Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

PANGAJARAN 1: NGAREGEPKEUN BIANTARA
A.

BUBUKA
Deskripsi

I.

Modul ngaregepkeun biantara nya éta modul nu pangmimitina dina diajar basa Sunda tingkat SMA. Standar kompetensina nya éta mampuh ngaregepkeun, maham, jeung méré tanggapan kana rupa-rupa wacana lisan nu mangrupa biantara jeung siaran radio/televisi. Kompeténsi dasarna nya éta ngaregepkeun eusi biantara. Indikatorna nya éta ngaregepkeun biantara kalayan sumanget, nyatetkeun kekecapan nu digunakeun dina biantara, nyaritakeun deui eusi biantara ku basa sorangan, méré kamandang kana basa Sunda nu dipaké dina biantara, jeung nyieun eusi biantara sorangan.

II.

Pituduh ngagunakeun modul
1)Pituduh pikeun murid a. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul, hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru, hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. b. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul, hidep migawé modul dina buku tulis. c. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti, bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. 2)Peran Guru a. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. b. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. c. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. d. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. e. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. f. Méré penilaian. g. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. h. Nyatetkeun kamajuan diajar murid.

III.

Tujuan Ahir
Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maham kana eusi biantara bari tuluy nyieun téks biantara sorangan, ogé maham kana babasan jeung paribasa nu digunakeun dina naskah biantara.

IV.

Cék Kamampuh
1) Lamun hidep dipenta sangkan ngenalkeun diri ka guru di hareupeun kelas, bakal kumaha pok-pokanana? 2) Lamun hidep manggil guru nu rék ngajar, kumaha nyaritana? 3) Lamun hidep dipenta nyiapkeun babaturan di kelas ngagunakeun basa Sunda, bakal kumaha pok-pokanana?

Cucu Ratna Sundayani, S.S 1

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

B. PEMBELAJARAN
I. Ngaregepkeun Biantara • Ieu di handap aya naskah biantara nu kungsi dipaké waktu Pasanggiri Biantara Basa Sunda sa-Kota Bandung. • Pék baca tur tengetan ku hidep eusina!

Nonoman Sunda Kiwari
Assalamu’alaikum Wr. Wb. Bapa miwah Ibu girang pangajén anu ku sim kuring dipihormat, Hadirin anu sami linggih di ieu patempatan anu ku sim kuring dipihormat, katut réréncangan nu sami janten patandang anu ku sim kuring dipikanyaah tur dipikacinta. Sateuacanna sim kuring ngaguar ngeunaan téma nu parantos ditangtoskeun, hayu urang sasarengan sanggakeun puji sinareng sukur ka Gusti Nu Maha Agung anu parantos masihan kaséhatan réhna dina dinten ieu urang tiasa kempel riung mungpulung paamprok jonghok di ieu patempatan dina kaayaan séhat wal afiat. Solawat miwah salam mugia tetep dilimpah curahkeun ka jungjunan urang sadaya Nabi Muhammad SAW. Hadirin hormateun sim kuring ...... Urang sadaya panginten parantos uninga, réhna murangkalih jaman kiwari téh seueur pisan anu kakeunaan ku “virus budaya deungeun”. Naha pangna bet tiasa kitu? Manawi aya nu terang teu? Kieu waleranana téh. Murangkalih jaman kiwari mah apalna téh ka Grup Band sapertos Ungu, Déwa, D’Masiv, Nidji, Peterpan, jeung sajabana. Ari ka Juru Kawih atanapi pangarang lagu sapertos Nining Méida, Euis Komariah, Nénéng Fitri, Atang Warsita, Mang Koko, Nano S., Bény Corda, Kostaman Jaya jeung nu séjénna mah moal arapaleun. Dimana aya nu apal ogé panginten tiasa kaétang ku panangan. Teras kasenian Sunda sapertos Jaipongan, Longsér, Degung, Calung, Réog, Wayang Golék téh, tos kahilapkeun ku murangkalih jaman kiwari. Padahal éta kasenian téh dipilari ku bangsa deungeun mah. Contona baé kasenian Angklung nu tos diaku ku bangsa Malaysia. Upami ditingal tina raksukanana, conto anu gampil urang tingal wé tina anggoan murangkalih jaman kiwari, nu kakirangan bahan, pajar cenah gaya siga di India yén nu ngaranna udel kedah katingal ku nu sanés. Kitu ogé sareng lancingan nu disebat gaya “rock n’roll” atanapi “lancingan pensil”. Kacida pisan sampéan saageung tangkal kalapa kedah dilebetkeun kana lancingan saageung paralon 2 in. Hadirin hormateun sim kuring ....... Basa Sunda ogé kedah janten émutan urang sadaya, réhna kiwari aya nu disebat “hari berbahasa ibu”. Di sababaraha sakola tos diwajibkeun nyarios nganggo basa Sunda unggal dinten Rebo. Tapi angger kénéh waé teu digugu. Pajar téh géngsi, jeung teu “gaul”. Sim kuring ngaraos prihatin, asa karunya ningal kasénian, budaya, sareng basa urang ayeuna siga nu henteu diaku deui ku nonomanana. Haget urang téh diajar kana budaya deungeun. Badé iraha atuh mekarkeun budaya sorangan? Hadirin hormateun sim kuring ....... Ku kaayaan urang ayeuna, ku kanyataan kahirupan urang ayeuna, hayu urang bebenah diri urang ku cara mekarkeun basa, budaya jeung kasenian urang di lingkungan kulawarga, masarakat, sakola atanapi lingkungan pamaréntah. Sakola urut Walanda, ayana di kota Banda, lamun ngaku urang Sunda, Cucu Ratna Sundayani, S.S 2

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

kudu nyaho budayana. Panginten mung sakitu anu tiasa kapihatur, hapunten kana samudaya kalepatan. Akhirul kalam billahi taufi wal hidayah. Wassalamu’alaikum Wr.Wb.

Pikeun maham eusi biantara, jawab pananya ieu di handap!
1. Dina acara naon éta biantara téh ditepikeunana?.................................................................... 2. Naon pangna barudak jaman ayeuna teu daék nyarita ku basa Sunda?.................................. 3. Kasenian naon anu geus diaku ku bangsa deungeun?............................................................. 4. Kudu kumaha cenah urang Sunda ayeuna téh?....................................................................... 5. Naon anu dimaksud “hari berbahasa ibu” dina biantara di luhur?.......................................... 6. Naha nonoman ayeuna teu ngarasa reueus kana budayana sorangan?................................... 7. Naon téma biantara di luhur?.................................................................................................. 8. Tarékah naon anu kudu dilaksanakeun ku nonoman Sunda pikeun mekarkeun budaya sorangan?................................................................................................................................

Kamus Alit
deungeun, batur;asing girang pangajén, juri hadirin, jalma-jalma nu aya dina riungan haget, ujug-ujug daék atawa sanggup kiwari, ayeuna mekar, 1) beukah (tina kuncup jadi muka, kembang);2) ngarekahan, ngalegaan ngaguar, nyaritakeun nonoman, nu aranom paamprok jonghok, papanggih teu dihaja reueus, 1) agul;2) boga rasa bagja unggal, saban II. Pedaran Biantara Biantara nya éta nyarita dihareupeun balaréa kalawan aya maksud nu tangtu. Bagéan-bagéan tina biantara nya éta: 1. Bubuka, nu dimimitian ku salam bubuka. Contona: Assalamu’alaikum Wr. Wb. Bapa miwah Ibu girang pangajén anu ku sim kuring dipihormat, Hadirin anu sami linggih di ieu patempatan anu ku sim kuring dipihormat, katut réréncangan nu sami janten patandang anu ku sim kuring dipikanyaah tur dipikacinta. 2. Eusi biantara. Cucu Ratna Sundayani, S.S 3

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

Contona: Hadirin hormateun sim kuring ...... Urang sadaya panginten parantos uninga, réhna murangkalih jaman kiwari téh seueur pisan anu kakeunaan ku “virus budaya deungeun”. Naha pangna bet tiasa kitu?............jste. 3. Panutup, nu dina tungtungna aya salam panutup. Contona: Panginten mung sakitu anu tiasa kapihatur, hapunten kana samudaya kalepatan. Akhirul kalam billahi taufi wal hidayah. Wassalamu’alaikum Wr.Wb.

C. KAMAHÉRAN BASA
Maham kana Babasan jeung Paribasa I. Babasan
Tengetan conto kalimah di handap ieu ! 1. “Ka budak nu panjang leungeun mah, moal aya nu resepeun” 2. “Éta mah Si Ibro, dasar budak atah adol, teu kira-kira hitut hareupeun sémah!” 3. “Si Dudung mah teu dipikaresep ku batur téh, pantes wé da budakna haseum budi.” Dina kalimah di luhur aya ungkara panjang leungeun, atah adol, jeung haseum budi. Ieu téh kaasup kana babasan. Ari anu dimaksud babasan téh nya éta ucapan matok anu geus puguh éntép seureuhna nu dipaké dina harti injeuman, jadi lain harti sabenerna. Dina ungkara panjang leungeun ngabogaan harti injeuman sok pulangpaling atawa ceceremed, lain hartina ‘leungeunna anu panjang’. Atah adol ngabogaan harti injeuman kurang ajar atawa teu sopan. Kitu ogé dina ungkara haseum budi ngabogaan harti injeuman leuwih loba baeud batan seuri, sabalikna tina amis budi.

Latihan 1 Pék téang ku hidep harti tina babasan ieu di handap, tuluy jieun kalimahna!
1. Atah anjang Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 2. Ajak Jawa Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 3. Akal koja Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 4. Bodo katotoloyoh Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 5. Bodo aléwoh Cucu Ratna Sundayani, S.S 4

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 6. Buntut kasiran Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 7. Ceuli lentaheun Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 8. Hampang birit Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 9. Laér gado Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 10. Salieuk béh Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………...

II. Paribasa
“Si Onéng mah, bet kawas anjing ngagogogan kalong, bogoh ka Dudé Hérlino béntang pilem téa.” Dina ungkara kalimah di luhur aya ungkara anjing ngagogogan kalong. Éta ungkara téh kaasup kana paribasa,anu hartina mikahayang nu pamohalan. Teu béda jeung babasan, paribasa ogé teu bisa dirobah ungkara jeung kekecapanana, bédana téh, ari paribasa mah mangrupa kalimah.

Latihan 2 Larapkeun paribasa nu aya di beulah katuhu, kana kalimah ieu di handap!

Cucu Ratna Sundayani, S.S 5

Ngeunah ari jadi pejabat. ari salakina mah ngan ukur …. Nu boga pagawéan mah pamajikanana. loba teuing omong. 5. Néng Dési mah kalahkah gaya wé diheulakeun. kate mpuhan buntut maung f. lodo ng kosong ngelentrung c. leuheung mun bener. ceuk kolot mah …… 10. naha atuh bet ……. ari pék meunang hadiah. asa ditonjok congcot e.” 6.. sarua jeung ……. Keuna ku paribasa ……. pacik rak ngalawan merak b. leule us jeujeur liat tali g.. Jadi pamingpin mah kudu ……. 3. padahal ari nu nyieun dosana mah batur sapagawéanana. antukna mah ……… keuna ka dirina sorangan. 8. Mang Oyib mah. Karunya ka Mang Oman téh. S.. hulu gundul dihihidan Cucu Ratna Sundayani. jadi ……. biwir nyiru rombéngeun d. tami ang meulit ka bitis h. Ari maksudna mah rék nyilakakeun batur. 9.” 7. anu teu kudu dicaritakeun ka batur. gedé tinimbangan. nyaho manéhna mah jéger. “Tong wawanianan ngalawan Si Junéd. ari kana gawé mah angger sagala embung. ulah getas harupateun.S 6 .. puguh mani asa ……. Mani kacida atohna Jang Soma téh. 4.. ti baréto hayang boga laptop. kalah dibéja-béja.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 1. hanta ng-hantung hantigong hantriweli j. nyali ndung ka gelung i. 2. “Ari manéh. keur mah gajih gedé katambah loba nu méré ibaratna …… a.

sasagon é. pupuh c.. paparikan é. a. indit 3)Panginten mung sakitu anu tiasa kapihatur. S. salam bubuka d. wawaran é. salam bubuka d. wayang b.. datang b. Nano S.. diuk c.. pidato 2)Hadirin anu sami linggih .. rebo b... nya éta . mios é. minggu é. Darso é.... angklung d..... a. panutup biantara Cucu Ratna Sundayani... Mang Koko 8)Kalimah Assalamu’alaikum Wr. senén d. Kostaman Jaya b.. Kalimah di luhur téh mangrupa .. salam panutup c. ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1)Biantara téh sasaruanana jeung ... dina biantara di luhur kaasup kana? a... eusi biantara b.. calung c. Atang Warsita d. a. hapunten kana samudaya kalepatan... wawacan b. sisindiran d.. panutup biantara 4)Sakola urut Walanda Ayana di kota Banda Lamun ngaku urang Sunda Kudu nyaho budayana Wacana di luhur kaasup kana wangun . longsér 7)Saha ari seniman sunda nu ngajieun lagu Karatagan Pahlawan téh? a.. c... kacindekan é..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 D. eusi biantara b. a.. salam panutup c... béwara d. bubuka é.. pengumuman c. wawaran b.. salasa c.. araya d.. a.Wb. kemis 6)Kasenian urang Sunda nu geus diaku ku urang Malaysia........S 7 . béwara 5)Ninggang dina poé naon ari “hari berbahasa ibu” téh? a. Linggih lemesna tina kecap ..

siswa é. b. Kostaman Jaya d.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 9)Saha ari seniman nu ngajieun lagu Bubuy Bulan téh? a.S 8 . konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. pasanggiri Tugas Terstruktur (TT): Jieun koméntar ngeunaan basa Sunda nu dipaké dina biantara di luhur! Kegiatan Mandiri Tidak Terstruktur (KMTT): Jieun hiji naskah biantara basa Sunda témana bébas! E. penulis c. Ismail Marzuki é. patandang b. hidep meunang nuluykeun kana modul 2. PANUTUP Sanggeus migawé modul 1 kalayan hadé. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. mun modul 1 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. pangarang d. Nano S. S. Mang Koko 10) Kecap naon anu sami hartina jeung lomba? a. hidep kudu ngulang deui. Beny Corda c. Tapi.

bakal ngagunakeun ragam basa naon? 2) Sanggup teu lamun hidep dipenta miluan pasanggiri biantara. sawala kelompok. jeung guneman dina rupa-rupa situasi. intonasi anu hadé tur merenah éntép seureuhna. nyarita dina wangun biantara di hareupeun guru jeung babaturan kalawan éksprési anu hadé.S 9 . Modul nepikeun biantara nya éta modul nu kadua dina diajar basa Sunda tingkat SMA. jeung sikep anu hadé. II. 2. b. Cék Kamampuh 1) Lamun hidep dipenta sangkan biantara di hareupeun guru-guru. e. Kompeténsi dasarna nya éta biantara. rarasaan.Peran Guru a. g. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. h. tapi ngadadak dibéjaanana? 3) Aya rupa-rupa cara biantara téh. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. Méré penilaian. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. III. c. b. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. c. hidep migawé modul dina buku tulis. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép.Pituduh pikeun murid a. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa nangtukeun bagéan biantara sarta bisa nyarita dina wangun biantara kalawan téhnik. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. Indikatorna nya éta nangtukeun bagéan-bagéan biantara dumasar kana sistematika biantara. IV. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. biantara. nyusun rangkayan biantara dumasar kana sistematika anu bener. BUBUKA Deskripsi I. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. lentong. jeung kahayang sacara lisan dina nyaritakeun pangalaman. d. f. Pituduh ngagunakeun modul 1.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 2: BIANTARA A. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. cara biantara nu kumaha nu bakal digunakeun ku hidep? Cucu Ratna Sundayani. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. lentong. S. ngadongéng. Standar kompetensina nya éta mampuh ngébréhkeun pikiran.

Matak tengtrem kana ati sanubari kanggo urang nu ngagunakeunana. Urang Sunda kudu intelék. Anu ngawujud dina pasipatan urang Pasundan. Kusabab. kirang malapah gedang. tapi bari teu mopohokeun kana budaya karuhunna. kagusur ku panéka jaman. S. Diwuwuh ku Alhamdulillah mugia sing janten rarabuning takabur nu ngagujud dina kolbu nyeuseuh geugeuleuh. Maca Biantara Pék baca heula téks biantara ieu di handap kalawan saregep! Biantara Budaya Sunda Assalmu’alaikum Wr. politikus nu berbudaya. lain hal nu mustahil deui. tanah Sunda ogé bakal leungit. tangtu moal poho kana budayana. Kaéndahan nu sampurna éta. sabalikna jalma anu mopohokeun kana budayana kaasup kana jalma anu bakal ngaruksak kana nagrina sorangan. masih tanggoh nepi ka iraha waé. kulantaran budayana. mangrupa hasil pamikiran sepuh urang baheula anu moal laas digéléng ku roda pajamanan. hiji nagri dihargaan di mata nagri lian. Yunani jeung nagrinagri lianna kaceluk ka awun-awun kawéntar ka janapria masih napak. loba pangabisa. naon margina? kulantaran peradaban budayana anu luhung. Ciri tina jati diri manusa nu ngancik tina hiji nagri. tur daréhdéh kumargi pangaruh budaya sadidinten. ngarumat. tapi ogé di nagri séjénna. Lamun urang Sunda sorangan mopohokeun kana budayana. tapi cendikiawan nu berbudaya. Budaya téh mangrupa hazanah anu dipibanda ku umatna. rumaos sim kuring mah sanés bujangga anu mahér ngarangkén carita. Mun kitu mah micinta.Wb Réréncangan nu dipikareueus Para hadirin nu dimulyakeun ku Alloh SWT! Bismillah nu jadi sekaring pangiring catur pangréka basa. Nanjeurna hiji nagri salah sahijina gumantung kana luhung peradaban budayana. pengkuh agamana. Budaya Sunda anu mibanda kaéndahan sampurna sanés ngan di nagrina sorangan. urang Sunda kudu bisa jadi téhnokrat.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 B. Mung bawiraos tipayun sim kuring neda tawakup nu kasuhun bilih dina ngadugikeunana kirang éntép seureuhna. Kunaon margina kitu? Dawuhan Rosululloh SAW dina haditsna : Hubbul watoni minal iman” anu hartosna micinta tanah air (baligeusan ngajadi téh) sabagian tina rasa iman”. Lamun nonoman Sunda pengkuh kana budayana. jadi politikus. Asal urang bisa neruskeun éstapéta budayana. jadi ékonom. Cucu Ratna Sundayani. soméah hadé kasémah. Salah sahiji moto sepuh urang baheula mah jalma kudu luhung élmuna. nyegah ria jeung sum’ah anu pasoléngkrah dina manah. bakal jadi cendikiawan. jeung ngamumulé budaya sunda ogé kaasup kana micinta sareng iman ka Pangéranna. Budaya numutkeun Prof Kuntjoroningrat nya éta hasil tina cipta. malah mandar sagala amaliyah katut lalampahan jadi utama. karsa. Matak jalma anu luhung élmu. Dina ieu waktos sim kuring badé medar perkawis budaya Sunda anu patali jeung kahirupanana. jembar budayana. Jalma anu pengkuh kana budaya nagrina jalma éta kaasup jalma anu ngamumulé kana nagrina. Sawangsulna mopohokeun kana budaya kaasup éra maké budaya Sunda kaasup kana ingkar ka Pangéranna. Tuh urang rérét sababaraha abad katukang Kunaon Nagri Romawi. urang Sunda kudu jadi birokrat. jeung kréasi umat manusa anu diwujudkeun dina wangun paripolah. PEMBELAJARAN I. ekonom anu berbudaya.S 10 .

..... 5......... Salah sahiji conto leutik mangga tingali di sawatara pakampungan urang. mung sakitu anu kapihatur... Numuwuhkeun sipat sportifitas anu teu meunang licik ka batur. Naon anu dimaksud biantara?. Sasieureun sabeunjeureun mah mugia aya mangpaatna.............. Dua.... galah....... Naon anu dimaksud lentong dina biantara?. Wabillahi taofik hidayah wal inayah Nun walkolami wama yasturun....... komo ajén-inajén Ki Sunda mah... jeung sajabana.......... Sim kuring umajak ka sakumna dulur-dulur anu boga rasa kacinta jeung katineung kana kasundaan. Hayu urang paheuyeuk-heuyeuk leungeun....... Nonoman Sunda anu kirang ngahargaan kana budaya Sunda boh dina sasauran boh dina réngkak paripolahna..... jati ka silih ku junti... internét........................... Geus kaganti ku kaulinan bangsa deungeun nu teu leupas unsur negatipna...... 1. 3..... Mun baheula mah barudak kumpul ulin ucing sumput. aya cariosan anu matak ngagedrug kana manah.... sigana téh parantos tebih tina ajén-inajén bangsa... kasohor kamamana nonoman. anu sacara teu langsung numuwuhkweun sipat individualistik jeung égoistik di kalangan nonoman urang...... 4............................... Naon balukarna lamun urang mopohokeun kana budaya sorangan?.. mekarkeun Cucu Ratna Sundayani..... sawatara nonoman Sunda tos ampir hilap kana budaya warisan karuhun urang........... putu urang tina budaya-budaya deungeun anu bakal ngaruksak kana ajén-inajén Ki Sunda... Pék jelaskeun bédana antara biantara maca naskah jeung biantara dadakan!.. sauyunan.... ampir mopohokeun kana kaulinan barudak............... para rumaja ngarumat. jawab pananya ieu di handap! 2...... Ayeuna barudak leuwih wanoh kana playstation.......S 11 .. S.................. sabobot sapihanéan sabata sarimbagan........................ Urang leuwih resep ngagunakeun budaya deungeun tibatan budaya sorangan.... (Salah sajahiji naskah dina pasangggiri tingkat SMA/SMK kota Bandung 2010) Pikeun maham eusi biantara... Urang nyémah di imah sorangan............. ngajaga numuwuhkweun.. nu kapungkur dipikareueus sarta diagul-agul bakal ilang tanpa karana tina kahirupan tatar Sunda... ngoét kana ati hapunten anu kateda. Amien Hadirin hormateun sim kuring.......... harga diri kaceluk ka awun-awun. Anu antukna urang Sunda dididik jadi jalma anu konsumtif jeung poho kana budaya sorangan.. Teu sadar upama laun-laun budaya. Sebutkeun hal-hal pokok dina biantara di luhur!........ Boh bilih aya saur nu teu kaukur.. paantay-antay tangan kanggo: Hiji.... adam lali ka tapél ceuk paribasa mah urang asa jadi tamu di nagri urang sorangan.. Anu lamun ditalungtik mah kaulianan barudak téh lain ngan ukur heureuy guyon wungkul tapi nyamuni sipat gotong royong... paheuyeuk-heuyeuk leungeun kanggo ngarumat sarta ngamumulé budaya Sunda sangkan Ki Sunda tetep nanjeur komara katut dangiangna di jaman mana jeung iraha waé. niley... urang Sunda éléh ku bangsa deungeun...... basa kirang karéka......... Ieu téh teu leupas tina pangaruh kamekaran élmu pangaweruh jeung téhnologi ti bangsa deungeun.. saringsing pageuh kancing saringset pageuh iket ngabénténgan pala putra.....Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Namung hanjakal pisan jaman kiwari.. Kamus Alit ajén inajén.......

Contona biantara dina acara ulang taun.S . Pedaran Biantara 1. Contona: Biantara pupuhu nagara RI • Biantara ku cara teu maké naskah (ékstémporan). 3. 1. UUBS nya éta tahapan-tahapan atawa tingkatan dina nyarita. UUBS téh diluyukeun jeung: • Kaayaan umur • Kalungguhan • Situasi nu nyarita • Saha nu diajak nyarita • Eusi nu dicaritakeun Supaya ngababarikeun hidep nu di ajar. 3. Wangenan Biantara Biantara nya éta nyarita dihareupeun balaréa. 2. kasaluhureun. Contona biantara pupuhu sakola dina paturay tineung. Biantara anu hadé kudu saluyu antara téma jeung eusi anu dibawakeun dina biantara. 2. kaasup kasahandapeun kalawan tujuan supaya jalma bisa silih ajénan jeung silih hormat antar papadana. kasapantareun. Jalma nu pidato atawa ahli pidato sok disebut orator. Contona: Biantara sérén sumérén. Runtuyan nepikeun Biantara: • nepikeun bubuka • nepikeun watesan masalah • medar eusi • kacindekkan • panutup C. Biantara dina basa deungeun sok dipikawanoh ku istilah orasi. UUBS sacara gurat badag dibagi kana tilu tahapan. saméméh kaéréh ku Mataram.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 II. S. • Biantara ku cara ngapalkeun nya éta disiapkeun heula ku cara ngapalkeun naskah. tapi aya galur eusina. tanpa persiapan nya éta biantara anu sipatna dadakan tanpa dipersiapkeun heula ku oratorna. No. Basa Loma (BL) dahar indit datang asup Basa Lemes keur Sorangan (BLS) neda mios dongkap lebet Basa Lemes keur Batur (BLB) Tuang angkat sumping lebet 12 Cucu Ratna Sundayani. Rupa-rupa Biantara Aya rupa-rupa cara dina nepikeun biantara téh. KAMAHÉRAN BASA UNDAK-USUK BASA SUNDA (UUBS) Mimiti aya UUBS di tatar Sunda nya éta abad ka 17. kalawan miboga maksud nu tangtu. 4. • Biantara ku cara maca naskah. nya éta: • Biantara dadakan (impromtu). ngan dina prakna mah ditalar.

ÉVALUASI I.. kacindekkan c. Nyarita di hareupeun jalma anu réa bari ngabogaan maksud anu tangtu. a. “Budaya téh mangrupa hasil tina cipta. bubuka 5. impromtu é. upacara adat b. 10. mangrupa …. eusi 4. wangenan 2. rangkayan é.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 5.. pedaran b. jenis-jenis é. bubuka é.S 13 . Pung Bapa nuju tuang sangu goréng di dapur. Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. pedaran Cucu Ratna Sundayani. Ungkara kalimah di luhur dina biantara kaasup kana …. Ungkara kalimah di luhur dina biantara mangrupa bagéan tina …. S. resmi c. Dina ieu waktos sim kuring badé medar perkaawis “Budaya Sunda” mung hapunten bilih aya kalepatan dina ngadugikeunna. Conto dina wangun kalimah 1. Abdi nuju neda sangu liwet di kantin. kacindekkan c. karsa jeung kréasi manusa. 8. singgetan b. 7. Biantara ku cara maca naskah disebut biantara . kacindekkan d. rupa-rupa c. panutup é. bébas 3. 11. a. 9. acan bapa mondok bageur balik baju jst…… teu acan Pun bapa saré bageur wangsul baju …… teu acan Tuang rama kulem saé manah mulih raksukan …. 2. pamugi seueuer mangpaatna husus kanggo simkuring umum kanggo hadirin sadaya. 3. panutup c.. eusi b. biantara a. babagéan d.. numutkeun Kunjtoro Ningrat.. pedaran b. biantara a. D. Si Ujang keur dahar jeung kurupuk di dapur. Ungkara kalimah di luhur dina biantara kaasup kana …. ékstémporan d. 6. Mung sakitu anu tiasa didugikeun dina ieu bianatara. panutup d.… a. bubuka d.

2. Basa Loma (BL) indung gering bisa boga beuki antara bakti anggeus …… Basa Lemes keur Sorangan (BLS) tiasa kagungan beuki antawis baktos mésér patuangan anggeus …… …… Basa lemes keur Batur (BLB) Tuang ibu teu damang Cucu Ratna Sundayani. rengkuh b. 9. monoton c. éksprési d. ustadz c. Dina nepikeun biantara ulah nepika “ngayayay”. a. dalang é. Nepikeun bubuka. intonasi é. a. disebut…. Turun naékna sora dina nepikeun biantara mangrupa wangenan tina…biantara a. 7. lila II. 6. waktu b. bayaran c. hormat c. jenis-jenis b. Ieu di handap kaasup kana hal-hal penting anu kudu diperhatikeun dina enggoning nepikeun biantara. panutup d. éksprési d. a. intonasi 8. tuluy nyieun kacindekkan tina pedaran biantara mangrupa …. teu pokus kana intina d. Ngayayay ngandung harti… a. rangkayan é. mimik é. 8. 5. Istilah pikeun jalma anu sok nyarita di hareupeun balaréa. audien 9. iwal…. 3.. medar matéri. S. 11. orator b. teu ramé b. 1. Pék lengkepan ieu bagan kalawan ngagunakeun tahapan basa anu bener jeung merenah! No. 4. bubuka 7. komedian 10. lengkah-lengkah c. matak bosen é. 10.S 14 . nayaga d.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 6.

S. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. Wangsul 5. Kagungan Mios 4. hidep meunang nuluykeun kana modul 3.S 15 . Tapi. PANUTUP Sanggeus migawé modul 2 kalayan hadé. hidep kudu ngulang deui. Udur E. mun modul 2 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Tugas Terstruktur (TT): Jieun kalimah anu bener tur sampurna tina kecap-kecap ieu di handap! Ngagaleuh 3. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani.

c. biantara. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maham kana ngagunakeun kecap panyambung jeung kecap pangantét dina nyieun kalimah wangun tulisan nyaritakeun pangalaman sorangan. III. Indikatorna nya éta milah babagéan carita dumasar kana sistematika. g. 2. II.Peran Guru a. IV. h. c. Standar kompetensina nya éta mampuh ngébréhkeun pikiran. jeung nyieun carita pangalaman sorangan. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. rarasaan. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. d. sawala kelompok. b. Méré penilaian. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. Cék Kamampuh 1) Lamun hidep dipenta nyaritakeun pangalaman sorangan. ngadongéng.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 3: CARITA PANGALAMAN A. rék nyokot topik ngeunaan naon? Cucu Ratna Sundayani. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. jeung kahayang sacara lisan dina nyaritakeun pangalaman. nyusun wincikan kaayaan carita pangalaman kalayan hadé. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. b. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar.S 16 . e. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. BUBUKA Deskripsi I. S. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. hidep migawé modul dina buku tulis. jeung guneman dina rupa-rupa situasi. Pituduh ngagunakeun modul 1. bakal ngagunakeun basa nu kumaha? Naha? 2) Kumaha kasiapan hidep lamun kudu nyaritakeun pangalaman di hareupeun babaturan sakelas? 3) Lamun hidep dipenta nyieun carita pangalaman. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. f.Pituduh pikeun murid a. Modul nepikeun carita pangalaman nya éta modul nu katilu dina diajar basa Sunda tingkat SMA. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. Kompeténsi dasarna nya éta nyaritakeun pangalaman sorangan.

..... Jam sabaraha nu ngajieun carita kudu kumpul di sakolana?. Nu dipeunteun tina acara éta téh salah sahijina nya éta kakompakan ti unggal kelas..... 4..... Lamun ditingali deui sababaraha poé katukang................ sabab kuring jeung babaturan kudu papisah................... jawab pananya ieu di handap! 1............... S............ Naon jejer tina carita pangalaman di luhur?.......... Pikeun maham eusi carita pangalaman..................... aya nu muji................. sinjang...... ku kituna kuring ménta anteur ka tétéh...... Sanajan bari nundutan kénéh ogé kuring ngarasa sumanget pisan............... Ngan ayeuna mah kagiatan saperti kitu téh can tangtu bakal kaalaman deui ku kuring... 3............................. Maca Carita Pangalaman Pék baca carita pangalaman ieu di handap tuluy tengetan ku hidep eusina! Ngasaan Jadi Pangantén ??? (dumasar kana carita pangalaman Yani Rahmawati) Basa harita poé Saptu........ sok sanajan bari rada éra saeutik lantaran ningali babaturan nu séjén maké baju nu aralus.. aya ogé nu sura-seuri.. Tuluy kuring geuwat salin deui ku baju biasa......... Kuring jeung babaturan sakelas ngarasakeun kasedih....... pangpangna jadi sok ulin babarengan.. Naon anu jadi téma tina éta acara téh?.. anu biasana mah kuring téh ngan ukur nempo dina hajatan dulur atawa dina acara TV.. jeung bendo.... sanajan teu jadi pinunjul tapi bisa ngaraketkeun kuring jeung babaturan saréréa.... Alhamdulillah acara téh bérés dina waktu tilu jam............ Ari kuring mah kudu datang jam lima subuh...... Dimana latar caritana?... Naon nu ngabalukarkeun panulis ngarasa sedih?. 5... Contona baé basa rék dilaksanakeunna Ujian Nasional (UN) téa....... Teu lila basa kuring keur didangdanan...... Karasa pisan bédana.... Sakabéh babaturan nempo........ saacanna unggal kelas kudu ngayakeun “Paméran jeung Pagelaran Seni Rupa”...... 26 Juni 2006. Acarana téréh dimimitian.... ngan kabeneran kuring téh kapilih jadi pangantén dina acara éta. Asa sieun ari rék indit sorangan mah. tangtuna di jalan ogé can loba jelema................. PEMBELAJARAN I........ sabab dina poé éta kuring kudu papisah jeung babaturan... sabab kasempetan saperti kieu can tangtu datang unggal poé.................. Kacida bagja jeung bungah euweuh tandinganana....... kuring nangtung maké kabaya jeung sinjang dibarengan ku Dimas anu maké baju taqwa. kuring jeung babaturan sakelas asa deukeut pisan............ Lain ngahaja hayang béda ti nu lian............. Kénging saha carita pangalaman di luhur téh?...................... ayeuna kuring sorangan nu jadi pangantén.. Haté kuring kacida sedihna.............S 17 .... Cucu Ratna Sundayani...Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 B.... Aya acara “Paturay Tineung” di SMP Negeri 1 Margahayu............ Kuring kapilih téh kulantaran kuring meunang peunteun panggedéna dina Ujian Sakola... torojol téh Dimas anu sarua rék jadi pangantén babarengan jeung kuring.............. kuring tuluy didangdanan......... Acara paméran jeung pagelaran téh kawilang sukseus...... tangtuna moal bisa kapohokeun pangalaman kuring éta téh. Babaturan sakelas jadi leuwih deukeut............. 2...... Harita jam dalapan isuk-isuk barudak kudu geus daratang. Barang geus nepi ka Sakola.......... Kulantaran subuh kénéh..... 6. Puguh waé daék teu daék kuring jeung babaturan kudu bisa gawé babarengan najan sok bari loba heureuy ogé...........

Kumaha galur caritana nu dijieun ku panulis téh?. Diteundeunna bisa di awal kalimah. pangantén. kecap panyambung diwincik jadi tilu nya éta: 1..... Naon kacindekan tina carita pangalaman di luhur téh?.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 7. S.atawa.. tapi. tapi biasana ngayakeun papasangan jeung kecap pancén lianna.......... Conto dina kalimah: 1. KAMAHÉRAN BASA I.. Kecap panyambung satata nya éta kecap panyambung anu gunana nyambungkeun unsur-unsur anu satata: jeung..... kaén papakéeun pikeun ngabunian awak ti cangkéng ka handap.. frasa......... sabangsaning topi dibungkus kaén pikeun lalaki urang Sunda... C... najan....... Kecap panyambung papasangan nya éta kecap panyambung anu gunana nyambungkeun unsur-unsur basa boh satata boh henteu.. paturay tineung....... sinjang... di tengah kalimah.. d...... 2. jste.... yén. f. nya éta: a.. 8. bisa nepikeun heula bubuka tina éta pangalaman... klausa.. atawa... galur caritaanana kudu ngaguluyur ulah kapotong-potong. e...... Nilik kana sipat patalina........ Kamus Alit bendo...... 3..... atawa di awal jeung di tengah kalimah...... Contona: boh... Kecap Panyambung Kecap panyambung (konjungsi) nya éta kecap pancén anu gunana pikeun nyambungkeun wangun katatabasaan (kecap...... panutup pangalaman cukup saparagraf.... da. pipisahan.... II.. raksukan kaluhuran pikeun awéwé urang Sunda.... kabaya.boh.. g.... nangtukeun keur ka saha éta pangalaman bakal dicaritakeunana.. jste. Kecap panyambung teu satata nya éta kecap panyambung anu nyambungkeun unsur-unsur anu teu satata: lamun. nyaritakeun nurutkeun kaédah tata basa. kalimah) jadi wangun katatabasaan anu leuwih jembar..... eusina bisa dina wangun paragraf.......... Sawatara hal nu kudu diperhatikeun mun urang rék nulis carita pangalaman. 2) nu diréndéngkeun....... 1) nu anyar kawin.......... merenah luyu jeung kontéks situasi kaasup pilihan kecap.. b. c. juara... basa.. Cucu Ratna Sundayani.S 18 . gumantung panjang pondokna. nangtukeun heula jejer picaritaeun.. Pedaran Carita Pangalaman Carita pangalaman téh nya éta carita anu perenah kaalaman atawa karandapan dina kahirupan sapopoé. Puguh waé daék teu daék kuring jeung babaturan kudu bisa gawé babarengan najan sok bari loba heureuy ogé.tapi. pinunjul. boh.... sangkan..

.. Kalimahna : ………………………………………………………………… 2.‘asal’: ti Jakarta. Alhamdulillah acara téh bérés dina waktu tilu jam... ku mobil. muncul rupa-rupa harti saperti nuduhkeun: 1.nepi ka.. 2... ..kawas.... Nu dipeunteun tina acara éta téh salah sahijina nya éta kakompakan ti unggal kelas... Kalimahna : ………………………………………………………………… 3.. Kalimahna : …………………………………………………………………... ‘tujuan’: keur manéhna.......pikeun. 5..tapi. Lamun.... Kalimahna : ………………………………………………………………...‘pangwates’: nepi ka Agustus... ... 5....... 3. Kalimahna : …………………………………………………………………....... Kecap Pangantét Kecap pangantét (préposisi) nya éta kecap anu diteundeun di hareupeun kecap barang atawa frasa barang gunana pikeun ngawangun frasa pangantét.......‘alat’: ku bedog.......... Latihan 2 Jieun kalimah ngagunakeun kecap pangantét nu aya di handap! 1.. pikeun kuring.boh.... Sangkan....dugi ka... jste.. . ... ala Paris. Kalimahna : …………………………………………………………………........ Balukar tepungna kecap pangantét jeung kecap atawa frasa sabadana..... 3. Boh... 6. 4... 2. Latihan 1 Jieun kalimah ngagunakeun kecap panyambung nu aya di handap! 1.. sanajan teu jadi pinunjul tapi bisa ngaraketkeun kuring jeung babaturan saréréa..‘babandingan’: kawas monyét.S 19 . Kalimahna : ………………………………………………………………… 4.. dina méja..... 2. Kalimahna : ……………………………………………………………….. Conto dina kalimah: 1...... ........... tina beusi..atawa.........Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2.... S. II...........‘tempat’: di imah..... Acara paméran jeung pagelaran téh kawilang sukseus. Sok sanajan.... 4....... Cucu Ratna Sundayani....

26 Juni 2006 d. Yani é.... Kalimahna : ………………………………………………………………… D. Saha nu meunang peunteun panggedéna dina ujian Sakola? a. 25 Juli 2007 4. mun modul 3 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna... ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. hidep meunang nuluykeun kana modul 4... gupay tineung c. S. Yeni d.di. salapan isuk-isuk 5... Tanggal sabaraha acara téh diayakeunana? a. lima soré b. upacara nikah 2. lima subuh d... Aya acara naon di SMP 1 Margahayu téh? a. PANUTUP Sanggeus migawé modul 3 kalayan hadé... Yuni c.. Jam sabaraha acarana dimimitianana? a.. Yati Kegiatan Mandiri Tidak Terstruktur (KMTT): Jieun tulisan nu eusina nyaritakeun pangalaman sorangan ngagunakeun basa Sunda nu merenah! E... . Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani...dina. Dimas c.. 26 Juli 2006 é. Damara d... teuneung ludeung b.. dalapan peuting é. dalapan isuk-isuk c. paamprok jonghok d. Déni 3.. Dedi b. Doni é.. paturay tineung é.. Duaan jeung saha ari jadi panganténna? a... 26 Juli 2005 b. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Kalimahna : ………………………………………………………………… 5.. Yeti b. hidep kudu ngulang deui. Tapi. 25 Juni 2006 c..S 20 .

nyawalakeun dongéng ditilik tina téma. katut tagog nu luyu jeung karakter palaku dina dongéng.S 21 .Peran Guru a.Pituduh pikeun murid a. biantara. wirahma. II. IV. rarasaan. ngadongéng. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. d. c. paroman. lentong. b. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. Cék Kamampuh 1) Lamun hidep dipenta sangkan ngadongéng di hareupeun guru-guru. Méré penilaian. Kompeténsi dasarna nya éta ngadongéng. Standar kompetensina nya éta mampuh ngébréhkeun pikiran. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. S. bakal ngagunakeun ragam basa naon? Cucu Ratna Sundayani. b. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. jeung palakuna. amanah. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. e. jeung paguneman dina rupa-rupa situasi. Indikatorna nya éta ngaaktifkeun siswa pikeun ngaregepkeun dongéng. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. sarta metakeun dongéng salasahiji dongéng Sunda. BUBUKA Deskripsi I. g. sawala kelompok. 2. c. h. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. ngalatih siswa pikeun medar eusi dongéng. III. f. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa ngadongéng kalawan ngagunakeun lafal. Modul nepikeun dongéng nya éta modul nu kaopat dina diajar basa Sunda tingkat SMA. jeung kahayang sacara lisan dina nyaritakeun pangalaman. Pituduh ngagunakeun modul 1. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 4: NGADONGÉNG A. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. hidep migawé modul dina buku tulis.

poé. S... kitu wé éta mah. bet maksa. Abah olo lého kénéh jeung sajabana leuheung mun dijadikeun patokan téh. Khalifah Umar bin Khattab ngayakeun sawala pikeun nangtukeun taun kalénder!”. aya nu mawa dokumén ka payuneun Umar bin Khattab.. basa gedong saté diwangun téh. asa kuring téh geus aya!” témbal Si Kabayan... Ki Émés némpas deui. Ki Émés némbalan... Ki Émés némpas ka Si Kabayan “Nya heueuh atuh saréréa ogé kitu ari umur mah.... bisa kanyahoan taun-taunna. najan dua riwayat nu tadi disebutkeun téa saliwat mah siga béda tapi dasarna sarua. lamun hidep dipenta ngadongéng ka babaturan.?”. “Usul mana Cucu Ratna Sundayani. jaman anu jaman anu bari jeung hésé nangtukeun taun-taunna. taun ieu atawa taun nu geus kaliwat. Si Kabayan balik nanya. nya?” tanya Si Kabayan. Éta mun geus kawas énté.. Ki Émés nanya deui “Atuh waktu jaman révolusi téh geus aya nyah?”. Bay?”.. aya nu usul. pék itung wé ku didinya. aya nu nyempad. maksud ana mah . geus aya kana genep puluh taun?”. Maca Dongéng Pék baca heula téks dongéng ieu di handap kalawan saregep! Taun Dina hiji mangsa Si Kabayan keur ngobrol jeung Ki Émés. “Heueuh. “Komo wé atuh béh dieu éta mah. bakal milih dongéng naon? B.. “Atuh kumaha?”. sabaraha umur kuring!” ceuk Si Kabayan.. unggal poé umur ngurangan saban poé saban peuting dicontangan”. Ari titimangsa éta dokumén téh bulan sya’ban nu mana. “Wah geus kolot kuring mah”.eu. “Ah teu kumaha.. méméh jaman Jepang. “Sameledok! Naha bet los-los ka Sayidina Umar. !” ceuk Si Kabayan.. jeung bulan... Si Kabayan nanya deui. Ki Émés nanya ka Si Kabayan “Ari umur énté sabaraha taun. Nu sok diitung téh .. “Enya nya kolot baheula mah tara ngitung jumlah umur. “Meureun! Nurutkeun riwayat séjén mah disebutkeun yén Abu Musa Al-Asy’ari ngintun serat ka Khalifah Umar nu eusina nyebutkeun yén anjeunna kantos nampi serat ti Khalifah Umar anu teu maké titimangsa. “Duka atuh da ana mah teu miluan!”. terus kumaha?” tanya Si Kabayan. atuh puguh wé matak bingung jeung bisa nimbulkeun kakaliruan” tembal Ki Émés..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2) Sanggup teu lamun hidep dipénta miluan pasanggiri ngadongéng. Euweuh saurang ogé nu bisa ngécéskeun” témbal Ki Émés. “Duka teuing atuh da kuring mah tara leukeun ngitung jumlah taunna. “Hiji mangsa. ari ngomong téh. aya ogé nu usul supaya ngagunakeun kalénder bangsa Pérsia. Si Kabayan nanya.. “Naha atuh meuni nanyakeun hog-hagna? Biasa wé meureun. matak bingung cara nu kaalaman ku Khalifah Umar bin Khatab” ceuk Ki Émes. “Ramé hog-hagna?” tanya Si Kabayan deui..S 22 . tapi ngadadak dibéjaanana? 3) Aya rupa-rupa jenis dongéng téh. Si Kabayan ngajawab. “Kulantaran ngarasa perlu téa. Aya ogé nu usul supaya ngagunakeun pananggalan Romawi. jaman nanahaon deui mah. ceuk kuring ogé pék wé ku didinya. Si Kabayan nanya deui “Sarua kumaha?” Ki Émés némbalan “Sarua lantaran can aya taun kalénder anu bisa dijadikeun patokan”... “Euleuh mangkaning dokumén téh surat penting. “Deuleu tah.”.. tanggal.”. “Ceuk kuring gé tara diitung! Ih. PEMBELAJARAN I. Ki Émés nanya deui “Geus kolot téh sabaraha taun?”. Sakapeung mah cukup ku kitu wé.

“Lian ti bulan Romadon. Upamana baé. taun Ijin Perang. nya éta taun Hijriah!” ceuk Ki Émés. Ki Émés ngajawab deui. Syawal. “Puguh wé nu matak urang ogé kudu hijrah kapan. !” témbal Ki Émés. 1110 ) Pikeun maham eusi dongéng. jeung Dzul hijjah!” jawab Ki Émés. dina bulan-bulan Maséhi mah sok apal jeung béntang-béntangna sagala. taun Puasa. tujuh bélas taun saenggeus ayana hijrah …”. S. urang dahar beuteung kuring geus kekerebekan!”.. atawa kuring Cucu Ratna Sundayani. da ceuk ana ogé. “Éh. Dzulqo’idah. nya baheula atuh!” ceuk Ki Émés. “Taun kaopat kakhalifahan Umar bin Khattab. Si Kabayan nanya deui. ari énté.. aya taun Adan. Safhar. “Euweuh nu ditarima. “Wallahu a’lam . Sebutkeun ngaran-ngaran bulan dina taun Hijriyah! 8. diputuskeun yén anu digunakeun téh anu anyar. nu matak nepi ka teu arapal kana bulan-bulan dina taun Hijrah téh?”. “Hayu atuh. tina mentingkeun diri sorangan kana mentingkeun kaperluan umum. hijrah kamana deui Més?”. Enya saréatna tangtuna ogé. “Hijrah mun baheula mah ti Mekah ka Madinah. saenggeus asak nimbang-nimbang itu ieu. tina batil kana hak. Si Kabayan nanya deui “Deuleu tah. da kuring ogé sarua lapar!” témpas Si Kabayan bari duanana indit ngaléos muru ka dapur. saenggeusna hijrah mah laluasa pikeun da’wah. Léo jeung sajabana.. tapi Sayyidina Umar ngajén yén ayana hijrah téh mangrupa kajadian kacida pentingna. “Dina itungan taun hijrah mah Muharam. Rajab. ké heula. “Ké. “Euh. Més! Ari ngaran bulan geus aya ti harita nya?” tanya Si Kabayan. Unsur pamohalan naon anu aya dina dongéng di luhur? 3. bulan naon deui Més?” tanya Si Kabayan. Kumaha pasipatan Si Kabayan téh? 5. Rabiul Awal. Si Kabayan nanya deui. Naon téma dongéng diluhur téh? 10. Naon hartina “hijrah” di jaman kiwari téh? 9. anu asalna tina basa Arab nu hartina abdi. Rabiul Ahir. Romadon. Naon ari anu disebut titimangsa? 7. “Naha atuh henteu dicokot salah sahijina tinu geus aya?”. jawab pananya ieu di handap! 1.. Komo kapan saur Sayyidina Ali mah taun Hijrah téh mangrupa taun kaunggulan. tapi henteu diresmikeun sacara nasional mun ceuk cara ayeuna téa mah. Tuluy deui kapan hijrah téh mangrupa kajian sajarah anu misahkeun période Mekah jeung Période Madinah. “Duka atuh. jeung sajabana anu diitung dumasar kana ayana kajadiankajadian penting dina perkembangan agama Islam” témbal Ki Émés bari seuri. ayeuna mah tina salah kana bener. Taurus. taun Kurban. geus aya ti baheula ari ngaranngaran bulan mah. demi nusa jeung bangsa.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 nu ditarima?”. Memang éta ogé aya.S 23 . Naon anu disebut hijrah dina jaman Kangjeng Nabi? 6. Nu acan téh taunna. salamet ti panyiksa kaum musrikin Mekah. Kapan ku ayana hijrah. salian ti éta aya deui nu disebut bulan Romadon nu katelahna bulan Puasa téa” jawab Ki Émés. Kumaha kacindekkan tina eusi dongéng di luhur? Kamus Alit ana. “Taun sabaraha éta téh Més?” tanya Si Kabayan. Kangjeng Nabi salamet tina ancaman maut.! Éta ogé aya nu ngusulkeun téa mah. ceuk Ki Émés.. Sya’ban. “Leuh penting pisan hijrah téh geuning nya?” tanya Si Kabayan. taun Zakat. taun ancurna kabatilan jeung nanjeurna hak!” jawab Ki Émés kalawan daria pisan. geus kitu wé. Kumaha pasipatan Ki Émés téh? 4. Hayu ah. nepi ka pantes mun dijadikeun patokan pikeun perhitungan taun. “Pédah hésé ngapalkeunana kitu. Dina dongéng di luhur palakuna aya sabaraha urang? 2. “Heueuh taun sabaraha?” tanya Si Kabayan deui. (Dicutat tina Manglé Alit No. Heueuh saperti Virgo.

jenazah Kapir. wulu. ijtihaad Iklas. dongéng sasakala (légénda). balig Da’wah. saréat. sabalikna tina kecap ana laluasa. Pedaran Dongéng Dongéng téh nya éta carita rékaan anu loba ngandung unsur-unsur pamohalan.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 énté. ijazah Ijtihad. waktu contona dina nulis surat II. euweuh halangan saban poé. S. hajjah Ijazah. tanggal. kecap kosta téh asalna tina basa Sangsekerta hartina asing. • Kecap-kecap nu asalna tina basa Arab Ajal. malaikat.S 24 . Sagala basa diunggal bangsa. ajal Akad. unggal poé titimangsa. jasad Jenatna. Pangna kitu téh bisa jadi lantaran pangaruh agama Islam anu dianut ku urang Sunda. KAMAHÉRAN BASA • Basa Kosta (basa Asing) Nurutkeun Kamus Umum Basa Sunda. jama Jasad. Lolobana mah kecap kosta dina basa Sunda téh tina basa Arab. Sanajan urang ayeuna geus teu terang yén hiji kecap téh sabenerna mah lain pituin basa Sunda. nafs Jste. Biasana sok aya baé kacampuran ku basa séjén. tahlil. ‘aqd Almanak. la’nah Maksud. teu aya nu tulen sagemblengna. jeung dongéng babad (sagé). dalil Daptar. Dongéng aya nu kaasup kana dongéng sasatoan (fabel). bébas. ikhlas Jama. Jadi basa Kosta téh hartina basa Asing. dongéng jalma biasa (parabel). loba meunang pangaruh ti basa séjén. Kitu deui basa Sunda. badan Baka. maqsuud Napsu. zakat. baqa Baleg. daftar Hajat. Contona baé aya kecap kosta anu memang teu aya basa Sundana. pédah mangrupa perkara anyar. C. al-manak Badan. da’wah Dalil. Cucu Ratna Sundayani. dongéng anu nyaritakeun dedemit/siluman (mité). saperti: salat. salawat. haji. jste. kafir Lanat.

Saur saha yén hijrah téh mangrupa taun nu pang pentingna . perang mut’ah c. Si Kabayan d... Kalimahna : …………………………………………………………………. novél 4..Saha ari palaku dongéng diluhur teh . a. légénda b. Sayidina Ali d.. Sya’ban Hartina : …………………………………………………………………....... 4. D....... perang tabuk Cucu Ratna Sundayani.. Ki Émés 5. Khalifah Umar bin Khattab b.. EVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1.. Adan Hartina : …………………………………………………………………. Si Kabayan c.. Khalifah Umar bin Khattab 3. bulan haji d. Carita rékaan anu méré kesan pamohalan disebut........ 3.. Kalimahna : …………………………………………………………………. carpon d... Ki Émés b. Nu misahkeun antara période Mekkah jeung Madinah nyaéta. Hijrah Hartina : …………………………………………………………………. a. 2.... parabel d.. a. hijrah é... Fabél 2. Kalimahna : …………………………………………………………………. biografi c. a. Si Kabayan jeung Ki Émés c. Zakat Hartina : …………………………………………………………………...S 25 .. éséy b..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Latihan Pék téang ku hidep harti tina kecap ieu di handap.... mitos é.. Khalifah Hartina : …………………………………………………………………. 5. Kalimahna : …………………………………………………………………. Sayidina Ali é.. babad c... Abu Musa Al-asyari é.. S... hijriyah b. dongéng é... Kalimahna : ………………………………………………………………….. tuluy jieun kalimahna! 1.. a.. Carita dongéng diluhur téh kaasup kana dongéng .

. anjeuna diluhur aya kecap ‘ana’ serepan tina Basa Arab nu d... anjeun c. Léo jeung sajabana. Dzul hijjah b. iwal.. a... nyeuri beuteung é.. kuring b. Sya’ban é. aya cai dina jero beuteung b. Taurus. a. Dina dongéng aya bagian dina ngucapkeun naskah dongéng. Tapi. kami é.. PANUTUP Sanggeus migawé modul 4 kalayan hadé. da kuring ogé sarua lapar!” témpas Si Kabayan bari duanana indit ngaléos muru ka dapur... Dihandap téh ngaran bulan-bulan Hijriyah. urang kudu hijrah ka Mekkah é. Dina sempalan dongéng hartina.. urang dahar beuteung kuring geus kekerebekan!”.... mun modul 4 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna.... da ceuk ana ogé. urang sararéa 9. a. “Duka atuh.S 26 .. “Hayu atuh. busung lapar 8. “Pédah hésé ngapalkeunana kitu... Tema carita dongéng diluhur nyaéta . bulan haji d. lafal dongéng d. kudu apal kana ngaran-ngaran bulan dina taun Hijriyah b. sora konsonan c... a.. Dzulqo’idah E. usus buntu c. a. hidep kudu ngulang deui. lapar d.. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. tagog ngadongéng 7. Heueuh saperti Virgo. dina bulan-bulan Maséhi mah sok apal jeung béntang-béntangna sagala..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 6. hidep meunang nuluykeun kana modul 5. Si Kabayan naya deui.. Safhar c.. Ki Émés ngajawab deui. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan.. lentong dongéng é. nu matak nepi ka teu arapal kana bulan-bulan dina taun Hijrah téh?”.. sora vokal b. Si Kabayan nanyakeun taun 10.. S. kudu bener dina bagian vokalisasina anu disebut.. kudu apal kana ngaran-ngaran bulan dina taun Maséhi c.. Wacana diluhur aya kecap “kekerebekan’ hartina .... Hayu ah. kudu apal kana arti hijrah d.

Kompeténsi dasarna nya éta maca carita babad/carita sajarah. bisa nyindekkeun eusi téks (kajadian sajarah). Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 5: MACA CARITA BABAD A. Modul maca carita babad nya éta modul nu kalima dina diajar basa Sunda tingkat SMA. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. b. e. II. Cék Kamampuh 1) Sebutkeun judul carita babad nu dipikanyaho ku hidep? 2) Ti wewengkon mana éta carita babad téh? 2) Carita babad nu disebutkeun ku hidep téh nyaritakeun ngeunaan naon? Cucu Ratna Sundayani. kalawarta. 2. bisa maham hubungan kausalitas kajadian jeung sajarah. c. maham. ngébréhkeun hubungan kausalitas kajadian jeung sajarah. Indikatorna nya éta ngawincik carita babad jeung dongéng babad. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. média éléktronik. nyindekkeun jeung méré tanggapan kana eusi kajadian sajarah. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. puisi. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. S. bisa maham patalina antar tokoh. carita pondok. Pituduh ngagunakeun modul 1. jeung warta tina surat kabar. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru.Pituduh pikeun murid a. Méré penilaian. f. III. kajadian jeung wewengkonna. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. d. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. g. BUBUKA Deskripsi I.S 27 . jeung bisa méré tanggapan ngeunaan aspék-aspék sajarah lokal/babad. bisa maham kalungguhan jeung peranan tokoh. IV. h. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maca jeung maham kana eusi carita babad. jeung méré tanggapan kana wacana tinulis anu mangrupa sajarah lokal atawa carita babad. hidep migawé modul dina buku tulis. b. Standar kompetensina nya éta mampuh maca.Peran Guru a. nyusun runtuyan dumasar kana kalungguhan jeung peranan tokoh. c. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul.

.................................. Tuliskeun kacindekanana tina carita babad di luhur?.. Teu kantos lami ti harita Sang Prabu Siliwangj ddiistrénana janten Raja di Pakuan Padjadjaran ku uana...... 5......... 8.. Anjeunna téh putra Sang Prabu Anggalarang........... Naon hubunganana Prabu Siliwangi sareng Prabu Anggalarang?......................... Ahirna Sang Siliwangi unggul perangna.......Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 B........................... Kaleresan Ki Gedéng téh kagungan putra nu jenenganana Nyai Ambetkasih.. nu jenenganana téh Ki Gedéng Sindangkasih.............. S. Saparantos Ki Gedéng Sindangkasih pupus......... Kacaritakeun Sang Raja nalika nuju anom ngiring makalangan perang di Nagara Surantaka... istri anu sampurna geulisna. PEMBELAJARAN I...... (dicutat tina Danasasmita................. 130-131) Pikeun maham eusi carita babad.. anjeunna dirorok ku uana nya éta Sang Jurulabuan..................................... linggih di Karaton Pakuan anu disebat Sang Bima................ jawab pananya ieu di handap! 1...... Dumasar kana buku saha.. nu kapungkur linggih di Karaton Surawisésa di Priangan palih wétan perenahna........... Salah sahiji diantawisna nya éta Sang Ratu Japura anu sakti mandraguna........ 4.......... anu Nagarana aya sawétaneun pasir Amparan Jati...... Raja di Karajaan mana Prabu Siliwangi téh?........ Sang Prabu Siliwangi dijenengkeun Raja di Nagara Sindangkasih................... Ahirna Sang Prabu Siliwangi téh nikah sareng Nyai Amberkasih.......................... Cucu Ratna Sundayani..................... 6........ Saha Prabu Déwantawisésa téh?..... • • Maca Carita Babad Di handap aya sempalan tina carita babad... lir bulan caang opat welas moncorongna...... Ku saha Prabu Siliwangi diangkat jadi Rajana téh?........................ 2... Sparantosna kitu. Saha Sang Ratu Japura?. carita babad di luhur téh?............. tangtosna saparantos unggul ti sadaya musuhna.. teu tebih perenahna wétaneun pasir Amparan Jati........ Nyai Subanglarang dicandak ngalih ka Keraton téa.... Nalika nuju alit Raja Putri téh jenenganana Nyai Larang Tapa. ari nagara Singapura mah perenahna kaléreun pasir Ampatan Jati..... di Galuh kulawarga (dinasti)-na..................... anu ngawasa pangeureunan parahu muara Jati ngaranna......... Sang Prabu Siliwangi jenenganana....... Kumargi kitu anjeunna ditikahkeun ka Nyai Subanglarang........................ Pék baca tur tengetan ku hidep eusina! Prabu Siliwangi di Pakuan Padjadjaran Aya hiji Raja Agung nu ngadeg di Pakuan Padjadjaran.. Ku saha Prabu Siliwangi dijenengkeun raja di Nagara Sindangkasih?.S 28 ................... 2003................... Nya diresmikeun jenenganana janten Sang Prabu Déwantawisésa......... teras ngiring sayémbara nu diayakeun ku Ratu Singapura nu jenenganana Ki Gedéng Tapa anu janten Mangkubimi bawahan Padjadjaran....... 7...... 3..................... Nalika di tempat anu sanés kacaritakeun Sang Raja nu jenenganana Radén Mamanah Rasa......

Nini. Buyut. kasimpulan. gunung leutik. dulur saluhureun. lanceukna bapa/indung. pamajikan bapa. Aki. S. Suan. mangkubumi. unsur-unsur kasajarahanana téh henteu jelas jeung teu bisa dicekel faktana. Lanceuk. perdana mentri. nalika. anak adi.S . bapana indung atawa bapa. anakna bao. dikukut. lalaki nu boga anak. Dongéng babad/sajarah. anakna udeg-udeg. makalangan. anak lanceuk. dirorok. wétan. Bibi. anakna janggawaréng. 2. kacindekan. Pedaran Carita Babad Carita babad/sajarah nya éta carita anu dumasar kana kajadian sajarah. lem. anakna gantung-siwur. palih. diistrénan. Adi. pasir. KAMAHÉRAN BASA 1. lebah-lebahna. • • • • • • • • Pancakaki Pancakaki téh nya éta pernahna jelema ka jelema deui anu sakulawarga atawa nu kaasup baraya kénéh. Emang/paman. Alo. salaki indung. 29 Cucu Ratna Sundayani.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 II. lem. Incu. disumpah. Ua. Dongéng babad/sajarah nya éta nyaritakeun kajadian atawa jelema nu ngandung unsur sajarah. • • • • • • • • • • • Istilah nu séjénna tina Pancakaki: Bapa. Bao. Kait-siwur/Gantung-siwur. miara anak batur. anakna incu. Bau sinduk. perenahna. indungna bapa atawa indung. dianggkat jadi Raja. tina beulah. turunan kahiji. incuna bao. Indung. anakna buyut.2)ngajabat. Pancakaki rundayan/turunan kawincik jadi: Anak. tempat bijilna panonpoé. lem. pangalaman. Janggawaréng/Canggahwaréng. Udeg-udeg. tina ngora. 1)nangtung. ngadeg. dulur sahandapeun. awéwé nu boga anak. nu ngajalankeun paréntah ti Raja. turunan kadua. adina bapa/indung (awéwé). sabab ngandung unsur pamohalan téa. adina bapa/indung (lalaki). Kamus Alit anom. tina basa (=waktu).

. • Anak téré.di Cirebon d. adina pamajikan/salaki. luluhur.. anak panggedéna. • Dulur teges.. 2..Nyai Sucilarang d. • Karuhun. • Baraya... tilu b. nu ngarundaykeun urang. sakur anu aya pakuat-pakaitna pancakaki..Ratu Japura d. • Adi beuteung. S. • Cikal. Ki Gedéng Tapa é. • Bungsu. a. • Kapilanceuk. nu miboga pangeureunan parahu Jati nu ngurus pangeureunan parahu muara Jati nu ngawasa pangeureunan parahu muara Jati nu beberes di pangeureunan parahu muara Jati nu ngajaga pangeureunan parahu di muara Jati Putrana Ki Gedéng Tapa nu ditikah ku Prabu Siliwangi nya éta. Érna boga lanceuk nu geus lakirabi tur boga budak hiji lalaki nu ngaranna Aji.. Saha ari Ki Gedéng Sindangkasih téh . Nyai Subanglarang c. • Bapa téré. • Pangais bungsu. lanceuk bungsu. 5. Kacaritakeun migarwa sabaraha urang Prabu Siliwangi téh dumasar kana carita di luhur ? a.... Prabu Anggalarang Ratu Japura c. dulur enya saindung sabapa. salaki indung.. anakna emang/bibi... e.di Singapura 3. ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 • Kapiadi.. c. C. di Surakarta é. anak pangleutikna. di Amparan Jati b. Perenahna Aji ka Érna nya éta ……… Cucu Ratna Sundayani. opat c. di Pakuan Padjadjaran c. pamajikan bapa tapi lain nu ngalahirkeun urang. anak sampakan ti salaki/pamajikan. 4. jalma-jalma nu kungsi aya lila heulaeun urang. Ki Gedéng Sindanngkasih b.S 30 .. d. • Indung téré.. anakna ua. Nyai Amberwati é. b.nol d.Nyai Amberkasih Salah sahiji tokoh anu jadi musuhna Sang Prabu Siliwangi nya éta . hiji é.Radén Mamanah Rasa Di wewengkon mana Prabu Siliwangi janten Raja? a.dua 6. anak indung téré/bapa téré. • Dulur patétéréan. Nyai Tapa Larang b. a. tapi lain nu ngalantarankeun urang lahir. a.

a. Baraya laér b. mun modul 5 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. dahuan d.S 31 . Dulur teges é. Dudi é. Pa Ito parantos nikah sareng Ceu Maryani. Ema d. Dulur sabrayna c. padahal mah Ceu Maryani téh adi pamajikanana Pa Ito nu kahiji. Baraya d. a. Kapiadi Kapilanceuk 7. nu kadua ngaranna Dudi. dulur teges é. Tapi. dulur sabrayna b. Alo Toa Suan d. Imas cicing jeung Bu Késih nu kawin ka bapana. Nu jadi pangais bungsu nya éta ……… a. nu kahiji ngaranna Wawan. Lanceuk téré c. deungeun-deungeun c. Tuliskeun gurat badag tina eusina. ari nu panungtung ngaranna Cucu. adi beuteung Tugas Terstruktur (TT): Jieun pancakaki kulawarga nu sorangan! Kegiatan Mandiri Tidak Terstruktur (KMTT): 1. Perenahna Imas ka Bu Késih nya éta ………. S. Wittri b. Anakna Ema téh aya opat. Wawan c. b.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 a. Sakur jalma nu aya pakuat-pakaitna dina pancakaki disebut ogé ………. Bibi téré é. tong poho nyebutkeun sumberna! D. c. Perenahna Pa Ito ka Ceu Maryani sateuacan nikah nya éta ……… a. Dulur téré 9. Indung téré b. hidep kudu ngulang deui. nu katilu ngaranna Wittri.. Adi téré d. Sebutkeun masing-masing sajejer carita anu kaasup kana Carita Babad/Sajarah jeung Dongéng Babad/Sajarah ! 2. Cucu 10. é. Icih boga budak nu ngaranna Imas. Dulur pituin 8. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. PANUTUP Sanggeus migawé modul 5 kalayan hadé. hidep meunang nuluykeun kana modul 6. Kulantaran pipirakan.

Standar Kompetensina nya éta maca. Kompeténsi dasarna nya éta maca sajak. II. Cucu Ratna Sundayani.Pituduh pikeun murid a. BUBUKA Deskripsi I. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. c. éksprési jeung sikep anu saluyu jeung nada dina éta sajak. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 6: MACA SAJAK A. h. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. f. g. maham kana kecap-kecap dina sajak tur bisa ngoméntaran cara maca sajak babaturan sakelasna. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. Méré penilaian. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. c.S 32 . Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. d. atawa media éléktronik. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. maluruh téma. b. III. Indikatorna nya éta milah-milah unsurunsur sajak. Pituduh ngagunakeun modul 1. penampilan jeung improvisasi anu hadé. hidep migawé modul dina buku tulis. 2. e. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maca sajak kalayan ngagunakeun lafal jeung lentong nu merenah. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. majalah. nada jeung ma’na dina sajak. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. maham. Modul maca sajak nya éta modul nu kagenep dina diajar basa Sunda tingkat SMA. S. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. sarta macakeun sajak kalawan intonasi.Peran Guru a. b. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. jeung méré tanggapan kana wacana tinulis anu mangrupa sajarah lokal atawa carita babad jeung warta tina surat kabar.

S 33 . S. S.Antara kuring jeung anjeun lir Roméo jeung Juliet kungsi aya rasa nu sarua kungsi aya nu dipatri dina ati .antara kuring jeung anjeun lir Khaiz jeung Laéla kungsi leumpang dina asihna kungsi silih anjang ku kahéman -kuring jeung anjeun lir Ujang Kusén jeung Nyi Rapiah kungsi aral subaha kungsi malati ligar dina dua mangsa 023628 (kungsi dimuat dina Galura taun 2005) Sajak II Tangara Samoja Nendi. Cucu Ratna Sundayani. pék gerendengkeun heula ieu sajak. hidep bakal nyokot topik ngeunaan naon? Saacan medar matéri. Cék Kamampuh 1) Naon ari sajak téh? 2) Naon nu kudu diperhatikeun lamun hidep rék maca sajak? 3) Lamun hidep dipenta ngajieun sajak. Teguh Samoja ngajadi wirahma mangsa dirumpakaan asmarandana diwawaas beureum kayas sihoreng ringkang paudag-udag jeung kahayang kalangkang diwatesanan ku layung nu hibar kauger ku gugunungan ‘na pawayangan kapan tembrés nganjang mah kudu mulang sajorélat lir balébat-épisod mah kudu baganti kapireng hariring di tepiswiring samoja muguran-gugupay méré tangara kumelendang ukur anjang-anjangan. Teguh .Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 IV. S. tuluy lenyepan nepi ka karasa ku haté hidep nadana jeung ngarti kana maksud ieu sajak! Sajak I Carita dina Carita Nendi.

.. Dimana latar tempat dina sajak Tangara Samoja?.... Kumaha nada dina sajak anu judulna Carita dina Carita?....... dina mangsa gelarna sok disebut sajak bébas................ no.. Gelarna sajak mimiti awal 50-an............. sakeudeung pisan tangara............................. 2....... Contona: Lalaki di tegal Pati kénging Sayudi.... • Sajak mangrupa ébréhan pikiran jeung rarasaan tina hasil ngimpleng (répleksi) pangarang anu ngagunakeun basa anu munel tur pepel.. 31 Taun III-Pebruari 2006) Pikeun maham eusi sajak..... 8....... kadéngé kumelendang.. 7........... Dumasar kana eusi sajak dibagi jadi dua nya éta: • Sajak épik: sajak anu eusina ngadadarkeun atawa ngalalakonkeun....... 4......... S..... tapi disusun sakarep pangarang.......... Pék téangan ku hidep kecap anu ngandung harti konotatif jeung dénotatif masing-masing tilu kecap tina judul sajak Tangara Samoja tuluy paluruh hartina dina kamus!.... • Sajak mangrupa salah sahiji wanda puisi atawa wangun ugeran anu teu pati kauger ku patokan wangunna........... Kumaha rasa hidep nalika maca judul sajak Tangara Samoja?............ Wangenan Sajak • Sajak nya éta salah sahiji karya sastra nu mangrupa ébréhan tina sikep..... Kulantaran kitu.... Naon harti tepis wiring dina sajak di luhur?............. béja tembrés....... Hal anu kudu diperhatikeun dina maca sajak diantarana: Cucu Ratna Sundayani............. Wangun sajak kaasup kana wangun ugeran........ 3....... Naon anu jadi téma dina sajak anu judulna Carita dina Carita?..........S 34 ..... teu bisa narima kaayaan kapireng........Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 ( dimuat dina Cupumanik....... jawab pananya ieu di handap! 1........ jelas B...................... kalangkang sajorélat. 5..................................... Kamus Alit aral subaha. Conto: Janté Arkidam kénging Ajip Rosidi • Sajak lirik: sajak anu eusina ngébréhkeun rasa panyajakna............... 3... 2.. 6...... jiwa jeung éksprési pangarang................... Naon amanat anu nyangkaruk dina judul sajak Tangara Samoja?......... Naon harti kontotatif tina kumelendang anjang-anjangan?.......................... PEMBELAJARAN 1............ hirup ringkang.. Unsur-unsur dina jero sajak diantarana: • téma : pikiran poko pangarang dina éta sajak • nada : sikep pangarang kana éta karyana • rasa : sikep urang nu maca karya • amanat : maksud anu rék ditepikeun ku pangarang • ma’na konotasi jeung dénotasi: harti sabenerna jeung teu sabenerna 4.....

Gaya basa dina basa indonésia mah disebut gaya bahasa atawa majas téa. Basa Inggrisna mah style. Contona: Cing maju ka hareup! e. Contona: Iraha atuh badé linggih ka saung butut téh! Latihan Jieun kalimah ngagunakeun gaya basa ieu di handap! 1. d. rakitan basa anu dipaké ku panyatur sangkan ngahudang pangaruh (éfék) anu leleb karasana ka pamiarsa. Gaya basa ngasor : gaya basa anu dipaké pikeun ngahandapkeun manéh miboga maksud ngahormat jalma anu diajak nyarita. Oto Iskandardinata nelah Si Jalak Harupat. Jenis-jenis Gaya Basa Gaya basa téh loba pisan lamun ku urang diguar mah. 2. rasa jst.. 4. lafal. S.KAMAHÉRAN BASA 1. éksprési : patalina paroman jeung réngkak polah C. Béntang lapang …………………………………………………………………………………. Gaya basa lalandian : gaya basa nu ngébréhkeun hiji hal ngaliwatn babandingan ku cara méré panglandi. b. urang pedar ogé perkawis gaya basa. Kageurihan hinis …………………………………………………………………………………. lenyepan : saacan maca sajak teuleuman heula eusi nadana. wirahma : anca-gancangna dina maca sajak. Conto: Angin ngagupayan kuring bangun nu ngajak ulin. béntés henteuna dina ngucapkeun kecap.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 • sajak. Gaya basa mijalma : gaya basa anu nuduhkeun barang paéh saolah-olah ngalakukeun pagawéan jalma hirup. Bulan maturan kuring …………………………………………………………………………………. Wangenan Gaya Basa Pikeun ngalengkepan pangajaran sajak. Gaya basa rarahulan : gaya basa anu nuduhkeun hiji hal sacara kaleuleuwihi Contona: Manéhna ceurik getih basa ngadéngé indungna maot. Turun ka handap Cucu Ratna Sundayani. Gaya basa kadalon : gaya basa nu ngagunakeun kecap-kecap pikeun ngébréhkeun maksud nu leuwih ti mistina.. Conto: R. vokal : patalina jeung sora. nada jeung rasa : patalina jeung sikep urang kana maca sajak. 3. Gaya basa nya éta. • • • karyana dina • maca sajak.. c. (Yayat Sudaryat: kamus Istilah élmuning Basa) 2.S 35 . Di handap baris diguar sababaraha gaya basa di antarana: a.

ragrag 4. uleman é. wangun pakeman é. Tapi. a. ambek 5.. Harti nganjang dina éta sempalan sajak nya éta… a. a. hidep meunang nuluykeun kana modul 7. majas c. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. Pupuh jeung sajak kagolongkon kana karya sastra . gumbira é. a. mekar é. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. a. babarengan b. intonasi sora. D. c. Unsur penting dina maca sajak nya éta? sora d. 5.. muguran d. Kecap ligar ngandung harti .Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 …………………………………………………………………………………. efoni.S 36 . 2.ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. hidep kudu ngulang deui. PANUTUP Sanggeus migawé modul 6 kalayan hadé.. sakola E. aliterasi. mun modul 6 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. Nada dina judul sajak “tangara samoja” nya éta…. Tanah satapak peucang …………………………………………………………………………………. lucu c. wangun ugeran d.. b. ulin d. balik c. S. Kungsi malati ligar dina dua mangsa. wangun puisi b. Kapan tembrés nganjang mah kudu mulang. saé b. wangun sastra buhun 3.. éndah c. keuheul b.. patokan margaluyu é. sedih d..

S. Cucu Ratna Sundayani. c.Pituduh pikeun murid a. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. Indikatorna nya éta ngawincik (ngawilah-wilah) kalimah basa Indonesia dina artikel. 2. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. Pituduh ngagunakeun modul 1. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép.S 37 . h. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. surat jeung biografi. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. jeung kahayang dina wangun narjamahkeun ngagunakeun aksara Sunda.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 7: NARJAMAHKEUN A. ngébréhkeun kalimah-kalimah basa Indonesia kana basa Sunda bari maliré kana pesen katut basana. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. ngalatih masangkeun (ngajodokeun) kecap-kecap basa Indonesia kana basa Sunda. rarasaan. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. II. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. Méré penilaian. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. jeung narjamahkeun kalimahkalimah basa Indonesia kana basa Sunda dina salah sahiji artikel bari maliré kana pesen katut basana. Kompeténsi dasarna nya éta narjamahkeun kana basa Sunda. BUBUKA Deskripsi I. b.Peran Guru a. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. f. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. hidep migawé modul dina buku tulis. g. Standar kompetensina nya éta mampuh nulis pikeun ngébréhkeun eusi pikiran. c. e. b. Modul narjamahkeun nya éta modul nu katujuh dina diajar basa Sunda tingkat SMA. d.

Merajuk 3. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa narjamahkeun kalimah dina téks basa Indonesia kana basa Sunda. mangka ti mimiti tahun 1999 UNÉSCO netepkeun tanggal 21 Pebruari minangka poé basa Indung Internasional. tina salah sahiji artikel bari maliré kana pesen katut basana. bahasa Sunda menduduki posisi ke-33 di dunia. sedangkan bahasa Cirebon di atas posisi 100 dari 330 bahasa daerah di dunia. B. Untuk menjaga agar bahasa Ibu di seluruh dunia tidak musnah. (Dicutat tina harian umum Pikiran Rakyat.S 38 . Pikeun ngariksa sangkan basa Indung di sakuliah dunya henteu musna. Cék Kamampuh 1) Hal naon anu mimiti bakal dilakonan ku hidep lamun dipénta pikeun narjamahkeun téks basa Indonésia ka basa Sunda? 2) Sanggup teu lamun hidep dipénta narjamahkeun téks basa Sunda ka basa Indonésia? 3) Aya hiji hal anu teu meunang pisan dilakonan ku urang lamun rék narjamahkeun téks. aya opat pasipatan anu teu meunang aya dina diri urang Sunda nya éta: 1.Hidayat Suryalaga. Kukulutus Cucu Ratna Sundayani.edisi22 Februari 2008) Tarjamahan Sundana Kiwari.Wahana Raksa Sunda 2003) Tarjamahan Sundana Numutkeun Sesepuh urang Sunda.. Mudah tersinggung 2.. • Pék baca sing nepikeun ka paham kana cara-cara narjamahkeunana! a. PEMBELAJARAN Nulis Tarjamahan • Di handap aya tilu cutatan jeung salah sahiji artikel anu ditulis ngagunakeun dua basa. IV. Menggerutu (Dicutat tina buku kasundaan Rawayanjati. b. Humandeuar 4. Nyaéta . Berkeluh kesah 4. nya éta basa Indonesia jeung basa Sunda. Pundungan 3. Cutatan kadua Menurut para leluhur Sunda ada empat karakter yang tidak boleh ada dalam diri orang sunda yaitu: 1. S. Babarian 2.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 III. sedengkeun basa Cirebon aya dina urutan leuwih ti 100 tina 330 basa daérah di sakuliah dunya. Cutatan kahiji Pada saat ini. maka sejak tahun 1999 UNESCO menetapkan tanggal 21 Februari sebagai hari bahasa Ibu Internasional. basa Sunda aya dina urutan ka-33.

serta Serikat Pekerja di ruang tengah Balai Kota Bandung. Kamandang Dada disebutkeun dina acara rapat antara Pemkot Bandung. Artikel Sekilas Bandung Pengelola Grand Aquilla akan Ditindak Walikota Bandung Dada Rosada akan menindak tegas pengelola Hotel Grand Aquilla terkait masalah kelalaian pembayaran upah dan persoalan ketenagakerjaan.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 c. Inilah peringatan peneliti dari Children’s Hospital and Regional Medical Center. bocah yang rajin menonton televisi. ketegasan Walikota dilakukan untuk mempercepat penyelesaian masalah. S. (Dicutat tina Koran Pikiran Rakyat Sabtu 5 Juni 2010) Tarjamahan Sundana Artikel Saulas Ngeunaan Bandung Anu ngokolakeun Hotél Grand Aquilla Bakal Ditindak Walikota Bandung Dada Rosada méré kategasan ka anu ngokolakeun Hotél Grand Aquilla ku ayana pasualan kataledoran mayar gajih pagawé jeung pasualan ketenagakerjaan. nya éta rada pohoan. alusna entong diogo ku cara terus-terusan sina lalajo televisi . d. Jumaah 4 Juni 2010. sebaiknya jangan dimanjakan dengan tontonan televisi. Kitu nurutkeun panalungtik ti Children’s Hospital and Regional Medical Center. sarta Serikat Pekerja di rohangan tengah Balai Kota Bandung. Anjeunna negeskeun dina pasualan anu teu bérés-bérés ti taun 2008 ieu baris dibenerkeun sacara kadinasan luyu jeung kalungguhan anjeunna nya éta salaku Kepala Daérah. Sopandi mengatakan. Sopandi nyebutkeun Walikota bisa nyabut ijin operasional hotél lamun nepi ka poé Kemis 10 Juni 2010 Manajemen hotél henteu méréskeun kawajibanana. Dikatakan Management hotel harus segera membayar upah pegawai sesuai dengan ketentuannya dan mempekerjakan kembali 137 pengurus serikat pekerja beserta anggotanya yang diberhentikan sepihak pada Oktober 2008. Cutatan katilu Balita. Ketua Serikat Pekerja Mandiri Hotel Grand Aquilla Bandung (SPM HGAB).S 39 . Jumat 4 Juni 2010. Pernyataan Dada dikatakan dalam pertemuan antara Pemkot Bandung. pihak yang mewakili Hotel Grand Aquilla. Manajemen hotél kudu buru-buru mayar gajih pagawé luyu jeung katangtuanana sarta ngagawékeun deui 137 Cucu Ratna Sundayani.157-158) Tarjamahan Sundana Balita. Riset terbaru membuktikan. Kepala Dinas Tenaga Kerja Kota Bandung Hibarani Andam Dewi mengatakan. juga batita (bawah tiga tahun). Pupuhu Serikat Pekerja Mandiri Hotél Grand Aquilla Bandung (SPM HGAB). (Dicutat tina Pamager Basa hal. Tina panalungtikan panganyarna kabuktian. cenderung mengalami gangguan daya ingat. bisa mangaruhan kana gawé uteukna. pihak anu ngawakilan Hotél Grand Aquilla. Walikota bisa mencabut izin operasional hotel jika hingga Kamis 10 Juni 2010 Management hotel belum menunaikan kewajibannya. Ia menegaskan akan menggunakan kewenangannya sebagai Kepala Daerah untuk menyelesaikan permasalahan yang tidak kunjung selesai sejak tahun 2008 itu. budak nu mindeng moncongok televisi. ogé budak Batita (kurang tilu taun).

.................... nya éta basa Sunda jeung basa Indonesia....... jeung Batita teu meunang terus-terusan 7.. Naon masalahna di Hotél téh?. hal-hal anu kudu diperhatikeun nya éta: 1.................................................. nya kitu deui sabalikna........S 40 .... Aya sabaraha jumlah basa dunya?.......................Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 pengurus serikat pekerja sarta anggotana anu geus dieureunkeun ku pihak hotél bulan Oktober 2008. Upama urang rék nyundakeun artikel............. Kumaha jalan kaluarna supaya Hotél Grand Aquilla gancang bérés tina pasualan nu karandapan?.... Basa Sunda aya dina sabaraha?.... lantaran henteu kabéh basa atawa kecap dina basa Indonésia bisa langsung disundakeun....... jeung kecap aslina............................ Dina narjamahkeun kudu tetep ngindung kana basa...... Hartikeun sakalimah-sakalimah........... 10........................... kategasan Walikota ménta dilakukeun pikeun ngaréngsékeun pasualan sagancangna........ Pasipatan naon anu kudu Sunda?...... 3.. Grand Aquilla 9.......................................................... Munasabah upama loba kecap-kecap basa Indonésia nu asup kana basa Sunda.. 2........... Baca saalinéa-alinéa.............. Baca heula éta artikel sakabéhna........................ S............ KAMAHÉRAN BASA Narjamahkeun kana Basa Sunda Umumna urang Sunda téh ngagunakeun dua basa (dwibahasawan) dina hirup kumbuh sapopoéna...... 5.................................... 6.................... jawab pananya ieu di handap! 1................... sabab basa Sunda jeung basa Indonésia téh béda ......................... Kumaha carana basa musna?.......... daérah di urutan dunya ku sakuliah ka henteu urang Batita lalajo 2........ Pikeun maham eusi tarjamahan....... ngabéréskeun pasualan Hotél Grand C... Cucu Ratna Sundayani.. Nyundakeun atawa narjamahkeun artikel henteu kudu ditarjamahkeun sakecapsakecap........... Hasil risét ti rumah sakit mana nu nyebutkeun yén budak Balita jeung budak Batita teu meunang moncongok di televisi?................. Naon ari Balita jeung téh?.......... 8............. Pupuhu Dinas Tenaga Kerja Kota Bandung Hibarani Andam Dewi nyebutkeun........................ kalimah........... Indung di sakuliah dijauhkeun 4.................................................. Naon sababna Balita televisi?............................................................. Saha waé anu milu Aquilla?................. 3...................

10. 9. pigawé laporanana dina buku tugas! Istana Bogor Terbuka untuk Umum Memperingati hari jadi ke – 528 Bogor. e. hidep meunang nuluykeun kana modul 8. Merajuk b. g. warga yang berminat ke Istana Bogor hanya perlu mendaftar di panitia Istana Bogor Open di jalan Kapten Muslihat Nomor 12. 2. ÉVALUASI Baca wacana ieu di handap. f. Cucu Ratna Sundayani.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 4. Kota Bogor. PANUTUP Sanggeus migawé modul 7 kalayan hadé. Dicutat Pasipatan c. mulai Senin ( 7/6 ). Pada kesempatan peringatan hari jadi Bogor.( RTS ). Mudah Tersinggung a.S 41 .Juanda. Anu ngokolakeun Pasualan Negeskeun Pundungan Kukulutus Babarian Humandeuar Permasalahan i. masuk Istana Bogor harus ada izin dari Sekretariat Negara di Jakarta. 14-17 Juni dan 21-23 Juni. Istana Bogor di jalan Ir. 6. S. 5. Tapi. Bogor Tengah. D. 8.Selasa. tuluy tarjamahkeun kana basa Sunda. 4. 7. 3. Latihan Jodokeun ieu kecap-kecap di handap kana kecap-kecap nu aya di beulah katuhueunana! 1. Menegaskan j. mun modul 7 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. 8 Juni 2010. Kakara narjamahkeun kecap-kecapna. Kompas. h. Panalungtik Berkeluh Kesah Menggerutu Dicuplik Karakter Peneliti Pengelola d. “Hari biasa.” Kata Kepala Dinas Kebudayaan dan Pariwisata Kota Bogor Artiana Yanar Anggraeni di Bogor. E. dibuka untuk umum selama tujuh hari kerja. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. hidep kudu ngulang deui.

Kompeténsi dasarna nya éta Cucu Ratna Sundayani.S 42 .Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan PANGAJARAN 8: NGAGUNAKEUN AKSARA SUNDA A. ngagunakeun aksara Sunda. jeung kahayang dina wangun narjamahkeun. S. BUBUKA Deskripsi I. Standar kompetensina nya éta mampuh nulis pikeun ngébréhkeun eusi pikiran. rarasaan. Modul ngagunakeun aksara Sunda nya éta modul nu pangpandeurina dina diajar basa Sunda kelas X semester kahiji tingkat SMA. sarta nulis surat jeung biografi.

Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. hidep migawé modul dina buku tulis. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. S. nulis ngagunakeun aksara Sunda. II. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. h. c.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 ngagunakeun Aksara Sunda. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maham kana ngagunakeun aksara. Méré penilaian.S . d. b.Pituduh pikeun murid a. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. c. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. Cék Kamampuh 1) Hidep apal henteu kana aksara Sunda Kaganga? 2) Coba tuliskeun ngaran hidep sorangan maké aksara Kaganga? (keur nu geus apal) 3) Aya sabaraha hiji sakanyaho hidep ngeunaan aksara Sunda téh? PEMBELAJARAN Pedaran Aksara Sunda Kaganga • Aksara Sora ‘Vokal Mandiri’ jumlahna aya 7 nya éta: A I U É E EU O Contona: • a I U{ E } O aa = aa Oa = oa aI = ai I} = ieu 43 Aksara Ngalagena ‘Konsonan’ jumlahna aya 25 nya éta: Cucu Ratna Sundayani. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. jeung nyalin téks ngagunakeun aksara Sunda. ogé prakték nulis ngagunakeun aksara Sunda. Indikatorna nya éta maham ngagunakeun aksara Sunda (aksara Kaganga). Pituduh ngagunakeun modul 1. f. b. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. g. 2. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. III. e. IV.Peran Guru a. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru.

8. ………………. 9.. kamari = ………………. ……………….. fungsina ngarobah sora /a/ jadi /e/. 5. Conto: k= ka jadi ke= ke = ……………….e = pamepet. Conto k= ka jadi ki= ki = : Latihan 1 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! h d p g f 1. S. teri = ………………..fungsina ngarobah sora /a/ jadi /i/. ………………. nya éta: a. Latihan 2 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. 7.. Vokalisasi nu ditulis di luhur lambang aksara ngalagena jumlahna aya 5 (lima).i panghulu. . . ………………. ………………. b. 3. 6.. 4..... HA DA n t j b q NA TA c s y G v 6. babari = ……………….Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 • Vokalisasi ‘Penanda Bunyi’ 1.. CA SA r w J x nini tadi mimiti harita tarasi RA WA PA JA YA NYA k l M m z KA LA MA GA FA bibi basi BA QA NGA VA KHA XA = = = = = SYA ZA = ………………. pamali = ………………. 2. sepi Cucu Ratna Sundayani. = ………………. 10..S 44 ..

. 7.Q = panglayar.. 5.S 45 . Conto k k]= keu : = ka jadi Latihan 3 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. meri = ………………. ……………….] = paneuleung. deupa = ………………. ngabedega = ……………. 5. = ………………. = ………………. kasar = Cucu Ratna Sundayani.. beuli = ………………. darma ……………….. 9. tepi = ………………. c. 7. demi = ………………... 2. ………………. ceuceu = ………………. S... 4.. 10. 3. = ………………. ceuli = beusi = geura = deuleu = ……………….. neda = ……………….. 3. 6. 10. ………………. seuneu = ………………... fungsina nambah konsonan / +r/ dina tungtung aksara ngalagena. beuti = ……………….. 8. weureu = d. .Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2.... fungsina ngarobah sora /a/ jadi /eu/. Conto: k= ka jadi kQ= kar Latihan 4 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. ………………. 6. 4.... 9.. pepeta depa = ………………. peti 8.

= ……………….. 8. 7.. 9. 3. 10. 8. 6. Vokalisasi nu ditulis di luhur lambang aksara ngalagena jumlahna aya 3 (tilu). ………………. S.. sarta = ……………….. 9. ………………. sawang tarang = garang = gedang = terang = = 2. 4.. ………………... 5. 4.. carang = ………………. parna= ………………. ………………. fungsina ngarobah sora /a/ = ku jadi /u/. . Conto: k = ka jadi kN= kang Latihan 5 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1... karma ………………. nya éta: a.. 2. = panyuku. 5. ………………. fungsina nambah konsonan / +ng/ dina tungtung aksara ngalagena. jajar lebar lapar = = = sebar = e. barang = ……………….N = panyecek..u b.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2. dalang = ………………. damang = ……………….S 46 k= ka jadi kN= kang . ………………. 3. harta = ……………….. 10. . Conto: Conto: k = ka jadi ku Latihan 6 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! Cucu Ratna Sundayani. 7. ………………. ………………... karang = ……………….

……………….R kR = kra = panyakra. Conto: k = ka jadi Latihan 7 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. suku = = = = = ……………….. 5.. kuku 4. ……………….. dulur = ……………….. = ……………….. Cucu Ratna Sundayani. fungsina nambah konsonan /+la/ dina tungtung aksara ngalagena. ………………. cakra = krama = citra = ………………. 4. 5. ………………. = ………………. ……………….S 47 . cukur 10. S. 3. bulu 2. ……………….. batur 7. 2.. ……………….. b. ………………. ………………. = Latihan 8 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! . sakur 9.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 1. 4. fungsina nambah konsonan / +ra/ dina tungtung aksara ngalagena.. 2.. ………………. . hulu 3. cipleu klasifikasi klarifikasi ngajleng racleng = = = = = ………………. ruku 5. catur 8. ………………. prabu = drama = c. = ………………. Conto: k ka jadi kL kla = 1. = ………………. ………………. 6.L = panyiku. 3..

4.S k= ka jadi kH = kah 48 . [.. ………………. nya éta: a. 3. Conto: k ka jadi ko = ko = Latihan 10 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. 5.. 2. Conto: Cucu Ratna Sundayani.o = panolong.fungsina ngarobah sora /a/ jadi k = ka jadi [k = ké Latihan 9 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. 5. ……………….. S. 3.. ……………….. ………………. 2. fungsina ngarobah sora /a/ jadi /o/.. c.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 3. ………………. saré méré hésé réhé kéré = = = = = ……………….. Conto: = panéléng. ………………. ………………. .. /é/. 4.H = pangwisad.. ………………. Vokalisasi nu ditulis sajajar jeung aksara dasar ngalagena jumlahna aya 5 (lima). fungsina nambah konsonan / +h/ dina tungtung aksara ngalagena. . lolong korong omong pamong bolong = = = = = ………………. b.

2. madya gebyar setya widya sanghyang = = = = = ………………. Conto: kya k = ka jadi kY = Latihan 12 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. léngkah rongkah bungah mapah cenah pageuh baseuh nyeupah = = = = = = = = = ……………….. ………………. .S .. Conto: k = ka jadi k. fungsina ngaleungitkeun sora dina aksara ngalagena. fungsina nambah sora /+ya/ dina aksara ngalagena . ………………. 3. d... = pamaéh. ………………. e. 4. ………………. 8. ……………….. 2. 9. ………………. sémah ………………. . ……………….Y = pamingkal. ………………. 4. f.. =k Latihan 13 Conto: k= ka jadi kN= kang 49 Cucu Ratna Sundayani. ………………. S. 6. 10..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Latihan 11 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. 3. polah = 7. ………………. ………………. ………………... 5. 5.

....... ……………….... 4... {N ... 2 Angka (aya 10): • • • Latihan 14 Tuliskeun ieu angka di handap maké aksara Sunda! 1.... ........Q = panglayar aQ ar . = ... lamak 3.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1.. jsb. ....... = . 10...... =. rungkad 4........... 3 4 6 7 8 .. 27 2.......... ………………. jsb... {Q : b....................H 5= pangwisad: aH9ah 0{H 1234567890 1 c..N = panyecek: aN ang . Vokalisasi nu bisa ditulis bari dibarengkeun (dikombinasikeun) jeung aksara sora jumlahna aya 3 (tilu).. ér ..300 115. neleg 5..... ………………. 1..000 =..S ............ éng .... samak 2. berkat = = = = = ………………. S........ UrN k ciko[l 50 Cucu Ratna Sundayani. 4. 250 3......... Latihan 15 Salin kana Aksara Latén! lmun. 5.. ………………...500 =. nya éta: a.

S. jalan ka Batawi ngemplong. khQ lmun. ngadu pipi jeung nu ompong ……………………………………………………………………………….S 51 . ngantos Kangjeng Dalem ………………………………………………………………………………. [h[s tum.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 moal. ………………………………………………………………………………. lempa-lempi lempong ………………………………………………………………………………. ruket jeung kompeni ………………………………………………………………………………. nu jadi wadana ………………………………………………………………………………. gung goongna ramé ………………………………………………………………………………. tukang olo-olo ………………………………………………………………………………. C. katon kagoréngan ………………………………………………………………………………. [h[s brNdhQ Latihan 16 Salin kana Aksara Kaganga! Kawih murangkalih Ayang-Ayang Gung Ayang-ayang gung ………………………………………………………………………………. loba anu giruk ……………………………………………………………………………….pk. UrN bog g[w moal. niat jadi pangkat ………………………………………………………………………………. PANUTUP Cucu Ratna Sundayani. ménak Ki Wastanu ………………………………………………………………………………. naha manéh kitu ……………………………………………………………………………….

hidep bisa konsultasi ka guru pangajar ngeunaan hasil penilaian. S.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Modul 8 nyaéta modul pangpandeurina dina pangajaran basa Sunda kelas X semester kahiji.S 52 . Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. Sanggeus hidep bisa migawé modul ieu kalawan hadé jeung sampurna.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful