HUBUNGAN KEPENDUDUKAN DENGAN SUMBER Pengenalan 1. Jumlah penduduk di negara -negara di dunia adalah berbeza-beza. 2.

Jumlah penduduk disesebuah negara di dunia boleh dikategorikan kepada tiga jenis iaitu: (a) Penduduk berlebihan (b) Penduduk optimum (c) Kurang penduduk 3. Negara penduduk berlebihan bermaksud sesebuah negara mempunyai saiz penduduk yang terlalu besar sehingga sumber alamnya tidak dapat menampung keperluan penduduk dengan secukupnya. 4. Negara penduduk optimum bermaksud sesebuah negara mempunyai saiz penduduk yang dapat menggunakan sumber alamnya dengan sepenuhnya dan menikmati taraf hidup yang paling tinggi. 5. Negara kurang penduduk bermaksud sesebuah negara mempunyai saiz penduduk yang kecil berbanding dengan sumber alamnya yang banyak tetapi ti dak dapat digunakan dengan sepenuhnya oleh penduduknya. 6. Sesebuah negara dianggap mempunyai penduduk berlebihan apabila sumber alamnya tidak cukup untuk menampung keperluan penduduk yang ramai. 7. Ciri-ciri penduduk berlebihan: (a) Saiz penduduknya amat besar, iaitu melebihi 100 juta orang. (b) Kepadatan penduduk melebihi 200 orang sekilometer persegi. (c) Sumber alam yang sedia ada tidak mencukupi untuk memenuhi keperluan bilangan penduduk yang ramai. (d) Taraf hidup yangrendah (e) Taraf teknologi yang rendah (f) Kadar pengangguran yang tinggi (g) Kekurangan kemudahan awam dan perkhidmatan sosial. 8. Negara-negara yang mempunyai penduduk berlebihan ialah seperti India, Bangladesh, Ethiopia, Pakistan dan China. 9. Faktor-faktor yang mempengaruhi penduduk berlebihan: (a) Taraf kesihatan yang rendah (b) Hasil produktiviti rendah (c) Taraf pendidikan yang rendah (d) Anak yang ramai (e) Migrasi penduduk tinggi (f) Taraf teknologi rendah 10. Taraf kesihatan yang rendah menyebabkan kadar kelahiran meningkat dan kadar kematian juga meningkat. Ini disebabkan oleh kadar pertambahan penduduk yang ramai menyebabkan kemudahan kesihatan tidak mencukupi. 11. Kegiatan ekonomi utama penduduk ialah pertanian dan menyebabkan hasil produktiviti negara rendah kerana bergantung kepada tenaga buruh manusia. 12. Penduduk mempunyai taraf pendidikan yang rendah dan kadar buta huruf yang tinggi. 13. Penduduk tidak mengamalkan perancangan keluarga kerana mereka suka mempunyai anak yang ramai supaya dapat membantu mereka dalam kerja pertanian.

22. Migrasi penduduk luar bandar ke kawasan bandar selalu berlaku kerana untuk mendapatkan lebih banyak peluang pekerjaan yang menawarkan kadar upah yang tinggi. Bagi mengata si masalah ini empangan telah dibina untuk meningkatkan bekalan air. Kesan-kesan Yang Penduduk Berlebihan dan Kurang Penduduk 1. Negara-negara yang mempunyai kurang penduduk ialah seperti Kanada. Negara-negara yang mempunyai penduduk berlebihan akan memberi kesan terhadap keperluan kependudukan di negaranya. Negara-negara penduduk berlebihan akan m engalami masalah kekurangan makanan. 19. 23. Penduduk lebih mementingkan kehidupan dan sentiasa berusaha untuk meningkatkan taraf hidup mereka. Penduduk mementingkan kerjaya dan mengamalkan perancangan keluarga untuk mengehadkan bilangan anak. Ciri-ciri kurang penduduk: (a) Mempunyai keluasan tanah yang besar tetapi bilangan penduduk sedikit. 18. Australia dan Brazil. Contohnya keadaan kemarau berpanjangan yang melanda negara Ethiopia telah menyebabkan kegiatan pertanian tidak dapat diusahakan. (c) Terdapat sumber alam yang banyak tetapi tidak diusahakan sepenuhnya. 15. 3. Negara-negara yang mempunyai penduduk berlebihan seperti Ethiopia. 4. Penduduk mempunyai taraf pendidikan yang tinggi dan kebanyakannya berkelulusan kolej atau universiti. 16. 2. 21. India dan Bangladesh mempunyai kadar pertumbuhan semula jadi yang tinggi. Sesebuah negara dianggap kurang penduduk apabila jumlah penduduknya kurang dan tidak dapat membangunkan sumber alamnya dengan maksimum. Bekalan makanan yang sedia ada pula tidak mampu menampung keperluan penduduk. Faktor-faktor yang mempengaruhi kurang penduduk: (a) Taraf pendidikan yang tinggi (b) Golongan muda berkahwin lambat (c) Mengamalkan perancangan keluarga (d) Meningkatkan taraf hidup (e) Cara hidup pergaulan bebas 20. Negara Bangladesh pula masih menggunakan kaedah tradisional yang tidak produktif kerana . (d) Berupaya menampung lebih ramai penduduk tanpa menjejaskan taraf hidup. Ini disebabkan sumber semula jadi negara -negara ini sangat terhad dan tidak dapat menampung keperluan penduduknya. 17. Cara hidup pergaulan bebas mempengaruhi golongan muda berkahwin lambat. 24. Taraf teknologi rendah menyebabkan negara sukar membangun dan hanya kekal dalam bidang pertanian sahaja. (b) Kepadatan penduduk rendah iaitu kurang daripada 50 orang sekilometer persegi.14. Golongan muda berkahwin lambat menyebabkan kadar kelahiran rendah dan kadar pertumbuhan penduduk juga r endah.

hanya seorang doktor diperuntukkan bagi merawat 30 195 orang penduduk negara Ethiopia dan 4 759 orang penduduk bagi seorang doktor di negara Bangladesh. 8. 17. Bangladesh pula pada jangka hayat 58 tahun bagi lelaki dan perempuan pada tahun 1997.1% penduduk Ba ngladesh dan 52% penduduk India yang kenal huruf. Purata pendapatan bagi setiap keluarga semakin menurun apabila meningkatnya bilangan ahli keluarga dalam sesebuah rumah. 38. 14. hanya 35. 5. Kekurangan ini menyebabkan mereka sukar untuk mendapat pekerjaan yang baik dengan upah gaji tinggi.3% penduduk India menikmati bekalan air dan 42. Kemudahan asas seperti bekalan air. Hasilnya berlakulah kesesakan penduduk dan masalah tempat tinggal seperti di Dhaka. Sebagai contohnya. 10. Taraf kesihatan penduduk di negara -negara ini juga berada pada tahap yang rendah. Walau bagaimanapun. kegiatan pertanian tidak banyak menyediakan peluang pekerjaan kepada penduduknya. Keadaan ini mendorong mereka untuk berhijrah ke luar bandar dan ke luar negara untuk meningkatkan taraf hidup. Kebanyakan penduduk di negara-negara penduduk berlebihan mempunyai jangka hayat yang rendah kerana mengamalkan pemakanan yang kurang berkhasiat. Manakala. Penduduk di negara Ethiopia misalnya secara purata mempunyai jangka hayat 4 8 tahun untuk lelaki dan 52 tahun bagi perempuan.5% penduduk Ethiopia. Keadaan ini menyebabkan kadar kenal huruf di negara-negara tersebut sangat rendah. pertanian merupakan pekerjaan utama penduduknya. perhubungan dan pengangkutan di negara negara ini amat kurang kerana ketidakmampuan kerajaan untuk menyediakannya. 12. Keadaan ini telah meningkatkan lagi masalah kekurangan makanan. 16. 7. 15. Bilangan kakitangan yang tidak mencukupi juga menyebabkan peluang untuk penduduk menerima rawatan amat rendah. Untuk mengurangkan beban kerja dan kos dalam menjalankan kegiatan pertanian kebanyakan petani menggunakan tenaga buruh dari kalangan ahli keluarga khususnya anak -anak. Manakala penduduk di negara Bangladesh terpaksa menggunakan air dari sungai. India dan Ethiopia. pusat rawatan dan hospital. 13. kolam dan tasik untuk tujuan domestik.kekurangan teknologi moden. Hanya 32.4% daripada 75% penduduk di bandar dan 30. penyakit dan masalah kebuluran. 11. elektrik. 6.5% di luar bandar mampu menikmati kemudahan bekalan elektrik. Kebanyakan daripada mereka yang berhijrah ke bandar terdiri daripada mereka yang kurang berpendidikan dan buta huru f. Kemiskinan menyebabkan ramai kanak-kanak terpaksa bekerja sebagai buruh kasar bagi membantu keluarga mereka. kerajaannya kurang mampu menyediakan sekolah dan kemudahan pendidikan yang lebih baik. Keadaan ini menyebabkan mereka terpaksa tinggal di kawasan setinggan kerana tidak mampu untuk membayar sewa rumah yang tinggi. Contohnya. Keadaan ini berlaku kerana kurangnya kemudahan kesihatan seperti klinik. Walaupun bilangan kanak-kanak di bawah umur banyak di negara yang be rlebihan penduduk. 9. Bangladesh dan Mumbai. Kadar kemiskinan di luar bandar telah menyebabkan penduduknya berhijrah ke bandar -bandar besar demi mendapat taraf hidup yang lebih baik. di India. . kadar pertambahan penduduk yang ramai telah menambah beban yang terpaksa ditanggung pada kemudahan kesihatan dan perubatan yang sedia ada. Di negara-negara yang berlebihan penduduk seperti Bangladesh.

5% penduduk Australia dapat menikmati .15 bagi lelaki dan 83 tahun bagi perempuan. 21. Australia mempunyai jangka hayat 77. hampir 100% pendud uk Australia. 5. Negara-negara kurang penduduk akan mengalami masalah pertambahanpenduduk yang perlahan pada masa depan.71 bagi setiap 1 000 penduduk. 2. Contohnya. Contohnya. 99% penduduk Kanada dan 83% penduduk Brazil kenal huruf. Namun begitu. perhubungan dan pengangkutan yang lebih baik dan lengkap. Nisbah doktor bagi negara Australia contohnya adalah seorang untuk 400 orang penduduknya.3 bagi setiap 1 000 penduduk negara Kanada. 22. Guna tenaga di Kanada tahun 2000 1. 23. Bagi mengatasi masalah ini kerajaan Australia dan Kanada terpaksa membuka ruang untuk kemasukan pekerja asing dari negara-negara seperti Hong Kong.46 bagi setiap 1 000 penduduk negara Australia dan 5. skim pencen dan kemud ahan kesihatan kepada penduduk tua di negara-negara tersebut yang semakin bertambah. Keadaan ini menunjukkan bahawa pertumbuhan semula jadi di kedua -dua negara adalah rendah di mana kira-kira 5. Kemampuan untuk mendapatkan khidmat perubatan yang lebih sempurna membolehkan penduduk di negara kurang penduduk memiliki taraf kesihatan yang tinggi. elektrik. Contohnya. 6. Kadar kematian penduduk Kanada ialah 7. Contohnya penduduk Kanada mempunyai jangka hayat sehingga 80 tahun dan penduduk. Nilai eksport negara-negara kurang penduduk adalah tinggi dan mencukupi untuk membiayai perbelanjaan negara.5 bagi setiap 1 000 penduduk dan di Australia ialah 12.18. Kadar pertumbuhan semula jadi yang rendah disebabkan kadar kelahiran dan kadar kematian rendah seperti yang berlaku pada negara Australia dan Kanada. Kebanyakan penduduk di negara Kanada bekerja dalam sektor perkhidmatan seperti yang ditunjukkan dalam rajah di bawah. Kerajaan negara-negara ini perlu meningkatkan lagi perbelanjaan bagi menyediakan kemudahan kebajikan seperti rumah orang tua. Jumlah penduduk muda yang kurang daripada 15 tahun adalah rendah di negara terbabit iaitu 19. India dan China. Kerajaan negara-negara kurang penduduk mampu menyediakan kemudahan asas seperti bekalan air. 4. 19. setiap keluarga di Kanada mempunyai purata pendapatan sebanyak AS$39 655 manakala di Australia ialah sebanyak AS$27 585 bagi setiap keluarga. 100% penduduk Kanada. Kadar kelahiran di Kanada hanya 12. Amalan pemakanan yang seimbang dan kesedaran tentang kepentingan kesihatan menyebabkan penduduk mempunyai jangka hayat yang panjang. Kemudahan pendidikan yang baik sehingga ke peringkat universiti mampu dinikmati kira -kira 92% penduduk negara-negara yang kurang penduduk. 92% penduduk Brazil dan 99. 20. Purata pendapatan tahunan yang tinggi membolehkan penduduk di negara seperti Australia dan Kanada tinggal di rumah -rumah yang lengkap dengan kemudahan moden. 3. Filipina.25 bagi setiap 1 000 penduduk. 8. 7.6% bagi Australia.2 bagi setiap 1 000 penduduk dan di Australia ialah 7. Kadar pengangguran di negara-negara ini rendah kerana adanya peluang pekerjaan yang luas kepada penduduknya. Taraf hiduppenduduk di negara-negara kurang penduduk adalah lebih baik dan tinggi dibandingkan dengan negara penduduk berle bihan. berlaku masalah kekurangan tenaga kerja bagi memenuhi peluang kerja yang disediakan kerana kekurangan penduduk. Kadar kematianbayi ketika lahir juga rendah iaitu hanya pada tahap 5 bayi untuk 1 000 orang.5% bagi Kanada dan 21.

Sweden dan Belanda. Selain daripada keadaan penduduk berlebihan dan kurang penduduk dalam menghubungkaitkan kependudukan dengan sumber. 2. Keadaan penduduk berlebihan dan kurang penduduk tidak akan kekal selamanya malah boleh berubah mengikut masa. Oleh itu. Secara umumnya. Perubahan penduduk telah mengakibatkan kesan positif dan eksan negatif terhadap penerokaan sumber terutamanya sumber tanih. Negara-negara tersebut ialah seperti Jepun. 5. 9. Oleh itu. Kesan Perubahan Penduduk Terhadap Penerokaan Sumber 1. 4. sumber hutan dan sumber air. Sesebuah negara yang mengalami kurang penduduk boleh berubah menjadi penduduk berlebihan apabila berlakunya pertambahan penduduk dan sumber semula jadinya tidak mampu lagi menampung keperluan penduduk. 2. Kawasan hutan luas yang dimiliki Brazil mewujudkan kawasan tadahan untuk sungai dan tasik. penerokaan sumber tanih untuk dijadikan kawasan pertanian perlu dipertingkatkan.Umumnya. keperluan terhadap makanan akan bertambah apabila berlakunya pertambahan penduduk disesebuah negara. Keadaan ini akan membolehkan penjanaan kuasa hidroelektrik yang lebih banyak untuk menampung keperluan penduduknya. Kawasan dataran dan delta sungai yang mempunyai tanih aluvium yang subur sesuai . 1. Apabila bilangan penduduk semakin meningkat. terdapat juga negara -negara yang mempunyai jumlah penduduk optimum.kemudahan bekalan elektrik yang disediakan kerajaan. 2. Keperluan penduduk dapat dipenuhi sepenuhnya dan negara -negara ini tidak akan mengalami masalah penduduk berlebihan. 3. KESAN PERUBAHAN PENDUDUK TERHADAP ALAM SEKITAR Pengenalan 1. Aktiviti penduduk dalam pelbagai bidang ekonomi dan sosial memberi kesan terhadap alam sekitar. Negara penduduk optimum ini mempuny ai jumlah penduduk yang seimbang dengan sumber yang dimiliki negara. penduduk di negara ini dapat menikmati taraf hidup yang tinggi. kebanyakan negara di dunia ini sedang mengalami pertambahan penduduk secara semula jadi. 3. maka keperluan terhadap makanan juga bertambah. Bagi negara penduduk berlebihan pula akan mengal ami perubahan apabila meningkatnya penggunaan teknologi dan pengetahuan baru akan meningkatkan sumber semula jadi yang sedia ada.

jentera moden dan benih yang bermutu tinggi dapat meningkatkan hasil pengeluaran padi. kawasan hutan juga amat penting kerana ia boleh dijadikan kawasan petempatan. getah dan koko diusahakan di kawasan tanih laterit yang subur. Hutan-hutan di Malaysia dapat menghasilkan kayu-kayan yang keras dan bermutu tinggi seperti meranti. racun serangga dan benih bermutu tinggi untuk menghasilkan tanaman yang banyak juga akan mencemarkan sumber alam. 6. Tanah yang beracun mengandungi bahan beracun dihanyutkan ke sungai atau tali air yang seterusnya mengancam kehidupan akuatik dan tumbuhan di situ 1. 9. dan Dataran Terengganu. merbau dan lain-lain lagi. Di Malaysia. Penerokaan tanih untuk mendapatkan pasir dan lempung yang digunakan dalam pembuatan kaca dan barang-barang tembikar serta pasu turut dijalankan. 5. Sumber tanih juga dieksploitasi untuk kegiatan penanaman sayur-sayuran. 4. menjadikan perabot dan sebagainya. Para petani yang membakar jerami padi untuk dijadikan baja organik akan mencemarkan udara dan meningkatkan suhu dunia. Aktiviti perlombongan dijalankan untuk memperoleh mineral seperti bijih timah dan bijih besi yang turut mempelbagaikan industri pembuatan negara. Hutan amat berguna kepada penduduk kerana ia boleh mendatangkan pendapatan yang lumayan melalui kegiatan pembalakan. Penggunaan tanih yang berterusan untuk menanam tanaman sejenis akan menyebabkan tanih tersebut menjadi tidak subur. 3. 11. 12. racun serangga. getah dan koko menyebabkan kawasan tanih laterit di pedalaman giat dibangunkan untuk dijadikan kawasan penanaman tanaman tersebut. 4. ini kerana hutan menghasilkan kayu yang sesuai untuk penggunaan penduduk seperti mendirikan rumah. 8. cengal. 2. buha-buahan dan bunga-bungaan seperti di Tanah Tinggi Cameron. 3. Untuk menampung keperluan makanan bagi pertambahan penduduk. 13. Delta Kelantan. Penerokaan sumber tanih besar-besaran untuk memenuhi permintaan penduduk yang bertambah akan membawa kesan negatif terhadap sumber tanih. Penggunaan baja kimia. Contohnya. 10. Penggunaan teknologi moden seperti baja kimia. bandar dan juga untuk membina jaringan pengangkutan. kemudahan pengairan yang disediakan membolehkan penanaman padi diusahakan dua kali setahun. 5. Penerokaan hutan bertambah kerana penambahan penduduk di sesuatu kawasan. Dataran Kedah-Perlis. Selain itu.dijadikan kawasan penanaman padi. Penerokaan hutan secara besar-besaran akan mendatangkan kesan negatif terhadap . tanaman komersial (jualan) seperti kelapa sawit. 7. Permintaan tinggi terhadap tanaman komersial seperti kelapa sawit.

10. dan mengawal banjir. Penebangan hutan juga akan memusnahkan flora dan fauna yang hidup di dalam hutan itu. Empangan Chenderoh. Seterusnya Empangan Temenggor dibina bagi menjana kuasa hidroelektrik di samping mengawal banjir di kawasan sekitarnya. Bekalan air juga disalurkan ke kilang-kilang. Malaysia. 2. Manakala Empangan Muda pula dibina khas untuk mengairi kawasan penanaman padi di kawasan sekitar Sungai Muda di Kedah bagi membantu meningkatkan pengeluaran padi. 3. sumber bekalan air negara juga akan terganggu kerana kawasan tadahan semakin terjejas dan berkurangan. Pertambahan penduduk mengakibatkan lebih banyak sumber air diperlukan untuk kegunaan domestik. 8. Di Malaysia. perindustrian dan pertanian. pembinaan empangan merentasi sungai bertujuan untuk mendapatkan air bagi mengairi kawasan tanaman. 7.kesihatan penduduk. 10. Untuk Empangan Kenyir. Empangan Batang Ai dan Empangan Tenom Perigi pula dibina khas bagi menj ana kuasa hidroelektrik kepada penduduk di sekitarnya. Kegiatan ini boleh mencemarkan udara dan menyebabkan kepupusan flora dan fauna hutan yang istimewa. Semua benda hidup termasuk manusia memerlukan air untuk terus hidup. menjana kuasa hidroelektrik. Tanih yang terhakis akan mengalir ke sungai dan mendap di dasar sungai. Tasik Kenyir yang terletak di Empangan Kenyir telah dijadikan pusat pelancongan terkenal di negara kita. Empangan Durian Tunggal dan Empangan Klang Gate dibina bagi membekalkan air untuk kegunaan domestik. Kegiatan pertanian pindah yang menerokai hutan untuk pertanian akan membakar pokokpokok hutan. 9. Selain itu. 5. kegunaan domestik. Pembinaan empangan untuk memenuhi permintaan penduduk juga akan menyebabkan kesan negatif terhadap sumber air. 6. Pembukaan hutan untuk membina empangan hidroelektrik bagi menampung permintaan penduduk yang bertambah telah menyebabkan hutan yang luas musnah dan ditenggelami air. Penebangan hutan yang luas akan mendedahkan tanah kepada air hujan seterusnya mengalami hakisan air larian permukaan yang giat. Pembinaan empangan telah memusnahkan hutan dan tempat tinggal orang asli di sekitarnya. 7. 4. Sungai menjadi semakin cetek dan mudah berlaku banjir. 6. Pemusnahan hutan juga telah mengakibatkan negara kita kehilangan sumber kayu balak . 11. 1. 8. Selain itu. 9.

kawasan-kawasan cerun bukit juga dapat ditereskan untuk menanam sayursayuran dan teh. Misalnya. baja kimia. Selain itu. 7. 2. 1. terdapat pelbagai langkah yang boleh diambil untuk mengurangkan kesan-kesan negatif penerokaan sumber terhadap alam sekitar. Langkah-langkah Penerokaan Sumber Secara Terancang 1. dan sesenduk di kawasan ladang hutan. dan racun serangga. Kawasan pertanian dapat diperluaskan lagi dengan menebus guna kawasan terbiar dan kawasan paya. menjadi kawasan petempatan dan tempat pelancongan. Pembuangan sisa-sisa domestik dari kilang-kilang ke dalam sungai pula telah mencemarkan sungai. Hasil pertanian dapat ditingkatkan dan dipercepatkan melalui penggunaan teknik pertanian moden seperti menggunakan benih bermutu tinggi. . Di Malaysia.yang bernilai dan memusnahkan kawasan tadahan air. kedai dan Pangkalan Kontena Butterworth Utara. 3. pencemaran air yang terlalu terhadap Sungai Klang Selangor dan Sungai Juru di Pulau Pinang. 5. Langkah yang paling berkesan ialah menambahkan baja kepada tanih. Pahang. Walau bagaimana pun. 3. batai. 11. Bandar Hilir Melaka dan Seberang Perai ditambak untuk mendirikan hotel. Untuk mengatasi masalah kekurangan tanah pinggir laut di Malaysia telah ditambak. Mengusahakan ladang hutan secara besar-besaran untuk membekalkan bekalan kayu kepada sektor perindustrian. Menanam spesies pokok yang cepat tumbuh dan bernilai tinggi seperti akasia. Ini dapat menjimat tempat unt uk bercucuk tanam. 4. Kawasan paya pula dapat ditebus guna untuk menanam padi. tetapi kegiatan penerokaan sumber perlu dilakukan dengan terancang. 8. 1. Contohnya. Untuk mengatasi permintaan penduduk yang semakin ramai. Penggunaan tanih untuk pertanian akan menyebabkan tanih hilang kesuburan. Misalnya di Bukit Tinggi. 2. Kawasan terbiar seperti bekas lombong boleh digunakan untuk menanam sayur-sayuran dan buah-buahan. Perlis. tanaman secara hidroponik dapat dijalankan di rumah atau di kebun. Penerokaan sumber alam semula jadi terpaksa dilakukan untuk memenuhi pertambahan penduduk yang semakin ramai di dun ia. Contohnya penanaman pokok jati di Mata Air. yamane. 2. penubuhan ladang hutan secara komersial turut dilaksanakan. 6.

masa pembalakan dan pemberian konsesi hutan. Penguatkuasaan Undang-undang Perhutanan Negara (Pindaan 1993) dan Enakmen Industri Berasaskan Kayu (1985) diwujudkan untuk mengawal aktiviti pembalakan haram. 2. Mewartakan hutan simpan kekal dan tanam negara untuk mengekalkan kawasan tadahan dan kawasan hutan. Melalui ini kerajaan Malaysia telah mengenal pasti beberapa kawasan tadahan tertentu untuk menjamin keberterusan bekalan air. Pokok-pokok yang berkualiti tinggi diberi peluang untuk tumbuh dan yang lain akan dihapuskan. Pusat Perlindungan Hidupan Liar dan Taman Negara (PERHILITAN) diwujudkan untuk melindungi flora dan fauna. 5. 4. Misalnya. Sistem rawatan air kumbahan yang sempurna wajib disalurkan ke sungai ditapis terlebih dahulu. Menjalankan penebangan terpiliih . Rancangan pertanian kekal diperkenalkan kepada orang Asli untuk mengurangkan aktiviti pertanian pindah. 9. 10. mengkaji membersihkan dan mengawasi sungai supaya tidak dicemar. 11. 7. Kebocoran paip akan mengotor dan membazirkan air. 6. Menguatkuasakan undang-undang seperti Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974 (Pindaan 1996) bagi mengawal pencemaran sungai. Mengadakan kempen 'Cintai Sungai KIta' setiap tahun untuk menyedarkan masyarakat tentang kepentingan menjaga kebersihan sungai dan menggalakkan mereka menjaga sungai dengan tidak membuang sampah sarap ke dalamnya. 1. Melindungi kawasan tadahan hujan untuk menjamin bekalan air yang mencukupi. 8. iaitu hanya pokok yang cukup matang dan saiz mencukupi sahaja ditebang. 6. 5. Kerajaan juga mengambil langkah mengawal kualiti air sungai dengan memeriksa. Menghadkan pengeluaran lesen pembalakan. 3. Tindakan pemeriksaan saluran paip air bawah tanah perlu sentiasa dijalankan untuk mencegah berlakunya kebocoran paip. Pusat Perlindungan Orang Utan di Semenggoh (Sarawak) dan Sepilok (Sabah).4. Pokok-pokok yang ditebang akan digantikan dengan pokok baru melalui penanaman semula untuk menjamin keberterusan bekalan pada masa depan. . Melaksanakan rawatan silvikultur supaya pokok-pokok cepat matang dan mengawal mutu pengeluaran kayu balak.

Keadaan ini bermakna sesuatu kawasan itu tidak lagi hanya berfungsi sebagai pusat pertanian. Pihak berkuasa tempatan telah menyediakan banyak kemudahan asas di kawasan pembandaran untuk memenuhi keperluan penduduk yang semakin ramai. 5. hospital. Bandar-bandar di Malaysia mengalami pembandaran yang pesat selepas negara mencapai kemerdekaan. perumahan. 2. 12. Kemudahan yang ditambahkan di kawasan pembandaran adalah seperti jaringan jalan raya. 10. perikanan tetapi berfungsi sebagai pusat perniagaan. Proses pembandaran merupakan satu proses penumpuan penduduk di kawasan bandar. Kegiatan ekonomi sesuatu kawasan yang mengalamiproses pembandaran akanberubah dari sektor primer kepada sektor sekunder dan tertier. perindustrian dan perkhidmatan. 6. Bandar-bandar besar yang berlaku pembandaran ialah seperti: (a) Kuala Lumpur (b) Georgetown (c) Ipoh (d) Johor Bahru (e) Kuantan 7. 9. 3. sekolah dan taman rekreasi. . perdagangan. Jumlah penduduk di bandar bertambah dengan cepat kerana migrasi luar bandar ke bandar berlaku dengan giat disebabkan penduduk luar bandar ingin mencari lebih banyak peluang pekerjaan di bandar. Proses pembandaran boleh menyebabkan perubahan dalam: (a) Jumlah penduduk (b) Fungsi bandar (c) Penggunaan tanah (d) Cara hidup penduduk 4. 11. Ini adalah kadar kerana pertambahan semula jadi penduduk meningkat dan migrasi penduduk dari luar bandar ke bandar. 8. Pembandaran menyebabkan jumlah penduduk disesuatu kawasan bertambah dengan banyak.PEMBANDARAN Pengenalan 1. proses pembandaran juga dikenali sebagai proses urbanisasi.

Air Keroh. Bayan Lepas. Nilai. kerajaan juga menubuhkan Zon Perdagangan Bebas di beberapa tempat seperti Petaling Jaya. Selain itu. 4. 5. Selain itu. Tujuan kerajaan menubuhkan bandar baru adalah untuk mewujudkan lebih banyak peluang pekerjaan dan menggalakkan penghijrahan penduduk dari luar bandar. Pasir Gudang dan sebagainya. 1. 5. Zon Perdagangan Bebas dilengkapi dengan pelbagai kemudahan infrastruktur. program tanah rancangan juga mempengaruh pembandaran Malaysia iaitu mewujudkan peluang pekerjaan di luar bandar dan menggalakkan penduduk berhijrah ke kawasan baru tersebut untuk mengusahakan. pihak kerajaan telah menubuhkan bandar-bandar baru seperti Shah Alam. Senawang dan sebagainya. Semakin ramai penduduk berhijrah ke kawasan tersebut. Peluang pekerjaan dalam sektor perdagangan. taraf perintis dan pengecualian cukai pendapatan. 2. Faktor-faktor yang mempengaruhi pembandaran Malaysia ialah: (a) Dasar kerajaan (gavernan) (b) Peluang pekerjaan (c) Migrasi penduduk 1. 4. Tindakan ini telah menyebabkan ramai penduduk dari luar bandar berhijrah ke bandar untuk mencari pekerjaan yang lebih baik. 7. 3. Di samping itu. Dasar Ekonomi Baru 1970 dan Rancangan Lima Tahun yang memperkenalkanpembukaan kawasan baru dan bandar kecil telah menyebabkan proses pembandaran berlaku dengan pesat di bandar dan kawasan sekitarnya. proses pembandaran akan berlaku dan kawasan tersebut akan menjadi bandar. Tujuannya adalah supaya penduduk di kawasan pembandaran dapat kemudahan yang sempurna dan dapat meningkatkan taraf hidup penduduk. Bayan Lepas dan Pasir Gudang. .13. 6. 3. Kemudahan-kemudahan ini telah menarik pelabur-pelabur asing untuk melabur di Malaysia. Perkembangan industri kilang dari industri perkhidmatan di bandar telah memperluaskan peluang pekerjaan. Sungei Way. perniagaan dan perindustrian telah menggalakkan penumpuan penduduk dari luar bandar ke kawasan pembandaran. Faktor-faktor Yang Mempengaruhi Pembandaran Negara Malaysia 1. Penduduk dari luar bandar berhijrah ke bandar untuk mendapatkan peluang pekerjaan yang lebih baik dalam pelbagai sektor dan mereka menetap di kawasan sekitar bandar dan lama-kelamaan kawasan mereka juga berkembang menjadi kawasan bandar seperti Petaling Jaya dan Shah Alam. Terdapat beberapa kawasan di setiap negeri di Malaysia diisytiharkan oleh kerajaan sebagai kawasan perindustrian iaitu Petaling Jaya. 2.

Fungsi sesebuah bandar adalah berdasarkan kepada bentuk kegiatan ekonomi. Tawau. Terdapat juga petempatan bandar yang berfungsi sebagaipusat perindustrian.Peta di bawah menunjukkan ibu negeri bagi negeri-negeri yang terdapat di Malaysia. sosial dan politik yang terdapat di sesebuah petempatan. 7. Shah Alam. Pejabat-pejabat pentadbiran persekutuan dan negeri serta ibu -ibu pejabat syarikat swasta terletak di dalam bandar-bandar ini. Johor Bahru. Johor Bahru. 4. Institusi pengajian tinggi awam dan kolej-kolej swasta biasanya terletak di kawasan bandar ini. Ayer Hitam. Pusat perniagaan dan perdagangan merupakan salah satu fungsi petempatan bandar di negara ini.1. Antara bandar seumpama ini seperti Kuala lumpur. Bayan Lepas. Selain itu. Pembandaran dan perkembangan bandar dipengaruhi oleh migrasi penduduk dari luar bandar ke bandar. 6. Bandar ini biasanya merupakan bandar utama atau ibu negeri. Sesebuah petempatan bandar yang terdapat di negara ini mempunyai kepelbagaian fungs i. Faktor-faktor tolakan di luar bandar ialah: (a) Kekurangan peluang pekerjaan (b) Kemiskinan di dalam keluarga (c) Kekurangan kemudahan infrastruktur (d) Bencana alam Fungsi Petempatan Bandar 1. 9. Shah Alam. 2. 5. Ibu negeri-ibu negeri di Malaysia 3. Bukit Mertajam dan Kulim merupakan antara beberapa bandar perindustrian yang terdapat di negaraini. Penduduk yang tinggal di sekitar kawasan bandar perindustrian biasanya bekerja di kilang -kilang yang terdapat dalam kawasan tersebut. Petempatan bandar juga turut berfungsi sebagai pusat pengumpulan hasil pertanian yang dibekalkan dari kawasan bandar . Temerloh. Kuching dan Melaka. Kota Kinabalu. pusat perkhidmatan kewangan dan pusat membeli-belah serta aktiviti import dan eksport. Raub dan Tumpat. Antara bandar tersebut ialah seperti Kota Bahru. Di bandar terdapatnya gedung-gedung perniagaan. Ipoh. 2. Antara bandar di negara ini yang berfungsi sebagai bandar perniagaan dan perdagangan adalah seperti Georgetown. petempatan bandar juga turut berfugsi sebagai pusat pendidikan. Faktor-faktor yang menarik penduduk luar bandar berhijrah ke bandar ialah: (a) Peluang pekerjaan yang pelbagai dan banyak (b) Kadar upah lebih lumayan (c) Kemudahan asas yang lengkap (d) Kestabilan politik (e) Peluang melanjutkan pelajaran 3. Terdapat bandar-bandar di negara Malaysia yang berfungsi sebagai pusat pentadbiran. Ipoh.Bandar Baru Bangi di Selangor contohnya menempatkan pelbagai institusi pengajian tinggi seperti Universiti . 8. Sandakan dan Kuching. Kawasan perindustrian Petaling Jaya. Sandakan.

Pelabuhan Pasir Gudang di Johor. Pulau Langkawi juga merupakan pusat pelancongan yang terkenal di negara ini kerana adanya pusat membeli-belah bebas cukai dan keindahan pantainya yang bersih dan menarik. Kuching di Sarawak dan Sandakan di Sabah berfungsi sebagai pusat pelabuhan di negara ini. 10. Thailand dan Jepun. Aktiviti perlombongan bijih timah yang terdapat di bandar Ipoh dan Taiping serta perlombongan petroleum di Kerteh. Sarawak telah menyebabkan bandar -bandar tersebut berfungsi sebagai pusat perlombongan. Terengganu dan Miri. 15. Kepelbagaian ekonomi di bandar telah mewujudkan banyak peluang pekerjaan kepada masyarakat tempatan seperti di bandar raya Kuala Lumpur. 2. Tanah Tinggi Cameron. metropolis Bangkok di Thailand dan metropolis Tokyo di Jepun menerima kesan -kesan daripada proses pembandaran yang berlaku. panggung kebudayaan dan pusat kraf tangan serta cenderamata. Malaysia. Pelabuhan Klang. Kesan Pembandaran 1.Contohnya seperti di bandar raya Kuala Lumpur terdapat Istana Budaya yang digunakan untuk kegiatan pementasan. perniagaan dan perkhidmatan. Tumpat merupakan terminal kereta api di pantai timur Semenanjung Malaysia. Bandar-bandar utama di negara-negara ini seperti bandar raya Kuala Lumpur. Maktab Perguruan Islam. 14. berek tentera. pengkalan tentera udara. serta tempat simpanan senjata dan peluru. Tanah Tinggi Genting dan Bukit Fraser pula berfungsi sebagai pusat pelancongan dan peranginan di negara ini. Lumut dan Butterworth menempatkan markas-markas tentera. Pusat Matrikulasi Bangi. metropolis Bangkok dan metropolis Tokyo. Pusat kebudayaan adalah salah satu fungsi petempatan bandar. Petempatan bandar juga berfungsi sebagai pusat pertahanan negara. 12. Bandar-bandar seperti Port Dickson. 13. Pusat perhubungan dan pengangkutan yang menempatkan terminal utama pengangkutan jalan raya dan kereta api merupakan salah satu fungsi petempatan bandar di Malaysia. dan kolej Persediaan MARA.Kebangsaan Malaysia. 16. Di bandar terdapatnya pusat pusat pelbagai kebudayaan. 2. Bandar raya Kuala Lumpur misalnya menempatkan Hentian Putra dan Puduraya sebagai terminal utama pengangkutan bas ekspres dan Sentral Kuala Lumpur berfungsi sebagai terminal utama Kereta api Tanah Melayu (KTM) bagi seluruh Semenanjung Malaysia. balai seni. Thailand dan Jepun. . Proses pembandaran yang berlaku di sesebuah negara telah menimbulkan pelbagai kesan positif dan negatif di negara-negara seperti Malaysia. 11. Kemudahan pelabuhan untuk pengendalian aktiviti eksport dan import di negara ini telah menyebabkan wujudnya bandar-bandar seperti Georgetown. Kesan Positif Pembandaran 1. pusat latihan. Pertambahan ini telah meningkatkan bekalan tenaga kerja untuk pelbagai sektor seperti perindustrian. Proses perbandaran telah menyebabkan peningkatan penduduk bandar di negara Malaysia. darat dan laut.

2. Keadaan ini membolehkan penduduk yang bekerja di bandar meningkatkan taraf hidup mereka melalui pendapatan yang diperoleh. pendidikan. Kolej Cosmopoint dan sebagainya untuk kemudahan pendidikan kepada penduduknya. 3. Peningkatan jumlah penduduk di bandar turut meningkatkan kemudahan kesihatan seperti hospital dan klinik. Kadar upah yang diberi jauh lebih tinggi berbanding luar ba ndar. 4. 4. Komuter dan Monorel di bandar raya Kuala Lumpur serta kereta api peluru (Bullet Train) dan kereta api bawah tanah di metropolis Tokyo.Begitu juga dengan Universiti Tokyo di metropolis Tokyo dfan Universiti Chulalongkorn di metropolis Bangkok. Kepelbagaian kegiatan ekonomi yang terdapat di bandar telah mewujudkan banyak peluang pekerjaan kepada penduduknya. Kerajaan turut meningkatkan kemudahan sosial di kawasan bandar seperti pusat pusat kesihatan. Kerajaan Thailand menyediakan kemudahan pengangkutan air seperti yang terdapat di metropolis Bangkok. Hospital Selayang yang terdapat di bandar Selayang. Kemudahan ini bertujuan membolehkan penduduk menikmati taraf hidup yang lebih sihat. 5. Bandar raya Kuala Lumpur misalnya terdapat Universiti Malaya. pusat rekreasi dan pusat perubatan. 6. Begitu juga keadaannya dengan metropolis Tokyo yang terdapat kawasan riadah seperti Ueno. kerajaan Malaysia menyediakan Taman Tasik Perdana dan Tasik Titiwangsa di bandar raya Kuala Lumpur sebagai lokasi riadah kepada penduduknya. Universiti Tun Abdul Razak. Jepun untuk kegunaan penduduknya. hospital Universiti Tokyo. . Pertambahan penduduk kesan daripada proses pembandaran telah menggalakkan kerajaan menambah dan meningkatkan kemudahan infrastruktur di kawasan bandar seperti kemudahan pengangkutan. Misalnya di metropolis Bangkok terdapatnya kemudahan hospital seperti Hospital Besar Bangkok dan Hospital Bumrungrad. 2. kesihatan. Jaringan pengangkutan seperti jalan raya diperlebarkan dan lebuh raya bertingkat turut dibina untuk keselesaan penduduk di bandar seperti bandar raya Kuala Lumpur dan metropolis Bangkok. Misalnya. Universiti dan kolej-kolej swasta didirikan untuk memenuhi keperluan tersebut. turut dibina Sistem Pengangkutan Transit Ringan (LRT). Shiba dan Hibiya. Hospital Komegome dan Pusat Kanser Kebangsaan di metropolis Tokyo juga merupakan kemudahan kesihatan yang disediakan kepada penduduknya. Selain itu. 3. 1. Kemudahan pendidikan yang lengkap di bandar membolehkan penduduknya memperoleh pendidikan yang lebih sempurna dan tinggi. 3. Kemudahan yang disediakan di hospital membolehkan penduduk menikmati kesihatan yang lebih baik.1. 1. bekalan elektrik dan air.Pasar Terapung Damnoen Saduak menjadi destinasi perniagaan terapung yang terkenal di metropolis Bangkok. 2.Sepanjang Sungai Chao Phraya dibina terusan yang dikenali sebagai Klong sehinggakan Bangkok digelar Venice Timur.

3. sulfur oksida. metropolis Bangkok juga turut mengalami masalah kesesakan lalu lintas kerana banyaknya jumlah kenderaan di jalan raya dan ketika berlakunya banjir kilat. Selain Bandar raya Kuala Lumpur. Destinasi pelancongan seperti Taman Tema Air Desa dan Mines Wonderland di Bandar raya Kuala Lumpur serta Safari World di metropolis Bangkok dan Disneyland di metropolis Tokyo menjadi tumpuan pelancong dari seluruh dunia.1. iaitu semasa penduduk pergi dan pulang dari kerja. hidrokarbon dan nitrogen oksida yang dibebaskan daripada kenderaan telah menyebabkan berlakunya pencemaran udara di bandar-bandar tersebut. Destinasi-destinasi pelancongan ini bukan sahaja dinikmati oleh pelancong malahan kepada mereka yang tinggal di bandar. Thailand dan Jepun turut menjadikan kawasan bandar sebagai destinasi pelancongan selain daripada pusat peranginan pantai yang terdapat di negara-negara tersebut. dan Wilayah Kanagawa di bahagian selatan menerima kesan pembangunan yang berlaku. Wilayah Saitama di bahagian utara. 3. karbon monoksida. Gas-gas seperti karbon dioksida. 1. Kawasan pinggir bandar akan menerima kesan pembangunan di bandar apabila berlakunya perluasan pusat bandar. Gas-gas yang dibebaskan ke udara ini bukan sahaja mencemarkan udara malahan akan memburukkan lagi fenomena pulau haba yang berlaku di bandar kesan daripada peningkatan suhu yang berlaku di udara. Proses pembandaran yang berlaku telah menyebabkan kesesakan lalu lintas di badar terutama ketika waktu puncak. 2. 2. 1. Kesan Negatif Pembandaran 1. Begitu juga keadaannya apabila berlakunya banjir kilat di bandar raya Kuala Lumpur. metropolis Bangkok dan metropolis Tokyo. Batu Caves yang terletak di kawasan Kuala Lumpur utara telah menerima kesan pembangunan yang berlaku di bandar raya Kuala Lumpur. Keadaan ini menggangu ketenteraman penduduk terutama kepada mereka yang tinggal berhampiran dengan jalan raya atau lebuh raya. 3. 2. Jumlah kenderaan yang banyak menuju ke pusat bandar raya Kuala Lumpur telah menyebabkan kesesakan lalu lintas sering berlaku. Jumlah kenderaan yang terlalu banyak di jalan raya telah menghasilkan buny bising sehingga i mengakibatkan pencemaran bunyi berlaku. Proses pembandaran yang berlaku di metropolis Tokyo juga telah menyebabkan kawasan seperti sempadan Wilayah Chiba di Timur. Pelancong yang datang ke negara Malaysia. 4. Jumlah kenderaan yang semakin bertambah telah menyebabkan pencemaran udara dan pencemaran bunyi berlaku di Bandar raya Kuala Lumpur. 2. Keadaan ini akan diburukkan lagi apabila berlakunya banjir kilat. . Contohnya.

Keadaan banjir kilat akan bertambah buruk sekiranya sistem perparitan yang terdapat di bandar tidak sempurna dan dipenuhi sampah sarap kerana tiada pengurusan yang cekap. Kawasan setinggan adalah kesan negatif yang paling ketara akibat proses pembandaran yang berlaku. Jalan yang berturap akan menyebabkan resapan larian air permukaan ke dalam bumi terhalang dan sistem saliran yang sedia ada tidak mampu menampung jumlah air yang meningkat secara mendadak. Migrasi penduduk luar bandar ke bandar ini telah mengurangkan jumlah tenaga kerja di kawasan luar bandar. Penduduk yang tidak mampu memiliki rumah mengambil jalan mudah dengan mendirikan petempatan di atas tanah-tanah kerajaan dan persendirian serta di kawasan tebing sungai dan di sepanjang landasan kereta api. 2. Keadaan ini mengakibatkan banyaknya kawasan pertanian di luar bandar yang tidak dimajukan dan terbiar begitu sahaja. Contohnya di metropolis Tokyo. 6. Bangkok menjadi tempat pembuangan sampah sarap sehingga mengakibatkan airnya tercemar. Kumamoto misalnya. Bandar juga turut dicemari dengan pembuangan sampah sarap secara tid terurus di kalangan ak penghuninya. t 5. Langkah-langkah Mengurangkan Masalah Pembandaran . 1. Petempatan ini bukan sahaja mencemarkan pemandangan bandar. 3. 2. pernah mendapat penyakit Minamata kerana memakan ikan yang sudah tercemar. 1. Sungai Klang di bandar raya Kuala Lumpur dan Sungai Chao Phraya. 2. Bandar raya Kuala Lumpur dan metropolis Bangkok merupakan contoh bandar yang mempunyai masalah petempatan setinggan yang amat ketara. Masalah petempatan setinggan yang wujud di kawasan bandar disebabkan oleh: (a) jumlah rumah yang tidak mencukupi (b) kadar sewa rumah yang terlalu tinggi (c) harga tanah yang tinggi 3. dan ketidakselesaan penduduk sekiarnya. Pencemaran air juga berlaku disebabkan oleh pembuagan sisa domestk dan pembuagan sisa i kilang. sisa-sisa kilamng di buang ke pantai sehingga menyebabkan hidupan akuatik di kawasan tersebut tercemar penduduk disekitar kawasan . Pertambahan jumlah penduduk dan peningkatan jumlah kilang akan memburukkan lagi keadaan ini. Pendapatan yang lumayan dan taraf hidup yang lebih tinggi menyebabkan migrasi penduduk luar bandar ke bandar berlaku. 4. malah menimbulkan masalah sosial seperti keselamatan kesihatan. 1.5. 3. Bangunan konkrit dan jalan raya yang berturap menajdi punca utama masalah banjir kilat yang sering berlaku di bandar.

(c) mengurangkan penghijrahan penduduk luar bandar ke bandar dengan membuka kawasan perindustrian di luar bandar. (e) memperluas dan mendalamkan dasar sungai untuk menampung jumlah air yang lebih banyak. (d) membina sistem saliran dan perparitan yang lebih sistematik. Antaranya termasuklah (a) melaksanakan kempen untuk menggalakkan penduduk berkongsi kereta (car pool) dan menggunakan kenderaan awam. 1. (d) melaksanakan konsep memperbandarkan kampung untuk mengurangkan tumpuan penduduk ke bandar.1. Masalah pencemaran juga dapat diatasi dengan beberapa perkara seperti. (c) memperkenalkan konsep penghijauan bandar dengan menanam pelbagai jenis pokok di bandar. (a) menguatkuasakan undang-undang seperti Akta Alam Sekitar supaya kilang-kilang memasang penapis dan meninggikan cerobong asap. (d) membina loji kumbahan untuk merawat air kumbahan. (b) menempatkan semula penduduk di petempatan setinggan ke petempatan yang lebih terancang. 1. (b) kerja-kerja melebarkan jalan raya dan membina lebih banyak jejantas perlu dilakukan. (b) menggunakan sistem insinerator untuk menggantikan sistem pembuangan sampah secara terbuka. contohnya. Bandar raya Kuala Lumpur dan Bandar raya Kuching dan Pulau Pinang dibina rumah -rumah kos rendah dan pangsapuri untuk penduduk berpendapatan sederhana. (f ) memperkenalkan Green Belt di dalam kawasan bandar. Masalah kesesakan lalu lintas dapat diatasi dengan melaksanakan beberapa perkara. (d) memperkenalkan sistem pengangkutan lebih bersepadu di kawasan bandar seperti mengadakan sistem kawalan lalu lintas berkomputer seperti yang dilaksanakan oleh Dewan Bandaraya Kuala Lumpur (DBKL). (e) memasang perangkap sampah sarap di sungai untuk memerangkap sampah yang dibuang ke sungai. (c) meningkatkan pembinaan Pengangkutan Aliran Ringan (LRT) dan monorel untuk mengurangkan masalah kesesakan lalu lintas. (e) mengadakan zon larangan untuk menghadkan kemasukan kenderaan tertentu ke bandar tertentu pada waktu tertentu. . (c) menaiktarafkan sistem perparitan dan saliran yang terdapat di bandar. Masalah pembuangan sisa pepejal dan banjir kilat mungkin dapat diatasi dengan: (a) mewujudkan tapak pelupusan sampah sarap dan sisa -sisa buangan kilang yang lebih terurus. Contohnya Bandar raya Kuching dan badar raya Kuala Lumpur ditanam dengan p elbagai tumbuhan bagi mewujudkan bandar dalam taman. Masalah kekurangan tempat tinggal dapat diatasi dengan: (a) memperbanyakkan pembinaan rumah kos rendah dan pangsapuri. (b) mengenakan denda yang tinggi terhadap kilang-kilang yang membuang sisa buangan ke udara dan sungai. 1.

. Sungai Segget di bandar raya Johor Bahru juga turut dinaiktarafkan untuk tujuan tersebut.Contohnya. Sungai Gombak dan Sungai Klang telah dilebar dan didalamkan agar mampu menampung jumlah air yang banyak. di bandar raya Kuala Lumpur.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful