INDUSTRI KECIL DAN SEDERHANA (IKS) DAN E-DAGANG: SATU KAJIAN AWAL Sarmila Md Sum & Faridahanum Othman Universiti

Kebangsaan Malaysia e-mail: sarmila@pkrisc.cc.ukm.my Tel:603-89213128 Abstrak: Industri Kecil dan Sederhana (IKS) merupakan tulang belakang kepada sektor perindustrian negara. Atas alasan ini tumpuan khusus harus diberikan kepada industri ini bagi memastikan kekuatan dan perkembangannya dapat diteruskan sejajar dengan pemulihan ekonomi rantau ini. Dalam era perkembangan teknologi maklumat E-Dagang dianggap dapat membantu perkembangan IKS dengan lebih pesat lagi. Kajian ini cuba melihat sejauh mana IKS telah melaksanakan E-Dagang. Sebanyak 20 buah IKS yang beroperasi di Taman Industri Selaman, Bandar Baru Bangi, Selangor telah dipilih sebagai responden. Hasil kajian mendapati bahawa sebanyak 60 peratus IKS telah menggunakan E-Dagang dalam urusan perniagaan mereka. Namun begitu hanya 30 peratus sahaja yang menggunakan E-Dagang untuk urusan selain daripada pemasaran produk. Faktor utama yang menyumbang kepada perlaksanaan E-Dagang adalah merupakan peningkatan keupayaan untuk mendapat maklumbalas dari pelanggan dengan segera selain daripada penjimatan kos, perluasan pasaran dan juga saranan kerajaan manakala sebab utama kepada E-Dagang tidak digunakan adalah kerana tiada kemahiran, belum memerlukan buat masa ini, tidak bersesuaian dengan aktiviti organisasi dan juga kerana tiada minat oleh pengusaha untuk melaksanakannya. Usaha yang lebih banyak perlu dijalankan oleh pihak yang berkenaan bagi memperluasakan lagi pemahaman dan kemahiran para pengusaha terhadap E-Dagang sebagai usaha memajukan serta meningkatkan keupayaan industri ini bersaing terutama sekali dalam era ekonomi global. PENGENALAN Kesedaran tentang kepentingan Industri Kecil dan Sederhana ( IKS ) hanya menonjol dalam tiga dekad kebelakangan ini. Malah negara maju seperti Amerika Syarikat sendiri mula menyedari tentang hakikat tersebut pada penghujung tahun 1970-an. Kesedaran itu timbul ekoran daripada ketidakupayaan industri besar menyerap peningkatan guna tenaga negara. Malaysia juga tidak mahu ketinggalan dalam usahanya untuk mempromosikan IKS di negara ini. Sebelum Dasar Ekonomi Baru ( DEB ), masih belum terdapat dasar khas yang menekankan kepada kepentingan IKS secara global ( Mohd. Rosli 1994 ). Namun demikian, usaha kerajaan untuk membangunkan IKS telah bermula sejak zaman penjajahan lagi. Usaha ini diteruskan sehinggalah selepas negara mencapai kemerdekaan. Usaha-usaha yang dijalankan oleh kerajaan ini adalah antara lain bertujuan bagi meningkatkan lagi status atau kemampuan IKS untuk bersaing dengan industri-industri yang lebih besar. Melalui Rancangan Malaysia Ketujuh ( RMK-7 ) sektor IKS telah dikenalpasti sebagai sektor penting yang menjadi pendukung kepada agenda perindustrian negara. Sehubungan itu, tumpuan khusus telah diberikan kepada sektor ini untuk memastikan agar kekuatan dan perkembangannya dapat diteruskan sejajar dengan pemulihan ekonomi rantau ini ( Mohd. Sani 2000 ).Kejayaan yang telah dicapai oleh sektor IKS setakat ini perlu dikekalkan dan dipertingkatkan lagi memandangkan IKS juga merupakan tulang belakang kepada sektor perindustrian negara. Oleh yang demikian, terdapat kaedah yang

Pigneur & Seger ( 1996 ) pula mendefinisikan E-Dagang sebagai satu metodologi perniagaan yang menggunakan pengantaraan . E-Dagang merangkumi proses melihat dan meneliti barang-barang yang ingin dibeli. Di Malaysia infrastuktur teknologi maklumat ( IT ) dan budaya adalah antara penghalang utama kepada aplikasi E-Dagang. Walaupun beberapa pihak seperti kerajaan dan syarikat swasta telah membuat persediaan dari segi infrastruktur dan sistem. Lanjutan dari itu sebuah badan bertindak E-Dagang juga telah dibentuk untuk memantau kegiatan ini ( Nazif W. kegiatan E-Dagang tempatan telah mencapai angka lebih RM10 juta pada tahun 1998 dan seterusnya meningkat kepada RM35 juta pada tahun 1999. kesediaan masyarakat untuk menerima E-Dagang sebagai budaya hidup masih berada pada tahap yang rendah. E-Dagang perlu menjadi suatu budaya hidup masyarakat di Malaysia dan juga negara-negara membangun yang lain. Konsep E-Dagang adalah sama dengan konsep dagangan atau proses jual beli yang lazim dilakukan antara pembeli dan penjual. E-Dagang boleh dijalankan dalam bentuk maya sepenuhnya ataupun separuh maya. Bloch. Penggunaan teknologi maklumat yang dimaksudkan di sini ialah penggunaan E-Dagang atau Perdagangan Elektronik dalam aktiviti perniagaan. Selain dari itu.dianggap berkesan untuk meningkatkan produktiviti IKS dalam era perkembangan teknologi maklumat pada masa kini kerana penggunaan teknologi maklumat dapat membantu sektor IKS berkembang dengan lebih pesat lagi. Secara umumnya. Untuk dipraktikkan sepenuhnya. OBJEKTIF KAJIAN DAN METODOLOGI Berdasarkan kepada senario yang dibincangkan di atas. mendapat barang-barang yang diperlukan. dan membayar belian tersebut ( Mohd. Ini adalah kerana tahap keyakinan di kalangan pengguna yang masih rendah. E-Dagang Menurut Nazif ( 2003 ) E-Dagang atau perdagangan secara elektronik ialah proses pembelian. E-Dagang turut boleh berlangsung menggunakan rangkaian peribadi seperti value added networks ( VAN ) dan local area networks ( LANs ). Mengikut perangkaan. Walau bagaimanapun. penjualan ataupun pertukaran barangan. perniagaan berasaskan E-Dagang masih belum dipraktikkan sepenuhnya. perkhidmatan dan maklumat melalui rangkaian komputer. Johari 2001 ). Pengusaha kepada industri ini telah ditemubual berdasarkan kepada soalan-soalan dari borang kajiselidik. Selain melalui internet. kajian ini bertujuan untuk melihat sejauhmana E-Dagang telah dipraktiskan oleh IKS dalam urusan perniagaan mereka. kajian ini juga cuba untuk melihat faktor-faktor yang mempengaruhi implimentasi E-Dagang oleh para IKS.Di Malaysia dan negara-negara sedang membangun yang lain. Sebanyak dua puluh buah syarikat IKS yang beroperasi di Taman Industri Selaman di Bandar baru Bangi telah dipilih sebagai responden bagi tujuan kajian ini.M 2003 ). Kini kerajaan sering mewar-warkan kepentingan EDagang kepada para peniaga tempatan termasuklah pengusaha IKS. penggunaan internet di kalangan rakyat Malaysia hanya pada sekitar empat peratus.

Dalam kajian ini. Tumpuan kajian ini ialah kepada kawasan perindustrian Bandar Baru Bangi yang merangkumi seksyen 10. Definisi IKS oleh Pembangunan Kemajuan Negeri Selangor ( PKNS ) ialah dengan melihat ciri-ciri modal berbayar serta tenaga kerja. Latar Belakang Kawasan Kajian Kajian dijalankan di kawasan Perindustrian Bandar Baru Bangi yang terletak di bawah Perbadanan Kemajuan Negeri Selangor ( PKNS ). pegawai pemasaran. Negeri Selangor merupakan negari yang maju dalam sektor perindustrian dan juga merupakan zon industri yang terbesar di Malaysia. Ukuran kualitatif. kerana. pegawai akaun dan sebagainya dalam waktu atau masa yang sama. Kebanyakan pembahagian tugas yang terdapat dalam IKS adalah tidak jelas. Sudah menjadi kelaziman dalam sektor IKS. Manakala Industri Sederhana pula memiliki modal berbayar diantara RM 500 001 hingga RM 2.5 juta dan mempunyai tenaga kerja tetap diantara 51 hingga 75 orang. Ia telah dimajukan oleh PKNS pada tahun 1975 dan terletak kira-kira 25 km dari pusat bandaraya Kuala Lumpur selain daripada jaraknya yang kira-kira 40 km dari Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur ( KLIA ). Pembekal dan pelanggan bertemu dalam suasana maya untuk melakukan urusniaga dengan menggunakan teknologi internet. juruteknik. iaitu Taman Perindustrian Selaman. modal atau aset. Bagi Industri Kecil. Ini menggambarkan tahap atau saiz operasi dalam industri ini yang lazimnya adalah bersifat kecil. IKS ialah industri yang melibatkan bilangan pekerja antara 50 hingga 200 orang dan memiliki modal kurang daripada RM 2. definisi IKS yang diguna pakai adalah definisi yang dibuat oleh PKNS iaitu industri ini boleh dikenalpasti dengan melihat pada ciri-ciri yang telah dinyatakan oleh pihak PKNS. Ciri-ciri umum IKS menurut Moha Asri ( 1997 ) ialah sebuah organisasi yang sebahagian besarnya diasaskan oleh sebuah keluarga atau seseorang yang dibantu oleh beberapa orang operator pengeluaran dan pekerja am yang lain. IKS juga dapat dikenalpasti melalui pembahagian tugas dalam operasinya. KAJIAN LEPAS .5 juta. E-Dagang didefinisikan sebagai satu proses jual dan beli barangan atau produk dan perkhidmatan melalui rangkaian internet.Definisi IKS boleh dibuat berasaskan kuantitatif seperti jualan. jentera yang digunakan. juga boleh dijadikan petunjuk. Industri Kecil dan Sederhana ( IKS ) IKS atau Industri Kecil dan Sederhana merupakan salah satu sektor perindustrian yang terdapat di negara Malaysia. stok. digital dan lain-lain. modal berbayarnya adalah kurang dari RM 500 000 dan memiliki tenaga kerja tetap diantara 5 hingga 50 orang. Bagi tujuan kajian ini. seperti tingkat teknologi pengeluaran dan pengurusan. output.elektronik untuk melakukan keseluruhan transaksi perniagaan. seorang pekerja itu dapat melakukan beberapa fungsi atau tugas operasi seperti operator pengeluaran. Bandar Baru Bangi merupakan salah satu kawasan perindustrian yang terletak di Lembah Klang. bilangan pekerja.

Dengan menggunakan perkhidmatan E-Dagang. perbelanjaan percetakan untuk tujuan pengeluaran. Kelebihan tersebut termasuklah syarikat tidak lagi memerlukan saiz firma yang besar di mana saiz firma yang besar ini merupakan satu petunjuk atau jaminan kepada pengguna yang syarikat adalah kukuh dan dapat meyakinkan pengguna tentang kewujudan syarikat di pasaran. dapat mengurangkan kos promosi dan pengiklanan. syarikat tidak perlu mempunyai saiz firma yang besar bagi meyakinkan pengguna malah dengan adanya rangkaian perkhimatan talian yang kukuh dan berkesan ia boleh meyakinkan para pengguna. Beliau juga turut menyentuh kelebihan memasarkan atau mengiklankan produk melalui internet. Dengan E-Dagang maklumbalas dapat diterima dengan cepat melalui e-mail atau ruangan feedback yang disediakan oleh peniaga dalam perkhimatan E-Dagang perniagaan mereka. Selain daripada itu juga. Menurutnya lagi. organisasi dan masyarakat. Selain itu. ia merupakan salah satu jalan penyelesaian kepada pemilihan lokasi firma dimana dalam perniagaan konvensional lokasi merupakan perkara utama yang perlu difikirkan oleh usahawan bagi memulakan perniagaan mereka. syarikat dapat mempromosikan produk keluaran mereka kepada pengguna di seluruh dunia. Dengan menggunakan internet sebagai medium perniagaan mereka. penyebaran dan penyimpanan maklumat dapat dielakkan. Ia berbeza dengan perniagaan konvensional di mana maklumbalas dari pelanggan lambat dan sukar diketahui. masyarakat di negara membangun misalnya. Antaranya ialah mendapat maklumbalas pelanggan dengan cepat. perniagaan melalui internet amat sesuai untuk industri bersaiz kecil dan sederhana. dengan E-Dagang lokasi firma terletak di seluruh dunia dan capaian boleh dibuat melalui internet dari mana-mana sahaja. Melalui perkhidmatan E-Dagang. dapat menikmati barangan yang hanya dikeluarkan oleh negara maju. Cannon ( 2000 ) menyatakan bahawa. Namun demikian. Dalam kajian yang dijalankan oleh Nazif ( 2003 ) E-Dagang sememangnya memberi kebaikan kepada pengguna. Ia amat sesuai untuk industri bersaiz kecil di mana industri ini dapat bersaing dengan baik dengan industri yang lebih besar. dengan E-Dagang pengguna dapat membeli terus sesuatu produk atau perkhidmatan dari peniaga tanpa menggunakan orang tengah. Pengguna tidak lagi melihat kepada saiz sesebuah firma itu tetapi kepada produk dan perkhidmatan yang disediakan oleh perniagaan tersebut. Selain itu kelebihan yang dinyatakan oleh pengkaji ini termasuklah peniaga dapat menerima maklumbalas serta merta dari pelanggan. E-Dagang. industri bersaiz kecil dapat meluaskan pasaran ke serata dunia dan dalam masa yang sama. dengan E-Dagang firma tidak lagi beroperasi untuk mengeluarkan produk secara besar-besaran tetapi lebih memfokus kepada maklumat pelanggan serta perkhidmatan yang diberikan oleh firma kepada pelanggan. Faktor global turut diambil kira oleh pengkaji di mana melalui E-Dagang. kelebihan lain adalah berkaitan dengan pemilihan lokasi firma. mereka hanya perlu mengakses kepada rangkaian internet bagi mendapatkan barangan tersebut. Selain itu beliau turut menyatakan bahawa. kandungan iklan dapat direka bentuk mengikut . Dengan pelaburan yang rendah.Kajian lepas oleh Rosen ( 2000 ) menunjukkan terdapat 3 kelebihan utama sekiranya syarikat menggunakan E-Dagang dalam perniagaan mereka. mencari pembekal yang terbaik di kalangan pembekal yang ada dan membina rangkaian rakan niaga di peringkat nasional dan global.

perancangan pengeluaran dan mampu mendekati para pelanggan yang sedia ada dan pelanggan baru dengan cara yang paling cepat dan berkesan. Hanya terdapat 60 peratus sahaja responden yang menyatakan bahawa mereka ada menggunakan E-Dagang dalam operasi perniagaan mereka.citarasa sendiri. perhubungan dengan pelanggan. Namun begitu. Bhd. Maklumat yang diberi bertujuan untuk membolehkan pengguna membuat pilihan dengan betul. logistik dan inventori. Selain itu E-Dagang berupaya memberi maklumat yang mesra pelanggan dan terkini. Kebaikan atau manfaat E-Dagang juga dapat dilihat dalam kajian Mohd. Kajian yang dijalankan oleh Mohd Sani ( 2000 ) lebih terfokus kepada penglibatan IKS dalam perkhidmatan E-Dagang. kajian ini juga menyatakan bahawa E-Dagang dalam IKS masih kurang dimanfaatkan. Pengkaji turut menjelaskan faktor penting yang menyumbang kepada kejayaan E-Dagang seperti kemampuannya melangkaui batas-batas sempadan politik dan geografi tanpa sebarangan halangan dalam masa yang begitu singkat. Ini dapat dibuktikan dengan kajian yang dijalankan oleh Multimedia Development Corp. HASIL KAJIAN i) Tahap penggunaan E-Dagang oleh IKS Hasil kajian yang dijalankan ke atas 20 buah perusahaan IKS di Taman Industri Selaman mendapati hampir kesemua responden mengetahui tentang peniagaan secara elektronik iaitu E-Dagang. kos pengiklanan yang murah dan peniaga dapat memberi penerangan mengenai produk secara lebih terperinci. Sdn. Belian yang menepati keperluan seisi keluarga adalah menjimatkan. . tidak semua daripada bilangan responden yang ditemuramah menggunakan perkhidmatan E-Dagang dalam operasi perniagaan mereka. ( MDC ) terhadap 811 buah syarikat IKS tempatan. Perkembangan ekonomi digital kini mampu membantu para peniaga kecil dan besar untuk mengurangkan kos pembelian. E-Dagang juga mampu memberi peluang perniagaan yang berpotensi besar kepada pengusaha IKS yang ingin melibatkan diri dengan teknologi baru ini. Keadaan ini memberi peluang kepada pembeli untuk berbincang bersama ahli keluarga sebelum membuat pembelian. Kebaikan E-Dagang yang ketara ialah dari sudut memberi keselesaan membeli-belah dalam ketenteraman rumah. Kemesraan ini terletak kepada susun atur yang mudah untuk dilayari serta mempunyai penerangan untuk setiap barangan dalam laman web. Namun demikian. di mana hanya tujuh peratus sahaja syarikat IKS yang menggunakan medium ini untuk melaksanakan proses jual beli. Johari ( 2001 ).

Kaedah konvensional adalah kaedah pemasaran yang biasa digunakan seperti bersemuka dengan pelanggan. .Tidak menggunakan E-Dagang dalam urusan perniagaan 4. Mengetahui tentang E-Dagang 2. ii) Faktor-faktor yang menggalakkan penggunaan E-Dagang dalam perusahaan Hasil kajian mendapati sebanyak 41. Dengan menggunakan perkhidmatan E-Dagang. Ini kerana perkhidmatan yang dijalankan memerlukan idea dan buah fikiran daripada pengguna bagi menghasilkan sesuatu produk. Menggunakan E-Dagang dalam urusan perniagaan 3. Menggunakan E-Dagang bagi tujuan pemasaran 5. Menggunakan E-Dagang dan kaedah pemasaran konvensional 5. Tidak terdapat sebuah syarikat pun yang bergantung sepenuhnya kepada E-Dagang bagi tujuan pemasaran dan terdapat sebanyak 40 peratus syarikat yang langsung tidak menggunakan E-Dagang dalam urusan perniagaan mereka. serta penghasilan buku dan bahan bercetak merupakan antara syarikat yang menjadikan faktor ini sebagai faktor utama penggunaan E-Dagang. Menggunakan E-Dagang bagi tujuan pembelian/perkhidmatan Sumber: Hasil kajian 2005 Bilangan 20 12 8 12 12 6 Peratus (%) 100 60 40 60 60 30 Hasil kajian juga mendapati bahawa daripada 60 peratus responden yang menggunakan perkhidmatan E-Dagang hanya separuh sahaja (30%) yang menggunakannya bagi tujuan mendapatkan bekalan atau perkhidmatan selain daripada untuk tujuan pemasaran. Hasil daripada kajian yang dijalankan ke atas 12 buah perusahaan yang menggunakan perkhidmatan E-Dagang dalam perniagaan mereka. Kebanyakan daripada perusahaan yang dikaji menggunakan kedua-dua kaedah pemasaran iaitu kaedah konvensional dan perkhidmatan E-Dagang. hanya sebahagian daripada responden ini menggunakan E-Dagang untuk tujuan ini manakala sebahagian lagi tidak menggunakan E-Dagang untuk tujuan ini. E-Dagang juga turut digunakan bagi tujuan mendapatkan bekalan bahan mentah daripada pembekal lain atau supplier secara on line. antara faktor utama syarikat mereka melaksanakan E-Dagang ialah kerana maklumbalas daripada pengguna dapat diperolehi dengan kadar segera. Perusahaan-perusahaan yang menjalankan pengeluaran jenis percetakan kertas. Selain daripada menggunakan perkhidmatan E-Dagang untuk tujuan pemasaran dan mempromosikan produk dan perkhidmatan. pengiklanan dan promosi barangan yang dilakukan secara manual. Ini kerana kedua-dua kaedah ini mempunyai kelebihan masing-masing. Faktor utama yang menyumbang kepada penggunaan kedua-dua kaedah pemasaran ini adalah kerana mereka ingin mendapatkan pasaran yang lebih luas dan memperolehi pelanggan dengan lebih cepat.7 peratus responden yang menggunakan perkhidmatan E-Dagang ini menyatakan bahawa. Ini menunjukkan tahap kepercayaan yang masih rendah di kalangan pengusaha terhadap keupayaan perkhidmatan tersebut dalam menarik minat pelanggan .Jadual 1: Penggunaan E-Dagang Kategori penggunaan 1. Manakala tidak terdapat satu pun pengusaha yang menggunakan perkhidmatan E-Dagang sahaja.

Saranan dari kerajaan Sumber: Hasil kajian 2005 5 3 3 1 41.3 Kos pengiklanan juga dapat dikurangkan dengan penggunaan E-Dagang. Kebanyakan daripada tempahan-tempahan produk dan perkhidmatan dari pihak kerajaan adalah secara on line.pengusaha dapat menerima semula maklumbalas daripada pengguna dengan kadar yang segera. pengusaha perlu membina laman web E-Dagang mereka sendiri dan proses-proses pengiklanan dapat dilakukan secara on line dengan menggunakan rangkaian internet. Dengan E-Dagang. pengusaha dapat memperbaiki dan mengemaskini mana-mana kekurangan dengan segera. Dengan E-Dagang juga. Jadual 2: Faktor-faktor yang menyokong penggunaan E-Dagang dalam perusahaan Faktor-faktor Penggunaan E-Dagang Bilangan Peratus Perusahaan (%) 1. perusahaan yang dijalankan secara kecil-kecilan dapat menembusi pasaran domestik dan antarabangsa.0 8. Sebanyak 25 peratus responden yang ditemuramah menjadikan faktor ini sebagai sebab utama perusahaan mereka menggunakan perkhidmatan E-Dagang. Mereka ini sudah mempunyai pengalaman yang agak lama dalam bidang perniagaan dan menurut kumpulan responden ini dengan melaksanakan E-Dagang mereka dapat meminimumkan kos sekaligus memaksimumkan keuntungan. Selain itu pelanggan sering mengemukakan idea dan komen di dalam ruangan pesanan elektronik atau e-mail yang disediakan oleh pengusaha di dalam laman web syarikat. Sebanyak 25 peratus syarikat yang menggunakan perkhidmatan E-Dagang menjadikan faktor perluasan pasaran sebagai sebab utama penglibatan mereka dalam E-Dagang . katalog atau majalah di mana ia memerlukan kos yang agak tinggi bagi tujuan pengiklanan. Maka tidak hairanlah terdapat tiga buah responden yang ditemuramah sudah mempunyai beberapa cawangan lain di serata Malaysia Selain itu juga.0 25. Sekiranya pengusaha ingin mendapatkan tempahan produk atau .Dapat menerima maklumbalas segera dari pembeli atau pembekal 2.Dapat menjimatkan kos pengiklanan 3. faktor yang menggalakkan penggunaan E-Dagang dikalangan responden ialah saranan dan gesaan dari pihak kerajaan bagi meningkatkan keuntungan syarikat. Perusahaan-perusahaan ini kebanyakannya terdiri daripada syarikat yang sudah mendapat tempat di pasaran dan sudah mempunyai pelanggan mereka yang tersendiri. Ini sekaligus meningkatkan jumlah permintaan dan penambahan pelanggan.7 25. Ini membolehkan pengusaha sentiasa peka dengan kehendak dan permintaan pasaran dari semasa ke semasa dan membolehkan mereka mengeluarkan serta menghasilkan produk atau perkhidmatan mengikut citarasa pengguna. Keadaan ini akan dapat membantu menjadikan kualiti produk dan perkhidmatan sentiasa terkawal dan berada di dalam keadaan yang baik. Perkhidmatan E-Dagang membantu perusahaan yang mungkin tidak diketahui oleh pelanggan tentang kewujudannya di pasaran. Pengusaha dapat menjimatkan kos pengiklanan seperti percetakan sama ada di dalam surat khabar.Membantu mencapai pasaran yang lebih luas 4. Jika perkhidmatan yang diberikan oleh pengusaha mengalami kerosakan atau kesilapan. bahan bercetak.

Pengusaha ini berpendapat bagi mendapatkan pelanggan mereka terpaksa menggunakan perkhidmatan E-Dagang kerana kebanyakan daripada tempahan atau permintaan barangan daripada pelanggan kerajaan diperolehi daripada perkhidmatan ini. tidak menggunakan E-Dagang dalam mempromosikan barangan dan perkhidmatan mereka. Oleh kerana masih baru dalam dunia perniagaan dan belum mempunyai pelanggan. 25 peratus responden yang ditemubual pula. Perkhidmatan e-Perolehan adalah sama konsepnya dengan E-Dagang cuma bezanya ia digunakan oleh kesemua badan-badan kerajaan. Tidak bersesuaian dengan perniagaan 4.0 25.5 25.3 peratus syarikat menyatakan bahawa peranan atau saranan daripada pihak kerajaan menjadikan sebab utama mereka menggunakan EDagang. iii) Sebab-sebab utama tidak menggunakan E-Dagang Terdapat beberapa sebab utama yang menyebabkan 40 peratus daripada 20 responden yang ditemubual. Daripada kajian yang dijalankan. Jadual 3 Faktor utama pengusaha tidak melaksanakan E-Dagang Faktor utama Bilangan Peratus ( % ) Perusahaan 1. syarikat ini terdiri daripada mereka yang baru menceburkan diri dalam bidang perniagaan. Ini kerana pihak kerajaan menggunakan perkhidmatan e-Perolehan sebagai medium utama bagi urusan perniagaan terutama untuk mendapatkan bahan-bahan keperluan mereka dalam kuantiti yang banyak dengan harga yang berpatutan. Sebanyak 8. Belum diperlukan lagi buat masa sekarang 3. Contohnya. Tidak mempunyai kepakaran 2. menyatakan sebab utama mereka tidak menggunakan perkhidmatan E-Dagang adalah kerana perniagaan yang dijalankan itu tidak bersesuaian dengan konsep perkhidmatan E-Dagang. Mereka tidak melaksanakan EDagang kerana tidak mempunyai asas dalam bidang pemasaran secara on line. maka mereka perlu menggunakan perkhidmatan EDagang bagi mengatasi masalah mendapatkan pelanggan.0 12. Oleh .perkhidmatan dari pihak kerajaan mereka perlu bersedia melaksanakan E-Dagang.5 Sebanyak 37.5 peratus responden menyatakan bahawa mereka tidak mempunyai kepakaran dalam bidang Teknologi Maklumat ( IT ). Tiada minat dalam bidang ini Sumber: Hasil kajian 2005 3 2 2 1 37. bagi mereka sekiranya tidak mempunyai kepakaran maka tidak perlulah mereka melaksanakannya kerana takut untuk menghadapi risiko-risiko yang berpunca akibat daripada kelemahan mereka dalam bidang ini. sebuah syarikat yang menjalankan perniagaan membuat komponen-komponen kecil yang terdapat di dalam mesin-mesin tertentu merasakan untuk mendapat tempahan dari pelanggan kaedah yang digunakan adalah dengan bersemuka secara fizikal di mana pelanggan akan berbincang dengan pengusaha akan reka bentuk sesuatu komponen yang diinginkan. Oleh yang demikian. Temubual selanjutnya dengan para responden ini mendapati bahawa sebahagian dari mereka menyatakan bahawa usia mereka telah agak lewat untuk mempelajari cara baru dalam melaksanakan perniagaan.

Faktor menerima maklumbalas segera dari pelanggan dan juga pembekal adalah merupakan faktor utama kebanyakan para responden menggunakan E-Dagang dalam operasi mereka. Namun begitu. Walaupun terdapat beberapa kebaikan yang didapati dalam melaksanakan E-Dagang. Selain dari itu. namun syarikat beliau lebih senang dengan cara operasi sedia ada dan belum mempunyai perancangan langsung untuk melaksanakan E-Dagang baik bagi tujuan pemasaran ataupun tujuan yang lain. Akhir sekali terdapat seorang pengusaha yang mewakili 12. Tidak terdapat sebuah industri pun yang menggunakan E-Dagang sepenuhnya. Hanya 30 peratus daripada responden yang telah menggunakan E-Dagang bagi tujuan mendapatkan bekalan atau perkhidmatan sebagaimana yang telah dinyatakan oleh Nazif (2003) bahawa E-Dagang dapat membantu mendapatkan pembekal yang terbaik dan juga membina jaringan perniagaan. Faktor ini juga dinyatakan oleh Rosen (2000) sebagai salah satu kelebihan utama E-Dagang berbanding dengan operasi perniagaan konvensional. E-Dagang bukan dijadikan sebagai medium utama untuk memasarkan produk mereka di pasaran. Pengusaha ini lebih berminat dan lebih senang menggunakan kaedah pemasaran secara konvensional. PERBINCANGAN Kajian awal terhadap 20 buah syarikat IKS di Industri Selaman Bandar Baru Bangi ini mendapati bahawa penggunaan E-Dagang di kalangan industri agak memberangsangkan jika dibandingkan dengan kajian yang telah dijalankan oleh Mohd Sani (2000) kerana 60 peratus daripada syarikat yang dipilih telah memulakan E-Dagang. Mereka berpendapat bahawa E-Dagang hanya akan digunakan dalam operasi perniagaan apabila syarikat telah kukuh dari segi kewangan dan juga pasaran. EDagang yang dilaksanakan sebahagiannya hanyalah untuk tujuan pemasaran sahaja. syarikat ini juga mempunyai tujuan untuk berurusniaga dengan pihak kerajaan . Manakala sebanyak 25 peratus responden menyatakan bahawa perkhidmatan E-Dagang ini belum diperlukan lagi oleh syarikat buat masa sekarang. Namun begitu. dan belum bersedia untuk menggunakan perkhidmatan EDagang.5 peratus daripada bilangan responden yang ditemubual tidak mempunyai minat untuk melaksanakan E-Dagang. Hanya terdapat sebuah syarikat sahaja yang melaksanakan EDagang kerana saranan kerajaan. Majoriti daripada responden yang menggunakan E-Dagang juga melaksanakan usaha-usaha pemasaran secara konvensional. Ini kerana ada diantara syarikat-syarikat ini yang baru beroperasi untuk beberapa tahun dan perniagaan mereka masih belum kukuh lagi. sebaliknya hanya sebagai medium atau alat untuk memperkembangkan lagi pasaran mereka sedia ada. faktor penjimatan kos dan juga keupayaan untuk mendapatkan pasaran yang lebih luas juga merupakan antara faktor utama yang mendorong pengusaha untuk melaksanakan E-Dagang.yang demikian mereka merasakan perkhidmatan E-Dagang tidak sesuai digunakan bagi tujuan ini.

diharap pengusaha-pengusaha IKS akan lebih sedar tentang kepentingan dan manfaat tersebut kerana ia dapat membantu para pengusaha meningkatkan serta memajukan lagi perusahaan mereka selain daripada membantu mereka bersaing dalam pasaran yang lebih besar. namun masih ada pengusaha IKS yang belum sedar tentang manfaat ini. Walaupun ada dikalangan pengusaha IKS menggunakan E-Dagang dalam perusahaan mereka. Keadaan ini menunjukkan terdapatnya alasan yang berkaitan dengan kekurangan kemahiran oleh pengusaha dalam usaha untuk melaksanakan E-Dagang. Selain daripada itu. dan juga perniagaan yang dijalankan tidak sesuai untuk dilakasanakan secara E-Dagang. Program-program untuk meningkatkan pemahaman dan kemahiran terhadap E-Dagang perlu diperluaskan kepada para pengusaha IKS supaya mereka lebih memahami konsep ini dan dapat mengambil manafaat daripada peluang E-Dagang terutama sekali dalam menangani isu perniagaan dalam ekonomi global sekarang ini. segala urusan yang membabitkan cetakan boleh dijimatkan dengan menggunakan perkhidmatan E-Dagang. faktor utama yang menjadi alasan untuk tidak melaksanakannya adalah kerana tidak mempunyai kepakaran dalam bidang teknologi maklumat (IT) dan seterusnya kemahiran dalam melaksanakan E-Dagang. Selain dari itu terdapat juga para pengusaha yang merasakan bahawa E-Dagang masih belum diperlukan oleh organisasi mereka. Walaupun banyak kajian yang menyatakan bahawa E-Dagang banyak memberi manfaat kepada pengusaha IKS. Oleh yang demikian. Namun begitu terdapt juga faktor lain yang seolah-olah memperlihatkan keadaan reluctant para pengusaha untuk melaksanakan E-Dagang. Seperti mana yang telah dibincangkan oleh Cannon ( 2000 ) perkhidmatan E-Dagang dapat membantu pengusaha industri bersaiz kecil dan sederhana dalam menjimatkan dan mengurangkan kos promosi dan pengiklanan. Faktor ini mungkin dapat diatasi jika para pengusaha didedahkan dan diberi peluang serta digalakkan untuk memiliki kemahiran tersebut. kajian lepas banyak menyatakan bahawa E-Dagang dapat meningkatkan keuntungan syarikat dengan meminimumkan kos-kos perniagaan seperti kos pengiklanan. KESIMPULAN DAN CADANGAN Perkhidmatan E-Dagang boleh disamakan juga dengan paperless commerce iaitu perdagangan tanpa menggunakan kertas. namun ia masih lagi di tahap sederhana. kos logistik. Selain dari itu terdapat juga penguasaha yang menyatakan sebab utama E-Dagang tidak dipraktiskan kerana tidak mempunyai minat terhadap gaya perniagaan tersebut. Semangat ‘berani menanggung risiko’ perlu ada pada setiap pengusaha IKS bagi memperolehi kejayaan kemajuan Pihak-pihak yang terlibat dalam membangunkan lagi IKS negara perlu perihatin terhadap faktor-faktor yang menjadi penyumbang kepada para pengusaha tidak mempraktiskan E-Dagang. kos tenaga kerja dan tidak ketinggalan dapat menjimatkan masa. Dalam erti kata lain.Bagi para pengusaha yang tidak mempraktiskan E-Dagang dalam urusan perniagaan mereka. E-Dagang dapat membantu pengusaha menjimatkan kos-kos yang berkaitan dengan percetakan kerana melalui EDagang. . Ini menunjukkan tahap keyakinan dan penerimaan pengusaha-pengusaha terhadap sesuatu teknologi itu dianggap masih kurang. E-Dagang masih lagi dianggap sebagai ‘baru’ dikalangan mereka sedangkan perkhidmatan E-Dagang ini sudah lama bertapak di pasaran dunia.

1999. Torondo: University of California. IKS perlu sertai E-Dagang. November: 17-19. Mohd Sani. Industri kecil dan sederhana di Sarawak. Mohd Johari. September: 49-50.B. Moha Asri. Kotler. April: 45-46. September: 17-18. September: 49-50. gaining competetive advantage and some research issue. Jun: 45-46. Laporan Ringkas Pembangunan Bandar Baru Bangi. 1997. A survival guide for business managers. Dewan Ekonomi. Mohd Sani. Dewan Masyarakat.com/nikzafri/artikelpnet. New Jersey: Prentice Hall. Manfaat E-Dagang.M.RUJUKAN Azlina Uzir. Dewan Ekonomi. 2000. M. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Nazif. J.htm 30 Disember 2004. 2003. Athens: Mc Graw Hill Kalakota. 1979. United State of America: AMACOM. . 1994. 2002. E-Dagang: Buka peluang perniagaan baru. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. R. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. E-Dagang: Konsep dan aplikasi. (tanpa tarikh). Dewan Ekonomi. E-Dagang dalam IKS: Masih kurang dimanfaatkan. Pigneur. Make your website work for you. 1995. United State of America: Mc Graw Hill Chamhuri Siwar.http://www. A. 2000. Cannon. 1999. A. 2000. 1996. Mei: 19-20. & Armstrong. Mohd Rosli. Reading in electronic commerce. P. 2000. Internet WWW & E-Dagang. How to convert your online into profit. Bloch. Principle of marketing. 2001. Isu-isu ekonomi. The E-Commerce question & answer book. 1997. Dewan Ekonomi. Cabaran dan peluang dalam era maklumat. Industri kecil dan sederhana di Malaysia. G. W. 2000. R. & Whinston. Dewan Ekonomi. Y & Seger.geocities. Texas: Addison Wesley Longman. Dewan Ekonomi. Rosen. Nik Zafri. Kepentingan IKS kepada ekonomi negara. On the road of electronic commerce: A business value framework. A. 2001. (atas talian). Ibrahim Abu Shah. The dynamics of mass communication: Media in the digital age. Pembangunan Kemajuan Negeri Selangor ( PKNS ) Mat Hasan Esa. Joseph.

http://www.miti.usahawan. ( tanpa tarikh ).( atas talian ).my 23 Disember 2004.75. http://202. IKS dan perindustrian. ( tanpa tarikh ).php 28 Disember 2004. ( tanpa tarikh ). ( tanpa tarikh ) Industri kecil dan sederhana di Selangor.my/E-Dagang 28 Disember 2004.com.gov. ( tanpa pengarang ).my/internet/laman/web. ( atas talian ).htm 30 Disember 2004. IKS Selangor. . ( tanpa pengarang ).41. http://www. ( atas talian ). http://www. ( tanpa pengarang ). ( atas talian ). Usahawan dan E-Dagang.selangor.185/Selangordagang/modules.gov.( tanpa pengarang ).