1.

0

PENGENALAN

Air terdiri dari hidrogen dan oksigen yang amat penting dalam isi planet ini untuk membesar dan tumbuh serta hampir semua aktiviti yang di lakukan memerlukan air seperti kegunaan sebagai minuman, sistem kebersihan, pertanian, industri, pembangunan bandar, kuasa hidro, perikanan, pengangkutan, pengurusan tanah rata atau rendah dan kegiatan lain. Dalam erti kata lain, air merupakan keperluan asas yang amat penting. Hal ini kerana air mewakili 97 peratus daripada isi bumi dan 65 peratus badan kita memerlukan air (Azmi Hj. Maad, 2009). Manakala pencemaran pula ditakrifkan sebagai untuk merosakkan atau tidak bersih atau kotor. Maka dengan itu, pencemaran air boleh berlaku apabila sumber air dicemari berikutan sejumlah besar bahan tertentu bercampur dalam air. Dari segi saintifiknya, pencemaran air berlaku apabila perubahan berlaku dari segi kandungan, keadaan dan warna sehingga tidak sesuai digunakan dan memberi kesan apabila digunakan. Pencemaran berlaku sama ada dari segi biologi, kimia dan fizik sehingga mengubah indeks kualiti air seperti dalam Rajah 1. Indeks Kualiti Air (IKA) adalah standard yang digunakan oleh agensi alam sekitar seperti Jabatan Alam Sekitar Malaysia untuk mengukur kebersihan dan kualiti bekalan air untuk kegunaan domestik, akuakultur dan pengairan. Jadual 1: Indeks Kualiti Air Kelas Kelas I Kelas IIA Kelas IIB Kelas III Kelas IV Kelas V Indeks Kualiti Air >92.7 85.0 – 92.7 76.5 – 85.0 51.9 – 76.5 31.0 – 51.9 <31.0 Kegunaan Air Dalam keadaan semulajadi Air memerlukan rawatan konvensional Air boleh digunakan untuk rekreasi Air memerlukan rawatan intensif Hanya untuk tujuan pengairan Air yang tercemar teruk

(Sumber: Malaysia Environmental Quality Report 1999 (1999)) Air yang telah tercemar ini akan berubah sifatnya dari segi fizikal, kimia dan biologinya tidak akan menjadi jernih lagi seperti asal akibat hadirnya bahan-bahan koloid tidak tulen seperti besi serta mangan dan juga kehadiran bahan-bahan organik yang terhasil akibat dari pereputan tumbuh-tumbuhan. Oleh yang demikian, air yang tecemar ini sangat berbahaya bukan hanya kepada manusia tetapi juga terhadap ekosistem. Sekiranya air tersebut hendak digunakan, ianya perlulah dirawat terlebih dahulu bagi memastikan air ini selamat digunakan tanpa memberikan kesan buruk kepada kesihatan. 2.0 PUNCA PENCEMARAN AIR

1

Menurut Jabatan Alam Sekitar, pencemaran air boleh berpunca daripada punca-punca tetap dan punca-punca tidak tetap (http://www.doe.gov.my/ms/content/punca-pencemaran-airsungai). Punca-punca tetap termasuklah loji rawatan kumbahan, industri pembuatan, industri berasaskan pertanian dan ladang khinzir. Punca tidak tetap pula dikategorikan sebagai sumber–sumber yang tidak berpunca dari satu titik pelepasan tertentu seperti daripada aktiviti pertanian dan air larian permukaan. Secara umumnya, isu pencemaran air sering dikaitkan dengan perkembangan ekonomi yang berlaku dalam sesebuah negara. Hal ini kerana perkembangan ekonomi ini yang membawa masuk pelbagai pengaruh luar seperti perkembangan teknologi yang canggih, aliran pemikiran yang baru dan turut membawa pengaruh-pengaruh yang tidak baik iaitu risiko terhadap pencemaran. Malaysia turut mengalami situasi yang sama memandangkan Malaysia merupakan sebuah negara yang sedang membangun dan memerlukan bantuan teknologi maju daripada negara maju yang lain. Antara faktor penyumbang kepada pencemaran air di Malaysia adalah sumber primer, sumber skunder dan sumber tertier yang banyak menyumbang kepada peningkatan ekonomi negara dan pembangunan lestari di Malaysia. Menurut Chamhuri Siwar, Redzuan Othman dan Nik Hashim Nik Mustapha dalam Ekonomi Malaysia Asas, sumber primer terdiri daripada sektor pertanian (termasuk tanaman, perhutanan, perikanan dan ternakan), perlombongan dan kuari. Sumber sekunder pula merujuk kepada dua kumpulan industri yang utama iaitu industri pembuatan atau perkilangan dan industri pembinaan. Manakala sumber tertier pula disebut sebagai sumber yang berpunca daripada sektor perkhidmatan.

2.1

Sumber Primer

Pencemaran air di Malaysia dapat dilihat berpunca daripada aktiviti ekonomi melalui sumber primer. Sumber primer ini disebut juga sebagai komoditi utama yang menyumbang kepada perkembangan ekonomi negara. Komoditi utama ini merangkumi semua keluaran yang berasal dari bumi sama ada yang ditanam, tumbuh sendiri, digali atau diternak. Isu pencemaran yang dapat dilihat berpunca dari sumber primer ini adalah terdapat kegiatan pusat penternakan ayam dan babi yang dibiarkan beroperasi berhampiran sungai. Merujuk statistik yang dikeluarkan oleh Jabatan Perkhidmatan Veterinar Malaysia, bilangan populasi khinzir bagi tahun 2007 adalah sebanyak 1.74 juta. Hal ini menunjukkan peningkatan sebanyak 4.2% berbanding 1.67 juta pada tahun 2006. Walau bagaimanapun, bilangan ladang khinzir telah menurun daripada 869 pada tahun lepas kepada 779 buah ladang pada tahun 2007.1
1

Punca pencemaran air yang diperoleh dari laman web http://www.doe.gov.my/ms/content/punca-pencemaran-

air-sungai pada 27 Ogos 2010.

2

Kewujudan pusat penternakan di tebing-tebing sungai membawa kesan yang buruk terhadap kualiti air di sungai. yang menunjukkan bahawa pelepasan effluen daripada loji rawatan kumbahan termasuk yang telah dirawat sepenuhnya atau dirawat separuh merupakan penyumbang kepada beban pencemar organik utama.373. Sekiranya pusat penternakan yang beroperasi ini tidak dikawal dan tidak ditinjau sistem kumbahannya. hlmn 8 oleh Rejal Arbee.83 kg/hari.98 Keratan akhbar Pusat Lupus Sampah Patut Diubahsuai: Berita Harian.235. Kemudian diikuti oleh effluen dari ladang khinzir sebanyak 223. Jadual 2: Malaysia: Jumlah Beban BOD (kg/hari) daripada Loji Rawatan Kumbahan Bil Loji Negeri Selangor Perak 2 Rawatan Kumbahan 2. 3 .2 Hal ini dibuktikan melalui statistik yang diperolehi oleh Indah Water Sdn.432.100. maka pertambahan bilangan haiwan ternakan ini akan membawa implikasi yang lebih besar terhadap pencemaran air di Malaysia pada masa akan datang. Jadual 2 menunjukkan jumlah beban BOD yang dilepaskan daripada loji rawatan kumbahan pada tahun 2007. Hal ini demikian kerana pertambahan bilangan haiwan ternakan ini secara langsung akan menghasilkan kuantiti sisa buangan atau sisa kumbahan yang lebih besar. Dianggarkan sebanyak 941.400 308.398 Jumlah Penduduk 6.10 77.224 1. Bhd.062 kg/hari dan industri pembuatan dan industri berasaskan pertanian sebanyak 81.27 kg/hari beban BOD dilepaskan dari loji rawatan kumbahan. baik pepejal ataupun cecair mengalir tanpa dirawat manakala sampah dihumban saja ke dalam sungai. 3 Mei 2006. Terdapat juga sesetengah pengusaha pusat ternakan yang tidak bertanggungjawab membiarkan saja sisa buangan.944 Beban BOD (kg/hari) 358.084 Kadar Alir (m3/hari) 1.596.934.649 1.366.

764 225. Penggunaan racun perosak dan racun rumpai dalam bidang pertanian juga boleh menyebabkan 4 .93 123.969.740 9.822 16.345 135.27 laman web http://www. Perkara ini bukan sahaja menyumbang kepada kerosakan enjin malah menyebabkan tangki minyak berkarat dan bocor secara tiba-tiba.424. Kegunaan baja buatan dan baja asli dalam bidang pertanian mengakibatkan lelehan nitrat (sejenis baja buatan) dari tanah meresap masuk melalui celah batu dan ke air bawah tanah.) Seterusnya sektor perikanan juga turut menyumbang kepada pencemaran air di Malaysia. Aktiviti nelayan asing yang tidak bertanggungjawab seperti membuang sampah sarap dan sisa buangan ke dalam sumber air negara juga turut memberi impak yang negatif terhadap punca air negara.745.001.96 2.039.841.364 140.32 4. untuk melindungi kapal daripada dirosakkan oleh teritip dan alga turut dilihat meningkatkan risiko berlakunya pencemaran air.231 2. aktiviti kapal sederhana yang biasanya di sapu cat yang dicampurkan dengan racun perosak.49 941.618 622.066 43. Keadaan ini secara tidak langsung bukan sahaja merosakkan sumber air bersih dalam negara malah turut merosakkan hidupan laut yang mempunyai keindahan tersendiri. Hal ini demikian sektor pertanian mempunyai perkaitan yang rapat dengan sumber air.my/ms/content/punca-pencemaran-air-sungai.934.877 621.337 (Sumber : 1.152. Oleh yang demikian.045 18.618 1. Sektor pertanian juga turut menyumbang kepada pencemaran air.336.610 3. Sebatian ini secara beransur-ansur akan meresap ke dalam air laut dan memasuki tubuh hidupan laut.doe.575 75.957 21.215 4.gov.265.83 1. Selain itu.113 337.767.643. timah tributil (TBT).36 4.532 601.198. Hal ini berpunca daripada tumpahan minyak akibat bot-bot nelayan yang telah usang dan memburukkan keadaan pencemaran yang berlaku.038 937 782 751 657 510 306 227 41 32 9 9.18 33.01 35.697 16.24 155.932 2. nitrat ini akhirnya akan sampai ke air paip dan menyebabkan kualiti air yang terhasil tidak elok.760.202 80.736 Bhd melalui 71.191. 284. Keadaan ekonomi nelayan yang tidak tetap menyebabkan golongan nelayan kurang berkemampuan untuk melakukan penyelenggaran bot secara berkala. Sampah sarap yang dibuang bukan sahaja tidak boleh larut malah terapung di atas permukaan air dan menyebabkan sumber air bersih menjadi terhad.Johor Negeri Sembilan Kedah Melaka Pulau Pinang Pahang WP Kuala Lumpur Terengganu Perlis WP Labuan WP Putrajaya Total 1.498 Data IWK Sdn.261. Air inilah yang akan mejadi bekalan di lubang air atau perigi.184.099 73.553.86 18.160 494.01 56.

manakala terdapat beberapa bahagian lain yang mempunyai permukaan yang tinggi. air selut dari kawasan tebus guna akan mengalir ke kawasan tanah yang mempunyai aras yang lebih rendah apabila hujan turun. 3 Malcom Penny. Implikasi yang dapat dilihat seterusnya adalah anak sungai akan dikotori oleh air selut yang mengalir dari kawasan pembinaan yang ditebus guna dan mengakibatkan sumber air bersih tercemar dan tidak dapat digunakan lagi.3 Justeru itu. Maka tebus guna tanah di kawasan rendah perlu dilakukan. pencemaran kerap kali berlaku dan salah satu daripadanya adalah pencemaran air yang banyak memberikan kesan terhadap kehidupan seharian manusia. permukaan tanah di tapak binaan akan digaul. Selangor: Pustaka Delta Pelajaran Sdn. 5 . Dunia Kita Pencemaran dan Pemuliharaan. disodok. Situasi ini berlaku akibat tapak binaan secara semula jadinya mempunyai permukaan yang beralun iaitu terdapat beberapa tempat yang mempunyai permukaan yang rendah.pencemaran air berlaku. Bagaimanapun metal raksa ini bukan sahaja membunuh burung yang memakan biji benih itu malah ikan dan hidupan air yang ada di dalam sungai dan parit. dicedok. digali dan dikikis dengan menggunakan jentolak dan traktor penyodok. Oleh itu. Hlmn 57. metal raksa yang merupakan sejenis racun perosak digunakan untuk melindungi biji benih daripada serangan bakteria dan serangga perosak. Air selut ini akan mengalir ke longkang atau sungai yang berdekatan. Bhd. (1995). Sumber sekunder ini terdiri daripada dua kumpulan industri yang utama iaitu industri pembuatan atau perkilangan dan industri pembinaan. Pencemaran ini berlaku apabila bahan kimia ini memasuki sungai selepas digunakan di ladang. Menurut Ahmad Sanusi Hassan menyatakan bahawa apabila sesuatu kawasan digunakan sebagai tapak pembinaan mengalami proses meratakan tanah. Akibat dari proses tebus guna. penggunaan racun perosak dan bahan kimia dalam bidang pertanian boleh menyumbang kepada pencemaran air. ia menyumbang kepada pencemaran air apabila sesetengah projek pembinaan tidak dirancang dengan baik. Sebagai contoh. 2.2 Sumber Sekunder Pencemaran air juga dapat dilihat berpunca daripada sumber ekonomi sekunder. Melalui sektor pembinaan. Hal ini demikian kerana terdapat sesetengah pihak pengusaha projek pembinaan mengambil langkah mudah serta tidak mempedulikan aspek keseimbangan alam sekitar dengan kehidupan manusia pada masa kini.

Menurut Ketua Penolong Pengarah Bahagian Sungai Jabatan Pengairan dan Saliran.bernama. Oleh itu.doe. Hal ini dapat dilihat dalam memajukan industri batik negara. Ahmad Darus menyatakan Malaysia mempunyai air yang banyak tetapi sesetengah sungai. pembetungan dan rumah sembelih (www. terdapat sesetengah pengusaha batik yang tidak mengambil kira kesan yang akan terhasil akibat sisa buangan yang mengandungi bahan pewarna.Rajah 1: Anak Sungai yang Dicemari Air Selut (Sumber : Punca Pencemaran Air melalui laman web http://www.) Selain itu. sektor pembuatan batik bukan hanya menyumbang kepada perkembangan ekonomi negara malah turut memberi risiko terhadap alam sekitar sekiranya tidak dirancang sistem rawatan sisa buangannya dengan baik. Pembuangan sisa yang tidak dirawat akan mendatangkan risiko berlakunya pencemaran lain yang akhirnya akan berlarutan dan mengakibatkan berlakunya kepupusan flora dan fauna. pelbagai teknologi disediakan untuk tujuan menghasilkan batik yang bermutu tanpa mengambil berat aspek alam sekitar. sektor pembuatan batik turut menyumbang kepada pencemaran air.my/ms/content/punca-pencemaran-air-sungai. industri batik.gov. yang menjadi sumber utama air di Malaysia tercemar disebabkan pembuangan sampah ke saluran air dan pencemaran dari kawasan bahan buangan. peluntur dan sebagainya kepada alam sekitar. Hal ini kerana dalam industri batik. 6 .com).

my/ms/content/punca-pencemaran-air-sungai.) 2.Rajah 2: Pencemaran Air Akibat Pembuangan Sisa Buangan Industri Batik (Sumber : Punca Pencemaran Air melalui laman web http://www. perhubungan. pengangkutan. gas dan air. hotel dan restoran.3 Sumber Tertier Seterusnya. sektor ini tidak menghasilkan sebarang keluaran dalam bentuk fizikal tetapi merupakan keluaran perkhidmatan sahaja. penyimpanan. perkhidmatan kerajaan dan perkhidmatan lain yang berbanding dengan sumber primer dan sumber skunder. pencemaran air banyak berpunca dari sumber tertier yang boleh berlaku dalam sektor-sektor kecil seperti kuasa elektrik.gov. perdagangan borong dan runcit.doe. Sumber tertier ini dilihat sebagai salah satu punca berlakunya pencemaran air di Malaysia kerana kurangnya kesedaran dalam kalangan pengusaha di 7 .

doe. Selain itu. 3 Mei 2006. kepentingan Rajah 3: Pusat Pengumpulan Sampah Sarap (Sumber : Punca Pencemaran Air melalui laman web http://www. menyatakan bahawa perniagaan bidang peruncitan turut menyumbang kepada kuantiti sisa dan sampah yang besar dalam negara. Kedai makan umpamanya mempunyai banyak sisa organik yang boleh menjadi busuk dan menyebarkan kuman dan bakteria sekiranya tidak dilupuskan dengan betul. hasil tulisan Datuk Mohd Nasir Ahmad di bahagian Alam Sekitar page 10. (Pusat Lupus Sampah Patut Diubahsuai: Berita Harian.) Menurut Berita Harian yang bertarikh 1 Mei 2006 Kajian Kaedah Buang Sisa Ceriakan Alam Sekitar. Kesan daripada aktiviti ekonomi di sektor ini akan mengakibatkan kejadian penyerapan air larut serap (licheate) dari pusat pelupusan sampah ke dalam sungai dan menyebabkan bekalan air tercemar teruk sehingga tidak dapat dirawat dengan sempurna. hlmn 8 oleh Rejal Arbee) 8 . Keadaan sebegini bukan sahaja memberi kesan kepada kualiti air malah memberi kesan terhadap kualiti udara yang disedut oleh manusia dan hidupan lain. terdapat juga sesetengah pengusaha gerai makanan yang membuang sisa makanan di dalam longkang sehingga menyebabkan longkang tersumbat dan mengeluarkan bau busuk dan meloyakan.gov.sektor ini untuk menjaga keseimbangan alam sekitar dan mengaplikasikan alam sekitar dalam setiap perancangan yang dilakukan.my/ms/content/punca-pencemaran-air-sungai.

Punca pencemaran air ini juga turut memberi kesan yang negatif kepada kehidupan penduduk. Antara syarikat yang aktif mempromosikan percutian kapal layar untuk golongan muda adalah easyCruise milik Stelios Haji-Ionnou dan kapal gergasi dalam armada Royal Caribbean. Selain dapat menghubungkan penduduk. Kapal besar bukan sahaja bermaksud keuntungan yang besar malah turut membawa masalah yang besar termasuklah pencemaran dan masalah logistik mengendalikan terlalu ramai orang di pelabuhan kecil yang disinggahi kapal terbabit. jaringan jalan raya ini akan dapar memberikan kemudahan kepada penduduk untuk bergerak dan ia juga dapat menjimatkan masa penduduk untuk sampai ke sesuatu destinasi. projek penebangan hutan dijalankan bagi menyiapkan jaringan jalan raya bagi menghubungkan penduduk. Freedom of the Seas seberat 160. Antara pencemaran yang berlaku adalah habitat marin yang rosak akibat kapal persiaran membuang najis. (Kapal Persiaran Ancam Alam Sekitar. Hal ini demikian kerana terdapat permintaan yang tinggi untuk percutian lengkap di atas lokasi percutian terapung dan ini telah mengubah pelayaran dengan kapal menjadi industri percutian yang cepat berkembang. Hal ini menunjukkan sektor pelancongan mendatangkan impak yang buruk sekiranya setiap aspek sumbangannya terhadap manusia dan alam sekitar tidak dikaji dengan baik. ia akan menyebabkan hakisan tanah berlaku berikutan tanah di kawasan penebangan tidak lagi disokong oleh akar-akar pokok yang kuat. Harian Metro. asyik leka mencampak sampah di merata tempat hingga sungai menjadi cetek. Tahap hakisan tanah akan bertambah tinggi apabila hujan turun dalam kuantiti yang banyak.000 tan. sikap tamak dan angkuh manusia serta sikap tidak menghormati alam sekeliling. Umpamanya. (Ahmad Sanusi Hassan. Di Malaysia. 2005). Dalam proses menyediakan rangkaian perhubungan dan pengangkutan yang baik kepada penduduk di Malaysia. Bahagian Alam Sekitar ) 9 . pertumbuhan permintaan dan pembinaan pesawat atau kapal mencetuskan banyak kritikan terutama dari segi ekologi. Sumber tertier juga dilihat turut menyumbang kepada pencemaran air melalui sektor perlancongan. risiko berlakunya situasi ini adalah tinggi kerana Malaysia menerima purata hujan yang tinggi iaitu kira-kira 2500 mm setahun. 10 Mei 2006. hlmn 29. Seperti juga industri pesawat.Selain itu. menorah dan menggondolkan bukit bukau mendatangkan akibat yang teruk kelak (Bencana Tak Hormat Alam Sekitar Oleh Tajuddin Saman Harian Metro 11 Mei 2006 Hlmn 10 Bhgn Alam Sekitar). minyak dan sampah sarap.

gov.Rajah 4: Kapal Royal Caribbean Freedom of the Seas (Sumber : Data IWK Sdn.my/ms/content/punca-pencemaran-air-sungai.0 KESAN PENCEMARAN AIR 3. Bhd melalui laman web http://www. Tanpa bekalan air bersih yang 10 .) 3.doe.1 Aspek Ekonomi Air adalah satu keperluan asas yang amat penting untuk manusia dalam menjalankan aktivtiti harian dan meneruskan kehidupan yang sempurna.

Tanaman atau pokok-pokok tidak akan dapat hidup dengan subur jika tidakmendapatkan keperluan asas iaitu air dengan mencukupi. Apabila perkara ini berlaku sayur-sayuran serta buah-buahan yang baik dan berkualiti tidak dapat dihasilkan seterusnya ianya tidak dapat dijual dipasaran untuk orang ramai. Justeru. Secara tidak langsung ini dapat menjejaskan sumber ekonomi para petani dan 11 . Dalam menjalankan serta mengusahakan bidang pertanian samaada secara komersial atau tradisional ianya tetap juga memerlukan keperluan air bersih yang mencukupi. Sebagai contoh. jika sebuah kilang sarung tangan getah tidak dapat menghasilkan jumlah hasil sarung tangan yang telah dinyatakan pada setiap hari kerana masalah ketiadaan sumber air bersih dalam proses penghasilan produk itu ini akan membawa kerugian yang tinggi kepada syarikat dan dengan ketiadaan sumber air bersih yang mencukupi produk juga tidak dapat dihasilkan dengan banyak apabila produk tidak dapat dihasilkan dengan jumlah yang tinggi keperluan tenaga kerja juga tidak diperlukan dengan banyak. Aktiviti pertanian memerlukan sumber air bersih yang mencukupi untuk menghasilkan tanaman dan penternakan yang berkualiti. pihak pengurusan syarikat akan membuang pekerja-pekerja mereka dan ini akan memberi kesan negatf kepada rakyat kerana mereka kehilangan pekerjaan sekaligus sumber pendapatan mereka. Jika berlaku pencemaran air dan seterusnya menjejaskan sumber air bersih di sesebuah kawasan kesannya secara tidak langsung premis perindustrian yang terdapat dikawasan tersebut tidak dapat menjalankan proses penghasilan produk perkilangan mereka dan ini akan menjejaskan pendapatan syarikat khususnya dan negara amnya. Seperti yang sedia maklum kebanyakan aktiviti ekonomi seperti perindustrian. Sebagai contoh. Apabila produktiviti sesuatu perindustrian terjejas ianya akan melibatkan kerugian dan kesan yang lebih teruk pembuangan tenaga kerja akan berlaku.secukupnya aktiviti harian akan terjejas serta menyulitkan. dalam usaha menghasilkan tanaman yang baik dan dan subur keperluan air yang mencukupi menjadi nadi utama dalam semua jenis penanaman. Keperluan sumber air bersih dilihat sangat penting dan menjadi nadi utama bagi semua aktiviti manusia. Jika tiada sumber air yang mencukupi tanaman akan rosak dan tidak dapat tunbuh dnegan suburnya. pertanian. Aktiviti perindustrian seperti perkilangan sama ada perindustrian berat. pelancongan dan sebagainya memerlukan sumber air bersih sebagai sumber utama dalam proses penghasilan produktiviti serta perkhidmatan mereka. Tanpa kemudahan sumber air bersih aktiviti pemprosesan dan perkhidmatan akan terjejas dan seterusnya ianya memberi impak yang negatif kepada ekonomi negara. Penanaman sayur-sayuran amat memerlukan bekalan air yang mencukupi untuk memastikan sayur yang segar dapat dihasilkan. Tidak ketinggalan juga aktiviti ekonomi yang dijalankan. sederhana mahupun kecil-kecilan secara umumnya memerlukan sumber air bersih dalam proses penghasilan produk mereka.

Apabila para nelayan tidak ke laut mereka tidak mempunyai sumber pendapatan yang lain dan ini menjasi maslah kepada golonga nelayan yang terlibat. Bekalan hasil laut juga kan terjejas dan para peniaga akan menaikkan harga jualan hasil laut mereka. persisiran pantai serta kawasan sungai akan menjejaskan pendapatan para nelayan menjadikan laut serta sungai sebagai sumber pendapatan dalam menampung kehidupan harian mereka. kami boleh tukar dan menanggung kosnya sekitar RM68 satu jaring namun pendapatan kasar kami sebanyak RM1200 sebulan akan terjejas dan kami aka menanggung kerugian besar sekiranya tumpahan minyak semakin merebak”.kerugiaan dapat dirasai oleh para petani khususnya dan negara amnya. Walaupun. Selain itu. kes-kes yang sama juga turut dilaporkan seperti kes pembuangan sisa tidak dirawat di Sijangkang Selangor yang mengakibatkan Pengakalan Nelayan Sri Tanjung mengalami risiko hilang punca pendapatan akibat daripada sungai tercemar iaitu menurut sumber Berita Harian pada 25 Disember 2009. Sebagai contoh. banyak hidupan haiwan yang hidup di dasar laut serta sungai akan mati. Pencemaran air yan berlaku di dasar laut. Apabila tiada tangkapan hasil laut inaya juga kan menjejaskan sumber makanan yan mengandungi protein kepada masyarakat. Berita Harian. Kekurangan hasil laut juga akan melibatkan kekurangan sumber makanan harian masyarakat dan jika masalah ini berlaku dalam jangka masa yang panjang ianya akan menjejaskan ekonomi negara. kemarau di Malaysia tidak seteruk seperti di luar negara misalnya di Afrika namun akibat kekurangan hujan yang turun ianya sudah cukup dapat menjejaskan bidang pertanian negara seperti tanaman padi tidak akan menjadi. 12 . (Samsudin Mohamed Yusof. Tumpahan minyak yang berpunca daripada tumpahan dari kapat MT Bunga Kelana 3 telah melibatkan perairan di kawasan Pengerang. “Buat masa ini jika hanya jarring sahaja kotor. Pencemaran laut yang teruk akan menyebabkan nelayan tidak dapat turun ke laut berminggu-minggu sehingga tumpahan minyak yang berlaku dapat dibersihkan. Apabila harga tangkapan laut naik ianya akan menimbulkan masalah kepada para pembeli yang terdiri daripada masyarakat Malaysia. Akibat daripada tumpahan minyak. Sebagai contoh kesan daripada tumpahan minyak yang berlaku di Kota Tinggi dan ianya telah menjejaskan sumber pendapatan 400 nelayan. masalah tersebut juga menyebabkan para nelayan tidak dapat turun ke laut atau sungai untuk menjalankan aktiviti ekonomi mereka. 2010) Kecuaian pihak perkapalan menjadi punca para nelayan terjejeas sumber pendapatan mereka. tanaman padi tidak akan dapat tumbuh dengan subur malah padi akan menjadi rosak jika pokok-pokok padi tersebut kekurangan air yang kerap berlaku pada waktu-waktu kemarau. Selain itu.

Industri pelancongan juga akan terjejas jika berlakunya pencemaran air di sesebuah kawasan. dengan pembangunan dalam IKS ianya dapat tertumpu kepada kawasan luar bandar yang mempunyai penduduk sederhana dan miskin. pencemaran yang dapat menjejaskan industri pelancongan negara dapat dilihat melalui beberapa punca. serta penduduk kampung yang menjalankan perniagaan 13 . Berdasarkan kes-kes pencemaran air laut dan sampah di kawasan peranginan di sekitar sungai dan laut ianya akan menjejaskan kedatangan pelancong untuk berkunjung ke kawasan peranginan tersebut dan ini akan menjejaskan ekonomi negara. kualiti kebersihan sesebuah premis perusahaan IKS itu juga ajan terjejas. para pelancong tidak akan berkunjung di kawasan peranginan tersebut. Sebagai contoh. Disamping itu juga. Apabila masalah ini berlaku pengusaha IKS yang terdiri daripada penduduk kampung akan terjejas dan perniagaan tidak dpat dijalankan seperti biasa. Perusahaan IKS seperti pembuatan kerepek serta kuih-kuih tradisional seperti bahulu dan sebagainya pasti akan terjejas dan ini akan merugikan pengusaha seterusnya menjejaskan sumber pendapatan penduduk tempatan. Berdasarkan ciri Model Ekonomi Baru yang mementingkan pengagihan sumber ekonomi negara secara adil dan saksama kepada semua rakyat. Walaupun IKS hanya menjanjikan upah yang sederhana namun ianya dikatakan sudah cukup untuk menambah pendapatan para penduduk kampung yang hanya memerlukan perbelanjaan harian yang rendah serta sederhana. Pemasalahan yang timbul pada IKS dikatakan memberi impak negatif kepada ekonomi negara kerana jika produktiviti IKS menurun masalah kemiskinan rakyat akan timbul dan apabila masalah ini timbul kerajaan harus mengeluarkan perbelanjaan yang besar untuk menangani masalah kemiskinan yang masih wujud di luar bandar sedangkan wang yang diperuntukkan tersebut dapat digunakan ke arah pembangunan infrasruktur serta kemudahan-kemudahan lain. Walau bagaimanapun.Industri Kecil dan Sederhana (IKS) adalah satu industri yang sedang giat untuk dibangunkan oleh kerajaan. jika sesebuah kawasan luar bandar tersebut menghadapi masalah pencemaran air yang serius seperti pembuangan sisa toksik dan bahan kimia disungaisungai utama yang membekalkan sumber air bersih penduduk kampung. akibat daripada tumpahan minyak yang berlaku di dasar laut akan menjejaskan persisiran pantai. Akibat daripada itu. Oleh itu. Jika sumber ini terganggu dan tidak mencukupi proses penghasilan produk tersebut tidak dapat dihasilkan. Pencemaran air yang berlaku akan membantutkan serta mengganggu pemprosesan produk yang diusahakan oleh penara pengusaha IKS. Hal ini menjejaskan pendapatan serta sumber ekonomi para pengusaha pusat peranginan. Tumpahan minyak yang berlaku akan merosakkan keindahan persisiran pantai. Apabila pelancong tidak berkunjung ke kawasan peranginan tersebut tiada aktiviti ekonomi akan berlaku. Dengan adanya IKS ianya dapat menjadi sumber pendapatan penduduk tempatan seterusnya masalah kemiskinan dapat diatasi.

Hari Keluarga Komuniti dan sebagainya. Akibat daripada banyak longgokan sampah sarap pemandangan di sesebuah kawasan pelancongan seperti kawasan air terjun.4 Seperti yang sedia maklum. 3. Oleh kerana itu. Apabila keadaan ini berlaku ianya akan menjejaskan aktiviti sosial anggota masyarakat di kawasan tersebut seperti mereka terpaksa membatalkan majlis-majlis kenduri. Penyakit ini boleh berlaku kerana sumber air yang tidak bersih. dimana akibat dari pencemaran air banyak penyakit berjangkit akan wujud seperti taun. 4 Wan Ghazali Wan Mohamed. Penyakit Kulit. kedai cenderahati dan sebagainya di kawasan tersebut. keaadaan sungai serta longkang yang tercemar akan memudahkan pembiakan nyamuk yang membawa kepada penyakit-penyakit tersebut. Antara simpton-simpton penyakit taun ialah sakit perut. Apabila penyakit-penyakit ini menyerang ianya akan menjejaskan tahap kesihatan anggota masyarakat dan seterusnya menjejaskan keadaan serta aktiviti sosial masyarakat. Hlmn 23. malaria dan pelbagai jenis penyakit kulit. Sebagai contoh. cirit birit. Sebagai contoh. Selain itu. jika beberapa anggota masyarakat sesebuah kawasan penempatan itu telah diserang demam denggi dan ianya agak serius kawasan tersebut akan di periksa oleh pihak berkuasa dan kemungkinan penduduk kawasan tersebut akan dikuarantin.2 Aspek Sosial Impak daripada pencemaran yang dapat dilihat daripada aspek sosial ialah dari segi kesan kesihatan masyarakat. tidak lalu makan dan lemah anggota badan. Ianya berpunca daripada pesakit telah minum sumber air yang tidak bersih atau yang telah tercemar dan kerap berlaku pada musim-musim banjir kerana pada musim banjir sumber air yang diperolehi adalah tidak bersih. Selain itu. penyakit taun adalah satu penyakit yang dibawa oleh wabak. Hal ini akan menjejaskan aktiviti ekonomi yang berpuncakan pelancongan dikawasan tersebut. Jelas dapat dilihat pencemaran air yang serius akan memberi impak yan buruk kepada sektor ekonomi negara. (2002). ianya harus dipandang serius dan semua pihak harus bersatu dan bekerjasama dalam menangani maslah ini seterusnya tidak membenarkan masalah pencemaran terus berlaku di sesebuah kawasan si seluruh negara. 14 . penyakit lain seperti demam malaria dan demam denggi turut berlaku dan ianya berpunca daripada parasit yang dikenali sebagai protozoa dan agen pembawa penyakit ini adalah daripada jenis nyamuk yang berbeza. dan pesisiran pantai akan terjejas. punca berlakunya pencemaran air di kawasan tarikan pelancong ialah sisa pembuangan serta pembuangan sampah sarap di kawasan laut serta sungai. Apabila pemandangan terjejas sekaligus kebersihan juga akan terjejas dan apabila masalah ini timbul pengunjung tidak akan berkunjung ke kawasan pelancongan tersebut. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.sepeti gerai-gerai makan.

Ketiadaan sumber air bersih yang mencukupi akan menjejaskan proses tumbesaran fizikal serta minda kanakkanak dan apabila ianya berlaku ini akan memberi impa yang negatif kepada sistem sosial masyarakat dan negara. Namun ianya berbeza dengan golongan yang tidak profesional. kehidupan masyarakat juga akan terganggu impak dari pencemaran yang serius kerana air merupakan keperluan asas utama manusia dalam menjalankan akivtiti harian mereka. pelbagai kaedah serta cara akan dilakukan. Fenomena ini dapat dilihat di negara-negara miskin seperti Afrika dan India iaitu kanak-kanak disana dalam keadaan kurus dan tidak bermaya kerana tidak mendapat bekalan makanan dan minuman secukupnya. sungai. Ini adalah kerana. Jika anggota masyarakat yang terdiri daripada golongan profesional akan menyelesaikannya dengan cara yang profesional menerusi melaporkan kepada pihak-pihak berkuasa serta mengambil tindakan undangundang kepada pihak yang bertanggungjawab. serta laut dikawasan mereka ianya akan mendatangkan keadaan dan persekitaran yang tidak selesa dan ini akan mendatangkan kemarahan kepada anggota masyarakat. Jika mereka ini tidak dapat hidup dengan sempurna dengan tidak mendapat keperluan asas yang mencukupi seperti sumber makanan. Dalam usaha untuk menyelesaikan masalah yang wujud itu. berniaga dan sebagainya tidak dapat dijalankan seperti biasa dan ini memberi kesukaran dan masalah kepada sistem sosial manusia.3 Aspek Politik Dari aspek politik daripada pencemaran yang berlaku terlalu serius ianya akan menjejaskan pentadbiran dan mengganggu keamanan negara. tempat tinggal serta pendidikan yang sempurna ianya tidak dapat melahirkan generasi negara yang berkualiti dan ini akan merugikan negara. Masyarakat kini yang terdiri daripada golongan profesional. Tanpa bekalan air bersih yang mencukupi aktiviti harian manusia seperti memasak. 3. membasuh. minuman. Seperti yang sedia maklum kanak-kanak serta remaja adalah pewaris serta pertama masyarakat negara. Jika terdapat masalah pencemaran air iaitu melibatkan keadaan longkang. separa profesional serta tidak profesionl mempunyai cara serta kaedah yang berbeza dalam usaha menyelesaikan masalah pencemaran air yang wujud di kawasan penempatan mereka.Selain itu. Golongan yang tidak profesional yang lebih mengikut kata hati dan emosi marah mereka akan mewujudkan keadaan yang tegang seperti membuat perhimpunan serta menyerang pihak yag menjadi punca percemaran itu berlaku. masyarakat yang menghadapi masalah pencemaran ini akan mengadakan perhimpunan secara haram dan mungkin keganasan dalam menuntut masalah ini segera diatasi. Keadaan ini akan memberi 15 .

4. Masyarakat yang bertanggungjawab mampu mengorak kepada langkah-langkah ke arah pengawalan dan pengurusan alam sekitar daripada tercemar sama ada melalui langkah perundangan dan juga langkah bukan perundangan atau bukan statut. Antaranya adalah Akta Perikanan 1985 dan Akta 16 .0 LANGKAH PENGURUSAN ALAM SEKITAR Pencemaran terhadap alam sekitar memberikan kesan yang buruk kepada kesihatan manusia.kesan yang negatif kepada keadaan keamanan dan keharmonian kawasan tersebut. pihak yang bertanggungjawab menjaga kualiti alam sekitar yang merangkumi air. udara dan bunyi dan sebagainya harus memastikan pencemaran tidak akan berlaku demi menjaga keadaan keamaan serta kehidupan yang berkualiti anggota masyarakat. Tugas untuk menguruskan alam sekitar bukan dibebankan hanya kepada individu atau kumpulan tertentu sahaja malahan oleh semua peringkat dan lapisan masyarakat. Jika tidak dibendung.1 Langkah Perundangan Pelbagai akta yang telah diwartakan oleh kerajaan sejak sebelum merdeka sehingga ke hari ini dalam membendung masalah pencemaran air yang kian meruncing di Malaysia pada masa kini. Negara mempunyai undang-undang serta akta yang telah diwujudkan bagi menyelasaikan masalah pencemaran ini namun begitu tidak semua masyarakt mengetahui mengenai undang-undnag tersebut dan akibatnya mereka telah mengambil jalan mudah dengan melakukan tunjuk perasaan dan sebagainya. ia boleh membawa kepada kematian. Keadaan ini boleh menjejaskan keamanan sekitar dan negara dan ianya akan meberikan perspektif yang negatif tentang negara jika terdapat pelancong asing yang melihat keadaan tersebut. Oleh itu. 4.

kesalahan-kesalahan di bawah akta. Perairan perikanan Malaysia meliputi perairan dalaman Malaysia.” (Undang-undang Malaysia. lancang. dengan penyu dan penangkapan ikan di sungai dalam Malaysia dan dengan perkara-perkara yang berkaitan atau yang bersampingan dengannya.1. Akta Alam Sekeliling 1974. “Suatu akta yang berhubung dengan perikanan.5 Penguatkuasaan akta ini dapat mengawal pengurusan kegiatan di perairan Malaysia dan mengambil tindakan bagi kesalahan-kesalahan yang dilakukan di bawah akta perikanan ini. akuakultur. di perairan perikanan Malaysia. dan peruntukan-peruntukan am. peruntukan-peruntukan perlesenan am. 17 . termasuk pemuliharaan. penyu dan perikanan darat. rancangan perikanan. pihak pentadbiran. kapal atau lain-lain vesel yang digunakan.1 Peranan Akta Perikanan 1985 Akta Perikanan 1985 merupakan suatu akta yang meliputi mengenai hidupan laut. segala kegiatan yang berkaitan dengan aktiviti di perairan Malaysia berada dibawah pengawalan pihak berkuasa termasuk menteri. pengurusan dan kemajuan dalam aktiviti perikanan di Malaysia. pemuliharaan. taman laut dan rizab laut.Perancangan Bandar dan Desa 1976. pegawai perikanan serta pegawai perikanan darat. mengendalikan dan membenarkan setiap kegiatan vesel penangkapan ikan tempatan di peraiaran perikanan Malaysia tanpa lesen yang sah. Vesel penangkapan ikan ialah mana-mana bot. 5 Kesalahan-kesalahan di Bawah Akta Perikanan 1985 (Akta 317). pengurusan dan pemajuan penangkapan ikan dan perikanan kelautan dan muara. Akta ini terbahagi kepada sepuluh bahagian yang setiap bahagian menyatakan mengenai tafsiran akta. Akta 317 (Akta Perikanan 1985) Melalui kewujudan akta ini. vesel penangkapan ikan asing. Malaysian Highway Authority Act (1980) dan Factoriest Machinery Act (1974). Antara aktiviti-aktiviti yang menyalahi akta ini adalah seperti mengusahakan. yang dilengkap untuk digunakan atau dari jenis yang digunakan untuk menangkap ikan atau menolong mana-mana bot. laut wilayah Malaysia dan perairan kelautan yang termasuk dalam zon ekonomi eksklusif Malaysia. 4.

termasuk apajua aktiviti menyediakan. Menerusi Akta ini di bawah seksyen 3 memperuntukkan bahawa PBN bertanggungjawab bagi dasar am berkenaan dengan perancangan pemajuan dan penggunaan semua tanah dan bangunan.7 Akta ini adalah untuk memastikan keseragaman undang-undang dan dasar suatu undangundang dibuat bagi mengawal dan mengawalselia kegiatan-kegiatan yang mengenai perancangan bandar dan desa di Semenanjung Malaysia. Akta 317 (Akta Perikanan 1985).6 Bagi kesalahan ini.lancang. mengendalikan peralatan menangkap ikan di perairan perikanan Malaysia tanpa lesen. Akta 172 ( Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976). menyejukbeku. membekal atau mengangkut ikan. menggunakan perkhidmatan nelayan asing dalam vesel tanpa kebenaran bertulis daripada Ketua Pengarah Perikanan. kapal atau mana-mana vesel dalam melaksanakan apa-apa aktiviti berhubung dengan penangkapan ikan. PBN juga dibolehkan memberi arahan kepada Jawatankuasa Perancang Negeri (JPN) dan Pihak Berkuasa 6 7 Undang-undang Malaysia.2 Peranan Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976 Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976 merupakan satu akta yang digubal bagi melaksanakan pengawalan dan pengawalseliaan yang sepatutnya mengenai perancangan bandar dan desa di Semenanjung Malaysia dan bagi maksud yang berkenaan dan bersampingan dengannya. pihak yang terlibat akan dikenakan hukuman di bawah seksyen 25(b) iaitu denda tidak melebihi RM20000 atau penjara tidak melebihi 2 tahun atau kedua-duanya sekali. pihak berkuasa yang tertinggi dalam hal ehwal perancangan bandar di setiap kawasan pihak berkuasa tempatan dalam negeri masing-masing ialah Pihak Berkuasa Negeri (PBN). Undang-undang Malaysia. memproses. menyimpan. 4. Di bawah Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976. 18 . Begitu juga kepada kesalahan seperti melanggar apa-apa syarat dalam lesen contohnya menangkap ikan di kawasan yang dilarang. memiliki peralatan menangkap ikan di perairan perikanan Malaysia tanpa lesen dan juga mana-mana orang yang menggunakan lesen atau permit yang dikeluarkan atas nama mana-mana orang lain di bawah akta ini adalah bersalah melakukan suatu kesalahan.1.

Contohnya seperti kes di Paya Terubong yang melibatkan tanah yang pada asalnya telah digazetkan sebagai tanah bukit di bawah Akta Pemeliharaan 1960. Oleh itu. mengeluarkan tanah tersebut daripada kawasan tanah bukit dan telah diberi kelulusan oleh PBN dengan arahan tanah tersebut tidak terkecuali daripada pembangunan. mereka perlu mengemukakan permohonan menukar kategori kegunaan tanah iaitu dariapda tanah pertanian kepada pembangunan. membenarkan rancangan struktur menetapkan bahawa tanah berkenaan boleh dibangunkan untuk perumahan atau kegunaan lain yang bertentangan dengan kategori tanah. Bagi sebarang rancangan pemajuan. Namun ianya bergantung kepada Pihak Berkuasa Negeri jika pihak PBN telah menukar syarat sesuatu tanah daripada tanah pertaniah kepada tanah pembangunan. jika pemaju ingin menjalankan rancangan pembangunan. Tanah ini tidak dibenarkan dimajukan sebagai tanah Pemaju telah memohon untuk pembangunan seperti yang termaktub dalam Rancangan Sturktur Majlis Perbandaran Pulau Pinang (MPPP). Melalui Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976. pengurusan alam sekitar boleh dimanfaatkan dengan kuasa PBPT melalui perhatian kepada syarat-syarat yang terkandung dalam surat hakmilik tanah terutamanya apabila melibatkan PBPT pertimbangan tidak boleh permohonan kebenaran merancang. Selain daripada itu.Perancang Tempatan (PBPT). jika status tanah tersebut berada dalam kategori hak milik tanah pertanian. pembangunan walaupun Contohnya. Oleh yang demikian Lembaga Rayuan telah merujuk semula kes-kes sebelumnya yang berkaitan dan mengarahkan agar MPPP tidak menggunakan alasan tanah bukit untuk tidak membenarkan pemaju untuk tidak membangunkan tanah tersebut tetapi MPPP dibenarkan untuk mengenakan syarat-syarat yang munasabah untuk menghapuskan kesan buruk yang berkemungkinan berlaku akibat daripada topografi tanah curam. Walaupun PBPT hanya diperlukan 19 . akta Perancangan Bandar dan Desa 1976 telah menyatakan beberapa tindakan yang perlu diambil oleh PBPT berkenaan dengan rancangan pemajuan terutamanya berkenaan memulakan pemeriksaan terhadap perkara-perkara yang mungkin menyentuh pemajuan atau perancangan pemajuan. JPN dan PBPT juga hendaklah menguatkuasakan arahan PBN. PBPT perlu menganggap ianya sebagai penukaran dasar kerajaan negeri yang perlu dipatuhi walau pada dasarnya status tanah pada awalnya ialah tanah pertanian.

2 Langkah Bukan Statut Dalam usaha menggalakkan kepada cintai alam sekitar. 4.1. 20 . Setelah itu.1 Peranan Amalan Pengurusan yang Strategik 4. PBPT perlu menyampaikan Laporan Pemeriksaan dan draf rancangan struktur untuk kelulusan JPN. adalah digalakkan penanaman mengikut kontur bagi menghalang air mengalir turun sepanjang lereng bukit. Antaranya adalah dengan pelaksanaan amalan pengurusan strategik. Bagi pertanian yang melibatkan kawasan berbukit seperti ladang getah dan kelapa sawit. Pembinaan teres di tebing adalah berfungsi bagi mengelakkan air hujan mengalir deras menerusi lereng bukit dan ianya juga berfungsi bagi memperlahankan larian air bagi mengelakkan arus air yang deras menghakis tanah di tebing. pihak-pihak kerajaan dan bukan kerajaan seperti Badan-badan Bukan Kerajaan (NGO) turut melaksanakan pelbagai program yang dapat membantu mengurangkan masalah pencemaran air dan memupuk kesedaran dalam diri masyarakat. Tanaman penutup bumi ini berfungsi sebagai menutup permukaan tanah bagi mengurangkan kelajuan larian air dan mengurangkan daya timpaan hujan. Hal ini bermaksud bahawa penyediaan rancangan struktur adalah wajib atau obligatori iaitu bukan opsional. Penilaian Impak Alam Sekitar (EIA) serta pendidikan alam sekitar dan kempen kesedaran. 4.2. mereka juga dibenarkan untuk memeriksa kawasan yang berhampiran jika perlu sebagai asas untuk perancangan kawasan PBPT.1 Mencegah Hakisan Terdapat beberapa langkah bagi mencegah dan mengawal hakisan tanah oleh air antaranya ialah dengan menanam tanaman penutup bumi seperti tanaman kekacang contohnya daripada jenis centro.2. calapo dan keledek hiasan.untuk menjalankan pemeriksaan di kawasannya. Kaedah yang kedua ialah dengan membuat teres di tebing tanah. peuro.

4.2. kaedah membina sistem peparitan juga dapat memindahkan air berlebihan bagi mengelakkan berlakukan kejadian banjir. memulihara kelembapan tanah dan juga megelakkan pertumbuhan rumpai. Melalui tiga peringkat untuk mengawal air kumbahan industri ialah dengan mengawal selia punca air kumbahan di sesebuah kilang. Tujuan rawatan air kumbahan ialah bagi mengurangkan bahaya supaya air selamat digunakan oleh manusia selain daripada menghilangkan terus. Antara bahan yang boleh digunakan dalam kaedan membuat sungkup ini ialah rumput kering. mengelakkan tanah padat. mengurang dan meminimumkan kesan air kumbahan supaya ia boleh digunakan sebagai air berkualiti kepada alam sekitar.Kaedah membuat sungkup juga dapat menghalang daripada berlakukanya hakisan tanah di lereng bukit. Kaedah-kaedah lain yang boleh digunakan bagi mengawal hakisan tanah ialah menanam tanaman secara jalur bagi menghalang air dari mengalir terus sepanjang kawasan curam. Antara kebaikan kaedah sungkup ini ialah bagi mengelakkan hakisan tanah. Rawatan ini adalah proses bahan pejal diasingkan dan ditukar daripada bahan pepejal kepada bahan mineral. Sungkup ini dibuat dengan meletakkan bahan di permukaan tanah bagi melindungi pernukaan tanah daripada ditimpa hujan secara langsung. rawatan secondary dan rawatan tertiary. Terdapat tiga peringkat dalam proses rawatan air kumbahan iaitu rawatan primary.2 Mengawal Air Mengawal air atau mengawal pencemaran air boleh dilakukan dilaksanakan dengan melakukan rawatan air kumbahan. ia melibatkan keprihatinan dan kerjasama daripada pelbagai pihak termasuklah 21 .1. air kumbahan sebelum dirawat untuk dibuang dengan menggunakan cara rawatan berbeza atau air kumbahan boleh dirawat secara penuh di kilang sama ada ia kemudian diguna semula atau dibuang terus. Selain itu. Bagi menangani isu pencemaran air. menurunkan suhu tanah. daun kelapa dan plastik.

2 Penilaian Impak Alam Sekitar (EIA) EIA merupakan satu pendekatan yang meyeluruh atau holistik ke arah pengurusan alam sekitar yang melibatkan kawalan dan perancangan sumber jaya agar wujud keseimbangan antara kepentingan projek pembangunan dengan pemeliharaan dan pemuliharaan alam sekitar yang berkualiti. Tujuan ianya dilakikan adalah untuk memastikan pengusaha dapat mematuhi 8 Rawatan Air.org/wiki/Rawatan_air 22 . tebus guna tanah. Hal ini kerana kerugian EIA adalah satu proses pencegahan alam daripada akibat berlakunya kesilapan kemerosotan kualiti alam sekitar yang bertujuan bagi mengelakkan berlakunya besar khususnya terhadap sekitar perancangan dan pelaksanaan sesuatu projek pembangunan yang tidak terancang dan tersusun serta tidak memenuhi standard piawaiannya. pemaju mestilah menyediakan laporan EIA yang lengkap untuk diteliti dan mendapatkan kelulusan oleh pihak berkuasa iaitu Ketua Pengarah Jabatan Alam Sekitar (JAS) terlebih dahulu sebelum sesuatu projek pembangunan khususnya projek mega yang hendak dijalankan. program pertanian yang memerlukan penempatan semula adalah melebihi 100 buah keluarga dan projek pembangunan estet yang berasaskan pertanian.2. pengusaha kilang.kerajaan. Contoh dalam sektor pertanian yang memerlukan pengusaha untuk mematuhi syarat yang telah ditetapkan iaitu skim kemajuan tanah yang melebihi 500 hektar.wikipedia. 4. industri berat iaitu petrokimia. Hal ini kerana pihak berkuasa boleh menangguh atau membatalkan sesuatu projek jika tidak menepati kehendak dan syarat yang telah ditetapkan dalam EIA. Projek tersebut harus mendapat kelulusan EIA iaitu dalam beberapa aktiviti dan kriteria pembangunan yang memerlukan laporan bagi kertas kerja sesuatu projek yang akan dijalankan. bidang perumahan. Di samping itu. Diperoleh pada 31 Ogos 2010 daripada laman web: http://www. terdapat beberapa lagi projek yang memerlukan kelulusan dari pihak EIA sebelum ianya dapat dilaksanakan seperti pembinaan saliran pengairan. pembinaan infrastruktur seperti lebuh raya serta pembinaan pelabuhan.ms. sektor perhutanan iaitu berkaitan dengan aktiviti pembalakan. Dalam melaksanakan sesuatu projek. sektor perikanan. industri 8 dan masyarakat untuk meminimumkan pencemaran alam sekitar.

majalah. Pendidikan alam sekitar mula diperkenalkan secara formal pada peringkat rendah melalui Kurikulum Bersepadu Sekolah Rendah (KBSR) dalam matapelajaran Alam dan Manusia. Biologi Persekitaran.3. pendidikan alam sekitar wujud melalui kursus-kursus seprti Sains Alam Sekitar. Ia kemudian diteruskan diperingkat menengah melalui matapelajaran sains seperti Pada peringkat pengajian tinggi.3. 4. Bagi membentuk rakyat yang prihatin terhadap alam sekitar. televisyen dan radio serta internet. Biologi. Media massa 23 .2.3 Peranan Pendidikan Alam Sekitar dan Kempen Kesedaran 4. Pendidikan mengenai alam sekitar ini perlu kerana dapat membentuk sikap positif diri terhadap alam sekitar.2. Melalui kesedaran yang wujud dalam diri individu. Pembangunan Lestari.2.2 Pendedahan Media Massa Pendidikan alam skitar bagi masyarakat umum pula disampaikan melalui media massa. mereka perlu diterapkan ilmu tersebut daripada usia yang muda dan cara yang terbaik adalah melalui pendidikan formal. 4.prinsip pembangunan berterusan agar penglestarian alam semula jadi untuk generasi akan datang dapat dikekalkan.1 Pendidikan Formal Kurikulum sama ada di sekolah dan institusi pengajian tinggi dapat memberi didikan awal kepada pelajar mengenai pengurusan alam sekitar. Media massa yang memainkan peranan penting dalam menyampaikan pendidikan ini ialah surat khabar. Hal ini kerana mereka sudah mengetahui natijah daripada perbuatan yang tidak bertanggungjawab daripada pencemaran alam sekitar. Pembangunan Wilayah dan Perbandaran Di Malaysia. Tanggungjawab untuk menjamin sebuah negara yang bersih dan tidak tercemar bukan sahaja dipikul oleh kerajaan sematamata tetapi juga wajar dipikul oleh semua pihak. mereka akan sedar mengenai kepentingan kualiti alam sekitar yang tinggi dikekalkan.

amat memainkan peranan yang penting dalam membentuk corak pemikiran masyarakat. Antara media massa yang aktif membuat pendedahan mengenai isu alam sekitar ialah melalui majalah. surat kahbar dan televisyen contohnya seperti TV3 yang menerbitkan program Aduan Rakyat dan juga NTV7 yang mengendalikan program Talian Hayat. membersihkan kawasan yang kotor dan sebagainya. 4. Ia juga sebagai langkah untuk menapis debu yang berterbangan di udara. Oleh itu. Melalui Kempen Cintai Sungai 24 .2. pendedahan yang dilakukan melalui media massa mengenai isu pencemaran akan menyebabkan masyarakat umum lebih berhati-hati dalma menangani masalah pencemaran. Tumbuhan hijau juga penting untuk mengurangkan kandungan oksigen yang boleh menyebabkan kesan rumah hijau. Menerusi kempen-kempen ini. Kempen Kitar Semula dapat menggalakkan pengguna untuk mengitar semula bahan yang boleh diguna semula dan secara tidak langsung langkah ini dapat mendidik peserta agar berjimat cermat. Penyertaan masyarakat dalam sesuatu kempen untuk melindungi alam sekitar adalah sesuatu yang sihat dan amat digalakkan. Kempen Kitar Semula. Selain itu.3 Kempen Alam Sekitar Pihak kerajaan. Kempen-kempen seperti ini mampu memberi kesan yang medalam terhadap peserta-pesertanya. peserta-perserta akan diajar mengenai kepentingan menjaga alam sekitar dan cara-cara menguruskan sisa buagnan supaya hanya mendatangkan pencemaran yang minimum kepada alam sekitar. Program Sahabat Alam pula telah menjalankan pelbagai aktivit seperti menanam pokok-pokok bunga. Antara kempen-kempen yang diadakan ialah Kempen Cintai Sungai Kita. Sahabat Alam dan pelbagai lagi. swasta dan NGO banyak mengadakan kempen serta ceramah mengenai kesedaran mengenai alam sekitar bagi membuka mata masyarakat. Penanaman pokok-pokok bunga akan mencantikkan pemandangan dan landskap sesuatu kawasan.3.

Perkara tersebut berpunca dari aktiviti manusia yang membuka kawasan hutan untuk dijadikan bandar yang membangun dengan pembangunan perumahan. mereka juga menanamkan kesedaran kepada penduduk tempatan tentang kepentingan sungai. pengurusan sumber asli yang lain seperti tanah dan tumbuhan asli. 5. air-tanah dan ‘interface’ dengan air masin.1 Pengurusan Sumber Air Bersepadu (IWRM) Pengurusan Sumber Air Bersepadu (IWRM) adalah satu kaedah pengurusan air secara cekap dan berkesan bagi mengatasi masalah-masalah yang dihadapi. Selain daripada kegiatan membersihkan sungai. Penglibatan semua pihak dalam menjayakan projek pengurusan sumber air mampu untuk menjamin kualiti air. kesedaran dalam diri setiap individu perlu dipupuk dari semasa ke semasa kerana mereka merupakan pengguna tetap sumber air ini. 25 . pelbagai aktiviti telah dijalankan untuk membersihkan kawasan sungai. IWRM melibatkan persepaduan pengurusan semua sumber air iaitu air permukaan. Hal ini menjelaskan bahawa sumber air di Malaysia sudah berkurangan kerana sudah dicemari dengan pelbagai faktor.0 PENGURUSAN STRATEGIK 5.Kita pula. 5. projek perikanan dan pembinaan jalan raya. Prinsip kedua adalah pembangunan dan pengurusan seterusnya menjadi satu kaedah penyertaan. Kaedah ini sebagai usaha untuk menyepadukan pengurusan sumber asli secara umum dan dapat menyepadukan polisi yang akan memperbaiki penggunaan air. Oleh yang demikian.2 Prinsip IWRM Prinsip IWRM yang pertama adalah air merupakan sumber yang terhad dan terdedah kepada pencemaran. mengelakkan kemerosotan tanih serta menggalakkan ‘conservation of biological diversity’.

Peranan LUAS adalah seperti menyerap dan mengimplementasikan IWRM tahap lembangan sungai antara kawasan Selangor. Maka dengan itu. Hal ini bertujuan untuk membantu menampung kos-kos yang wujud dalam 26 . peruntukan kewangan perlulah mencukupi agar segala yang dirancang dapat dilaksanakan dengan jayanya dan sempurna. 1999. Di samping itu juga. Autoriti yang dibentuk oleh IWRM ini dikenali juga sebagai Lembaga Urus Air Selangor (LUAS) bermula pada 1 Ogos 2000.4 Isu/Cabaran/Masalah dalam Pelaksanaan IWRM Dalam melaksanakan sesuatu projek. maka nilainya menjadi lebih tinggi dari kebiasaan. Konsep tersebut telah disokong oleh Akta Autoriti Pengurusan Sumber Air Selangor. LUAS turut menjalankan penyelidikan ke atas intgerasi pengurusan tadahan di Sungai Damansara. membuat kerja rumah. Contohnya dapat dilihat dalam pelaksanaan Autoriti Pengurusan Air di Selangor. Prinsip keempat pula adalah air mempunyai nilai ekonominya. IWRM perlu membuat persediaan dari segi peruntukan dana kewangan sejak dari awal penubuhannya.3 Pelaksanaan IWRM di Malaysia IWRM merupakan salah satu pengurusan sumber air bersepadu yang berterusan oleh institusi pentadbiran yang mempunyai fungsi bahagian dalam kerajaan serta agensi-agensi pembangunan antarabangsa yang bersama-sama membangunkan perancangan dan pengurusan sumber yang diperlukan IWRM. 5. Mengikut konsep apabila sesuatu sumber yang terdapat dibumi berkurangan. IWRM menyifatkan air mempunyai nilai ekonominya kerana kualiti air bersih pada masa kini semakin terjejas dengan pelbagai pencemaran yang berlaku akibat sikap manusia yang tidak bertanggungjawab dalam menlaksanakan tanggungjwab sebagai khalifah dimuka bumi. Penyelidikan yang dijalankan oleh LUAS ini adalah bertujuan untuk memperbaiki struktur tadahan yang terdapat di Sungai Damansara.Prinsip ketiga menyatakan wanita harus memainkan peranan penting dalam menguruskan sumber air. Oleh itu. Wanita merupakan individu yang kerap menggunakan sumber air dalam urusan memasak. pihak LUAS perlu mengenalpasti terlebih dahulu mengenai isu kualiti air dan banjir kilat dianatara kawasan tadahan tersebut. Oleh yang demikian. wanita-wanita perlu mempunyai kesedaran yang tinggi dan penggunaan berhemah dalam menjimatkan penggunaan air agar ianya tidak terus berkurangan. 5. Oleh yang demikian. memulihara sumber air kawasan pinggir pantai dan alam sekitar serta sebagai satu sistem pengurusan dan penguatkuasaan diperingkat negeri. IWRM seharusnya mencari penaja bagi setiap penyelidikan yang akan dijalankan.

w. perkilangan serta pembinaan dan pelancongan yang tidak dikawal. sekunder dan tertier seperti aktiviti penternakan. Di samping itu. Faktor ini juga telah memberikan cabaran kepada IWRM dalam mengatasi masalah pengurusan sumber air yang berlaku di Malaysia. Mereka seharusnya mempunyai kesedaran yang tinggi dalam menjimatkan penggunaan sumber air. pengguna juga perlu memainkan peranan yang penting dalam menjaga sumber air yang agak terhad di Malaysia. Hal ini kerana kebanyakan daripada mereka suka membazirkan air sehingga ianya menjadi berkurangan. Maka dengan itu. Secara tidak langsung.melaksanakan penyelidikan atau penambaikan terhadap projek pengurusan sumber air. pencemaran air ini juga berpunca dari sumber-sumber primer. memasak dan mengemas rumah. 6. Oleh yang demikian. Walaupun.t untuk menjaga dan menggunakan sumber alam yang dianugerahkan serta dipinjamkan kepada umatnya ini dengan berhemah.0 KESIMPULAN Secara keseluruhannya. individu sudah sedia maklum akan implikasi atau natijah yang akan diterima seperti mengganggu perjalanan aktiviti ekonomi iaitu Industri Kecil dan Sederhana (IKS). dengan timbulnya kesedaran dalam diri setiap individu di Malaysia dapat mengurang dan seterusnya menghapuskan masalah pencemaran air yang berlaku pada masa kini. flora dan fauna dari terus diancam dengan pelbagai jenis pencemaran air. Mereka juga tidak menjalankan tanggungjawab yang telah diamanahkah oleh Allah s. Justeru. terutamanya bagi wanita yang bergelar suri rumah. ianya dapat meringankan beban yang ditanggung oleh IWRM bagi memastikan sumber air mencukupi dan bersih. Di samping itu. segala usaha yang telah dan akan dijalankan seharusnya dikaji dengan lebih terperinci sama ada dapat membawa impak yang positif atau 27 . pelancongan serta projek pembinaan sehingga berlakunya pergolakan dalam sistem politik negara. Selain itu. Hal sebegini juga boleh mengakibatkan kesan yang negatif kepada masyarakat khususnya seperti masalah kesihatan. Di samping itu. semua pihak seperti individu. semua penghuni di muka bumi perlu mempunyai kesedaran yang tinggi mengenai kepentingan sumber air dalam kehidupan seharian. pencemaran air yang berlaku juga turut mengganggu dalam menjalani kehidupan seperti membasuh. Hal ini kerana punca-punca menyebabkan berlakunya pencemaran air adalah dari sikap individu dan organisasi yang tidak mempunyai kesedaran tentang kepentingan alam sekitar. badan-badan bukan kerajaan (NGO) dan kerajaan perlu memainkan peranan dalam membendung punca berlakunya pencemaran air sama ada dari segi undang-undang atau bukan statut. dengan adanya tindakan yang diambil dapat menyelamatkan hidupan dimuka bumi seperti manusia.

Contohnya seperti usaha yang telah dijalankan oleh pihak kerajaan iaitu Pengurusan Air Bersepadu (IWRM) bagi memastikan sumber air yang disalurkan kepada masyarakat adalah pada kadar yang tidak membimbangkan penggunaannya. namun bukan semua masyarakat di Malaysia mempunyai kesedaran dalam diri. walaupun kita didedahkan dengan bahaya pencemaran melalui kempen-kempen. Kebanyakan daripadanya masih bersikap seperti tidak acuh dengan usaha yang telah dijalankan oleh pelbagai badan dan pihak yang berwajib dan bertanggungjawab dalam menjaga alam sekitar. namun masyarakat tidak mengaplikasikannya. Walau bagaimanapun. jika pelbagai usaha oleh pihak kerajaan dan bukan kerajaan rangka serta laksanakannya. dasar-dasar serta undang-undang yang telah di warwarkan kepada umum. ibarat mencurah air ke daun keladi sahaja iaitu segala usaha ini hanyalah sia-sia sahaja.negatif terhadap pelaksanaannya. Hal ini kerana. 28 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful