Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

PANGAJARAN 1: NGAREGEPKEUN BIANTARA
A.

BUBUKA
Deskripsi

I.

Modul ngaregepkeun biantara nya éta modul nu pangmimitina dina diajar basa Sunda tingkat SMA. Standar kompetensina nya éta mampuh ngaregepkeun, maham, jeung méré tanggapan kana rupa-rupa wacana lisan nu mangrupa biantara jeung siaran radio/televisi. Kompeténsi dasarna nya éta ngaregepkeun eusi biantara. Indikatorna nya éta ngaregepkeun biantara kalayan sumanget, nyatetkeun kekecapan nu digunakeun dina biantara, nyaritakeun deui eusi biantara ku basa sorangan, méré kamandang kana basa Sunda nu dipaké dina biantara, jeung nyieun eusi biantara sorangan.

II.

Pituduh ngagunakeun modul
1)Pituduh pikeun murid a. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul, hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru, hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. b. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul, hidep migawé modul dina buku tulis. c. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti, bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. 2)Peran Guru a. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. b. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. c. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. d. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. e. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. f. Méré penilaian. g. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. h. Nyatetkeun kamajuan diajar murid.

III.

Tujuan Ahir
Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maham kana eusi biantara bari tuluy nyieun téks biantara sorangan, ogé maham kana babasan jeung paribasa nu digunakeun dina naskah biantara.

IV.

Cék Kamampuh
1) Lamun hidep dipenta sangkan ngenalkeun diri ka guru di hareupeun kelas, bakal kumaha pok-pokanana? 2) Lamun hidep manggil guru nu rék ngajar, kumaha nyaritana? 3) Lamun hidep dipenta nyiapkeun babaturan di kelas ngagunakeun basa Sunda, bakal kumaha pok-pokanana?

Cucu Ratna Sundayani, S.S 1

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

B. PEMBELAJARAN
I. Ngaregepkeun Biantara • Ieu di handap aya naskah biantara nu kungsi dipaké waktu Pasanggiri Biantara Basa Sunda sa-Kota Bandung. • Pék baca tur tengetan ku hidep eusina!

Nonoman Sunda Kiwari
Assalamu’alaikum Wr. Wb. Bapa miwah Ibu girang pangajén anu ku sim kuring dipihormat, Hadirin anu sami linggih di ieu patempatan anu ku sim kuring dipihormat, katut réréncangan nu sami janten patandang anu ku sim kuring dipikanyaah tur dipikacinta. Sateuacanna sim kuring ngaguar ngeunaan téma nu parantos ditangtoskeun, hayu urang sasarengan sanggakeun puji sinareng sukur ka Gusti Nu Maha Agung anu parantos masihan kaséhatan réhna dina dinten ieu urang tiasa kempel riung mungpulung paamprok jonghok di ieu patempatan dina kaayaan séhat wal afiat. Solawat miwah salam mugia tetep dilimpah curahkeun ka jungjunan urang sadaya Nabi Muhammad SAW. Hadirin hormateun sim kuring ...... Urang sadaya panginten parantos uninga, réhna murangkalih jaman kiwari téh seueur pisan anu kakeunaan ku “virus budaya deungeun”. Naha pangna bet tiasa kitu? Manawi aya nu terang teu? Kieu waleranana téh. Murangkalih jaman kiwari mah apalna téh ka Grup Band sapertos Ungu, Déwa, D’Masiv, Nidji, Peterpan, jeung sajabana. Ari ka Juru Kawih atanapi pangarang lagu sapertos Nining Méida, Euis Komariah, Nénéng Fitri, Atang Warsita, Mang Koko, Nano S., Bény Corda, Kostaman Jaya jeung nu séjénna mah moal arapaleun. Dimana aya nu apal ogé panginten tiasa kaétang ku panangan. Teras kasenian Sunda sapertos Jaipongan, Longsér, Degung, Calung, Réog, Wayang Golék téh, tos kahilapkeun ku murangkalih jaman kiwari. Padahal éta kasenian téh dipilari ku bangsa deungeun mah. Contona baé kasenian Angklung nu tos diaku ku bangsa Malaysia. Upami ditingal tina raksukanana, conto anu gampil urang tingal wé tina anggoan murangkalih jaman kiwari, nu kakirangan bahan, pajar cenah gaya siga di India yén nu ngaranna udel kedah katingal ku nu sanés. Kitu ogé sareng lancingan nu disebat gaya “rock n’roll” atanapi “lancingan pensil”. Kacida pisan sampéan saageung tangkal kalapa kedah dilebetkeun kana lancingan saageung paralon 2 in. Hadirin hormateun sim kuring ....... Basa Sunda ogé kedah janten émutan urang sadaya, réhna kiwari aya nu disebat “hari berbahasa ibu”. Di sababaraha sakola tos diwajibkeun nyarios nganggo basa Sunda unggal dinten Rebo. Tapi angger kénéh waé teu digugu. Pajar téh géngsi, jeung teu “gaul”. Sim kuring ngaraos prihatin, asa karunya ningal kasénian, budaya, sareng basa urang ayeuna siga nu henteu diaku deui ku nonomanana. Haget urang téh diajar kana budaya deungeun. Badé iraha atuh mekarkeun budaya sorangan? Hadirin hormateun sim kuring ....... Ku kaayaan urang ayeuna, ku kanyataan kahirupan urang ayeuna, hayu urang bebenah diri urang ku cara mekarkeun basa, budaya jeung kasenian urang di lingkungan kulawarga, masarakat, sakola atanapi lingkungan pamaréntah. Sakola urut Walanda, ayana di kota Banda, lamun ngaku urang Sunda, Cucu Ratna Sundayani, S.S 2

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

kudu nyaho budayana. Panginten mung sakitu anu tiasa kapihatur, hapunten kana samudaya kalepatan. Akhirul kalam billahi taufi wal hidayah. Wassalamu’alaikum Wr.Wb.

Pikeun maham eusi biantara, jawab pananya ieu di handap!
1. Dina acara naon éta biantara téh ditepikeunana?.................................................................... 2. Naon pangna barudak jaman ayeuna teu daék nyarita ku basa Sunda?.................................. 3. Kasenian naon anu geus diaku ku bangsa deungeun?............................................................. 4. Kudu kumaha cenah urang Sunda ayeuna téh?....................................................................... 5. Naon anu dimaksud “hari berbahasa ibu” dina biantara di luhur?.......................................... 6. Naha nonoman ayeuna teu ngarasa reueus kana budayana sorangan?................................... 7. Naon téma biantara di luhur?.................................................................................................. 8. Tarékah naon anu kudu dilaksanakeun ku nonoman Sunda pikeun mekarkeun budaya sorangan?................................................................................................................................

Kamus Alit
deungeun, batur;asing girang pangajén, juri hadirin, jalma-jalma nu aya dina riungan haget, ujug-ujug daék atawa sanggup kiwari, ayeuna mekar, 1) beukah (tina kuncup jadi muka, kembang);2) ngarekahan, ngalegaan ngaguar, nyaritakeun nonoman, nu aranom paamprok jonghok, papanggih teu dihaja reueus, 1) agul;2) boga rasa bagja unggal, saban II. Pedaran Biantara Biantara nya éta nyarita dihareupeun balaréa kalawan aya maksud nu tangtu. Bagéan-bagéan tina biantara nya éta: 1. Bubuka, nu dimimitian ku salam bubuka. Contona: Assalamu’alaikum Wr. Wb. Bapa miwah Ibu girang pangajén anu ku sim kuring dipihormat, Hadirin anu sami linggih di ieu patempatan anu ku sim kuring dipihormat, katut réréncangan nu sami janten patandang anu ku sim kuring dipikanyaah tur dipikacinta. 2. Eusi biantara. Cucu Ratna Sundayani, S.S 3

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

Contona: Hadirin hormateun sim kuring ...... Urang sadaya panginten parantos uninga, réhna murangkalih jaman kiwari téh seueur pisan anu kakeunaan ku “virus budaya deungeun”. Naha pangna bet tiasa kitu?............jste. 3. Panutup, nu dina tungtungna aya salam panutup. Contona: Panginten mung sakitu anu tiasa kapihatur, hapunten kana samudaya kalepatan. Akhirul kalam billahi taufi wal hidayah. Wassalamu’alaikum Wr.Wb.

C. KAMAHÉRAN BASA
Maham kana Babasan jeung Paribasa I. Babasan
Tengetan conto kalimah di handap ieu ! 1. “Ka budak nu panjang leungeun mah, moal aya nu resepeun” 2. “Éta mah Si Ibro, dasar budak atah adol, teu kira-kira hitut hareupeun sémah!” 3. “Si Dudung mah teu dipikaresep ku batur téh, pantes wé da budakna haseum budi.” Dina kalimah di luhur aya ungkara panjang leungeun, atah adol, jeung haseum budi. Ieu téh kaasup kana babasan. Ari anu dimaksud babasan téh nya éta ucapan matok anu geus puguh éntép seureuhna nu dipaké dina harti injeuman, jadi lain harti sabenerna. Dina ungkara panjang leungeun ngabogaan harti injeuman sok pulangpaling atawa ceceremed, lain hartina ‘leungeunna anu panjang’. Atah adol ngabogaan harti injeuman kurang ajar atawa teu sopan. Kitu ogé dina ungkara haseum budi ngabogaan harti injeuman leuwih loba baeud batan seuri, sabalikna tina amis budi.

Latihan 1 Pék téang ku hidep harti tina babasan ieu di handap, tuluy jieun kalimahna!
1. Atah anjang Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 2. Ajak Jawa Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 3. Akal koja Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 4. Bodo katotoloyoh Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 5. Bodo aléwoh Cucu Ratna Sundayani, S.S 4

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 6. Buntut kasiran Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 7. Ceuli lentaheun Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 8. Hampang birit Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 9. Laér gado Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 10. Salieuk béh Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………...

II. Paribasa
“Si Onéng mah, bet kawas anjing ngagogogan kalong, bogoh ka Dudé Hérlino béntang pilem téa.” Dina ungkara kalimah di luhur aya ungkara anjing ngagogogan kalong. Éta ungkara téh kaasup kana paribasa,anu hartina mikahayang nu pamohalan. Teu béda jeung babasan, paribasa ogé teu bisa dirobah ungkara jeung kekecapanana, bédana téh, ari paribasa mah mangrupa kalimah.

Latihan 2 Larapkeun paribasa nu aya di beulah katuhu, kana kalimah ieu di handap!

Cucu Ratna Sundayani, S.S 5

nyaho manéhna mah jéger. 9. ari kana gawé mah angger sagala embung.” 7. hanta ng-hantung hantigong hantriweli j. 4.. ari pék meunang hadiah. jadi ……. 3.” 6.. hulu gundul dihihidan Cucu Ratna Sundayani. tami ang meulit ka bitis h. ti baréto hayang boga laptop. Néng Dési mah kalahkah gaya wé diheulakeun. lodo ng kosong ngelentrung c. nyali ndung ka gelung i. loba teuing omong. anu teu kudu dicaritakeun ka batur. Jadi pamingpin mah kudu ……. ulah getas harupateun. Keuna ku paribasa ……. sarua jeung ……. biwir nyiru rombéngeun d. Mani kacida atohna Jang Soma téh. leuheung mun bener. puguh mani asa ……. pacik rak ngalawan merak b.. 8. kalah dibéja-béja. gedé tinimbangan. Nu boga pagawéan mah pamajikanana. Ari maksudna mah rék nyilakakeun batur. Ngeunah ari jadi pejabat. asa ditonjok congcot e.. 2. ceuk kolot mah …… 10. antukna mah ……… keuna ka dirina sorangan. S. Mang Oyib mah. Karunya ka Mang Oman téh.. “Ari manéh. “Tong wawanianan ngalawan Si Junéd. naha atuh bet ……. keur mah gajih gedé katambah loba nu méré ibaratna …… a. padahal ari nu nyieun dosana mah batur sapagawéanana. leule us jeujeur liat tali g. 5.S 6 . kate mpuhan buntut maung f. ari salakina mah ngan ukur ….Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 1.

. rebo b... S. ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1)Biantara téh sasaruanana jeung . c...... araya d. senén d. minggu é.. wawaran é. longsér 7)Saha ari seniman sunda nu ngajieun lagu Karatagan Pahlawan téh? a. eusi biantara b.. bubuka é.. Darso é.. panutup biantara 4)Sakola urut Walanda Ayana di kota Banda Lamun ngaku urang Sunda Kudu nyaho budayana Wacana di luhur kaasup kana wangun .... salasa c... wawacan b. a... a. salam panutup c.. Linggih lemesna tina kecap .. salam bubuka d. salam bubuka d.. salam panutup c.. Atang Warsita d. wayang b. kacindekan é... a. pupuh c. nya éta . béwara d. wawaran b. Kostaman Jaya b.. a.... béwara 5)Ninggang dina poé naon ari “hari berbahasa ibu” téh? a. pengumuman c. sasagon é.. hapunten kana samudaya kalepatan. mios é. indit 3)Panginten mung sakitu anu tiasa kapihatur. sisindiran d... diuk c.Wb. dina biantara di luhur kaasup kana? a.. a.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 D. calung c.. datang b. panutup biantara Cucu Ratna Sundayani.... kemis 6)Kasenian urang Sunda nu geus diaku ku urang Malaysia... pidato 2)Hadirin anu sami linggih . Kalimah di luhur téh mangrupa ... Mang Koko 8)Kalimah Assalamu’alaikum Wr..... Nano S. eusi biantara b.S 7 . angklung d. paparikan é.

Ismail Marzuki é. pangarang d. patandang b. mun modul 1 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. b. PANUTUP Sanggeus migawé modul 1 kalayan hadé. S. Mang Koko 10) Kecap naon anu sami hartina jeung lomba? a. Nano S. hidep kudu ngulang deui. Beny Corda c.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 9)Saha ari seniman nu ngajieun lagu Bubuy Bulan téh? a. Kostaman Jaya d. Tapi. hidep meunang nuluykeun kana modul 2. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. penulis c.S 8 . pasanggiri Tugas Terstruktur (TT): Jieun koméntar ngeunaan basa Sunda nu dipaké dina biantara di luhur! Kegiatan Mandiri Tidak Terstruktur (KMTT): Jieun hiji naskah biantara basa Sunda témana bébas! E. siswa é. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani.

Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. h. intonasi anu hadé tur merenah éntép seureuhna. 2. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. hidep migawé modul dina buku tulis. S. lentong. II. lentong. b. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. biantara.Pituduh pikeun murid a. d. nyarita dina wangun biantara di hareupeun guru jeung babaturan kalawan éksprési anu hadé. IV. tapi ngadadak dibéjaanana? 3) Aya rupa-rupa cara biantara téh. ngadongéng. e. b. bakal ngagunakeun ragam basa naon? 2) Sanggup teu lamun hidep dipenta miluan pasanggiri biantara. Indikatorna nya éta nangtukeun bagéan-bagéan biantara dumasar kana sistematika biantara. c.S 9 . Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. g. f. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. Méré penilaian. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. nyusun rangkayan biantara dumasar kana sistematika anu bener. III. sawala kelompok. jeung kahayang sacara lisan dina nyaritakeun pangalaman. Pituduh ngagunakeun modul 1. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. Kompeténsi dasarna nya éta biantara. cara biantara nu kumaha nu bakal digunakeun ku hidep? Cucu Ratna Sundayani. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa nangtukeun bagéan biantara sarta bisa nyarita dina wangun biantara kalawan téhnik.Peran Guru a. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. BUBUKA Deskripsi I. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. Standar kompetensina nya éta mampuh ngébréhkeun pikiran. Cék Kamampuh 1) Lamun hidep dipenta sangkan biantara di hareupeun guru-guru. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 2: BIANTARA A. Modul nepikeun biantara nya éta modul nu kadua dina diajar basa Sunda tingkat SMA. jeung guneman dina rupa-rupa situasi. rarasaan. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. jeung sikep anu hadé. c.

tangtu moal poho kana budayana. Anu ngawujud dina pasipatan urang Pasundan. Maca Biantara Pék baca heula téks biantara ieu di handap kalawan saregep! Biantara Budaya Sunda Assalmu’alaikum Wr. ekonom anu berbudaya. Tuh urang rérét sababaraha abad katukang Kunaon Nagri Romawi. Mun kitu mah micinta. urang Sunda kudu bisa jadi téhnokrat. soméah hadé kasémah. Sawangsulna mopohokeun kana budaya kaasup éra maké budaya Sunda kaasup kana ingkar ka Pangéranna. lain hal nu mustahil deui. masih tanggoh nepi ka iraha waé. tapi cendikiawan nu berbudaya. Budaya numutkeun Prof Kuntjoroningrat nya éta hasil tina cipta. Cucu Ratna Sundayani. Lamun urang Sunda sorangan mopohokeun kana budayana. nyegah ria jeung sum’ah anu pasoléngkrah dina manah. kagusur ku panéka jaman. Jalma anu pengkuh kana budaya nagrina jalma éta kaasup jalma anu ngamumulé kana nagrina. Yunani jeung nagrinagri lianna kaceluk ka awun-awun kawéntar ka janapria masih napak. Budaya téh mangrupa hazanah anu dipibanda ku umatna. Budaya Sunda anu mibanda kaéndahan sampurna sanés ngan di nagrina sorangan. Kusabab.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 B. Asal urang bisa neruskeun éstapéta budayana. Salah sahiji moto sepuh urang baheula mah jalma kudu luhung élmuna. jembar budayana. jadi ékonom. bakal jadi cendikiawan. loba pangabisa. Matak tengtrem kana ati sanubari kanggo urang nu ngagunakeunana. Lamun nonoman Sunda pengkuh kana budayana. tapi ogé di nagri séjénna. kirang malapah gedang. kulantaran budayana. Urang Sunda kudu intelék. Mung bawiraos tipayun sim kuring neda tawakup nu kasuhun bilih dina ngadugikeunana kirang éntép seureuhna. politikus nu berbudaya. jeung kréasi umat manusa anu diwujudkeun dina wangun paripolah. S. ngarumat. naon margina? kulantaran peradaban budayana anu luhung. rumaos sim kuring mah sanés bujangga anu mahér ngarangkén carita. tapi bari teu mopohokeun kana budaya karuhunna.S 10 . Matak jalma anu luhung élmu. tanah Sunda ogé bakal leungit. jeung ngamumulé budaya sunda ogé kaasup kana micinta sareng iman ka Pangéranna. sabalikna jalma anu mopohokeun kana budayana kaasup kana jalma anu bakal ngaruksak kana nagrina sorangan. hiji nagri dihargaan di mata nagri lian. malah mandar sagala amaliyah katut lalampahan jadi utama. Nanjeurna hiji nagri salah sahijina gumantung kana luhung peradaban budayana. PEMBELAJARAN I. Kaéndahan nu sampurna éta. Kunaon margina kitu? Dawuhan Rosululloh SAW dina haditsna : Hubbul watoni minal iman” anu hartosna micinta tanah air (baligeusan ngajadi téh) sabagian tina rasa iman”. pengkuh agamana. Dina ieu waktos sim kuring badé medar perkawis budaya Sunda anu patali jeung kahirupanana. jadi politikus. urang Sunda kudu jadi birokrat. Diwuwuh ku Alhamdulillah mugia sing janten rarabuning takabur nu ngagujud dina kolbu nyeuseuh geugeuleuh. Ciri tina jati diri manusa nu ngancik tina hiji nagri.Wb Réréncangan nu dipikareueus Para hadirin nu dimulyakeun ku Alloh SWT! Bismillah nu jadi sekaring pangiring catur pangréka basa. mangrupa hasil pamikiran sepuh urang baheula anu moal laas digéléng ku roda pajamanan. karsa. tur daréhdéh kumargi pangaruh budaya sadidinten.

.. kasohor kamamana nonoman. putu urang tina budaya-budaya deungeun anu bakal ngaruksak kana ajén-inajén Ki Sunda.... galah... Sebutkeun hal-hal pokok dina biantara di luhur!..... Amien Hadirin hormateun sim kuring..... nu kapungkur dipikareueus sarta diagul-agul bakal ilang tanpa karana tina kahirupan tatar Sunda. Teu sadar upama laun-laun budaya.. 5........ komo ajén-inajén Ki Sunda mah............. sawatara nonoman Sunda tos ampir hilap kana budaya warisan karuhun urang.... ampir mopohokeun kana kaulinan barudak... Boh bilih aya saur nu teu kaukur... Pék jelaskeun bédana antara biantara maca naskah jeung biantara dadakan!..... S.......... mung sakitu anu kapihatur.........S 11 ...... adam lali ka tapél ceuk paribasa mah urang asa jadi tamu di nagri urang sorangan.......... Naon anu dimaksud lentong dina biantara?........ internét........ Salah sahiji conto leutik mangga tingali di sawatara pakampungan urang. (Salah sajahiji naskah dina pasangggiri tingkat SMA/SMK kota Bandung 2010) Pikeun maham eusi biantara. jeung sajabana... 3.... Naon anu dimaksud biantara?........ Dua.. jawab pananya ieu di handap! 2.......... sauyunan... Nonoman Sunda anu kirang ngahargaan kana budaya Sunda boh dina sasauran boh dina réngkak paripolahna.. para rumaja ngarumat........................... basa kirang karéka... paheuyeuk-heuyeuk leungeun kanggo ngarumat sarta ngamumulé budaya Sunda sangkan Ki Sunda tetep nanjeur komara katut dangiangna di jaman mana jeung iraha waé.. ngoét kana ati hapunten anu kateda......... saringsing pageuh kancing saringset pageuh iket ngabénténgan pala putra.... Naon balukarna lamun urang mopohokeun kana budaya sorangan?. ngajaga numuwuhkweun... Mun baheula mah barudak kumpul ulin ucing sumput. aya cariosan anu matak ngagedrug kana manah.... 4. Wabillahi taofik hidayah wal inayah Nun walkolami wama yasturun........ Urang nyémah di imah sorangan... harga diri kaceluk ka awun-awun.... paantay-antay tangan kanggo: Hiji. jati ka silih ku junti.......... Anu antukna urang Sunda dididik jadi jalma anu konsumtif jeung poho kana budaya sorangan.................. Sim kuring umajak ka sakumna dulur-dulur anu boga rasa kacinta jeung katineung kana kasundaan...... sabobot sapihanéan sabata sarimbagan................. 1.. Sasieureun sabeunjeureun mah mugia aya mangpaatna.. sigana téh parantos tebih tina ajén-inajén bangsa..... anu sacara teu langsung numuwuhkweun sipat individualistik jeung égoistik di kalangan nonoman urang.... urang Sunda éléh ku bangsa deungeun.. Urang leuwih resep ngagunakeun budaya deungeun tibatan budaya sorangan..... mekarkeun Cucu Ratna Sundayani.. Anu lamun ditalungtik mah kaulianan barudak téh lain ngan ukur heureuy guyon wungkul tapi nyamuni sipat gotong royong.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Namung hanjakal pisan jaman kiwari... Ayeuna barudak leuwih wanoh kana playstation.... Geus kaganti ku kaulinan bangsa deungeun nu teu leupas unsur negatipna........ Hayu urang paheuyeuk-heuyeuk leungeun................ Kamus Alit ajén inajén.... Ieu téh teu leupas tina pangaruh kamekaran élmu pangaweruh jeung téhnologi ti bangsa deungeun......... Numuwuhkeun sipat sportifitas anu teu meunang licik ka batur.......... niley..................

No. 2. Wangenan Biantara Biantara nya éta nyarita dihareupeun balaréa. 1. 3. S. Contona biantara pupuhu sakola dina paturay tineung. • Biantara ku cara ngapalkeun nya éta disiapkeun heula ku cara ngapalkeun naskah. • Biantara ku cara maca naskah. Pedaran Biantara 1. tapi aya galur eusina. UUBS sacara gurat badag dibagi kana tilu tahapan.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 II. nya éta: • Biantara dadakan (impromtu). 3. kasapantareun. kasaluhureun. Biantara anu hadé kudu saluyu antara téma jeung eusi anu dibawakeun dina biantara. 4. UUBS téh diluyukeun jeung: • Kaayaan umur • Kalungguhan • Situasi nu nyarita • Saha nu diajak nyarita • Eusi nu dicaritakeun Supaya ngababarikeun hidep nu di ajar.S . Rupa-rupa Biantara Aya rupa-rupa cara dina nepikeun biantara téh. Runtuyan nepikeun Biantara: • nepikeun bubuka • nepikeun watesan masalah • medar eusi • kacindekkan • panutup C. tanpa persiapan nya éta biantara anu sipatna dadakan tanpa dipersiapkeun heula ku oratorna. Biantara dina basa deungeun sok dipikawanoh ku istilah orasi. Contona: Biantara pupuhu nagara RI • Biantara ku cara teu maké naskah (ékstémporan). kaasup kasahandapeun kalawan tujuan supaya jalma bisa silih ajénan jeung silih hormat antar papadana. UUBS nya éta tahapan-tahapan atawa tingkatan dina nyarita. Contona: Biantara sérén sumérén. Contona biantara dina acara ulang taun. Basa Loma (BL) dahar indit datang asup Basa Lemes keur Sorangan (BLS) neda mios dongkap lebet Basa Lemes keur Batur (BLB) Tuang angkat sumping lebet 12 Cucu Ratna Sundayani. saméméh kaéréh ku Mataram. Jalma nu pidato atawa ahli pidato sok disebut orator. ngan dina prakna mah ditalar. 2. kalawan miboga maksud nu tangtu. KAMAHÉRAN BASA UNDAK-USUK BASA SUNDA (UUBS) Mimiti aya UUBS di tatar Sunda nya éta abad ka 17.

Mung sakitu anu tiasa didugikeun dina ieu bianatara. pedaran b. bubuka d. D.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 5. rupa-rupa c. kacindekkan d. 9. pamugi seueuer mangpaatna husus kanggo simkuring umum kanggo hadirin sadaya. 8. upacara adat b. Biantara ku cara maca naskah disebut biantara . bébas 3. mangrupa …. Si Ujang keur dahar jeung kurupuk di dapur. Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. Ungkara kalimah di luhur dina biantara kaasup kana …. ÉVALUASI I. Ungkara kalimah di luhur dina biantara kaasup kana …. 2. panutup c.… a. S. Dina ieu waktos sim kuring badé medar perkaawis “Budaya Sunda” mung hapunten bilih aya kalepatan dina ngadugikeunna. pedaran b. pedaran Cucu Ratna Sundayani. panutup é. a. 11. 3. jenis-jenis é.. Nyarita di hareupeun jalma anu réa bari ngabogaan maksud anu tangtu. panutup d. kacindekkan c. singgetan b. kacindekkan c. numutkeun Kunjtoro Ningrat. karsa jeung kréasi manusa. Pung Bapa nuju tuang sangu goréng di dapur. babagéan d. wangenan 2. 10. Abdi nuju neda sangu liwet di kantin.. Ungkara kalimah di luhur dina biantara mangrupa bagéan tina …. 7. bubuka é. eusi 4. rangkayan é. acan bapa mondok bageur balik baju jst…… teu acan Pun bapa saré bageur wangsul baju …… teu acan Tuang rama kulem saé manah mulih raksukan …. bubuka 5. 6. a. ékstémporan d. Conto dina wangun kalimah 1.. eusi b. resmi c.. “Budaya téh mangrupa hasil tina cipta. biantara a. biantara a. impromtu é..S 13 .

S.S 14 . rangkayan é. waktu b. 8. 7. lengkah-lengkah c.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 6. Basa Loma (BL) indung gering bisa boga beuki antara bakti anggeus …… Basa Lemes keur Sorangan (BLS) tiasa kagungan beuki antawis baktos mésér patuangan anggeus …… …… Basa lemes keur Batur (BLB) Tuang ibu teu damang Cucu Ratna Sundayani. Istilah pikeun jalma anu sok nyarita di hareupeun balaréa. bubuka 7. Ieu di handap kaasup kana hal-hal penting anu kudu diperhatikeun dina enggoning nepikeun biantara. Dina nepikeun biantara ulah nepika “ngayayay”. 1. 5.. Nepikeun bubuka. éksprési d. mimik é. intonasi é. dalang é. komedian 10. 4. iwal…. éksprési d. bayaran c. ustadz c. intonasi 8. disebut…. Ngayayay ngandung harti… a. lila II. a. teu ramé b. 2. hormat c. rengkuh b. Pék lengkepan ieu bagan kalawan ngagunakeun tahapan basa anu bener jeung merenah! No. matak bosen é. a. 11. nayaga d. Turun naékna sora dina nepikeun biantara mangrupa wangenan tina…biantara a. medar matéri. teu pokus kana intina d. 6. audien 9. monoton c. jenis-jenis b. orator b. 10. 3. 9. tuluy nyieun kacindekkan tina pedaran biantara mangrupa …. panutup d. a.

Udur E. hidep meunang nuluykeun kana modul 3.S 15 . Tapi. PANUTUP Sanggeus migawé modul 2 kalayan hadé. Wangsul 5. S. hidep kudu ngulang deui. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. mun modul 2 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Tugas Terstruktur (TT): Jieun kalimah anu bener tur sampurna tina kecap-kecap ieu di handap! Ngagaleuh 3. Kagungan Mios 4.

S. BUBUKA Deskripsi I. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maham kana ngagunakeun kecap panyambung jeung kecap pangantét dina nyieun kalimah wangun tulisan nyaritakeun pangalaman sorangan. IV. Cék Kamampuh 1) Lamun hidep dipenta nyaritakeun pangalaman sorangan.Peran Guru a. Kompeténsi dasarna nya éta nyaritakeun pangalaman sorangan.S 16 . c. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. rarasaan. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. e. 2. jeung nyieun carita pangalaman sorangan. ngadongéng. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. nyusun wincikan kaayaan carita pangalaman kalayan hadé. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. g. Méré penilaian. II. III. jeung kahayang sacara lisan dina nyaritakeun pangalaman. rék nyokot topik ngeunaan naon? Cucu Ratna Sundayani. hidep migawé modul dina buku tulis. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. bakal ngagunakeun basa nu kumaha? Naha? 2) Kumaha kasiapan hidep lamun kudu nyaritakeun pangalaman di hareupeun babaturan sakelas? 3) Lamun hidep dipenta nyieun carita pangalaman. b. Indikatorna nya éta milah babagéan carita dumasar kana sistematika. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. sawala kelompok. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. Pituduh ngagunakeun modul 1. biantara. Standar kompetensina nya éta mampuh ngébréhkeun pikiran. jeung guneman dina rupa-rupa situasi.Pituduh pikeun murid a. h. Modul nepikeun carita pangalaman nya éta modul nu katilu dina diajar basa Sunda tingkat SMA. d. f. c.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 3: CARITA PANGALAMAN A. b. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran.

............ Sanajan bari nundutan kénéh ogé kuring ngarasa sumanget pisan. kuring tuluy didangdanan.. Dimana latar caritana?....... Acarana téréh dimimitian............. Puguh waé daék teu daék kuring jeung babaturan kudu bisa gawé babarengan najan sok bari loba heureuy ogé.. Teu lila basa kuring keur didangdanan. 3....... Lamun ditingali deui sababaraha poé katukang........ Harita jam dalapan isuk-isuk barudak kudu geus daratang....... PEMBELAJARAN I........................ aya nu muji...S 17 ................... torojol téh Dimas anu sarua rék jadi pangantén babarengan jeung kuring... 4.. tangtuna moal bisa kapohokeun pangalaman kuring éta téh...... kuring nangtung maké kabaya jeung sinjang dibarengan ku Dimas anu maké baju taqwa...... sanajan teu jadi pinunjul tapi bisa ngaraketkeun kuring jeung babaturan saréréa.......... anu biasana mah kuring téh ngan ukur nempo dina hajatan dulur atawa dina acara TV........ sok sanajan bari rada éra saeutik lantaran ningali babaturan nu séjén maké baju nu aralus...... Ari kuring mah kudu datang jam lima subuh. jawab pananya ieu di handap! 1. 6....... saacanna unggal kelas kudu ngayakeun “Paméran jeung Pagelaran Seni Rupa”.... Pikeun maham eusi carita pangalaman..................... Babaturan sakelas jadi leuwih deukeut.. Tuluy kuring geuwat salin deui ku baju biasa....... Ngan ayeuna mah kagiatan saperti kitu téh can tangtu bakal kaalaman deui ku kuring........ sabab dina poé éta kuring kudu papisah jeung babaturan. 26 Juni 2006.............Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 B.............. aya ogé nu sura-seuri................ sinjang......... Naon jejer tina carita pangalaman di luhur?...... ayeuna kuring sorangan nu jadi pangantén...... Sakabéh babaturan nempo.. Alhamdulillah acara téh bérés dina waktu tilu jam.......... 2....... Naon nu ngabalukarkeun panulis ngarasa sedih?..... Barang geus nepi ka Sakola........ Kacida bagja jeung bungah euweuh tandinganana.. 5............... Haté kuring kacida sedihna........ S.... Acara paméran jeung pagelaran téh kawilang sukseus.................. Kuring kapilih téh kulantaran kuring meunang peunteun panggedéna dina Ujian Sakola....... Asa sieun ari rék indit sorangan mah............. Kulantaran subuh kénéh. tangtuna di jalan ogé can loba jelema..... Contona baé basa rék dilaksanakeunna Ujian Nasional (UN) téa.......... pangpangna jadi sok ulin babarengan... Naon anu jadi téma tina éta acara téh?... Karasa pisan bédana..... Nu dipeunteun tina acara éta téh salah sahijina nya éta kakompakan ti unggal kelas...... sabab kuring jeung babaturan kudu papisah........... Lain ngahaja hayang béda ti nu lian........................ ku kituna kuring ménta anteur ka tétéh.. Cucu Ratna Sundayani............... sabab kasempetan saperti kieu can tangtu datang unggal poé... Kuring jeung babaturan sakelas ngarasakeun kasedih........................... kuring jeung babaturan sakelas asa deukeut pisan........ Maca Carita Pangalaman Pék baca carita pangalaman ieu di handap tuluy tengetan ku hidep eusina! Ngasaan Jadi Pangantén ??? (dumasar kana carita pangalaman Yani Rahmawati) Basa harita poé Saptu..... Kénging saha carita pangalaman di luhur téh?..... ngan kabeneran kuring téh kapilih jadi pangantén dina acara éta. Jam sabaraha nu ngajieun carita kudu kumpul di sakolana?.. Aya acara “Paturay Tineung” di SMP Negeri 1 Margahayu....... jeung bendo....

c. Kecap panyambung teu satata nya éta kecap panyambung anu nyambungkeun unsur-unsur anu teu satata: lamun. yén... f.... juara. tapi biasana ngayakeun papasangan jeung kecap pancén lianna.tapi. sinjang....... Diteundeunna bisa di awal kalimah. 1) nu anyar kawin. e.. merenah luyu jeung kontéks situasi kaasup pilihan kecap.. Kumaha galur caritana nu dijieun ku panulis téh?.S 18 .. panutup pangalaman cukup saparagraf........ galur caritaanana kudu ngaguluyur ulah kapotong-potong... Pedaran Carita Pangalaman Carita pangalaman téh nya éta carita anu perenah kaalaman atawa karandapan dina kahirupan sapopoé....... di tengah kalimah.. 8....... g... pinunjul.. nyaritakeun nurutkeun kaédah tata basa.. Contona: boh.. raksukan kaluhuran pikeun awéwé urang Sunda... eusina bisa dina wangun paragraf.... d... C.... Kecap Panyambung Kecap panyambung (konjungsi) nya éta kecap pancén anu gunana pikeun nyambungkeun wangun katatabasaan (kecap.. nangtukeun heula jejer picaritaeun....... 2... pangantén... paturay tineung..... tapi.. Puguh waé daék teu daék kuring jeung babaturan kudu bisa gawé babarengan najan sok bari loba heureuy ogé.atawa.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 7.. basa..... Kamus Alit bendo.. Conto dina kalimah: 1. klausa. jste... pipisahan... sabangsaning topi dibungkus kaén pikeun lalaki urang Sunda. Nilik kana sipat patalina.. kaén papakéeun pikeun ngabunian awak ti cangkéng ka handap. boh... b. nya éta: a... S. sangkan...... atawa.. nangtukeun keur ka saha éta pangalaman bakal dicaritakeunana..... gumantung panjang pondokna. jste.boh.. Kecap panyambung satata nya éta kecap panyambung anu gunana nyambungkeun unsur-unsur anu satata: jeung....... frasa................. 3... II.. 2) nu diréndéngkeun.... kabaya. bisa nepikeun heula bubuka tina éta pangalaman........ najan...... Kecap panyambung papasangan nya éta kecap panyambung anu gunana nyambungkeun unsur-unsur basa boh satata boh henteu... atawa di awal jeung di tengah kalimah. Cucu Ratna Sundayani.. Naon kacindekan tina carita pangalaman di luhur téh?.. kalimah) jadi wangun katatabasaan anu leuwih jembar.. kecap panyambung diwincik jadi tilu nya éta: 1. KAMAHÉRAN BASA I. da.......... Sawatara hal nu kudu diperhatikeun mun urang rék nulis carita pangalaman.

......‘babandingan’: kawas monyét... ala Paris. 2..... Kalimahna : ……………………………………………………………….... 5...... . II... 2... Kalimahna : ………………………………………………………………… 3..‘pangwates’: nepi ka Agustus. . .S 19 ........ dina méja. Latihan 1 Jieun kalimah ngagunakeun kecap panyambung nu aya di handap! 1. Kalimahna : …………………………………………………………………...... Kalimahna : …………………………………………………………………..... Acara paméran jeung pagelaran téh kawilang sukseus. Lamun.... jste.. Latihan 2 Jieun kalimah ngagunakeun kecap pangantét nu aya di handap! 1. Boh.... Kalimahna : ………………………………………………………………....tapi.. 4..... Sok sanajan. Alhamdulillah acara téh bérés dina waktu tilu jam. pikeun kuring.............. tina beusi.. 3... Nu dipeunteun tina acara éta téh salah sahijina nya éta kakompakan ti unggal kelas...... Kecap Pangantét Kecap pangantét (préposisi) nya éta kecap anu diteundeun di hareupeun kecap barang atawa frasa barang gunana pikeun ngawangun frasa pangantét.nepi ka. .. ku mobil.. 5. 4.............pikeun.. Kalimahna : ………………………………………………………………… 2..... Kalimahna : ………………………………………………………………… 4...‘asal’: ti Jakarta..... 3..atawa....... 2.......Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2...kawas. Cucu Ratna Sundayani......... sanajan teu jadi pinunjul tapi bisa ngaraketkeun kuring jeung babaturan saréréa...boh.. muncul rupa-rupa harti saperti nuduhkeun: 1... .. Sangkan.. Kalimahna : …………………………………………………………………. 6....‘tempat’: di imah.. Balukar tepungna kecap pangantét jeung kecap atawa frasa sabadana.... Conto dina kalimah: 1.. ‘tujuan’: keur manéhna...dugi ka..... S..‘alat’: ku bedog.

Tanggal sabaraha acara téh diayakeunana? a. salapan isuk-isuk 5. mun modul 3 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna.. Tapi.. Yeti b. Yani é.. Yati Kegiatan Mandiri Tidak Terstruktur (KMTT): Jieun tulisan nu eusina nyaritakeun pangalaman sorangan ngagunakeun basa Sunda nu merenah! E... Saha nu meunang peunteun panggedéna dina ujian Sakola? a... Jam sabaraha acarana dimimitianana? a. paamprok jonghok d. Kalimahna : ………………………………………………………………… D. upacara nikah 2.. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. gupay tineung c. lima subuh d. Doni é. Yuni c.. dalapan isuk-isuk c.. 25 Juli 2007 4.. paturay tineung é. Déni 3.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Kalimahna : ………………………………………………………………… 5. Aya acara naon di SMP 1 Margahayu téh? a. hidep kudu ngulang deui... PANUTUP Sanggeus migawé modul 3 kalayan hadé.. . Duaan jeung saha ari jadi panganténna? a.... 26 Juni 2006 d. Dimas c. 25 Juni 2006 c.... lima soré b..di... Yeni d.S 20 ... Damara d.. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. teuneung ludeung b. hidep meunang nuluykeun kana modul 4. dalapan peuting é... S.. 26 Juli 2005 b.. Dedi b. ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. 26 Juli 2006 é.dina.

nyawalakeun dongéng ditilik tina téma. f. hidep migawé modul dina buku tulis. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. b. ngalatih siswa pikeun medar eusi dongéng. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa ngadongéng kalawan ngagunakeun lafal. sarta metakeun dongéng salasahiji dongéng Sunda. e. 2. c. lentong. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. paroman. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. bakal ngagunakeun ragam basa naon? Cucu Ratna Sundayani. h. IV. III. Indikatorna nya éta ngaaktifkeun siswa pikeun ngaregepkeun dongéng.S 21 . rarasaan. S. amanah. katut tagog nu luyu jeung karakter palaku dina dongéng. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. BUBUKA Deskripsi I.Peran Guru a. ngadongéng. d. Pituduh ngagunakeun modul 1. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. Cék Kamampuh 1) Lamun hidep dipenta sangkan ngadongéng di hareupeun guru-guru. Kompeténsi dasarna nya éta ngadongéng. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Méré penilaian.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 4: NGADONGÉNG A. Standar kompetensina nya éta mampuh ngébréhkeun pikiran. jeung kahayang sacara lisan dina nyaritakeun pangalaman. wirahma. II. jeung paguneman dina rupa-rupa situasi. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. g. b. c. biantara. Modul nepikeun dongéng nya éta modul nu kaopat dina diajar basa Sunda tingkat SMA. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. sawala kelompok. jeung palakuna. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar.Pituduh pikeun murid a.

”. najan dua riwayat nu tadi disebutkeun téa saliwat mah siga béda tapi dasarna sarua.. Si Kabayan ngajawab. méméh jaman Jepang. geus aya kana genep puluh taun?”. Si Kabayan balik nanya. jeung bulan.. asa kuring téh geus aya!” témbal Si Kabayan. taun ieu atawa taun nu geus kaliwat.. “Enya nya kolot baheula mah tara ngitung jumlah umur. Si Kabayan nanya deui. aya nu nyempad.. Ki Émés nanya deui “Atuh waktu jaman révolusi téh geus aya nyah?”. Aya ogé nu usul supaya ngagunakeun pananggalan Romawi.. S. “Wah geus kolot kuring mah”.. bakal milih dongéng naon? B..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2) Sanggup teu lamun hidep dipénta miluan pasanggiri ngadongéng. bisa kanyahoan taun-taunna.. PEMBELAJARAN I. kitu wé éta mah. Ki Émés némpas ka Si Kabayan “Nya heueuh atuh saréréa ogé kitu ari umur mah..?”. basa gedong saté diwangun téh. sabaraha umur kuring!” ceuk Si Kabayan.. Maca Dongéng Pék baca heula téks dongéng ieu di handap kalawan saregep! Taun Dina hiji mangsa Si Kabayan keur ngobrol jeung Ki Émés... Ki Émés nanya deui “Geus kolot téh sabaraha taun?”. “Deuleu tah. lamun hidep dipenta ngadongéng ka babaturan.S 22 . “Euleuh mangkaning dokumén téh surat penting. unggal poé umur ngurangan saban poé saban peuting dicontangan”. Nu sok diitung téh . “Duka teuing atuh da kuring mah tara leukeun ngitung jumlah taunna. “Heueuh. pék itung wé ku didinya. Bay?”.. Éta mun geus kawas énté. jaman nanahaon deui mah.. tanggal. Euweuh saurang ogé nu bisa ngécéskeun” témbal Ki Émés. “Atuh kumaha?”. “Kulantaran ngarasa perlu téa. “Ramé hog-hagna?” tanya Si Kabayan deui.. nya?” tanya Si Kabayan. Abah olo lého kénéh jeung sajabana leuheung mun dijadikeun patokan téh. atuh puguh wé matak bingung jeung bisa nimbulkeun kakaliruan” tembal Ki Émés. maksud ana mah . Ari titimangsa éta dokumén téh bulan sya’ban nu mana.”.... aya nu usul.. Ki Émés nanya ka Si Kabayan “Ari umur énté sabaraha taun. ari ngomong téh.. tapi ngadadak dibéjaanana? 3) Aya rupa-rupa jenis dongéng téh. jaman anu jaman anu bari jeung hésé nangtukeun taun-taunna. Si Kabayan nanya.. poé. aya ogé nu usul supaya ngagunakeun kalénder bangsa Pérsia. “Ah teu kumaha. Sakapeung mah cukup ku kitu wé. “Sameledok! Naha bet los-los ka Sayidina Umar.. “Komo wé atuh béh dieu éta mah. Ki Émés némbalan. matak bingung cara nu kaalaman ku Khalifah Umar bin Khatab” ceuk Ki Émes. bet maksa. “Usul mana Cucu Ratna Sundayani.. ceuk kuring ogé pék wé ku didinya. aya nu mawa dokumén ka payuneun Umar bin Khattab.eu. Khalifah Umar bin Khattab ngayakeun sawala pikeun nangtukeun taun kalénder!”. “Ceuk kuring gé tara diitung! Ih.. “Duka atuh da ana mah teu miluan!”. terus kumaha?” tanya Si Kabayan. !” ceuk Si Kabayan. Ki Émés némpas deui.. “Naha atuh meuni nanyakeun hog-hagna? Biasa wé meureun. “Hiji mangsa. “Meureun! Nurutkeun riwayat séjén mah disebutkeun yén Abu Musa Al-Asy’ari ngintun serat ka Khalifah Umar nu eusina nyebutkeun yén anjeunna kantos nampi serat ti Khalifah Umar anu teu maké titimangsa. Si Kabayan nanya deui “Sarua kumaha?” Ki Émés némbalan “Sarua lantaran can aya taun kalénder anu bisa dijadikeun patokan”.

“Ké. Rajab. atawa kuring Cucu Ratna Sundayani.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 nu ditarima?”. “Duka atuh. Naon hartina “hijrah” di jaman kiwari téh? 9. Ki Émés ngajawab deui. Kumaha pasipatan Si Kabayan téh? 5. Dzulqo’idah. Taurus. saenggeusna hijrah mah laluasa pikeun da’wah. nepi ka pantes mun dijadikeun patokan pikeun perhitungan taun.. nu matak nepi ka teu arapal kana bulan-bulan dina taun Hijrah téh?”. Naon anu disebut hijrah dina jaman Kangjeng Nabi? 6. Léo jeung sajabana. “Taun sabaraha éta téh Més?” tanya Si Kabayan. “Heueuh taun sabaraha?” tanya Si Kabayan deui. Rabiul Awal. Memang éta ogé aya. jeung Dzul hijjah!” jawab Ki Émés. S. Heueuh saperti Virgo. Komo kapan saur Sayyidina Ali mah taun Hijrah téh mangrupa taun kaunggulan. ayeuna mah tina salah kana bener. da kuring ogé sarua lapar!” témpas Si Kabayan bari duanana indit ngaléos muru ka dapur. “Leuh penting pisan hijrah téh geuning nya?” tanya Si Kabayan.. taun Puasa. Kumaha kacindekkan tina eusi dongéng di luhur? Kamus Alit ana.. ké heula. Tuluy deui kapan hijrah téh mangrupa kajian sajarah anu misahkeun période Mekah jeung Période Madinah. (Dicutat tina Manglé Alit No. bulan naon deui Més?” tanya Si Kabayan. “Pédah hésé ngapalkeunana kitu. “Wallahu a’lam . hijrah kamana deui Més?”. Syawal. jawab pananya ieu di handap! 1. salian ti éta aya deui nu disebut bulan Romadon nu katelahna bulan Puasa téa” jawab Ki Émés. Més! Ari ngaran bulan geus aya ti harita nya?” tanya Si Kabayan. “Euweuh nu ditarima. da ceuk ana ogé. tina batil kana hak. “Hayu atuh. Romadon. urang dahar beuteung kuring geus kekerebekan!”. tapi henteu diresmikeun sacara nasional mun ceuk cara ayeuna téa mah. Enya saréatna tangtuna ogé. Upamana baé. “Éh. “Dina itungan taun hijrah mah Muharam. tujuh bélas taun saenggeus ayana hijrah …”. dina bulan-bulan Maséhi mah sok apal jeung béntang-béntangna sagala. tina mentingkeun diri sorangan kana mentingkeun kaperluan umum.! Éta ogé aya nu ngusulkeun téa mah. aya taun Adan. Kapan ku ayana hijrah. Rabiul Ahir. Kumaha pasipatan Ki Émés téh? 4. Naon téma dongéng diluhur téh? 10. taun Kurban. Si Kabayan nanya deui. demi nusa jeung bangsa. “Euh. taun Ijin Perang. Naon ari anu disebut titimangsa? 7. geus kitu wé. Unsur pamohalan naon anu aya dina dongéng di luhur? 3. Nu acan téh taunna. tapi Sayyidina Umar ngajén yén ayana hijrah téh mangrupa kajadian kacida pentingna. ceuk Ki Émés. salamet ti panyiksa kaum musrikin Mekah. Hayu ah. “Naha atuh henteu dicokot salah sahijina tinu geus aya?”. anu asalna tina basa Arab nu hartina abdi. Kangjeng Nabi salamet tina ancaman maut. Sya’ban. jeung sajabana anu diitung dumasar kana ayana kajadiankajadian penting dina perkembangan agama Islam” témbal Ki Émés bari seuri. “Lian ti bulan Romadon. Si Kabayan nanya deui. Si Kabayan nanya deui “Deuleu tah. saenggeus asak nimbang-nimbang itu ieu. ari énté.S 23 . !” témbal Ki Émés. Safhar. “Hijrah mun baheula mah ti Mekah ka Madinah. Dina dongéng di luhur palakuna aya sabaraha urang? 2. taun Zakat. nya baheula atuh!” ceuk Ki Émés. nya éta taun Hijriah!” ceuk Ki Émés. Sebutkeun ngaran-ngaran bulan dina taun Hijriyah! 8. taun ancurna kabatilan jeung nanjeurna hak!” jawab Ki Émés kalawan daria pisan.. geus aya ti baheula ari ngaranngaran bulan mah. “Puguh wé nu matak urang ogé kudu hijrah kapan.. 1110 ) Pikeun maham eusi dongéng. “Taun kaopat kakhalifahan Umar bin Khattab. diputuskeun yén anu digunakeun téh anu anyar.

KAMAHÉRAN BASA • Basa Kosta (basa Asing) Nurutkeun Kamus Umum Basa Sunda. jeung dongéng babad (sagé). bébas. euweuh halangan saban poé. kafir Lanat. pédah mangrupa perkara anyar. teu aya nu tulen sagemblengna. hajjah Ijazah. jenazah Kapir. saréat. Contona baé aya kecap kosta anu memang teu aya basa Sundana.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 énté. sabalikna tina kecap ana laluasa. la’nah Maksud. Pedaran Dongéng Dongéng téh nya éta carita rékaan anu loba ngandung unsur-unsur pamohalan. baqa Baleg. loba meunang pangaruh ti basa séjén. dongéng jalma biasa (parabel). saperti: salat. ikhlas Jama. salawat. maqsuud Napsu. dalil Daptar. badan Baka. jasad Jenatna. daftar Hajat. al-manak Badan. jste.S 24 . kecap kosta téh asalna tina basa Sangsekerta hartina asing. wulu. • Kecap-kecap nu asalna tina basa Arab Ajal. C. Pangna kitu téh bisa jadi lantaran pangaruh agama Islam anu dianut ku urang Sunda. nafs Jste. tanggal. da’wah Dalil. Sagala basa diunggal bangsa. ijtihaad Iklas. jama Jasad. balig Da’wah. dongéng anu nyaritakeun dedemit/siluman (mité). S. ijazah Ijtihad. tahlil. malaikat. Sanajan urang ayeuna geus teu terang yén hiji kecap téh sabenerna mah lain pituin basa Sunda. Lolobana mah kecap kosta dina basa Sunda téh tina basa Arab. ajal Akad. Kitu deui basa Sunda. zakat. haji. Cucu Ratna Sundayani. unggal poé titimangsa. Biasana sok aya baé kacampuran ku basa séjén. Jadi basa Kosta téh hartina basa Asing. ‘aqd Almanak. dongéng sasakala (légénda). waktu contona dina nulis surat II. Dongéng aya nu kaasup kana dongéng sasatoan (fabel).

... Kalimahna : …………………………………………………………………. dongéng é.. 4... Hijrah Hartina : ………………………………………………………………….. éséy b. Kalimahna : …………………………………………………………………... Saur saha yén hijrah téh mangrupa taun nu pang pentingna ... Carita rékaan anu méré kesan pamohalan disebut.. Si Kabayan jeung Ki Émés c. biografi c.. Si Kabayan d. a. a..... Adan Hartina : ………………………………………………………………….. parabel d.. Khalifah Hartina : ………………………………………………………………….. Abu Musa Al-asyari é. tuluy jieun kalimahna! 1... bulan haji d.... Kalimahna : …………………………………………………………………. a.. Ki Émés 5. Sayidina Ali é.. hijrah é. Zakat Hartina : …………………………………………………………………. perang mut’ah c... perang tabuk Cucu Ratna Sundayani.. Si Kabayan c.... Fabél 2..Saha ari palaku dongéng diluhur teh .. hijriyah b. Khalifah Umar bin Khattab 3. Khalifah Umar bin Khattab b.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Latihan Pék téang ku hidep harti tina kecap ieu di handap. Carita dongéng diluhur téh kaasup kana dongéng . novél 4. 2. 5. Ki Émés b. légénda b..... Kalimahna : …………………………………………………………………. EVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. Kalimahna : ………………………………………………………………….S 25 ..... D.... Nu misahkeun antara période Mekkah jeung Madinah nyaéta. carpon d. Sya’ban Hartina : …………………………………………………………………..... mitos é.. a.. S. 3.. Sayidina Ali d.. babad c.. a.

Wacana diluhur aya kecap “kekerebekan’ hartina ... lapar d. bulan haji d.. Sya’ban é.. kudu apal kana ngaran-ngaran bulan dina taun Hijriyah b. sora vokal b. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. iwal.. Dina dongéng aya bagian dina ngucapkeun naskah dongéng... a. usus buntu c.. a. a. anjeuna diluhur aya kecap ‘ana’ serepan tina Basa Arab nu d..... “Pédah hésé ngapalkeunana kitu. urang kudu hijrah ka Mekkah é... Tapi.. Ki Émés ngajawab deui. busung lapar 8.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 6. kuring b.. Heueuh saperti Virgo.. kudu bener dina bagian vokalisasina anu disebut. Dihandap téh ngaran bulan-bulan Hijriyah.. urang sararéa 9. hidep meunang nuluykeun kana modul 5.. mun modul 4 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. “Duka atuh. dina bulan-bulan Maséhi mah sok apal jeung béntang-béntangna sagala. anjeun c.. a... urang dahar beuteung kuring geus kekerebekan!”. “Hayu atuh. kudu apal kana arti hijrah d. da ceuk ana ogé. aya cai dina jero beuteung b. Léo jeung sajabana. nyeuri beuteung é. lafal dongéng d.. S... PANUTUP Sanggeus migawé modul 4 kalayan hadé. Tema carita dongéng diluhur nyaéta .. kudu apal kana ngaran-ngaran bulan dina taun Maséhi c. Taurus. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. Dina sempalan dongéng hartina.. Dzulqo’idah E. Dzul hijjah b..S 26 .. a. nu matak nepi ka teu arapal kana bulan-bulan dina taun Hijrah téh?”. Safhar c. lentong dongéng é. Hayu ah. tagog ngadongéng 7. sora konsonan c. da kuring ogé sarua lapar!” témpas Si Kabayan bari duanana indit ngaléos muru ka dapur.. Si Kabayan nanyakeun taun 10... hidep kudu ngulang deui.. kami é. Si Kabayan naya deui...

IV. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. hidep migawé modul dina buku tulis. puisi.Peran Guru a. II. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. Cék Kamampuh 1) Sebutkeun judul carita babad nu dipikanyaho ku hidep? 2) Ti wewengkon mana éta carita babad téh? 2) Carita babad nu disebutkeun ku hidep téh nyaritakeun ngeunaan naon? Cucu Ratna Sundayani. c. b.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 5: MACA CARITA BABAD A. Modul maca carita babad nya éta modul nu kalima dina diajar basa Sunda tingkat SMA. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. jeung méré tanggapan kana wacana tinulis anu mangrupa sajarah lokal atawa carita babad. Standar kompetensina nya éta mampuh maca. jeung warta tina surat kabar. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. 2. maham.S 27 . f. bisa nyindekkeun eusi téks (kajadian sajarah). carita pondok. bisa maham hubungan kausalitas kajadian jeung sajarah. nyusun runtuyan dumasar kana kalungguhan jeung peranan tokoh. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. e. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. ngébréhkeun hubungan kausalitas kajadian jeung sajarah. g. BUBUKA Deskripsi I. bisa maham patalina antar tokoh. c.Pituduh pikeun murid a. III. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. b. h. S. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. Méré penilaian. média éléktronik. kalawarta. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maca jeung maham kana eusi carita babad. nyindekkeun jeung méré tanggapan kana eusi kajadian sajarah. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. bisa maham kalungguhan jeung peranan tokoh. Indikatorna nya éta ngawincik carita babad jeung dongéng babad. jeung bisa méré tanggapan ngeunaan aspék-aspék sajarah lokal/babad. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. Pituduh ngagunakeun modul 1. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. d. Kompeténsi dasarna nya éta maca carita babad/carita sajarah. kajadian jeung wewengkonna.

. istri anu sampurna geulisna......... jawab pananya ieu di handap! 1.. Pék baca tur tengetan ku hidep eusina! Prabu Siliwangi di Pakuan Padjadjaran Aya hiji Raja Agung nu ngadeg di Pakuan Padjadjaran......... lir bulan caang opat welas moncorongna............ (dicutat tina Danasasmita........................ ari nagara Singapura mah perenahna kaléreun pasir Ampatan Jati.. Saha Sang Ratu Japura?..................... Naon hubunganana Prabu Siliwangi sareng Prabu Anggalarang?... Kaleresan Ki Gedéng téh kagungan putra nu jenenganana Nyai Ambetkasih......... • • Maca Carita Babad Di handap aya sempalan tina carita babad... Nya diresmikeun jenenganana janten Sang Prabu Déwantawisésa.. Sang Prabu Siliwangi jenenganana............. 6.. Kacaritakeun Sang Raja nalika nuju anom ngiring makalangan perang di Nagara Surantaka.................. Teu kantos lami ti harita Sang Prabu Siliwangj ddiistrénana janten Raja di Pakuan Padjadjaran ku uana.. tangtosna saparantos unggul ti sadaya musuhna... nu kapungkur linggih di Karaton Surawisésa di Priangan palih wétan perenahna............... PEMBELAJARAN I........ linggih di Karaton Pakuan anu disebat Sang Bima. teras ngiring sayémbara nu diayakeun ku Ratu Singapura nu jenenganana Ki Gedéng Tapa anu janten Mangkubimi bawahan Padjadjaran........ 2003................. 7. 4............. S..... Ahirna Sang Prabu Siliwangi téh nikah sareng Nyai Amberkasih..... 5.. di Galuh kulawarga (dinasti)-na.............................. anu Nagarana aya sawétaneun pasir Amparan Jati.............................. 8.... Tuliskeun kacindekanana tina carita babad di luhur?... Saparantos Ki Gedéng Sindangkasih pupus........... Ahirna Sang Siliwangi unggul perangna................ Saha Prabu Déwantawisésa téh?........ anjeunna dirorok ku uana nya éta Sang Jurulabuan..................... Sang Prabu Siliwangi dijenengkeun Raja di Nagara Sindangkasih................ Raja di Karajaan mana Prabu Siliwangi téh?......... Ku saha Prabu Siliwangi dijenengkeun raja di Nagara Sindangkasih?.... Sparantosna kitu......... Anjeunna téh putra Sang Prabu Anggalarang........ carita babad di luhur téh?........S 28 ................ Cucu Ratna Sundayani........................ Kumargi kitu anjeunna ditikahkeun ka Nyai Subanglarang................. Nalika di tempat anu sanés kacaritakeun Sang Raja nu jenenganana Radén Mamanah Rasa...... 2................. Nalika nuju alit Raja Putri téh jenenganana Nyai Larang Tapa.. nu jenenganana téh Ki Gedéng Sindangkasih..... teu tebih perenahna wétaneun pasir Amparan Jati...Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 B........... 130-131) Pikeun maham eusi carita babad..................................... Salah sahiji diantawisna nya éta Sang Ratu Japura anu sakti mandraguna.. 3........ Ku saha Prabu Siliwangi diangkat jadi Rajana téh?....... Dumasar kana buku saha.......................... anu ngawasa pangeureunan parahu muara Jati ngaranna........... Nyai Subanglarang dicandak ngalih ka Keraton téa....

adina bapa/indung (lalaki). pangalaman. perdana mentri. lem. kacindekan. Pedaran Carita Babad Carita babad/sajarah nya éta carita anu dumasar kana kajadian sajarah. tina beulah. Bibi. Buyut.S . wétan. dulur saluhureun. Adi. 1)nangtung. Dongéng babad/sajarah. pamajikan bapa. turunan kadua. dulur sahandapeun. makalangan. ngadeg. lem. Alo. lalaki nu boga anak. Nini. unsur-unsur kasajarahanana téh henteu jelas jeung teu bisa dicekel faktana. Dongéng babad/sajarah nya éta nyaritakeun kajadian atawa jelema nu ngandung unsur sajarah. mangkubumi. Emang/paman. Suan. Janggawaréng/Canggahwaréng. disumpah. Kait-siwur/Gantung-siwur. anak lanceuk. tempat bijilna panonpoé. perenahna. 29 Cucu Ratna Sundayani. palih. turunan kahiji.2)ngajabat. tina basa (=waktu). anakna gantung-siwur. lem. Incu.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 II. Aki. adina bapa/indung (awéwé). nu ngajalankeun paréntah ti Raja. S. diistrénan. anakna bao. lanceukna bapa/indung. dirorok. anakna udeg-udeg. lebah-lebahna. Indung. dikukut. nalika. anakna janggawaréng. bapana indung atawa bapa. 2. kasimpulan. sabab ngandung unsur pamohalan téa. gunung leutik. anak adi. Lanceuk. Bao. salaki indung. anakna incu. pasir. KAMAHÉRAN BASA 1. Kamus Alit anom. • • • • • • • • Pancakaki Pancakaki téh nya éta pernahna jelema ka jelema deui anu sakulawarga atawa nu kaasup baraya kénéh. incuna bao. Bau sinduk. tina ngora. • • • • • • • • • • • Istilah nu séjénna tina Pancakaki: Bapa. miara anak batur. Ua. indungna bapa atawa indung. anakna buyut. Udeg-udeg. awéwé nu boga anak. dianggkat jadi Raja. Pancakaki rundayan/turunan kawincik jadi: Anak.

dua 6. 5.S 30 . Érna boga lanceuk nu geus lakirabi tur boga budak hiji lalaki nu ngaranna Aji. nu miboga pangeureunan parahu Jati nu ngurus pangeureunan parahu muara Jati nu ngawasa pangeureunan parahu muara Jati nu beberes di pangeureunan parahu muara Jati nu ngajaga pangeureunan parahu di muara Jati Putrana Ki Gedéng Tapa nu ditikah ku Prabu Siliwangi nya éta. dulur enya saindung sabapa. anak panggedéna. adina pamajikan/salaki... Nyai Tapa Larang b. di Amparan Jati b. anak pangleutikna. a. • Karuhun. • Bungsu. Ki Gedéng Tapa é. ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. c.di Singapura 3.Nyai Amberkasih Salah sahiji tokoh anu jadi musuhna Sang Prabu Siliwangi nya éta . • Baraya.nol d. C. • Cikal. anakna ua. di Pakuan Padjadjaran c. • Anak téré. 2. 4. luluhur.. anak indung téré/bapa téré.. S.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 • Kapiadi. Nyai Subanglarang c. nu ngarundaykeun urang. lanceuk bungsu. pamajikan bapa tapi lain nu ngalahirkeun urang. di Surakarta é. a. Ki Gedéng Sindanngkasih b. d. • Bapa téré. • Indung téré. anakna emang/bibi...Nyai Sucilarang d. • Dulur teges... salaki indung.Radén Mamanah Rasa Di wewengkon mana Prabu Siliwangi janten Raja? a. Prabu Anggalarang Ratu Japura c.Ratu Japura d. Saha ari Ki Gedéng Sindangkasih téh .. opat c. • Adi beuteung. e.. sakur anu aya pakuat-pakaitna pancakaki. b. jalma-jalma nu kungsi aya lila heulaeun urang. tapi lain nu ngalantarankeun urang lahir.. Perenahna Aji ka Érna nya éta ……… Cucu Ratna Sundayani. Kacaritakeun migarwa sabaraha urang Prabu Siliwangi téh dumasar kana carita di luhur ? a. hiji é. • Dulur patétéréan. anak sampakan ti salaki/pamajikan.di Cirebon d.. tilu b. • Kapilanceuk. • Pangais bungsu... Nyai Amberwati é. a....

deungeun-deungeun c. a. Dulur sabrayna c. Bibi téré é. adi beuteung Tugas Terstruktur (TT): Jieun pancakaki kulawarga nu sorangan! Kegiatan Mandiri Tidak Terstruktur (KMTT): 1. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. PANUTUP Sanggeus migawé modul 5 kalayan hadé. hidep kudu ngulang deui. Kulantaran pipirakan. Perenahna Imas ka Bu Késih nya éta ………. Icih boga budak nu ngaranna Imas. c. Indung téré b. Kapiadi Kapilanceuk 7. Tuliskeun gurat badag tina eusina. Sakur jalma nu aya pakuat-pakaitna dina pancakaki disebut ogé ………. Alo Toa Suan d. Pa Ito parantos nikah sareng Ceu Maryani. Dulur pituin 8. dulur teges é. Wawan c. nu kadua ngaranna Dudi. mun modul 5 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. Dulur téré 9.. dahuan d. Ema d. Dudi é. Dulur teges é. Adi téré d. Nu jadi pangais bungsu nya éta ……… a. Baraya d. Wittri b. Sebutkeun masing-masing sajejer carita anu kaasup kana Carita Babad/Sajarah jeung Dongéng Babad/Sajarah ! 2. dulur sabrayna b. Baraya laér b. nu kahiji ngaranna Wawan. tong poho nyebutkeun sumberna! D. Cucu 10. Imas cicing jeung Bu Késih nu kawin ka bapana. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. Lanceuk téré c. ari nu panungtung ngaranna Cucu. padahal mah Ceu Maryani téh adi pamajikanana Pa Ito nu kahiji. b.S 31 . nu katilu ngaranna Wittri. Perenahna Pa Ito ka Ceu Maryani sateuacan nikah nya éta ……… a. Tapi.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 a. S. Anakna Ema téh aya opat. a. é. hidep meunang nuluykeun kana modul 6.

S 32 . jeung méré tanggapan kana wacana tinulis anu mangrupa sajarah lokal atawa carita babad jeung warta tina surat kabar. f. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Modul maca sajak nya éta modul nu kagenep dina diajar basa Sunda tingkat SMA. b. maluruh téma. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. c. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. maham kana kecap-kecap dina sajak tur bisa ngoméntaran cara maca sajak babaturan sakelasna. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. c. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. éksprési jeung sikep anu saluyu jeung nada dina éta sajak. Pituduh ngagunakeun modul 1. h.Pituduh pikeun murid a. e. Indikatorna nya éta milah-milah unsurunsur sajak. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. Standar Kompetensina nya éta maca. sarta macakeun sajak kalawan intonasi. hidep migawé modul dina buku tulis. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru.Peran Guru a. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. b. maham. d. Cucu Ratna Sundayani. penampilan jeung improvisasi anu hadé. 2. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. Kompeténsi dasarna nya éta maca sajak. atawa media éléktronik.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 6: MACA SAJAK A. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maca sajak kalayan ngagunakeun lafal jeung lentong nu merenah. majalah. nada jeung ma’na dina sajak. II. III. g. BUBUKA Deskripsi I. Méré penilaian. S.

pék gerendengkeun heula ieu sajak. Cucu Ratna Sundayani.S 33 . Teguh Samoja ngajadi wirahma mangsa dirumpakaan asmarandana diwawaas beureum kayas sihoreng ringkang paudag-udag jeung kahayang kalangkang diwatesanan ku layung nu hibar kauger ku gugunungan ‘na pawayangan kapan tembrés nganjang mah kudu mulang sajorélat lir balébat-épisod mah kudu baganti kapireng hariring di tepiswiring samoja muguran-gugupay méré tangara kumelendang ukur anjang-anjangan. S. S.Antara kuring jeung anjeun lir Roméo jeung Juliet kungsi aya rasa nu sarua kungsi aya nu dipatri dina ati . Teguh .Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 IV. tuluy lenyepan nepi ka karasa ku haté hidep nadana jeung ngarti kana maksud ieu sajak! Sajak I Carita dina Carita Nendi. S. Cék Kamampuh 1) Naon ari sajak téh? 2) Naon nu kudu diperhatikeun lamun hidep rék maca sajak? 3) Lamun hidep dipenta ngajieun sajak. hidep bakal nyokot topik ngeunaan naon? Saacan medar matéri.antara kuring jeung anjeun lir Khaiz jeung Laéla kungsi leumpang dina asihna kungsi silih anjang ku kahéman -kuring jeung anjeun lir Ujang Kusén jeung Nyi Rapiah kungsi aral subaha kungsi malati ligar dina dua mangsa 023628 (kungsi dimuat dina Galura taun 2005) Sajak II Tangara Samoja Nendi.

............... 2.......Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 ( dimuat dina Cupumanik... • Sajak mangrupa ébréhan pikiran jeung rarasaan tina hasil ngimpleng (répleksi) pangarang anu ngagunakeun basa anu munel tur pepel... tapi disusun sakarep pangarang..... sakeudeung pisan tangara............................ Conto: Janté Arkidam kénging Ajip Rosidi • Sajak lirik: sajak anu eusina ngébréhkeun rasa panyajakna............... Kumaha rasa hidep nalika maca judul sajak Tangara Samoja?....... béja tembrés.... kalangkang sajorélat... Kumaha nada dina sajak anu judulna Carita dina Carita?...................... Pék téangan ku hidep kecap anu ngandung harti konotatif jeung dénotatif masing-masing tilu kecap tina judul sajak Tangara Samoja tuluy paluruh hartina dina kamus!........ 31 Taun III-Pebruari 2006) Pikeun maham eusi sajak.. hirup ringkang...... Hal anu kudu diperhatikeun dina maca sajak diantarana: Cucu Ratna Sundayani..... Naon anu jadi téma dina sajak anu judulna Carita dina Carita?............ dina mangsa gelarna sok disebut sajak bébas.............. Wangun sajak kaasup kana wangun ugeran............... Unsur-unsur dina jero sajak diantarana: • téma : pikiran poko pangarang dina éta sajak • nada : sikep pangarang kana éta karyana • rasa : sikep urang nu maca karya • amanat : maksud anu rék ditepikeun ku pangarang • ma’na konotasi jeung dénotasi: harti sabenerna jeung teu sabenerna 4. jiwa jeung éksprési pangarang............. jawab pananya ieu di handap! 1.. 3... Gelarna sajak mimiti awal 50-an.............................. Dumasar kana eusi sajak dibagi jadi dua nya éta: • Sajak épik: sajak anu eusina ngadadarkeun atawa ngalalakonkeun... 6.... 4.... PEMBELAJARAN 1. 7............. Naon amanat anu nyangkaruk dina judul sajak Tangara Samoja?.............S 34 .... Kulantaran kitu.. Naon harti tepis wiring dina sajak di luhur?..... teu bisa narima kaayaan kapireng..... 3..... Kamus Alit aral subaha..................................... • Sajak mangrupa salah sahiji wanda puisi atawa wangun ugeran anu teu pati kauger ku patokan wangunna............ S... Naon harti kontotatif tina kumelendang anjang-anjangan?.. Dimana latar tempat dina sajak Tangara Samoja?. 5..... Wangenan Sajak • Sajak nya éta salah sahiji karya sastra nu mangrupa ébréhan tina sikep.................... jelas B.................. 8........................... no.. kadéngé kumelendang......... Contona: Lalaki di tegal Pati kénging Sayudi..... 2.

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 • sajak. b. Basa Inggrisna mah style.S 35 . béntés henteuna dina ngucapkeun kecap. lenyepan : saacan maca sajak teuleuman heula eusi nadana. Turun ka handap Cucu Ratna Sundayani. éksprési : patalina paroman jeung réngkak polah C. Gaya basa dina basa indonésia mah disebut gaya bahasa atawa majas téa. Jenis-jenis Gaya Basa Gaya basa téh loba pisan lamun ku urang diguar mah. c. vokal : patalina jeung sora. Bulan maturan kuring …………………………………………………………………………………. lafal. Béntang lapang …………………………………………………………………………………. nada jeung rasa : patalina jeung sikep urang kana maca sajak. Contona: Iraha atuh badé linggih ka saung butut téh! Latihan Jieun kalimah ngagunakeun gaya basa ieu di handap! 1.. 3. • • • karyana dina • maca sajak. Oto Iskandardinata nelah Si Jalak Harupat. Gaya basa nya éta. Kageurihan hinis ………………………………………………………………………………….. 2. Conto: R. Di handap baris diguar sababaraha gaya basa di antarana: a.KAMAHÉRAN BASA 1. Gaya basa ngasor : gaya basa anu dipaké pikeun ngahandapkeun manéh miboga maksud ngahormat jalma anu diajak nyarita. d. Gaya basa mijalma : gaya basa anu nuduhkeun barang paéh saolah-olah ngalakukeun pagawéan jalma hirup. Wangenan Gaya Basa Pikeun ngalengkepan pangajaran sajak.. Gaya basa lalandian : gaya basa nu ngébréhkeun hiji hal ngaliwatn babandingan ku cara méré panglandi. Contona: Cing maju ka hareup! e. (Yayat Sudaryat: kamus Istilah élmuning Basa) 2. Gaya basa rarahulan : gaya basa anu nuduhkeun hiji hal sacara kaleuleuwihi Contona: Manéhna ceurik getih basa ngadéngé indungna maot. Conto: Angin ngagupayan kuring bangun nu ngajak ulin. rakitan basa anu dipaké ku panyatur sangkan ngahudang pangaruh (éfék) anu leleb karasana ka pamiarsa. S. rasa jst. wirahma : anca-gancangna dina maca sajak. Gaya basa kadalon : gaya basa nu ngagunakeun kecap-kecap pikeun ngébréhkeun maksud nu leuwih ti mistina. urang pedar ogé perkawis gaya basa. 4.

S 36 . ambek 5. a. Tapi. wangun sastra buhun 3. Tanah satapak peucang …………………………………………………………………………………. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. éndah c.. hidep kudu ngulang deui.. Pupuh jeung sajak kagolongkon kana karya sastra . uleman é.. lucu c. mekar é. majas c. a. ragrag 4. saé b. b. PANUTUP Sanggeus migawé modul 6 kalayan hadé. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. Kecap ligar ngandung harti . hidep meunang nuluykeun kana modul 7. 5. a. balik c.. sakola E. S. sedih d. a.. Harti nganjang dina éta sempalan sajak nya éta… a..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 …………………………………………………………………………………. ulin d. aliterasi. Kapan tembrés nganjang mah kudu mulang. keuheul b. mun modul 6 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. D.. wangun ugeran d. intonasi sora. Unsur penting dina maca sajak nya éta? sora d. muguran d. 2. wangun pakeman é. patokan margaluyu é. efoni.ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. gumbira é. babarengan b. c. wangun puisi b. Nada dina judul sajak “tangara samoja” nya éta…. Kungsi malati ligar dina dua mangsa.

Méré penilaian. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. surat jeung biografi. ngalatih masangkeun (ngajodokeun) kecap-kecap basa Indonesia kana basa Sunda. BUBUKA Deskripsi I. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. g. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. b. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. c. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. h. Modul narjamahkeun nya éta modul nu katujuh dina diajar basa Sunda tingkat SMA. hidep migawé modul dina buku tulis. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. jeung kahayang dina wangun narjamahkeun ngagunakeun aksara Sunda.Pituduh pikeun murid a.Peran Guru a. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. b. Pituduh ngagunakeun modul 1. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. f. Standar kompetensina nya éta mampuh nulis pikeun ngébréhkeun eusi pikiran. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. S. 2. c. jeung narjamahkeun kalimahkalimah basa Indonesia kana basa Sunda dina salah sahiji artikel bari maliré kana pesen katut basana. d. Kompeténsi dasarna nya éta narjamahkeun kana basa Sunda. ngébréhkeun kalimah-kalimah basa Indonesia kana basa Sunda bari maliré kana pesen katut basana. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. Indikatorna nya éta ngawincik (ngawilah-wilah) kalimah basa Indonesia dina artikel. Cucu Ratna Sundayani. II.S 37 . e.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 7: NARJAMAHKEUN A. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. rarasaan.

(Dicutat tina harian umum Pikiran Rakyat.Wahana Raksa Sunda 2003) Tarjamahan Sundana Numutkeun Sesepuh urang Sunda. Berkeluh kesah 4. bahasa Sunda menduduki posisi ke-33 di dunia. basa Sunda aya dina urutan ka-33. aya opat pasipatan anu teu meunang aya dina diri urang Sunda nya éta: 1.. B.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 III. Mudah tersinggung 2. Merajuk 3.. Nyaéta . IV. Pikeun ngariksa sangkan basa Indung di sakuliah dunya henteu musna. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa narjamahkeun kalimah dina téks basa Indonesia kana basa Sunda. Menggerutu (Dicutat tina buku kasundaan Rawayanjati. tina salah sahiji artikel bari maliré kana pesen katut basana. b. Untuk menjaga agar bahasa Ibu di seluruh dunia tidak musnah. nya éta basa Indonesia jeung basa Sunda.S 38 . PEMBELAJARAN Nulis Tarjamahan • Di handap aya tilu cutatan jeung salah sahiji artikel anu ditulis ngagunakeun dua basa. Babarian 2. maka sejak tahun 1999 UNESCO menetapkan tanggal 21 Februari sebagai hari bahasa Ibu Internasional. • Pék baca sing nepikeun ka paham kana cara-cara narjamahkeunana! a. Cék Kamampuh 1) Hal naon anu mimiti bakal dilakonan ku hidep lamun dipénta pikeun narjamahkeun téks basa Indonésia ka basa Sunda? 2) Sanggup teu lamun hidep dipénta narjamahkeun téks basa Sunda ka basa Indonésia? 3) Aya hiji hal anu teu meunang pisan dilakonan ku urang lamun rék narjamahkeun téks.edisi22 Februari 2008) Tarjamahan Sundana Kiwari. Kukulutus Cucu Ratna Sundayani. S. mangka ti mimiti tahun 1999 UNÉSCO netepkeun tanggal 21 Pebruari minangka poé basa Indung Internasional. Cutatan kadua Menurut para leluhur Sunda ada empat karakter yang tidak boleh ada dalam diri orang sunda yaitu: 1. sedengkeun basa Cirebon aya dina urutan leuwih ti 100 tina 330 basa daérah di sakuliah dunya.Hidayat Suryalaga. Pundungan 3. sedangkan bahasa Cirebon di atas posisi 100 dari 330 bahasa daerah di dunia. Cutatan kahiji Pada saat ini. Humandeuar 4.

(Dicutat tina Koran Pikiran Rakyat Sabtu 5 Juni 2010) Tarjamahan Sundana Artikel Saulas Ngeunaan Bandung Anu ngokolakeun Hotél Grand Aquilla Bakal Ditindak Walikota Bandung Dada Rosada méré kategasan ka anu ngokolakeun Hotél Grand Aquilla ku ayana pasualan kataledoran mayar gajih pagawé jeung pasualan ketenagakerjaan. Riset terbaru membuktikan. pihak yang mewakili Hotel Grand Aquilla. alusna entong diogo ku cara terus-terusan sina lalajo televisi . Anjeunna negeskeun dina pasualan anu teu bérés-bérés ti taun 2008 ieu baris dibenerkeun sacara kadinasan luyu jeung kalungguhan anjeunna nya éta salaku Kepala Daérah. Jumaah 4 Juni 2010. bocah yang rajin menonton televisi.S 39 . Ketua Serikat Pekerja Mandiri Hotel Grand Aquilla Bandung (SPM HGAB). Pupuhu Serikat Pekerja Mandiri Hotél Grand Aquilla Bandung (SPM HGAB). (Dicutat tina Pamager Basa hal. bisa mangaruhan kana gawé uteukna. Sopandi mengatakan. d. Kepala Dinas Tenaga Kerja Kota Bandung Hibarani Andam Dewi mengatakan. sebaiknya jangan dimanjakan dengan tontonan televisi. Ia menegaskan akan menggunakan kewenangannya sebagai Kepala Daerah untuk menyelesaikan permasalahan yang tidak kunjung selesai sejak tahun 2008 itu.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 c. Kamandang Dada disebutkeun dina acara rapat antara Pemkot Bandung. Inilah peringatan peneliti dari Children’s Hospital and Regional Medical Center. ketegasan Walikota dilakukan untuk mempercepat penyelesaian masalah. pihak anu ngawakilan Hotél Grand Aquilla.157-158) Tarjamahan Sundana Balita. Sopandi nyebutkeun Walikota bisa nyabut ijin operasional hotél lamun nepi ka poé Kemis 10 Juni 2010 Manajemen hotél henteu méréskeun kawajibanana. Walikota bisa mencabut izin operasional hotel jika hingga Kamis 10 Juni 2010 Management hotel belum menunaikan kewajibannya. Manajemen hotél kudu buru-buru mayar gajih pagawé luyu jeung katangtuanana sarta ngagawékeun deui 137 Cucu Ratna Sundayani. Jumat 4 Juni 2010. cenderung mengalami gangguan daya ingat. Kitu nurutkeun panalungtik ti Children’s Hospital and Regional Medical Center. Artikel Sekilas Bandung Pengelola Grand Aquilla akan Ditindak Walikota Bandung Dada Rosada akan menindak tegas pengelola Hotel Grand Aquilla terkait masalah kelalaian pembayaran upah dan persoalan ketenagakerjaan. ogé budak Batita (kurang tilu taun). budak nu mindeng moncongok televisi. serta Serikat Pekerja di ruang tengah Balai Kota Bandung. Tina panalungtikan panganyarna kabuktian. Cutatan katilu Balita. nya éta rada pohoan. S. juga batita (bawah tiga tahun). Dikatakan Management hotel harus segera membayar upah pegawai sesuai dengan ketentuannya dan mempekerjakan kembali 137 pengurus serikat pekerja beserta anggotanya yang diberhentikan sepihak pada Oktober 2008. Pernyataan Dada dikatakan dalam pertemuan antara Pemkot Bandung. sarta Serikat Pekerja di rohangan tengah Balai Kota Bandung.

..... 10........ 5.................................. lantaran henteu kabéh basa atawa kecap dina basa Indonésia bisa langsung disundakeun................ kalimah...................S 40 ..... Pasipatan naon anu kudu Sunda?...................................... Grand Aquilla 9........ Basa Sunda aya dina sabaraha?........................................ Pikeun maham eusi tarjamahan. kategasan Walikota ménta dilakukeun pikeun ngaréngsékeun pasualan sagancangna....................................................... KAMAHÉRAN BASA Narjamahkeun kana Basa Sunda Umumna urang Sunda téh ngagunakeun dua basa (dwibahasawan) dina hirup kumbuh sapopoéna............................ Kumaha jalan kaluarna supaya Hotél Grand Aquilla gancang bérés tina pasualan nu karandapan?....... 6.. jeung kecap aslina.......... S........................... Naon sababna Balita televisi?................ sabab basa Sunda jeung basa Indonésia téh béda .......... 2........ Cucu Ratna Sundayani............................................... Naon masalahna di Hotél téh?.................. Hartikeun sakalimah-sakalimah...................... 8......... Munasabah upama loba kecap-kecap basa Indonésia nu asup kana basa Sunda........... hal-hal anu kudu diperhatikeun nya éta: 1.... ngabéréskeun pasualan Hotél Grand C......................... Pupuhu Dinas Tenaga Kerja Kota Bandung Hibarani Andam Dewi nyebutkeun. Aya sabaraha jumlah basa dunya?................ Dina narjamahkeun kudu tetep ngindung kana basa... Baca heula éta artikel sakabéhna.. nya kitu deui sabalikna....... Saha waé anu milu Aquilla?.. Baca saalinéa-alinéa..... jawab pananya ieu di handap! 1.. Hasil risét ti rumah sakit mana nu nyebutkeun yén budak Balita jeung budak Batita teu meunang moncongok di televisi?...................... Naon ari Balita jeung téh?............................. Upama urang rék nyundakeun artikel.................................. Indung di sakuliah dijauhkeun 4.... jeung Batita teu meunang terus-terusan 7...............................................Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 pengurus serikat pekerja sarta anggotana anu geus dieureunkeun ku pihak hotél bulan Oktober 2008............. daérah di urutan dunya ku sakuliah ka henteu urang Batita lalajo 2. 3...... Nyundakeun atawa narjamahkeun artikel henteu kudu ditarjamahkeun sakecapsakecap........ nya éta basa Sunda jeung basa Indonesia........................... 3............... Kumaha carana basa musna?.....

S. E. Menegaskan j. tuluy tarjamahkeun kana basa Sunda. Anu ngokolakeun Pasualan Negeskeun Pundungan Kukulutus Babarian Humandeuar Permasalahan i. f. D. hidep kudu ngulang deui. 2. 4. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. Merajuk b.S 41 . 6. Mudah Tersinggung a. mun modul 7 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. 9. Kota Bogor. Latihan Jodokeun ieu kecap-kecap di handap kana kecap-kecap nu aya di beulah katuhueunana! 1. warga yang berminat ke Istana Bogor hanya perlu mendaftar di panitia Istana Bogor Open di jalan Kapten Muslihat Nomor 12. 5. “Hari biasa. Pada kesempatan peringatan hari jadi Bogor. dibuka untuk umum selama tujuh hari kerja. Kakara narjamahkeun kecap-kecapna.( RTS ). h. masuk Istana Bogor harus ada izin dari Sekretariat Negara di Jakarta. Dicutat Pasipatan c. Panalungtik Berkeluh Kesah Menggerutu Dicuplik Karakter Peneliti Pengelola d. Tapi. Kompas. hidep meunang nuluykeun kana modul 8. g. Cucu Ratna Sundayani. Istana Bogor di jalan Ir. 10. pigawé laporanana dina buku tugas! Istana Bogor Terbuka untuk Umum Memperingati hari jadi ke – 528 Bogor. ÉVALUASI Baca wacana ieu di handap. 8. 3.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 4.Selasa. Bogor Tengah.” Kata Kepala Dinas Kebudayaan dan Pariwisata Kota Bogor Artiana Yanar Anggraeni di Bogor.Juanda. mulai Senin ( 7/6 ). 8 Juni 2010. e. 14-17 Juni dan 21-23 Juni. 7. PANUTUP Sanggeus migawé modul 7 kalayan hadé.

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan PANGAJARAN 8: NGAGUNAKEUN AKSARA SUNDA A. S. Standar kompetensina nya éta mampuh nulis pikeun ngébréhkeun eusi pikiran. rarasaan. jeung kahayang dina wangun narjamahkeun. ngagunakeun aksara Sunda. Kompeténsi dasarna nya éta Cucu Ratna Sundayani. Modul ngagunakeun aksara Sunda nya éta modul nu pangpandeurina dina diajar basa Sunda kelas X semester kahiji tingkat SMA. sarta nulis surat jeung biografi. BUBUKA Deskripsi I.S 42 .

S. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Indikatorna nya éta maham ngagunakeun aksara Sunda (aksara Kaganga). Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. IV. nulis ngagunakeun aksara Sunda. Pituduh ngagunakeun modul 1. c. hidep migawé modul dina buku tulis. f. g. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri.Peran Guru a. d.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 ngagunakeun Aksara Sunda. Nyatetkeun kamajuan diajar murid.Pituduh pikeun murid a. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maham kana ngagunakeun aksara. III. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. e. b. II. h.S . c. b. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. Méré penilaian. 2. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. ogé prakték nulis ngagunakeun aksara Sunda. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. Cék Kamampuh 1) Hidep apal henteu kana aksara Sunda Kaganga? 2) Coba tuliskeun ngaran hidep sorangan maké aksara Kaganga? (keur nu geus apal) 3) Aya sabaraha hiji sakanyaho hidep ngeunaan aksara Sunda téh? PEMBELAJARAN Pedaran Aksara Sunda Kaganga • Aksara Sora ‘Vokal Mandiri’ jumlahna aya 7 nya éta: A I U É E EU O Contona: • a I U{ E } O aa = aa Oa = oa aI = ai I} = ieu 43 Aksara Ngalagena ‘Konsonan’ jumlahna aya 25 nya éta: Cucu Ratna Sundayani. jeung nyalin téks ngagunakeun aksara Sunda.

………………. = ……………….Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 • Vokalisasi ‘Penanda Bunyi’ 1.. sepi Cucu Ratna Sundayani. HA DA n t j b q NA TA c s y G v 6. 4.. ……………….. 10... 5. ……………….. teri = ……………….i panghulu. ……………….. ……………….. 2.. . kamari = ………………. 8. nya éta: a.. Latihan 2 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1.fungsina ngarobah sora /a/ jadi /i/. S. fungsina ngarobah sora /a/ jadi /e/.. b.e = pamepet. 9. 7. 6. babari = ………………. pamali = ………………. CA SA r w J x nini tadi mimiti harita tarasi RA WA PA JA YA NYA k l M m z KA LA MA GA FA bibi basi BA QA NGA VA KHA XA = = = = = SYA ZA = ………………. 3. Vokalisasi nu ditulis di luhur lambang aksara ngalagena jumlahna aya 5 (lima). Conto: k= ka jadi ke= ke = ………………. .S 44 .. Conto k= ka jadi ki= ki = : Latihan 1 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! h d p g f 1.

. kasar = Cucu Ratna Sundayani..S 45 . darma ………………. ………………. ………………. ngabedega = ……………... fungsina ngarobah sora /a/ jadi /eu/. Conto: k= ka jadi kQ= kar Latihan 4 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1.. 4. ceuli = beusi = geura = deuleu = ………………. pepeta depa = ……………….. 5..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2..Q = panglayar....] = paneuleung. 8. 3. weureu = d. = ………………. . = ……………….. demi = ………………. peti 8.. S.. . 2... 7. beuti = ………………. 5. 4.. 6. fungsina nambah konsonan / +r/ dina tungtung aksara ngalagena. 7. 10.. ………………. ceuceu = ………………. 3. 6. seuneu = ………………. neda = ………………. beuli = ………………. ……………….. 10. 9. c. meri = ………………. 9. tepi = ………………. deupa = ……………….. Conto k k]= keu : = ka jadi Latihan 3 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. = ……………….

9. parna= ……………….. ………………. .S 46 k= ka jadi kN= kang . 2. fungsina nambah konsonan / +ng/ dina tungtung aksara ngalagena. 4... Conto: k = ka jadi kN= kang Latihan 5 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. ………………. harta = ………………. 7. dalang = ………………. 3. S. 10. 7. fungsina ngarobah sora /a/ = ku jadi /u/. ………………. ………………. Conto: Conto: k = ka jadi ku Latihan 6 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! Cucu Ratna Sundayani.. 8. barang = ………………. 8. karang = ………………. karma ………………. 4. . 3. nya éta: a... damang = ………………. jajar lebar lapar = = = sebar = e.. sawang tarang = garang = gedang = terang = = 2.u b.. carang = ………………. = panyuku. ………………. ………………. 5. sarta = ……………….. 10.. 5..N = panyecek. ……………….. 6. 9. Vokalisasi nu ditulis di luhur lambang aksara ngalagena jumlahna aya 3 (tilu).Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2.. ………………... = ……………….

………………. = ……………….S 47 . S. ………………. 5. ………………. 6.. ………………. batur 7.L = panyiku. dulur = ………………. cakra = krama = citra = ………………. suku = = = = = ………………. ………………. = Latihan 8 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! . Cucu Ratna Sundayani. ………………. catur 8.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 1. Conto: k = ka jadi Latihan 7 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. ………………. Conto: k ka jadi kL kla = 1.. 3. 2.R kR = kra = panyakra.. 3.. fungsina nambah konsonan /+la/ dina tungtung aksara ngalagena. ………………. 5. b. hulu 3... ………………. 4. cipleu klasifikasi klarifikasi ngajleng racleng = = = = = ………………. 2.. ……………….. bulu 2. ………………. kuku 4. sakur 9.. = ………………. 4.. prabu = drama = c. cukur 10. = ………………. = ………………. ………………. fungsina nambah konsonan / +ra/ dina tungtung aksara ngalagena. .. ruku 5.

H = pangwisad.fungsina ngarobah sora /a/ jadi k = ka jadi [k = ké Latihan 9 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. lolong korong omong pamong bolong = = = = = ………………. ………………. b. ……………….. ………………. 2.. 2. ………………. 5. . saré méré hésé réhé kéré = = = = = ……………….. 3. Conto: = panéléng. [. ………………. fungsina nambah konsonan / +h/ dina tungtung aksara ngalagena. c.o = panolong.. fungsina ngarobah sora /a/ jadi /o/. ……………….... nya éta: a. 4.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 3. /é/.. ………………. S. 4. 5. . Conto: Cucu Ratna Sundayani. ………………. 3.. Conto: k ka jadi ko = ko = Latihan 10 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1.S k= ka jadi kH = kah 48 . Vokalisasi nu ditulis sajajar jeung aksara dasar ngalagena jumlahna aya 5 (lima).

. 5. fungsina nambah sora /+ya/ dina aksara ngalagena . ………………. ……………….. 2. 9. ………………. ………………. 4.S . fungsina ngaleungitkeun sora dina aksara ngalagena. S. . d. sémah ………………. 8.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Latihan 11 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. 4. léngkah rongkah bungah mapah cenah pageuh baseuh nyeupah = = = = = = = = = ………………. f.. = pamaéh. ………………. ………………. polah = 7... =k Latihan 13 Conto: k= ka jadi kN= kang 49 Cucu Ratna Sundayani. 3. 10. Conto: kya k = ka jadi kY = Latihan 12 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. ……………….Y = pamingkal. ………………. 5. 6. madya gebyar setya widya sanghyang = = = = = ………………. ……………….. 3. ………………. ……………….. ………………. 2... Conto: k = ka jadi k.. e.

.. rungkad 4.. =. Vokalisasi nu bisa ditulis bari dibarengkeun (dikombinasikeun) jeung aksara sora jumlahna aya 3 (tilu)... 3 4 6 7 8 ..000 =..... ………………. jsb... = . jsb...... berkat = = = = = ………………... {N .... lamak 3.... S.......... ……………….. ………………..H 5= pangwisad: aH9ah 0{H 1234567890 1 c...... 4..... ér .. neleg 5...... 27 2......... nya éta: a... 250 3.. 10.. {Q : b.N = panyecek: aN ang ........ 5.................... samak 2.....300 115... 1.. 4....... UrN k ciko[l 50 Cucu Ratna Sundayani. éng . ....Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1..... 2 Angka (aya 10): • • • Latihan 14 Tuliskeun ieu angka di handap maké aksara Sunda! 1... Latihan 15 Salin kana Aksara Latén! lmun.. = . ……………….S ....500 =...Q = panglayar aQ ar .... .

niat jadi pangkat ………………………………………………………………………………. [h[s brNdhQ Latihan 16 Salin kana Aksara Kaganga! Kawih murangkalih Ayang-Ayang Gung Ayang-ayang gung ………………………………………………………………………………. ménak Ki Wastanu ………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………….S 51 . ngantos Kangjeng Dalem ………………………………………………………………………………. ngadu pipi jeung nu ompong ………………………………………………………………………………. gung goongna ramé ………………………………………………………………………………. khQ lmun. jalan ka Batawi ngemplong.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 moal. [h[s tum. PANUTUP Cucu Ratna Sundayani. naha manéh kitu ……………………………………………………………………………….pk. nu jadi wadana ………………………………………………………………………………. lempa-lempi lempong ………………………………………………………………………………. S. tukang olo-olo ………………………………………………………………………………. katon kagoréngan ………………………………………………………………………………. loba anu giruk ………………………………………………………………………………. C. ruket jeung kompeni ………………………………………………………………………………. UrN bog g[w moal.

hidep bisa konsultasi ka guru pangajar ngeunaan hasil penilaian. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. Sanggeus hidep bisa migawé modul ieu kalawan hadé jeung sampurna.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Modul 8 nyaéta modul pangpandeurina dina pangajaran basa Sunda kelas X semester kahiji.S 52 . S.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful