Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

PANGAJARAN 1: NGAREGEPKEUN BIANTARA
A.

BUBUKA
Deskripsi

I.

Modul ngaregepkeun biantara nya éta modul nu pangmimitina dina diajar basa Sunda tingkat SMA. Standar kompetensina nya éta mampuh ngaregepkeun, maham, jeung méré tanggapan kana rupa-rupa wacana lisan nu mangrupa biantara jeung siaran radio/televisi. Kompeténsi dasarna nya éta ngaregepkeun eusi biantara. Indikatorna nya éta ngaregepkeun biantara kalayan sumanget, nyatetkeun kekecapan nu digunakeun dina biantara, nyaritakeun deui eusi biantara ku basa sorangan, méré kamandang kana basa Sunda nu dipaké dina biantara, jeung nyieun eusi biantara sorangan.

II.

Pituduh ngagunakeun modul
1)Pituduh pikeun murid a. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul, hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru, hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. b. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul, hidep migawé modul dina buku tulis. c. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti, bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. 2)Peran Guru a. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. b. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. c. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. d. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. e. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. f. Méré penilaian. g. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. h. Nyatetkeun kamajuan diajar murid.

III.

Tujuan Ahir
Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maham kana eusi biantara bari tuluy nyieun téks biantara sorangan, ogé maham kana babasan jeung paribasa nu digunakeun dina naskah biantara.

IV.

Cék Kamampuh
1) Lamun hidep dipenta sangkan ngenalkeun diri ka guru di hareupeun kelas, bakal kumaha pok-pokanana? 2) Lamun hidep manggil guru nu rék ngajar, kumaha nyaritana? 3) Lamun hidep dipenta nyiapkeun babaturan di kelas ngagunakeun basa Sunda, bakal kumaha pok-pokanana?

Cucu Ratna Sundayani, S.S 1

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

B. PEMBELAJARAN
I. Ngaregepkeun Biantara • Ieu di handap aya naskah biantara nu kungsi dipaké waktu Pasanggiri Biantara Basa Sunda sa-Kota Bandung. • Pék baca tur tengetan ku hidep eusina!

Nonoman Sunda Kiwari
Assalamu’alaikum Wr. Wb. Bapa miwah Ibu girang pangajén anu ku sim kuring dipihormat, Hadirin anu sami linggih di ieu patempatan anu ku sim kuring dipihormat, katut réréncangan nu sami janten patandang anu ku sim kuring dipikanyaah tur dipikacinta. Sateuacanna sim kuring ngaguar ngeunaan téma nu parantos ditangtoskeun, hayu urang sasarengan sanggakeun puji sinareng sukur ka Gusti Nu Maha Agung anu parantos masihan kaséhatan réhna dina dinten ieu urang tiasa kempel riung mungpulung paamprok jonghok di ieu patempatan dina kaayaan séhat wal afiat. Solawat miwah salam mugia tetep dilimpah curahkeun ka jungjunan urang sadaya Nabi Muhammad SAW. Hadirin hormateun sim kuring ...... Urang sadaya panginten parantos uninga, réhna murangkalih jaman kiwari téh seueur pisan anu kakeunaan ku “virus budaya deungeun”. Naha pangna bet tiasa kitu? Manawi aya nu terang teu? Kieu waleranana téh. Murangkalih jaman kiwari mah apalna téh ka Grup Band sapertos Ungu, Déwa, D’Masiv, Nidji, Peterpan, jeung sajabana. Ari ka Juru Kawih atanapi pangarang lagu sapertos Nining Méida, Euis Komariah, Nénéng Fitri, Atang Warsita, Mang Koko, Nano S., Bény Corda, Kostaman Jaya jeung nu séjénna mah moal arapaleun. Dimana aya nu apal ogé panginten tiasa kaétang ku panangan. Teras kasenian Sunda sapertos Jaipongan, Longsér, Degung, Calung, Réog, Wayang Golék téh, tos kahilapkeun ku murangkalih jaman kiwari. Padahal éta kasenian téh dipilari ku bangsa deungeun mah. Contona baé kasenian Angklung nu tos diaku ku bangsa Malaysia. Upami ditingal tina raksukanana, conto anu gampil urang tingal wé tina anggoan murangkalih jaman kiwari, nu kakirangan bahan, pajar cenah gaya siga di India yén nu ngaranna udel kedah katingal ku nu sanés. Kitu ogé sareng lancingan nu disebat gaya “rock n’roll” atanapi “lancingan pensil”. Kacida pisan sampéan saageung tangkal kalapa kedah dilebetkeun kana lancingan saageung paralon 2 in. Hadirin hormateun sim kuring ....... Basa Sunda ogé kedah janten émutan urang sadaya, réhna kiwari aya nu disebat “hari berbahasa ibu”. Di sababaraha sakola tos diwajibkeun nyarios nganggo basa Sunda unggal dinten Rebo. Tapi angger kénéh waé teu digugu. Pajar téh géngsi, jeung teu “gaul”. Sim kuring ngaraos prihatin, asa karunya ningal kasénian, budaya, sareng basa urang ayeuna siga nu henteu diaku deui ku nonomanana. Haget urang téh diajar kana budaya deungeun. Badé iraha atuh mekarkeun budaya sorangan? Hadirin hormateun sim kuring ....... Ku kaayaan urang ayeuna, ku kanyataan kahirupan urang ayeuna, hayu urang bebenah diri urang ku cara mekarkeun basa, budaya jeung kasenian urang di lingkungan kulawarga, masarakat, sakola atanapi lingkungan pamaréntah. Sakola urut Walanda, ayana di kota Banda, lamun ngaku urang Sunda, Cucu Ratna Sundayani, S.S 2

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

kudu nyaho budayana. Panginten mung sakitu anu tiasa kapihatur, hapunten kana samudaya kalepatan. Akhirul kalam billahi taufi wal hidayah. Wassalamu’alaikum Wr.Wb.

Pikeun maham eusi biantara, jawab pananya ieu di handap!
1. Dina acara naon éta biantara téh ditepikeunana?.................................................................... 2. Naon pangna barudak jaman ayeuna teu daék nyarita ku basa Sunda?.................................. 3. Kasenian naon anu geus diaku ku bangsa deungeun?............................................................. 4. Kudu kumaha cenah urang Sunda ayeuna téh?....................................................................... 5. Naon anu dimaksud “hari berbahasa ibu” dina biantara di luhur?.......................................... 6. Naha nonoman ayeuna teu ngarasa reueus kana budayana sorangan?................................... 7. Naon téma biantara di luhur?.................................................................................................. 8. Tarékah naon anu kudu dilaksanakeun ku nonoman Sunda pikeun mekarkeun budaya sorangan?................................................................................................................................

Kamus Alit
deungeun, batur;asing girang pangajén, juri hadirin, jalma-jalma nu aya dina riungan haget, ujug-ujug daék atawa sanggup kiwari, ayeuna mekar, 1) beukah (tina kuncup jadi muka, kembang);2) ngarekahan, ngalegaan ngaguar, nyaritakeun nonoman, nu aranom paamprok jonghok, papanggih teu dihaja reueus, 1) agul;2) boga rasa bagja unggal, saban II. Pedaran Biantara Biantara nya éta nyarita dihareupeun balaréa kalawan aya maksud nu tangtu. Bagéan-bagéan tina biantara nya éta: 1. Bubuka, nu dimimitian ku salam bubuka. Contona: Assalamu’alaikum Wr. Wb. Bapa miwah Ibu girang pangajén anu ku sim kuring dipihormat, Hadirin anu sami linggih di ieu patempatan anu ku sim kuring dipihormat, katut réréncangan nu sami janten patandang anu ku sim kuring dipikanyaah tur dipikacinta. 2. Eusi biantara. Cucu Ratna Sundayani, S.S 3

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

Contona: Hadirin hormateun sim kuring ...... Urang sadaya panginten parantos uninga, réhna murangkalih jaman kiwari téh seueur pisan anu kakeunaan ku “virus budaya deungeun”. Naha pangna bet tiasa kitu?............jste. 3. Panutup, nu dina tungtungna aya salam panutup. Contona: Panginten mung sakitu anu tiasa kapihatur, hapunten kana samudaya kalepatan. Akhirul kalam billahi taufi wal hidayah. Wassalamu’alaikum Wr.Wb.

C. KAMAHÉRAN BASA
Maham kana Babasan jeung Paribasa I. Babasan
Tengetan conto kalimah di handap ieu ! 1. “Ka budak nu panjang leungeun mah, moal aya nu resepeun” 2. “Éta mah Si Ibro, dasar budak atah adol, teu kira-kira hitut hareupeun sémah!” 3. “Si Dudung mah teu dipikaresep ku batur téh, pantes wé da budakna haseum budi.” Dina kalimah di luhur aya ungkara panjang leungeun, atah adol, jeung haseum budi. Ieu téh kaasup kana babasan. Ari anu dimaksud babasan téh nya éta ucapan matok anu geus puguh éntép seureuhna nu dipaké dina harti injeuman, jadi lain harti sabenerna. Dina ungkara panjang leungeun ngabogaan harti injeuman sok pulangpaling atawa ceceremed, lain hartina ‘leungeunna anu panjang’. Atah adol ngabogaan harti injeuman kurang ajar atawa teu sopan. Kitu ogé dina ungkara haseum budi ngabogaan harti injeuman leuwih loba baeud batan seuri, sabalikna tina amis budi.

Latihan 1 Pék téang ku hidep harti tina babasan ieu di handap, tuluy jieun kalimahna!
1. Atah anjang Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 2. Ajak Jawa Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 3. Akal koja Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 4. Bodo katotoloyoh Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 5. Bodo aléwoh Cucu Ratna Sundayani, S.S 4

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 6. Buntut kasiran Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 7. Ceuli lentaheun Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 8. Hampang birit Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 9. Laér gado Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 10. Salieuk béh Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………...

II. Paribasa
“Si Onéng mah, bet kawas anjing ngagogogan kalong, bogoh ka Dudé Hérlino béntang pilem téa.” Dina ungkara kalimah di luhur aya ungkara anjing ngagogogan kalong. Éta ungkara téh kaasup kana paribasa,anu hartina mikahayang nu pamohalan. Teu béda jeung babasan, paribasa ogé teu bisa dirobah ungkara jeung kekecapanana, bédana téh, ari paribasa mah mangrupa kalimah.

Latihan 2 Larapkeun paribasa nu aya di beulah katuhu, kana kalimah ieu di handap!

Cucu Ratna Sundayani, S.S 5

hulu gundul dihihidan Cucu Ratna Sundayani. kate mpuhan buntut maung f. ti baréto hayang boga laptop. lodo ng kosong ngelentrung c. 3. nyali ndung ka gelung i. Keuna ku paribasa ……. leule us jeujeur liat tali g. 8. Ari maksudna mah rék nyilakakeun batur. hanta ng-hantung hantigong hantriweli j. asa ditonjok congcot e. Ngeunah ari jadi pejabat. ulah getas harupateun. tami ang meulit ka bitis h. puguh mani asa ……. nyaho manéhna mah jéger.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 1. jadi ……. 2. Nu boga pagawéan mah pamajikanana. anu teu kudu dicaritakeun ka batur. padahal ari nu nyieun dosana mah batur sapagawéanana. kalah dibéja-béja.. 4. ari pék meunang hadiah. naha atuh bet ……. “Tong wawanianan ngalawan Si Junéd. Jadi pamingpin mah kudu ……. ari salakina mah ngan ukur …. pacik rak ngalawan merak b.. Mang Oyib mah. “Ari manéh. 5. antukna mah ……… keuna ka dirina sorangan. sarua jeung …….S 6 . 9. Mani kacida atohna Jang Soma téh. Karunya ka Mang Oman téh. keur mah gajih gedé katambah loba nu méré ibaratna …… a. gedé tinimbangan. ari kana gawé mah angger sagala embung.. S. loba teuing omong.. leuheung mun bener. biwir nyiru rombéngeun d. Néng Dési mah kalahkah gaya wé diheulakeun.. ceuk kolot mah …… 10.” 6.” 7.

salam panutup c.. wayang b. Mang Koko 8)Kalimah Assalamu’alaikum Wr. a.. eusi biantara b...... salasa c. c. kacindekan é. a. pupuh c.. araya d. pengumuman c. salam panutup c...S 7 ....Wb. datang b... béwara 5)Ninggang dina poé naon ari “hari berbahasa ibu” téh? a. longsér 7)Saha ari seniman sunda nu ngajieun lagu Karatagan Pahlawan téh? a... bubuka é. hapunten kana samudaya kalepatan.. salam bubuka d. sasagon é. wawacan b.. mios é... Kalimah di luhur téh mangrupa ... S. dina biantara di luhur kaasup kana? a.. panutup biantara Cucu Ratna Sundayani. paparikan é. kemis 6)Kasenian urang Sunda nu geus diaku ku urang Malaysia. eusi biantara b. béwara d. nya éta . Darso é. minggu é... a. salam bubuka d.. pidato 2)Hadirin anu sami linggih ....Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 D.. a.. panutup biantara 4)Sakola urut Walanda Ayana di kota Banda Lamun ngaku urang Sunda Kudu nyaho budayana Wacana di luhur kaasup kana wangun .. indit 3)Panginten mung sakitu anu tiasa kapihatur... diuk c.... rebo b. wawaran é. Linggih lemesna tina kecap . angklung d. sisindiran d..... senén d. a. Kostaman Jaya b. ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1)Biantara téh sasaruanana jeung . Nano S. wawaran b.. calung c.. Atang Warsita d..

S 8 . Kostaman Jaya d. penulis c. mun modul 1 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. patandang b. b. pangarang d. Mang Koko 10) Kecap naon anu sami hartina jeung lomba? a. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. Nano S. hidep meunang nuluykeun kana modul 2. pasanggiri Tugas Terstruktur (TT): Jieun koméntar ngeunaan basa Sunda nu dipaké dina biantara di luhur! Kegiatan Mandiri Tidak Terstruktur (KMTT): Jieun hiji naskah biantara basa Sunda témana bébas! E. Tapi. Beny Corda c. PANUTUP Sanggeus migawé modul 1 kalayan hadé.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 9)Saha ari seniman nu ngajieun lagu Bubuy Bulan téh? a. Ismail Marzuki é. siswa é. S. hidep kudu ngulang deui.

nyarita dina wangun biantara di hareupeun guru jeung babaturan kalawan éksprési anu hadé. Indikatorna nya éta nangtukeun bagéan-bagéan biantara dumasar kana sistematika biantara. tapi ngadadak dibéjaanana? 3) Aya rupa-rupa cara biantara téh. lentong. bakal ngagunakeun ragam basa naon? 2) Sanggup teu lamun hidep dipenta miluan pasanggiri biantara. BUBUKA Deskripsi I. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. ngadongéng. b. IV. d. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. S. nyusun rangkayan biantara dumasar kana sistematika anu bener. biantara. g. c. b. III. cara biantara nu kumaha nu bakal digunakeun ku hidep? Cucu Ratna Sundayani. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. 2. f. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. jeung sikep anu hadé. c. sawala kelompok. Kompeténsi dasarna nya éta biantara. Cék Kamampuh 1) Lamun hidep dipenta sangkan biantara di hareupeun guru-guru. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. Modul nepikeun biantara nya éta modul nu kadua dina diajar basa Sunda tingkat SMA. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. h. e. intonasi anu hadé tur merenah éntép seureuhna. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. jeung guneman dina rupa-rupa situasi. rarasaan.S 9 . lentong. hidep migawé modul dina buku tulis. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. jeung kahayang sacara lisan dina nyaritakeun pangalaman.Pituduh pikeun murid a.Peran Guru a. Méré penilaian.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 2: BIANTARA A. Standar kompetensina nya éta mampuh ngébréhkeun pikiran. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. Pituduh ngagunakeun modul 1. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa nangtukeun bagéan biantara sarta bisa nyarita dina wangun biantara kalawan téhnik. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. II.

loba pangabisa. Matak jalma anu luhung élmu. Tuh urang rérét sababaraha abad katukang Kunaon Nagri Romawi. lain hal nu mustahil deui. PEMBELAJARAN I. jeung ngamumulé budaya sunda ogé kaasup kana micinta sareng iman ka Pangéranna. Anu ngawujud dina pasipatan urang Pasundan. masih tanggoh nepi ka iraha waé. Mung bawiraos tipayun sim kuring neda tawakup nu kasuhun bilih dina ngadugikeunana kirang éntép seureuhna.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 B. jadi ékonom. urang Sunda kudu bisa jadi téhnokrat.S 10 . rumaos sim kuring mah sanés bujangga anu mahér ngarangkén carita. Diwuwuh ku Alhamdulillah mugia sing janten rarabuning takabur nu ngagujud dina kolbu nyeuseuh geugeuleuh. soméah hadé kasémah. hiji nagri dihargaan di mata nagri lian. politikus nu berbudaya. kagusur ku panéka jaman. Matak tengtrem kana ati sanubari kanggo urang nu ngagunakeunana. Asal urang bisa neruskeun éstapéta budayana. Budaya téh mangrupa hazanah anu dipibanda ku umatna. mangrupa hasil pamikiran sepuh urang baheula anu moal laas digéléng ku roda pajamanan. Sawangsulna mopohokeun kana budaya kaasup éra maké budaya Sunda kaasup kana ingkar ka Pangéranna. Budaya numutkeun Prof Kuntjoroningrat nya éta hasil tina cipta. Yunani jeung nagrinagri lianna kaceluk ka awun-awun kawéntar ka janapria masih napak. Maca Biantara Pék baca heula téks biantara ieu di handap kalawan saregep! Biantara Budaya Sunda Assalmu’alaikum Wr. naon margina? kulantaran peradaban budayana anu luhung. sabalikna jalma anu mopohokeun kana budayana kaasup kana jalma anu bakal ngaruksak kana nagrina sorangan. bakal jadi cendikiawan. ngarumat.Wb Réréncangan nu dipikareueus Para hadirin nu dimulyakeun ku Alloh SWT! Bismillah nu jadi sekaring pangiring catur pangréka basa. tangtu moal poho kana budayana. Salah sahiji moto sepuh urang baheula mah jalma kudu luhung élmuna. jembar budayana. tapi bari teu mopohokeun kana budaya karuhunna. tapi cendikiawan nu berbudaya. kirang malapah gedang. Kunaon margina kitu? Dawuhan Rosululloh SAW dina haditsna : Hubbul watoni minal iman” anu hartosna micinta tanah air (baligeusan ngajadi téh) sabagian tina rasa iman”. pengkuh agamana. jadi politikus. jeung kréasi umat manusa anu diwujudkeun dina wangun paripolah. kulantaran budayana. Kusabab. Cucu Ratna Sundayani. karsa. urang Sunda kudu jadi birokrat. Kaéndahan nu sampurna éta. Jalma anu pengkuh kana budaya nagrina jalma éta kaasup jalma anu ngamumulé kana nagrina. nyegah ria jeung sum’ah anu pasoléngkrah dina manah. Lamun urang Sunda sorangan mopohokeun kana budayana. Lamun nonoman Sunda pengkuh kana budayana. Budaya Sunda anu mibanda kaéndahan sampurna sanés ngan di nagrina sorangan. Dina ieu waktos sim kuring badé medar perkawis budaya Sunda anu patali jeung kahirupanana. Urang Sunda kudu intelék. malah mandar sagala amaliyah katut lalampahan jadi utama. S. tur daréhdéh kumargi pangaruh budaya sadidinten. tapi ogé di nagri séjénna. tanah Sunda ogé bakal leungit. Ciri tina jati diri manusa nu ngancik tina hiji nagri. Mun kitu mah micinta. ekonom anu berbudaya. Nanjeurna hiji nagri salah sahijina gumantung kana luhung peradaban budayana.

... Ayeuna barudak leuwih wanoh kana playstation...... Ieu téh teu leupas tina pangaruh kamekaran élmu pangaweruh jeung téhnologi ti bangsa deungeun....... Geus kaganti ku kaulinan bangsa deungeun nu teu leupas unsur negatipna................ anu sacara teu langsung numuwuhkweun sipat individualistik jeung égoistik di kalangan nonoman urang... sabobot sapihanéan sabata sarimbagan....... Nonoman Sunda anu kirang ngahargaan kana budaya Sunda boh dina sasauran boh dina réngkak paripolahna... mekarkeun Cucu Ratna Sundayani. sauyunan.............. urang Sunda éléh ku bangsa deungeun...... Hayu urang paheuyeuk-heuyeuk leungeun.......... Naon anu dimaksud lentong dina biantara?. ngoét kana ati hapunten anu kateda.. Anu antukna urang Sunda dididik jadi jalma anu konsumtif jeung poho kana budaya sorangan..... ngajaga numuwuhkweun.......... mung sakitu anu kapihatur................... Sasieureun sabeunjeureun mah mugia aya mangpaatna..... jeung sajabana........ sigana téh parantos tebih tina ajén-inajén bangsa.. Teu sadar upama laun-laun budaya.... Mun baheula mah barudak kumpul ulin ucing sumput......... Anu lamun ditalungtik mah kaulianan barudak téh lain ngan ukur heureuy guyon wungkul tapi nyamuni sipat gotong royong.. aya cariosan anu matak ngagedrug kana manah...... ampir mopohokeun kana kaulinan barudak........ Numuwuhkeun sipat sportifitas anu teu meunang licik ka batur.. putu urang tina budaya-budaya deungeun anu bakal ngaruksak kana ajén-inajén Ki Sunda..... Salah sahiji conto leutik mangga tingali di sawatara pakampungan urang...... (Salah sajahiji naskah dina pasangggiri tingkat SMA/SMK kota Bandung 2010) Pikeun maham eusi biantara... Boh bilih aya saur nu teu kaukur. Naon anu dimaksud biantara?........ sawatara nonoman Sunda tos ampir hilap kana budaya warisan karuhun urang..... kasohor kamamana nonoman.... para rumaja ngarumat.................... paantay-antay tangan kanggo: Hiji.... 1. Pék jelaskeun bédana antara biantara maca naskah jeung biantara dadakan!.............S 11 . adam lali ka tapél ceuk paribasa mah urang asa jadi tamu di nagri urang sorangan. S......... Sebutkeun hal-hal pokok dina biantara di luhur!..... Urang nyémah di imah sorangan... saringsing pageuh kancing saringset pageuh iket ngabénténgan pala putra. nu kapungkur dipikareueus sarta diagul-agul bakal ilang tanpa karana tina kahirupan tatar Sunda.. galah..... Urang leuwih resep ngagunakeun budaya deungeun tibatan budaya sorangan. jati ka silih ku junti........... paheuyeuk-heuyeuk leungeun kanggo ngarumat sarta ngamumulé budaya Sunda sangkan Ki Sunda tetep nanjeur komara katut dangiangna di jaman mana jeung iraha waé. basa kirang karéka..... 3..... internét......................... 5... Sim kuring umajak ka sakumna dulur-dulur anu boga rasa kacinta jeung katineung kana kasundaan......... Amien Hadirin hormateun sim kuring. harga diri kaceluk ka awun-awun... Naon balukarna lamun urang mopohokeun kana budaya sorangan?... komo ajén-inajén Ki Sunda mah... niley............ Kamus Alit ajén inajén... 4................Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Namung hanjakal pisan jaman kiwari. Dua. Wabillahi taofik hidayah wal inayah Nun walkolami wama yasturun. jawab pananya ieu di handap! 2.

UUBS téh diluyukeun jeung: • Kaayaan umur • Kalungguhan • Situasi nu nyarita • Saha nu diajak nyarita • Eusi nu dicaritakeun Supaya ngababarikeun hidep nu di ajar. KAMAHÉRAN BASA UNDAK-USUK BASA SUNDA (UUBS) Mimiti aya UUBS di tatar Sunda nya éta abad ka 17. Contona: Biantara sérén sumérén. • Biantara ku cara maca naskah. kaasup kasahandapeun kalawan tujuan supaya jalma bisa silih ajénan jeung silih hormat antar papadana. Rupa-rupa Biantara Aya rupa-rupa cara dina nepikeun biantara téh. Biantara anu hadé kudu saluyu antara téma jeung eusi anu dibawakeun dina biantara. kalawan miboga maksud nu tangtu. No. S.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 II. Pedaran Biantara 1. 2. Basa Loma (BL) dahar indit datang asup Basa Lemes keur Sorangan (BLS) neda mios dongkap lebet Basa Lemes keur Batur (BLB) Tuang angkat sumping lebet 12 Cucu Ratna Sundayani. saméméh kaéréh ku Mataram. tapi aya galur eusina. Jalma nu pidato atawa ahli pidato sok disebut orator. kasaluhureun. UUBS sacara gurat badag dibagi kana tilu tahapan. Runtuyan nepikeun Biantara: • nepikeun bubuka • nepikeun watesan masalah • medar eusi • kacindekkan • panutup C.S . ngan dina prakna mah ditalar. • Biantara ku cara ngapalkeun nya éta disiapkeun heula ku cara ngapalkeun naskah. Contona: Biantara pupuhu nagara RI • Biantara ku cara teu maké naskah (ékstémporan). kasapantareun. 3. Contona biantara dina acara ulang taun. Biantara dina basa deungeun sok dipikawanoh ku istilah orasi. Contona biantara pupuhu sakola dina paturay tineung. 4. tanpa persiapan nya éta biantara anu sipatna dadakan tanpa dipersiapkeun heula ku oratorna. 2. Wangenan Biantara Biantara nya éta nyarita dihareupeun balaréa. UUBS nya éta tahapan-tahapan atawa tingkatan dina nyarita. 3. nya éta: • Biantara dadakan (impromtu). 1.

7. impromtu é. babagéan d. Biantara ku cara maca naskah disebut biantara . acan bapa mondok bageur balik baju jst…… teu acan Pun bapa saré bageur wangsul baju …… teu acan Tuang rama kulem saé manah mulih raksukan …. 6. kacindekkan c. Ungkara kalimah di luhur dina biantara mangrupa bagéan tina …. 2. Si Ujang keur dahar jeung kurupuk di dapur. kacindekkan d.. Mung sakitu anu tiasa didugikeun dina ieu bianatara. rupa-rupa c. resmi c. biantara a. pamugi seueuer mangpaatna husus kanggo simkuring umum kanggo hadirin sadaya. upacara adat b. kacindekkan c. 8. eusi b. a. 11. 3. D. Pung Bapa nuju tuang sangu goréng di dapur. bubuka 5. karsa jeung kréasi manusa. mangrupa …. 9. Ungkara kalimah di luhur dina biantara kaasup kana …. wangenan 2.… a. bubuka é.. Conto dina wangun kalimah 1. Dina ieu waktos sim kuring badé medar perkaawis “Budaya Sunda” mung hapunten bilih aya kalepatan dina ngadugikeunna. Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. panutup é. Abdi nuju neda sangu liwet di kantin. pedaran b. bubuka d. “Budaya téh mangrupa hasil tina cipta. numutkeun Kunjtoro Ningrat. ékstémporan d. ÉVALUASI I.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 5. bébas 3. eusi 4. Nyarita di hareupeun jalma anu réa bari ngabogaan maksud anu tangtu.. Ungkara kalimah di luhur dina biantara kaasup kana ….S 13 . S. pedaran Cucu Ratna Sundayani.. panutup c. 10. jenis-jenis é. pedaran b. rangkayan é. a. panutup d. singgetan b.. biantara a.

lengkah-lengkah c. waktu b. 7. disebut…. hormat c. Istilah pikeun jalma anu sok nyarita di hareupeun balaréa. nayaga d. orator b. intonasi 8. a. rengkuh b. rangkayan é. a. Ieu di handap kaasup kana hal-hal penting anu kudu diperhatikeun dina enggoning nepikeun biantara. a. 2. Basa Loma (BL) indung gering bisa boga beuki antara bakti anggeus …… Basa Lemes keur Sorangan (BLS) tiasa kagungan beuki antawis baktos mésér patuangan anggeus …… …… Basa lemes keur Batur (BLB) Tuang ibu teu damang Cucu Ratna Sundayani. komedian 10. dalang é. 5. bayaran c. iwal…. Ngayayay ngandung harti… a. teu ramé b. tuluy nyieun kacindekkan tina pedaran biantara mangrupa …. ustadz c.. éksprési d. bubuka 7. lila II.S 14 . teu pokus kana intina d. S. intonasi é. 11. audien 9. 10. 4. 1.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 6. monoton c. Turun naékna sora dina nepikeun biantara mangrupa wangenan tina…biantara a. panutup d. jenis-jenis b. mimik é. 6. 3. medar matéri. Pék lengkepan ieu bagan kalawan ngagunakeun tahapan basa anu bener jeung merenah! No. Nepikeun bubuka. matak bosen é. éksprési d. 8. Dina nepikeun biantara ulah nepika “ngayayay”. 9.

mun modul 2 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. hidep meunang nuluykeun kana modul 3. PANUTUP Sanggeus migawé modul 2 kalayan hadé. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. Tapi. hidep kudu ngulang deui. Udur E.S 15 . Kagungan Mios 4. S. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Tugas Terstruktur (TT): Jieun kalimah anu bener tur sampurna tina kecap-kecap ieu di handap! Ngagaleuh 3. Wangsul 5.

Pituduh ngagunakeun modul 1. III. biantara.S 16 . Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. g. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. II. hidep migawé modul dina buku tulis. Cék Kamampuh 1) Lamun hidep dipenta nyaritakeun pangalaman sorangan. Modul nepikeun carita pangalaman nya éta modul nu katilu dina diajar basa Sunda tingkat SMA. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. d. nyusun wincikan kaayaan carita pangalaman kalayan hadé. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. e. Méré penilaian. IV. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. 2.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 3: CARITA PANGALAMAN A. BUBUKA Deskripsi I. b. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. b. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép.Peran Guru a. rarasaan. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maham kana ngagunakeun kecap panyambung jeung kecap pangantét dina nyieun kalimah wangun tulisan nyaritakeun pangalaman sorangan. ngadongéng. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran.Pituduh pikeun murid a. h. f. rék nyokot topik ngeunaan naon? Cucu Ratna Sundayani. jeung guneman dina rupa-rupa situasi. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. jeung nyieun carita pangalaman sorangan. S. jeung kahayang sacara lisan dina nyaritakeun pangalaman. c. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. sawala kelompok. c. bakal ngagunakeun basa nu kumaha? Naha? 2) Kumaha kasiapan hidep lamun kudu nyaritakeun pangalaman di hareupeun babaturan sakelas? 3) Lamun hidep dipenta nyieun carita pangalaman. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. Standar kompetensina nya éta mampuh ngébréhkeun pikiran. Indikatorna nya éta milah babagéan carita dumasar kana sistematika. Kompeténsi dasarna nya éta nyaritakeun pangalaman sorangan.

.. tangtuna di jalan ogé can loba jelema. Kénging saha carita pangalaman di luhur téh?..S 17 ...... aya nu muji. kuring jeung babaturan sakelas asa deukeut pisan. Kuring kapilih téh kulantaran kuring meunang peunteun panggedéna dina Ujian Sakola.......... Nu dipeunteun tina acara éta téh salah sahijina nya éta kakompakan ti unggal kelas........ 5.... tangtuna moal bisa kapohokeun pangalaman kuring éta téh............. Barang geus nepi ka Sakola..... jawab pananya ieu di handap! 1. Acara paméran jeung pagelaran téh kawilang sukseus................. Kulantaran subuh kénéh..... kuring tuluy didangdanan...... sinjang................................ ngan kabeneran kuring téh kapilih jadi pangantén dina acara éta.... Dimana latar caritana?...... Lain ngahaja hayang béda ti nu lian........ Acarana téréh dimimitian.. Naon anu jadi téma tina éta acara téh?................ 2.... Teu lila basa kuring keur didangdanan......... Karasa pisan bédana. Sakabéh babaturan nempo........ aya ogé nu sura-seuri.. pangpangna jadi sok ulin babarengan.......... ayeuna kuring sorangan nu jadi pangantén................ 4.. sok sanajan bari rada éra saeutik lantaran ningali babaturan nu séjén maké baju nu aralus. saacanna unggal kelas kudu ngayakeun “Paméran jeung Pagelaran Seni Rupa”.................. Ari kuring mah kudu datang jam lima subuh... PEMBELAJARAN I. Ngan ayeuna mah kagiatan saperti kitu téh can tangtu bakal kaalaman deui ku kuring..... Maca Carita Pangalaman Pék baca carita pangalaman ieu di handap tuluy tengetan ku hidep eusina! Ngasaan Jadi Pangantén ??? (dumasar kana carita pangalaman Yani Rahmawati) Basa harita poé Saptu............................... Jam sabaraha nu ngajieun carita kudu kumpul di sakolana?.... Asa sieun ari rék indit sorangan mah.. Tuluy kuring geuwat salin deui ku baju biasa..... Harita jam dalapan isuk-isuk barudak kudu geus daratang....... sanajan teu jadi pinunjul tapi bisa ngaraketkeun kuring jeung babaturan saréréa.................... Contona baé basa rék dilaksanakeunna Ujian Nasional (UN) téa........................ kuring nangtung maké kabaya jeung sinjang dibarengan ku Dimas anu maké baju taqwa... 26 Juni 2006...Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 B...... 3.... torojol téh Dimas anu sarua rék jadi pangantén babarengan jeung kuring........ Kuring jeung babaturan sakelas ngarasakeun kasedih.......... Haté kuring kacida sedihna............ Cucu Ratna Sundayani..... Aya acara “Paturay Tineung” di SMP Negeri 1 Margahayu........................ Sanajan bari nundutan kénéh ogé kuring ngarasa sumanget pisan........... Alhamdulillah acara téh bérés dina waktu tilu jam.. jeung bendo....... sabab kasempetan saperti kieu can tangtu datang unggal poé..... Pikeun maham eusi carita pangalaman...................... anu biasana mah kuring téh ngan ukur nempo dina hajatan dulur atawa dina acara TV....... Naon nu ngabalukarkeun panulis ngarasa sedih?. Naon jejer tina carita pangalaman di luhur?............. Kacida bagja jeung bungah euweuh tandinganana. sabab dina poé éta kuring kudu papisah jeung babaturan... Lamun ditingali deui sababaraha poé katukang.... ku kituna kuring ménta anteur ka tétéh..... sabab kuring jeung babaturan kudu papisah.. S.. Babaturan sakelas jadi leuwih deukeut..................... Puguh waé daék teu daék kuring jeung babaturan kudu bisa gawé babarengan najan sok bari loba heureuy ogé... 6..

. KAMAHÉRAN BASA I.. Contona: boh.. da..... 8. pipisahan... tapi. basa....... eusina bisa dina wangun paragraf...... kaén papakéeun pikeun ngabunian awak ti cangkéng ka handap. Diteundeunna bisa di awal kalimah. C.... Naon kacindekan tina carita pangalaman di luhur téh?. yén. 3. e.... kalimah) jadi wangun katatabasaan anu leuwih jembar. nyaritakeun nurutkeun kaédah tata basa. Kecap panyambung papasangan nya éta kecap panyambung anu gunana nyambungkeun unsur-unsur basa boh satata boh henteu......boh. bisa nepikeun heula bubuka tina éta pangalaman.. c........ panutup pangalaman cukup saparagraf......Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 7.... Conto dina kalimah: 1.... b.. 1) nu anyar kawin... frasa.. Sawatara hal nu kudu diperhatikeun mun urang rék nulis carita pangalaman.. pangantén. jste.. S.... paturay tineung. nangtukeun heula jejer picaritaeun. Nilik kana sipat patalina... Puguh waé daék teu daék kuring jeung babaturan kudu bisa gawé babarengan najan sok bari loba heureuy ogé.. boh. kabaya. Kumaha galur caritana nu dijieun ku panulis téh?. raksukan kaluhuran pikeun awéwé urang Sunda..... pinunjul.. Cucu Ratna Sundayani.... Kamus Alit bendo.. sabangsaning topi dibungkus kaén pikeun lalaki urang Sunda. f..... atawa. 2.S 18 .. di tengah kalimah... Kecap Panyambung Kecap panyambung (konjungsi) nya éta kecap pancén anu gunana pikeun nyambungkeun wangun katatabasaan (kecap.......... juara... najan.. Kecap panyambung teu satata nya éta kecap panyambung anu nyambungkeun unsur-unsur anu teu satata: lamun.. Kecap panyambung satata nya éta kecap panyambung anu gunana nyambungkeun unsur-unsur anu satata: jeung. jste.. nangtukeun keur ka saha éta pangalaman bakal dicaritakeunana.................atawa.. atawa di awal jeung di tengah kalimah...... sangkan....... nya éta: a. kecap panyambung diwincik jadi tilu nya éta: 1. II.. gumantung panjang pondokna......... 2) nu diréndéngkeun.. galur caritaanana kudu ngaguluyur ulah kapotong-potong... klausa.. tapi biasana ngayakeun papasangan jeung kecap pancén lianna.. g..tapi.. Pedaran Carita Pangalaman Carita pangalaman téh nya éta carita anu perenah kaalaman atawa karandapan dina kahirupan sapopoé. d. merenah luyu jeung kontéks situasi kaasup pilihan kecap....... sinjang......

. Sok sanajan...... sanajan teu jadi pinunjul tapi bisa ngaraketkeun kuring jeung babaturan saréréa..dugi ka. 2........ Kalimahna : ………………………………………………………………. Latihan 1 Jieun kalimah ngagunakeun kecap panyambung nu aya di handap! 1.......‘tempat’: di imah. ..... Kalimahna : ………………………………………………………………… 2...‘pangwates’: nepi ka Agustus...... Kalimahna : …………………………………………………………………................... jste....boh.pikeun... Kalimahna : …………………………………………………………………. 5. Kalimahna : …………………………………………………………………... 2. Kalimahna : ………………………………………………………………… 3....kawas. tina beusi....atawa... 3...... 5.... 6... Latihan 2 Jieun kalimah ngagunakeun kecap pangantét nu aya di handap! 1.. Sangkan. Kalimahna : ……………………………………………………………….nepi ka....‘babandingan’: kawas monyét.... ... Balukar tepungna kecap pangantét jeung kecap atawa frasa sabadana....S 19 ... ........... Cucu Ratna Sundayani. muncul rupa-rupa harti saperti nuduhkeun: 1. 4.... .. Conto dina kalimah: 1..... II.. 4..‘alat’: ku bedog...Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2.tapi. 3. S. Acara paméran jeung pagelaran téh kawilang sukseus....... Kecap Pangantét Kecap pangantét (préposisi) nya éta kecap anu diteundeun di hareupeun kecap barang atawa frasa barang gunana pikeun ngawangun frasa pangantét. ‘tujuan’: keur manéhna... Boh.. pikeun kuring. Kalimahna : ………………………………………………………………… 4....... Nu dipeunteun tina acara éta téh salah sahijina nya éta kakompakan ti unggal kelas.... 2. Lamun....... ku mobil. dina méja........‘asal’: ti Jakarta. ala Paris.. .... Alhamdulillah acara téh bérés dina waktu tilu jam...

.di. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. Kalimahna : ………………………………………………………………… D. Saha nu meunang peunteun panggedéna dina ujian Sakola? a. Yati Kegiatan Mandiri Tidak Terstruktur (KMTT): Jieun tulisan nu eusina nyaritakeun pangalaman sorangan ngagunakeun basa Sunda nu merenah! E.... PANUTUP Sanggeus migawé modul 3 kalayan hadé.... lima soré b. .. paturay tineung é. 26 Juli 2005 b. 26 Juli 2006 é. Déni 3.. Doni é. Dedi b.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Kalimahna : ………………………………………………………………… 5. Duaan jeung saha ari jadi panganténna? a.. 25 Juni 2006 c. hidep kudu ngulang deui... S. paamprok jonghok d. dalapan isuk-isuk c.... Tanggal sabaraha acara téh diayakeunana? a..S 20 ... Damara d. dalapan peuting é.. Yuni c. 26 Juni 2006 d. Yeti b. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. gupay tineung c. Yeni d. upacara nikah 2.dina.. salapan isuk-isuk 5..... hidep meunang nuluykeun kana modul 4.. Jam sabaraha acarana dimimitianana? a. Yani é.... teuneung ludeung b.. ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. Tapi. Dimas c. mun modul 3 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna.. Aya acara naon di SMP 1 Margahayu téh? a. lima subuh d. 25 Juli 2007 4.

ngadongéng. b. Modul nepikeun dongéng nya éta modul nu kaopat dina diajar basa Sunda tingkat SMA. wirahma. amanah. g. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. lentong. nyawalakeun dongéng ditilik tina téma. III. sarta metakeun dongéng salasahiji dongéng Sunda. hidep migawé modul dina buku tulis. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. rarasaan. Pituduh ngagunakeun modul 1. jeung paguneman dina rupa-rupa situasi. II. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. e.S 21 . Kompeténsi dasarna nya éta ngadongéng. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. c. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. S. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. katut tagog nu luyu jeung karakter palaku dina dongéng. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul.Pituduh pikeun murid a. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. Standar kompetensina nya éta mampuh ngébréhkeun pikiran. paroman. jeung palakuna. jeung kahayang sacara lisan dina nyaritakeun pangalaman. b. ngalatih siswa pikeun medar eusi dongéng. h. f. 2. d. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa ngadongéng kalawan ngagunakeun lafal. Indikatorna nya éta ngaaktifkeun siswa pikeun ngaregepkeun dongéng. biantara.Peran Guru a. IV. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. sawala kelompok. Méré penilaian. c.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 4: NGADONGÉNG A. bakal ngagunakeun ragam basa naon? Cucu Ratna Sundayani. BUBUKA Deskripsi I. Cék Kamampuh 1) Lamun hidep dipenta sangkan ngadongéng di hareupeun guru-guru. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran.

Ari titimangsa éta dokumén téh bulan sya’ban nu mana. bisa kanyahoan taun-taunna. lamun hidep dipenta ngadongéng ka babaturan.. Khalifah Umar bin Khattab ngayakeun sawala pikeun nangtukeun taun kalénder!”.”... Si Kabayan nanya.. nya?” tanya Si Kabayan. terus kumaha?” tanya Si Kabayan. asa kuring téh geus aya!” témbal Si Kabayan.. “Ah teu kumaha. taun ieu atawa taun nu geus kaliwat.”. Si Kabayan ngajawab..eu. jaman anu jaman anu bari jeung hésé nangtukeun taun-taunna. Si Kabayan balik nanya.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2) Sanggup teu lamun hidep dipénta miluan pasanggiri ngadongéng. “Heueuh. “Kulantaran ngarasa perlu téa. Nu sok diitung téh . “Duka teuing atuh da kuring mah tara leukeun ngitung jumlah taunna. Ki Émés némpas ka Si Kabayan “Nya heueuh atuh saréréa ogé kitu ari umur mah... poé. “Naha atuh meuni nanyakeun hog-hagna? Biasa wé meureun. Si Kabayan nanya deui “Sarua kumaha?” Ki Émés némbalan “Sarua lantaran can aya taun kalénder anu bisa dijadikeun patokan”.. bakal milih dongéng naon? B.. aya nu mawa dokumén ka payuneun Umar bin Khattab. “Atuh kumaha?”. aya nu usul.. S. tanggal. PEMBELAJARAN I... unggal poé umur ngurangan saban poé saban peuting dicontangan”.. Si Kabayan nanya deui. Ki Émés nanya ka Si Kabayan “Ari umur énté sabaraha taun. Abah olo lého kénéh jeung sajabana leuheung mun dijadikeun patokan téh.. Bay?”..S 22 ... sabaraha umur kuring!” ceuk Si Kabayan. tapi ngadadak dibéjaanana? 3) Aya rupa-rupa jenis dongéng téh. “Enya nya kolot baheula mah tara ngitung jumlah umur. Maca Dongéng Pék baca heula téks dongéng ieu di handap kalawan saregep! Taun Dina hiji mangsa Si Kabayan keur ngobrol jeung Ki Émés. “Hiji mangsa. Aya ogé nu usul supaya ngagunakeun pananggalan Romawi... !” ceuk Si Kabayan. geus aya kana genep puluh taun?”. kitu wé éta mah. najan dua riwayat nu tadi disebutkeun téa saliwat mah siga béda tapi dasarna sarua. bet maksa. ceuk kuring ogé pék wé ku didinya. ari ngomong téh. Ki Émés nanya deui “Geus kolot téh sabaraha taun?”. atuh puguh wé matak bingung jeung bisa nimbulkeun kakaliruan” tembal Ki Émés. Ki Émés némpas deui. Euweuh saurang ogé nu bisa ngécéskeun” témbal Ki Émés. matak bingung cara nu kaalaman ku Khalifah Umar bin Khatab” ceuk Ki Émes. basa gedong saté diwangun téh. maksud ana mah . Ki Émés némbalan. aya nu nyempad. méméh jaman Jepang..?”.. Éta mun geus kawas énté. “Meureun! Nurutkeun riwayat séjén mah disebutkeun yén Abu Musa Al-Asy’ari ngintun serat ka Khalifah Umar nu eusina nyebutkeun yén anjeunna kantos nampi serat ti Khalifah Umar anu teu maké titimangsa. Ki Émés nanya deui “Atuh waktu jaman révolusi téh geus aya nyah?”. Sakapeung mah cukup ku kitu wé. “Euleuh mangkaning dokumén téh surat penting.. pék itung wé ku didinya. “Wah geus kolot kuring mah”. “Ramé hog-hagna?” tanya Si Kabayan deui. “Deuleu tah.. jaman nanahaon deui mah. “Komo wé atuh béh dieu éta mah. aya ogé nu usul supaya ngagunakeun kalénder bangsa Pérsia. “Duka atuh da ana mah teu miluan!”. “Sameledok! Naha bet los-los ka Sayidina Umar.. “Ceuk kuring gé tara diitung! Ih. “Usul mana Cucu Ratna Sundayani. jeung bulan.

ké heula. salamet ti panyiksa kaum musrikin Mekah. hijrah kamana deui Més?”. Komo kapan saur Sayyidina Ali mah taun Hijrah téh mangrupa taun kaunggulan. ari énté. taun Zakat. “Ké. salian ti éta aya deui nu disebut bulan Romadon nu katelahna bulan Puasa téa” jawab Ki Émés. aya taun Adan. Kumaha pasipatan Si Kabayan téh? 5.. tapi Sayyidina Umar ngajén yén ayana hijrah téh mangrupa kajadian kacida pentingna. bulan naon deui Més?” tanya Si Kabayan. “Dina itungan taun hijrah mah Muharam. Safhar. “Euh. !” témbal Ki Émés. atawa kuring Cucu Ratna Sundayani. “Heueuh taun sabaraha?” tanya Si Kabayan deui. “Lian ti bulan Romadon. jawab pananya ieu di handap! 1. S. Kapan ku ayana hijrah. geus aya ti baheula ari ngaranngaran bulan mah. “Hayu atuh. Tuluy deui kapan hijrah téh mangrupa kajian sajarah anu misahkeun période Mekah jeung Période Madinah. geus kitu wé. da ceuk ana ogé. urang dahar beuteung kuring geus kekerebekan!”. tina mentingkeun diri sorangan kana mentingkeun kaperluan umum.! Éta ogé aya nu ngusulkeun téa mah. demi nusa jeung bangsa. Si Kabayan nanya deui. Upamana baé.. Dzulqo’idah. “Duka atuh. “Hijrah mun baheula mah ti Mekah ka Madinah. “Éh. Taurus. Rabiul Awal. Memang éta ogé aya. “Taun sabaraha éta téh Més?” tanya Si Kabayan. anu asalna tina basa Arab nu hartina abdi. “Euweuh nu ditarima. Kangjeng Nabi salamet tina ancaman maut. Sya’ban. “Taun kaopat kakhalifahan Umar bin Khattab.S 23 . saenggeus asak nimbang-nimbang itu ieu. Kumaha kacindekkan tina eusi dongéng di luhur? Kamus Alit ana. Syawal.. “Pédah hésé ngapalkeunana kitu. Dina dongéng di luhur palakuna aya sabaraha urang? 2. da kuring ogé sarua lapar!” témpas Si Kabayan bari duanana indit ngaléos muru ka dapur. 1110 ) Pikeun maham eusi dongéng. tapi henteu diresmikeun sacara nasional mun ceuk cara ayeuna téa mah. taun Kurban. Rabiul Ahir. “Puguh wé nu matak urang ogé kudu hijrah kapan. tujuh bélas taun saenggeus ayana hijrah …”. Romadon. tina batil kana hak. Naon hartina “hijrah” di jaman kiwari téh? 9. Sebutkeun ngaran-ngaran bulan dina taun Hijriyah! 8. nepi ka pantes mun dijadikeun patokan pikeun perhitungan taun. Unsur pamohalan naon anu aya dina dongéng di luhur? 3. Si Kabayan nanya deui. Enya saréatna tangtuna ogé. “Wallahu a’lam . nya éta taun Hijriah!” ceuk Ki Émés. Kumaha pasipatan Ki Émés téh? 4. taun Puasa. Naon anu disebut hijrah dina jaman Kangjeng Nabi? 6. Naon téma dongéng diluhur téh? 10. jeung sajabana anu diitung dumasar kana ayana kajadiankajadian penting dina perkembangan agama Islam” témbal Ki Émés bari seuri. diputuskeun yén anu digunakeun téh anu anyar. nya baheula atuh!” ceuk Ki Émés. taun ancurna kabatilan jeung nanjeurna hak!” jawab Ki Émés kalawan daria pisan.. Rajab. Si Kabayan nanya deui “Deuleu tah. dina bulan-bulan Maséhi mah sok apal jeung béntang-béntangna sagala. Naon ari anu disebut titimangsa? 7. ayeuna mah tina salah kana bener. Léo jeung sajabana. “Leuh penting pisan hijrah téh geuning nya?” tanya Si Kabayan. taun Ijin Perang.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 nu ditarima?”. Nu acan téh taunna.. saenggeusna hijrah mah laluasa pikeun da’wah. (Dicutat tina Manglé Alit No. Hayu ah. “Naha atuh henteu dicokot salah sahijina tinu geus aya?”. ceuk Ki Émés. Ki Émés ngajawab deui. nu matak nepi ka teu arapal kana bulan-bulan dina taun Hijrah téh?”. Heueuh saperti Virgo. Més! Ari ngaran bulan geus aya ti harita nya?” tanya Si Kabayan. jeung Dzul hijjah!” jawab Ki Émés.

jama Jasad. Cucu Ratna Sundayani. salawat. maqsuud Napsu. jenazah Kapir. sabalikna tina kecap ana laluasa. nafs Jste. ajal Akad. Dongéng aya nu kaasup kana dongéng sasatoan (fabel). KAMAHÉRAN BASA • Basa Kosta (basa Asing) Nurutkeun Kamus Umum Basa Sunda. ijtihaad Iklas. kafir Lanat. saréat. Sagala basa diunggal bangsa. tanggal. ikhlas Jama. bébas. dongéng sasakala (légénda). baqa Baleg. daftar Hajat. kecap kosta téh asalna tina basa Sangsekerta hartina asing. malaikat. pédah mangrupa perkara anyar. dongéng jalma biasa (parabel). badan Baka. la’nah Maksud. jeung dongéng babad (sagé). Biasana sok aya baé kacampuran ku basa séjén. Contona baé aya kecap kosta anu memang teu aya basa Sundana. balig Da’wah. Sanajan urang ayeuna geus teu terang yén hiji kecap téh sabenerna mah lain pituin basa Sunda. Pedaran Dongéng Dongéng téh nya éta carita rékaan anu loba ngandung unsur-unsur pamohalan. da’wah Dalil. dalil Daptar. jste. wulu. S. jasad Jenatna. Jadi basa Kosta téh hartina basa Asing. ‘aqd Almanak. saperti: salat. al-manak Badan. ijazah Ijtihad. haji.S 24 . Lolobana mah kecap kosta dina basa Sunda téh tina basa Arab. loba meunang pangaruh ti basa séjén. zakat. euweuh halangan saban poé. Pangna kitu téh bisa jadi lantaran pangaruh agama Islam anu dianut ku urang Sunda. teu aya nu tulen sagemblengna. unggal poé titimangsa. C.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 énté. Kitu deui basa Sunda. • Kecap-kecap nu asalna tina basa Arab Ajal. hajjah Ijazah. tahlil. waktu contona dina nulis surat II. dongéng anu nyaritakeun dedemit/siluman (mité).

dongéng é... a.. Nu misahkeun antara période Mekkah jeung Madinah nyaéta. perang mut’ah c. 5.... D.. éséy b.... Carita dongéng diluhur téh kaasup kana dongéng ..S 25 . a... Fabél 2. 2. parabel d... Kalimahna : …………………………………………………………………. Abu Musa Al-asyari é. hijriyah b. a.... bulan haji d. Sayidina Ali é...... tuluy jieun kalimahna! 1.. Carita rékaan anu méré kesan pamohalan disebut...... carpon d. Si Kabayan c.. 4.... EVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. légénda b.. Hijrah Hartina : …………………………………………………………………. Zakat Hartina : ………………………………………………………………….... a. Kalimahna : ………………………………………………………………….. novél 4..Saha ari palaku dongéng diluhur teh . Si Kabayan d.. S.. Adan Hartina : …………………………………………………………………. 3.. Khalifah Umar bin Khattab 3...... biografi c.. hijrah é. mitos é.. perang tabuk Cucu Ratna Sundayani. Si Kabayan jeung Ki Émés c. Kalimahna : …………………………………………………………………. Khalifah Hartina : …………………………………………………………………. Saur saha yén hijrah téh mangrupa taun nu pang pentingna .. Ki Émés 5. Kalimahna : …………………………………………………………………. Kalimahna : ………………………………………………………………….... babad c.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Latihan Pék téang ku hidep harti tina kecap ieu di handap. Sayidina Ali d. Khalifah Umar bin Khattab b. Ki Émés b.. a.. Sya’ban Hartina : ………………………………………………………………….

Dihandap téh ngaran bulan-bulan Hijriyah. kudu bener dina bagian vokalisasina anu disebut. sora vokal b. Dzul hijjah b. Léo jeung sajabana. Tema carita dongéng diluhur nyaéta .... “Duka atuh. kami é. hidep kudu ngulang deui... busung lapar 8. Dina dongéng aya bagian dina ngucapkeun naskah dongéng. Dina sempalan dongéng hartina.... Wacana diluhur aya kecap “kekerebekan’ hartina . Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani.. kudu apal kana ngaran-ngaran bulan dina taun Maséhi c. dina bulan-bulan Maséhi mah sok apal jeung béntang-béntangna sagala. bulan haji d. lafal dongéng d... Heueuh saperti Virgo... Safhar c. urang dahar beuteung kuring geus kekerebekan!”. anjeuna diluhur aya kecap ‘ana’ serepan tina Basa Arab nu d.S 26 . iwal. Taurus.. kudu apal kana arti hijrah d...... kudu apal kana ngaran-ngaran bulan dina taun Hijriyah b. a. sora konsonan c. lentong dongéng é. Dzulqo’idah E.. kuring b. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan.. nu matak nepi ka teu arapal kana bulan-bulan dina taun Hijrah téh?”. “Pédah hésé ngapalkeunana kitu. Tapi.. “Hayu atuh... Si Kabayan nanyakeun taun 10.. a. PANUTUP Sanggeus migawé modul 4 kalayan hadé.. Ki Émés ngajawab deui. lapar d. aya cai dina jero beuteung b.. mun modul 4 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. a. Hayu ah.. Si Kabayan naya deui... da ceuk ana ogé. tagog ngadongéng 7.. S. usus buntu c.. urang sararéa 9...Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 6. nyeuri beuteung é. hidep meunang nuluykeun kana modul 5. anjeun c. urang kudu hijrah ka Mekkah é. Sya’ban é. da kuring ogé sarua lapar!” témpas Si Kabayan bari duanana indit ngaléos muru ka dapur. a. a..

jeung bisa méré tanggapan ngeunaan aspék-aspék sajarah lokal/babad. e.Peran Guru a.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 5: MACA CARITA BABAD A. Pituduh ngagunakeun modul 1. Standar kompetensina nya éta mampuh maca. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. Indikatorna nya éta ngawincik carita babad jeung dongéng babad. b. c. jeung warta tina surat kabar. bisa nyindekkeun eusi téks (kajadian sajarah). bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. h. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. nyusun runtuyan dumasar kana kalungguhan jeung peranan tokoh. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. nyindekkeun jeung méré tanggapan kana eusi kajadian sajarah. hidep migawé modul dina buku tulis. 2. puisi. maham. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. IV. média éléktronik. carita pondok. d. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. Cék Kamampuh 1) Sebutkeun judul carita babad nu dipikanyaho ku hidep? 2) Ti wewengkon mana éta carita babad téh? 2) Carita babad nu disebutkeun ku hidep téh nyaritakeun ngeunaan naon? Cucu Ratna Sundayani. Modul maca carita babad nya éta modul nu kalima dina diajar basa Sunda tingkat SMA. Méré penilaian. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. III. b. Kompeténsi dasarna nya éta maca carita babad/carita sajarah. g. f. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maca jeung maham kana eusi carita babad. c. II. bisa maham hubungan kausalitas kajadian jeung sajarah. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. S. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. kajadian jeung wewengkonna. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. bisa maham patalina antar tokoh. ngébréhkeun hubungan kausalitas kajadian jeung sajarah. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar.S 27 .Pituduh pikeun murid a. jeung méré tanggapan kana wacana tinulis anu mangrupa sajarah lokal atawa carita babad. bisa maham kalungguhan jeung peranan tokoh. kalawarta. BUBUKA Deskripsi I.

Kumargi kitu anjeunna ditikahkeun ka Nyai Subanglarang................. 2003................ Tuliskeun kacindekanana tina carita babad di luhur?................. carita babad di luhur téh?..... Naon hubunganana Prabu Siliwangi sareng Prabu Anggalarang?........ linggih di Karaton Pakuan anu disebat Sang Bima.................. S...... Pék baca tur tengetan ku hidep eusina! Prabu Siliwangi di Pakuan Padjadjaran Aya hiji Raja Agung nu ngadeg di Pakuan Padjadjaran.... teu tebih perenahna wétaneun pasir Amparan Jati. 130-131) Pikeun maham eusi carita babad.................................. lir bulan caang opat welas moncorongna............ tangtosna saparantos unggul ti sadaya musuhna.....S 28 ... Anjeunna téh putra Sang Prabu Anggalarang. Saha Sang Ratu Japura?............. Saha Prabu Déwantawisésa téh?. anjeunna dirorok ku uana nya éta Sang Jurulabuan........ Cucu Ratna Sundayani.... teras ngiring sayémbara nu diayakeun ku Ratu Singapura nu jenenganana Ki Gedéng Tapa anu janten Mangkubimi bawahan Padjadjaran.............................. 3.... Sparantosna kitu...... 7........ istri anu sampurna geulisna................... Raja di Karajaan mana Prabu Siliwangi téh?................. • • Maca Carita Babad Di handap aya sempalan tina carita babad.... anu Nagarana aya sawétaneun pasir Amparan Jati..... Ku saha Prabu Siliwangi diangkat jadi Rajana téh?. Teu kantos lami ti harita Sang Prabu Siliwangj ddiistrénana janten Raja di Pakuan Padjadjaran ku uana................... nu jenenganana téh Ki Gedéng Sindangkasih... jawab pananya ieu di handap! 1........... PEMBELAJARAN I........ 8.................... Nyai Subanglarang dicandak ngalih ka Keraton téa.......... Sang Prabu Siliwangi dijenengkeun Raja di Nagara Sindangkasih.......... 4........ (dicutat tina Danasasmita........................... Kaleresan Ki Gedéng téh kagungan putra nu jenenganana Nyai Ambetkasih.... Saparantos Ki Gedéng Sindangkasih pupus........... Sang Prabu Siliwangi jenenganana..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 B.................... di Galuh kulawarga (dinasti)-na. 6. Ahirna Sang Siliwangi unggul perangna.... Dumasar kana buku saha.. Ahirna Sang Prabu Siliwangi téh nikah sareng Nyai Amberkasih..... ari nagara Singapura mah perenahna kaléreun pasir Ampatan Jati.................................... nu kapungkur linggih di Karaton Surawisésa di Priangan palih wétan perenahna............................ 5................... Kacaritakeun Sang Raja nalika nuju anom ngiring makalangan perang di Nagara Surantaka.... Nalika nuju alit Raja Putri téh jenenganana Nyai Larang Tapa.... Nalika di tempat anu sanés kacaritakeun Sang Raja nu jenenganana Radén Mamanah Rasa............ Salah sahiji diantawisna nya éta Sang Ratu Japura anu sakti mandraguna. Nya diresmikeun jenenganana janten Sang Prabu Déwantawisésa.... 2.......... anu ngawasa pangeureunan parahu muara Jati ngaranna............................ Ku saha Prabu Siliwangi dijenengkeun raja di Nagara Sindangkasih?....

Bau sinduk. bapana indung atawa bapa. unsur-unsur kasajarahanana téh henteu jelas jeung teu bisa dicekel faktana. anak lanceuk. incuna bao. pamajikan bapa. wétan. anak adi. disumpah. sabab ngandung unsur pamohalan téa. Suan. miara anak batur.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 II. Bao. diistrénan. kacindekan. Lanceuk. lem. Alo. anakna janggawaréng. Kait-siwur/Gantung-siwur. dianggkat jadi Raja. ngadeg. Bibi. anakna buyut. palih. Dongéng babad/sajarah nya éta nyaritakeun kajadian atawa jelema nu ngandung unsur sajarah.S . perdana mentri. Buyut. Udeg-udeg. pasir. lem. salaki indung. Pedaran Carita Babad Carita babad/sajarah nya éta carita anu dumasar kana kajadian sajarah. turunan kadua. dikukut. dulur sahandapeun. lem. tempat bijilna panonpoé. anakna gantung-siwur. Indung. Dongéng babad/sajarah. Janggawaréng/Canggahwaréng. S. tina beulah. Kamus Alit anom. Aki. gunung leutik. tina basa (=waktu). 29 Cucu Ratna Sundayani. mangkubumi. KAMAHÉRAN BASA 1. 2. lalaki nu boga anak. tina ngora. Incu. awéwé nu boga anak. adina bapa/indung (lalaki). dirorok. Pancakaki rundayan/turunan kawincik jadi: Anak. anakna incu. Adi. • • • • • • • • • • • Istilah nu séjénna tina Pancakaki: Bapa. kasimpulan. lebah-lebahna. • • • • • • • • Pancakaki Pancakaki téh nya éta pernahna jelema ka jelema deui anu sakulawarga atawa nu kaasup baraya kénéh. makalangan. Emang/paman.2)ngajabat. nu ngajalankeun paréntah ti Raja. anakna bao. turunan kahiji. adina bapa/indung (awéwé). nalika. lanceukna bapa/indung. 1)nangtung. indungna bapa atawa indung. perenahna. pangalaman. dulur saluhureun. anakna udeg-udeg. Nini. Ua.

anak panggedéna. Ki Gedéng Sindanngkasih b. salaki indung. • Dulur teges.nol d. Prabu Anggalarang Ratu Japura c. • Karuhun. a.. Ki Gedéng Tapa é. • Bapa téré.S 30 .di Cirebon d. ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. adina pamajikan/salaki. a. di Amparan Jati b. Saha ari Ki Gedéng Sindangkasih téh . Kacaritakeun migarwa sabaraha urang Prabu Siliwangi téh dumasar kana carita di luhur ? a. tilu b.. c.. • Pangais bungsu.. • Cikal. e. • Anak téré.. lanceuk bungsu...Nyai Sucilarang d.. • Adi beuteung. pamajikan bapa tapi lain nu ngalahirkeun urang.. 2. nu miboga pangeureunan parahu Jati nu ngurus pangeureunan parahu muara Jati nu ngawasa pangeureunan parahu muara Jati nu beberes di pangeureunan parahu muara Jati nu ngajaga pangeureunan parahu di muara Jati Putrana Ki Gedéng Tapa nu ditikah ku Prabu Siliwangi nya éta. Nyai Amberwati é. • Baraya. opat c. di Surakarta é. Perenahna Aji ka Érna nya éta ……… Cucu Ratna Sundayani. • Dulur patétéréan. • Bungsu. b. Érna boga lanceuk nu geus lakirabi tur boga budak hiji lalaki nu ngaranna Aji. • Indung téré. anak indung téré/bapa téré. jalma-jalma nu kungsi aya lila heulaeun urang. luluhur.. C.. Nyai Subanglarang c.Ratu Japura d. Nyai Tapa Larang b.. S. anak pangleutikna.Radén Mamanah Rasa Di wewengkon mana Prabu Siliwangi janten Raja? a.. a. 4. 5.dua 6.. d. dulur enya saindung sabapa.di Singapura 3.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 • Kapiadi. • Kapilanceuk. anakna emang/bibi.Nyai Amberkasih Salah sahiji tokoh anu jadi musuhna Sang Prabu Siliwangi nya éta . anakna ua... sakur anu aya pakuat-pakaitna pancakaki. tapi lain nu ngalantarankeun urang lahir. di Pakuan Padjadjaran c. hiji é. nu ngarundaykeun urang. anak sampakan ti salaki/pamajikan..

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 a. Pa Ito parantos nikah sareng Ceu Maryani. Nu jadi pangais bungsu nya éta ……… a. S. Kulantaran pipirakan. Dulur sabrayna c. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. dahuan d. nu kadua ngaranna Dudi. hidep meunang nuluykeun kana modul 6. Baraya laér b. Adi téré d. Dulur téré 9. Tuliskeun gurat badag tina eusina. Dulur pituin 8. Alo Toa Suan d. Dulur teges é. Lanceuk téré c. deungeun-deungeun c. Tapi. nu kahiji ngaranna Wawan.. Ema d. Dudi é. é. Imas cicing jeung Bu Késih nu kawin ka bapana. dulur teges é. Perenahna Imas ka Bu Késih nya éta ………. Sakur jalma nu aya pakuat-pakaitna dina pancakaki disebut ogé ………. a. Wittri b. Sebutkeun masing-masing sajejer carita anu kaasup kana Carita Babad/Sajarah jeung Dongéng Babad/Sajarah ! 2. c. padahal mah Ceu Maryani téh adi pamajikanana Pa Ito nu kahiji. a. tong poho nyebutkeun sumberna! D. nu katilu ngaranna Wittri. hidep kudu ngulang deui. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. dulur sabrayna b. Cucu 10. Indung téré b. Anakna Ema téh aya opat.S 31 . Icih boga budak nu ngaranna Imas. Baraya d. Bibi téré é. adi beuteung Tugas Terstruktur (TT): Jieun pancakaki kulawarga nu sorangan! Kegiatan Mandiri Tidak Terstruktur (KMTT): 1. Kapiadi Kapilanceuk 7. Perenahna Pa Ito ka Ceu Maryani sateuacan nikah nya éta ……… a. Wawan c. ari nu panungtung ngaranna Cucu. PANUTUP Sanggeus migawé modul 5 kalayan hadé. mun modul 5 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. b.

II. Pituduh ngagunakeun modul 1. b. BUBUKA Deskripsi I. g. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. maham kana kecap-kecap dina sajak tur bisa ngoméntaran cara maca sajak babaturan sakelasna. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. Modul maca sajak nya éta modul nu kagenep dina diajar basa Sunda tingkat SMA. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maca sajak kalayan ngagunakeun lafal jeung lentong nu merenah.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 6: MACA SAJAK A. Méré penilaian. penampilan jeung improvisasi anu hadé. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. III. f. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. Kompeténsi dasarna nya éta maca sajak. d. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. c. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. c. 2. b. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. hidep migawé modul dina buku tulis. jeung méré tanggapan kana wacana tinulis anu mangrupa sajarah lokal atawa carita babad jeung warta tina surat kabar. e.Peran Guru a. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Cucu Ratna Sundayani. maham. atawa media éléktronik. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. Indikatorna nya éta milah-milah unsurunsur sajak.Pituduh pikeun murid a. nada jeung ma’na dina sajak.S 32 . majalah. éksprési jeung sikep anu saluyu jeung nada dina éta sajak. h. sarta macakeun sajak kalawan intonasi. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. maluruh téma. Standar Kompetensina nya éta maca. S.

S. Teguh .Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 IV. Teguh Samoja ngajadi wirahma mangsa dirumpakaan asmarandana diwawaas beureum kayas sihoreng ringkang paudag-udag jeung kahayang kalangkang diwatesanan ku layung nu hibar kauger ku gugunungan ‘na pawayangan kapan tembrés nganjang mah kudu mulang sajorélat lir balébat-épisod mah kudu baganti kapireng hariring di tepiswiring samoja muguran-gugupay méré tangara kumelendang ukur anjang-anjangan. hidep bakal nyokot topik ngeunaan naon? Saacan medar matéri.Antara kuring jeung anjeun lir Roméo jeung Juliet kungsi aya rasa nu sarua kungsi aya nu dipatri dina ati . pék gerendengkeun heula ieu sajak.S 33 . Cék Kamampuh 1) Naon ari sajak téh? 2) Naon nu kudu diperhatikeun lamun hidep rék maca sajak? 3) Lamun hidep dipenta ngajieun sajak. Cucu Ratna Sundayani.antara kuring jeung anjeun lir Khaiz jeung Laéla kungsi leumpang dina asihna kungsi silih anjang ku kahéman -kuring jeung anjeun lir Ujang Kusén jeung Nyi Rapiah kungsi aral subaha kungsi malati ligar dina dua mangsa 023628 (kungsi dimuat dina Galura taun 2005) Sajak II Tangara Samoja Nendi. S. tuluy lenyepan nepi ka karasa ku haté hidep nadana jeung ngarti kana maksud ieu sajak! Sajak I Carita dina Carita Nendi. S.

.....S 34 .... 7..... Naon harti kontotatif tina kumelendang anjang-anjangan?...... 3. Kulantaran kitu. Contona: Lalaki di tegal Pati kénging Sayudi........................ Naon anu jadi téma dina sajak anu judulna Carita dina Carita?............ 3....... • Sajak mangrupa salah sahiji wanda puisi atawa wangun ugeran anu teu pati kauger ku patokan wangunna.............. Wangenan Sajak • Sajak nya éta salah sahiji karya sastra nu mangrupa ébréhan tina sikep..... 5......................... Dumasar kana eusi sajak dibagi jadi dua nya éta: • Sajak épik: sajak anu eusina ngadadarkeun atawa ngalalakonkeun... jiwa jeung éksprési pangarang... no.... tapi disusun sakarep pangarang... Conto: Janté Arkidam kénging Ajip Rosidi • Sajak lirik: sajak anu eusina ngébréhkeun rasa panyajakna.. Naon harti tepis wiring dina sajak di luhur?...... 4.... Naon amanat anu nyangkaruk dina judul sajak Tangara Samoja?...... 31 Taun III-Pebruari 2006) Pikeun maham eusi sajak...... Unsur-unsur dina jero sajak diantarana: • téma : pikiran poko pangarang dina éta sajak • nada : sikep pangarang kana éta karyana • rasa : sikep urang nu maca karya • amanat : maksud anu rék ditepikeun ku pangarang • ma’na konotasi jeung dénotasi: harti sabenerna jeung teu sabenerna 4.... béja tembrés....... 8.. 2. Kumaha rasa hidep nalika maca judul sajak Tangara Samoja?..... teu bisa narima kaayaan kapireng.... Hal anu kudu diperhatikeun dina maca sajak diantarana: Cucu Ratna Sundayani......................................... kalangkang sajorélat.. Pék téangan ku hidep kecap anu ngandung harti konotatif jeung dénotatif masing-masing tilu kecap tina judul sajak Tangara Samoja tuluy paluruh hartina dina kamus!........... 6. jelas B....... dina mangsa gelarna sok disebut sajak bébas......................... Wangun sajak kaasup kana wangun ugeran. hirup ringkang.. S................. • Sajak mangrupa ébréhan pikiran jeung rarasaan tina hasil ngimpleng (répleksi) pangarang anu ngagunakeun basa anu munel tur pepel........ Kamus Alit aral subaha.......... jawab pananya ieu di handap! 1........................... sakeudeung pisan tangara............................................. Kumaha nada dina sajak anu judulna Carita dina Carita?...... PEMBELAJARAN 1..... kadéngé kumelendang........ Dimana latar tempat dina sajak Tangara Samoja?....... Gelarna sajak mimiti awal 50-an..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 ( dimuat dina Cupumanik..................... 2.........

Gaya basa lalandian : gaya basa nu ngébréhkeun hiji hal ngaliwatn babandingan ku cara méré panglandi. lenyepan : saacan maca sajak teuleuman heula eusi nadana. lafal. Kageurihan hinis …………………………………………………………………………………. Oto Iskandardinata nelah Si Jalak Harupat. béntés henteuna dina ngucapkeun kecap. rakitan basa anu dipaké ku panyatur sangkan ngahudang pangaruh (éfék) anu leleb karasana ka pamiarsa. Béntang lapang …………………………………………………………………………………. 2. Gaya basa ngasor : gaya basa anu dipaké pikeun ngahandapkeun manéh miboga maksud ngahormat jalma anu diajak nyarita. 4. wirahma : anca-gancangna dina maca sajak. Contona: Cing maju ka hareup! e. Di handap baris diguar sababaraha gaya basa di antarana: a. Conto: Angin ngagupayan kuring bangun nu ngajak ulin. éksprési : patalina paroman jeung réngkak polah C. vokal : patalina jeung sora. Gaya basa nya éta.. Jenis-jenis Gaya Basa Gaya basa téh loba pisan lamun ku urang diguar mah. Gaya basa mijalma : gaya basa anu nuduhkeun barang paéh saolah-olah ngalakukeun pagawéan jalma hirup. Gaya basa dina basa indonésia mah disebut gaya bahasa atawa majas téa. (Yayat Sudaryat: kamus Istilah élmuning Basa) 2.KAMAHÉRAN BASA 1.. Conto: R.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 • sajak. Gaya basa kadalon : gaya basa nu ngagunakeun kecap-kecap pikeun ngébréhkeun maksud nu leuwih ti mistina. Turun ka handap Cucu Ratna Sundayani. c.S 35 .. rasa jst. Gaya basa rarahulan : gaya basa anu nuduhkeun hiji hal sacara kaleuleuwihi Contona: Manéhna ceurik getih basa ngadéngé indungna maot. S. urang pedar ogé perkawis gaya basa. d. nada jeung rasa : patalina jeung sikep urang kana maca sajak. • • • karyana dina • maca sajak. Bulan maturan kuring …………………………………………………………………………………. Basa Inggrisna mah style. Wangenan Gaya Basa Pikeun ngalengkepan pangajaran sajak. b. 3. Contona: Iraha atuh badé linggih ka saung butut téh! Latihan Jieun kalimah ngagunakeun gaya basa ieu di handap! 1.

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 …………………………………………………………………………………. Nada dina judul sajak “tangara samoja” nya éta…. Kapan tembrés nganjang mah kudu mulang. Kungsi malati ligar dina dua mangsa.. PANUTUP Sanggeus migawé modul 6 kalayan hadé. ulin d. patokan margaluyu é. uleman é. éndah c. wangun pakeman é. muguran d. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. Unsur penting dina maca sajak nya éta? sora d. Pupuh jeung sajak kagolongkon kana karya sastra . Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani.. balik c. S. lucu c. aliterasi. mekar é. a.. efoni. gumbira é.. hidep kudu ngulang deui. b. 2. intonasi sora. wangun sastra buhun 3. wangun puisi b.S 36 .. ambek 5.. keuheul b. majas c. wangun ugeran d. saé b. sedih d.ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. mun modul 6 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. Tanah satapak peucang …………………………………………………………………………………. sakola E. hidep meunang nuluykeun kana modul 7. Tapi. 5. babarengan b. ragrag 4. c. Harti nganjang dina éta sempalan sajak nya éta… a. a. Kecap ligar ngandung harti . a. a.. D.

Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar.Pituduh pikeun murid a. h. jeung kahayang dina wangun narjamahkeun ngagunakeun aksara Sunda. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 7: NARJAMAHKEUN A. hidep migawé modul dina buku tulis. ngalatih masangkeun (ngajodokeun) kecap-kecap basa Indonesia kana basa Sunda. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. e. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. jeung narjamahkeun kalimahkalimah basa Indonesia kana basa Sunda dina salah sahiji artikel bari maliré kana pesen katut basana. Modul narjamahkeun nya éta modul nu katujuh dina diajar basa Sunda tingkat SMA. d. g. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. Pituduh ngagunakeun modul 1. surat jeung biografi. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. Cucu Ratna Sundayani. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. Kompeténsi dasarna nya éta narjamahkeun kana basa Sunda. Indikatorna nya éta ngawincik (ngawilah-wilah) kalimah basa Indonesia dina artikel. b. f.S 37 . Méré penilaian. S. 2. b. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. II. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. Standar kompetensina nya éta mampuh nulis pikeun ngébréhkeun eusi pikiran. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. c.Peran Guru a. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. ngébréhkeun kalimah-kalimah basa Indonesia kana basa Sunda bari maliré kana pesen katut basana. rarasaan. BUBUKA Deskripsi I. c.

(Dicutat tina harian umum Pikiran Rakyat.Wahana Raksa Sunda 2003) Tarjamahan Sundana Numutkeun Sesepuh urang Sunda. Pundungan 3. aya opat pasipatan anu teu meunang aya dina diri urang Sunda nya éta: 1. sedangkan bahasa Cirebon di atas posisi 100 dari 330 bahasa daerah di dunia. Menggerutu (Dicutat tina buku kasundaan Rawayanjati. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa narjamahkeun kalimah dina téks basa Indonesia kana basa Sunda. sedengkeun basa Cirebon aya dina urutan leuwih ti 100 tina 330 basa daérah di sakuliah dunya. Humandeuar 4.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 III. Untuk menjaga agar bahasa Ibu di seluruh dunia tidak musnah. Mudah tersinggung 2.. IV. Cutatan kahiji Pada saat ini. tina salah sahiji artikel bari maliré kana pesen katut basana. nya éta basa Indonesia jeung basa Sunda.S 38 .Hidayat Suryalaga. mangka ti mimiti tahun 1999 UNÉSCO netepkeun tanggal 21 Pebruari minangka poé basa Indung Internasional.. Kukulutus Cucu Ratna Sundayani. b. Cék Kamampuh 1) Hal naon anu mimiti bakal dilakonan ku hidep lamun dipénta pikeun narjamahkeun téks basa Indonésia ka basa Sunda? 2) Sanggup teu lamun hidep dipénta narjamahkeun téks basa Sunda ka basa Indonésia? 3) Aya hiji hal anu teu meunang pisan dilakonan ku urang lamun rék narjamahkeun téks. PEMBELAJARAN Nulis Tarjamahan • Di handap aya tilu cutatan jeung salah sahiji artikel anu ditulis ngagunakeun dua basa. Merajuk 3. • Pék baca sing nepikeun ka paham kana cara-cara narjamahkeunana! a. Babarian 2. bahasa Sunda menduduki posisi ke-33 di dunia.edisi22 Februari 2008) Tarjamahan Sundana Kiwari. Nyaéta . Pikeun ngariksa sangkan basa Indung di sakuliah dunya henteu musna. Berkeluh kesah 4. basa Sunda aya dina urutan ka-33. S. B. Cutatan kadua Menurut para leluhur Sunda ada empat karakter yang tidak boleh ada dalam diri orang sunda yaitu: 1. maka sejak tahun 1999 UNESCO menetapkan tanggal 21 Februari sebagai hari bahasa Ibu Internasional.

sebaiknya jangan dimanjakan dengan tontonan televisi. Jumaah 4 Juni 2010. Kitu nurutkeun panalungtik ti Children’s Hospital and Regional Medical Center. nya éta rada pohoan. bocah yang rajin menonton televisi. serta Serikat Pekerja di ruang tengah Balai Kota Bandung. Manajemen hotél kudu buru-buru mayar gajih pagawé luyu jeung katangtuanana sarta ngagawékeun deui 137 Cucu Ratna Sundayani. (Dicutat tina Koran Pikiran Rakyat Sabtu 5 Juni 2010) Tarjamahan Sundana Artikel Saulas Ngeunaan Bandung Anu ngokolakeun Hotél Grand Aquilla Bakal Ditindak Walikota Bandung Dada Rosada méré kategasan ka anu ngokolakeun Hotél Grand Aquilla ku ayana pasualan kataledoran mayar gajih pagawé jeung pasualan ketenagakerjaan. cenderung mengalami gangguan daya ingat. (Dicutat tina Pamager Basa hal.157-158) Tarjamahan Sundana Balita. S. Ia menegaskan akan menggunakan kewenangannya sebagai Kepala Daerah untuk menyelesaikan permasalahan yang tidak kunjung selesai sejak tahun 2008 itu. ogé budak Batita (kurang tilu taun). pihak anu ngawakilan Hotél Grand Aquilla.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 c. ketegasan Walikota dilakukan untuk mempercepat penyelesaian masalah. juga batita (bawah tiga tahun). d. budak nu mindeng moncongok televisi. Kamandang Dada disebutkeun dina acara rapat antara Pemkot Bandung. Tina panalungtikan panganyarna kabuktian. Kepala Dinas Tenaga Kerja Kota Bandung Hibarani Andam Dewi mengatakan. Dikatakan Management hotel harus segera membayar upah pegawai sesuai dengan ketentuannya dan mempekerjakan kembali 137 pengurus serikat pekerja beserta anggotanya yang diberhentikan sepihak pada Oktober 2008. Pupuhu Serikat Pekerja Mandiri Hotél Grand Aquilla Bandung (SPM HGAB). Riset terbaru membuktikan. Cutatan katilu Balita.S 39 . Inilah peringatan peneliti dari Children’s Hospital and Regional Medical Center. Sopandi nyebutkeun Walikota bisa nyabut ijin operasional hotél lamun nepi ka poé Kemis 10 Juni 2010 Manajemen hotél henteu méréskeun kawajibanana. Walikota bisa mencabut izin operasional hotel jika hingga Kamis 10 Juni 2010 Management hotel belum menunaikan kewajibannya. pihak yang mewakili Hotel Grand Aquilla. bisa mangaruhan kana gawé uteukna. alusna entong diogo ku cara terus-terusan sina lalajo televisi . Ketua Serikat Pekerja Mandiri Hotel Grand Aquilla Bandung (SPM HGAB). sarta Serikat Pekerja di rohangan tengah Balai Kota Bandung. Pernyataan Dada dikatakan dalam pertemuan antara Pemkot Bandung. Sopandi mengatakan. Anjeunna negeskeun dina pasualan anu teu bérés-bérés ti taun 2008 ieu baris dibenerkeun sacara kadinasan luyu jeung kalungguhan anjeunna nya éta salaku Kepala Daérah. Artikel Sekilas Bandung Pengelola Grand Aquilla akan Ditindak Walikota Bandung Dada Rosada akan menindak tegas pengelola Hotel Grand Aquilla terkait masalah kelalaian pembayaran upah dan persoalan ketenagakerjaan. Jumat 4 Juni 2010.

................... jeung Batita teu meunang terus-terusan 7....... 8............. kalimah...................... 5................ Munasabah upama loba kecap-kecap basa Indonésia nu asup kana basa Sunda.............................. Pupuhu Dinas Tenaga Kerja Kota Bandung Hibarani Andam Dewi nyebutkeun..... S.... Basa Sunda aya dina sabaraha?.......... 10.......... Baca saalinéa-alinéa......................................... jeung kecap aslina.. Grand Aquilla 9..........................S 40 ............................................................................ Upama urang rék nyundakeun artikel........ jawab pananya ieu di handap! 1........... Pikeun maham eusi tarjamahan.... Dina narjamahkeun kudu tetep ngindung kana basa................. 3.................. Baca heula éta artikel sakabéhna................ Kumaha carana basa musna?................ Hartikeun sakalimah-sakalimah......... 3.................... ngabéréskeun pasualan Hotél Grand C...................... Nyundakeun atawa narjamahkeun artikel henteu kudu ditarjamahkeun sakecapsakecap.................. 6.................. sabab basa Sunda jeung basa Indonésia téh béda ...................... Aya sabaraha jumlah basa dunya?............ hal-hal anu kudu diperhatikeun nya éta: 1..... Indung di sakuliah dijauhkeun 4... KAMAHÉRAN BASA Narjamahkeun kana Basa Sunda Umumna urang Sunda téh ngagunakeun dua basa (dwibahasawan) dina hirup kumbuh sapopoéna..... Naon ari Balita jeung téh?. kategasan Walikota ménta dilakukeun pikeun ngaréngsékeun pasualan sagancangna............ Kumaha jalan kaluarna supaya Hotél Grand Aquilla gancang bérés tina pasualan nu karandapan?........................... Hasil risét ti rumah sakit mana nu nyebutkeun yén budak Balita jeung budak Batita teu meunang moncongok di televisi?.......... 2........... Naon sababna Balita televisi?........ lantaran henteu kabéh basa atawa kecap dina basa Indonésia bisa langsung disundakeun.... daérah di urutan dunya ku sakuliah ka henteu urang Batita lalajo 2......... Saha waé anu milu Aquilla?.................. nya kitu deui sabalikna.. Pasipatan naon anu kudu Sunda?................................Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 pengurus serikat pekerja sarta anggotana anu geus dieureunkeun ku pihak hotél bulan Oktober 2008........ nya éta basa Sunda jeung basa Indonesia.. Naon masalahna di Hotél téh?.... Cucu Ratna Sundayani.....................................................................

Kakara narjamahkeun kecap-kecapna. S. h.Juanda. 8 Juni 2010. hidep kudu ngulang deui. pigawé laporanana dina buku tugas! Istana Bogor Terbuka untuk Umum Memperingati hari jadi ke – 528 Bogor. mulai Senin ( 7/6 ). 4.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 4. 9. 14-17 Juni dan 21-23 Juni. Dicutat Pasipatan c. tuluy tarjamahkeun kana basa Sunda. hidep meunang nuluykeun kana modul 8. ÉVALUASI Baca wacana ieu di handap.S 41 . e. “Hari biasa. dibuka untuk umum selama tujuh hari kerja. warga yang berminat ke Istana Bogor hanya perlu mendaftar di panitia Istana Bogor Open di jalan Kapten Muslihat Nomor 12.( RTS ). konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. E. 6.Selasa. Cucu Ratna Sundayani. 2. Menegaskan j. Mudah Tersinggung a. Pada kesempatan peringatan hari jadi Bogor. 5. f. g.” Kata Kepala Dinas Kebudayaan dan Pariwisata Kota Bogor Artiana Yanar Anggraeni di Bogor. Tapi. Bogor Tengah. Panalungtik Berkeluh Kesah Menggerutu Dicuplik Karakter Peneliti Pengelola d. 8. Kompas. 7. Kota Bogor. 10. Merajuk b. D. Latihan Jodokeun ieu kecap-kecap di handap kana kecap-kecap nu aya di beulah katuhueunana! 1. mun modul 7 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. Anu ngokolakeun Pasualan Negeskeun Pundungan Kukulutus Babarian Humandeuar Permasalahan i. masuk Istana Bogor harus ada izin dari Sekretariat Negara di Jakarta. 3. PANUTUP Sanggeus migawé modul 7 kalayan hadé. Istana Bogor di jalan Ir.

sarta nulis surat jeung biografi. Modul ngagunakeun aksara Sunda nya éta modul nu pangpandeurina dina diajar basa Sunda kelas X semester kahiji tingkat SMA. jeung kahayang dina wangun narjamahkeun. BUBUKA Deskripsi I. ngagunakeun aksara Sunda. rarasaan.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan PANGAJARAN 8: NGAGUNAKEUN AKSARA SUNDA A. S.S 42 . Standar kompetensina nya éta mampuh nulis pikeun ngébréhkeun eusi pikiran. Kompeténsi dasarna nya éta Cucu Ratna Sundayani.

g. b. f. d. ogé prakték nulis ngagunakeun aksara Sunda. IV. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. 2. nulis ngagunakeun aksara Sunda. Pituduh ngagunakeun modul 1. c. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. h. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. b.Peran Guru a. e. II. c. III. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. Méré penilaian. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maham kana ngagunakeun aksara. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Cék Kamampuh 1) Hidep apal henteu kana aksara Sunda Kaganga? 2) Coba tuliskeun ngaran hidep sorangan maké aksara Kaganga? (keur nu geus apal) 3) Aya sabaraha hiji sakanyaho hidep ngeunaan aksara Sunda téh? PEMBELAJARAN Pedaran Aksara Sunda Kaganga • Aksara Sora ‘Vokal Mandiri’ jumlahna aya 7 nya éta: A I U É E EU O Contona: • a I U{ E } O aa = aa Oa = oa aI = ai I} = ieu 43 Aksara Ngalagena ‘Konsonan’ jumlahna aya 25 nya éta: Cucu Ratna Sundayani. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. hidep migawé modul dina buku tulis. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. jeung nyalin téks ngagunakeun aksara Sunda.Pituduh pikeun murid a. S.S . hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. Indikatorna nya éta maham ngagunakeun aksara Sunda (aksara Kaganga). Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 ngagunakeun Aksara Sunda. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar.

. sepi Cucu Ratna Sundayani. HA DA n t j b q NA TA c s y G v 6. kamari = ………………. 9. ………………. CA SA r w J x nini tadi mimiti harita tarasi RA WA PA JA YA NYA k l M m z KA LA MA GA FA bibi basi BA QA NGA VA KHA XA = = = = = SYA ZA = ……………….fungsina ngarobah sora /a/ jadi /i/. ………………. 6. 8. Latihan 2 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. 3. .e = pamepet. Conto: k= ka jadi ke= ke = ………………. = ………………. S... ……………….Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 • Vokalisasi ‘Penanda Bunyi’ 1. Conto k= ka jadi ki= ki = : Latihan 1 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! h d p g f 1.... ………………. 2. ………………. 10. nya éta: a. 5. 4. fungsina ngarobah sora /a/ jadi /e/...S 44 .. 7.i panghulu... teri = ………………. pamali = ………………. babari = ………………. Vokalisasi nu ditulis di luhur lambang aksara ngalagena jumlahna aya 5 (lima). b. ..

S 45 . darma ………………. c.. 7.. = ……………….] = paneuleung. 4. . neda = ………………. 10..Q = panglayar. 5. 6. 2... 4. deupa = ………………... ngabedega = ……………. meri = ………………. ceuli = beusi = geura = deuleu = ………………. 3. seuneu = ……………….. beuli = ………………. Conto k k]= keu : = ka jadi Latihan 3 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1.. 7. 9. fungsina nambah konsonan / +r/ dina tungtung aksara ngalagena.. ……………….. 5. . = ……………….Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2. 6.. pepeta depa = ………………. peti 8... = ………………. S. ………………. kasar = Cucu Ratna Sundayani. beuti = ………………. Conto: k= ka jadi kQ= kar Latihan 4 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1.. 3.. ……………….. tepi = ………………. 10. ………………. ceuceu = ………………. demi = ……………….. 9. weureu = d... 8. fungsina ngarobah sora /a/ jadi /eu/.

fungsina nambah konsonan / +ng/ dina tungtung aksara ngalagena.. . ………………. 10. 5. 7. nya éta: a.. parna= ……………….. harta = ………………. ……………….. 7. sawang tarang = garang = gedang = terang = = 2....S 46 k= ka jadi kN= kang . jajar lebar lapar = = = sebar = e. ………………. karang = ………………. ……………….Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2.. damang = ………………. 3. karma ……………….. . 9. 8. 9. Vokalisasi nu ditulis di luhur lambang aksara ngalagena jumlahna aya 3 (tilu). S.N = panyecek. ………………. = panyuku.. 4. ………………. Conto: k = ka jadi kN= kang Latihan 5 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. 6. sarta = ………………. ………………. 8. 3. 2.. Conto: Conto: k = ka jadi ku Latihan 6 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! Cucu Ratna Sundayani. dalang = ……………….. = ………………. barang = ………………. ………………. fungsina ngarobah sora /a/ = ku jadi /u/.. 10. carang = ………………. 5. 4..u b..

prabu = drama = c. cipleu klasifikasi klarifikasi ngajleng racleng = = = = = ………………. = Latihan 8 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! . suku = = = = = ………………. ………………. = ………………. ………………. 3. 5. S.L = panyiku. kuku 4.. = ………………. cukur 10. ………………. catur 8. = ……………….. 2... ………………. 5.S 47 . batur 7. fungsina nambah konsonan / +ra/ dina tungtung aksara ngalagena.R kR = kra = panyakra. = ………………. 4. ……………….. cakra = krama = citra = ………………. Cucu Ratna Sundayani.. ………………. ………………. fungsina nambah konsonan /+la/ dina tungtung aksara ngalagena. bulu 2. dulur = ………………. b. hulu 3. ..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 1. ………………. ………………... 2.. 6. 4. Conto: k = ka jadi Latihan 7 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. 3.. sakur 9. ruku 5. ………………. Conto: k ka jadi kL kla = 1. ………………. ……………….

o = panolong.S k= ka jadi kH = kah 48 . [. 4. fungsina ngarobah sora /a/ jadi /o/. ………………. ………………. Vokalisasi nu ditulis sajajar jeung aksara dasar ngalagena jumlahna aya 5 (lima). ………………. Conto: Cucu Ratna Sundayani. 5.. 2. ………………. nya éta: a. lolong korong omong pamong bolong = = = = = ………………. c.. S. 3. ……………….fungsina ngarobah sora /a/ jadi k = ka jadi [k = ké Latihan 9 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. Conto: k ka jadi ko = ko = Latihan 10 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. ……………….. /é/. . ………………. 2.H = pangwisad. fungsina nambah konsonan / +h/ dina tungtung aksara ngalagena.. ……………….. .. saré méré hésé réhé kéré = = = = = ………………. b. Conto: = panéléng..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 3.. 5.. 4. 3.

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Latihan 11 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. ………………..Y = pamingkal. . ……………….. = pamaéh. ………………. e. 10. sémah ………………. . 3. 9. ………………. 4. ………………. fungsina ngaleungitkeun sora dina aksara ngalagena. Conto: kya k = ka jadi kY = Latihan 12 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1.. 2. Conto: k = ka jadi k. ………………. ……………….S ... S. 2. madya gebyar setya widya sanghyang = = = = = ……………….. 5. ………………. 4. fungsina nambah sora /+ya/ dina aksara ngalagena . d.. léngkah rongkah bungah mapah cenah pageuh baseuh nyeupah = = = = = = = = = ……………….. 5. ………………. ……………….. ………………. =k Latihan 13 Conto: k= ka jadi kN= kang 49 Cucu Ratna Sundayani. f. 3. 8. ………………. polah = 7. 6.

10........Q = panglayar aQ ar . 4. S.... {N .. berkat = = = = = ………………. nya éta: a..... = ........... Latihan 15 Salin kana Aksara Latén! lmun..... 250 3.. 3 4 6 7 8 .500 =. 5. Vokalisasi nu bisa ditulis bari dibarengkeun (dikombinasikeun) jeung aksara sora jumlahna aya 3 (tilu)...000 =... =.....300 115.. jsb...... {Q : b... samak 2. jsb............. ………………. lamak 3.......... rungkad 4..H 5= pangwisad: aH9ah 0{H 1234567890 1 c.. ……………….......N = panyecek: aN ang . = .Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1... 2 Angka (aya 10): • • • Latihan 14 Tuliskeun ieu angka di handap maké aksara Sunda! 1...... 1. 4. ......... .......... ………………..... 27 2.....S .. ér .. UrN k ciko[l 50 Cucu Ratna Sundayani... éng .. neleg 5......... ……………….

PANUTUP Cucu Ratna Sundayani. niat jadi pangkat ………………………………………………………………………………. lempa-lempi lempong ………………………………………………………………………………. nu jadi wadana ……………………………………………………………………………….S 51 . naha manéh kitu ………………………………………………………………………………. tukang olo-olo ………………………………………………………………………………. ngadu pipi jeung nu ompong ………………………………………………………………………………. UrN bog g[w moal. gung goongna ramé ……………………………………………………………………………….Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 moal.pk. ………………………………………………………………………………. khQ lmun. C. loba anu giruk ………………………………………………………………………………. ngantos Kangjeng Dalem ………………………………………………………………………………. ménak Ki Wastanu ………………………………………………………………………………. S. jalan ka Batawi ngemplong. [h[s tum. [h[s brNdhQ Latihan 16 Salin kana Aksara Kaganga! Kawih murangkalih Ayang-Ayang Gung Ayang-ayang gung ………………………………………………………………………………. ruket jeung kompeni ………………………………………………………………………………. katon kagoréngan ……………………………………………………………………………….

S. hidep bisa konsultasi ka guru pangajar ngeunaan hasil penilaian.S 52 . Sanggeus hidep bisa migawé modul ieu kalawan hadé jeung sampurna.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Modul 8 nyaéta modul pangpandeurina dina pangajaran basa Sunda kelas X semester kahiji. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful