujuan mengawal dan mencegah sebarang aktiviti pembakaran terbuka. Di samping itu. Tambahan pula. Cintailah Hutan Kita dan Hutan Warisan Kita. Menikmati kemajuan pembangunan pertanian bukan hanya untuk generasi semasa sahaja tetapi berterusan sampai bila-bila masa. pertambahan pengeluaran tanaman makanan mestilah dapat menampung keperluan penduduk semasa dan generasi akan datang supaya tidak mengalami krisis kebuluran. Tanaman berkontur boleh mengurangkan pergerakkan hakisan larian air permukaan manakala sistem perparitan yang sesuai juga menyediakan laluan air agar tidak melimpah ke . Sektor Pertanian.elektronik. Tindakan yang boleh diambil adalah denda/kompaun kepada mana-mana individu atau saman/menarik balik lessen perniagaan kepada syarikat yang didapati bersalah. Contoh kempen ke arah melestarikan sumber perhutanan negara adalah seperti Penghijauan Bumi. elain itu. tanaman berjalur serta membina alur dan sistem perparitan terutamanya di kawasan lereng bukit yang beralun atau berelief curam seperti di Tanah Tinggi Cameron yang ditanam dengan sayur-sayuran. Langkah-langkah yang wajar diambil untuk mengurangkan kesan negatif akibat pembangunan pertanian terhadap alam sekitar adalah meliputi langkah perundangan dan pengurusan yang cekap. amalan pertanian berteres. Konsep pembangunan lestari dalam sektor pertanian merupakan pembangunan berterusan yang menggunakan pendekatan untuk mempertingkatkan sumber pertanian dan produktiviti pertanian supaya dapat memenuhi keperluan masa kini dan generasi akan d atang. memperbaiki amalan pengurusan tapak ladang seperti konsep tebang-bakar ditukar kepada tebang-reput untuk menghasilkan baja organik di samping dapat memelihara alam sekitar. bunga-bungaan dan teh. agensi pembangunan setempat dan pihak berkuasa tempatan. ii.

Dengan ini. Di samping itu. Langkah penguatkuasaan undang-undang yang lebih ketat kepada syarikat yang mencemarkan alam sekitar. Kedua-dua langkah ini bertujuan mengurangkan hakisan permukaan di samping mengekalkan lapisan aras tanah yang subur (top soil).permukaan. iaitu penguatkuasaan undang-undang. Misalnya. Penggunaan bioteknologi dan peningkatan R&D dalam pertanian mampu mengurangkan pencemaran terhadap alam sekitar. Sektor Perindustrian. langkah-langkah pemantauan dan kawal-selia yang lebih kerap dan tegas dilakukan oleh Jabatan Alam ekitar (JA ) berdasarkan tandard Kualiti ( Q) yang ditetapkan. amalan pengurusan alam sekitar industri yang cekap dan berkesan serta kempen kesedaran kepada masyarakat industri. sebaliknya lebih menggunakan tenaga alternatif yang murah dan bersih seperti tenaga solar. Akta Kualiti Alam ekitar 1974 memperuntukkan tindakan menggantung atau menarik balik lesen syarikat yang tidak membesihkan persekitaran yang dicemarinya. iii. tekanan kepada sumber tanah dapat dikurangkan dan tidak mencemarkan alam sekitar. kaedah hidroponik yang bersifat mesra alam bukan sahaja tidak memerlukan tanah dan baja kimia. malah menggunakan larutan nutrien. Peralihan kepada teknologi industri yang mersa alam dan tidak mecemarkan alam sekitar penting dalam mengurangkan kadar pencemaran alam sekitar. Pihak pengurusan kilang juga diwajibkan menyediakan laporan EIA dari masa ke masa bagi menjamin industrinya sentiasa µmesra alam¶. pencemaran sungai dan udara. Konsep pembangunan lestari boleh dilaksanakan dalam sektor perindustrian Malaysia berdasarkan tiga elemen yang penting. seperti pembuangan sisa toksid. tenaga gas asli (NGV) dan tenaga . Kita seharuslah mengurangkan pergantungan kepada bahan api fosil petroleum.

menarik balik lesen operasi dan penjara ke atas pihak yang dikenalpasti mencemarkan sumber air sama ada pekilang. iaitu pemantauan yang teliti serta tindakan tegas termasuk denda. menggunakan sistem penapis (filter) di dalam serombong asap supaya konsentrasi bahan pencemar terserak dan tidak terkumpul di dalam atmosfera setempat. Kempen dijayakan lagi dengan bantuan media massa. Misalnya. maka beberapa langkah patut diambil. elain itu. pengurusan sisa toksid dengan cekap dan berkesan dapat dijayakan dengan setiap kilang mesti menyediakan takungan khas untuk simpanan toksid dan tidak membuangnya ke dalam sungai.hidroelektrik. pihak pengurusan kilang juga patut menguruskan bahan pencemaran udara dengan lebih sistematik dan saintifik. Jabatan Alam ekitar (JA )sebagai sebuah badan kerajaan yang diberi kuasa untuk mengambil tindakan undang-undang seperti yang diperuntukkan pada Akta Kuantiti Alam ekitar 1974. . penternak. tasik atau kolam. membersih dan menjaga sungai melalui aktiviti amal dan sosial dan melaksanakan peraduan kilang yang mesra alam. Kempen boleh dilakukan dengan pelbagai cara seperti projek penghijauan persekitaran industri. pemilik kapal atau individu tertentu. Ini termasuklah malalui penguatkuasaan undang-undang. Justeru bidang R&D dalam konteks pengurusan sisa pepejal haruslah dikembang-luaskan oleh setiap syarikat. Sumber Air. Bagi menjamin sumber air di Malaysia sentiasa bersih dan berterusan. tidak menggalakkan CFC dalam industri pencucian dan pelarut tetapi digantikan dengan bahan yang lebih bersih dan mesra alam seperti penggunaan air. bengkel pemahaman dan penghayatan alam sekitar di samping bahagian Teknologi dan Pendidikan Alam ekitar di Kementerian ains dan Teknologi. Kempen kesedaran khususnya kepada masyarakat industri penting agar dapat menguruskan alam sekitar dengan bijak dan hidup harmoni dengan alam sekitar. Tambahan pula. iv. elain itu.

khususnya perlanggaran kapal tangki dapat dibendung. elain itu. kerajaan boleh menganjurkan kempen bagi meningkatkan kesedaran masyarakat tentang kepentingan air bersih dan menjaga sumber air sebagai penerus kehidupan. (Anon 2005: 381-399) 5. berkongsi kos pemuliharaan perairan.Di samping itu. Contoh kempen adalah Cintai ungai Kita dan Hargai Air. Kerjasama serantau juga mampu menjamin bekalan air bersih di samping mengawal pencemaran laut. Kempenkempen boleh dilakukan menerusi media massa. Indonesia dan ingapura boleh bekerjasama dalam pelbagai aspek seperti rondaan dan pemantauan. malah juga bertindak sebagai penapis semulajadi yang paling berkesan untuk menjamin air sentiasa bersih dan selamat. Hutan semula jadi bukan sahaja boleh bertindak sebagai kawasan tadahan untuk memastikan keberterusan sumber air. khususnya elat Melaka. ebagai rakan A EAN. media cetak atau menganjurkan aktiviti sosial yang melibatkan masyarakat sekitar untuk menghayati kepentingan air. perkongsian teknologi dan maklumat serta penyelarasan undang-undang dan peraturan laut supaya aktiviti pencemaran laut. Penyertaan Dan Ketelusan Melibatkan masyarakat tempatan termasuk swasta. Malaysia. Hutan di sekitar 10km persegi dari kawasan tadahan merup akan kawasan rezab yang patut dikekalkan. kawalan aktiviti penyahhutanan wajar dilakukan di kawasan yang berdekatan dengan kawasan tadahan air. Maklumat tentang program . pihak berkuasa tempatan dan jabatan jabatan kerajaan lain dalam semua program Local Agenda 21.0 KE ARAH PEMBANGUNAN LESTARI Prinsip-prinsip local agenda 21 telah di alankan di Kerian dengan 8 diantara 21 local agenda itu ialah: 1.

keupayaan. 7. jantina. 2. taraf sosio-ekonomi atau latar belakang. Peka Kepada Keupayaan Memastikan bahawa corak hidup dan pembangunan kita adalah mesra alam dan selaras dengan keupayaan alam sekitar. umur. 6. ekonomi dan alam sekitar dengan cara yang sepadu dan merangkumi seluruh masyarakat tempatan. 4. Usahasama Mewujudkan usahasama dan tanggungjawab bersama antara semua pihak berkepentingan di semua peringkat program Local Agenda 21. Kebertanggungjawaban Memastikan bahawa semua rakan usahasama bertanggungjawab kepada keputusan dan tindakan yang diambil. Pendekatan Menyeluruh Menangani punca masalah-masalah sosial. 3. 5.Local Agenda 21 dan pembangunan mampan mestilah sentiasa terbuka kepada masyarakat tempatan. tanpa membezakan kaum. diwakili dalam program Local Agenda 21. Mementingkan Masa Hadapan . Kesaksamaan Memastikan bahawa semua lapisan masyarakat tempatan.

Hasil Yang Nyata Membuahkan hasil yang nyata supaya program Local Agenda 21 dapat dipertingkatkan dan dipastikan berterusan.Memastikan bahawa kepentingan-kepentingan masa kini dan lebih-lebih lagi masa hadapan diambilkira pada semua peringkat program Local Agenda 21. Akta Perikanan 1985 .menghalang aktiviti yang menjejaskan ekosistem hutan 5. 8. Akta Perhutanan Negara 1984 . Akta Kualiti Alam ekitar 1974 -pencemaran udara (seksyen 20) -pencemaran bunyi bising (seksyen 23) -pencemaran tanah (seksyen 24) -pencemaran perairan daratan (seksyen 25) -Pencemaran minyak (seksyen 29) 2.seksyen 81 menyatakan tindakan boleh diambil ke atas kilang yang mengeluarkan asap dan menganggu kesihatan serta alam sekitar. 4. Akta-akta berkaitan 1. Akta Kerajaan Tempatan 1976.seksyen 82 (1) melarang sesiapa melakukan pembakaran dalam hutan simpan. 3. Akta Taman Negara 1980.

EIA) 1. EIA adalah satu proses pencegahan daripada berlakunya kemerosotan kualiti alam sekitar. sesuatu projek pembangunan khususnya projek mega yang hendak dijalankan. Pembangunan estet pertanian 2. Penilaian ini bertujuan mengelakkan berlakunya kerugian besar khususnya terhadap alam sekitar akibat kesilapan perancangan dan pelaksanaan sesuatu projek pembangunan. maka pemaju mestilah menyediakan laporan EIA yang lengkap untuk diteliti dan diluluskan oleh pihak berkuasa (Ketua Pengarah. Pertanian i. Program pertanian yang perlukan penempatan semula > 100 keluarga iii. 500 meter atau lebih ii. kim kemajuan tanah yang melebihi 500 hektar ii. Lapangan terbang yang mempunyai landasan 2. Jabatan Alam ekitar). 3.Panilaian Impak Alam ekitar (Environmental Impact Assessment. Lapangan terbang i. Pembinaan lapangan terbang dalam taman negara . Oleh itu. 2. EIA satu pendekatan yang meyeluruh/holistik ke arah pengurusan alam sekitar yang melibatkan kawalan dan perancangan sumber jaya agar wujud keseimbangan antara kepentingan projek pembangunan dengan pemeliharaan dan pemuliharaan alam sekitar yang berkualiti. Contoh projek yang perlukan kelulusan EIA Contoh Aktiviti Kriteria pembangunan yang perlukan laporan 1. Pihak berkuasa boleh menangguh atau membatalkan sesuatu projek jika tidak menepati kehendak dan syarat yang ditetapkan dalam EIA.

Pembinaan empangan dan tasik buatan manusia seluas 200 hektar ii. Pemajuan kawasan perumahan meliputi kawasan seluas 50 hektar 8. Industri i. Penebusgunaan kawasan pantai meliputi kawasan seluas 50 hektar 5.3. aliran kawasan paya. hutan dara meliputi kawasan seluas 200 hektar iii. kim pengairan meliputi 5 000 hektar atau lebih 4. Pembalakan mengubah kawasan tadahan kepada kegunaan lain iii. Pengubahan hutan bukit meliputi 50 hektar atau lebih ii. Perhutanan i. aliran dan pengairan i. Kimia ± keluaran melebihi 100 tan metrik/hari ii. Pembinaan pelabuhan perikanan ii. Peluasan kawasan pelabuhan melibatkan 50 peratus atau lebih iii. Perikanan i. Perumahan i. Tebus guna tanah i. Projek akuakultur meliputi kawasan 50 hektar atau lebih 6. Pembalakan melebihi 500 hektar atau lebih 7. Petrokimia ± semua saiz .

Infrastruktur i.9. Pembinaan pelabuhan contoh bandar lestari i-CITY SHAH ALAM Shah Alam merupakan salah satu antara contoh bandar lestari yang terdapat di Malaysia. Pelabuhan i. jika kita lihat bandar Shah Alam sendiri sudah mempunyai pelbagai bangunannya yang tersendiri seperti shah . pembinaan bandar baru.Sebagai contoh. Selain itu. Shah Alam mendapat pengiktirfan sebagai bandar lestari disebabkan oleh pembangunannya yang mampu bergerak seiring dalam membantu menjana ekonomi negara ke arah yang lebih kukuh lagi. Pembinaan lebuhraya. kemudahan dan segala kelengkapan pembangunan telah mencapai tahap yang moden dan membanggakan. pembinaan hospital 10.

Seperti yang kita sedia maklum. kompleks membeli-belah. stadium shah alam dan lain-lain. Ini menunjukkan pembangunan bagi sebuah . lapangan terbang dan segala jenis pembangunan yang moden dan mampu membantu meningkatkan taraf ekonomi malaysia . KUALA LUMPUR Pavillion merupakan antara bangunan atau kompleks membeli belah yang tercanggih di Malaysia. KUALA LUMPUR Bukit Bintang merupakan kawasan bandar yang terletaknya bangunan Pavillion. BUKIT BINTANG. PAVILLION. Tidak jauh pula terletaknya KLCC dan Perpustakaan Negara. stesen LRT. Pembangunan yang serba lengkap ini telah membantu bandar Shah Alam digelar sebagai Bandar Lestari. Bukit Bintang Pla a dan lain-lain lagi. Pla a Low Yat.alam mall. sesebuah bandar lestari haruslah memenuhi segala kriteria yang perlu sebagai contoh perpustakaan. Kewujudan kompleks ini telah banyak membantu Kuala Lumpur untuk digelar sebagai bandar lestari.

. KUALA LUMPUR Perpustakaan Negara Malaysia (PNM ialah perpustakaan rasmi Malaysia. PERPUSTAKAAN NEGARA. TEROWONG SMART. ia terletak di Jalan Tun Ra ak. Dibina pada 1956. nda . Ketua Pengarah PNM ialah Raslin Abu Bakar. Pada tah 2000. Seksyen motorway bagi terowong ini dihasilkan bagi mengurangkan kesesakan yang sering mela Kuala Lumpur. beberapa projek un pembangunan infrastuktur perpustakaan telah dilaksanakan meliputi Perpustakaan Negara Malaysia dan perpustakaan awam negeri. KUALA LUMPUR Lebuhraya SMART adalah singkatan kepada Stormwater Management and Road Tunnel merupakan satu projek di bawah kerajaan Persekutuan yang diinisiatif bagi mengatasi masalah banjir kilat yang sering melanda pusat bandar. Kuala Lumpur. Perpustakaan Negara Malaysia bertanggungjawab memastikan pembangunan infrastruktur perpustakaan awam di seluruh negara.bandar lestari di mana ke semua pembangunannya terletak di dalam susunan yang strategik dan mempunyai perhubungan antara satu bandar dengan bandar yang lain.

eremban/ g. . Besi) menerusi struktur terowong bawah tanah dua tingkat.Jarak bagi laluan kenderaan tersebut adalah sepanjang 3km akan menghubungkan bahagian utara (Jalan ultan Ismail/Pusat Bandar) dan selatan (Lebuhraya KL.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful