1.

0

PENGENALAN

Air terdiri dari hidrogen dan oksigen yang amat penting dalam isi planet ini untuk membesar dan tumbuh serta hampir semua aktiviti yang di lakukan memerlukan air seperti kegunaan sebagai minuman, sistem kebersihan, pertanian, industri, pembangunan bandar, kuasa hidro, perikanan, pengangkutan, pengurusan tanah rata atau rendah dan kegiatan lain. Dalam erti kata lain, air merupakan keperluan asas yang amat penting. Hal ini kerana air mewakili 97 peratus daripada isi bumi dan 65 peratus badan kita memerlukan air (Azmi Hj. Maad, 2009). Manakala pencemaran pula ditakrifkan sebagai untuk merosakkan atau tidak bersih atau kotor. Maka dengan itu, pencemaran air boleh berlaku apabila sumber air dicemari berikutan sejumlah besar bahan tertentu bercampur dalam air. Dari segi saintifiknya, pencemaran air berlaku apabila perubahan berlaku dari segi kandungan, keadaan dan warna sehingga tidak sesuai digunakan dan memberi kesan apabila digunakan. Pencemaran berlaku sama ada dari segi biologi, kimia dan fizik sehingga mengubah indeks kualiti air seperti dalam Rajah 1. Indeks Kualiti Air (IKA) adalah standard yang digunakan oleh agensi alam sekitar seperti Jabatan Alam Sekitar Malaysia untuk mengukur kebersihan dan kualiti bekalan air untuk kegunaan domestik, akuakultur dan pengairan. Jadual 1: Indeks Kualiti Air Kelas Kelas I Kelas IIA Kelas IIB Kelas III Kelas IV Kelas V Indeks Kualiti Air >92.7 85.0 – 92.7 76.5 – 85.0 51.9 – 76.5 31.0 – 51.9 <31.0 Kegunaan Air Dalam keadaan semulajadi Air memerlukan rawatan konvensional Air boleh digunakan untuk rekreasi Air memerlukan rawatan intensif Hanya untuk tujuan pengairan Air yang tercemar teruk

(Sumber: Malaysia Environmental Quality Report 1999 (1999)) Air yang telah tercemar ini akan berubah sifatnya dari segi fizikal, kimia dan biologinya tidak akan menjadi jernih lagi seperti asal akibat hadirnya bahan-bahan koloid tidak tulen seperti besi serta mangan dan juga kehadiran bahan-bahan organik yang terhasil akibat dari pereputan tumbuh-tumbuhan. Oleh yang demikian, air yang tecemar ini sangat berbahaya bukan hanya kepada manusia tetapi juga terhadap ekosistem. Sekiranya air tersebut hendak digunakan, ianya perlulah dirawat terlebih dahulu bagi memastikan air ini selamat digunakan tanpa memberikan kesan buruk kepada kesihatan. 2.0 PUNCA PENCEMARAN AIR

1

Menurut Jabatan Alam Sekitar, pencemaran air boleh berpunca daripada punca-punca tetap dan punca-punca tidak tetap (http://www.doe.gov.my/ms/content/punca-pencemaran-airsungai). Punca-punca tetap termasuklah loji rawatan kumbahan, industri pembuatan, industri berasaskan pertanian dan ladang khinzir. Punca tidak tetap pula dikategorikan sebagai sumber–sumber yang tidak berpunca dari satu titik pelepasan tertentu seperti daripada aktiviti pertanian dan air larian permukaan. Secara umumnya, isu pencemaran air sering dikaitkan dengan perkembangan ekonomi yang berlaku dalam sesebuah negara. Hal ini kerana perkembangan ekonomi ini yang membawa masuk pelbagai pengaruh luar seperti perkembangan teknologi yang canggih, aliran pemikiran yang baru dan turut membawa pengaruh-pengaruh yang tidak baik iaitu risiko terhadap pencemaran. Malaysia turut mengalami situasi yang sama memandangkan Malaysia merupakan sebuah negara yang sedang membangun dan memerlukan bantuan teknologi maju daripada negara maju yang lain. Antara faktor penyumbang kepada pencemaran air di Malaysia adalah sumber primer, sumber skunder dan sumber tertier yang banyak menyumbang kepada peningkatan ekonomi negara dan pembangunan lestari di Malaysia. Menurut Chamhuri Siwar, Redzuan Othman dan Nik Hashim Nik Mustapha dalam Ekonomi Malaysia Asas, sumber primer terdiri daripada sektor pertanian (termasuk tanaman, perhutanan, perikanan dan ternakan), perlombongan dan kuari. Sumber sekunder pula merujuk kepada dua kumpulan industri yang utama iaitu industri pembuatan atau perkilangan dan industri pembinaan. Manakala sumber tertier pula disebut sebagai sumber yang berpunca daripada sektor perkhidmatan.

2.1

Sumber Primer

Pencemaran air di Malaysia dapat dilihat berpunca daripada aktiviti ekonomi melalui sumber primer. Sumber primer ini disebut juga sebagai komoditi utama yang menyumbang kepada perkembangan ekonomi negara. Komoditi utama ini merangkumi semua keluaran yang berasal dari bumi sama ada yang ditanam, tumbuh sendiri, digali atau diternak. Isu pencemaran yang dapat dilihat berpunca dari sumber primer ini adalah terdapat kegiatan pusat penternakan ayam dan babi yang dibiarkan beroperasi berhampiran sungai. Merujuk statistik yang dikeluarkan oleh Jabatan Perkhidmatan Veterinar Malaysia, bilangan populasi khinzir bagi tahun 2007 adalah sebanyak 1.74 juta. Hal ini menunjukkan peningkatan sebanyak 4.2% berbanding 1.67 juta pada tahun 2006. Walau bagaimanapun, bilangan ladang khinzir telah menurun daripada 869 pada tahun lepas kepada 779 buah ladang pada tahun 2007.1
1

Punca pencemaran air yang diperoleh dari laman web http://www.doe.gov.my/ms/content/punca-pencemaran-

air-sungai pada 27 Ogos 2010.

2

934. yang menunjukkan bahawa pelepasan effluen daripada loji rawatan kumbahan termasuk yang telah dirawat sepenuhnya atau dirawat separuh merupakan penyumbang kepada beban pencemar organik utama.366. baik pepejal ataupun cecair mengalir tanpa dirawat manakala sampah dihumban saja ke dalam sungai. 3 Mei 2006.98 Keratan akhbar Pusat Lupus Sampah Patut Diubahsuai: Berita Harian.084 Kadar Alir (m3/hari) 1.062 kg/hari dan industri pembuatan dan industri berasaskan pertanian sebanyak 81.235. maka pertambahan bilangan haiwan ternakan ini akan membawa implikasi yang lebih besar terhadap pencemaran air di Malaysia pada masa akan datang.373.596. Jadual 2: Malaysia: Jumlah Beban BOD (kg/hari) daripada Loji Rawatan Kumbahan Bil Loji Negeri Selangor Perak 2 Rawatan Kumbahan 2.2 Hal ini dibuktikan melalui statistik yang diperolehi oleh Indah Water Sdn. Bhd. Hal ini demikian kerana pertambahan bilangan haiwan ternakan ini secara langsung akan menghasilkan kuantiti sisa buangan atau sisa kumbahan yang lebih besar. Dianggarkan sebanyak 941.100.432. Kemudian diikuti oleh effluen dari ladang khinzir sebanyak 223. hlmn 8 oleh Rejal Arbee.944 Beban BOD (kg/hari) 358.27 kg/hari beban BOD dilepaskan dari loji rawatan kumbahan. Terdapat juga sesetengah pengusaha pusat ternakan yang tidak bertanggungjawab membiarkan saja sisa buangan.Kewujudan pusat penternakan di tebing-tebing sungai membawa kesan yang buruk terhadap kualiti air di sungai.400 308.10 77.224 1.398 Jumlah Penduduk 6. 3 .649 1.83 kg/hari. Sekiranya pusat penternakan yang beroperasi ini tidak dikawal dan tidak ditinjau sistem kumbahannya. Jadual 2 menunjukkan jumlah beban BOD yang dilepaskan daripada loji rawatan kumbahan pada tahun 2007.

Kegunaan baja buatan dan baja asli dalam bidang pertanian mengakibatkan lelehan nitrat (sejenis baja buatan) dari tanah meresap masuk melalui celah batu dan ke air bawah tanah.336.618 622.) Seterusnya sektor perikanan juga turut menyumbang kepada pencemaran air di Malaysia.27 laman web http://www.957 21.424. timah tributil (TBT).Johor Negeri Sembilan Kedah Melaka Pulau Pinang Pahang WP Kuala Lumpur Terengganu Perlis WP Labuan WP Putrajaya Total 1.610 3.364 140.038 937 782 751 657 510 306 227 41 32 9 9.337 (Sumber : 1.553.745.191. Selain itu. Sebatian ini secara beransur-ansur akan meresap ke dalam air laut dan memasuki tubuh hidupan laut. 284. aktiviti kapal sederhana yang biasanya di sapu cat yang dicampurkan dengan racun perosak.767.345 135.261. Aktiviti nelayan asing yang tidak bertanggungjawab seperti membuang sampah sarap dan sisa buangan ke dalam sumber air negara juga turut memberi impak yang negatif terhadap punca air negara.184.498 Data IWK Sdn.215 4.113 337.697 16.gov.934.039.045 18. Sampah sarap yang dibuang bukan sahaja tidak boleh larut malah terapung di atas permukaan air dan menyebabkan sumber air bersih menjadi terhad.841.32 4. untuk melindungi kapal daripada dirosakkan oleh teritip dan alga turut dilihat meningkatkan risiko berlakunya pencemaran air.066 43. Hal ini berpunca daripada tumpahan minyak akibat bot-bot nelayan yang telah usang dan memburukkan keadaan pencemaran yang berlaku.86 18.001.doe.877 621.my/ms/content/punca-pencemaran-air-sungai. Perkara ini bukan sahaja menyumbang kepada kerosakan enjin malah menyebabkan tangki minyak berkarat dan bocor secara tiba-tiba.83 1.099 73.969. nitrat ini akhirnya akan sampai ke air paip dan menyebabkan kualiti air yang terhasil tidak elok.36 4.532 601.18 33.96 2. Keadaan ekonomi nelayan yang tidak tetap menyebabkan golongan nelayan kurang berkemampuan untuk melakukan penyelenggaran bot secara berkala.932 2. Oleh yang demikian.202 80.01 56. Sektor pertanian juga turut menyumbang kepada pencemaran air.764 225. Hal ini demikian sektor pertanian mempunyai perkaitan yang rapat dengan sumber air.231 2.740 9.736 Bhd melalui 71.93 123.760.198.24 155. Keadaan ini secara tidak langsung bukan sahaja merosakkan sumber air bersih dalam negara malah turut merosakkan hidupan laut yang mempunyai keindahan tersendiri. Penggunaan racun perosak dan racun rumpai dalam bidang pertanian juga boleh menyebabkan 4 .618 1.49 941.152.265.01 35. Air inilah yang akan mejadi bekalan di lubang air atau perigi.575 75.643.822 16.160 494.

Situasi ini berlaku akibat tapak binaan secara semula jadinya mempunyai permukaan yang beralun iaitu terdapat beberapa tempat yang mempunyai permukaan yang rendah. Selangor: Pustaka Delta Pelajaran Sdn. pencemaran kerap kali berlaku dan salah satu daripadanya adalah pencemaran air yang banyak memberikan kesan terhadap kehidupan seharian manusia. permukaan tanah di tapak binaan akan digaul. Akibat dari proses tebus guna. ia menyumbang kepada pencemaran air apabila sesetengah projek pembinaan tidak dirancang dengan baik. penggunaan racun perosak dan bahan kimia dalam bidang pertanian boleh menyumbang kepada pencemaran air. Sumber sekunder ini terdiri daripada dua kumpulan industri yang utama iaitu industri pembuatan atau perkilangan dan industri pembinaan. Hal ini demikian kerana terdapat sesetengah pihak pengusaha projek pembinaan mengambil langkah mudah serta tidak mempedulikan aspek keseimbangan alam sekitar dengan kehidupan manusia pada masa kini. 2.pencemaran air berlaku. Implikasi yang dapat dilihat seterusnya adalah anak sungai akan dikotori oleh air selut yang mengalir dari kawasan pembinaan yang ditebus guna dan mengakibatkan sumber air bersih tercemar dan tidak dapat digunakan lagi. disodok. Oleh itu. Air selut ini akan mengalir ke longkang atau sungai yang berdekatan. (1995). dicedok. Hlmn 57. 5 .3 Justeru itu. Melalui sektor pembinaan. metal raksa yang merupakan sejenis racun perosak digunakan untuk melindungi biji benih daripada serangan bakteria dan serangga perosak. Dunia Kita Pencemaran dan Pemuliharaan. Sebagai contoh. manakala terdapat beberapa bahagian lain yang mempunyai permukaan yang tinggi. Bagaimanapun metal raksa ini bukan sahaja membunuh burung yang memakan biji benih itu malah ikan dan hidupan air yang ada di dalam sungai dan parit. Maka tebus guna tanah di kawasan rendah perlu dilakukan.2 Sumber Sekunder Pencemaran air juga dapat dilihat berpunca daripada sumber ekonomi sekunder. Pencemaran ini berlaku apabila bahan kimia ini memasuki sungai selepas digunakan di ladang. 3 Malcom Penny. air selut dari kawasan tebus guna akan mengalir ke kawasan tanah yang mempunyai aras yang lebih rendah apabila hujan turun. Menurut Ahmad Sanusi Hassan menyatakan bahawa apabila sesuatu kawasan digunakan sebagai tapak pembinaan mengalami proses meratakan tanah. digali dan dikikis dengan menggunakan jentolak dan traktor penyodok. Bhd.

my/ms/content/punca-pencemaran-air-sungai. pelbagai teknologi disediakan untuk tujuan menghasilkan batik yang bermutu tanpa mengambil berat aspek alam sekitar. yang menjadi sumber utama air di Malaysia tercemar disebabkan pembuangan sampah ke saluran air dan pencemaran dari kawasan bahan buangan. peluntur dan sebagainya kepada alam sekitar. Pembuangan sisa yang tidak dirawat akan mendatangkan risiko berlakunya pencemaran lain yang akhirnya akan berlarutan dan mengakibatkan berlakunya kepupusan flora dan fauna.gov. sektor pembuatan batik bukan hanya menyumbang kepada perkembangan ekonomi negara malah turut memberi risiko terhadap alam sekitar sekiranya tidak dirancang sistem rawatan sisa buangannya dengan baik.) Selain itu.com). Hal ini kerana dalam industri batik.doe. terdapat sesetengah pengusaha batik yang tidak mengambil kira kesan yang akan terhasil akibat sisa buangan yang mengandungi bahan pewarna. pembetungan dan rumah sembelih (www. industri batik. Ahmad Darus menyatakan Malaysia mempunyai air yang banyak tetapi sesetengah sungai.Rajah 1: Anak Sungai yang Dicemari Air Selut (Sumber : Punca Pencemaran Air melalui laman web http://www. Menurut Ketua Penolong Pengarah Bahagian Sungai Jabatan Pengairan dan Saliran. sektor pembuatan batik turut menyumbang kepada pencemaran air. Hal ini dapat dilihat dalam memajukan industri batik negara. Oleh itu. 6 .bernama.

penyimpanan.doe. perdagangan borong dan runcit.) 2. perhubungan.my/ms/content/punca-pencemaran-air-sungai.Rajah 2: Pencemaran Air Akibat Pembuangan Sisa Buangan Industri Batik (Sumber : Punca Pencemaran Air melalui laman web http://www. sektor ini tidak menghasilkan sebarang keluaran dalam bentuk fizikal tetapi merupakan keluaran perkhidmatan sahaja. perkhidmatan kerajaan dan perkhidmatan lain yang berbanding dengan sumber primer dan sumber skunder. hotel dan restoran. pencemaran air banyak berpunca dari sumber tertier yang boleh berlaku dalam sektor-sektor kecil seperti kuasa elektrik.3 Sumber Tertier Seterusnya.gov. Sumber tertier ini dilihat sebagai salah satu punca berlakunya pencemaran air di Malaysia kerana kurangnya kesedaran dalam kalangan pengusaha di 7 . pengangkutan. gas dan air.

Selain itu. hlmn 8 oleh Rejal Arbee) 8 . Kesan daripada aktiviti ekonomi di sektor ini akan mengakibatkan kejadian penyerapan air larut serap (licheate) dari pusat pelupusan sampah ke dalam sungai dan menyebabkan bekalan air tercemar teruk sehingga tidak dapat dirawat dengan sempurna. hasil tulisan Datuk Mohd Nasir Ahmad di bahagian Alam Sekitar page 10. kepentingan Rajah 3: Pusat Pengumpulan Sampah Sarap (Sumber : Punca Pencemaran Air melalui laman web http://www. 3 Mei 2006. terdapat juga sesetengah pengusaha gerai makanan yang membuang sisa makanan di dalam longkang sehingga menyebabkan longkang tersumbat dan mengeluarkan bau busuk dan meloyakan.sektor ini untuk menjaga keseimbangan alam sekitar dan mengaplikasikan alam sekitar dalam setiap perancangan yang dilakukan.gov. Kedai makan umpamanya mempunyai banyak sisa organik yang boleh menjadi busuk dan menyebarkan kuman dan bakteria sekiranya tidak dilupuskan dengan betul. (Pusat Lupus Sampah Patut Diubahsuai: Berita Harian.my/ms/content/punca-pencemaran-air-sungai.) Menurut Berita Harian yang bertarikh 1 Mei 2006 Kajian Kaedah Buang Sisa Ceriakan Alam Sekitar. Keadaan sebegini bukan sahaja memberi kesan kepada kualiti air malah memberi kesan terhadap kualiti udara yang disedut oleh manusia dan hidupan lain.doe. menyatakan bahawa perniagaan bidang peruncitan turut menyumbang kepada kuantiti sisa dan sampah yang besar dalam negara.

Kapal besar bukan sahaja bermaksud keuntungan yang besar malah turut membawa masalah yang besar termasuklah pencemaran dan masalah logistik mengendalikan terlalu ramai orang di pelabuhan kecil yang disinggahi kapal terbabit. risiko berlakunya situasi ini adalah tinggi kerana Malaysia menerima purata hujan yang tinggi iaitu kira-kira 2500 mm setahun. Umpamanya. Antara pencemaran yang berlaku adalah habitat marin yang rosak akibat kapal persiaran membuang najis. Freedom of the Seas seberat 160.000 tan. Bahagian Alam Sekitar ) 9 . Antara syarikat yang aktif mempromosikan percutian kapal layar untuk golongan muda adalah easyCruise milik Stelios Haji-Ionnou dan kapal gergasi dalam armada Royal Caribbean. Dalam proses menyediakan rangkaian perhubungan dan pengangkutan yang baik kepada penduduk di Malaysia. ia akan menyebabkan hakisan tanah berlaku berikutan tanah di kawasan penebangan tidak lagi disokong oleh akar-akar pokok yang kuat. (Ahmad Sanusi Hassan. Seperti juga industri pesawat. Punca pencemaran air ini juga turut memberi kesan yang negatif kepada kehidupan penduduk.Selain itu. Di Malaysia. Hal ini menunjukkan sektor pelancongan mendatangkan impak yang buruk sekiranya setiap aspek sumbangannya terhadap manusia dan alam sekitar tidak dikaji dengan baik. jaringan jalan raya ini akan dapar memberikan kemudahan kepada penduduk untuk bergerak dan ia juga dapat menjimatkan masa penduduk untuk sampai ke sesuatu destinasi. Selain dapat menghubungkan penduduk. pertumbuhan permintaan dan pembinaan pesawat atau kapal mencetuskan banyak kritikan terutama dari segi ekologi. hlmn 29. 2005). menorah dan menggondolkan bukit bukau mendatangkan akibat yang teruk kelak (Bencana Tak Hormat Alam Sekitar Oleh Tajuddin Saman Harian Metro 11 Mei 2006 Hlmn 10 Bhgn Alam Sekitar). projek penebangan hutan dijalankan bagi menyiapkan jaringan jalan raya bagi menghubungkan penduduk. Sumber tertier juga dilihat turut menyumbang kepada pencemaran air melalui sektor perlancongan. Hal ini demikian kerana terdapat permintaan yang tinggi untuk percutian lengkap di atas lokasi percutian terapung dan ini telah mengubah pelayaran dengan kapal menjadi industri percutian yang cepat berkembang. minyak dan sampah sarap. (Kapal Persiaran Ancam Alam Sekitar. asyik leka mencampak sampah di merata tempat hingga sungai menjadi cetek. Tahap hakisan tanah akan bertambah tinggi apabila hujan turun dalam kuantiti yang banyak. sikap tamak dan angkuh manusia serta sikap tidak menghormati alam sekeliling. 10 Mei 2006. Harian Metro.

0 KESAN PENCEMARAN AIR 3.Rajah 4: Kapal Royal Caribbean Freedom of the Seas (Sumber : Data IWK Sdn.gov. Bhd melalui laman web http://www.my/ms/content/punca-pencemaran-air-sungai.doe.) 3.1 Aspek Ekonomi Air adalah satu keperluan asas yang amat penting untuk manusia dalam menjalankan aktivtiti harian dan meneruskan kehidupan yang sempurna. Tanpa bekalan air bersih yang 10 .

sederhana mahupun kecil-kecilan secara umumnya memerlukan sumber air bersih dalam proses penghasilan produk mereka. Jika tiada sumber air yang mencukupi tanaman akan rosak dan tidak dapat tunbuh dnegan suburnya. pelancongan dan sebagainya memerlukan sumber air bersih sebagai sumber utama dalam proses penghasilan produktiviti serta perkhidmatan mereka. Apabila produktiviti sesuatu perindustrian terjejas ianya akan melibatkan kerugian dan kesan yang lebih teruk pembuangan tenaga kerja akan berlaku. Justeru. Secara tidak langsung ini dapat menjejaskan sumber ekonomi para petani dan 11 . pertanian. Dalam menjalankan serta mengusahakan bidang pertanian samaada secara komersial atau tradisional ianya tetap juga memerlukan keperluan air bersih yang mencukupi. jika sebuah kilang sarung tangan getah tidak dapat menghasilkan jumlah hasil sarung tangan yang telah dinyatakan pada setiap hari kerana masalah ketiadaan sumber air bersih dalam proses penghasilan produk itu ini akan membawa kerugian yang tinggi kepada syarikat dan dengan ketiadaan sumber air bersih yang mencukupi produk juga tidak dapat dihasilkan dengan banyak apabila produk tidak dapat dihasilkan dengan jumlah yang tinggi keperluan tenaga kerja juga tidak diperlukan dengan banyak. Aktiviti pertanian memerlukan sumber air bersih yang mencukupi untuk menghasilkan tanaman dan penternakan yang berkualiti. Sebagai contoh. Sebagai contoh. Apabila perkara ini berlaku sayur-sayuran serta buah-buahan yang baik dan berkualiti tidak dapat dihasilkan seterusnya ianya tidak dapat dijual dipasaran untuk orang ramai. Seperti yang sedia maklum kebanyakan aktiviti ekonomi seperti perindustrian. Aktiviti perindustrian seperti perkilangan sama ada perindustrian berat. Keperluan sumber air bersih dilihat sangat penting dan menjadi nadi utama bagi semua aktiviti manusia. dalam usaha menghasilkan tanaman yang baik dan dan subur keperluan air yang mencukupi menjadi nadi utama dalam semua jenis penanaman. pihak pengurusan syarikat akan membuang pekerja-pekerja mereka dan ini akan memberi kesan negatf kepada rakyat kerana mereka kehilangan pekerjaan sekaligus sumber pendapatan mereka. Penanaman sayur-sayuran amat memerlukan bekalan air yang mencukupi untuk memastikan sayur yang segar dapat dihasilkan. Tanaman atau pokok-pokok tidak akan dapat hidup dengan subur jika tidakmendapatkan keperluan asas iaitu air dengan mencukupi.secukupnya aktiviti harian akan terjejas serta menyulitkan. Tidak ketinggalan juga aktiviti ekonomi yang dijalankan. Jika berlaku pencemaran air dan seterusnya menjejaskan sumber air bersih di sesebuah kawasan kesannya secara tidak langsung premis perindustrian yang terdapat dikawasan tersebut tidak dapat menjalankan proses penghasilan produk perkilangan mereka dan ini akan menjejaskan pendapatan syarikat khususnya dan negara amnya. Tanpa kemudahan sumber air bersih aktiviti pemprosesan dan perkhidmatan akan terjejas dan seterusnya ianya memberi impak yang negatif kepada ekonomi negara.

Selain itu. 12 . Pencemaran air yan berlaku di dasar laut. Apabila tiada tangkapan hasil laut inaya juga kan menjejaskan sumber makanan yan mengandungi protein kepada masyarakat. tanaman padi tidak akan dapat tumbuh dengan subur malah padi akan menjadi rosak jika pokok-pokok padi tersebut kekurangan air yang kerap berlaku pada waktu-waktu kemarau. kami boleh tukar dan menanggung kosnya sekitar RM68 satu jaring namun pendapatan kasar kami sebanyak RM1200 sebulan akan terjejas dan kami aka menanggung kerugian besar sekiranya tumpahan minyak semakin merebak”. Walaupun. Sebagai contoh kesan daripada tumpahan minyak yang berlaku di Kota Tinggi dan ianya telah menjejaskan sumber pendapatan 400 nelayan. (Samsudin Mohamed Yusof. persisiran pantai serta kawasan sungai akan menjejaskan pendapatan para nelayan menjadikan laut serta sungai sebagai sumber pendapatan dalam menampung kehidupan harian mereka. Kekurangan hasil laut juga akan melibatkan kekurangan sumber makanan harian masyarakat dan jika masalah ini berlaku dalam jangka masa yang panjang ianya akan menjejaskan ekonomi negara. Apabila harga tangkapan laut naik ianya akan menimbulkan masalah kepada para pembeli yang terdiri daripada masyarakat Malaysia. kes-kes yang sama juga turut dilaporkan seperti kes pembuangan sisa tidak dirawat di Sijangkang Selangor yang mengakibatkan Pengakalan Nelayan Sri Tanjung mengalami risiko hilang punca pendapatan akibat daripada sungai tercemar iaitu menurut sumber Berita Harian pada 25 Disember 2009. banyak hidupan haiwan yang hidup di dasar laut serta sungai akan mati. Bekalan hasil laut juga kan terjejas dan para peniaga akan menaikkan harga jualan hasil laut mereka. “Buat masa ini jika hanya jarring sahaja kotor. Akibat daripada tumpahan minyak. Tumpahan minyak yang berpunca daripada tumpahan dari kapat MT Bunga Kelana 3 telah melibatkan perairan di kawasan Pengerang. masalah tersebut juga menyebabkan para nelayan tidak dapat turun ke laut atau sungai untuk menjalankan aktiviti ekonomi mereka.kerugiaan dapat dirasai oleh para petani khususnya dan negara amnya. Selain itu. kemarau di Malaysia tidak seteruk seperti di luar negara misalnya di Afrika namun akibat kekurangan hujan yang turun ianya sudah cukup dapat menjejaskan bidang pertanian negara seperti tanaman padi tidak akan menjadi. Apabila para nelayan tidak ke laut mereka tidak mempunyai sumber pendapatan yang lain dan ini menjasi maslah kepada golonga nelayan yang terlibat. Pencemaran laut yang teruk akan menyebabkan nelayan tidak dapat turun ke laut berminggu-minggu sehingga tumpahan minyak yang berlaku dapat dibersihkan. Sebagai contoh. 2010) Kecuaian pihak perkapalan menjadi punca para nelayan terjejeas sumber pendapatan mereka. Berita Harian.

kualiti kebersihan sesebuah premis perusahaan IKS itu juga ajan terjejas.Industri Kecil dan Sederhana (IKS) adalah satu industri yang sedang giat untuk dibangunkan oleh kerajaan. Dengan adanya IKS ianya dapat menjadi sumber pendapatan penduduk tempatan seterusnya masalah kemiskinan dapat diatasi. Tumpahan minyak yang berlaku akan merosakkan keindahan persisiran pantai. Sebagai contoh. serta penduduk kampung yang menjalankan perniagaan 13 . Oleh itu. Jika sumber ini terganggu dan tidak mencukupi proses penghasilan produk tersebut tidak dapat dihasilkan. Walaupun IKS hanya menjanjikan upah yang sederhana namun ianya dikatakan sudah cukup untuk menambah pendapatan para penduduk kampung yang hanya memerlukan perbelanjaan harian yang rendah serta sederhana. Apabila pelancong tidak berkunjung ke kawasan peranginan tersebut tiada aktiviti ekonomi akan berlaku. Berdasarkan kes-kes pencemaran air laut dan sampah di kawasan peranginan di sekitar sungai dan laut ianya akan menjejaskan kedatangan pelancong untuk berkunjung ke kawasan peranginan tersebut dan ini akan menjejaskan ekonomi negara. Pemasalahan yang timbul pada IKS dikatakan memberi impak negatif kepada ekonomi negara kerana jika produktiviti IKS menurun masalah kemiskinan rakyat akan timbul dan apabila masalah ini timbul kerajaan harus mengeluarkan perbelanjaan yang besar untuk menangani masalah kemiskinan yang masih wujud di luar bandar sedangkan wang yang diperuntukkan tersebut dapat digunakan ke arah pembangunan infrasruktur serta kemudahan-kemudahan lain. Berdasarkan ciri Model Ekonomi Baru yang mementingkan pengagihan sumber ekonomi negara secara adil dan saksama kepada semua rakyat. jika sesebuah kawasan luar bandar tersebut menghadapi masalah pencemaran air yang serius seperti pembuangan sisa toksik dan bahan kimia disungaisungai utama yang membekalkan sumber air bersih penduduk kampung. Hal ini menjejaskan pendapatan serta sumber ekonomi para pengusaha pusat peranginan. Akibat daripada itu. Disamping itu juga. Walau bagaimanapun. akibat daripada tumpahan minyak yang berlaku di dasar laut akan menjejaskan persisiran pantai. para pelancong tidak akan berkunjung di kawasan peranginan tersebut. Apabila masalah ini berlaku pengusaha IKS yang terdiri daripada penduduk kampung akan terjejas dan perniagaan tidak dpat dijalankan seperti biasa. dengan pembangunan dalam IKS ianya dapat tertumpu kepada kawasan luar bandar yang mempunyai penduduk sederhana dan miskin. Pencemaran air yang berlaku akan membantutkan serta mengganggu pemprosesan produk yang diusahakan oleh penara pengusaha IKS. Perusahaan IKS seperti pembuatan kerepek serta kuih-kuih tradisional seperti bahulu dan sebagainya pasti akan terjejas dan ini akan merugikan pengusaha seterusnya menjejaskan sumber pendapatan penduduk tempatan. Industri pelancongan juga akan terjejas jika berlakunya pencemaran air di sesebuah kawasan. pencemaran yang dapat menjejaskan industri pelancongan negara dapat dilihat melalui beberapa punca.

keaadaan sungai serta longkang yang tercemar akan memudahkan pembiakan nyamuk yang membawa kepada penyakit-penyakit tersebut.sepeti gerai-gerai makan. Penyakit ini boleh berlaku kerana sumber air yang tidak bersih. dimana akibat dari pencemaran air banyak penyakit berjangkit akan wujud seperti taun. Ianya berpunca daripada pesakit telah minum sumber air yang tidak bersih atau yang telah tercemar dan kerap berlaku pada musim-musim banjir kerana pada musim banjir sumber air yang diperolehi adalah tidak bersih. cirit birit. penyakit lain seperti demam malaria dan demam denggi turut berlaku dan ianya berpunca daripada parasit yang dikenali sebagai protozoa dan agen pembawa penyakit ini adalah daripada jenis nyamuk yang berbeza. Hlmn 23. penyakit taun adalah satu penyakit yang dibawa oleh wabak. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. punca berlakunya pencemaran air di kawasan tarikan pelancong ialah sisa pembuangan serta pembuangan sampah sarap di kawasan laut serta sungai. Sebagai contoh. Apabila penyakit-penyakit ini menyerang ianya akan menjejaskan tahap kesihatan anggota masyarakat dan seterusnya menjejaskan keadaan serta aktiviti sosial masyarakat. Selain itu. 4 Wan Ghazali Wan Mohamed. Selain itu. Antara simpton-simpton penyakit taun ialah sakit perut. (2002). 3. malaria dan pelbagai jenis penyakit kulit.2 Aspek Sosial Impak daripada pencemaran yang dapat dilihat daripada aspek sosial ialah dari segi kesan kesihatan masyarakat. jika beberapa anggota masyarakat sesebuah kawasan penempatan itu telah diserang demam denggi dan ianya agak serius kawasan tersebut akan di periksa oleh pihak berkuasa dan kemungkinan penduduk kawasan tersebut akan dikuarantin. Oleh kerana itu. dan pesisiran pantai akan terjejas. Hari Keluarga Komuniti dan sebagainya. Sebagai contoh. Penyakit Kulit. ianya harus dipandang serius dan semua pihak harus bersatu dan bekerjasama dalam menangani maslah ini seterusnya tidak membenarkan masalah pencemaran terus berlaku di sesebuah kawasan si seluruh negara. Apabila keadaan ini berlaku ianya akan menjejaskan aktiviti sosial anggota masyarakat di kawasan tersebut seperti mereka terpaksa membatalkan majlis-majlis kenduri. Jelas dapat dilihat pencemaran air yang serius akan memberi impak yan buruk kepada sektor ekonomi negara. 14 . kedai cenderahati dan sebagainya di kawasan tersebut. tidak lalu makan dan lemah anggota badan. Hal ini akan menjejaskan aktiviti ekonomi yang berpuncakan pelancongan dikawasan tersebut. Akibat daripada banyak longgokan sampah sarap pemandangan di sesebuah kawasan pelancongan seperti kawasan air terjun. Apabila pemandangan terjejas sekaligus kebersihan juga akan terjejas dan apabila masalah ini timbul pengunjung tidak akan berkunjung ke kawasan pelancongan tersebut.4 Seperti yang sedia maklum.

separa profesional serta tidak profesionl mempunyai cara serta kaedah yang berbeza dalam usaha menyelesaikan masalah pencemaran air yang wujud di kawasan penempatan mereka. Ketiadaan sumber air bersih yang mencukupi akan menjejaskan proses tumbesaran fizikal serta minda kanakkanak dan apabila ianya berlaku ini akan memberi impa yang negatif kepada sistem sosial masyarakat dan negara. Dalam usaha untuk menyelesaikan masalah yang wujud itu. serta laut dikawasan mereka ianya akan mendatangkan keadaan dan persekitaran yang tidak selesa dan ini akan mendatangkan kemarahan kepada anggota masyarakat. berniaga dan sebagainya tidak dapat dijalankan seperti biasa dan ini memberi kesukaran dan masalah kepada sistem sosial manusia. minuman. sungai.Selain itu. Golongan yang tidak profesional yang lebih mengikut kata hati dan emosi marah mereka akan mewujudkan keadaan yang tegang seperti membuat perhimpunan serta menyerang pihak yag menjadi punca percemaran itu berlaku.3 Aspek Politik Dari aspek politik daripada pencemaran yang berlaku terlalu serius ianya akan menjejaskan pentadbiran dan mengganggu keamanan negara. Seperti yang sedia maklum kanak-kanak serta remaja adalah pewaris serta pertama masyarakat negara. membasuh. masyarakat yang menghadapi masalah pencemaran ini akan mengadakan perhimpunan secara haram dan mungkin keganasan dalam menuntut masalah ini segera diatasi. Fenomena ini dapat dilihat di negara-negara miskin seperti Afrika dan India iaitu kanak-kanak disana dalam keadaan kurus dan tidak bermaya kerana tidak mendapat bekalan makanan dan minuman secukupnya. Tanpa bekalan air bersih yang mencukupi aktiviti harian manusia seperti memasak. Namun ianya berbeza dengan golongan yang tidak profesional. Keadaan ini akan memberi 15 . pelbagai kaedah serta cara akan dilakukan. Jika terdapat masalah pencemaran air iaitu melibatkan keadaan longkang. Masyarakat kini yang terdiri daripada golongan profesional. Jika mereka ini tidak dapat hidup dengan sempurna dengan tidak mendapat keperluan asas yang mencukupi seperti sumber makanan. kehidupan masyarakat juga akan terganggu impak dari pencemaran yang serius kerana air merupakan keperluan asas utama manusia dalam menjalankan akivtiti harian mereka. Jika anggota masyarakat yang terdiri daripada golongan profesional akan menyelesaikannya dengan cara yang profesional menerusi melaporkan kepada pihak-pihak berkuasa serta mengambil tindakan undangundang kepada pihak yang bertanggungjawab. Ini adalah kerana. 3. tempat tinggal serta pendidikan yang sempurna ianya tidak dapat melahirkan generasi negara yang berkualiti dan ini akan merugikan negara.

pihak yang bertanggungjawab menjaga kualiti alam sekitar yang merangkumi air. Antaranya adalah Akta Perikanan 1985 dan Akta 16 . Tugas untuk menguruskan alam sekitar bukan dibebankan hanya kepada individu atau kumpulan tertentu sahaja malahan oleh semua peringkat dan lapisan masyarakat. Jika tidak dibendung. Negara mempunyai undang-undang serta akta yang telah diwujudkan bagi menyelasaikan masalah pencemaran ini namun begitu tidak semua masyarakt mengetahui mengenai undang-undnag tersebut dan akibatnya mereka telah mengambil jalan mudah dengan melakukan tunjuk perasaan dan sebagainya.kesan yang negatif kepada keadaan keamanan dan keharmonian kawasan tersebut. 4. Masyarakat yang bertanggungjawab mampu mengorak kepada langkah-langkah ke arah pengawalan dan pengurusan alam sekitar daripada tercemar sama ada melalui langkah perundangan dan juga langkah bukan perundangan atau bukan statut. Oleh itu. Keadaan ini boleh menjejaskan keamanan sekitar dan negara dan ianya akan meberikan perspektif yang negatif tentang negara jika terdapat pelancong asing yang melihat keadaan tersebut.0 LANGKAH PENGURUSAN ALAM SEKITAR Pencemaran terhadap alam sekitar memberikan kesan yang buruk kepada kesihatan manusia. ia boleh membawa kepada kematian. udara dan bunyi dan sebagainya harus memastikan pencemaran tidak akan berlaku demi menjaga keadaan keamaan serta kehidupan yang berkualiti anggota masyarakat. 4.1 Langkah Perundangan Pelbagai akta yang telah diwartakan oleh kerajaan sejak sebelum merdeka sehingga ke hari ini dalam membendung masalah pencemaran air yang kian meruncing di Malaysia pada masa kini.

1. di perairan perikanan Malaysia. pihak pentadbiran.Perancangan Bandar dan Desa 1976. kapal atau lain-lain vesel yang digunakan. dan peruntukan-peruntukan am. kesalahan-kesalahan di bawah akta. taman laut dan rizab laut. “Suatu akta yang berhubung dengan perikanan. termasuk pemuliharaan. pengurusan dan kemajuan dalam aktiviti perikanan di Malaysia. dengan penyu dan penangkapan ikan di sungai dalam Malaysia dan dengan perkara-perkara yang berkaitan atau yang bersampingan dengannya. Akta ini terbahagi kepada sepuluh bahagian yang setiap bahagian menyatakan mengenai tafsiran akta. Antara aktiviti-aktiviti yang menyalahi akta ini adalah seperti mengusahakan. Malaysian Highway Authority Act (1980) dan Factoriest Machinery Act (1974). segala kegiatan yang berkaitan dengan aktiviti di perairan Malaysia berada dibawah pengawalan pihak berkuasa termasuk menteri. rancangan perikanan. 5 Kesalahan-kesalahan di Bawah Akta Perikanan 1985 (Akta 317). mengendalikan dan membenarkan setiap kegiatan vesel penangkapan ikan tempatan di peraiaran perikanan Malaysia tanpa lesen yang sah.” (Undang-undang Malaysia.5 Penguatkuasaan akta ini dapat mengawal pengurusan kegiatan di perairan Malaysia dan mengambil tindakan bagi kesalahan-kesalahan yang dilakukan di bawah akta perikanan ini. laut wilayah Malaysia dan perairan kelautan yang termasuk dalam zon ekonomi eksklusif Malaysia. peruntukan-peruntukan perlesenan am. yang dilengkap untuk digunakan atau dari jenis yang digunakan untuk menangkap ikan atau menolong mana-mana bot. 17 . vesel penangkapan ikan asing.1 Peranan Akta Perikanan 1985 Akta Perikanan 1985 merupakan suatu akta yang meliputi mengenai hidupan laut. lancang. pemuliharaan. pengurusan dan pemajuan penangkapan ikan dan perikanan kelautan dan muara. Akta Alam Sekeliling 1974. Perairan perikanan Malaysia meliputi perairan dalaman Malaysia. Vesel penangkapan ikan ialah mana-mana bot. 4. pegawai perikanan serta pegawai perikanan darat. Akta 317 (Akta Perikanan 1985) Melalui kewujudan akta ini. penyu dan perikanan darat. akuakultur.

Akta 317 (Akta Perikanan 1985). PBN juga dibolehkan memberi arahan kepada Jawatankuasa Perancang Negeri (JPN) dan Pihak Berkuasa 6 7 Undang-undang Malaysia. 4. menyimpan. kapal atau mana-mana vesel dalam melaksanakan apa-apa aktiviti berhubung dengan penangkapan ikan. pihak yang terlibat akan dikenakan hukuman di bawah seksyen 25(b) iaitu denda tidak melebihi RM20000 atau penjara tidak melebihi 2 tahun atau kedua-duanya sekali.7 Akta ini adalah untuk memastikan keseragaman undang-undang dan dasar suatu undangundang dibuat bagi mengawal dan mengawalselia kegiatan-kegiatan yang mengenai perancangan bandar dan desa di Semenanjung Malaysia. memiliki peralatan menangkap ikan di perairan perikanan Malaysia tanpa lesen dan juga mana-mana orang yang menggunakan lesen atau permit yang dikeluarkan atas nama mana-mana orang lain di bawah akta ini adalah bersalah melakukan suatu kesalahan. pihak berkuasa yang tertinggi dalam hal ehwal perancangan bandar di setiap kawasan pihak berkuasa tempatan dalam negeri masing-masing ialah Pihak Berkuasa Negeri (PBN). Begitu juga kepada kesalahan seperti melanggar apa-apa syarat dalam lesen contohnya menangkap ikan di kawasan yang dilarang. 18 .lancang. Di bawah Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976. Undang-undang Malaysia. memproses. termasuk apajua aktiviti menyediakan. membekal atau mengangkut ikan.2 Peranan Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976 Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976 merupakan satu akta yang digubal bagi melaksanakan pengawalan dan pengawalseliaan yang sepatutnya mengenai perancangan bandar dan desa di Semenanjung Malaysia dan bagi maksud yang berkenaan dan bersampingan dengannya.6 Bagi kesalahan ini. Akta 172 ( Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976).1. mengendalikan peralatan menangkap ikan di perairan perikanan Malaysia tanpa lesen. menggunakan perkhidmatan nelayan asing dalam vesel tanpa kebenaran bertulis daripada Ketua Pengarah Perikanan. menyejukbeku. Menerusi Akta ini di bawah seksyen 3 memperuntukkan bahawa PBN bertanggungjawab bagi dasar am berkenaan dengan perancangan pemajuan dan penggunaan semua tanah dan bangunan.

jika pemaju ingin menjalankan rancangan pembangunan. Bagi sebarang rancangan pemajuan. Namun ianya bergantung kepada Pihak Berkuasa Negeri jika pihak PBN telah menukar syarat sesuatu tanah daripada tanah pertaniah kepada tanah pembangunan. Selain daripada itu. Oleh itu. Contohnya seperti kes di Paya Terubong yang melibatkan tanah yang pada asalnya telah digazetkan sebagai tanah bukit di bawah Akta Pemeliharaan 1960. jika status tanah tersebut berada dalam kategori hak milik tanah pertanian. JPN dan PBPT juga hendaklah menguatkuasakan arahan PBN. pengurusan alam sekitar boleh dimanfaatkan dengan kuasa PBPT melalui perhatian kepada syarat-syarat yang terkandung dalam surat hakmilik tanah terutamanya apabila melibatkan PBPT pertimbangan tidak boleh permohonan kebenaran merancang. Melalui Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976. Tanah ini tidak dibenarkan dimajukan sebagai tanah Pemaju telah memohon untuk pembangunan seperti yang termaktub dalam Rancangan Sturktur Majlis Perbandaran Pulau Pinang (MPPP). PBPT perlu menganggap ianya sebagai penukaran dasar kerajaan negeri yang perlu dipatuhi walau pada dasarnya status tanah pada awalnya ialah tanah pertanian. mengeluarkan tanah tersebut daripada kawasan tanah bukit dan telah diberi kelulusan oleh PBN dengan arahan tanah tersebut tidak terkecuali daripada pembangunan. akta Perancangan Bandar dan Desa 1976 telah menyatakan beberapa tindakan yang perlu diambil oleh PBPT berkenaan dengan rancangan pemajuan terutamanya berkenaan memulakan pemeriksaan terhadap perkara-perkara yang mungkin menyentuh pemajuan atau perancangan pemajuan. pembangunan walaupun Contohnya. mereka perlu mengemukakan permohonan menukar kategori kegunaan tanah iaitu dariapda tanah pertanian kepada pembangunan. Oleh yang demikian Lembaga Rayuan telah merujuk semula kes-kes sebelumnya yang berkaitan dan mengarahkan agar MPPP tidak menggunakan alasan tanah bukit untuk tidak membenarkan pemaju untuk tidak membangunkan tanah tersebut tetapi MPPP dibenarkan untuk mengenakan syarat-syarat yang munasabah untuk menghapuskan kesan buruk yang berkemungkinan berlaku akibat daripada topografi tanah curam. membenarkan rancangan struktur menetapkan bahawa tanah berkenaan boleh dibangunkan untuk perumahan atau kegunaan lain yang bertentangan dengan kategori tanah. Walaupun PBPT hanya diperlukan 19 .Perancang Tempatan (PBPT).

pihak-pihak kerajaan dan bukan kerajaan seperti Badan-badan Bukan Kerajaan (NGO) turut melaksanakan pelbagai program yang dapat membantu mengurangkan masalah pencemaran air dan memupuk kesedaran dalam diri masyarakat.1 Peranan Amalan Pengurusan yang Strategik 4. Setelah itu. 20 . mereka juga dibenarkan untuk memeriksa kawasan yang berhampiran jika perlu sebagai asas untuk perancangan kawasan PBPT. calapo dan keledek hiasan. Bagi pertanian yang melibatkan kawasan berbukit seperti ladang getah dan kelapa sawit. Pembinaan teres di tebing adalah berfungsi bagi mengelakkan air hujan mengalir deras menerusi lereng bukit dan ianya juga berfungsi bagi memperlahankan larian air bagi mengelakkan arus air yang deras menghakis tanah di tebing. Penilaian Impak Alam Sekitar (EIA) serta pendidikan alam sekitar dan kempen kesedaran. peuro. 4.1 Mencegah Hakisan Terdapat beberapa langkah bagi mencegah dan mengawal hakisan tanah oleh air antaranya ialah dengan menanam tanaman penutup bumi seperti tanaman kekacang contohnya daripada jenis centro.2. adalah digalakkan penanaman mengikut kontur bagi menghalang air mengalir turun sepanjang lereng bukit. 4. Kaedah yang kedua ialah dengan membuat teres di tebing tanah.2 Langkah Bukan Statut Dalam usaha menggalakkan kepada cintai alam sekitar. Hal ini bermaksud bahawa penyediaan rancangan struktur adalah wajib atau obligatori iaitu bukan opsional.untuk menjalankan pemeriksaan di kawasannya.1. Antaranya adalah dengan pelaksanaan amalan pengurusan strategik. Tanaman penutup bumi ini berfungsi sebagai menutup permukaan tanah bagi mengurangkan kelajuan larian air dan mengurangkan daya timpaan hujan.2. PBPT perlu menyampaikan Laporan Pemeriksaan dan draf rancangan struktur untuk kelulusan JPN.

Kaedah membuat sungkup juga dapat menghalang daripada berlakukanya hakisan tanah di lereng bukit. daun kelapa dan plastik. mengelakkan tanah padat. rawatan secondary dan rawatan tertiary. Antara bahan yang boleh digunakan dalam kaedan membuat sungkup ini ialah rumput kering. menurunkan suhu tanah. memulihara kelembapan tanah dan juga megelakkan pertumbuhan rumpai. Kaedah-kaedah lain yang boleh digunakan bagi mengawal hakisan tanah ialah menanam tanaman secara jalur bagi menghalang air dari mengalir terus sepanjang kawasan curam. Rawatan ini adalah proses bahan pejal diasingkan dan ditukar daripada bahan pepejal kepada bahan mineral. Melalui tiga peringkat untuk mengawal air kumbahan industri ialah dengan mengawal selia punca air kumbahan di sesebuah kilang. kaedah membina sistem peparitan juga dapat memindahkan air berlebihan bagi mengelakkan berlakukan kejadian banjir. ia melibatkan keprihatinan dan kerjasama daripada pelbagai pihak termasuklah 21 .1. Terdapat tiga peringkat dalam proses rawatan air kumbahan iaitu rawatan primary. 4. air kumbahan sebelum dirawat untuk dibuang dengan menggunakan cara rawatan berbeza atau air kumbahan boleh dirawat secara penuh di kilang sama ada ia kemudian diguna semula atau dibuang terus. Antara kebaikan kaedah sungkup ini ialah bagi mengelakkan hakisan tanah.2.2 Mengawal Air Mengawal air atau mengawal pencemaran air boleh dilakukan dilaksanakan dengan melakukan rawatan air kumbahan. Selain itu. mengurang dan meminimumkan kesan air kumbahan supaya ia boleh digunakan sebagai air berkualiti kepada alam sekitar. Bagi menangani isu pencemaran air. Sungkup ini dibuat dengan meletakkan bahan di permukaan tanah bagi melindungi pernukaan tanah daripada ditimpa hujan secara langsung. Tujuan rawatan air kumbahan ialah bagi mengurangkan bahaya supaya air selamat digunakan oleh manusia selain daripada menghilangkan terus.

pembinaan infrastruktur seperti lebuh raya serta pembinaan pelabuhan. industri berat iaitu petrokimia. Diperoleh pada 31 Ogos 2010 daripada laman web: http://www. Dalam melaksanakan sesuatu projek. Projek tersebut harus mendapat kelulusan EIA iaitu dalam beberapa aktiviti dan kriteria pembangunan yang memerlukan laporan bagi kertas kerja sesuatu projek yang akan dijalankan.ms. Tujuan ianya dilakikan adalah untuk memastikan pengusaha dapat mematuhi 8 Rawatan Air. industri 8 dan masyarakat untuk meminimumkan pencemaran alam sekitar. bidang perumahan. sektor perikanan. Di samping itu. program pertanian yang memerlukan penempatan semula adalah melebihi 100 buah keluarga dan projek pembangunan estet yang berasaskan pertanian.wikipedia. tebus guna tanah. terdapat beberapa lagi projek yang memerlukan kelulusan dari pihak EIA sebelum ianya dapat dilaksanakan seperti pembinaan saliran pengairan.2. pemaju mestilah menyediakan laporan EIA yang lengkap untuk diteliti dan mendapatkan kelulusan oleh pihak berkuasa iaitu Ketua Pengarah Jabatan Alam Sekitar (JAS) terlebih dahulu sebelum sesuatu projek pembangunan khususnya projek mega yang hendak dijalankan.kerajaan. pengusaha kilang. sektor perhutanan iaitu berkaitan dengan aktiviti pembalakan.org/wiki/Rawatan_air 22 . Hal ini kerana pihak berkuasa boleh menangguh atau membatalkan sesuatu projek jika tidak menepati kehendak dan syarat yang telah ditetapkan dalam EIA.2 Penilaian Impak Alam Sekitar (EIA) EIA merupakan satu pendekatan yang meyeluruh atau holistik ke arah pengurusan alam sekitar yang melibatkan kawalan dan perancangan sumber jaya agar wujud keseimbangan antara kepentingan projek pembangunan dengan pemeliharaan dan pemuliharaan alam sekitar yang berkualiti. 4. Contoh dalam sektor pertanian yang memerlukan pengusaha untuk mematuhi syarat yang telah ditetapkan iaitu skim kemajuan tanah yang melebihi 500 hektar. Hal ini kerana kerugian EIA adalah satu proses pencegahan alam daripada akibat berlakunya kesilapan kemerosotan kualiti alam sekitar yang bertujuan bagi mengelakkan berlakunya besar khususnya terhadap sekitar perancangan dan pelaksanaan sesuatu projek pembangunan yang tidak terancang dan tersusun serta tidak memenuhi standard piawaiannya.

4. Media massa 23 .3. Pendidikan alam sekitar mula diperkenalkan secara formal pada peringkat rendah melalui Kurikulum Bersepadu Sekolah Rendah (KBSR) dalam matapelajaran Alam dan Manusia.2.2 Pendedahan Media Massa Pendidikan alam skitar bagi masyarakat umum pula disampaikan melalui media massa. Melalui kesedaran yang wujud dalam diri individu. 4. majalah. Pembangunan Lestari. Tanggungjawab untuk menjamin sebuah negara yang bersih dan tidak tercemar bukan sahaja dipikul oleh kerajaan sematamata tetapi juga wajar dipikul oleh semua pihak. Biologi Persekitaran. Pendidikan mengenai alam sekitar ini perlu kerana dapat membentuk sikap positif diri terhadap alam sekitar. televisyen dan radio serta internet. pendidikan alam sekitar wujud melalui kursus-kursus seprti Sains Alam Sekitar.3. mereka akan sedar mengenai kepentingan kualiti alam sekitar yang tinggi dikekalkan.1 Pendidikan Formal Kurikulum sama ada di sekolah dan institusi pengajian tinggi dapat memberi didikan awal kepada pelajar mengenai pengurusan alam sekitar. Ia kemudian diteruskan diperingkat menengah melalui matapelajaran sains seperti Pada peringkat pengajian tinggi.2. Media massa yang memainkan peranan penting dalam menyampaikan pendidikan ini ialah surat khabar.3 Peranan Pendidikan Alam Sekitar dan Kempen Kesedaran 4. Hal ini kerana mereka sudah mengetahui natijah daripada perbuatan yang tidak bertanggungjawab daripada pencemaran alam sekitar. Pembangunan Wilayah dan Perbandaran Di Malaysia.prinsip pembangunan berterusan agar penglestarian alam semula jadi untuk generasi akan datang dapat dikekalkan.2. Bagi membentuk rakyat yang prihatin terhadap alam sekitar. mereka perlu diterapkan ilmu tersebut daripada usia yang muda dan cara yang terbaik adalah melalui pendidikan formal. Biologi.

amat memainkan peranan yang penting dalam membentuk corak pemikiran masyarakat. surat kahbar dan televisyen contohnya seperti TV3 yang menerbitkan program Aduan Rakyat dan juga NTV7 yang mengendalikan program Talian Hayat. Selain itu. Antara kempen-kempen yang diadakan ialah Kempen Cintai Sungai Kita. Program Sahabat Alam pula telah menjalankan pelbagai aktivit seperti menanam pokok-pokok bunga. Menerusi kempen-kempen ini. Oleh itu.3 Kempen Alam Sekitar Pihak kerajaan. membersihkan kawasan yang kotor dan sebagainya. Kempen-kempen seperti ini mampu memberi kesan yang medalam terhadap peserta-pesertanya. Kempen Kitar Semula. Kempen Kitar Semula dapat menggalakkan pengguna untuk mengitar semula bahan yang boleh diguna semula dan secara tidak langsung langkah ini dapat mendidik peserta agar berjimat cermat. Tumbuhan hijau juga penting untuk mengurangkan kandungan oksigen yang boleh menyebabkan kesan rumah hijau. Penyertaan masyarakat dalam sesuatu kempen untuk melindungi alam sekitar adalah sesuatu yang sihat dan amat digalakkan. Antara media massa yang aktif membuat pendedahan mengenai isu alam sekitar ialah melalui majalah. Ia juga sebagai langkah untuk menapis debu yang berterbangan di udara. peserta-perserta akan diajar mengenai kepentingan menjaga alam sekitar dan cara-cara menguruskan sisa buagnan supaya hanya mendatangkan pencemaran yang minimum kepada alam sekitar. Melalui Kempen Cintai Sungai 24 .3. swasta dan NGO banyak mengadakan kempen serta ceramah mengenai kesedaran mengenai alam sekitar bagi membuka mata masyarakat. Sahabat Alam dan pelbagai lagi. 4. pendedahan yang dilakukan melalui media massa mengenai isu pencemaran akan menyebabkan masyarakat umum lebih berhati-hati dalma menangani masalah pencemaran. Penanaman pokok-pokok bunga akan mencantikkan pemandangan dan landskap sesuatu kawasan.2.

Hal ini menjelaskan bahawa sumber air di Malaysia sudah berkurangan kerana sudah dicemari dengan pelbagai faktor. Oleh yang demikian.Kita pula. 25 . Kaedah ini sebagai usaha untuk menyepadukan pengurusan sumber asli secara umum dan dapat menyepadukan polisi yang akan memperbaiki penggunaan air. pelbagai aktiviti telah dijalankan untuk membersihkan kawasan sungai. Prinsip kedua adalah pembangunan dan pengurusan seterusnya menjadi satu kaedah penyertaan.0 PENGURUSAN STRATEGIK 5.1 Pengurusan Sumber Air Bersepadu (IWRM) Pengurusan Sumber Air Bersepadu (IWRM) adalah satu kaedah pengurusan air secara cekap dan berkesan bagi mengatasi masalah-masalah yang dihadapi.2 Prinsip IWRM Prinsip IWRM yang pertama adalah air merupakan sumber yang terhad dan terdedah kepada pencemaran. Perkara tersebut berpunca dari aktiviti manusia yang membuka kawasan hutan untuk dijadikan bandar yang membangun dengan pembangunan perumahan. mereka juga menanamkan kesedaran kepada penduduk tempatan tentang kepentingan sungai. projek perikanan dan pembinaan jalan raya. 5. Selain daripada kegiatan membersihkan sungai. air-tanah dan ‘interface’ dengan air masin. kesedaran dalam diri setiap individu perlu dipupuk dari semasa ke semasa kerana mereka merupakan pengguna tetap sumber air ini. Penglibatan semua pihak dalam menjayakan projek pengurusan sumber air mampu untuk menjamin kualiti air. 5. pengurusan sumber asli yang lain seperti tanah dan tumbuhan asli. IWRM melibatkan persepaduan pengurusan semua sumber air iaitu air permukaan. mengelakkan kemerosotan tanih serta menggalakkan ‘conservation of biological diversity’.

Di samping itu juga. Maka dengan itu. 1999.3 Pelaksanaan IWRM di Malaysia IWRM merupakan salah satu pengurusan sumber air bersepadu yang berterusan oleh institusi pentadbiran yang mempunyai fungsi bahagian dalam kerajaan serta agensi-agensi pembangunan antarabangsa yang bersama-sama membangunkan perancangan dan pengurusan sumber yang diperlukan IWRM.Prinsip ketiga menyatakan wanita harus memainkan peranan penting dalam menguruskan sumber air. Hal ini bertujuan untuk membantu menampung kos-kos yang wujud dalam 26 . memulihara sumber air kawasan pinggir pantai dan alam sekitar serta sebagai satu sistem pengurusan dan penguatkuasaan diperingkat negeri. 5. Wanita merupakan individu yang kerap menggunakan sumber air dalam urusan memasak. LUAS turut menjalankan penyelidikan ke atas intgerasi pengurusan tadahan di Sungai Damansara. IWRM menyifatkan air mempunyai nilai ekonominya kerana kualiti air bersih pada masa kini semakin terjejas dengan pelbagai pencemaran yang berlaku akibat sikap manusia yang tidak bertanggungjawab dalam menlaksanakan tanggungjwab sebagai khalifah dimuka bumi. membuat kerja rumah. 5. Contohnya dapat dilihat dalam pelaksanaan Autoriti Pengurusan Air di Selangor. Penyelidikan yang dijalankan oleh LUAS ini adalah bertujuan untuk memperbaiki struktur tadahan yang terdapat di Sungai Damansara. peruntukan kewangan perlulah mencukupi agar segala yang dirancang dapat dilaksanakan dengan jayanya dan sempurna. Peranan LUAS adalah seperti menyerap dan mengimplementasikan IWRM tahap lembangan sungai antara kawasan Selangor.4 Isu/Cabaran/Masalah dalam Pelaksanaan IWRM Dalam melaksanakan sesuatu projek. IWRM seharusnya mencari penaja bagi setiap penyelidikan yang akan dijalankan. Oleh yang demikian. Prinsip keempat pula adalah air mempunyai nilai ekonominya. Oleh itu. Konsep tersebut telah disokong oleh Akta Autoriti Pengurusan Sumber Air Selangor. Autoriti yang dibentuk oleh IWRM ini dikenali juga sebagai Lembaga Urus Air Selangor (LUAS) bermula pada 1 Ogos 2000. pihak LUAS perlu mengenalpasti terlebih dahulu mengenai isu kualiti air dan banjir kilat dianatara kawasan tadahan tersebut. wanita-wanita perlu mempunyai kesedaran yang tinggi dan penggunaan berhemah dalam menjimatkan penggunaan air agar ianya tidak terus berkurangan. IWRM perlu membuat persediaan dari segi peruntukan dana kewangan sejak dari awal penubuhannya. maka nilainya menjadi lebih tinggi dari kebiasaan. Mengikut konsep apabila sesuatu sumber yang terdapat dibumi berkurangan. Oleh yang demikian.

memasak dan mengemas rumah. sekunder dan tertier seperti aktiviti penternakan. Selain itu.w. dengan adanya tindakan yang diambil dapat menyelamatkan hidupan dimuka bumi seperti manusia. dengan timbulnya kesedaran dalam diri setiap individu di Malaysia dapat mengurang dan seterusnya menghapuskan masalah pencemaran air yang berlaku pada masa kini. Maka dengan itu. ianya dapat meringankan beban yang ditanggung oleh IWRM bagi memastikan sumber air mencukupi dan bersih. perkilangan serta pembinaan dan pelancongan yang tidak dikawal. pencemaran air yang berlaku juga turut mengganggu dalam menjalani kehidupan seperti membasuh. Oleh yang demikian. pencemaran air ini juga berpunca dari sumber-sumber primer. Secara tidak langsung. Walaupun. Mereka juga tidak menjalankan tanggungjawab yang telah diamanahkah oleh Allah s. Di samping itu. semua pihak seperti individu. pengguna juga perlu memainkan peranan yang penting dalam menjaga sumber air yang agak terhad di Malaysia. badan-badan bukan kerajaan (NGO) dan kerajaan perlu memainkan peranan dalam membendung punca berlakunya pencemaran air sama ada dari segi undang-undang atau bukan statut. flora dan fauna dari terus diancam dengan pelbagai jenis pencemaran air. segala usaha yang telah dan akan dijalankan seharusnya dikaji dengan lebih terperinci sama ada dapat membawa impak yang positif atau 27 .melaksanakan penyelidikan atau penambaikan terhadap projek pengurusan sumber air. terutamanya bagi wanita yang bergelar suri rumah. Di samping itu. Justeru. individu sudah sedia maklum akan implikasi atau natijah yang akan diterima seperti mengganggu perjalanan aktiviti ekonomi iaitu Industri Kecil dan Sederhana (IKS). Mereka seharusnya mempunyai kesedaran yang tinggi dalam menjimatkan penggunaan sumber air. Di samping itu. Faktor ini juga telah memberikan cabaran kepada IWRM dalam mengatasi masalah pengurusan sumber air yang berlaku di Malaysia. 6. Hal ini kerana kebanyakan daripada mereka suka membazirkan air sehingga ianya menjadi berkurangan. pelancongan serta projek pembinaan sehingga berlakunya pergolakan dalam sistem politik negara.0 KESIMPULAN Secara keseluruhannya. Hal ini kerana punca-punca menyebabkan berlakunya pencemaran air adalah dari sikap individu dan organisasi yang tidak mempunyai kesedaran tentang kepentingan alam sekitar.t untuk menjaga dan menggunakan sumber alam yang dianugerahkan serta dipinjamkan kepada umatnya ini dengan berhemah. Hal sebegini juga boleh mengakibatkan kesan yang negatif kepada masyarakat khususnya seperti masalah kesihatan. semua penghuni di muka bumi perlu mempunyai kesedaran yang tinggi mengenai kepentingan sumber air dalam kehidupan seharian.

Hal ini kerana. namun bukan semua masyarakat di Malaysia mempunyai kesedaran dalam diri. Contohnya seperti usaha yang telah dijalankan oleh pihak kerajaan iaitu Pengurusan Air Bersepadu (IWRM) bagi memastikan sumber air yang disalurkan kepada masyarakat adalah pada kadar yang tidak membimbangkan penggunaannya. jika pelbagai usaha oleh pihak kerajaan dan bukan kerajaan rangka serta laksanakannya. namun masyarakat tidak mengaplikasikannya. Walau bagaimanapun. walaupun kita didedahkan dengan bahaya pencemaran melalui kempen-kempen. Kebanyakan daripadanya masih bersikap seperti tidak acuh dengan usaha yang telah dijalankan oleh pelbagai badan dan pihak yang berwajib dan bertanggungjawab dalam menjaga alam sekitar. 28 .negatif terhadap pelaksanaannya. dasar-dasar serta undang-undang yang telah di warwarkan kepada umum. ibarat mencurah air ke daun keladi sahaja iaitu segala usaha ini hanyalah sia-sia sahaja.