Soalan: Bincangkan faktor-faktor yang memainkan peranan penting dalam membangkitkan semangat nasionalisme dalam kalangan orang

Melayu sebelum Perang Dunia Kedua.

Jawapan cadangan:

Semangat nasionalisme dalam kalangan orang Melayu telah ada sejak campur tangan British pada tahun 1874. Dengan adanya semangat nasionalisme, maka penguasaan penjajahan ke atas negeri -negeri Melayu tidak berlaku secara aman damai tetapi sebaliknya ditentang oleh masyarakat tempatan. Penentangan ini dilakukan oleh pejuang -pejuang tanah air seperti Dato Maharaja Lela, Dato Bahaman, Tok Janggut, Haji Abdul Rahman Limbong, Mat Salleh, dan lain-lain lagi mencerminkan penentangan rakyat tempatan terhadap kuasa asing di negara ini. Oleh itu, terdapat beberapa faktor yang membangkit semangat nasionalisme dalam kalangan orang Melayu. Faktor faktor ini dapat dilihat melalui f aktor dalaman dan faktor luaran. Faktor-faktor dalaman merupakan peristiwa-peristiwa yang tercetus di Tanah Melayu dan memberi pengaruh yang sangat besar dalam membangkitkan dan menyemarakkan semangat nsionalisme orang Melayu. Antara faktor dalaman ialah agama. Pada penghujung abad ke -19 dan awal abad ke-20, masyarakat Melayu terutamanya yang tinggal di ba ndar-bandar berasa tidak puas hati dengan keadaan ekonomi, sosial dan politik mereka. Mereka mulai sedar bahawa kedudukan ekonomi dan sosial terancam sebab adanya masyarakat dari luar, iaitu kaum imigran seperti Cina dan India. Oleh yang demikian, orang Melayu sedar bahawa mereka perlu bertindak bagi membawa perkembangan ekonomi dan sosial ke atas masyarakat mereka supaya tidak lagi mundur dalam bidang tersebut. Kesedaran ini telah melahirkan kumpulan-kumpulan kecil yang berpengaruh dalam masyarakat Melayu untuk memperjuangkan kemajuan orang Melayu dalam bidang ekonomi dan sosial. Kesedaran ini melahirkan 3 golongan di bandar -bandar untuk memperjuangkan kepentingan masyarakat Melayu pada awal abad ke -20. Antara ketiga-tiga golongan ini, golongan yang berpendidikan Arab memainkan peranan penting dalam gerakan Pemulihan Islam di kalangan masyarakat Melayu. Mereka berpendidikan Arab dan melanjutkan pengajian Islam ke

Dalam bidang pendidikan pula.Universiti Al-Azhar di Kaherah. Di antara penuntut-penuntut Melayu yang membawa pengaruh dari Timur Tengah ialah Syeikh Muhammad Tahir bin Jalaluddin. Golongan ini menerima pelajaran dan inspirasi dari gerakan pemulihan Islam moden dan gerakan Pan-Islamisme yang diasaskan pada penghujung abad ke -19 dan awal abad ke-20 oleh Imam Syeikh Muhammad Abduh dan Sayid Jamaluddin al Afghani. Syed Syeikh Ahmad al-Hadi. mereka telah berkhidmat dalam jabatan agama di negeri negeri Melayu. Golongan ortodoks ini memusuhi bukan setakat fahaman baru dalam agama. Orang melayu menjadi penduduk pribumi tetapi masih tertinggal jauh dalam bidang ekonomi dan sosial. mereka mendapat tentangan daripada golongan ulama tua yang kolok dan ortodoks. Walaupun ekonomi Tanah Melayu yang berasaskan getah dan bijih timah berkembang pesat. Islam memerlukan perubahan dan penafsiran baru dan sesuai untuk menghadapi cabaran dunia yang menghadapi perkembangan pesat. Haji Abbass Muhammad Taha dan Syeikh Mohammad Salim al Kalali. Oleh sebab fahaman mereka berkenaan ajaran agama Islam baru dan agak berlainan dengan fahaman seperti kepercayaan bidaah dan khurafat yang sedia berakar umbi di negeri-negeri Melayu. Manakala orang cin a pula menguasai sektor ekonomi di kawasan Bandar seperti menjadi peniaga. Keadaan ini mula disedari oleh peniaga -peniaga keturunan arab yang tinggal di Negeri-Negeri Selat terutamanya Singapura. Mengikut revolusioner ini. tetap i orang mealyu tersisih daripada kegiatan ekonomi komersial tersebut. Orang melayu mula sedar bahawa mereka . Faktor kesedaran orang melayu tentang kemunduran mereka juga turut menjadi punca dalaman kebangkitan nasionalisme di Tanah Melayu. Mereka dari golongan ini hampir keseluruhannya memperoleh pelajaran dari Timur Tengah dan terpengaruh dengan gerakan pemulihan yang berlaku di sana. tetapi juga memusuhi perjuangan nasionalisme Melayu yang dibawa dan dirancan g oleh revolusioner ini. Golongan berpendidikan Arab ini yang mula-mula sekali menyuarakan rasa tidak puas hati mereka terhadap keadaan ekonomi dan sosial orang Melayu pada masa itu. orang Melayu terti nggal jauh kerana system pendidikan melayu tidak mempunyai nilai untuk meningkatkan taraf dan kedudukan orang melayu dalam bidang ekonomi. Mesir. Sekembalinya dari Timur Tengah khasnya dari Mesir k e tanah air pada awal abad ke-20. Kegiatan ekonomi kapitalis dikuasai oleh orang Cina dan pedagang-pedagang Eropah. Banyak ladang getah dan lombong bjih timah dimiliki dan diusahakan oleh orang Eropah.

institusi melayu tradisional dan elit melayu tradisional mendapati diri mereka terpaksa mengambil peranan yang semakin kecil dan hal ehwal kerajaan dan pentadbiran. Maka wujudlah askaraskar wataniah dan Force 136. ia semakin menebalkan rasa benci dan meningkatkan kadar nasionalisme Melayu. Ketika penaklukan British ke atas Tanah Melayu. pihak British telah mula membawa masuk imigran cina dan india secara besar-besaran untuk mengeksploitasi sumber-sumber ekonomi yang masih belum diterokai . Dalam hal ini. dasar penjajahan Barat juga telah menimbulkan semangat nasionalisme ke dalam jiwa penduduk Tanah melayu. Usaha mencapai tujuan ini paling pesat dilakukan di negeri-negeri melayu bersekutu. pemimpin organisasi ini juga telah menjadi orang -orang terpenting dalam menegakkan nasionalisme Melayu seperti Kapten Hussin Onn. Kesengsaraan yang dialami oleh orang -orang Melayu dalam kehidupan seharian dan penipuan yang dilakukan Jepun telah mendorong orang -orang Melayu bangun dan mewujudkan organisasi anti -Jepun. PETA boleh dikatakan menjadi duri dalam daging kepada pentadbiran tentera Jepun. Tambahan pula. Selain itu. rakyat juga menderita di negara sendiri akibat dijajah bangsa asing. ekonomi dan sosial. Mereka akhirnya menjadi tulang belakang kepada askar Melayu setelah negara mencapai kemerdekaan. Pihak british kemudian telah memulakan proses menginstitusikan berbagai bidang kerajaan yang merangkumi hampir semua aspek kehidupan politik. Penipuan dan tingkah laku pemimpin Jepun dalam dolak dalik mereka untuk membe rikan kemerdekaan kepada Tanah Melayu merupakan satu seksaan batin kepada pemimpin Melayu yang bekerjasama dengan Jepun. pengaruh dan kedudukan ekonomi mereka di tanah melayu.perlu mempertahankan hak mereka di Tanah Air sendiri apabila orang cina Peranakan di Negeri-Negeri Selat dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu mendesak supaya diberi hak yang sama dengan Melayu daripada kerajaan British. Akibat daripada keadaan ini. Situasi i ni telah menyemarakkan semangat nasionalisme orang melayu untuk mempertahankan kedudukan mereka di Tanah Melayu. Selain itu. Orang Melayu sedar permintaan orang Cina tersebut akan menggugat kedudukan mereka sebagai penduduk pribumi. Selain itu. Pihak British telah berpuas hati dengan kaedah pengukuhan kuasa. Mereka akhirnya memberikan kerjasama kepada organisasi-organisasi anti-Jepun dengan membekalkan maklumat agar dapar mempertingkatkan keberkesanan penentangan mereka. Antara lain.

Semenanjung oleh Harun Aminurashid (1919). tulisan Jawi telah diperkenalkan sebagai tulisan rasmi Bahasa Melayu. bahasa Melayu sebenarnya semakin hilang peranan dalam sistem pendidikan Inggeris dan Jepun. gelanggang bagi orang Melayu melahirkan ketidakpuasan melalui adalah karya sastera. Bahasa Melayu hanya digunakan dalam Sekolah Melayu. Faktor lain seperti bahasa dan kesusasteraan. Melalui faktor bahasa dan kesusasteraan ini. Dalam puisi Omar Mustaffa yang tersiar dalam Utusan Melayu keluaran 18 Januari 1913 menggesa orang Melayu supaya rajin bekerja dan jangan membiarkan kekayaan diambil oleh bangsa lain. terdapat juga puisi lain seperti Sedarlah oleh Mahmud Ahmadi. Ini sebenarnya membayangkan kelunturan budaya Melayu dalam negara sendiri. Jadi. Seruan Kebangsaan oleh Melati Pahang (1937) yang menggesa orang Melayu mencari ilmu d an Serunai Pujangga oleh Anum (1940) yang menggesa orang Melayu bersikap berani dan sanggup berkorban. Perkara ini pernah dibantah oleh Raja Chulan akan kepinggiran Bahasa Melayu dalam bahasa undang -undang dan juga penggunaannya dalam MMN dan MMP kerana wakil Melayu ti idak faham apakah yang dibahaskan. Kaum melayu mulai sedar yang mereka telah ketinggalan dalam pembangunan ekonomi dan sosial di mana orang bukan melayu menjadi peserta yang kuat. Dalam pada itu. kerana mereka sedar hak mereka sebagai rakyat pribumi sedikit demi sedikit diambil alih oleh pihak pendatang dan kaum penjajah. 495000 orang cina dan 305000 orang india. Langkah-langkah yang di ambil oleh pihak british ini telah menimbulkan rasa tidak puas hati di kalangan orang melayu. Jika dapat kita perhatikan. dapat memperkukuhkan perjuangan orang Melayu dalam meletakkan taraf bahasa Melayu sebagai Bahasa Kebangsaan dan Bahasa Rasmi negara selepas merdeka.oleh masyarakat melayu dengan sepenuhnya. . Secara tidak langsung. 511000 adalah orang melayu. Pengaruh Arab turut wujud hasi l dari peranan golongan agama dan bagi menggantikan penggunaaan tulisan rumi yang diperkenalkan penjajah. Antara lain ialah kewujudan sasterawan yang dilahirkan oleh sekolah sekolah Melayu dan MPSI. Keadaan ini menyebabkan kaum pendatang mula menguasai ekonomi di tanah melayu. Keadaan menjadi lebih buruk menjelang tahun 1921. dimana daripada jumlah 1320000 orang penduduk negeri-negeri melayu bersekutu. Selain itu. perbahasan dalam MMN dan MMP menggunakan Bahasa Inggeris. Semua ini telah menyedarkan orang Melayu akan kepinggiran bangsa dan bahasa Melayu. Ini dapat memperlihatkan hilangnya kewibawaan dan pertuanan Melayu.

Oleh kerana penyediaan sekolah -sekolah melayu oleh orang inggeris ini bukan satu yang ikhlas. Sekolah -sekolah melayu telah mula dibuka di kawasan-kawasan barat dan selatan tanah melayu sejak tahun 1880 -an lagi.Selain puisi. Ini dapat menyumbang ke arah pembentukan bangsa Melayu melalui penggunaan Bahasa Melayu. Antaranya ialah Hikayat Faridah Hanum oleh Syed Syeikh al -Hadi (1925) yang mencadangkan wanita perlu diberi pendidikan. Dengan itu. tujuan british bukanlah untuk melahirkan golon gan cerdik pandai dikalangan orang melayu. Antara kejayaan lain adalah penubuhan Dewan Bahasa dan Pustaka yang berperanan sebagai pembina dan pengembang bahasa Melayu dan alat penyatuan bangsa. Tambahan lagi. Maka surat khabar melayu telah digunakan sebagai bahan pengajaran. para pembaca akan mengetahui dasar perjuangan yang hendak disampaikan. Penubuhan persatuan yang memperjuangkan bahasa seperti PASPAM (berjuang bagi menjadikan dan memperkasakan Bahasa Mela yu seperti sebelum penjajahan ) turut diwujudkan. Antara kejayaan orang Melayu dalam bidang sastera pasa masa itu ialah melahirkan para pejuang sastera dalam Asas 50 dan Asas 66. Kebanyakan cerpen menyeru rakyat bekerja untuk kemajuan dan kemerdekaan negar a. Bugis dan lain-lain. sekolah-sekolah melayu dan sekolah inggeris yang disediakan bagi orang melayu.Cerpen merupakan cerita pendek yang mempunyai masihat. faktor lain ialah sistem pendidikan. Di antara cerpen yang terkenal ialah Cerita Awang Putat oleh Abdul Rahim Kajai yang menyeru orang Melayu supaya rajin bekerja. Rumah Besar Tiang Sebatang oleh Ishak Haji Mahmud yang menyeru orang Melayu menbenci dan menentang penjajahan British. Mereka hanya ingin melihat anak -anak orang melayu menjadi lebih pandai sedikit daripada ibubapa mereka. Melor Kuala Lumpur oleh Harun Aminurashid (1930). Terdapat sekolahsekolah pondok. Melalui cerpen yang disiarkan. Anak Dibuat Demal. Putera Gunung Tahan oleh Haji Muhammad yang mengecam British melalui kisah lucu dengan tujuan memupuk semangat cinta akan negara. madrasah. novel juga dikarangkan untuk membangkitkan semangat kebangsaan. . Banjar. maka tidak terdapat buku -buku teks dan kurikulum yang sesuai. Pada dasarnya. Di Sini Kita Bukannya Orang Dagang dan Siasat Yang Tiada Diminta yang ditulis oleh Shamsuddin Salleh. Melayu tidak lagi berpecah dan dikenali dengan keturunan seperti Jawa. Yang belajar di sekolah Inggeris pula ialah anak -anak golongan bangsawan yang ingin dijadikan oleh orang British sebagai pegawai dan pentadbir bawahan sahaja. hidup maju dan bebas daripada penjajahan dan Anak Mat Lela Gila oleh Ishak Haji Muhammad (1941) menyeru orang Melayu berjuang mencapai kemajuan.

telah membuka mata orang melayu. mereka dapat mempertahankan nilai -nilai keislaman semasa kemasukan kuasa british dan kemasukan kaum imigran. Sistem pendidikan yang sama antara penduduk juga memberikan peluang orang-orang Melayu menerima semangat kebangsaan. tetapi hanya dalam bidang kemahiran. Namun demikian sekolah-sekolah seumpama ini kurang memainkan peranan untuk menanan semangat kebangsaan pada tahap -tahap awal. Antara golongan terpelajar seperti Raja Chulan. Dalam zaman pendudukan Jepun sukatan yang diajarkan meliputi bidang-bidang Matematik. Pendedahan kepada dunia luar melalui surat khabar. Kesimpulannya. ia sebenarnya menambahkan intelek Melayu yang akhirnya dapat digunakan untuk mencetuskan semangat dan kesedaran nasionalisme . Jika dibandingkan dengan sistem Inggeris. liberalisme. menjelang tahun 1900. bila islam memasuki era reformasi. Beliau berjuang . Melalui sistem pendidikan ini. Walau bagaimanapun. sistem parlimen. pendidikan agama yang dijalankan di sekolah-sekolah pondok dan madrasah telah mendapat sambutan hebat penduduk tempatan. maka barulah sekolah-sekolah pondok dan madrasah telah membuka minda kaum melayu terhadap masalah-masalah politik yang dihadapi oleh mereka di tanah melayu. kemunculan golongan intelektual juga antara faktor dalaman kebangkitan semangat nasionalisme. terutamanya generesai muda terhadap isu -isu yang mempengaruhi orang melayu. R. Mereka terpengaruh dengan idea -idea dan falsafah politik demokrasi. Melalui kegiatan ini. perkembangan pendidikan. mereka tidak member ikan peluang yang sama. terutamanya pendidikan melayu t elah memainkan peranan penting dalam kesedaran kebangsaan di kalangan orang melayu. Sukatan dan dasar yang tidak selaras membangkitkan rasa tidak puas hati orang Melayu terhadap layanan Inggeris. Guru-guru Melayu dihantar ke Jepun untuk menambahkan pengetahuan berbahasa. Orang-orang Melayu tidak diajar secara akademik. telah menyumbngkan terhadap kemajuan intelek dan material orang melayu. Di samping itu. Wilkonson selaku penyelia sekolah -sekolah (1877-1895) mendapati bahawa surat khabar melayu bersama pendidikan secara amnya. 'khizanah al -ilmu' dan taman pengetahuan. Selain itu. Pertanian. Hal ini mendedahkan orang-orang Melayu kepada ilmu pengetahuan. Sains dan pelbagai subjek akademik lain. Eunos Abdullah dan Dato Onn Jaafar. perlembagaan dan nasionalisme. J. Dato Onn Jaafar dapat menyatukan persatuan -persatuan Melayu dan menubuhkan UMNO bagi menentang Malayan Union.umpamanya 'jawi peranakan'.

Melaka dan Pulau Pinang. Pelajar-pelajar yang menuntut di sekolah ini akan sedar akan kelemahan mereka dalam agama Islam dan mereka didorong untuk berusaha bersungguh-sungguh lagi supaya tidak keluar dari ajaran Islam yang sebenar. Beliau juga mengenengahkan isu kepinggiran Bahasa Melayu. Seterusnya. Ahmad Boestaman adalah pejuang KMM yang mencetuskan idea merdeka pada tahun 1939. Surat khabar digunakan sebagai medan untuk menyedarkan masyarakat melayu terhadap keadaan mereka di tanah air mereka sendiri. Sistem persekolahan di sekolah itu mengikut sistem yang terdapat di Mesir dan di Barat. Idea nasionalisme lahir melalui surat khabar. Mereka berazam untuk mengatasi masalah ini dan memperkenalkan satu generasi baru orang Melayu yang akan membela bangsa dan negara mereka. Di Negeri-negeri Melayu telah didirikan di Teluk Intan (Perak). perkembangan media massa turut memainkan peranan yang penting dalam gerakan kesedaran di Tanah Melayu. majalah. Kuala Terengganu (Terengganu) dan Muar (Johor).melalui akhbar Warta Malaya dan Lembaga Melayu dengan membuat bidasan dan kritikan serta mengadakan rapat umum . Sekolah agama yang penting di Singapura ialah Madrasah al -Iqbal al-Islamiyah. Maktab Melayu Kuala Kangsar dan Maktab Perguruan Sultan Idris (MPSI) juga bertanggungjawab dalam membangkitkan semangat nasionalisme di kalangan penduduk. Selain itu Dr. tetapi tidak menerima sambutan. S ekolah-sekolah agama telah didirikan di Singapura. di Melaka ialah Madrasah al-Hadi dan Pulau Pinang ialah Madrasah al-Mashor. Graduan MPSI menubuhkan Persatuan Sastera Melayu pada tahun 1923 bagi menggalakkan pertumbuhan sastera dan membangkitkan semangat nasionalisme . Guru-guru dari MPSI telah menyedari masalah yang dihadapi oleh orang Melayu. novel dan rencana. Beliau memperjuangkan ketuanan Melayu dan perkembangan sosio ekonomi serta politik Melayu. Di samping itu. Ibrahim Yaakub pula adalah pejuang MPSI yang telah menubuhkan Ikatan Pemuda Semenanjung bagi mencetuskan ketidakpuasan hati layanan Inggeris terhadap s oiso ekonomi orang Melayu terutama dalam bidang pendidikan. Raja Chulan (Raja Dihilir) merupakan ahli Majlis Pusat dan beliau perjuangkan hak dan keistimewaan orang Melayu. hasil karya raja Ali Haji yang disusun pada tahun 1858. Satu daripada bahan bacaan terawal ialah 'pengetahuan bahasa'. Karya ini membicarakan budaya melayu yang kian ber ubah akibat pengaruh . Buhanudin Al-Helmi juga antara golongan intelektual dan merupakan pemimpin PKMM yang tidak sehaluan dengan Inggeris dan mencari kemerdekaan bagi Tanah Melayu.

akhbar Utusan Melayu telah diterbitkan.british dan imigran cina. Idea dan pemikiran pemimpin -pemimpin melayu yang berjiwa kebangsaan tersebar dengan pantas kepada masyarakat di kawasan perkampungan. Sistem perhubungan ini dapat membantu merentasi sikap kekampungan. Keadaan ini secara tidak langsung dapat menyatupadukan penduduk melayu. kemunculan alat pencetak telah mencetuskan kesedaran kebangsaan melalui penertbitan akbar. pada 23 Julai 1906. al-Ikhwan dan Pengasoh. Sistem perhubungan yang telah dimajukan oleh pihak British adalah demi kepentingan ekonomi mereka. Selain itu. pada tahun 1910. Dalam masa yang sama. pendidikan. Tunas Melayu. terdapat juga akhbar Warta Malaya (1930). Walau bagaimanapun ianya telah membantu menyelesaikan halangan geografi di kalangan masyarakat melayu. Seruannya diteruskan oleh akhbar lain s eperti Neracha. Akhbar ini menjadi lambang perpaduan dan kegigihan orang Melayu. Bangsa Melayu diminta berusaha dengan gigih untuk kemajuan. kedaerahan dan kenegerian. disamping itu karya ini juga memperihatkan peri pentingnya bahasa melayu dalam budaya masyarakat melayu seagai alat menyatukan kaum melayu melalui satu identiti bahasa. Penerbitan Utusan Melayu turut menerbitkan Utusan Zaman dan Mastika. akhbar al-Imam telah diterbitkan di Singapura. Majlis (1935). ianya merupakan peristiwa -peristiwa yang tercetus di luar Tanah Melayu tetapi memberi kesan yang sangat besar kepada perkembangan semangat nasionalisme orang Melayu di Tanah Melayu. Pengarang yang pertama ialah Rahim Kajai dan pengarang yang terkemuka pula ialah Ishak Muhammad atau dikenali s ebagai Pak Sako. melalui sistem perhubungan jalan raya dan jalan keretapi. Bagi faktor luaran. Selain akhbar yang disebut di atas. Sebagai contoh. ekonomi dan politik. pada tahun 1939. Selain itu. Faktor terakhir adalah perkembangan sistem perhubungan. Umpamanya. muncul golongan wartawan yang komite d dan sedar akan nasib bangsanya. terdapat lebih daripada 2400km jala nraya terturap. yang seterusnya mewujudkan identiti kebangsaan. Golongan wartawan telah membangkitkan isu -isu kemunduran masyarakat Melayu dalam semua aspek seperti sosial. Fajar Sarawak dan sebagainya. Akhbar ini diterbitkan oleh golongan kaum muda yang dipimpin oleh Syed Syeikh al -Hadi. al-Islam. majalah & novel. Syeikh Tahir Jalaluddin. Syeikh Mohammad Salim al -Kalali dan Haji Abbass Mohammad Taha. . Masyarakat melayu tidak kira dari daerah atau negeri yang berlainan dapat berhubung di antara satu sama lain.

Gerakan ini dipimpin oleh Sayid Jamaluddin al -Afghani sendiri dan Syeikh Muhammad Abduh. Mereka mula menyebarkan gagasan baru kepada masyrakat melayu berlandaskan agama islam. Ajaran beliau adalah berdasarkan kepada ajaran Allah dan Rasul seperti yang tercatit di dalam al-Quran dan al-Hadis. Yang disesuaikan ialah perkaraperkara dan hal-hal takwim serta pentafsiran Islam mengenai sesuatu pendapat atau hukum di dalam al -Quran. Turut bermatlamat untuk mencapai kemajuan dalam bidang ekonomi dan sosial mengikut al -Quran dan Hadith dan yang terakhir ialah memb ebaskan negara Islam dari pengaruh penjajahan Barat. Tidak kurang juga yang pergi menunaikan fardhu haji. Syeikh Muhammad Abduh telah menyesuaikan prin sip-prinsip Islam menurut kehendak azan moden. Pada masa itu juga. iaitu penyatuan umat Islam di seluruh dunia. Selain itu. Gerakan Pemulihan Islam bermula di Mesir sejak tahun 1850.Faktor-faktor luaran menjadi pemangkin untuk mempercepat kebangkitan semangat nasionalisme orang Melayu. Mereka . prgresif dan revolusioner dan amat sesuai dengan zamannya. ramai orang melayu yang telah pergi ke luar negeri.Antara lain ialah memulihkan agama Islam mengikut ajaran Islam yang terkandung dalam al -Quran dan Hadith. seorang pemuda reformis islam timur tengah yang radikal dan revolusioner pada akhir abad ke 19. Ajaran dan pandangan beliau di anggap baru. Mesir untuk berjuang di negara sendiri. Matlamat-matlamat Gerakan Pemulihan Islam ialah memperjuangkan konsep Pan-Islamisme. Konsep Gerakan Pemulihan Islam ini telah memberi ilham kepada pelajar-pelajar Melayu yang menuntut di Universiti Al-Azhar. Perkembangan reformisme di timur tengah itu telah mempengaruhi kedua -dua kumpulan tersebut. Syeikh Muhammad Abduh dilahirkan di Mesir pada tahun 1829 dan mendapat ijazah dari Universiti al-Azhar. Beliau menjadi Mufti Besar dari tahun 1899 hingga beliau meninggal dunia pada tahun 1905. Pelajar-pelajar yang berpendidikan Arab dari Mesir pulang ke Tanah Melayu dan menjadi pelopor Gerakan Islah -Islam. Antara faktor luaran ialah Gerakan Pemulihan Islam di Mesir. Konsep pan-islamisme telah mula diutarakan oleh Syed Jamaluddin al -Afghani. terutamanya ke timur tengah untuk mempelajari agama islam. gerakan ini turut bermatlamat untuk membebaskan agama Islam daripada kepercayaan kolot dan ortodoks yang tiada kaitannya dengan ajaran I slam yang sebenar. tetapi tidak terkeluar dari prinsip dan semangat agama Islam yang sejati.

Britain dan Perancis). pakatan di antara Jerman -Turki tewas dalam Perang Dunia Pertama. askar India melancarkan dahagi di Singapura. Syeikh Tahir Jalaluddin. tetapi dapat dihapuskan oleh askar British.berusaha menyatupadukan masyarakat melayu berdasarkan id entiti agama islam. Faktor kedua ialah Gerakan di Turki yang dapat dibahagikan kepada tiga gerakan iaitu Gerakan Pan-Islam. Gerakan Khilafat dan Gerakan Turki Muda. Yang terakhir sekali ialah Gerakan Turki Muda yang dipimpin oleh Mustapha Kamal Attaturk yang bergerak untuk memodenkan Turki. Beliau ingin menentang Siam dan menubuhkan Kerajaan Islam di bawah naungan Turki tetapi gagal. Pejuang Islam di Singapura. Bagi gerakan Khilafat pula. Ulama Syeikh Haji Wan Ahmad dari Pattani ingi n menyatukan Kelantan dan Pattani. Mehemet Kiamil Bey cuba mengembangkan pengaru h Pan-Islam di Johor tetapi gagal. Masih ada berita yang sampai ke Tanah Melayu melalui suratkhabar dan surat peribadi pejuang pejuang Pan-Islam. Askar-askar India diberikan keyakinan bahawa pakatan Jerman -Turki akan menang dalam Perang Dunia Pertama. British cuba menyekat berita dari luar tetapi gagal. Golongan . Tokoh-tokoh terkenal ialah Syed Sheikh Ahmad al -Hadi. Gerakan Pan-Islam mahu menentang penjajahan Barat dan menghapuskan kepercayaan kuno yang bertentangan dengan ajaran Islam. Orang Islam di India membentuk Gerakan Khilafat untuk mengekalkan kuasa Turki dan sistem Khilafat. Syeikh Mohammad Salim al -Kalali dan Haji Abbass bin Mohammad Taha. Turki dan Jerman berpakat menentang kuasa Berikat. iaitu Kassim Ismail Mansur dan Nur Alam Syah mempengaruhi dasar India yang beragama Islam melancarkan dahagi. Askar-askar India berjaya membunuh lebih 40 orang British dan hampir berjaya menakluki Singapura. Bagi Gerakan Pan-Islam. British cuba menguasai Turki. Pada bulan Febru ari. ianya adalah satu gerakan untuk menyatukan umat Islam di dunia di bawah Empa yar Turki atau Empayar Uthmaniyah. Gerakan Khilafat yang ditubuhkan di Singapura dikawal rapi oleh British. Umat Islam di Tanah Melayu sangat menghormati Empayar Turki dan segala perkembangan di Turki mempengaruhi mereka. Mereka menyebarkan idea -idea Islam-Islamiah atau pemulihan agama Islam serta konsep Pan-Islamisme di kalangan kaum Melayu menerusi majalah al-Imam. Empayar Turki ditubuhkan oleh Usman pada tahun 1300. Semasa Perang Dunia Pertama. Turki mengisytih arkan peperangan jihad terhadap kuasa Berikat (Amerika Syarikat. Pahang mendapatkan bantuan Turki (1890 -an) untuk menghalau British tetapi gagal.

Faktor luaran yang ketiga ialah pengaruh dari Jepun. Kesan daripada kemenangan ini. Jepun mengubahsuai teknologi Barat untuk kegunaannya. Akhbar Pengasoh. Dalam masa yang sama. sesebuah negara tidak mengira saiznya. Pada tahun 1907. alIkhwan dan Saudara turut menyiarkan tentangan terhadap Turki Muda. Kaum Muda di Tanah Melayu telah menubuhkan Kesatuan Melayu Muda (KMM) pada tahun 1938 untuk bergiat dalam politik. terdapat pandangan yang baik mengenai Turki Muda. Turki diisytiharkan sebagai Republik pada tahun 1923 dan sistem Khilafat dimansu hkan.Sejak tahun 1868. Jepun berjaya meniru teknologi Barat.Turki Muda menyebarkan semangat kebangsaan di Turki. Perkara ini telah mewujudkan Ilham dan keazaman dalam jiwa rakyat Asia. orang Asia dan Melayu mulai sedar akan kepentingan pelajaran. Antara kemenangan Jepun terbesar ialah apabila dapat mengalahkan Eropah. Menurut Za'ba. Pemimpin-pemimpin Meiji seperti Maharaja Mutsushito telah memodenkan negara Jepun. Perang tersebut telah membuktikan bahawa. ekonomi Turki dikuasai semula oleh orang Turki dan bukan oleh orang Yahudi dan Kerajaan Turki memberikan peluang yang luas kepada rakyat untuk menguasai bidang ekonomi. karya ini telah berjaya merangsang pembaca serta . sekaligus membuktikan rakyat Asia bijak. iaitu mereka membangkitkan semangat kebangsaan di Turki. Abdul Kadir Adabi mengecam gerakan Turki Muda kerana memasuhkan sistem Khilafat. Kej ayaan ini telah memberi ilham dan kesedaran kepada orang Asia termasuk orang melayu bahawa barat tidaklah sekuat seperti yang digeruni oleh mereka. Namun demikian. Karya ini telah dialihbahasaka n oleh beliau daripada karya Mustafa Kamal dari Turki yang asalnya daripada bahasa arab. teknologi dan perpaduan. Abdul Kadir Adabi atau Abdul Kadir bin Ahmad adalah seorang penulis dari Kelantan. Faktor -faktor inilah yang menjadikanr akyat kuat menentang penjajah. Kegiatan Turki Muda memberikan perangsang kepada golongan Kaum Muda di Tanah Melayu untuk menentang pengua saan British. ianya juga memberi kesan kepada pemikiran tokoh -tokoh awal Tanah Melayu. Jepun muncul sebagai negara yang moden dan kua t. seorang tokoh bernama Abdullah Abdul Rahman telah menghasilkan karya berjudul 'Mataharai Memancar' (The Rising Sun) yang menceritakan sejarah Jepun.Dalam peperangan yang berlaku di antara Rusia dengan Jepun (1904 -1905) menyaksikan Jepun telah memperolehi kemenangan. Golongan Turki Muda dikatakan tidak mementingkan agama dan undang-undang Islam dalam perkembangannya. boleh menjadi kuat seperti Jepun melalui kemajuan teknologi dan pendidikan.

Hakikat ini telah disedari oleh golongan terpelajar di Tanah Melayu. Akhbar Sinaran Zaman dan Idaran Zaman yang diterbitkan oleh Syed Syeikh al-Hadi menceritakan perjuangan Sarekat Islam. Cawangan Sarekat Islam di Johor tidak mendapat sambutan yang memuaskan. Di antara mereka ialah Sye d Sheikh al-Hadi yang mula menggalakkan orang melayu memajukan diri mereka dalam aspek ekonomi dan sosial. Beliau telah berjaya menumbangkan kerajaan Manchu dan menubuhkan sebuah negara republik China. Beberapa parti politik telah ditubuhkan ditubuhkan di Indonesia. Agama Islam menjadi faktor utama menyatukan orang Islam di Indonesia supaya menentang penjajah Belanda.menimbulkan perasaan bangga dan harapan untuk membawa pembaharuan di timur dan ini termasuklah kepada p embaca melayu. turut timbulnya Gerakan Kesedaran Kebangsaan China. melalui ajaran Islam. Antaranya ialah Sarekat Islam. Sarekat Islam ialah parti politik yang pertama di Indonesia. Sun Yat Sen. Masyarakat melayu mula percaya bahawa dengan adanya teknologi dan pendidikan. Syed Syeikh al -Hadi mengambil Mohammad Yunus bin Abdul Hamid menjadi pengarang di akhbarnya. Selain itu. Sayid Muhammad dipercayai ingin meluaskan ca wangan Sarekat Islam di Terengganu. Gerakan kemerdekaan rakyat Indonesia menentang pem erintahan Belanda telah memberi semangat kepada golongan melayu yang inginkan pembebasan daripada penjajahan British. Sarekat Dagang Islam diasaskan oleh Raden Mas Tirtoadisoeryo pada tahun 1909. Penentangan terhadap British di Terengganu (1928) dimulakan oleh Syarikatul Islam yang diketuai oleh Sayid Muhammad dari Johor. Nama Sarekat Dagang Islam ditukar kepada Sarekat Islam pada tahun 1912. Perkembangan di Jepun mengalahkan kuasa Rusia telah membawa kesedaran dan keyakinan bahawa orang melayu juga boleh mempertahank an kepentingan mereka daripada terus di tindas oleh pihak British. mereka juga boleh menghalau keluar orang British dari Tanah Melayu. Cawangan Sarekat Islam di Johor ditubuhkan oleh Haji Ibrahim bin Sidin dari Singapura. Mohammad Yunus adalah ahli Sarekat Islam dan penerbit akhbar . Keadaan ini membangkitkan kesedaran rakyat Tanah Melayu untuk menentang British. Faktor luaran yang keempat pula merupakan pengaruh dari Indonesia. Pemimpin Sarekat Islam yang terkenal ialah Omar Said Tjokroaminoto dan Agus Salim. Pada tahun 1911 berlaku Revolusi China yang dipimpin oleh Dr. Pengaruh Sarekat Islam tersebar ke Tanah Melayu pada 1920-an melalui ceramah dan kelas agama oleh guru -guru agama dari Sumatera. Pertubuhan sulit ini berpengaruh kuat di Beserah hingga ke Kemaman.

Mereka berjuang untuk memajukan bidang sosial. faktor-faktor dalaman mempunyai peranan yang tersendiri dalam membangkitkan semangat nasionalisme penduduk Tanah Melayu. Parti politik yang kedua pula ialah Parti Komunis Indonesia (PKI). PNI mengamalkan ideology yang menganjurkan revolusi untuk menggulingkan kerajaan Belanda. Tan Malaka berpendapat bahawa orang Melayu sukar dipengaruhi kerana mereka berfahaman konservatif. Jose Rizal memimpin perjuangan rakyat Filipina menentang penjajahan Sepanyol. Beliau telah menubuhkan Liga Filipina unt uk memajukan orang Filipina dan menuntut Sepanyol memberi layanan adil kepada rakyat. Dengan itu. Tujuan gerakan ini adalah untuk membebaskan India daripada penjajahan British. Sutan Jenin dari Sumatera dapat mengembangkan pengaruh Komunis di Tanah Melayu pada tahun 1930 -an. system pendidikan.Sinaran Zaman di Sumatera. pergerakan sosial dan kebudayaan. Contohnya ialah agama. Ahli -ahli PKI termasuk Tan Malaka cuba menyebarkan fah aman komunis di Singapura tetapi tidak berhasil. bahasa dan kesusasteraan serta perkembangan . Tan Malaka dan Darsono pada tahun 1920. Gerakan ini dipimpin oleh Mahatma Gandhi. Pemuda -pemuda Indonesia memperjuangkan kebebasan mereka melalui tulisan. Pengaruh dari luar yang tersebar melalui majalah dan akhbar dapat membangkitkan semangat kebangsaan di kalangan orang Melayu. Kesimpulannya. PKI diasaskan oleh Semaun. Penduduk Tanah Melayu menguatkan semangat dan bersatu padu untuk melepaskan diri daripada kuasa penjajah. Faktor kelima adalah Gerakan Kesedaran Kebangsaan Filipina. ekonomi dan politik orang Melayu. kesedaran tentang kemunduran orang melayu. Dasar tidak bekerjasama ini telah diamalkan oleh pejuang nasionalis di India yang diketuai oleh Mahatma Gandhi. PNI diasaskan oleh Sukarno dan Sartono pada tahun 1927. Kebanyakan orang Melayu tidak menyertai PKI kerana ajaran komunis yang bertentangan dengan agama Islam. Yang terakhir sekali ialah Parti Nasional Indonesia (PNI). Melaului gerakan ini juga telah member kesedaran kepada openduduk di Tanah Melayu untuk bangkit dari terus dikuasai oleh kuasa asing. gerakan ini telah memberi semangat serta kesedaran kepada penduduk Tanah Melayu untuk terus bangun dari penindasan yang berleluasa di Negara sendiri. Pelajar MPSI dipengaruhi oleh perjuangan PNI yang mengamalkan dasar tidak bekerjasama dengan penjajah. Faktor terakhir adalah Gerakan Kesedaran Kebangsaan India. Penduduk di Tanah Melayu juga turut mempunyai keinginan yang sama iaitu ingin membebaskan diri daripada penjajahan Brirish.

K ongres Melayu Se Malaya diadakan pada 9 Ogos 1939 bertujuan memupuk perpaduan di kalangan orang Melayu. peranan pengaruh luar merupakan faktor penting kebangkitan nasionalisme Melayu. Selain itu. Kemudiannya. . Antara lain ialah usaha persatuan -persatuan Melayu merintis jalan penubuhan UMNO pada tahun 1946. timbul persatuan Melayu pada tahap-tahap berlainan.media massa. Akibatnya. Jadi faktor-faktor inilah antara yang banyak membantu kearah proses kemerdekaan rakyat.