1.

0

PENGENALAN

Air terdiri dari hidrogen dan oksigen yang amat penting dalam isi planet ini untuk membesar dan tumbuh serta hampir semua aktiviti yang di lakukan memerlukan air seperti kegunaan sebagai minuman, sistem kebersihan, pertanian, industri, pembangunan bandar, kuasa hidro, perikanan, pengangkutan, pengurusan tanah rata atau rendah dan kegiatan lain. Dalam erti kata lain, air merupakan keperluan asas yang amat penting. Hal ini kerana air mewakili 97 peratus daripada isi bumi dan 65 peratus badan kita memerlukan air (Azmi Hj. Maad, 2009). Manakala pencemaran pula ditakrifkan sebagai untuk merosakkan atau tidak bersih atau kotor. Maka dengan itu, pencemaran air boleh berlaku apabila sumber air dicemari berikutan sejumlah besar bahan tertentu bercampur dalam air. Dari segi saintifiknya, pencemaran air berlaku apabila perubahan berlaku dari segi kandungan, keadaan dan warna sehingga tidak sesuai digunakan dan memberi kesan apabila digunakan. Pencemaran berlaku sama ada dari segi biologi, kimia dan fizik sehingga mengubah indeks kualiti air seperti dalam Rajah 1. Indeks Kualiti Air (IKA) adalah standard yang digunakan oleh agensi alam sekitar seperti Jabatan Alam Sekitar Malaysia untuk mengukur kebersihan dan kualiti bekalan air untuk kegunaan domestik, akuakultur dan pengairan. Jadual 1: Indeks Kualiti Air Kelas Kelas I Kelas IIA Kelas IIB Kelas III Kelas IV Kelas V Indeks Kualiti Air >92.7 85.0 – 92.7 76.5 – 85.0 51.9 – 76.5 31.0 – 51.9 <31.0 Kegunaan Air Dalam keadaan semulajadi Air memerlukan rawatan konvensional Air boleh digunakan untuk rekreasi Air memerlukan rawatan intensif Hanya untuk tujuan pengairan Air yang tercemar teruk

(Sumber: Malaysia Environmental Quality Report 1999 (1999)) Air yang telah tercemar ini akan berubah sifatnya dari segi fizikal, kimia dan biologinya tidak akan menjadi jernih lagi seperti asal akibat hadirnya bahan-bahan koloid tidak tulen seperti besi serta mangan dan juga kehadiran bahan-bahan organik yang terhasil akibat dari pereputan tumbuh-tumbuhan. Oleh yang demikian, air yang tecemar ini sangat berbahaya bukan hanya kepada manusia tetapi juga terhadap ekosistem. Sekiranya air tersebut hendak digunakan, ianya perlulah dirawat terlebih dahulu bagi memastikan air ini selamat digunakan tanpa memberikan kesan buruk kepada kesihatan. 2.0 PUNCA PENCEMARAN AIR

1

Menurut Jabatan Alam Sekitar, pencemaran air boleh berpunca daripada punca-punca tetap dan punca-punca tidak tetap (http://www.doe.gov.my/ms/content/punca-pencemaran-airsungai). Punca-punca tetap termasuklah loji rawatan kumbahan, industri pembuatan, industri berasaskan pertanian dan ladang khinzir. Punca tidak tetap pula dikategorikan sebagai sumber–sumber yang tidak berpunca dari satu titik pelepasan tertentu seperti daripada aktiviti pertanian dan air larian permukaan. Secara umumnya, isu pencemaran air sering dikaitkan dengan perkembangan ekonomi yang berlaku dalam sesebuah negara. Hal ini kerana perkembangan ekonomi ini yang membawa masuk pelbagai pengaruh luar seperti perkembangan teknologi yang canggih, aliran pemikiran yang baru dan turut membawa pengaruh-pengaruh yang tidak baik iaitu risiko terhadap pencemaran. Malaysia turut mengalami situasi yang sama memandangkan Malaysia merupakan sebuah negara yang sedang membangun dan memerlukan bantuan teknologi maju daripada negara maju yang lain. Antara faktor penyumbang kepada pencemaran air di Malaysia adalah sumber primer, sumber skunder dan sumber tertier yang banyak menyumbang kepada peningkatan ekonomi negara dan pembangunan lestari di Malaysia. Menurut Chamhuri Siwar, Redzuan Othman dan Nik Hashim Nik Mustapha dalam Ekonomi Malaysia Asas, sumber primer terdiri daripada sektor pertanian (termasuk tanaman, perhutanan, perikanan dan ternakan), perlombongan dan kuari. Sumber sekunder pula merujuk kepada dua kumpulan industri yang utama iaitu industri pembuatan atau perkilangan dan industri pembinaan. Manakala sumber tertier pula disebut sebagai sumber yang berpunca daripada sektor perkhidmatan.

2.1

Sumber Primer

Pencemaran air di Malaysia dapat dilihat berpunca daripada aktiviti ekonomi melalui sumber primer. Sumber primer ini disebut juga sebagai komoditi utama yang menyumbang kepada perkembangan ekonomi negara. Komoditi utama ini merangkumi semua keluaran yang berasal dari bumi sama ada yang ditanam, tumbuh sendiri, digali atau diternak. Isu pencemaran yang dapat dilihat berpunca dari sumber primer ini adalah terdapat kegiatan pusat penternakan ayam dan babi yang dibiarkan beroperasi berhampiran sungai. Merujuk statistik yang dikeluarkan oleh Jabatan Perkhidmatan Veterinar Malaysia, bilangan populasi khinzir bagi tahun 2007 adalah sebanyak 1.74 juta. Hal ini menunjukkan peningkatan sebanyak 4.2% berbanding 1.67 juta pada tahun 2006. Walau bagaimanapun, bilangan ladang khinzir telah menurun daripada 869 pada tahun lepas kepada 779 buah ladang pada tahun 2007.1
1

Punca pencemaran air yang diperoleh dari laman web http://www.doe.gov.my/ms/content/punca-pencemaran-

air-sungai pada 27 Ogos 2010.

2

3 Mei 2006.596.98 Keratan akhbar Pusat Lupus Sampah Patut Diubahsuai: Berita Harian. Jadual 2: Malaysia: Jumlah Beban BOD (kg/hari) daripada Loji Rawatan Kumbahan Bil Loji Negeri Selangor Perak 2 Rawatan Kumbahan 2. Hal ini demikian kerana pertambahan bilangan haiwan ternakan ini secara langsung akan menghasilkan kuantiti sisa buangan atau sisa kumbahan yang lebih besar.224 1. Terdapat juga sesetengah pengusaha pusat ternakan yang tidak bertanggungjawab membiarkan saja sisa buangan.27 kg/hari beban BOD dilepaskan dari loji rawatan kumbahan.373.83 kg/hari. baik pepejal ataupun cecair mengalir tanpa dirawat manakala sampah dihumban saja ke dalam sungai.10 77. hlmn 8 oleh Rejal Arbee.084 Kadar Alir (m3/hari) 1. yang menunjukkan bahawa pelepasan effluen daripada loji rawatan kumbahan termasuk yang telah dirawat sepenuhnya atau dirawat separuh merupakan penyumbang kepada beban pencemar organik utama. Dianggarkan sebanyak 941.944 Beban BOD (kg/hari) 358. Kemudian diikuti oleh effluen dari ladang khinzir sebanyak 223.400 308.2 Hal ini dibuktikan melalui statistik yang diperolehi oleh Indah Water Sdn.934. maka pertambahan bilangan haiwan ternakan ini akan membawa implikasi yang lebih besar terhadap pencemaran air di Malaysia pada masa akan datang.100. Jadual 2 menunjukkan jumlah beban BOD yang dilepaskan daripada loji rawatan kumbahan pada tahun 2007.649 1.Kewujudan pusat penternakan di tebing-tebing sungai membawa kesan yang buruk terhadap kualiti air di sungai.235. 3 .062 kg/hari dan industri pembuatan dan industri berasaskan pertanian sebanyak 81. Bhd.398 Jumlah Penduduk 6. Sekiranya pusat penternakan yang beroperasi ini tidak dikawal dan tidak ditinjau sistem kumbahannya.366.432.

231 2. aktiviti kapal sederhana yang biasanya di sapu cat yang dicampurkan dengan racun perosak.736 Bhd melalui 71.32 4.265.01 56.) Seterusnya sektor perikanan juga turut menyumbang kepada pencemaran air di Malaysia.184.86 18.36 4.498 Data IWK Sdn.152.697 16.364 140.610 3.643. Sebatian ini secara beransur-ansur akan meresap ke dalam air laut dan memasuki tubuh hidupan laut.841.038 937 782 751 657 510 306 227 41 32 9 9.532 601.my/ms/content/punca-pencemaran-air-sungai.27 laman web http://www.745. Kegunaan baja buatan dan baja asli dalam bidang pertanian mengakibatkan lelehan nitrat (sejenis baja buatan) dari tanah meresap masuk melalui celah batu dan ke air bawah tanah.767.336. Air inilah yang akan mejadi bekalan di lubang air atau perigi.160 494.877 621.01 35.202 80.215 4.Johor Negeri Sembilan Kedah Melaka Pulau Pinang Pahang WP Kuala Lumpur Terengganu Perlis WP Labuan WP Putrajaya Total 1. 284. Perkara ini bukan sahaja menyumbang kepada kerosakan enjin malah menyebabkan tangki minyak berkarat dan bocor secara tiba-tiba.740 9.575 75.934. Hal ini berpunca daripada tumpahan minyak akibat bot-bot nelayan yang telah usang dan memburukkan keadaan pencemaran yang berlaku.039. Hal ini demikian sektor pertanian mempunyai perkaitan yang rapat dengan sumber air.553.93 123.099 73.001. Penggunaan racun perosak dan racun rumpai dalam bidang pertanian juga boleh menyebabkan 4 .618 622. Oleh yang demikian.045 18. Aktiviti nelayan asing yang tidak bertanggungjawab seperti membuang sampah sarap dan sisa buangan ke dalam sumber air negara juga turut memberi impak yang negatif terhadap punca air negara.760.066 43.24 155.96 2. Selain itu.198.191.969. Sektor pertanian juga turut menyumbang kepada pencemaran air.957 21. Keadaan ini secara tidak langsung bukan sahaja merosakkan sumber air bersih dalam negara malah turut merosakkan hidupan laut yang mempunyai keindahan tersendiri.gov.618 1. Keadaan ekonomi nelayan yang tidak tetap menyebabkan golongan nelayan kurang berkemampuan untuk melakukan penyelenggaran bot secara berkala.261. Sampah sarap yang dibuang bukan sahaja tidak boleh larut malah terapung di atas permukaan air dan menyebabkan sumber air bersih menjadi terhad.49 941.doe.764 225. untuk melindungi kapal daripada dirosakkan oleh teritip dan alga turut dilihat meningkatkan risiko berlakunya pencemaran air.345 135.424.83 1.822 16.932 2. nitrat ini akhirnya akan sampai ke air paip dan menyebabkan kualiti air yang terhasil tidak elok.18 33.113 337. timah tributil (TBT).337 (Sumber : 1.

air selut dari kawasan tebus guna akan mengalir ke kawasan tanah yang mempunyai aras yang lebih rendah apabila hujan turun. ia menyumbang kepada pencemaran air apabila sesetengah projek pembinaan tidak dirancang dengan baik. penggunaan racun perosak dan bahan kimia dalam bidang pertanian boleh menyumbang kepada pencemaran air.pencemaran air berlaku. Maka tebus guna tanah di kawasan rendah perlu dilakukan. 2. Dunia Kita Pencemaran dan Pemuliharaan. Air selut ini akan mengalir ke longkang atau sungai yang berdekatan. dicedok. Implikasi yang dapat dilihat seterusnya adalah anak sungai akan dikotori oleh air selut yang mengalir dari kawasan pembinaan yang ditebus guna dan mengakibatkan sumber air bersih tercemar dan tidak dapat digunakan lagi. 3 Malcom Penny. metal raksa yang merupakan sejenis racun perosak digunakan untuk melindungi biji benih daripada serangan bakteria dan serangga perosak. Pencemaran ini berlaku apabila bahan kimia ini memasuki sungai selepas digunakan di ladang. Bagaimanapun metal raksa ini bukan sahaja membunuh burung yang memakan biji benih itu malah ikan dan hidupan air yang ada di dalam sungai dan parit. Hal ini demikian kerana terdapat sesetengah pihak pengusaha projek pembinaan mengambil langkah mudah serta tidak mempedulikan aspek keseimbangan alam sekitar dengan kehidupan manusia pada masa kini. Oleh itu. digali dan dikikis dengan menggunakan jentolak dan traktor penyodok. pencemaran kerap kali berlaku dan salah satu daripadanya adalah pencemaran air yang banyak memberikan kesan terhadap kehidupan seharian manusia. Akibat dari proses tebus guna.2 Sumber Sekunder Pencemaran air juga dapat dilihat berpunca daripada sumber ekonomi sekunder.3 Justeru itu. 5 . Situasi ini berlaku akibat tapak binaan secara semula jadinya mempunyai permukaan yang beralun iaitu terdapat beberapa tempat yang mempunyai permukaan yang rendah. Sumber sekunder ini terdiri daripada dua kumpulan industri yang utama iaitu industri pembuatan atau perkilangan dan industri pembinaan. Selangor: Pustaka Delta Pelajaran Sdn. manakala terdapat beberapa bahagian lain yang mempunyai permukaan yang tinggi. Bhd. permukaan tanah di tapak binaan akan digaul. Menurut Ahmad Sanusi Hassan menyatakan bahawa apabila sesuatu kawasan digunakan sebagai tapak pembinaan mengalami proses meratakan tanah. Sebagai contoh. (1995). disodok. Hlmn 57. Melalui sektor pembinaan.

Hal ini kerana dalam industri batik. pembetungan dan rumah sembelih (www.bernama. Menurut Ketua Penolong Pengarah Bahagian Sungai Jabatan Pengairan dan Saliran. Pembuangan sisa yang tidak dirawat akan mendatangkan risiko berlakunya pencemaran lain yang akhirnya akan berlarutan dan mengakibatkan berlakunya kepupusan flora dan fauna. pelbagai teknologi disediakan untuk tujuan menghasilkan batik yang bermutu tanpa mengambil berat aspek alam sekitar. industri batik. Ahmad Darus menyatakan Malaysia mempunyai air yang banyak tetapi sesetengah sungai. sektor pembuatan batik bukan hanya menyumbang kepada perkembangan ekonomi negara malah turut memberi risiko terhadap alam sekitar sekiranya tidak dirancang sistem rawatan sisa buangannya dengan baik. terdapat sesetengah pengusaha batik yang tidak mengambil kira kesan yang akan terhasil akibat sisa buangan yang mengandungi bahan pewarna.doe.com).) Selain itu. yang menjadi sumber utama air di Malaysia tercemar disebabkan pembuangan sampah ke saluran air dan pencemaran dari kawasan bahan buangan.Rajah 1: Anak Sungai yang Dicemari Air Selut (Sumber : Punca Pencemaran Air melalui laman web http://www. Hal ini dapat dilihat dalam memajukan industri batik negara. peluntur dan sebagainya kepada alam sekitar.my/ms/content/punca-pencemaran-air-sungai. Oleh itu. 6 . sektor pembuatan batik turut menyumbang kepada pencemaran air.gov.

pengangkutan. sektor ini tidak menghasilkan sebarang keluaran dalam bentuk fizikal tetapi merupakan keluaran perkhidmatan sahaja. gas dan air.3 Sumber Tertier Seterusnya. pencemaran air banyak berpunca dari sumber tertier yang boleh berlaku dalam sektor-sektor kecil seperti kuasa elektrik.Rajah 2: Pencemaran Air Akibat Pembuangan Sisa Buangan Industri Batik (Sumber : Punca Pencemaran Air melalui laman web http://www.gov. perhubungan. hotel dan restoran.) 2. perdagangan borong dan runcit. perkhidmatan kerajaan dan perkhidmatan lain yang berbanding dengan sumber primer dan sumber skunder.my/ms/content/punca-pencemaran-air-sungai.doe. Sumber tertier ini dilihat sebagai salah satu punca berlakunya pencemaran air di Malaysia kerana kurangnya kesedaran dalam kalangan pengusaha di 7 . penyimpanan.

doe. terdapat juga sesetengah pengusaha gerai makanan yang membuang sisa makanan di dalam longkang sehingga menyebabkan longkang tersumbat dan mengeluarkan bau busuk dan meloyakan. Selain itu. Keadaan sebegini bukan sahaja memberi kesan kepada kualiti air malah memberi kesan terhadap kualiti udara yang disedut oleh manusia dan hidupan lain. (Pusat Lupus Sampah Patut Diubahsuai: Berita Harian. Kesan daripada aktiviti ekonomi di sektor ini akan mengakibatkan kejadian penyerapan air larut serap (licheate) dari pusat pelupusan sampah ke dalam sungai dan menyebabkan bekalan air tercemar teruk sehingga tidak dapat dirawat dengan sempurna.gov.sektor ini untuk menjaga keseimbangan alam sekitar dan mengaplikasikan alam sekitar dalam setiap perancangan yang dilakukan. Kedai makan umpamanya mempunyai banyak sisa organik yang boleh menjadi busuk dan menyebarkan kuman dan bakteria sekiranya tidak dilupuskan dengan betul. 3 Mei 2006.) Menurut Berita Harian yang bertarikh 1 Mei 2006 Kajian Kaedah Buang Sisa Ceriakan Alam Sekitar. hlmn 8 oleh Rejal Arbee) 8 . hasil tulisan Datuk Mohd Nasir Ahmad di bahagian Alam Sekitar page 10. kepentingan Rajah 3: Pusat Pengumpulan Sampah Sarap (Sumber : Punca Pencemaran Air melalui laman web http://www.my/ms/content/punca-pencemaran-air-sungai. menyatakan bahawa perniagaan bidang peruncitan turut menyumbang kepada kuantiti sisa dan sampah yang besar dalam negara.

hlmn 29.Selain itu. Selain dapat menghubungkan penduduk. Punca pencemaran air ini juga turut memberi kesan yang negatif kepada kehidupan penduduk. asyik leka mencampak sampah di merata tempat hingga sungai menjadi cetek. Kapal besar bukan sahaja bermaksud keuntungan yang besar malah turut membawa masalah yang besar termasuklah pencemaran dan masalah logistik mengendalikan terlalu ramai orang di pelabuhan kecil yang disinggahi kapal terbabit.000 tan. jaringan jalan raya ini akan dapar memberikan kemudahan kepada penduduk untuk bergerak dan ia juga dapat menjimatkan masa penduduk untuk sampai ke sesuatu destinasi. Hal ini menunjukkan sektor pelancongan mendatangkan impak yang buruk sekiranya setiap aspek sumbangannya terhadap manusia dan alam sekitar tidak dikaji dengan baik. Freedom of the Seas seberat 160. projek penebangan hutan dijalankan bagi menyiapkan jaringan jalan raya bagi menghubungkan penduduk. 10 Mei 2006. Umpamanya. 2005). Di Malaysia. Antara syarikat yang aktif mempromosikan percutian kapal layar untuk golongan muda adalah easyCruise milik Stelios Haji-Ionnou dan kapal gergasi dalam armada Royal Caribbean. (Kapal Persiaran Ancam Alam Sekitar. pertumbuhan permintaan dan pembinaan pesawat atau kapal mencetuskan banyak kritikan terutama dari segi ekologi. Seperti juga industri pesawat. Sumber tertier juga dilihat turut menyumbang kepada pencemaran air melalui sektor perlancongan. Tahap hakisan tanah akan bertambah tinggi apabila hujan turun dalam kuantiti yang banyak. sikap tamak dan angkuh manusia serta sikap tidak menghormati alam sekeliling. menorah dan menggondolkan bukit bukau mendatangkan akibat yang teruk kelak (Bencana Tak Hormat Alam Sekitar Oleh Tajuddin Saman Harian Metro 11 Mei 2006 Hlmn 10 Bhgn Alam Sekitar). minyak dan sampah sarap. risiko berlakunya situasi ini adalah tinggi kerana Malaysia menerima purata hujan yang tinggi iaitu kira-kira 2500 mm setahun. Harian Metro. Bahagian Alam Sekitar ) 9 . ia akan menyebabkan hakisan tanah berlaku berikutan tanah di kawasan penebangan tidak lagi disokong oleh akar-akar pokok yang kuat. Dalam proses menyediakan rangkaian perhubungan dan pengangkutan yang baik kepada penduduk di Malaysia. Hal ini demikian kerana terdapat permintaan yang tinggi untuk percutian lengkap di atas lokasi percutian terapung dan ini telah mengubah pelayaran dengan kapal menjadi industri percutian yang cepat berkembang. (Ahmad Sanusi Hassan. Antara pencemaran yang berlaku adalah habitat marin yang rosak akibat kapal persiaran membuang najis.

0 KESAN PENCEMARAN AIR 3.1 Aspek Ekonomi Air adalah satu keperluan asas yang amat penting untuk manusia dalam menjalankan aktivtiti harian dan meneruskan kehidupan yang sempurna.gov.) 3.Rajah 4: Kapal Royal Caribbean Freedom of the Seas (Sumber : Data IWK Sdn. Bhd melalui laman web http://www.doe. Tanpa bekalan air bersih yang 10 .my/ms/content/punca-pencemaran-air-sungai.

pelancongan dan sebagainya memerlukan sumber air bersih sebagai sumber utama dalam proses penghasilan produktiviti serta perkhidmatan mereka. Apabila perkara ini berlaku sayur-sayuran serta buah-buahan yang baik dan berkualiti tidak dapat dihasilkan seterusnya ianya tidak dapat dijual dipasaran untuk orang ramai. Apabila produktiviti sesuatu perindustrian terjejas ianya akan melibatkan kerugian dan kesan yang lebih teruk pembuangan tenaga kerja akan berlaku. pihak pengurusan syarikat akan membuang pekerja-pekerja mereka dan ini akan memberi kesan negatf kepada rakyat kerana mereka kehilangan pekerjaan sekaligus sumber pendapatan mereka. sederhana mahupun kecil-kecilan secara umumnya memerlukan sumber air bersih dalam proses penghasilan produk mereka. jika sebuah kilang sarung tangan getah tidak dapat menghasilkan jumlah hasil sarung tangan yang telah dinyatakan pada setiap hari kerana masalah ketiadaan sumber air bersih dalam proses penghasilan produk itu ini akan membawa kerugian yang tinggi kepada syarikat dan dengan ketiadaan sumber air bersih yang mencukupi produk juga tidak dapat dihasilkan dengan banyak apabila produk tidak dapat dihasilkan dengan jumlah yang tinggi keperluan tenaga kerja juga tidak diperlukan dengan banyak. Tanaman atau pokok-pokok tidak akan dapat hidup dengan subur jika tidakmendapatkan keperluan asas iaitu air dengan mencukupi. Sebagai contoh. Aktiviti pertanian memerlukan sumber air bersih yang mencukupi untuk menghasilkan tanaman dan penternakan yang berkualiti. Secara tidak langsung ini dapat menjejaskan sumber ekonomi para petani dan 11 . Dalam menjalankan serta mengusahakan bidang pertanian samaada secara komersial atau tradisional ianya tetap juga memerlukan keperluan air bersih yang mencukupi. Penanaman sayur-sayuran amat memerlukan bekalan air yang mencukupi untuk memastikan sayur yang segar dapat dihasilkan. pertanian. Tanpa kemudahan sumber air bersih aktiviti pemprosesan dan perkhidmatan akan terjejas dan seterusnya ianya memberi impak yang negatif kepada ekonomi negara. Seperti yang sedia maklum kebanyakan aktiviti ekonomi seperti perindustrian. Keperluan sumber air bersih dilihat sangat penting dan menjadi nadi utama bagi semua aktiviti manusia. Aktiviti perindustrian seperti perkilangan sama ada perindustrian berat. Justeru.secukupnya aktiviti harian akan terjejas serta menyulitkan. Tidak ketinggalan juga aktiviti ekonomi yang dijalankan. Sebagai contoh. Jika berlaku pencemaran air dan seterusnya menjejaskan sumber air bersih di sesebuah kawasan kesannya secara tidak langsung premis perindustrian yang terdapat dikawasan tersebut tidak dapat menjalankan proses penghasilan produk perkilangan mereka dan ini akan menjejaskan pendapatan syarikat khususnya dan negara amnya. dalam usaha menghasilkan tanaman yang baik dan dan subur keperluan air yang mencukupi menjadi nadi utama dalam semua jenis penanaman. Jika tiada sumber air yang mencukupi tanaman akan rosak dan tidak dapat tunbuh dnegan suburnya.

tanaman padi tidak akan dapat tumbuh dengan subur malah padi akan menjadi rosak jika pokok-pokok padi tersebut kekurangan air yang kerap berlaku pada waktu-waktu kemarau. persisiran pantai serta kawasan sungai akan menjejaskan pendapatan para nelayan menjadikan laut serta sungai sebagai sumber pendapatan dalam menampung kehidupan harian mereka. Bekalan hasil laut juga kan terjejas dan para peniaga akan menaikkan harga jualan hasil laut mereka. masalah tersebut juga menyebabkan para nelayan tidak dapat turun ke laut atau sungai untuk menjalankan aktiviti ekonomi mereka. Sebagai contoh. Apabila harga tangkapan laut naik ianya akan menimbulkan masalah kepada para pembeli yang terdiri daripada masyarakat Malaysia. kami boleh tukar dan menanggung kosnya sekitar RM68 satu jaring namun pendapatan kasar kami sebanyak RM1200 sebulan akan terjejas dan kami aka menanggung kerugian besar sekiranya tumpahan minyak semakin merebak”.kerugiaan dapat dirasai oleh para petani khususnya dan negara amnya. Walaupun. kes-kes yang sama juga turut dilaporkan seperti kes pembuangan sisa tidak dirawat di Sijangkang Selangor yang mengakibatkan Pengakalan Nelayan Sri Tanjung mengalami risiko hilang punca pendapatan akibat daripada sungai tercemar iaitu menurut sumber Berita Harian pada 25 Disember 2009. Selain itu. Pencemaran air yan berlaku di dasar laut. Apabila para nelayan tidak ke laut mereka tidak mempunyai sumber pendapatan yang lain dan ini menjasi maslah kepada golonga nelayan yang terlibat. Pencemaran laut yang teruk akan menyebabkan nelayan tidak dapat turun ke laut berminggu-minggu sehingga tumpahan minyak yang berlaku dapat dibersihkan. 12 . kemarau di Malaysia tidak seteruk seperti di luar negara misalnya di Afrika namun akibat kekurangan hujan yang turun ianya sudah cukup dapat menjejaskan bidang pertanian negara seperti tanaman padi tidak akan menjadi. “Buat masa ini jika hanya jarring sahaja kotor. Berita Harian. Akibat daripada tumpahan minyak. Tumpahan minyak yang berpunca daripada tumpahan dari kapat MT Bunga Kelana 3 telah melibatkan perairan di kawasan Pengerang. Apabila tiada tangkapan hasil laut inaya juga kan menjejaskan sumber makanan yan mengandungi protein kepada masyarakat. Kekurangan hasil laut juga akan melibatkan kekurangan sumber makanan harian masyarakat dan jika masalah ini berlaku dalam jangka masa yang panjang ianya akan menjejaskan ekonomi negara. banyak hidupan haiwan yang hidup di dasar laut serta sungai akan mati. 2010) Kecuaian pihak perkapalan menjadi punca para nelayan terjejeas sumber pendapatan mereka. Selain itu. (Samsudin Mohamed Yusof. Sebagai contoh kesan daripada tumpahan minyak yang berlaku di Kota Tinggi dan ianya telah menjejaskan sumber pendapatan 400 nelayan.

Oleh itu. Dengan adanya IKS ianya dapat menjadi sumber pendapatan penduduk tempatan seterusnya masalah kemiskinan dapat diatasi. dengan pembangunan dalam IKS ianya dapat tertumpu kepada kawasan luar bandar yang mempunyai penduduk sederhana dan miskin. Akibat daripada itu. para pelancong tidak akan berkunjung di kawasan peranginan tersebut. Jika sumber ini terganggu dan tidak mencukupi proses penghasilan produk tersebut tidak dapat dihasilkan. Tumpahan minyak yang berlaku akan merosakkan keindahan persisiran pantai. Industri pelancongan juga akan terjejas jika berlakunya pencemaran air di sesebuah kawasan. Pencemaran air yang berlaku akan membantutkan serta mengganggu pemprosesan produk yang diusahakan oleh penara pengusaha IKS. Walaupun IKS hanya menjanjikan upah yang sederhana namun ianya dikatakan sudah cukup untuk menambah pendapatan para penduduk kampung yang hanya memerlukan perbelanjaan harian yang rendah serta sederhana. Perusahaan IKS seperti pembuatan kerepek serta kuih-kuih tradisional seperti bahulu dan sebagainya pasti akan terjejas dan ini akan merugikan pengusaha seterusnya menjejaskan sumber pendapatan penduduk tempatan. Hal ini menjejaskan pendapatan serta sumber ekonomi para pengusaha pusat peranginan.Industri Kecil dan Sederhana (IKS) adalah satu industri yang sedang giat untuk dibangunkan oleh kerajaan. Walau bagaimanapun. Berdasarkan ciri Model Ekonomi Baru yang mementingkan pengagihan sumber ekonomi negara secara adil dan saksama kepada semua rakyat. Disamping itu juga. akibat daripada tumpahan minyak yang berlaku di dasar laut akan menjejaskan persisiran pantai. serta penduduk kampung yang menjalankan perniagaan 13 . Apabila pelancong tidak berkunjung ke kawasan peranginan tersebut tiada aktiviti ekonomi akan berlaku. kualiti kebersihan sesebuah premis perusahaan IKS itu juga ajan terjejas. pencemaran yang dapat menjejaskan industri pelancongan negara dapat dilihat melalui beberapa punca. Apabila masalah ini berlaku pengusaha IKS yang terdiri daripada penduduk kampung akan terjejas dan perniagaan tidak dpat dijalankan seperti biasa. Pemasalahan yang timbul pada IKS dikatakan memberi impak negatif kepada ekonomi negara kerana jika produktiviti IKS menurun masalah kemiskinan rakyat akan timbul dan apabila masalah ini timbul kerajaan harus mengeluarkan perbelanjaan yang besar untuk menangani masalah kemiskinan yang masih wujud di luar bandar sedangkan wang yang diperuntukkan tersebut dapat digunakan ke arah pembangunan infrasruktur serta kemudahan-kemudahan lain. Sebagai contoh. jika sesebuah kawasan luar bandar tersebut menghadapi masalah pencemaran air yang serius seperti pembuangan sisa toksik dan bahan kimia disungaisungai utama yang membekalkan sumber air bersih penduduk kampung. Berdasarkan kes-kes pencemaran air laut dan sampah di kawasan peranginan di sekitar sungai dan laut ianya akan menjejaskan kedatangan pelancong untuk berkunjung ke kawasan peranginan tersebut dan ini akan menjejaskan ekonomi negara.

4 Wan Ghazali Wan Mohamed. Apabila pemandangan terjejas sekaligus kebersihan juga akan terjejas dan apabila masalah ini timbul pengunjung tidak akan berkunjung ke kawasan pelancongan tersebut. 3.4 Seperti yang sedia maklum. tidak lalu makan dan lemah anggota badan. jika beberapa anggota masyarakat sesebuah kawasan penempatan itu telah diserang demam denggi dan ianya agak serius kawasan tersebut akan di periksa oleh pihak berkuasa dan kemungkinan penduduk kawasan tersebut akan dikuarantin. Penyakit ini boleh berlaku kerana sumber air yang tidak bersih. Apabila penyakit-penyakit ini menyerang ianya akan menjejaskan tahap kesihatan anggota masyarakat dan seterusnya menjejaskan keadaan serta aktiviti sosial masyarakat.sepeti gerai-gerai makan. Apabila keadaan ini berlaku ianya akan menjejaskan aktiviti sosial anggota masyarakat di kawasan tersebut seperti mereka terpaksa membatalkan majlis-majlis kenduri. Selain itu. (2002). Jelas dapat dilihat pencemaran air yang serius akan memberi impak yan buruk kepada sektor ekonomi negara. Antara simpton-simpton penyakit taun ialah sakit perut. Hal ini akan menjejaskan aktiviti ekonomi yang berpuncakan pelancongan dikawasan tersebut. cirit birit. Selain itu. Ianya berpunca daripada pesakit telah minum sumber air yang tidak bersih atau yang telah tercemar dan kerap berlaku pada musim-musim banjir kerana pada musim banjir sumber air yang diperolehi adalah tidak bersih. Hari Keluarga Komuniti dan sebagainya. ianya harus dipandang serius dan semua pihak harus bersatu dan bekerjasama dalam menangani maslah ini seterusnya tidak membenarkan masalah pencemaran terus berlaku di sesebuah kawasan si seluruh negara. Hlmn 23. malaria dan pelbagai jenis penyakit kulit. dimana akibat dari pencemaran air banyak penyakit berjangkit akan wujud seperti taun. 14 . Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. kedai cenderahati dan sebagainya di kawasan tersebut. punca berlakunya pencemaran air di kawasan tarikan pelancong ialah sisa pembuangan serta pembuangan sampah sarap di kawasan laut serta sungai. keaadaan sungai serta longkang yang tercemar akan memudahkan pembiakan nyamuk yang membawa kepada penyakit-penyakit tersebut. Sebagai contoh. Akibat daripada banyak longgokan sampah sarap pemandangan di sesebuah kawasan pelancongan seperti kawasan air terjun. dan pesisiran pantai akan terjejas. Oleh kerana itu. Sebagai contoh. Penyakit Kulit. penyakit taun adalah satu penyakit yang dibawa oleh wabak. penyakit lain seperti demam malaria dan demam denggi turut berlaku dan ianya berpunca daripada parasit yang dikenali sebagai protozoa dan agen pembawa penyakit ini adalah daripada jenis nyamuk yang berbeza.2 Aspek Sosial Impak daripada pencemaran yang dapat dilihat daripada aspek sosial ialah dari segi kesan kesihatan masyarakat.

3. Dalam usaha untuk menyelesaikan masalah yang wujud itu. Ketiadaan sumber air bersih yang mencukupi akan menjejaskan proses tumbesaran fizikal serta minda kanakkanak dan apabila ianya berlaku ini akan memberi impa yang negatif kepada sistem sosial masyarakat dan negara. Namun ianya berbeza dengan golongan yang tidak profesional. masyarakat yang menghadapi masalah pencemaran ini akan mengadakan perhimpunan secara haram dan mungkin keganasan dalam menuntut masalah ini segera diatasi.Selain itu. Jika mereka ini tidak dapat hidup dengan sempurna dengan tidak mendapat keperluan asas yang mencukupi seperti sumber makanan. membasuh. berniaga dan sebagainya tidak dapat dijalankan seperti biasa dan ini memberi kesukaran dan masalah kepada sistem sosial manusia. Keadaan ini akan memberi 15 . Seperti yang sedia maklum kanak-kanak serta remaja adalah pewaris serta pertama masyarakat negara. separa profesional serta tidak profesionl mempunyai cara serta kaedah yang berbeza dalam usaha menyelesaikan masalah pencemaran air yang wujud di kawasan penempatan mereka. tempat tinggal serta pendidikan yang sempurna ianya tidak dapat melahirkan generasi negara yang berkualiti dan ini akan merugikan negara. Tanpa bekalan air bersih yang mencukupi aktiviti harian manusia seperti memasak. minuman. kehidupan masyarakat juga akan terganggu impak dari pencemaran yang serius kerana air merupakan keperluan asas utama manusia dalam menjalankan akivtiti harian mereka. Masyarakat kini yang terdiri daripada golongan profesional. pelbagai kaedah serta cara akan dilakukan. Jika anggota masyarakat yang terdiri daripada golongan profesional akan menyelesaikannya dengan cara yang profesional menerusi melaporkan kepada pihak-pihak berkuasa serta mengambil tindakan undangundang kepada pihak yang bertanggungjawab. Golongan yang tidak profesional yang lebih mengikut kata hati dan emosi marah mereka akan mewujudkan keadaan yang tegang seperti membuat perhimpunan serta menyerang pihak yag menjadi punca percemaran itu berlaku. Ini adalah kerana. sungai. serta laut dikawasan mereka ianya akan mendatangkan keadaan dan persekitaran yang tidak selesa dan ini akan mendatangkan kemarahan kepada anggota masyarakat. Jika terdapat masalah pencemaran air iaitu melibatkan keadaan longkang. Fenomena ini dapat dilihat di negara-negara miskin seperti Afrika dan India iaitu kanak-kanak disana dalam keadaan kurus dan tidak bermaya kerana tidak mendapat bekalan makanan dan minuman secukupnya.3 Aspek Politik Dari aspek politik daripada pencemaran yang berlaku terlalu serius ianya akan menjejaskan pentadbiran dan mengganggu keamanan negara.

Jika tidak dibendung. Keadaan ini boleh menjejaskan keamanan sekitar dan negara dan ianya akan meberikan perspektif yang negatif tentang negara jika terdapat pelancong asing yang melihat keadaan tersebut. Tugas untuk menguruskan alam sekitar bukan dibebankan hanya kepada individu atau kumpulan tertentu sahaja malahan oleh semua peringkat dan lapisan masyarakat.0 LANGKAH PENGURUSAN ALAM SEKITAR Pencemaran terhadap alam sekitar memberikan kesan yang buruk kepada kesihatan manusia. Oleh itu. Negara mempunyai undang-undang serta akta yang telah diwujudkan bagi menyelasaikan masalah pencemaran ini namun begitu tidak semua masyarakt mengetahui mengenai undang-undnag tersebut dan akibatnya mereka telah mengambil jalan mudah dengan melakukan tunjuk perasaan dan sebagainya. 4. 4. Antaranya adalah Akta Perikanan 1985 dan Akta 16 . ia boleh membawa kepada kematian.1 Langkah Perundangan Pelbagai akta yang telah diwartakan oleh kerajaan sejak sebelum merdeka sehingga ke hari ini dalam membendung masalah pencemaran air yang kian meruncing di Malaysia pada masa kini. pihak yang bertanggungjawab menjaga kualiti alam sekitar yang merangkumi air. Masyarakat yang bertanggungjawab mampu mengorak kepada langkah-langkah ke arah pengawalan dan pengurusan alam sekitar daripada tercemar sama ada melalui langkah perundangan dan juga langkah bukan perundangan atau bukan statut.kesan yang negatif kepada keadaan keamanan dan keharmonian kawasan tersebut. udara dan bunyi dan sebagainya harus memastikan pencemaran tidak akan berlaku demi menjaga keadaan keamaan serta kehidupan yang berkualiti anggota masyarakat.

Vesel penangkapan ikan ialah mana-mana bot. peruntukan-peruntukan perlesenan am. pegawai perikanan serta pegawai perikanan darat. lancang. Akta 317 (Akta Perikanan 1985) Melalui kewujudan akta ini. akuakultur. 4. yang dilengkap untuk digunakan atau dari jenis yang digunakan untuk menangkap ikan atau menolong mana-mana bot. 5 Kesalahan-kesalahan di Bawah Akta Perikanan 1985 (Akta 317). Perairan perikanan Malaysia meliputi perairan dalaman Malaysia. penyu dan perikanan darat. laut wilayah Malaysia dan perairan kelautan yang termasuk dalam zon ekonomi eksklusif Malaysia. kesalahan-kesalahan di bawah akta. pihak pentadbiran. termasuk pemuliharaan. taman laut dan rizab laut.1 Peranan Akta Perikanan 1985 Akta Perikanan 1985 merupakan suatu akta yang meliputi mengenai hidupan laut. “Suatu akta yang berhubung dengan perikanan.1.5 Penguatkuasaan akta ini dapat mengawal pengurusan kegiatan di perairan Malaysia dan mengambil tindakan bagi kesalahan-kesalahan yang dilakukan di bawah akta perikanan ini.Perancangan Bandar dan Desa 1976. dan peruntukan-peruntukan am. Akta Alam Sekeliling 1974. pemuliharaan. Malaysian Highway Authority Act (1980) dan Factoriest Machinery Act (1974). rancangan perikanan. segala kegiatan yang berkaitan dengan aktiviti di perairan Malaysia berada dibawah pengawalan pihak berkuasa termasuk menteri. dengan penyu dan penangkapan ikan di sungai dalam Malaysia dan dengan perkara-perkara yang berkaitan atau yang bersampingan dengannya.” (Undang-undang Malaysia. pengurusan dan pemajuan penangkapan ikan dan perikanan kelautan dan muara. Akta ini terbahagi kepada sepuluh bahagian yang setiap bahagian menyatakan mengenai tafsiran akta. kapal atau lain-lain vesel yang digunakan. vesel penangkapan ikan asing. di perairan perikanan Malaysia. pengurusan dan kemajuan dalam aktiviti perikanan di Malaysia. mengendalikan dan membenarkan setiap kegiatan vesel penangkapan ikan tempatan di peraiaran perikanan Malaysia tanpa lesen yang sah. 17 . Antara aktiviti-aktiviti yang menyalahi akta ini adalah seperti mengusahakan.

7 Akta ini adalah untuk memastikan keseragaman undang-undang dan dasar suatu undangundang dibuat bagi mengawal dan mengawalselia kegiatan-kegiatan yang mengenai perancangan bandar dan desa di Semenanjung Malaysia. mengendalikan peralatan menangkap ikan di perairan perikanan Malaysia tanpa lesen. Akta 172 ( Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976). pihak yang terlibat akan dikenakan hukuman di bawah seksyen 25(b) iaitu denda tidak melebihi RM20000 atau penjara tidak melebihi 2 tahun atau kedua-duanya sekali.1. 18 . memiliki peralatan menangkap ikan di perairan perikanan Malaysia tanpa lesen dan juga mana-mana orang yang menggunakan lesen atau permit yang dikeluarkan atas nama mana-mana orang lain di bawah akta ini adalah bersalah melakukan suatu kesalahan. Akta 317 (Akta Perikanan 1985). pihak berkuasa yang tertinggi dalam hal ehwal perancangan bandar di setiap kawasan pihak berkuasa tempatan dalam negeri masing-masing ialah Pihak Berkuasa Negeri (PBN). Begitu juga kepada kesalahan seperti melanggar apa-apa syarat dalam lesen contohnya menangkap ikan di kawasan yang dilarang. membekal atau mengangkut ikan. kapal atau mana-mana vesel dalam melaksanakan apa-apa aktiviti berhubung dengan penangkapan ikan. menyimpan. menyejukbeku. Menerusi Akta ini di bawah seksyen 3 memperuntukkan bahawa PBN bertanggungjawab bagi dasar am berkenaan dengan perancangan pemajuan dan penggunaan semua tanah dan bangunan. Di bawah Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976.6 Bagi kesalahan ini. menggunakan perkhidmatan nelayan asing dalam vesel tanpa kebenaran bertulis daripada Ketua Pengarah Perikanan. termasuk apajua aktiviti menyediakan. Undang-undang Malaysia. 4. PBN juga dibolehkan memberi arahan kepada Jawatankuasa Perancang Negeri (JPN) dan Pihak Berkuasa 6 7 Undang-undang Malaysia.lancang.2 Peranan Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976 Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976 merupakan satu akta yang digubal bagi melaksanakan pengawalan dan pengawalseliaan yang sepatutnya mengenai perancangan bandar dan desa di Semenanjung Malaysia dan bagi maksud yang berkenaan dan bersampingan dengannya. memproses.

jika status tanah tersebut berada dalam kategori hak milik tanah pertanian. Namun ianya bergantung kepada Pihak Berkuasa Negeri jika pihak PBN telah menukar syarat sesuatu tanah daripada tanah pertaniah kepada tanah pembangunan. Selain daripada itu. Contohnya seperti kes di Paya Terubong yang melibatkan tanah yang pada asalnya telah digazetkan sebagai tanah bukit di bawah Akta Pemeliharaan 1960. mengeluarkan tanah tersebut daripada kawasan tanah bukit dan telah diberi kelulusan oleh PBN dengan arahan tanah tersebut tidak terkecuali daripada pembangunan. jika pemaju ingin menjalankan rancangan pembangunan. Walaupun PBPT hanya diperlukan 19 . pembangunan walaupun Contohnya.Perancang Tempatan (PBPT). membenarkan rancangan struktur menetapkan bahawa tanah berkenaan boleh dibangunkan untuk perumahan atau kegunaan lain yang bertentangan dengan kategori tanah. pengurusan alam sekitar boleh dimanfaatkan dengan kuasa PBPT melalui perhatian kepada syarat-syarat yang terkandung dalam surat hakmilik tanah terutamanya apabila melibatkan PBPT pertimbangan tidak boleh permohonan kebenaran merancang. Melalui Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976. Bagi sebarang rancangan pemajuan. akta Perancangan Bandar dan Desa 1976 telah menyatakan beberapa tindakan yang perlu diambil oleh PBPT berkenaan dengan rancangan pemajuan terutamanya berkenaan memulakan pemeriksaan terhadap perkara-perkara yang mungkin menyentuh pemajuan atau perancangan pemajuan. Oleh itu. JPN dan PBPT juga hendaklah menguatkuasakan arahan PBN. PBPT perlu menganggap ianya sebagai penukaran dasar kerajaan negeri yang perlu dipatuhi walau pada dasarnya status tanah pada awalnya ialah tanah pertanian. Oleh yang demikian Lembaga Rayuan telah merujuk semula kes-kes sebelumnya yang berkaitan dan mengarahkan agar MPPP tidak menggunakan alasan tanah bukit untuk tidak membenarkan pemaju untuk tidak membangunkan tanah tersebut tetapi MPPP dibenarkan untuk mengenakan syarat-syarat yang munasabah untuk menghapuskan kesan buruk yang berkemungkinan berlaku akibat daripada topografi tanah curam. Tanah ini tidak dibenarkan dimajukan sebagai tanah Pemaju telah memohon untuk pembangunan seperti yang termaktub dalam Rancangan Sturktur Majlis Perbandaran Pulau Pinang (MPPP). mereka perlu mengemukakan permohonan menukar kategori kegunaan tanah iaitu dariapda tanah pertanian kepada pembangunan.

calapo dan keledek hiasan. Tanaman penutup bumi ini berfungsi sebagai menutup permukaan tanah bagi mengurangkan kelajuan larian air dan mengurangkan daya timpaan hujan. Antaranya adalah dengan pelaksanaan amalan pengurusan strategik. Penilaian Impak Alam Sekitar (EIA) serta pendidikan alam sekitar dan kempen kesedaran.1 Peranan Amalan Pengurusan yang Strategik 4. Pembinaan teres di tebing adalah berfungsi bagi mengelakkan air hujan mengalir deras menerusi lereng bukit dan ianya juga berfungsi bagi memperlahankan larian air bagi mengelakkan arus air yang deras menghakis tanah di tebing. Bagi pertanian yang melibatkan kawasan berbukit seperti ladang getah dan kelapa sawit.1 Mencegah Hakisan Terdapat beberapa langkah bagi mencegah dan mengawal hakisan tanah oleh air antaranya ialah dengan menanam tanaman penutup bumi seperti tanaman kekacang contohnya daripada jenis centro. Kaedah yang kedua ialah dengan membuat teres di tebing tanah. Setelah itu. peuro. mereka juga dibenarkan untuk memeriksa kawasan yang berhampiran jika perlu sebagai asas untuk perancangan kawasan PBPT. pihak-pihak kerajaan dan bukan kerajaan seperti Badan-badan Bukan Kerajaan (NGO) turut melaksanakan pelbagai program yang dapat membantu mengurangkan masalah pencemaran air dan memupuk kesedaran dalam diri masyarakat.1.2. 20 . PBPT perlu menyampaikan Laporan Pemeriksaan dan draf rancangan struktur untuk kelulusan JPN. 4.untuk menjalankan pemeriksaan di kawasannya.2. adalah digalakkan penanaman mengikut kontur bagi menghalang air mengalir turun sepanjang lereng bukit.2 Langkah Bukan Statut Dalam usaha menggalakkan kepada cintai alam sekitar. 4. Hal ini bermaksud bahawa penyediaan rancangan struktur adalah wajib atau obligatori iaitu bukan opsional.

rawatan secondary dan rawatan tertiary. Melalui tiga peringkat untuk mengawal air kumbahan industri ialah dengan mengawal selia punca air kumbahan di sesebuah kilang. Sungkup ini dibuat dengan meletakkan bahan di permukaan tanah bagi melindungi pernukaan tanah daripada ditimpa hujan secara langsung. menurunkan suhu tanah. mengurang dan meminimumkan kesan air kumbahan supaya ia boleh digunakan sebagai air berkualiti kepada alam sekitar.2. Antara kebaikan kaedah sungkup ini ialah bagi mengelakkan hakisan tanah. air kumbahan sebelum dirawat untuk dibuang dengan menggunakan cara rawatan berbeza atau air kumbahan boleh dirawat secara penuh di kilang sama ada ia kemudian diguna semula atau dibuang terus. Terdapat tiga peringkat dalam proses rawatan air kumbahan iaitu rawatan primary. Bagi menangani isu pencemaran air.2 Mengawal Air Mengawal air atau mengawal pencemaran air boleh dilakukan dilaksanakan dengan melakukan rawatan air kumbahan. daun kelapa dan plastik.Kaedah membuat sungkup juga dapat menghalang daripada berlakukanya hakisan tanah di lereng bukit. 4. Tujuan rawatan air kumbahan ialah bagi mengurangkan bahaya supaya air selamat digunakan oleh manusia selain daripada menghilangkan terus. mengelakkan tanah padat. Antara bahan yang boleh digunakan dalam kaedan membuat sungkup ini ialah rumput kering. Rawatan ini adalah proses bahan pejal diasingkan dan ditukar daripada bahan pepejal kepada bahan mineral. Selain itu. memulihara kelembapan tanah dan juga megelakkan pertumbuhan rumpai. ia melibatkan keprihatinan dan kerjasama daripada pelbagai pihak termasuklah 21 . kaedah membina sistem peparitan juga dapat memindahkan air berlebihan bagi mengelakkan berlakukan kejadian banjir. Kaedah-kaedah lain yang boleh digunakan bagi mengawal hakisan tanah ialah menanam tanaman secara jalur bagi menghalang air dari mengalir terus sepanjang kawasan curam.1.

Dalam melaksanakan sesuatu projek. sektor perhutanan iaitu berkaitan dengan aktiviti pembalakan. sektor perikanan.org/wiki/Rawatan_air 22 . program pertanian yang memerlukan penempatan semula adalah melebihi 100 buah keluarga dan projek pembangunan estet yang berasaskan pertanian. tebus guna tanah. industri 8 dan masyarakat untuk meminimumkan pencemaran alam sekitar.2 Penilaian Impak Alam Sekitar (EIA) EIA merupakan satu pendekatan yang meyeluruh atau holistik ke arah pengurusan alam sekitar yang melibatkan kawalan dan perancangan sumber jaya agar wujud keseimbangan antara kepentingan projek pembangunan dengan pemeliharaan dan pemuliharaan alam sekitar yang berkualiti. pembinaan infrastruktur seperti lebuh raya serta pembinaan pelabuhan. pengusaha kilang.2.wikipedia. bidang perumahan.kerajaan.ms. Diperoleh pada 31 Ogos 2010 daripada laman web: http://www. Projek tersebut harus mendapat kelulusan EIA iaitu dalam beberapa aktiviti dan kriteria pembangunan yang memerlukan laporan bagi kertas kerja sesuatu projek yang akan dijalankan. Tujuan ianya dilakikan adalah untuk memastikan pengusaha dapat mematuhi 8 Rawatan Air. Di samping itu. Contoh dalam sektor pertanian yang memerlukan pengusaha untuk mematuhi syarat yang telah ditetapkan iaitu skim kemajuan tanah yang melebihi 500 hektar. pemaju mestilah menyediakan laporan EIA yang lengkap untuk diteliti dan mendapatkan kelulusan oleh pihak berkuasa iaitu Ketua Pengarah Jabatan Alam Sekitar (JAS) terlebih dahulu sebelum sesuatu projek pembangunan khususnya projek mega yang hendak dijalankan. 4. Hal ini kerana pihak berkuasa boleh menangguh atau membatalkan sesuatu projek jika tidak menepati kehendak dan syarat yang telah ditetapkan dalam EIA. Hal ini kerana kerugian EIA adalah satu proses pencegahan alam daripada akibat berlakunya kesilapan kemerosotan kualiti alam sekitar yang bertujuan bagi mengelakkan berlakunya besar khususnya terhadap sekitar perancangan dan pelaksanaan sesuatu projek pembangunan yang tidak terancang dan tersusun serta tidak memenuhi standard piawaiannya. industri berat iaitu petrokimia. terdapat beberapa lagi projek yang memerlukan kelulusan dari pihak EIA sebelum ianya dapat dilaksanakan seperti pembinaan saliran pengairan.

Media massa 23 . mereka perlu diterapkan ilmu tersebut daripada usia yang muda dan cara yang terbaik adalah melalui pendidikan formal. Bagi membentuk rakyat yang prihatin terhadap alam sekitar. Pembangunan Lestari. majalah.3. 4. pendidikan alam sekitar wujud melalui kursus-kursus seprti Sains Alam Sekitar.2.3 Peranan Pendidikan Alam Sekitar dan Kempen Kesedaran 4.2.1 Pendidikan Formal Kurikulum sama ada di sekolah dan institusi pengajian tinggi dapat memberi didikan awal kepada pelajar mengenai pengurusan alam sekitar. televisyen dan radio serta internet. mereka akan sedar mengenai kepentingan kualiti alam sekitar yang tinggi dikekalkan.2. Tanggungjawab untuk menjamin sebuah negara yang bersih dan tidak tercemar bukan sahaja dipikul oleh kerajaan sematamata tetapi juga wajar dipikul oleh semua pihak. 4. Biologi Persekitaran.3. Ia kemudian diteruskan diperingkat menengah melalui matapelajaran sains seperti Pada peringkat pengajian tinggi.2 Pendedahan Media Massa Pendidikan alam skitar bagi masyarakat umum pula disampaikan melalui media massa. Melalui kesedaran yang wujud dalam diri individu. Pendidikan mengenai alam sekitar ini perlu kerana dapat membentuk sikap positif diri terhadap alam sekitar. Pembangunan Wilayah dan Perbandaran Di Malaysia. Media massa yang memainkan peranan penting dalam menyampaikan pendidikan ini ialah surat khabar. Pendidikan alam sekitar mula diperkenalkan secara formal pada peringkat rendah melalui Kurikulum Bersepadu Sekolah Rendah (KBSR) dalam matapelajaran Alam dan Manusia.prinsip pembangunan berterusan agar penglestarian alam semula jadi untuk generasi akan datang dapat dikekalkan. Hal ini kerana mereka sudah mengetahui natijah daripada perbuatan yang tidak bertanggungjawab daripada pencemaran alam sekitar. Biologi.

3. Ia juga sebagai langkah untuk menapis debu yang berterbangan di udara. Melalui Kempen Cintai Sungai 24 . Penanaman pokok-pokok bunga akan mencantikkan pemandangan dan landskap sesuatu kawasan. Antara media massa yang aktif membuat pendedahan mengenai isu alam sekitar ialah melalui majalah. 4.3 Kempen Alam Sekitar Pihak kerajaan. Selain itu. Tumbuhan hijau juga penting untuk mengurangkan kandungan oksigen yang boleh menyebabkan kesan rumah hijau. surat kahbar dan televisyen contohnya seperti TV3 yang menerbitkan program Aduan Rakyat dan juga NTV7 yang mengendalikan program Talian Hayat.amat memainkan peranan yang penting dalam membentuk corak pemikiran masyarakat. Kempen Kitar Semula dapat menggalakkan pengguna untuk mengitar semula bahan yang boleh diguna semula dan secara tidak langsung langkah ini dapat mendidik peserta agar berjimat cermat. swasta dan NGO banyak mengadakan kempen serta ceramah mengenai kesedaran mengenai alam sekitar bagi membuka mata masyarakat. membersihkan kawasan yang kotor dan sebagainya. Menerusi kempen-kempen ini. pendedahan yang dilakukan melalui media massa mengenai isu pencemaran akan menyebabkan masyarakat umum lebih berhati-hati dalma menangani masalah pencemaran. Antara kempen-kempen yang diadakan ialah Kempen Cintai Sungai Kita. Oleh itu. Program Sahabat Alam pula telah menjalankan pelbagai aktivit seperti menanam pokok-pokok bunga. Sahabat Alam dan pelbagai lagi. Penyertaan masyarakat dalam sesuatu kempen untuk melindungi alam sekitar adalah sesuatu yang sihat dan amat digalakkan. peserta-perserta akan diajar mengenai kepentingan menjaga alam sekitar dan cara-cara menguruskan sisa buagnan supaya hanya mendatangkan pencemaran yang minimum kepada alam sekitar. Kempen-kempen seperti ini mampu memberi kesan yang medalam terhadap peserta-pesertanya. Kempen Kitar Semula.2.

2 Prinsip IWRM Prinsip IWRM yang pertama adalah air merupakan sumber yang terhad dan terdedah kepada pencemaran. 5. 5. kesedaran dalam diri setiap individu perlu dipupuk dari semasa ke semasa kerana mereka merupakan pengguna tetap sumber air ini. pelbagai aktiviti telah dijalankan untuk membersihkan kawasan sungai. mereka juga menanamkan kesedaran kepada penduduk tempatan tentang kepentingan sungai. Penglibatan semua pihak dalam menjayakan projek pengurusan sumber air mampu untuk menjamin kualiti air. Kaedah ini sebagai usaha untuk menyepadukan pengurusan sumber asli secara umum dan dapat menyepadukan polisi yang akan memperbaiki penggunaan air. Prinsip kedua adalah pembangunan dan pengurusan seterusnya menjadi satu kaedah penyertaan. projek perikanan dan pembinaan jalan raya.Kita pula. IWRM melibatkan persepaduan pengurusan semua sumber air iaitu air permukaan. Selain daripada kegiatan membersihkan sungai. Hal ini menjelaskan bahawa sumber air di Malaysia sudah berkurangan kerana sudah dicemari dengan pelbagai faktor. air-tanah dan ‘interface’ dengan air masin. mengelakkan kemerosotan tanih serta menggalakkan ‘conservation of biological diversity’.0 PENGURUSAN STRATEGIK 5.1 Pengurusan Sumber Air Bersepadu (IWRM) Pengurusan Sumber Air Bersepadu (IWRM) adalah satu kaedah pengurusan air secara cekap dan berkesan bagi mengatasi masalah-masalah yang dihadapi. pengurusan sumber asli yang lain seperti tanah dan tumbuhan asli. 25 . Perkara tersebut berpunca dari aktiviti manusia yang membuka kawasan hutan untuk dijadikan bandar yang membangun dengan pembangunan perumahan. Oleh yang demikian.

5. IWRM seharusnya mencari penaja bagi setiap penyelidikan yang akan dijalankan.Prinsip ketiga menyatakan wanita harus memainkan peranan penting dalam menguruskan sumber air. LUAS turut menjalankan penyelidikan ke atas intgerasi pengurusan tadahan di Sungai Damansara. Maka dengan itu. Penyelidikan yang dijalankan oleh LUAS ini adalah bertujuan untuk memperbaiki struktur tadahan yang terdapat di Sungai Damansara.3 Pelaksanaan IWRM di Malaysia IWRM merupakan salah satu pengurusan sumber air bersepadu yang berterusan oleh institusi pentadbiran yang mempunyai fungsi bahagian dalam kerajaan serta agensi-agensi pembangunan antarabangsa yang bersama-sama membangunkan perancangan dan pengurusan sumber yang diperlukan IWRM. maka nilainya menjadi lebih tinggi dari kebiasaan. Hal ini bertujuan untuk membantu menampung kos-kos yang wujud dalam 26 . Oleh itu. Contohnya dapat dilihat dalam pelaksanaan Autoriti Pengurusan Air di Selangor. 1999. Autoriti yang dibentuk oleh IWRM ini dikenali juga sebagai Lembaga Urus Air Selangor (LUAS) bermula pada 1 Ogos 2000.4 Isu/Cabaran/Masalah dalam Pelaksanaan IWRM Dalam melaksanakan sesuatu projek. Prinsip keempat pula adalah air mempunyai nilai ekonominya. wanita-wanita perlu mempunyai kesedaran yang tinggi dan penggunaan berhemah dalam menjimatkan penggunaan air agar ianya tidak terus berkurangan. IWRM menyifatkan air mempunyai nilai ekonominya kerana kualiti air bersih pada masa kini semakin terjejas dengan pelbagai pencemaran yang berlaku akibat sikap manusia yang tidak bertanggungjawab dalam menlaksanakan tanggungjwab sebagai khalifah dimuka bumi. Wanita merupakan individu yang kerap menggunakan sumber air dalam urusan memasak. Mengikut konsep apabila sesuatu sumber yang terdapat dibumi berkurangan. Peranan LUAS adalah seperti menyerap dan mengimplementasikan IWRM tahap lembangan sungai antara kawasan Selangor. pihak LUAS perlu mengenalpasti terlebih dahulu mengenai isu kualiti air dan banjir kilat dianatara kawasan tadahan tersebut. Konsep tersebut telah disokong oleh Akta Autoriti Pengurusan Sumber Air Selangor. Oleh yang demikian. Di samping itu juga. membuat kerja rumah. Oleh yang demikian. IWRM perlu membuat persediaan dari segi peruntukan dana kewangan sejak dari awal penubuhannya. 5. memulihara sumber air kawasan pinggir pantai dan alam sekitar serta sebagai satu sistem pengurusan dan penguatkuasaan diperingkat negeri. peruntukan kewangan perlulah mencukupi agar segala yang dirancang dapat dilaksanakan dengan jayanya dan sempurna.

pelancongan serta projek pembinaan sehingga berlakunya pergolakan dalam sistem politik negara. 6.melaksanakan penyelidikan atau penambaikan terhadap projek pengurusan sumber air. dengan adanya tindakan yang diambil dapat menyelamatkan hidupan dimuka bumi seperti manusia. Mereka juga tidak menjalankan tanggungjawab yang telah diamanahkah oleh Allah s. flora dan fauna dari terus diancam dengan pelbagai jenis pencemaran air. pencemaran air yang berlaku juga turut mengganggu dalam menjalani kehidupan seperti membasuh. Justeru. segala usaha yang telah dan akan dijalankan seharusnya dikaji dengan lebih terperinci sama ada dapat membawa impak yang positif atau 27 . perkilangan serta pembinaan dan pelancongan yang tidak dikawal. individu sudah sedia maklum akan implikasi atau natijah yang akan diterima seperti mengganggu perjalanan aktiviti ekonomi iaitu Industri Kecil dan Sederhana (IKS). Hal sebegini juga boleh mengakibatkan kesan yang negatif kepada masyarakat khususnya seperti masalah kesihatan. ianya dapat meringankan beban yang ditanggung oleh IWRM bagi memastikan sumber air mencukupi dan bersih. pengguna juga perlu memainkan peranan yang penting dalam menjaga sumber air yang agak terhad di Malaysia. Oleh yang demikian. badan-badan bukan kerajaan (NGO) dan kerajaan perlu memainkan peranan dalam membendung punca berlakunya pencemaran air sama ada dari segi undang-undang atau bukan statut. Walaupun. Hal ini kerana kebanyakan daripada mereka suka membazirkan air sehingga ianya menjadi berkurangan. Di samping itu. Faktor ini juga telah memberikan cabaran kepada IWRM dalam mengatasi masalah pengurusan sumber air yang berlaku di Malaysia. semua pihak seperti individu. Secara tidak langsung. memasak dan mengemas rumah. Selain itu. Mereka seharusnya mempunyai kesedaran yang tinggi dalam menjimatkan penggunaan sumber air. terutamanya bagi wanita yang bergelar suri rumah. semua penghuni di muka bumi perlu mempunyai kesedaran yang tinggi mengenai kepentingan sumber air dalam kehidupan seharian.t untuk menjaga dan menggunakan sumber alam yang dianugerahkan serta dipinjamkan kepada umatnya ini dengan berhemah. Di samping itu. Hal ini kerana punca-punca menyebabkan berlakunya pencemaran air adalah dari sikap individu dan organisasi yang tidak mempunyai kesedaran tentang kepentingan alam sekitar. Di samping itu. dengan timbulnya kesedaran dalam diri setiap individu di Malaysia dapat mengurang dan seterusnya menghapuskan masalah pencemaran air yang berlaku pada masa kini. Maka dengan itu.0 KESIMPULAN Secara keseluruhannya. sekunder dan tertier seperti aktiviti penternakan.w. pencemaran air ini juga berpunca dari sumber-sumber primer.

namun bukan semua masyarakat di Malaysia mempunyai kesedaran dalam diri. walaupun kita didedahkan dengan bahaya pencemaran melalui kempen-kempen. dasar-dasar serta undang-undang yang telah di warwarkan kepada umum. Contohnya seperti usaha yang telah dijalankan oleh pihak kerajaan iaitu Pengurusan Air Bersepadu (IWRM) bagi memastikan sumber air yang disalurkan kepada masyarakat adalah pada kadar yang tidak membimbangkan penggunaannya. 28 . namun masyarakat tidak mengaplikasikannya. jika pelbagai usaha oleh pihak kerajaan dan bukan kerajaan rangka serta laksanakannya. Walau bagaimanapun.negatif terhadap pelaksanaannya. ibarat mencurah air ke daun keladi sahaja iaitu segala usaha ini hanyalah sia-sia sahaja. Kebanyakan daripadanya masih bersikap seperti tidak acuh dengan usaha yang telah dijalankan oleh pelbagai badan dan pihak yang berwajib dan bertanggungjawab dalam menjaga alam sekitar. Hal ini kerana.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful