HUBUNGAN KEPENDUDUKAN DENGAN SUMBER Pengenalan 1. Jumlah penduduk di negara -negara di dunia adalah berbeza-beza. 2.

Jumlah penduduk disesebuah negara di dunia boleh dikategorikan kepada tiga jenis iaitu: (a) Penduduk berlebihan (b) Penduduk optimum (c) Kurang penduduk 3. Negara penduduk berlebihan bermaksud sesebuah negara mempunyai saiz penduduk yang terlalu besar sehingga sumber alamnya tidak dapat menampung keperluan penduduk dengan secukupnya. 4. Negara penduduk optimum bermaksud sesebuah negara mempunyai saiz penduduk yang dapat menggunakan sumber alamnya dengan sepenuhnya dan menikmati taraf hidup yang paling tinggi. 5. Negara kurang penduduk bermaksud sesebuah negara mempunyai saiz penduduk yang kecil berbanding dengan sumber alamnya yang banyak tetapi ti dak dapat digunakan dengan sepenuhnya oleh penduduknya. 6. Sesebuah negara dianggap mempunyai penduduk berlebihan apabila sumber alamnya tidak cukup untuk menampung keperluan penduduk yang ramai. 7. Ciri-ciri penduduk berlebihan: (a) Saiz penduduknya amat besar, iaitu melebihi 100 juta orang. (b) Kepadatan penduduk melebihi 200 orang sekilometer persegi. (c) Sumber alam yang sedia ada tidak mencukupi untuk memenuhi keperluan bilangan penduduk yang ramai. (d) Taraf hidup yangrendah (e) Taraf teknologi yang rendah (f) Kadar pengangguran yang tinggi (g) Kekurangan kemudahan awam dan perkhidmatan sosial. 8. Negara-negara yang mempunyai penduduk berlebihan ialah seperti India, Bangladesh, Ethiopia, Pakistan dan China. 9. Faktor-faktor yang mempengaruhi penduduk berlebihan: (a) Taraf kesihatan yang rendah (b) Hasil produktiviti rendah (c) Taraf pendidikan yang rendah (d) Anak yang ramai (e) Migrasi penduduk tinggi (f) Taraf teknologi rendah 10. Taraf kesihatan yang rendah menyebabkan kadar kelahiran meningkat dan kadar kematian juga meningkat. Ini disebabkan oleh kadar pertambahan penduduk yang ramai menyebabkan kemudahan kesihatan tidak mencukupi. 11. Kegiatan ekonomi utama penduduk ialah pertanian dan menyebabkan hasil produktiviti negara rendah kerana bergantung kepada tenaga buruh manusia. 12. Penduduk mempunyai taraf pendidikan yang rendah dan kadar buta huruf yang tinggi. 13. Penduduk tidak mengamalkan perancangan keluarga kerana mereka suka mempunyai anak yang ramai supaya dapat membantu mereka dalam kerja pertanian.

3. (b) Kepadatan penduduk rendah iaitu kurang daripada 50 orang sekilometer persegi. 4. 18. Penduduk lebih mementingkan kehidupan dan sentiasa berusaha untuk meningkatkan taraf hidup mereka. 22. Ciri-ciri kurang penduduk: (a) Mempunyai keluasan tanah yang besar tetapi bilangan penduduk sedikit. Negara-negara yang mempunyai penduduk berlebihan seperti Ethiopia. 21. 2. Bekalan makanan yang sedia ada pula tidak mampu menampung keperluan penduduk. India dan Bangladesh mempunyai kadar pertumbuhan semula jadi yang tinggi. Bagi mengata si masalah ini empangan telah dibina untuk meningkatkan bekalan air. Negara-negara penduduk berlebihan akan m engalami masalah kekurangan makanan. (c) Terdapat sumber alam yang banyak tetapi tidak diusahakan sepenuhnya. 24. 17.14. Golongan muda berkahwin lambat menyebabkan kadar kelahiran rendah dan kadar pertumbuhan penduduk juga r endah. Negara-negara yang mempunyai penduduk berlebihan akan memberi kesan terhadap keperluan kependudukan di negaranya. Australia dan Brazil. Penduduk mementingkan kerjaya dan mengamalkan perancangan keluarga untuk mengehadkan bilangan anak. Taraf teknologi rendah menyebabkan negara sukar membangun dan hanya kekal dalam bidang pertanian sahaja. Negara Bangladesh pula masih menggunakan kaedah tradisional yang tidak produktif kerana . Penduduk mempunyai taraf pendidikan yang tinggi dan kebanyakannya berkelulusan kolej atau universiti. Sesebuah negara dianggap kurang penduduk apabila jumlah penduduknya kurang dan tidak dapat membangunkan sumber alamnya dengan maksimum. Cara hidup pergaulan bebas mempengaruhi golongan muda berkahwin lambat. Negara-negara yang mempunyai kurang penduduk ialah seperti Kanada. (d) Berupaya menampung lebih ramai penduduk tanpa menjejaskan taraf hidup. Contohnya keadaan kemarau berpanjangan yang melanda negara Ethiopia telah menyebabkan kegiatan pertanian tidak dapat diusahakan. Kesan-kesan Yang Penduduk Berlebihan dan Kurang Penduduk 1. 15. 19. Migrasi penduduk luar bandar ke kawasan bandar selalu berlaku kerana untuk mendapatkan lebih banyak peluang pekerjaan yang menawarkan kadar upah yang tinggi. 23. 16. Faktor-faktor yang mempengaruhi kurang penduduk: (a) Taraf pendidikan yang tinggi (b) Golongan muda berkahwin lambat (c) Mengamalkan perancangan keluarga (d) Meningkatkan taraf hidup (e) Cara hidup pergaulan bebas 20. Ini disebabkan sumber semula jadi negara -negara ini sangat terhad dan tidak dapat menampung keperluan penduduknya.

Kekurangan ini menyebabkan mereka sukar untuk mendapat pekerjaan yang baik dengan upah gaji tinggi. 5. elektrik. Taraf kesihatan penduduk di negara -negara ini juga berada pada tahap yang rendah. 10. Untuk mengurangkan beban kerja dan kos dalam menjalankan kegiatan pertanian kebanyakan petani menggunakan tenaga buruh dari kalangan ahli keluarga khususnya anak -anak. Bangladesh dan Mumbai.4% daripada 75% penduduk di bandar dan 30. 17. hanya 35. 14. Sebagai contohnya. . kadar pertambahan penduduk yang ramai telah menambah beban yang terpaksa ditanggung pada kemudahan kesihatan dan perubatan yang sedia ada. Kebanyakan penduduk di negara-negara penduduk berlebihan mempunyai jangka hayat yang rendah kerana mengamalkan pemakanan yang kurang berkhasiat. Hanya 32. 12. 16.5% di luar bandar mampu menikmati kemudahan bekalan elektrik. 6. Kemudahan asas seperti bekalan air. pusat rawatan dan hospital. 9. Manakala penduduk di negara Bangladesh terpaksa menggunakan air dari sungai. perhubungan dan pengangkutan di negara negara ini amat kurang kerana ketidakmampuan kerajaan untuk menyediakannya. Keadaan ini menyebabkan kadar kenal huruf di negara-negara tersebut sangat rendah. hanya seorang doktor diperuntukkan bagi merawat 30 195 orang penduduk negara Ethiopia dan 4 759 orang penduduk bagi seorang doktor di negara Bangladesh. 8. kerajaannya kurang mampu menyediakan sekolah dan kemudahan pendidikan yang lebih baik. Hasilnya berlakulah kesesakan penduduk dan masalah tempat tinggal seperti di Dhaka.kekurangan teknologi moden. Keadaan ini telah meningkatkan lagi masalah kekurangan makanan. Keadaan ini mendorong mereka untuk berhijrah ke luar bandar dan ke luar negara untuk meningkatkan taraf hidup. Contohnya.1% penduduk Ba ngladesh dan 52% penduduk India yang kenal huruf. 38. Walaupun bilangan kanak-kanak di bawah umur banyak di negara yang be rlebihan penduduk. Purata pendapatan bagi setiap keluarga semakin menurun apabila meningkatnya bilangan ahli keluarga dalam sesebuah rumah. 13. 11. pertanian merupakan pekerjaan utama penduduknya. kolam dan tasik untuk tujuan domestik.5% penduduk Ethiopia. Bangladesh pula pada jangka hayat 58 tahun bagi lelaki dan perempuan pada tahun 1997. Kemiskinan menyebabkan ramai kanak-kanak terpaksa bekerja sebagai buruh kasar bagi membantu keluarga mereka. 15. India dan Ethiopia. 7. Walau bagaimanapun.3% penduduk India menikmati bekalan air dan 42. penyakit dan masalah kebuluran. Kebanyakan daripada mereka yang berhijrah ke bandar terdiri daripada mereka yang kurang berpendidikan dan buta huru f. di India. Bilangan kakitangan yang tidak mencukupi juga menyebabkan peluang untuk penduduk menerima rawatan amat rendah. Keadaan ini berlaku kerana kurangnya kemudahan kesihatan seperti klinik. kegiatan pertanian tidak banyak menyediakan peluang pekerjaan kepada penduduknya. Penduduk di negara Ethiopia misalnya secara purata mempunyai jangka hayat 4 8 tahun untuk lelaki dan 52 tahun bagi perempuan. Keadaan ini menyebabkan mereka terpaksa tinggal di kawasan setinggan kerana tidak mampu untuk membayar sewa rumah yang tinggi. Manakala. Di negara-negara yang berlebihan penduduk seperti Bangladesh. Kadar kemiskinan di luar bandar telah menyebabkan penduduknya berhijrah ke bandar -bandar besar demi mendapat taraf hidup yang lebih baik.

Kerajaan negara-negara ini perlu meningkatkan lagi perbelanjaan bagi menyediakan kemudahan kebajikan seperti rumah orang tua. 4. 20. Negara-negara kurang penduduk akan mengalami masalah pertambahanpenduduk yang perlahan pada masa depan. Purata pendapatan tahunan yang tinggi membolehkan penduduk di negara seperti Australia dan Kanada tinggal di rumah -rumah yang lengkap dengan kemudahan moden. Jumlah penduduk muda yang kurang daripada 15 tahun adalah rendah di negara terbabit iaitu 19. 3. 19. Filipina. Kadar kelahiran di Kanada hanya 12. Bagi mengatasi masalah ini kerajaan Australia dan Kanada terpaksa membuka ruang untuk kemasukan pekerja asing dari negara-negara seperti Hong Kong. 2.5 bagi setiap 1 000 penduduk dan di Australia ialah 12. Contohnya penduduk Kanada mempunyai jangka hayat sehingga 80 tahun dan penduduk. 100% penduduk Kanada.18. Amalan pemakanan yang seimbang dan kesedaran tentang kepentingan kesihatan menyebabkan penduduk mempunyai jangka hayat yang panjang.15 bagi lelaki dan 83 tahun bagi perempuan. skim pencen dan kemud ahan kesihatan kepada penduduk tua di negara-negara tersebut yang semakin bertambah. Australia mempunyai jangka hayat 77.46 bagi setiap 1 000 penduduk negara Australia dan 5. 5. Kadar pengangguran di negara-negara ini rendah kerana adanya peluang pekerjaan yang luas kepada penduduknya. perhubungan dan pengangkutan yang lebih baik dan lengkap. hampir 100% pendud uk Australia.25 bagi setiap 1 000 penduduk. Keadaan ini menunjukkan bahawa pertumbuhan semula jadi di kedua -dua negara adalah rendah di mana kira-kira 5. Contohnya. elektrik. Namun begitu. Kerajaan negara-negara kurang penduduk mampu menyediakan kemudahan asas seperti bekalan air. 21. Kemampuan untuk mendapatkan khidmat perubatan yang lebih sempurna membolehkan penduduk di negara kurang penduduk memiliki taraf kesihatan yang tinggi. 23. Guna tenaga di Kanada tahun 2000 1. berlaku masalah kekurangan tenaga kerja bagi memenuhi peluang kerja yang disediakan kerana kekurangan penduduk. Kadar pertumbuhan semula jadi yang rendah disebabkan kadar kelahiran dan kadar kematian rendah seperti yang berlaku pada negara Australia dan Kanada.3 bagi setiap 1 000 penduduk negara Kanada.5% bagi Kanada dan 21.5% penduduk Australia dapat menikmati . Kebanyakan penduduk di negara Kanada bekerja dalam sektor perkhidmatan seperti yang ditunjukkan dalam rajah di bawah. 7. 8. 99% penduduk Kanada dan 83% penduduk Brazil kenal huruf. setiap keluarga di Kanada mempunyai purata pendapatan sebanyak AS$39 655 manakala di Australia ialah sebanyak AS$27 585 bagi setiap keluarga. Kadar kematian penduduk Kanada ialah 7. Nisbah doktor bagi negara Australia contohnya adalah seorang untuk 400 orang penduduknya.6% bagi Australia. Kadar kematianbayi ketika lahir juga rendah iaitu hanya pada tahap 5 bayi untuk 1 000 orang. Contohnya. 92% penduduk Brazil dan 99. Kemudahan pendidikan yang baik sehingga ke peringkat universiti mampu dinikmati kira -kira 92% penduduk negara-negara yang kurang penduduk. 22.71 bagi setiap 1 000 penduduk. Taraf hiduppenduduk di negara-negara kurang penduduk adalah lebih baik dan tinggi dibandingkan dengan negara penduduk berle bihan. Nilai eksport negara-negara kurang penduduk adalah tinggi dan mencukupi untuk membiayai perbelanjaan negara. Contohnya. India dan China. 6.2 bagi setiap 1 000 penduduk dan di Australia ialah 7.

Kesan Perubahan Penduduk Terhadap Penerokaan Sumber 1. 3. 5. 2. keperluan terhadap makanan akan bertambah apabila berlakunya pertambahan penduduk disesebuah negara. Oleh itu. 4. penerokaan sumber tanih untuk dijadikan kawasan pertanian perlu dipertingkatkan. Apabila bilangan penduduk semakin meningkat.kemudahan bekalan elektrik yang disediakan kerajaan. Keadaan ini akan membolehkan penjanaan kuasa hidroelektrik yang lebih banyak untuk menampung keperluan penduduknya. maka keperluan terhadap makanan juga bertambah. Selain daripada keadaan penduduk berlebihan dan kurang penduduk dalam menghubungkaitkan kependudukan dengan sumber. Negara penduduk optimum ini mempuny ai jumlah penduduk yang seimbang dengan sumber yang dimiliki negara. 3. Sesebuah negara yang mengalami kurang penduduk boleh berubah menjadi penduduk berlebihan apabila berlakunya pertambahan penduduk dan sumber semula jadinya tidak mampu lagi menampung keperluan penduduk. KESAN PERUBAHAN PENDUDUK TERHADAP ALAM SEKITAR Pengenalan 1. Sweden dan Belanda. Secara umumnya.Umumnya. sumber hutan dan sumber air. 2. terdapat juga negara -negara yang mempunyai jumlah penduduk optimum. Kawasan dataran dan delta sungai yang mempunyai tanih aluvium yang subur sesuai . penduduk di negara ini dapat menikmati taraf hidup yang tinggi. Oleh itu. Aktiviti penduduk dalam pelbagai bidang ekonomi dan sosial memberi kesan terhadap alam sekitar. Keperluan penduduk dapat dipenuhi sepenuhnya dan negara -negara ini tidak akan mengalami masalah penduduk berlebihan. Perubahan penduduk telah mengakibatkan kesan positif dan eksan negatif terhadap penerokaan sumber terutamanya sumber tanih. Negara-negara tersebut ialah seperti Jepun. Bagi negara penduduk berlebihan pula akan mengal ami perubahan apabila meningkatnya penggunaan teknologi dan pengetahuan baru akan meningkatkan sumber semula jadi yang sedia ada. Keadaan penduduk berlebihan dan kurang penduduk tidak akan kekal selamanya malah boleh berubah mengikut masa. 2. 9. 1. kebanyakan negara di dunia ini sedang mengalami pertambahan penduduk secara semula jadi. Kawasan hutan luas yang dimiliki Brazil mewujudkan kawasan tadahan untuk sungai dan tasik.

ini kerana hutan menghasilkan kayu yang sesuai untuk penggunaan penduduk seperti mendirikan rumah. Para petani yang membakar jerami padi untuk dijadikan baja organik akan mencemarkan udara dan meningkatkan suhu dunia. 8. Penerokaan tanih untuk mendapatkan pasir dan lempung yang digunakan dalam pembuatan kaca dan barang-barang tembikar serta pasu turut dijalankan. Selain itu. 9. getah dan koko diusahakan di kawasan tanih laterit yang subur. racun serangga. Delta Kelantan. 11. Permintaan tinggi terhadap tanaman komersial seperti kelapa sawit. 4. 5. bandar dan juga untuk membina jaringan pengangkutan. 10. Penggunaan teknologi moden seperti baja kimia. Aktiviti perlombongan dijalankan untuk memperoleh mineral seperti bijih timah dan bijih besi yang turut mempelbagaikan industri pembuatan negara. menjadikan perabot dan sebagainya. kemudahan pengairan yang disediakan membolehkan penanaman padi diusahakan dua kali setahun. 3. racun serangga dan benih bermutu tinggi untuk menghasilkan tanaman yang banyak juga akan mencemarkan sumber alam. Penggunaan tanih yang berterusan untuk menanam tanaman sejenis akan menyebabkan tanih tersebut menjadi tidak subur. 6. 12. 5.dijadikan kawasan penanaman padi. Hutan amat berguna kepada penduduk kerana ia boleh mendatangkan pendapatan yang lumayan melalui kegiatan pembalakan. merbau dan lain-lain lagi. 7. Penggunaan baja kimia. buha-buahan dan bunga-bungaan seperti di Tanah Tinggi Cameron. Hutan-hutan di Malaysia dapat menghasilkan kayu-kayan yang keras dan bermutu tinggi seperti meranti. dan Dataran Terengganu. kawasan hutan juga amat penting kerana ia boleh dijadikan kawasan petempatan. 13. getah dan koko menyebabkan kawasan tanih laterit di pedalaman giat dibangunkan untuk dijadikan kawasan penanaman tanaman tersebut. 4. jentera moden dan benih yang bermutu tinggi dapat meningkatkan hasil pengeluaran padi. Penerokaan hutan bertambah kerana penambahan penduduk di sesuatu kawasan. Contohnya. Dataran Kedah-Perlis. Di Malaysia. Penerokaan sumber tanih besar-besaran untuk memenuhi permintaan penduduk yang bertambah akan membawa kesan negatif terhadap sumber tanih. cengal. Penerokaan hutan secara besar-besaran akan mendatangkan kesan negatif terhadap . tanaman komersial (jualan) seperti kelapa sawit. Tanah yang beracun mengandungi bahan beracun dihanyutkan ke sungai atau tali air yang seterusnya mengancam kehidupan akuatik dan tumbuhan di situ 1. 3. Sumber tanih juga dieksploitasi untuk kegiatan penanaman sayur-sayuran. Untuk menampung keperluan makanan bagi pertambahan penduduk. 2.

Pertambahan penduduk mengakibatkan lebih banyak sumber air diperlukan untuk kegunaan domestik. Kegiatan pertanian pindah yang menerokai hutan untuk pertanian akan membakar pokokpokok hutan. kegunaan domestik. 7. Pembinaan empangan untuk memenuhi permintaan penduduk juga akan menyebabkan kesan negatif terhadap sumber air. Selain itu. 11. 1. Manakala Empangan Muda pula dibina khas untuk mengairi kawasan penanaman padi di kawasan sekitar Sungai Muda di Kedah bagi membantu meningkatkan pengeluaran padi. dan mengawal banjir. Penebangan hutan yang luas akan mendedahkan tanah kepada air hujan seterusnya mengalami hakisan air larian permukaan yang giat. 10. 9. 8. 7. Seterusnya Empangan Temenggor dibina bagi menjana kuasa hidroelektrik di samping mengawal banjir di kawasan sekitarnya. 5. Penebangan hutan juga akan memusnahkan flora dan fauna yang hidup di dalam hutan itu. 6. Empangan Chenderoh. Malaysia. 9. 8. Di Malaysia. Sungai menjadi semakin cetek dan mudah berlaku banjir. Pembukaan hutan untuk membina empangan hidroelektrik bagi menampung permintaan penduduk yang bertambah telah menyebabkan hutan yang luas musnah dan ditenggelami air. 10. Bekalan air juga disalurkan ke kilang-kilang. 6. menjana kuasa hidroelektrik. pembinaan empangan merentasi sungai bertujuan untuk mendapatkan air bagi mengairi kawasan tanaman. Empangan Batang Ai dan Empangan Tenom Perigi pula dibina khas bagi menj ana kuasa hidroelektrik kepada penduduk di sekitarnya. Selain itu. 3. Kegiatan ini boleh mencemarkan udara dan menyebabkan kepupusan flora dan fauna hutan yang istimewa. 2.kesihatan penduduk. Untuk Empangan Kenyir. Pemusnahan hutan juga telah mengakibatkan negara kita kehilangan sumber kayu balak . 4. Pembinaan empangan telah memusnahkan hutan dan tempat tinggal orang asli di sekitarnya. Tasik Kenyir yang terletak di Empangan Kenyir telah dijadikan pusat pelancongan terkenal di negara kita. Semua benda hidup termasuk manusia memerlukan air untuk terus hidup. perindustrian dan pertanian. Tanih yang terhakis akan mengalir ke sungai dan mendap di dasar sungai. Empangan Durian Tunggal dan Empangan Klang Gate dibina bagi membekalkan air untuk kegunaan domestik. sumber bekalan air negara juga akan terganggu kerana kawasan tadahan semakin terjejas dan berkurangan.

5. tetapi kegiatan penerokaan sumber perlu dilakukan dengan terancang. Hasil pertanian dapat ditingkatkan dan dipercepatkan melalui penggunaan teknik pertanian moden seperti menggunakan benih bermutu tinggi. Misalnya. 8. 7. dan racun serangga. kedai dan Pangkalan Kontena Butterworth Utara. Contohnya. Kawasan paya pula dapat ditebus guna untuk menanam padi.yang bernilai dan memusnahkan kawasan tadahan air. . Penggunaan tanih untuk pertanian akan menyebabkan tanih hilang kesuburan. Ini dapat menjimat tempat unt uk bercucuk tanam. Perlis. baja kimia. Penerokaan sumber alam semula jadi terpaksa dilakukan untuk memenuhi pertambahan penduduk yang semakin ramai di dun ia. Di Malaysia. terdapat pelbagai langkah yang boleh diambil untuk mengurangkan kesan-kesan negatif penerokaan sumber terhadap alam sekitar. Untuk mengatasi permintaan penduduk yang semakin ramai. Mengusahakan ladang hutan secara besar-besaran untuk membekalkan bekalan kayu kepada sektor perindustrian. 2. batai. 2. 3. Selain itu. tanaman secara hidroponik dapat dijalankan di rumah atau di kebun. Kawasan terbiar seperti bekas lombong boleh digunakan untuk menanam sayur-sayuran dan buah-buahan. penubuhan ladang hutan secara komersial turut dilaksanakan. 11. Contohnya penanaman pokok jati di Mata Air. Pahang. dan sesenduk di kawasan ladang hutan. Misalnya di Bukit Tinggi. Bandar Hilir Melaka dan Seberang Perai ditambak untuk mendirikan hotel. 3. pencemaran air yang terlalu terhadap Sungai Klang Selangor dan Sungai Juru di Pulau Pinang. Kawasan pertanian dapat diperluaskan lagi dengan menebus guna kawasan terbiar dan kawasan paya. 1. Langkah-langkah Penerokaan Sumber Secara Terancang 1. 2. Langkah yang paling berkesan ialah menambahkan baja kepada tanih. 6. Pembuangan sisa-sisa domestik dari kilang-kilang ke dalam sungai pula telah mencemarkan sungai. Walau bagaimana pun. Untuk mengatasi masalah kekurangan tanah pinggir laut di Malaysia telah ditambak. 1. menjadi kawasan petempatan dan tempat pelancongan. 4. Menanam spesies pokok yang cepat tumbuh dan bernilai tinggi seperti akasia. kawasan-kawasan cerun bukit juga dapat ditereskan untuk menanam sayursayuran dan teh. yamane.

Melalui ini kerajaan Malaysia telah mengenal pasti beberapa kawasan tadahan tertentu untuk menjamin keberterusan bekalan air. iaitu hanya pokok yang cukup matang dan saiz mencukupi sahaja ditebang. 6. 8. Penguatkuasaan Undang-undang Perhutanan Negara (Pindaan 1993) dan Enakmen Industri Berasaskan Kayu (1985) diwujudkan untuk mengawal aktiviti pembalakan haram. . 6. 5.4. mengkaji membersihkan dan mengawasi sungai supaya tidak dicemar. Pusat Perlindungan Orang Utan di Semenggoh (Sarawak) dan Sepilok (Sabah). 7. 1. Kebocoran paip akan mengotor dan membazirkan air. 10. 2. Mengadakan kempen 'Cintai Sungai KIta' setiap tahun untuk menyedarkan masyarakat tentang kepentingan menjaga kebersihan sungai dan menggalakkan mereka menjaga sungai dengan tidak membuang sampah sarap ke dalamnya. 9. 4. Pokok-pokok yang berkualiti tinggi diberi peluang untuk tumbuh dan yang lain akan dihapuskan. 3. Menguatkuasakan undang-undang seperti Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974 (Pindaan 1996) bagi mengawal pencemaran sungai. 11. Melindungi kawasan tadahan hujan untuk menjamin bekalan air yang mencukupi. masa pembalakan dan pemberian konsesi hutan. Rancangan pertanian kekal diperkenalkan kepada orang Asli untuk mengurangkan aktiviti pertanian pindah. Pokok-pokok yang ditebang akan digantikan dengan pokok baru melalui penanaman semula untuk menjamin keberterusan bekalan pada masa depan. Pusat Perlindungan Hidupan Liar dan Taman Negara (PERHILITAN) diwujudkan untuk melindungi flora dan fauna. Sistem rawatan air kumbahan yang sempurna wajib disalurkan ke sungai ditapis terlebih dahulu. Menjalankan penebangan terpiliih . Mewartakan hutan simpan kekal dan tanam negara untuk mengekalkan kawasan tadahan dan kawasan hutan. Melaksanakan rawatan silvikultur supaya pokok-pokok cepat matang dan mengawal mutu pengeluaran kayu balak. Misalnya. Tindakan pemeriksaan saluran paip air bawah tanah perlu sentiasa dijalankan untuk mencegah berlakunya kebocoran paip. Menghadkan pengeluaran lesen pembalakan. 5. Kerajaan juga mengambil langkah mengawal kualiti air sungai dengan memeriksa.

Pihak berkuasa tempatan telah menyediakan banyak kemudahan asas di kawasan pembandaran untuk memenuhi keperluan penduduk yang semakin ramai. 12. Kemudahan yang ditambahkan di kawasan pembandaran adalah seperti jaringan jalan raya. . Proses pembandaran merupakan satu proses penumpuan penduduk di kawasan bandar. 10. 2. Proses pembandaran boleh menyebabkan perubahan dalam: (a) Jumlah penduduk (b) Fungsi bandar (c) Penggunaan tanah (d) Cara hidup penduduk 4. 8. perindustrian dan perkhidmatan. 9. perikanan tetapi berfungsi sebagai pusat perniagaan. perumahan. Ini adalah kadar kerana pertambahan semula jadi penduduk meningkat dan migrasi penduduk dari luar bandar ke bandar. Kegiatan ekonomi sesuatu kawasan yang mengalamiproses pembandaran akanberubah dari sektor primer kepada sektor sekunder dan tertier. hospital. Bandar-bandar di Malaysia mengalami pembandaran yang pesat selepas negara mencapai kemerdekaan. 6. 11. 3.PEMBANDARAN Pengenalan 1. Pembandaran menyebabkan jumlah penduduk disesuatu kawasan bertambah dengan banyak. sekolah dan taman rekreasi. Bandar-bandar besar yang berlaku pembandaran ialah seperti: (a) Kuala Lumpur (b) Georgetown (c) Ipoh (d) Johor Bahru (e) Kuantan 7. proses pembandaran juga dikenali sebagai proses urbanisasi. Keadaan ini bermakna sesuatu kawasan itu tidak lagi hanya berfungsi sebagai pusat pertanian. Jumlah penduduk di bandar bertambah dengan cepat kerana migrasi luar bandar ke bandar berlaku dengan giat disebabkan penduduk luar bandar ingin mencari lebih banyak peluang pekerjaan di bandar. 5. perdagangan.

Peluang pekerjaan dalam sektor perdagangan. Sungei Way. 2. Tindakan ini telah menyebabkan ramai penduduk dari luar bandar berhijrah ke bandar untuk mencari pekerjaan yang lebih baik. kerajaan juga menubuhkan Zon Perdagangan Bebas di beberapa tempat seperti Petaling Jaya. Tujuannya adalah supaya penduduk di kawasan pembandaran dapat kemudahan yang sempurna dan dapat meningkatkan taraf hidup penduduk. Bayan Lepas dan Pasir Gudang. . 6. 4. Penduduk dari luar bandar berhijrah ke bandar untuk mendapatkan peluang pekerjaan yang lebih baik dalam pelbagai sektor dan mereka menetap di kawasan sekitar bandar dan lama-kelamaan kawasan mereka juga berkembang menjadi kawasan bandar seperti Petaling Jaya dan Shah Alam. Tujuan kerajaan menubuhkan bandar baru adalah untuk mewujudkan lebih banyak peluang pekerjaan dan menggalakkan penghijrahan penduduk dari luar bandar. Selain itu. Pasir Gudang dan sebagainya. Terdapat beberapa kawasan di setiap negeri di Malaysia diisytiharkan oleh kerajaan sebagai kawasan perindustrian iaitu Petaling Jaya. 5. 3. 3. Zon Perdagangan Bebas dilengkapi dengan pelbagai kemudahan infrastruktur. perniagaan dan perindustrian telah menggalakkan penumpuan penduduk dari luar bandar ke kawasan pembandaran. 2. pihak kerajaan telah menubuhkan bandar-bandar baru seperti Shah Alam. Air Keroh. proses pembandaran akan berlaku dan kawasan tersebut akan menjadi bandar. 1. program tanah rancangan juga mempengaruh pembandaran Malaysia iaitu mewujudkan peluang pekerjaan di luar bandar dan menggalakkan penduduk berhijrah ke kawasan baru tersebut untuk mengusahakan. Dasar Ekonomi Baru 1970 dan Rancangan Lima Tahun yang memperkenalkanpembukaan kawasan baru dan bandar kecil telah menyebabkan proses pembandaran berlaku dengan pesat di bandar dan kawasan sekitarnya. Faktor-faktor Yang Mempengaruhi Pembandaran Negara Malaysia 1. Di samping itu. 7. Bayan Lepas.13. Senawang dan sebagainya. Nilai. Semakin ramai penduduk berhijrah ke kawasan tersebut. Selain itu. 4. Faktor-faktor yang mempengaruhi pembandaran Malaysia ialah: (a) Dasar kerajaan (gavernan) (b) Peluang pekerjaan (c) Migrasi penduduk 1. taraf perintis dan pengecualian cukai pendapatan. 5. Kemudahan-kemudahan ini telah menarik pelabur-pelabur asing untuk melabur di Malaysia. Perkembangan industri kilang dari industri perkhidmatan di bandar telah memperluaskan peluang pekerjaan.

Bayan Lepas. Temerloh. Institusi pengajian tinggi awam dan kolej-kolej swasta biasanya terletak di kawasan bandar ini. Pembandaran dan perkembangan bandar dipengaruhi oleh migrasi penduduk dari luar bandar ke bandar. Bandar ini biasanya merupakan bandar utama atau ibu negeri. Faktor-faktor yang menarik penduduk luar bandar berhijrah ke bandar ialah: (a) Peluang pekerjaan yang pelbagai dan banyak (b) Kadar upah lebih lumayan (c) Kemudahan asas yang lengkap (d) Kestabilan politik (e) Peluang melanjutkan pelajaran 3. Sesebuah petempatan bandar yang terdapat di negara ini mempunyai kepelbagaian fungs i. petempatan bandar juga turut berfugsi sebagai pusat pendidikan. Sandakan. Selain itu. Ibu negeri-ibu negeri di Malaysia 3. Faktor-faktor tolakan di luar bandar ialah: (a) Kekurangan peluang pekerjaan (b) Kemiskinan di dalam keluarga (c) Kekurangan kemudahan infrastruktur (d) Bencana alam Fungsi Petempatan Bandar 1. Raub dan Tumpat. Antara bandar di negara ini yang berfungsi sebagai bandar perniagaan dan perdagangan adalah seperti Georgetown. Sandakan dan Kuching. 7. 9. Terdapat bandar-bandar di negara Malaysia yang berfungsi sebagai pusat pentadbiran. Ipoh.1. Johor Bahru.Peta di bawah menunjukkan ibu negeri bagi negeri-negeri yang terdapat di Malaysia. Ayer Hitam. 6. Kawasan perindustrian Petaling Jaya. 2. 8. Johor Bahru. Shah Alam. Bukit Mertajam dan Kulim merupakan antara beberapa bandar perindustrian yang terdapat di negaraini. Shah Alam. Penduduk yang tinggal di sekitar kawasan bandar perindustrian biasanya bekerja di kilang -kilang yang terdapat dalam kawasan tersebut. pusat perkhidmatan kewangan dan pusat membeli-belah serta aktiviti import dan eksport. 5. Kuching dan Melaka. Ipoh.Bandar Baru Bangi di Selangor contohnya menempatkan pelbagai institusi pengajian tinggi seperti Universiti . Terdapat juga petempatan bandar yang berfungsi sebagaipusat perindustrian. Antara bandar seumpama ini seperti Kuala lumpur. Fungsi sesebuah bandar adalah berdasarkan kepada bentuk kegiatan ekonomi. Kota Kinabalu. Petempatan bandar juga turut berfungsi sebagai pusat pengumpulan hasil pertanian yang dibekalkan dari kawasan bandar . Antara bandar tersebut ialah seperti Kota Bahru. Di bandar terdapatnya gedung-gedung perniagaan. Pusat perniagaan dan perdagangan merupakan salah satu fungsi petempatan bandar di negara ini. sosial dan politik yang terdapat di sesebuah petempatan. 4. Tawau. Pejabat-pejabat pentadbiran persekutuan dan negeri serta ibu -ibu pejabat syarikat swasta terletak di dalam bandar-bandar ini. 2.

Maktab Perguruan Islam. . metropolis Bangkok dan metropolis Tokyo. Pusat Matrikulasi Bangi. perniagaan dan perkhidmatan. Lumut dan Butterworth menempatkan markas-markas tentera. Proses pembandaran yang berlaku di sesebuah negara telah menimbulkan pelbagai kesan positif dan negatif di negara-negara seperti Malaysia. Petempatan bandar juga berfungsi sebagai pusat pertahanan negara.Kebangsaan Malaysia. serta tempat simpanan senjata dan peluru. Pelabuhan Klang. 11. Tanah Tinggi Genting dan Bukit Fraser pula berfungsi sebagai pusat pelancongan dan peranginan di negara ini. Bandar-bandar utama di negara-negara ini seperti bandar raya Kuala Lumpur. panggung kebudayaan dan pusat kraf tangan serta cenderamata. pengkalan tentera udara.Contohnya seperti di bandar raya Kuala Lumpur terdapat Istana Budaya yang digunakan untuk kegiatan pementasan. Kuching di Sarawak dan Sandakan di Sabah berfungsi sebagai pusat pelabuhan di negara ini. 2. Malaysia. Kemudahan pelabuhan untuk pengendalian aktiviti eksport dan import di negara ini telah menyebabkan wujudnya bandar-bandar seperti Georgetown. 16. balai seni. Thailand dan Jepun. Tumpat merupakan terminal kereta api di pantai timur Semenanjung Malaysia. Sarawak telah menyebabkan bandar -bandar tersebut berfungsi sebagai pusat perlombongan. Kepelbagaian ekonomi di bandar telah mewujudkan banyak peluang pekerjaan kepada masyarakat tempatan seperti di bandar raya Kuala Lumpur. 13. Di bandar terdapatnya pusat pusat pelbagai kebudayaan. berek tentera. Pelabuhan Pasir Gudang di Johor. Aktiviti perlombongan bijih timah yang terdapat di bandar Ipoh dan Taiping serta perlombongan petroleum di Kerteh. Proses perbandaran telah menyebabkan peningkatan penduduk bandar di negara Malaysia. Thailand dan Jepun. metropolis Bangkok di Thailand dan metropolis Tokyo di Jepun menerima kesan -kesan daripada proses pembandaran yang berlaku. 14. 2. pusat latihan. Pusat kebudayaan adalah salah satu fungsi petempatan bandar. Terengganu dan Miri. Pertambahan ini telah meningkatkan bekalan tenaga kerja untuk pelbagai sektor seperti perindustrian. Bandar raya Kuala Lumpur misalnya menempatkan Hentian Putra dan Puduraya sebagai terminal utama pengangkutan bas ekspres dan Sentral Kuala Lumpur berfungsi sebagai terminal utama Kereta api Tanah Melayu (KTM) bagi seluruh Semenanjung Malaysia. Bandar-bandar seperti Port Dickson. 10. dan kolej Persediaan MARA. Kesan Positif Pembandaran 1. 12. darat dan laut. Pulau Langkawi juga merupakan pusat pelancongan yang terkenal di negara ini kerana adanya pusat membeli-belah bebas cukai dan keindahan pantainya yang bersih dan menarik. Kesan Pembandaran 1. 15. Tanah Tinggi Cameron. Pusat perhubungan dan pengangkutan yang menempatkan terminal utama pengangkutan jalan raya dan kereta api merupakan salah satu fungsi petempatan bandar di Malaysia.

4. Hospital Komegome dan Pusat Kanser Kebangsaan di metropolis Tokyo juga merupakan kemudahan kesihatan yang disediakan kepada penduduknya. bekalan elektrik dan air. Misalnya. 2. Hospital Selayang yang terdapat di bandar Selayang. 1.Begitu juga dengan Universiti Tokyo di metropolis Tokyo dfan Universiti Chulalongkorn di metropolis Bangkok. Kolej Cosmopoint dan sebagainya untuk kemudahan pendidikan kepada penduduknya. 1. 2. pusat rekreasi dan pusat perubatan. kerajaan Malaysia menyediakan Taman Tasik Perdana dan Tasik Titiwangsa di bandar raya Kuala Lumpur sebagai lokasi riadah kepada penduduknya. Shiba dan Hibiya. Universiti dan kolej-kolej swasta didirikan untuk memenuhi keperluan tersebut. Kerajaan Thailand menyediakan kemudahan pengangkutan air seperti yang terdapat di metropolis Bangkok. Jepun untuk kegunaan penduduknya. pendidikan. . 4. Kadar upah yang diberi jauh lebih tinggi berbanding luar ba ndar. 3.Sepanjang Sungai Chao Phraya dibina terusan yang dikenali sebagai Klong sehinggakan Bangkok digelar Venice Timur. 6.1. 5. Selain itu. Bandar raya Kuala Lumpur misalnya terdapat Universiti Malaya. 2.Pasar Terapung Damnoen Saduak menjadi destinasi perniagaan terapung yang terkenal di metropolis Bangkok. Universiti Tun Abdul Razak. Misalnya di metropolis Bangkok terdapatnya kemudahan hospital seperti Hospital Besar Bangkok dan Hospital Bumrungrad. Kepelbagaian kegiatan ekonomi yang terdapat di bandar telah mewujudkan banyak peluang pekerjaan kepada penduduknya. Jaringan pengangkutan seperti jalan raya diperlebarkan dan lebuh raya bertingkat turut dibina untuk keselesaan penduduk di bandar seperti bandar raya Kuala Lumpur dan metropolis Bangkok. Kemudahan yang disediakan di hospital membolehkan penduduk menikmati kesihatan yang lebih baik. Keadaan ini membolehkan penduduk yang bekerja di bandar meningkatkan taraf hidup mereka melalui pendapatan yang diperoleh. Pertambahan penduduk kesan daripada proses pembandaran telah menggalakkan kerajaan menambah dan meningkatkan kemudahan infrastruktur di kawasan bandar seperti kemudahan pengangkutan. turut dibina Sistem Pengangkutan Transit Ringan (LRT). kesihatan. Kemudahan ini bertujuan membolehkan penduduk menikmati taraf hidup yang lebih sihat. Kemudahan pendidikan yang lengkap di bandar membolehkan penduduknya memperoleh pendidikan yang lebih sempurna dan tinggi. Begitu juga keadaannya dengan metropolis Tokyo yang terdapat kawasan riadah seperti Ueno. 3. 3. Komuter dan Monorel di bandar raya Kuala Lumpur serta kereta api peluru (Bullet Train) dan kereta api bawah tanah di metropolis Tokyo. hospital Universiti Tokyo. Kerajaan turut meningkatkan kemudahan sosial di kawasan bandar seperti pusat pusat kesihatan. Peningkatan jumlah penduduk di bandar turut meningkatkan kemudahan kesihatan seperti hospital dan klinik.

Contohnya. metropolis Bangkok dan metropolis Tokyo. Proses pembandaran yang berlaku di metropolis Tokyo juga telah menyebabkan kawasan seperti sempadan Wilayah Chiba di Timur. Selain Bandar raya Kuala Lumpur. 2. Kawasan pinggir bandar akan menerima kesan pembangunan di bandar apabila berlakunya perluasan pusat bandar. hidrokarbon dan nitrogen oksida yang dibebaskan daripada kenderaan telah menyebabkan berlakunya pencemaran udara di bandar-bandar tersebut. Jumlah kenderaan yang semakin bertambah telah menyebabkan pencemaran udara dan pencemaran bunyi berlaku di Bandar raya Kuala Lumpur. Keadaan ini akan diburukkan lagi apabila berlakunya banjir kilat. 4. Jumlah kenderaan yang terlalu banyak di jalan raya telah menghasilkan buny bising sehingga i mengakibatkan pencemaran bunyi berlaku. iaitu semasa penduduk pergi dan pulang dari kerja. Kesan Negatif Pembandaran 1. 3. Thailand dan Jepun turut menjadikan kawasan bandar sebagai destinasi pelancongan selain daripada pusat peranginan pantai yang terdapat di negara-negara tersebut. 3. Pelancong yang datang ke negara Malaysia. Proses pembandaran yang berlaku telah menyebabkan kesesakan lalu lintas di badar terutama ketika waktu puncak.1. 1. karbon monoksida. Begitu juga keadaannya apabila berlakunya banjir kilat di bandar raya Kuala Lumpur. Gas-gas seperti karbon dioksida. 1. Batu Caves yang terletak di kawasan Kuala Lumpur utara telah menerima kesan pembangunan yang berlaku di bandar raya Kuala Lumpur. . Jumlah kenderaan yang banyak menuju ke pusat bandar raya Kuala Lumpur telah menyebabkan kesesakan lalu lintas sering berlaku. 3. dan Wilayah Kanagawa di bahagian selatan menerima kesan pembangunan yang berlaku. 2. 2. sulfur oksida. 2. Wilayah Saitama di bahagian utara. Keadaan ini menggangu ketenteraman penduduk terutama kepada mereka yang tinggal berhampiran dengan jalan raya atau lebuh raya. metropolis Bangkok juga turut mengalami masalah kesesakan lalu lintas kerana banyaknya jumlah kenderaan di jalan raya dan ketika berlakunya banjir kilat. Destinasi-destinasi pelancongan ini bukan sahaja dinikmati oleh pelancong malahan kepada mereka yang tinggal di bandar. Gas-gas yang dibebaskan ke udara ini bukan sahaja mencemarkan udara malahan akan memburukkan lagi fenomena pulau haba yang berlaku di bandar kesan daripada peningkatan suhu yang berlaku di udara. Destinasi pelancongan seperti Taman Tema Air Desa dan Mines Wonderland di Bandar raya Kuala Lumpur serta Safari World di metropolis Bangkok dan Disneyland di metropolis Tokyo menjadi tumpuan pelancong dari seluruh dunia.

1. Pertambahan jumlah penduduk dan peningkatan jumlah kilang akan memburukkan lagi keadaan ini. Bangunan konkrit dan jalan raya yang berturap menajdi punca utama masalah banjir kilat yang sering berlaku di bandar. malah menimbulkan masalah sosial seperti keselamatan kesihatan. Kumamoto misalnya. 2. 6. Pencemaran air juga berlaku disebabkan oleh pembuagan sisa domestk dan pembuagan sisa i kilang. Keadaan banjir kilat akan bertambah buruk sekiranya sistem perparitan yang terdapat di bandar tidak sempurna dan dipenuhi sampah sarap kerana tiada pengurusan yang cekap. t 5. 2. Bandar juga turut dicemari dengan pembuangan sampah sarap secara tid terurus di kalangan ak penghuninya. Keadaan ini mengakibatkan banyaknya kawasan pertanian di luar bandar yang tidak dimajukan dan terbiar begitu sahaja. 3. Langkah-langkah Mengurangkan Masalah Pembandaran . Bandar raya Kuala Lumpur dan metropolis Bangkok merupakan contoh bandar yang mempunyai masalah petempatan setinggan yang amat ketara. pernah mendapat penyakit Minamata kerana memakan ikan yang sudah tercemar. Jalan yang berturap akan menyebabkan resapan larian air permukaan ke dalam bumi terhalang dan sistem saliran yang sedia ada tidak mampu menampung jumlah air yang meningkat secara mendadak. 3. sisa-sisa kilamng di buang ke pantai sehingga menyebabkan hidupan akuatik di kawasan tersebut tercemar penduduk disekitar kawasan . dan ketidakselesaan penduduk sekiarnya. 1. Kawasan setinggan adalah kesan negatif yang paling ketara akibat proses pembandaran yang berlaku. Petempatan ini bukan sahaja mencemarkan pemandangan bandar. Sungai Klang di bandar raya Kuala Lumpur dan Sungai Chao Phraya. Migrasi penduduk luar bandar ke bandar ini telah mengurangkan jumlah tenaga kerja di kawasan luar bandar. Penduduk yang tidak mampu memiliki rumah mengambil jalan mudah dengan mendirikan petempatan di atas tanah-tanah kerajaan dan persendirian serta di kawasan tebing sungai dan di sepanjang landasan kereta api. 2. 1. Pendapatan yang lumayan dan taraf hidup yang lebih tinggi menyebabkan migrasi penduduk luar bandar ke bandar berlaku. Masalah petempatan setinggan yang wujud di kawasan bandar disebabkan oleh: (a) jumlah rumah yang tidak mencukupi (b) kadar sewa rumah yang terlalu tinggi (c) harga tanah yang tinggi 3. 4. Bangkok menjadi tempat pembuangan sampah sarap sehingga mengakibatkan airnya tercemar. Contohnya di metropolis Tokyo.5.

(d) membina loji kumbahan untuk merawat air kumbahan. (b) menempatkan semula penduduk di petempatan setinggan ke petempatan yang lebih terancang. (e) memperluas dan mendalamkan dasar sungai untuk menampung jumlah air yang lebih banyak. Contohnya Bandar raya Kuching dan badar raya Kuala Lumpur ditanam dengan p elbagai tumbuhan bagi mewujudkan bandar dalam taman. (c) memperkenalkan konsep penghijauan bandar dengan menanam pelbagai jenis pokok di bandar. . 1. Antaranya termasuklah (a) melaksanakan kempen untuk menggalakkan penduduk berkongsi kereta (car pool) dan menggunakan kenderaan awam. contohnya. (b) mengenakan denda yang tinggi terhadap kilang-kilang yang membuang sisa buangan ke udara dan sungai. (e) memasang perangkap sampah sarap di sungai untuk memerangkap sampah yang dibuang ke sungai. (b) kerja-kerja melebarkan jalan raya dan membina lebih banyak jejantas perlu dilakukan. (c) mengurangkan penghijrahan penduduk luar bandar ke bandar dengan membuka kawasan perindustrian di luar bandar. Masalah pembuangan sisa pepejal dan banjir kilat mungkin dapat diatasi dengan: (a) mewujudkan tapak pelupusan sampah sarap dan sisa -sisa buangan kilang yang lebih terurus. (a) menguatkuasakan undang-undang seperti Akta Alam Sekitar supaya kilang-kilang memasang penapis dan meninggikan cerobong asap. Bandar raya Kuala Lumpur dan Bandar raya Kuching dan Pulau Pinang dibina rumah -rumah kos rendah dan pangsapuri untuk penduduk berpendapatan sederhana. Masalah kesesakan lalu lintas dapat diatasi dengan melaksanakan beberapa perkara. (b) menggunakan sistem insinerator untuk menggantikan sistem pembuangan sampah secara terbuka. (f ) memperkenalkan Green Belt di dalam kawasan bandar. (d) membina sistem saliran dan perparitan yang lebih sistematik. (c) meningkatkan pembinaan Pengangkutan Aliran Ringan (LRT) dan monorel untuk mengurangkan masalah kesesakan lalu lintas. Masalah pencemaran juga dapat diatasi dengan beberapa perkara seperti. (d) melaksanakan konsep memperbandarkan kampung untuk mengurangkan tumpuan penduduk ke bandar. 1. (c) menaiktarafkan sistem perparitan dan saliran yang terdapat di bandar. (d) memperkenalkan sistem pengangkutan lebih bersepadu di kawasan bandar seperti mengadakan sistem kawalan lalu lintas berkomputer seperti yang dilaksanakan oleh Dewan Bandaraya Kuala Lumpur (DBKL). Masalah kekurangan tempat tinggal dapat diatasi dengan: (a) memperbanyakkan pembinaan rumah kos rendah dan pangsapuri. 1.1. (e) mengadakan zon larangan untuk menghadkan kemasukan kenderaan tertentu ke bandar tertentu pada waktu tertentu.

Sungai Gombak dan Sungai Klang telah dilebar dan didalamkan agar mampu menampung jumlah air yang banyak. di bandar raya Kuala Lumpur.Contohnya. . Sungai Segget di bandar raya Johor Bahru juga turut dinaiktarafkan untuk tujuan tersebut.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful