Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

PANGAJARAN 1: NGAREGEPKEUN BIANTARA
A.

BUBUKA
Deskripsi

I.

Modul ngaregepkeun biantara nya éta modul nu pangmimitina dina diajar basa Sunda tingkat SMA. Standar kompetensina nya éta mampuh ngaregepkeun, maham, jeung méré tanggapan kana rupa-rupa wacana lisan nu mangrupa biantara jeung siaran radio/televisi. Kompeténsi dasarna nya éta ngaregepkeun eusi biantara. Indikatorna nya éta ngaregepkeun biantara kalayan sumanget, nyatetkeun kekecapan nu digunakeun dina biantara, nyaritakeun deui eusi biantara ku basa sorangan, méré kamandang kana basa Sunda nu dipaké dina biantara, jeung nyieun eusi biantara sorangan.

II.

Pituduh ngagunakeun modul
1)Pituduh pikeun murid a. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul, hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru, hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. b. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul, hidep migawé modul dina buku tulis. c. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti, bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. 2)Peran Guru a. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. b. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. c. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. d. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. e. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. f. Méré penilaian. g. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. h. Nyatetkeun kamajuan diajar murid.

III.

Tujuan Ahir
Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maham kana eusi biantara bari tuluy nyieun téks biantara sorangan, ogé maham kana babasan jeung paribasa nu digunakeun dina naskah biantara.

IV.

Cék Kamampuh
1) Lamun hidep dipenta sangkan ngenalkeun diri ka guru di hareupeun kelas, bakal kumaha pok-pokanana? 2) Lamun hidep manggil guru nu rék ngajar, kumaha nyaritana? 3) Lamun hidep dipenta nyiapkeun babaturan di kelas ngagunakeun basa Sunda, bakal kumaha pok-pokanana?

Cucu Ratna Sundayani, S.S 1

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

B. PEMBELAJARAN
I. Ngaregepkeun Biantara • Ieu di handap aya naskah biantara nu kungsi dipaké waktu Pasanggiri Biantara Basa Sunda sa-Kota Bandung. • Pék baca tur tengetan ku hidep eusina!

Nonoman Sunda Kiwari
Assalamu’alaikum Wr. Wb. Bapa miwah Ibu girang pangajén anu ku sim kuring dipihormat, Hadirin anu sami linggih di ieu patempatan anu ku sim kuring dipihormat, katut réréncangan nu sami janten patandang anu ku sim kuring dipikanyaah tur dipikacinta. Sateuacanna sim kuring ngaguar ngeunaan téma nu parantos ditangtoskeun, hayu urang sasarengan sanggakeun puji sinareng sukur ka Gusti Nu Maha Agung anu parantos masihan kaséhatan réhna dina dinten ieu urang tiasa kempel riung mungpulung paamprok jonghok di ieu patempatan dina kaayaan séhat wal afiat. Solawat miwah salam mugia tetep dilimpah curahkeun ka jungjunan urang sadaya Nabi Muhammad SAW. Hadirin hormateun sim kuring ...... Urang sadaya panginten parantos uninga, réhna murangkalih jaman kiwari téh seueur pisan anu kakeunaan ku “virus budaya deungeun”. Naha pangna bet tiasa kitu? Manawi aya nu terang teu? Kieu waleranana téh. Murangkalih jaman kiwari mah apalna téh ka Grup Band sapertos Ungu, Déwa, D’Masiv, Nidji, Peterpan, jeung sajabana. Ari ka Juru Kawih atanapi pangarang lagu sapertos Nining Méida, Euis Komariah, Nénéng Fitri, Atang Warsita, Mang Koko, Nano S., Bény Corda, Kostaman Jaya jeung nu séjénna mah moal arapaleun. Dimana aya nu apal ogé panginten tiasa kaétang ku panangan. Teras kasenian Sunda sapertos Jaipongan, Longsér, Degung, Calung, Réog, Wayang Golék téh, tos kahilapkeun ku murangkalih jaman kiwari. Padahal éta kasenian téh dipilari ku bangsa deungeun mah. Contona baé kasenian Angklung nu tos diaku ku bangsa Malaysia. Upami ditingal tina raksukanana, conto anu gampil urang tingal wé tina anggoan murangkalih jaman kiwari, nu kakirangan bahan, pajar cenah gaya siga di India yén nu ngaranna udel kedah katingal ku nu sanés. Kitu ogé sareng lancingan nu disebat gaya “rock n’roll” atanapi “lancingan pensil”. Kacida pisan sampéan saageung tangkal kalapa kedah dilebetkeun kana lancingan saageung paralon 2 in. Hadirin hormateun sim kuring ....... Basa Sunda ogé kedah janten émutan urang sadaya, réhna kiwari aya nu disebat “hari berbahasa ibu”. Di sababaraha sakola tos diwajibkeun nyarios nganggo basa Sunda unggal dinten Rebo. Tapi angger kénéh waé teu digugu. Pajar téh géngsi, jeung teu “gaul”. Sim kuring ngaraos prihatin, asa karunya ningal kasénian, budaya, sareng basa urang ayeuna siga nu henteu diaku deui ku nonomanana. Haget urang téh diajar kana budaya deungeun. Badé iraha atuh mekarkeun budaya sorangan? Hadirin hormateun sim kuring ....... Ku kaayaan urang ayeuna, ku kanyataan kahirupan urang ayeuna, hayu urang bebenah diri urang ku cara mekarkeun basa, budaya jeung kasenian urang di lingkungan kulawarga, masarakat, sakola atanapi lingkungan pamaréntah. Sakola urut Walanda, ayana di kota Banda, lamun ngaku urang Sunda, Cucu Ratna Sundayani, S.S 2

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

kudu nyaho budayana. Panginten mung sakitu anu tiasa kapihatur, hapunten kana samudaya kalepatan. Akhirul kalam billahi taufi wal hidayah. Wassalamu’alaikum Wr.Wb.

Pikeun maham eusi biantara, jawab pananya ieu di handap!
1. Dina acara naon éta biantara téh ditepikeunana?.................................................................... 2. Naon pangna barudak jaman ayeuna teu daék nyarita ku basa Sunda?.................................. 3. Kasenian naon anu geus diaku ku bangsa deungeun?............................................................. 4. Kudu kumaha cenah urang Sunda ayeuna téh?....................................................................... 5. Naon anu dimaksud “hari berbahasa ibu” dina biantara di luhur?.......................................... 6. Naha nonoman ayeuna teu ngarasa reueus kana budayana sorangan?................................... 7. Naon téma biantara di luhur?.................................................................................................. 8. Tarékah naon anu kudu dilaksanakeun ku nonoman Sunda pikeun mekarkeun budaya sorangan?................................................................................................................................

Kamus Alit
deungeun, batur;asing girang pangajén, juri hadirin, jalma-jalma nu aya dina riungan haget, ujug-ujug daék atawa sanggup kiwari, ayeuna mekar, 1) beukah (tina kuncup jadi muka, kembang);2) ngarekahan, ngalegaan ngaguar, nyaritakeun nonoman, nu aranom paamprok jonghok, papanggih teu dihaja reueus, 1) agul;2) boga rasa bagja unggal, saban II. Pedaran Biantara Biantara nya éta nyarita dihareupeun balaréa kalawan aya maksud nu tangtu. Bagéan-bagéan tina biantara nya éta: 1. Bubuka, nu dimimitian ku salam bubuka. Contona: Assalamu’alaikum Wr. Wb. Bapa miwah Ibu girang pangajén anu ku sim kuring dipihormat, Hadirin anu sami linggih di ieu patempatan anu ku sim kuring dipihormat, katut réréncangan nu sami janten patandang anu ku sim kuring dipikanyaah tur dipikacinta. 2. Eusi biantara. Cucu Ratna Sundayani, S.S 3

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

Contona: Hadirin hormateun sim kuring ...... Urang sadaya panginten parantos uninga, réhna murangkalih jaman kiwari téh seueur pisan anu kakeunaan ku “virus budaya deungeun”. Naha pangna bet tiasa kitu?............jste. 3. Panutup, nu dina tungtungna aya salam panutup. Contona: Panginten mung sakitu anu tiasa kapihatur, hapunten kana samudaya kalepatan. Akhirul kalam billahi taufi wal hidayah. Wassalamu’alaikum Wr.Wb.

C. KAMAHÉRAN BASA
Maham kana Babasan jeung Paribasa I. Babasan
Tengetan conto kalimah di handap ieu ! 1. “Ka budak nu panjang leungeun mah, moal aya nu resepeun” 2. “Éta mah Si Ibro, dasar budak atah adol, teu kira-kira hitut hareupeun sémah!” 3. “Si Dudung mah teu dipikaresep ku batur téh, pantes wé da budakna haseum budi.” Dina kalimah di luhur aya ungkara panjang leungeun, atah adol, jeung haseum budi. Ieu téh kaasup kana babasan. Ari anu dimaksud babasan téh nya éta ucapan matok anu geus puguh éntép seureuhna nu dipaké dina harti injeuman, jadi lain harti sabenerna. Dina ungkara panjang leungeun ngabogaan harti injeuman sok pulangpaling atawa ceceremed, lain hartina ‘leungeunna anu panjang’. Atah adol ngabogaan harti injeuman kurang ajar atawa teu sopan. Kitu ogé dina ungkara haseum budi ngabogaan harti injeuman leuwih loba baeud batan seuri, sabalikna tina amis budi.

Latihan 1 Pék téang ku hidep harti tina babasan ieu di handap, tuluy jieun kalimahna!
1. Atah anjang Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 2. Ajak Jawa Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 3. Akal koja Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 4. Bodo katotoloyoh Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 5. Bodo aléwoh Cucu Ratna Sundayani, S.S 4

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 6. Buntut kasiran Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 7. Ceuli lentaheun Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 8. Hampang birit Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 9. Laér gado Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 10. Salieuk béh Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………...

II. Paribasa
“Si Onéng mah, bet kawas anjing ngagogogan kalong, bogoh ka Dudé Hérlino béntang pilem téa.” Dina ungkara kalimah di luhur aya ungkara anjing ngagogogan kalong. Éta ungkara téh kaasup kana paribasa,anu hartina mikahayang nu pamohalan. Teu béda jeung babasan, paribasa ogé teu bisa dirobah ungkara jeung kekecapanana, bédana téh, ari paribasa mah mangrupa kalimah.

Latihan 2 Larapkeun paribasa nu aya di beulah katuhu, kana kalimah ieu di handap!

Cucu Ratna Sundayani, S.S 5

8.. puguh mani asa ……. anu teu kudu dicaritakeun ka batur. kate mpuhan buntut maung f. pacik rak ngalawan merak b. Karunya ka Mang Oman téh. nyaho manéhna mah jéger. ari salakina mah ngan ukur …. ulah getas harupateun. keur mah gajih gedé katambah loba nu méré ibaratna …… a. padahal ari nu nyieun dosana mah batur sapagawéanana. ari kana gawé mah angger sagala embung. asa ditonjok congcot e. antukna mah ……… keuna ka dirina sorangan. ti baréto hayang boga laptop.” 6. biwir nyiru rombéngeun d. kalah dibéja-béja. “Ari manéh. Mang Oyib mah. 2. ari pék meunang hadiah. 4.. 5. leuheung mun bener. 9. gedé tinimbangan. S. hanta ng-hantung hantigong hantriweli j. Ngeunah ari jadi pejabat. Mani kacida atohna Jang Soma téh. lodo ng kosong ngelentrung c. Nu boga pagawéan mah pamajikanana. tami ang meulit ka bitis h. Jadi pamingpin mah kudu ……. sarua jeung …….” 7. “Tong wawanianan ngalawan Si Junéd...Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 1. ceuk kolot mah …… 10. Ari maksudna mah rék nyilakakeun batur.. 3. naha atuh bet ……. Keuna ku paribasa ……. Néng Dési mah kalahkah gaya wé diheulakeun. hulu gundul dihihidan Cucu Ratna Sundayani. nyali ndung ka gelung i. jadi …….S 6 . loba teuing omong. leule us jeujeur liat tali g.

.. calung c. Linggih lemesna tina kecap . pidato 2)Hadirin anu sami linggih .... hapunten kana samudaya kalepatan.. salam bubuka d. Darso é. salasa c. salam panutup c. pupuh c.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 D.... minggu é.. a... wawacan b.... nya éta . Mang Koko 8)Kalimah Assalamu’alaikum Wr. Kalimah di luhur téh mangrupa ... sasagon é.... sisindiran d. paparikan é.... indit 3)Panginten mung sakitu anu tiasa kapihatur.. eusi biantara b. c.. Kostaman Jaya b. kacindekan é. béwara d. béwara 5)Ninggang dina poé naon ari “hari berbahasa ibu” téh? a. dina biantara di luhur kaasup kana? a. ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1)Biantara téh sasaruanana jeung .. araya d..... longsér 7)Saha ari seniman sunda nu ngajieun lagu Karatagan Pahlawan téh? a. S.. datang b.S 7 .Wb. senén d. salam panutup c. kemis 6)Kasenian urang Sunda nu geus diaku ku urang Malaysia. a.. bubuka é.. panutup biantara 4)Sakola urut Walanda Ayana di kota Banda Lamun ngaku urang Sunda Kudu nyaho budayana Wacana di luhur kaasup kana wangun . a.... pengumuman c.. a.. Atang Warsita d. rebo b.. salam bubuka d.. mios é. wayang b... Nano S. panutup biantara Cucu Ratna Sundayani... eusi biantara b. wawaran b. diuk c.. angklung d. a. wawaran é.

Tapi. Nano S. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. hidep meunang nuluykeun kana modul 2. Beny Corda c. b. S.S 8 . PANUTUP Sanggeus migawé modul 1 kalayan hadé. hidep kudu ngulang deui. patandang b. Mang Koko 10) Kecap naon anu sami hartina jeung lomba? a.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 9)Saha ari seniman nu ngajieun lagu Bubuy Bulan téh? a. pasanggiri Tugas Terstruktur (TT): Jieun koméntar ngeunaan basa Sunda nu dipaké dina biantara di luhur! Kegiatan Mandiri Tidak Terstruktur (KMTT): Jieun hiji naskah biantara basa Sunda témana bébas! E. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. pangarang d. Ismail Marzuki é. siswa é. mun modul 1 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. Kostaman Jaya d. penulis c.

Peran Guru a. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. Modul nepikeun biantara nya éta modul nu kadua dina diajar basa Sunda tingkat SMA. Indikatorna nya éta nangtukeun bagéan-bagéan biantara dumasar kana sistematika biantara. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. g. lentong. sawala kelompok. BUBUKA Deskripsi I. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. Cék Kamampuh 1) Lamun hidep dipenta sangkan biantara di hareupeun guru-guru. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. c. f. nyarita dina wangun biantara di hareupeun guru jeung babaturan kalawan éksprési anu hadé. h. Pituduh ngagunakeun modul 1. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa nangtukeun bagéan biantara sarta bisa nyarita dina wangun biantara kalawan téhnik. IV. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. cara biantara nu kumaha nu bakal digunakeun ku hidep? Cucu Ratna Sundayani. II. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. jeung kahayang sacara lisan dina nyaritakeun pangalaman. tapi ngadadak dibéjaanana? 3) Aya rupa-rupa cara biantara téh. c. b. III. 2. nyusun rangkayan biantara dumasar kana sistematika anu bener. bakal ngagunakeun ragam basa naon? 2) Sanggup teu lamun hidep dipenta miluan pasanggiri biantara. Méré penilaian. e.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 2: BIANTARA A.Pituduh pikeun murid a. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. biantara. Kompeténsi dasarna nya éta biantara. b. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. hidep migawé modul dina buku tulis. intonasi anu hadé tur merenah éntép seureuhna.S 9 . rarasaan. lentong. jeung sikep anu hadé. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. S. Standar kompetensina nya éta mampuh ngébréhkeun pikiran. ngadongéng. d. jeung guneman dina rupa-rupa situasi.

rumaos sim kuring mah sanés bujangga anu mahér ngarangkén carita. jeung ngamumulé budaya sunda ogé kaasup kana micinta sareng iman ka Pangéranna. malah mandar sagala amaliyah katut lalampahan jadi utama. Budaya numutkeun Prof Kuntjoroningrat nya éta hasil tina cipta. politikus nu berbudaya. Dina ieu waktos sim kuring badé medar perkawis budaya Sunda anu patali jeung kahirupanana. tangtu moal poho kana budayana. urang Sunda kudu jadi birokrat. karsa. kulantaran budayana. Anu ngawujud dina pasipatan urang Pasundan. Kunaon margina kitu? Dawuhan Rosululloh SAW dina haditsna : Hubbul watoni minal iman” anu hartosna micinta tanah air (baligeusan ngajadi téh) sabagian tina rasa iman”. urang Sunda kudu bisa jadi téhnokrat. hiji nagri dihargaan di mata nagri lian. tapi bari teu mopohokeun kana budaya karuhunna. lain hal nu mustahil deui. Tuh urang rérét sababaraha abad katukang Kunaon Nagri Romawi. bakal jadi cendikiawan.S 10 . Cucu Ratna Sundayani. Nanjeurna hiji nagri salah sahijina gumantung kana luhung peradaban budayana. jembar budayana. Yunani jeung nagrinagri lianna kaceluk ka awun-awun kawéntar ka janapria masih napak. mangrupa hasil pamikiran sepuh urang baheula anu moal laas digéléng ku roda pajamanan. jadi ékonom. Salah sahiji moto sepuh urang baheula mah jalma kudu luhung élmuna. jeung kréasi umat manusa anu diwujudkeun dina wangun paripolah. ekonom anu berbudaya. tapi ogé di nagri séjénna. Diwuwuh ku Alhamdulillah mugia sing janten rarabuning takabur nu ngagujud dina kolbu nyeuseuh geugeuleuh. tanah Sunda ogé bakal leungit. jadi politikus. sabalikna jalma anu mopohokeun kana budayana kaasup kana jalma anu bakal ngaruksak kana nagrina sorangan. PEMBELAJARAN I. Kaéndahan nu sampurna éta. Mung bawiraos tipayun sim kuring neda tawakup nu kasuhun bilih dina ngadugikeunana kirang éntép seureuhna. masih tanggoh nepi ka iraha waé. Jalma anu pengkuh kana budaya nagrina jalma éta kaasup jalma anu ngamumulé kana nagrina. pengkuh agamana. Lamun urang Sunda sorangan mopohokeun kana budayana. Sawangsulna mopohokeun kana budaya kaasup éra maké budaya Sunda kaasup kana ingkar ka Pangéranna. Urang Sunda kudu intelék. loba pangabisa.Wb Réréncangan nu dipikareueus Para hadirin nu dimulyakeun ku Alloh SWT! Bismillah nu jadi sekaring pangiring catur pangréka basa. Budaya Sunda anu mibanda kaéndahan sampurna sanés ngan di nagrina sorangan. Ciri tina jati diri manusa nu ngancik tina hiji nagri. ngarumat. naon margina? kulantaran peradaban budayana anu luhung. kagusur ku panéka jaman. kirang malapah gedang. Budaya téh mangrupa hazanah anu dipibanda ku umatna. Mun kitu mah micinta. S. Kusabab. tapi cendikiawan nu berbudaya. Matak tengtrem kana ati sanubari kanggo urang nu ngagunakeunana. Maca Biantara Pék baca heula téks biantara ieu di handap kalawan saregep! Biantara Budaya Sunda Assalmu’alaikum Wr. soméah hadé kasémah. tur daréhdéh kumargi pangaruh budaya sadidinten. Matak jalma anu luhung élmu. Asal urang bisa neruskeun éstapéta budayana. nyegah ria jeung sum’ah anu pasoléngkrah dina manah.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 B. Lamun nonoman Sunda pengkuh kana budayana.

. Ayeuna barudak leuwih wanoh kana playstation...... mekarkeun Cucu Ratna Sundayani..................... internét......... Naon anu dimaksud lentong dina biantara?.S 11 . sauyunan..... 4.. niley........... Sim kuring umajak ka sakumna dulur-dulur anu boga rasa kacinta jeung katineung kana kasundaan........... Sasieureun sabeunjeureun mah mugia aya mangpaatna........... Urang leuwih resep ngagunakeun budaya deungeun tibatan budaya sorangan........ Urang nyémah di imah sorangan.. nu kapungkur dipikareueus sarta diagul-agul bakal ilang tanpa karana tina kahirupan tatar Sunda.......... Dua.. Nonoman Sunda anu kirang ngahargaan kana budaya Sunda boh dina sasauran boh dina réngkak paripolahna.. Sebutkeun hal-hal pokok dina biantara di luhur!..... 1.. Boh bilih aya saur nu teu kaukur. saringsing pageuh kancing saringset pageuh iket ngabénténgan pala putra............ 3................ galah.. Anu lamun ditalungtik mah kaulianan barudak téh lain ngan ukur heureuy guyon wungkul tapi nyamuni sipat gotong royong.. adam lali ka tapél ceuk paribasa mah urang asa jadi tamu di nagri urang sorangan.. jati ka silih ku junti.. 5. (Salah sajahiji naskah dina pasangggiri tingkat SMA/SMK kota Bandung 2010) Pikeun maham eusi biantara..... Pék jelaskeun bédana antara biantara maca naskah jeung biantara dadakan!............ Naon anu dimaksud biantara?....... jeung sajabana.... Geus kaganti ku kaulinan bangsa deungeun nu teu leupas unsur negatipna............ ampir mopohokeun kana kaulinan barudak.... ngoét kana ati hapunten anu kateda................................. komo ajén-inajén Ki Sunda mah.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Namung hanjakal pisan jaman kiwari..... putu urang tina budaya-budaya deungeun anu bakal ngaruksak kana ajén-inajén Ki Sunda.... para rumaja ngarumat... aya cariosan anu matak ngagedrug kana manah......... basa kirang karéka.... paantay-antay tangan kanggo: Hiji... jawab pananya ieu di handap! 2... Wabillahi taofik hidayah wal inayah Nun walkolami wama yasturun. mung sakitu anu kapihatur... Teu sadar upama laun-laun budaya... Mun baheula mah barudak kumpul ulin ucing sumput. Kamus Alit ajén inajén........ sigana téh parantos tebih tina ajén-inajén bangsa.. harga diri kaceluk ka awun-awun.. sawatara nonoman Sunda tos ampir hilap kana budaya warisan karuhun urang. paheuyeuk-heuyeuk leungeun kanggo ngarumat sarta ngamumulé budaya Sunda sangkan Ki Sunda tetep nanjeur komara katut dangiangna di jaman mana jeung iraha waé..... Amien Hadirin hormateun sim kuring............ Ieu téh teu leupas tina pangaruh kamekaran élmu pangaweruh jeung téhnologi ti bangsa deungeun..... anu sacara teu langsung numuwuhkweun sipat individualistik jeung égoistik di kalangan nonoman urang....... S. Naon balukarna lamun urang mopohokeun kana budaya sorangan?.................. urang Sunda éléh ku bangsa deungeun. Hayu urang paheuyeuk-heuyeuk leungeun...... sabobot sapihanéan sabata sarimbagan..... Anu antukna urang Sunda dididik jadi jalma anu konsumtif jeung poho kana budaya sorangan............ ngajaga numuwuhkweun. Salah sahiji conto leutik mangga tingali di sawatara pakampungan urang... kasohor kamamana nonoman... Numuwuhkeun sipat sportifitas anu teu meunang licik ka batur....

Basa Loma (BL) dahar indit datang asup Basa Lemes keur Sorangan (BLS) neda mios dongkap lebet Basa Lemes keur Batur (BLB) Tuang angkat sumping lebet 12 Cucu Ratna Sundayani. kalawan miboga maksud nu tangtu.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 II. tanpa persiapan nya éta biantara anu sipatna dadakan tanpa dipersiapkeun heula ku oratorna. 2. 4. KAMAHÉRAN BASA UNDAK-USUK BASA SUNDA (UUBS) Mimiti aya UUBS di tatar Sunda nya éta abad ka 17. Contona: Biantara sérén sumérén. Biantara dina basa deungeun sok dipikawanoh ku istilah orasi. 2. No. • Biantara ku cara maca naskah. ngan dina prakna mah ditalar. saméméh kaéréh ku Mataram. Jalma nu pidato atawa ahli pidato sok disebut orator. UUBS sacara gurat badag dibagi kana tilu tahapan. kasapantareun. nya éta: • Biantara dadakan (impromtu). 1. 3. Runtuyan nepikeun Biantara: • nepikeun bubuka • nepikeun watesan masalah • medar eusi • kacindekkan • panutup C. kaasup kasahandapeun kalawan tujuan supaya jalma bisa silih ajénan jeung silih hormat antar papadana. Contona biantara dina acara ulang taun. 3. Contona biantara pupuhu sakola dina paturay tineung. tapi aya galur eusina. • Biantara ku cara ngapalkeun nya éta disiapkeun heula ku cara ngapalkeun naskah. S. UUBS nya éta tahapan-tahapan atawa tingkatan dina nyarita. Pedaran Biantara 1. Contona: Biantara pupuhu nagara RI • Biantara ku cara teu maké naskah (ékstémporan).S . UUBS téh diluyukeun jeung: • Kaayaan umur • Kalungguhan • Situasi nu nyarita • Saha nu diajak nyarita • Eusi nu dicaritakeun Supaya ngababarikeun hidep nu di ajar. Rupa-rupa Biantara Aya rupa-rupa cara dina nepikeun biantara téh. kasaluhureun. Biantara anu hadé kudu saluyu antara téma jeung eusi anu dibawakeun dina biantara. Wangenan Biantara Biantara nya éta nyarita dihareupeun balaréa.

Si Ujang keur dahar jeung kurupuk di dapur.… a. 10... 7. 9. numutkeun Kunjtoro Ningrat. Abdi nuju neda sangu liwet di kantin. a. Nyarita di hareupeun jalma anu réa bari ngabogaan maksud anu tangtu. biantara a. rupa-rupa c. a.. Pung Bapa nuju tuang sangu goréng di dapur. “Budaya téh mangrupa hasil tina cipta. panutup c. eusi b. pedaran Cucu Ratna Sundayani. Conto dina wangun kalimah 1. babagéan d. wangenan 2.S 13 . acan bapa mondok bageur balik baju jst…… teu acan Pun bapa saré bageur wangsul baju …… teu acan Tuang rama kulem saé manah mulih raksukan …. Biantara ku cara maca naskah disebut biantara . mangrupa …. 3. Ungkara kalimah di luhur dina biantara mangrupa bagéan tina …. bubuka 5. rangkayan é. upacara adat b. bubuka d. 6.. pedaran b. Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. ÉVALUASI I. panutup d. resmi c. kacindekkan d. impromtu é.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 5. bébas 3. D.. Dina ieu waktos sim kuring badé medar perkaawis “Budaya Sunda” mung hapunten bilih aya kalepatan dina ngadugikeunna. karsa jeung kréasi manusa. Mung sakitu anu tiasa didugikeun dina ieu bianatara. bubuka é. 8. jenis-jenis é. 2. S. kacindekkan c. ékstémporan d. singgetan b. pedaran b. eusi 4. kacindekkan c. biantara a. Ungkara kalimah di luhur dina biantara kaasup kana …. 11. pamugi seueuer mangpaatna husus kanggo simkuring umum kanggo hadirin sadaya. panutup é. Ungkara kalimah di luhur dina biantara kaasup kana ….

dalang é. orator b. intonasi 8. 7. teu pokus kana intina d.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 6. rengkuh b. intonasi é. 9. 8. audien 9. a. mimik é. 10. bubuka 7. 6. Pék lengkepan ieu bagan kalawan ngagunakeun tahapan basa anu bener jeung merenah! No. Nepikeun bubuka. hormat c. teu ramé b. Dina nepikeun biantara ulah nepika “ngayayay”. 2.. S.S 14 . iwal…. waktu b. éksprési d. matak bosen é. 3. 1. éksprési d. Istilah pikeun jalma anu sok nyarita di hareupeun balaréa. rangkayan é. jenis-jenis b. 11. nayaga d. 5. lengkah-lengkah c. Ngayayay ngandung harti… a. lila II. medar matéri. a. komedian 10. ustadz c. Basa Loma (BL) indung gering bisa boga beuki antara bakti anggeus …… Basa Lemes keur Sorangan (BLS) tiasa kagungan beuki antawis baktos mésér patuangan anggeus …… …… Basa lemes keur Batur (BLB) Tuang ibu teu damang Cucu Ratna Sundayani. panutup d. bayaran c. tuluy nyieun kacindekkan tina pedaran biantara mangrupa …. monoton c. 4. Turun naékna sora dina nepikeun biantara mangrupa wangenan tina…biantara a. disebut…. a. Ieu di handap kaasup kana hal-hal penting anu kudu diperhatikeun dina enggoning nepikeun biantara.

PANUTUP Sanggeus migawé modul 2 kalayan hadé. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Tugas Terstruktur (TT): Jieun kalimah anu bener tur sampurna tina kecap-kecap ieu di handap! Ngagaleuh 3. Tapi. Kagungan Mios 4. mun modul 2 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. Udur E. S. hidep kudu ngulang deui. hidep meunang nuluykeun kana modul 3.S 15 . Wangsul 5.

Standar kompetensina nya éta mampuh ngébréhkeun pikiran. b. Cék Kamampuh 1) Lamun hidep dipenta nyaritakeun pangalaman sorangan. nyusun wincikan kaayaan carita pangalaman kalayan hadé. sawala kelompok. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. rék nyokot topik ngeunaan naon? Cucu Ratna Sundayani. II. BUBUKA Deskripsi I. bakal ngagunakeun basa nu kumaha? Naha? 2) Kumaha kasiapan hidep lamun kudu nyaritakeun pangalaman di hareupeun babaturan sakelas? 3) Lamun hidep dipenta nyieun carita pangalaman. jeung guneman dina rupa-rupa situasi. S. jeung nyieun carita pangalaman sorangan. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. Modul nepikeun carita pangalaman nya éta modul nu katilu dina diajar basa Sunda tingkat SMA.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 3: CARITA PANGALAMAN A.S 16 .Pituduh pikeun murid a. rarasaan. III. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. Kompeténsi dasarna nya éta nyaritakeun pangalaman sorangan. g. c. e. jeung kahayang sacara lisan dina nyaritakeun pangalaman. f. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. b. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. hidep migawé modul dina buku tulis. h. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. 2. ngadongéng.Peran Guru a. d. Méré penilaian. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. Pituduh ngagunakeun modul 1. Indikatorna nya éta milah babagéan carita dumasar kana sistematika. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maham kana ngagunakeun kecap panyambung jeung kecap pangantét dina nyieun kalimah wangun tulisan nyaritakeun pangalaman sorangan. biantara. IV. c.

..... Sanajan bari nundutan kénéh ogé kuring ngarasa sumanget pisan................... Karasa pisan bédana.......Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 B.... Asa sieun ari rék indit sorangan mah..... Naon nu ngabalukarkeun panulis ngarasa sedih?.......... Dimana latar caritana?.. Ari kuring mah kudu datang jam lima subuh.. Alhamdulillah acara téh bérés dina waktu tilu jam..... Sakabéh babaturan nempo... Kulantaran subuh kénéh..... Lamun ditingali deui sababaraha poé katukang......... Jam sabaraha nu ngajieun carita kudu kumpul di sakolana?...... aya nu muji.. 26 Juni 2006......... sanajan teu jadi pinunjul tapi bisa ngaraketkeun kuring jeung babaturan saréréa...................... torojol téh Dimas anu sarua rék jadi pangantén babarengan jeung kuring.................. Naon anu jadi téma tina éta acara téh?. Barang geus nepi ka Sakola..................... Acarana téréh dimimitian......... Haté kuring kacida sedihna.. sok sanajan bari rada éra saeutik lantaran ningali babaturan nu séjén maké baju nu aralus..... Cucu Ratna Sundayani..... saacanna unggal kelas kudu ngayakeun “Paméran jeung Pagelaran Seni Rupa”........ sabab kasempetan saperti kieu can tangtu datang unggal poé.. ayeuna kuring sorangan nu jadi pangantén.. pangpangna jadi sok ulin babarengan.... anu biasana mah kuring téh ngan ukur nempo dina hajatan dulur atawa dina acara TV.... sinjang.. sabab dina poé éta kuring kudu papisah jeung babaturan.. Ngan ayeuna mah kagiatan saperti kitu téh can tangtu bakal kaalaman deui ku kuring.. Naon jejer tina carita pangalaman di luhur?.................................................. Pikeun maham eusi carita pangalaman........................... jawab pananya ieu di handap! 1................. tangtuna di jalan ogé can loba jelema... kuring jeung babaturan sakelas asa deukeut pisan. Babaturan sakelas jadi leuwih deukeut... Teu lila basa kuring keur didangdanan.. Contona baé basa rék dilaksanakeunna Ujian Nasional (UN) téa.... Kacida bagja jeung bungah euweuh tandinganana... aya ogé nu sura-seuri...... Nu dipeunteun tina acara éta téh salah sahijina nya éta kakompakan ti unggal kelas........ jeung bendo....... PEMBELAJARAN I.. ngan kabeneran kuring téh kapilih jadi pangantén dina acara éta........ Puguh waé daék teu daék kuring jeung babaturan kudu bisa gawé babarengan najan sok bari loba heureuy ogé... Kuring jeung babaturan sakelas ngarasakeun kasedih.....S 17 .......................... kuring nangtung maké kabaya jeung sinjang dibarengan ku Dimas anu maké baju taqwa.. sabab kuring jeung babaturan kudu papisah......................................... 5.... ku kituna kuring ménta anteur ka tétéh........... Aya acara “Paturay Tineung” di SMP Negeri 1 Margahayu... 3. Kuring kapilih téh kulantaran kuring meunang peunteun panggedéna dina Ujian Sakola. Harita jam dalapan isuk-isuk barudak kudu geus daratang......... Acara paméran jeung pagelaran téh kawilang sukseus........ kuring tuluy didangdanan... 6... Lain ngahaja hayang béda ti nu lian...... 2... Tuluy kuring geuwat salin deui ku baju biasa......... S........... 4..... Kénging saha carita pangalaman di luhur téh?. tangtuna moal bisa kapohokeun pangalaman kuring éta téh....... Maca Carita Pangalaman Pék baca carita pangalaman ieu di handap tuluy tengetan ku hidep eusina! Ngasaan Jadi Pangantén ??? (dumasar kana carita pangalaman Yani Rahmawati) Basa harita poé Saptu....

Kecap panyambung teu satata nya éta kecap panyambung anu nyambungkeun unsur-unsur anu teu satata: lamun..... Diteundeunna bisa di awal kalimah. Nilik kana sipat patalina..... juara. Puguh waé daék teu daék kuring jeung babaturan kudu bisa gawé babarengan najan sok bari loba heureuy ogé. 2) nu diréndéngkeun... pangantén. kalimah) jadi wangun katatabasaan anu leuwih jembar. frasa......S 18 ............ Kumaha galur caritana nu dijieun ku panulis téh?...... nya éta: a.... tapi biasana ngayakeun papasangan jeung kecap pancén lianna......... merenah luyu jeung kontéks situasi kaasup pilihan kecap. pipisahan.. paturay tineung.. 1) nu anyar kawin... sinjang. di tengah kalimah..... Contona: boh. tapi....... Pedaran Carita Pangalaman Carita pangalaman téh nya éta carita anu perenah kaalaman atawa karandapan dina kahirupan sapopoé. 8.. kecap panyambung diwincik jadi tilu nya éta: 1.. sabangsaning topi dibungkus kaén pikeun lalaki urang Sunda. C. kabaya... Conto dina kalimah: 1.atawa... Kamus Alit bendo..... basa.. yén... Naon kacindekan tina carita pangalaman di luhur téh?... 2. raksukan kaluhuran pikeun awéwé urang Sunda... II.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 7. gumantung panjang pondokna. najan. 3.. atawa.tapi.. nangtukeun heula jejer picaritaeun....... S.... d. Kecap panyambung satata nya éta kecap panyambung anu gunana nyambungkeun unsur-unsur anu satata: jeung....... da... c.....boh..... g... eusina bisa dina wangun paragraf.... KAMAHÉRAN BASA I...... panutup pangalaman cukup saparagraf... b. Sawatara hal nu kudu diperhatikeun mun urang rék nulis carita pangalaman. jste. jste........ boh.. pinunjul. Kecap panyambung papasangan nya éta kecap panyambung anu gunana nyambungkeun unsur-unsur basa boh satata boh henteu.. kaén papakéeun pikeun ngabunian awak ti cangkéng ka handap... sangkan.... atawa di awal jeung di tengah kalimah.... nangtukeun keur ka saha éta pangalaman bakal dicaritakeunana..... bisa nepikeun heula bubuka tina éta pangalaman. e.. f.. klausa.. Cucu Ratna Sundayani.. nyaritakeun nurutkeun kaédah tata basa........ Kecap Panyambung Kecap panyambung (konjungsi) nya éta kecap pancén anu gunana pikeun nyambungkeun wangun katatabasaan (kecap. galur caritaanana kudu ngaguluyur ulah kapotong-potong....

dina méja..tapi. Sangkan. tina beusi.. Nu dipeunteun tina acara éta téh salah sahijina nya éta kakompakan ti unggal kelas.... Kalimahna : ………………………………………………………………….. Boh..... Sok sanajan... 2......... Kalimahna : ………………………………………………………………… 4... 5............. Acara paméran jeung pagelaran téh kawilang sukseus..... Kalimahna : ………………………………………………………………..... 2....‘tempat’: di imah. Latihan 2 Jieun kalimah ngagunakeun kecap pangantét nu aya di handap! 1... 5....nepi ka.. Alhamdulillah acara téh bérés dina waktu tilu jam. Kalimahna : ………………………………………………………………… 2.atawa... 3. Kecap Pangantét Kecap pangantét (préposisi) nya éta kecap anu diteundeun di hareupeun kecap barang atawa frasa barang gunana pikeun ngawangun frasa pangantét..... S....... ......boh........S 19 . Kalimahna : ………………………………………………………………......... .. Lamun. 4. 3.‘babandingan’: kawas monyét..‘pangwates’: nepi ka Agustus..... Cucu Ratna Sundayani. 4. muncul rupa-rupa harti saperti nuduhkeun: 1...... ‘tujuan’: keur manéhna.. .. 6...... ala Paris........... Latihan 1 Jieun kalimah ngagunakeun kecap panyambung nu aya di handap! 1.pikeun.dugi ka... sanajan teu jadi pinunjul tapi bisa ngaraketkeun kuring jeung babaturan saréréa. jste.......kawas. ku mobil... Balukar tepungna kecap pangantét jeung kecap atawa frasa sabadana... .. Kalimahna : ………………………………………………………………… 3... II..... Conto dina kalimah: 1. pikeun kuring....Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2...‘asal’: ti Jakarta... Kalimahna : …………………………………………………………………......... ..‘alat’: ku bedog. 2. Kalimahna : …………………………………………………………………..

Déni 3. Yati Kegiatan Mandiri Tidak Terstruktur (KMTT): Jieun tulisan nu eusina nyaritakeun pangalaman sorangan ngagunakeun basa Sunda nu merenah! E. Tapi. gupay tineung c. Duaan jeung saha ari jadi panganténna? a... Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani.... 25 Juni 2006 c.. teuneung ludeung b. S. Saha nu meunang peunteun panggedéna dina ujian Sakola? a. Kalimahna : ………………………………………………………………… D. Yeni d.. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. Dimas c..dina.. hidep kudu ngulang deui... Yeti b.. upacara nikah 2...S 20 .. Jam sabaraha acarana dimimitianana? a.. ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1... Yuni c. Tanggal sabaraha acara téh diayakeunana? a. dalapan isuk-isuk c.. dalapan peuting é. lima subuh d.. salapan isuk-isuk 5. 25 Juli 2007 4.di. Aya acara naon di SMP 1 Margahayu téh? a. 26 Juli 2005 b. Doni é. lima soré b.. paturay tineung é.. PANUTUP Sanggeus migawé modul 3 kalayan hadé. Damara d. mun modul 3 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna.. ..... hidep meunang nuluykeun kana modul 4. Yani é. Dedi b. 26 Juni 2006 d..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Kalimahna : ………………………………………………………………… 5.. paamprok jonghok d.. 26 Juli 2006 é.

d. sarta metakeun dongéng salasahiji dongéng Sunda. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. e. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. wirahma. rarasaan. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa ngadongéng kalawan ngagunakeun lafal. sawala kelompok.Pituduh pikeun murid a. hidep migawé modul dina buku tulis. Standar kompetensina nya éta mampuh ngébréhkeun pikiran. jeung paguneman dina rupa-rupa situasi. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. biantara. h. nyawalakeun dongéng ditilik tina téma. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. S. f. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Cék Kamampuh 1) Lamun hidep dipenta sangkan ngadongéng di hareupeun guru-guru. Méré penilaian. jeung kahayang sacara lisan dina nyaritakeun pangalaman. b. Indikatorna nya éta ngaaktifkeun siswa pikeun ngaregepkeun dongéng. IV. bakal ngagunakeun ragam basa naon? Cucu Ratna Sundayani. Pituduh ngagunakeun modul 1. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. katut tagog nu luyu jeung karakter palaku dina dongéng. III. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. BUBUKA Deskripsi I. II. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. Modul nepikeun dongéng nya éta modul nu kaopat dina diajar basa Sunda tingkat SMA.Peran Guru a.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 4: NGADONGÉNG A. 2. lentong. c. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. g. paroman. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. Kompeténsi dasarna nya éta ngadongéng. ngadongéng. jeung palakuna. b. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. c. ngalatih siswa pikeun medar eusi dongéng. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri.S 21 . amanah.

bisa kanyahoan taun-taunna.. “Heueuh. jaman anu jaman anu bari jeung hésé nangtukeun taun-taunna. matak bingung cara nu kaalaman ku Khalifah Umar bin Khatab” ceuk Ki Émes. ari ngomong téh. ceuk kuring ogé pék wé ku didinya. Khalifah Umar bin Khattab ngayakeun sawala pikeun nangtukeun taun kalénder!”... Ki Émés némpas deui.. Ki Émés nanya deui “Atuh waktu jaman révolusi téh geus aya nyah?”. “Duka teuing atuh da kuring mah tara leukeun ngitung jumlah taunna. “Euleuh mangkaning dokumén téh surat penting. tanggal. “Usul mana Cucu Ratna Sundayani... Si Kabayan nanya deui “Sarua kumaha?” Ki Émés némbalan “Sarua lantaran can aya taun kalénder anu bisa dijadikeun patokan”.. Nu sok diitung téh .Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2) Sanggup teu lamun hidep dipénta miluan pasanggiri ngadongéng.. “Naha atuh meuni nanyakeun hog-hagna? Biasa wé meureun. geus aya kana genep puluh taun?”. “Duka atuh da ana mah teu miluan!”.S 22 . Si Kabayan nanya. kitu wé éta mah. asa kuring téh geus aya!” témbal Si Kabayan. Éta mun geus kawas énté..eu. “Kulantaran ngarasa perlu téa.. aya nu usul. “Hiji mangsa. maksud ana mah .. jaman nanahaon deui mah.. lamun hidep dipenta ngadongéng ka babaturan.. “Enya nya kolot baheula mah tara ngitung jumlah umur. Ari titimangsa éta dokumén téh bulan sya’ban nu mana. “Ramé hog-hagna?” tanya Si Kabayan deui.. Ki Émés némpas ka Si Kabayan “Nya heueuh atuh saréréa ogé kitu ari umur mah. Euweuh saurang ogé nu bisa ngécéskeun” témbal Ki Émés. “Sameledok! Naha bet los-los ka Sayidina Umar. “Atuh kumaha?”. “Ah teu kumaha. taun ieu atawa taun nu geus kaliwat. najan dua riwayat nu tadi disebutkeun téa saliwat mah siga béda tapi dasarna sarua.. aya nu mawa dokumén ka payuneun Umar bin Khattab. poé. aya nu nyempad..?”.. Bay?”. aya ogé nu usul supaya ngagunakeun kalénder bangsa Pérsia. Si Kabayan nanya deui.. jeung bulan. Maca Dongéng Pék baca heula téks dongéng ieu di handap kalawan saregep! Taun Dina hiji mangsa Si Kabayan keur ngobrol jeung Ki Émés. S. unggal poé umur ngurangan saban poé saban peuting dicontangan”. Sakapeung mah cukup ku kitu wé.. terus kumaha?” tanya Si Kabayan. Si Kabayan ngajawab.”. atuh puguh wé matak bingung jeung bisa nimbulkeun kakaliruan” tembal Ki Émés. Ki Émés némbalan. “Ceuk kuring gé tara diitung! Ih. !” ceuk Si Kabayan. “Komo wé atuh béh dieu éta mah. nya?” tanya Si Kabayan. bakal milih dongéng naon? B.. basa gedong saté diwangun téh. “Meureun! Nurutkeun riwayat séjén mah disebutkeun yén Abu Musa Al-Asy’ari ngintun serat ka Khalifah Umar nu eusina nyebutkeun yén anjeunna kantos nampi serat ti Khalifah Umar anu teu maké titimangsa.”. “Deuleu tah. Si Kabayan balik nanya. méméh jaman Jepang.. “Wah geus kolot kuring mah”. tapi ngadadak dibéjaanana? 3) Aya rupa-rupa jenis dongéng téh. Ki Émés nanya ka Si Kabayan “Ari umur énté sabaraha taun. sabaraha umur kuring!” ceuk Si Kabayan.. Ki Émés nanya deui “Geus kolot téh sabaraha taun?”. PEMBELAJARAN I... Aya ogé nu usul supaya ngagunakeun pananggalan Romawi. Abah olo lého kénéh jeung sajabana leuheung mun dijadikeun patokan téh. pék itung wé ku didinya. bet maksa..

taun Puasa. geus kitu wé. urang dahar beuteung kuring geus kekerebekan!”. Memang éta ogé aya. Rabiul Awal. “Wallahu a’lam . Naon ari anu disebut titimangsa? 7. nya baheula atuh!” ceuk Ki Émés. “Ké. Kumaha kacindekkan tina eusi dongéng di luhur? Kamus Alit ana. taun Ijin Perang. Rajab. !” témbal Ki Émés. jeung sajabana anu diitung dumasar kana ayana kajadiankajadian penting dina perkembangan agama Islam” témbal Ki Émés bari seuri. jawab pananya ieu di handap! 1. Taurus. Kapan ku ayana hijrah. demi nusa jeung bangsa. “Lian ti bulan Romadon. dina bulan-bulan Maséhi mah sok apal jeung béntang-béntangna sagala. tapi Sayyidina Umar ngajén yén ayana hijrah téh mangrupa kajadian kacida pentingna. tujuh bélas taun saenggeus ayana hijrah …”. ceuk Ki Émés. Dzulqo’idah. “Taun sabaraha éta téh Més?” tanya Si Kabayan. ké heula. Més! Ari ngaran bulan geus aya ti harita nya?” tanya Si Kabayan. nu matak nepi ka teu arapal kana bulan-bulan dina taun Hijrah téh?”. tina mentingkeun diri sorangan kana mentingkeun kaperluan umum. Kangjeng Nabi salamet tina ancaman maut. tina batil kana hak. “Pédah hésé ngapalkeunana kitu. da kuring ogé sarua lapar!” témpas Si Kabayan bari duanana indit ngaléos muru ka dapur. “Naha atuh henteu dicokot salah sahijina tinu geus aya?”. taun ancurna kabatilan jeung nanjeurna hak!” jawab Ki Émés kalawan daria pisan. nya éta taun Hijriah!” ceuk Ki Émés. “Leuh penting pisan hijrah téh geuning nya?” tanya Si Kabayan. salamet ti panyiksa kaum musrikin Mekah. Si Kabayan nanya deui. aya taun Adan. Enya saréatna tangtuna ogé. Kumaha pasipatan Ki Émés téh? 4.. Syawal. Nu acan téh taunna. taun Zakat. geus aya ti baheula ari ngaranngaran bulan mah. “Hayu atuh. Si Kabayan nanya deui “Deuleu tah. “Heueuh taun sabaraha?” tanya Si Kabayan deui. anu asalna tina basa Arab nu hartina abdi... “Euweuh nu ditarima. Romadon. taun Kurban. (Dicutat tina Manglé Alit No. Sya’ban. S. atawa kuring Cucu Ratna Sundayani. “Éh. Unsur pamohalan naon anu aya dina dongéng di luhur? 3. Safhar. Tuluy deui kapan hijrah téh mangrupa kajian sajarah anu misahkeun période Mekah jeung Période Madinah.S 23 .. Sebutkeun ngaran-ngaran bulan dina taun Hijriyah! 8. nepi ka pantes mun dijadikeun patokan pikeun perhitungan taun. Naon hartina “hijrah” di jaman kiwari téh? 9. Naon anu disebut hijrah dina jaman Kangjeng Nabi? 6. “Hijrah mun baheula mah ti Mekah ka Madinah. Upamana baé. Dina dongéng di luhur palakuna aya sabaraha urang? 2. Hayu ah. tapi henteu diresmikeun sacara nasional mun ceuk cara ayeuna téa mah. saenggeusna hijrah mah laluasa pikeun da’wah. hijrah kamana deui Més?”. Ki Émés ngajawab deui. diputuskeun yén anu digunakeun téh anu anyar. salian ti éta aya deui nu disebut bulan Romadon nu katelahna bulan Puasa téa” jawab Ki Émés. “Euh. ari énté. jeung Dzul hijjah!” jawab Ki Émés. Kumaha pasipatan Si Kabayan téh? 5. 1110 ) Pikeun maham eusi dongéng.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 nu ditarima?”. bulan naon deui Més?” tanya Si Kabayan. Naon téma dongéng diluhur téh? 10. “Taun kaopat kakhalifahan Umar bin Khattab. “Puguh wé nu matak urang ogé kudu hijrah kapan. Léo jeung sajabana.! Éta ogé aya nu ngusulkeun téa mah. Si Kabayan nanya deui. Komo kapan saur Sayyidina Ali mah taun Hijrah téh mangrupa taun kaunggulan. Rabiul Ahir. ayeuna mah tina salah kana bener.. Heueuh saperti Virgo. “Dina itungan taun hijrah mah Muharam. saenggeus asak nimbang-nimbang itu ieu. da ceuk ana ogé. “Duka atuh.

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 énté. salawat. jenazah Kapir. haji. malaikat. • Kecap-kecap nu asalna tina basa Arab Ajal. pédah mangrupa perkara anyar. baqa Baleg. saperti: salat. badan Baka. Jadi basa Kosta téh hartina basa Asing. dongéng sasakala (légénda). ajal Akad. Biasana sok aya baé kacampuran ku basa séjén. unggal poé titimangsa. sabalikna tina kecap ana laluasa. Dongéng aya nu kaasup kana dongéng sasatoan (fabel). nafs Jste. hajjah Ijazah. maqsuud Napsu. teu aya nu tulen sagemblengna. Kitu deui basa Sunda. euweuh halangan saban poé. bébas. Pangna kitu téh bisa jadi lantaran pangaruh agama Islam anu dianut ku urang Sunda. KAMAHÉRAN BASA • Basa Kosta (basa Asing) Nurutkeun Kamus Umum Basa Sunda.S 24 . dalil Daptar. Contona baé aya kecap kosta anu memang teu aya basa Sundana. tanggal. dongéng anu nyaritakeun dedemit/siluman (mité). Pedaran Dongéng Dongéng téh nya éta carita rékaan anu loba ngandung unsur-unsur pamohalan. ijazah Ijtihad. Sagala basa diunggal bangsa. wulu. kecap kosta téh asalna tina basa Sangsekerta hartina asing. la’nah Maksud. Sanajan urang ayeuna geus teu terang yén hiji kecap téh sabenerna mah lain pituin basa Sunda. jama Jasad. ikhlas Jama. al-manak Badan. tahlil. balig Da’wah. Lolobana mah kecap kosta dina basa Sunda téh tina basa Arab. daftar Hajat. da’wah Dalil. waktu contona dina nulis surat II. dongéng jalma biasa (parabel). ‘aqd Almanak. loba meunang pangaruh ti basa séjén. C. Cucu Ratna Sundayani. zakat. S. ijtihaad Iklas. kafir Lanat. saréat. jasad Jenatna. jste. jeung dongéng babad (sagé).

mitos é... 4..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Latihan Pék téang ku hidep harti tina kecap ieu di handap. 5. D. Nu misahkeun antara période Mekkah jeung Madinah nyaéta.... EVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. Ki Émés b. éséy b... a..... Ki Émés 5... Kalimahna : ………………………………………………………………….... Hijrah Hartina : …………………………………………………………………. a. Si Kabayan jeung Ki Émés c.. Fabél 2. 2. parabel d.. 3.. S....... a... Zakat Hartina : ………………………………………………………………….... Kalimahna : …………………………………………………………………. Khalifah Umar bin Khattab b. Sayidina Ali d..S 25 . babad c. légénda b.. Saur saha yén hijrah téh mangrupa taun nu pang pentingna . Sayidina Ali é. Carita rékaan anu méré kesan pamohalan disebut. perang tabuk Cucu Ratna Sundayani. Adan Hartina : …………………………………………………………………. bulan haji d.. Carita dongéng diluhur téh kaasup kana dongéng .. a...Saha ari palaku dongéng diluhur teh ... novél 4...... hijriyah b.. Kalimahna : …………………………………………………………………. Khalifah Hartina : …………………………………………………………………. biografi c.. Si Kabayan d. hijrah é... perang mut’ah c. dongéng é. a.. Si Kabayan c. Khalifah Umar bin Khattab 3.. Kalimahna : …………………………………………………………………... carpon d.. Sya’ban Hartina : …………………………………………………………………. tuluy jieun kalimahna! 1. Kalimahna : …………………………………………………………………... Abu Musa Al-asyari é.

Hayu ah. Heueuh saperti Virgo.S 26 . hidep kudu ngulang deui. Taurus. lafal dongéng d. hidep meunang nuluykeun kana modul 5. kudu apal kana ngaran-ngaran bulan dina taun Hijriyah b.. kudu apal kana ngaran-ngaran bulan dina taun Maséhi c.. kudu bener dina bagian vokalisasina anu disebut... “Duka atuh. a. mun modul 4 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. a.. kuring b.... kami é. lapar d. a.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 6.... bulan haji d... usus buntu c. Léo jeung sajabana. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani.. anjeun c. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. Sya’ban é. “Pédah hésé ngapalkeunana kitu.. busung lapar 8.. Dina sempalan dongéng hartina... Si Kabayan nanyakeun taun 10.. da ceuk ana ogé. a. da kuring ogé sarua lapar!” témpas Si Kabayan bari duanana indit ngaléos muru ka dapur. aya cai dina jero beuteung b... a.. Wacana diluhur aya kecap “kekerebekan’ hartina .. kudu apal kana arti hijrah d.. lentong dongéng é. Dzul hijjah b... dina bulan-bulan Maséhi mah sok apal jeung béntang-béntangna sagala. sora konsonan c. urang dahar beuteung kuring geus kekerebekan!”... sora vokal b. Dina dongéng aya bagian dina ngucapkeun naskah dongéng... Dihandap téh ngaran bulan-bulan Hijriyah. PANUTUP Sanggeus migawé modul 4 kalayan hadé. Tema carita dongéng diluhur nyaéta ... nyeuri beuteung é.. iwal. urang kudu hijrah ka Mekkah é. urang sararéa 9. Safhar c. anjeuna diluhur aya kecap ‘ana’ serepan tina Basa Arab nu d. tagog ngadongéng 7. Tapi.. Ki Émés ngajawab deui. nu matak nepi ka teu arapal kana bulan-bulan dina taun Hijrah téh?”.. “Hayu atuh. S. Dzulqo’idah E. Si Kabayan naya deui.

Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maca jeung maham kana eusi carita babad. Cék Kamampuh 1) Sebutkeun judul carita babad nu dipikanyaho ku hidep? 2) Ti wewengkon mana éta carita babad téh? 2) Carita babad nu disebutkeun ku hidep téh nyaritakeun ngeunaan naon? Cucu Ratna Sundayani. h. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. Méré penilaian. Indikatorna nya éta ngawincik carita babad jeung dongéng babad. kajadian jeung wewengkonna. f. IV.Pituduh pikeun murid a. b. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. bisa maham patalina antar tokoh. jeung méré tanggapan kana wacana tinulis anu mangrupa sajarah lokal atawa carita babad. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. d. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. bisa maham kalungguhan jeung peranan tokoh. kalawarta. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 5: MACA CARITA BABAD A. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. nyindekkeun jeung méré tanggapan kana eusi kajadian sajarah. puisi. c. g. jeung warta tina surat kabar. Modul maca carita babad nya éta modul nu kalima dina diajar basa Sunda tingkat SMA. 2. média éléktronik. bisa nyindekkeun eusi téks (kajadian sajarah). Nyatetkeun kamajuan diajar murid. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. Pituduh ngagunakeun modul 1. II. S. Standar kompetensina nya éta mampuh maca. c.Peran Guru a. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. nyusun runtuyan dumasar kana kalungguhan jeung peranan tokoh. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. Kompeténsi dasarna nya éta maca carita babad/carita sajarah. b. ngébréhkeun hubungan kausalitas kajadian jeung sajarah. carita pondok. e. III. bisa maham hubungan kausalitas kajadian jeung sajarah. hidep migawé modul dina buku tulis. jeung bisa méré tanggapan ngeunaan aspék-aspék sajarah lokal/babad. BUBUKA Deskripsi I. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. maham.S 27 .

....................................... • • Maca Carita Babad Di handap aya sempalan tina carita babad.. Salah sahiji diantawisna nya éta Sang Ratu Japura anu sakti mandraguna............. Anjeunna téh putra Sang Prabu Anggalarang............ Teu kantos lami ti harita Sang Prabu Siliwangj ddiistrénana janten Raja di Pakuan Padjadjaran ku uana. Kumargi kitu anjeunna ditikahkeun ka Nyai Subanglarang....... Saparantos Ki Gedéng Sindangkasih pupus......... 8.......................... teu tebih perenahna wétaneun pasir Amparan Jati...... Raja di Karajaan mana Prabu Siliwangi téh?. Pék baca tur tengetan ku hidep eusina! Prabu Siliwangi di Pakuan Padjadjaran Aya hiji Raja Agung nu ngadeg di Pakuan Padjadjaran.......... linggih di Karaton Pakuan anu disebat Sang Bima............................. Naon hubunganana Prabu Siliwangi sareng Prabu Anggalarang?.............Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 B......... Dumasar kana buku saha............ 2003......... jawab pananya ieu di handap! 1. Sang Prabu Siliwangi jenenganana......... Nya diresmikeun jenenganana janten Sang Prabu Déwantawisésa........... 2.. carita babad di luhur téh?................. istri anu sampurna geulisna...... 5... nu kapungkur linggih di Karaton Surawisésa di Priangan palih wétan perenahna. 7... nu jenenganana téh Ki Gedéng Sindangkasih....... Kacaritakeun Sang Raja nalika nuju anom ngiring makalangan perang di Nagara Surantaka... Ahirna Sang Siliwangi unggul perangna.......................................... Saha Sang Ratu Japura?... Saha Prabu Déwantawisésa téh?. 3........ 130-131) Pikeun maham eusi carita babad............. anu ngawasa pangeureunan parahu muara Jati ngaranna.. Nalika di tempat anu sanés kacaritakeun Sang Raja nu jenenganana Radén Mamanah Rasa. tangtosna saparantos unggul ti sadaya musuhna...... ari nagara Singapura mah perenahna kaléreun pasir Ampatan Jati.............. PEMBELAJARAN I..... Nyai Subanglarang dicandak ngalih ka Keraton téa.... Kaleresan Ki Gedéng téh kagungan putra nu jenenganana Nyai Ambetkasih.. Tuliskeun kacindekanana tina carita babad di luhur?.... Sparantosna kitu................. Ku saha Prabu Siliwangi dijenengkeun raja di Nagara Sindangkasih?..........S 28 .... (dicutat tina Danasasmita................. Nalika nuju alit Raja Putri téh jenenganana Nyai Larang Tapa............ 4......................... Ku saha Prabu Siliwangi diangkat jadi Rajana téh?.............. di Galuh kulawarga (dinasti)-na.... lir bulan caang opat welas moncorongna.. anjeunna dirorok ku uana nya éta Sang Jurulabuan.............. Ahirna Sang Prabu Siliwangi téh nikah sareng Nyai Amberkasih... Cucu Ratna Sundayani... Sang Prabu Siliwangi dijenengkeun Raja di Nagara Sindangkasih............ teras ngiring sayémbara nu diayakeun ku Ratu Singapura nu jenenganana Ki Gedéng Tapa anu janten Mangkubimi bawahan Padjadjaran............................... S......... anu Nagarana aya sawétaneun pasir Amparan Jati...... 6..................................

Buyut. KAMAHÉRAN BASA 1. anak adi. dikukut. anak lanceuk. Pancakaki rundayan/turunan kawincik jadi: Anak. salaki indung. Bau sinduk. unsur-unsur kasajarahanana téh henteu jelas jeung teu bisa dicekel faktana. wétan. tina ngora. tina beulah. dirorok. anakna incu. Emang/paman. 2. Incu. • • • • • • • • Pancakaki Pancakaki téh nya éta pernahna jelema ka jelema deui anu sakulawarga atawa nu kaasup baraya kénéh. awéwé nu boga anak. Lanceuk. anakna gantung-siwur. Dongéng babad/sajarah nya éta nyaritakeun kajadian atawa jelema nu ngandung unsur sajarah. bapana indung atawa bapa. dulur saluhureun. Alo. dianggkat jadi Raja. turunan kadua. anakna janggawaréng. lanceukna bapa/indung. pangalaman. Kamus Alit anom. indungna bapa atawa indung.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 II. anakna udeg-udeg.S . kacindekan. adina bapa/indung (awéwé). 1)nangtung. kasimpulan. pasir. Ua. Dongéng babad/sajarah. perenahna. anakna bao. gunung leutik. diistrénan. S. lem. ngadeg. nu ngajalankeun paréntah ti Raja. perdana mentri. Aki. makalangan. Bao. anakna buyut. sabab ngandung unsur pamohalan téa. Bibi. Pedaran Carita Babad Carita babad/sajarah nya éta carita anu dumasar kana kajadian sajarah. nalika. Suan. Udeg-udeg. palih. dulur sahandapeun. 29 Cucu Ratna Sundayani. lalaki nu boga anak. miara anak batur.2)ngajabat. incuna bao. • • • • • • • • • • • Istilah nu séjénna tina Pancakaki: Bapa. Janggawaréng/Canggahwaréng. disumpah. tina basa (=waktu). pamajikan bapa. turunan kahiji. adina bapa/indung (lalaki). Kait-siwur/Gantung-siwur. tempat bijilna panonpoé. Adi. lebah-lebahna. mangkubumi. Indung. lem. Nini. lem.

. luluhur. nu ngarundaykeun urang. • Baraya.. di Pakuan Padjadjaran c. 5. • Kapilanceuk. pamajikan bapa tapi lain nu ngalahirkeun urang. Perenahna Aji ka Érna nya éta ……… Cucu Ratna Sundayani. lanceuk bungsu.Radén Mamanah Rasa Di wewengkon mana Prabu Siliwangi janten Raja? a.. nu miboga pangeureunan parahu Jati nu ngurus pangeureunan parahu muara Jati nu ngawasa pangeureunan parahu muara Jati nu beberes di pangeureunan parahu muara Jati nu ngajaga pangeureunan parahu di muara Jati Putrana Ki Gedéng Tapa nu ditikah ku Prabu Siliwangi nya éta. C. tapi lain nu ngalantarankeun urang lahir. anak pangleutikna. a. anak sampakan ti salaki/pamajikan. c. S. • Karuhun.. anakna ua.. • Bungsu.. • Adi beuteung. d. opat c. adina pamajikan/salaki.nol d. e.. di Amparan Jati b.. • Indung téré. Saha ari Ki Gedéng Sindangkasih téh .. anak indung téré/bapa téré. • Anak téré.S 30 . jalma-jalma nu kungsi aya lila heulaeun urang.Ratu Japura d. • Cikal. Nyai Tapa Larang b. tilu b. dulur enya saindung sabapa. hiji é.Nyai Amberkasih Salah sahiji tokoh anu jadi musuhna Sang Prabu Siliwangi nya éta ...di Cirebon d. Nyai Amberwati é. Érna boga lanceuk nu geus lakirabi tur boga budak hiji lalaki nu ngaranna Aji.. Ki Gedéng Sindanngkasih b. 4.. • Dulur teges. b. a. • Pangais bungsu...Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 • Kapiadi. anakna emang/bibi. anak panggedéna. di Surakarta é.di Singapura 3. Prabu Anggalarang Ratu Japura c. salaki indung.. • Dulur patétéréan. • Bapa téré. 2. Ki Gedéng Tapa é. a..dua 6. Nyai Subanglarang c. Kacaritakeun migarwa sabaraha urang Prabu Siliwangi téh dumasar kana carita di luhur ? a.Nyai Sucilarang d. sakur anu aya pakuat-pakaitna pancakaki. ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1.

Kapiadi Kapilanceuk 7. Wittri b. S. Icih boga budak nu ngaranna Imas. é. nu kahiji ngaranna Wawan. Indung téré b. a. dulur teges é. mun modul 5 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. hidep kudu ngulang deui. Baraya d. Tapi. c. Nu jadi pangais bungsu nya éta ……… a. Sebutkeun masing-masing sajejer carita anu kaasup kana Carita Babad/Sajarah jeung Dongéng Babad/Sajarah ! 2. Imas cicing jeung Bu Késih nu kawin ka bapana. Dulur sabrayna c. deungeun-deungeun c. nu kadua ngaranna Dudi. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. nu katilu ngaranna Wittri. Pa Ito parantos nikah sareng Ceu Maryani. Alo Toa Suan d. Dulur téré 9. dulur sabrayna b. a.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 a. Perenahna Imas ka Bu Késih nya éta ………. Perenahna Pa Ito ka Ceu Maryani sateuacan nikah nya éta ……… a. padahal mah Ceu Maryani téh adi pamajikanana Pa Ito nu kahiji. Adi téré d. PANUTUP Sanggeus migawé modul 5 kalayan hadé.. Dulur pituin 8. b.S 31 . adi beuteung Tugas Terstruktur (TT): Jieun pancakaki kulawarga nu sorangan! Kegiatan Mandiri Tidak Terstruktur (KMTT): 1. Kulantaran pipirakan. Dudi é. Lanceuk téré c. Tuliskeun gurat badag tina eusina. Dulur teges é. dahuan d. Ema d. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. Anakna Ema téh aya opat. tong poho nyebutkeun sumberna! D. Cucu 10. Wawan c. Baraya laér b. Bibi téré é. ari nu panungtung ngaranna Cucu. Sakur jalma nu aya pakuat-pakaitna dina pancakaki disebut ogé ………. hidep meunang nuluykeun kana modul 6.

Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. Pituduh ngagunakeun modul 1. penampilan jeung improvisasi anu hadé. atawa media éléktronik. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. Standar Kompetensina nya éta maca. maluruh téma. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 6: MACA SAJAK A.Pituduh pikeun murid a. III. II.S 32 . c. hidep migawé modul dina buku tulis. 2. Kompeténsi dasarna nya éta maca sajak. c. d. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. majalah. Méré penilaian. h. f. Cucu Ratna Sundayani. maham. jeung méré tanggapan kana wacana tinulis anu mangrupa sajarah lokal atawa carita babad jeung warta tina surat kabar. BUBUKA Deskripsi I.Peran Guru a. S. Indikatorna nya éta milah-milah unsurunsur sajak. e. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. nada jeung ma’na dina sajak. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. b. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maca sajak kalayan ngagunakeun lafal jeung lentong nu merenah. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. sarta macakeun sajak kalawan intonasi. éksprési jeung sikep anu saluyu jeung nada dina éta sajak. g. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. maham kana kecap-kecap dina sajak tur bisa ngoméntaran cara maca sajak babaturan sakelasna. Modul maca sajak nya éta modul nu kagenep dina diajar basa Sunda tingkat SMA. b. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar.

Teguh .S 33 .Antara kuring jeung anjeun lir Roméo jeung Juliet kungsi aya rasa nu sarua kungsi aya nu dipatri dina ati . hidep bakal nyokot topik ngeunaan naon? Saacan medar matéri. tuluy lenyepan nepi ka karasa ku haté hidep nadana jeung ngarti kana maksud ieu sajak! Sajak I Carita dina Carita Nendi. S. pék gerendengkeun heula ieu sajak.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 IV. Cucu Ratna Sundayani. Teguh Samoja ngajadi wirahma mangsa dirumpakaan asmarandana diwawaas beureum kayas sihoreng ringkang paudag-udag jeung kahayang kalangkang diwatesanan ku layung nu hibar kauger ku gugunungan ‘na pawayangan kapan tembrés nganjang mah kudu mulang sajorélat lir balébat-épisod mah kudu baganti kapireng hariring di tepiswiring samoja muguran-gugupay méré tangara kumelendang ukur anjang-anjangan. Cék Kamampuh 1) Naon ari sajak téh? 2) Naon nu kudu diperhatikeun lamun hidep rék maca sajak? 3) Lamun hidep dipenta ngajieun sajak. S. S.antara kuring jeung anjeun lir Khaiz jeung Laéla kungsi leumpang dina asihna kungsi silih anjang ku kahéman -kuring jeung anjeun lir Ujang Kusén jeung Nyi Rapiah kungsi aral subaha kungsi malati ligar dina dua mangsa 023628 (kungsi dimuat dina Galura taun 2005) Sajak II Tangara Samoja Nendi.

................... no.......... Dumasar kana eusi sajak dibagi jadi dua nya éta: • Sajak épik: sajak anu eusina ngadadarkeun atawa ngalalakonkeun... Hal anu kudu diperhatikeun dina maca sajak diantarana: Cucu Ratna Sundayani...... jawab pananya ieu di handap! 1......... 7. sakeudeung pisan tangara...... Naon amanat anu nyangkaruk dina judul sajak Tangara Samoja?...... PEMBELAJARAN 1... Naon harti kontotatif tina kumelendang anjang-anjangan?......................... 2....................... 8........ Kumaha nada dina sajak anu judulna Carita dina Carita?.... Naon harti tepis wiring dina sajak di luhur?.... 5.. • Sajak mangrupa ébréhan pikiran jeung rarasaan tina hasil ngimpleng (répleksi) pangarang anu ngagunakeun basa anu munel tur pepel............................... 3........ Unsur-unsur dina jero sajak diantarana: • téma : pikiran poko pangarang dina éta sajak • nada : sikep pangarang kana éta karyana • rasa : sikep urang nu maca karya • amanat : maksud anu rék ditepikeun ku pangarang • ma’na konotasi jeung dénotasi: harti sabenerna jeung teu sabenerna 4. Dimana latar tempat dina sajak Tangara Samoja?. Contona: Lalaki di tegal Pati kénging Sayudi.... dina mangsa gelarna sok disebut sajak bébas....... S....... Pék téangan ku hidep kecap anu ngandung harti konotatif jeung dénotatif masing-masing tilu kecap tina judul sajak Tangara Samoja tuluy paluruh hartina dina kamus!.. 3...... Wangenan Sajak • Sajak nya éta salah sahiji karya sastra nu mangrupa ébréhan tina sikep.............. kadéngé kumelendang. kalangkang sajorélat...Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 ( dimuat dina Cupumanik...... 4....... béja tembrés.........................S 34 . jelas B.............. hirup ringkang.... Kulantaran kitu............ Gelarna sajak mimiti awal 50-an.. Kamus Alit aral subaha............. Wangun sajak kaasup kana wangun ugeran......... Naon anu jadi téma dina sajak anu judulna Carita dina Carita?.... jiwa jeung éksprési pangarang........................... Kumaha rasa hidep nalika maca judul sajak Tangara Samoja?. 31 Taun III-Pebruari 2006) Pikeun maham eusi sajak................ 2...... teu bisa narima kaayaan kapireng.............. Conto: Janté Arkidam kénging Ajip Rosidi • Sajak lirik: sajak anu eusina ngébréhkeun rasa panyajakna. 6. tapi disusun sakarep pangarang....... • Sajak mangrupa salah sahiji wanda puisi atawa wangun ugeran anu teu pati kauger ku patokan wangunna........................................

Jenis-jenis Gaya Basa Gaya basa téh loba pisan lamun ku urang diguar mah. nada jeung rasa : patalina jeung sikep urang kana maca sajak. éksprési : patalina paroman jeung réngkak polah C. Béntang lapang …………………………………………………………………………………. 2.. vokal : patalina jeung sora. • • • karyana dina • maca sajak. (Yayat Sudaryat: kamus Istilah élmuning Basa) 2. Turun ka handap Cucu Ratna Sundayani. Gaya basa lalandian : gaya basa nu ngébréhkeun hiji hal ngaliwatn babandingan ku cara méré panglandi. Wangenan Gaya Basa Pikeun ngalengkepan pangajaran sajak.S 35 . Oto Iskandardinata nelah Si Jalak Harupat. Bulan maturan kuring …………………………………………………………………………………. Basa Inggrisna mah style. Gaya basa rarahulan : gaya basa anu nuduhkeun hiji hal sacara kaleuleuwihi Contona: Manéhna ceurik getih basa ngadéngé indungna maot. Gaya basa dina basa indonésia mah disebut gaya bahasa atawa majas téa. S. Contona: Cing maju ka hareup! e. Conto: Angin ngagupayan kuring bangun nu ngajak ulin. rasa jst. lafal. Conto: R. béntés henteuna dina ngucapkeun kecap. Kageurihan hinis …………………………………………………………………………………. b. wirahma : anca-gancangna dina maca sajak. Gaya basa nya éta. lenyepan : saacan maca sajak teuleuman heula eusi nadana. Gaya basa kadalon : gaya basa nu ngagunakeun kecap-kecap pikeun ngébréhkeun maksud nu leuwih ti mistina. d. urang pedar ogé perkawis gaya basa.. c. 4.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 • sajak. 3. Di handap baris diguar sababaraha gaya basa di antarana: a. rakitan basa anu dipaké ku panyatur sangkan ngahudang pangaruh (éfék) anu leleb karasana ka pamiarsa.KAMAHÉRAN BASA 1. Gaya basa ngasor : gaya basa anu dipaké pikeun ngahandapkeun manéh miboga maksud ngahormat jalma anu diajak nyarita. Gaya basa mijalma : gaya basa anu nuduhkeun barang paéh saolah-olah ngalakukeun pagawéan jalma hirup.. Contona: Iraha atuh badé linggih ka saung butut téh! Latihan Jieun kalimah ngagunakeun gaya basa ieu di handap! 1.

konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. keuheul b.S 36 . Kungsi malati ligar dina dua mangsa. wangun sastra buhun 3. Kapan tembrés nganjang mah kudu mulang. wangun puisi b. Tapi. wangun pakeman é... 2. a. sakola E. Harti nganjang dina éta sempalan sajak nya éta… a. D. aliterasi. hidep meunang nuluykeun kana modul 7. ragrag 4. b. PANUTUP Sanggeus migawé modul 6 kalayan hadé. Kecap ligar ngandung harti . uleman é. Tanah satapak peucang …………………………………………………………………………………. gumbira é. a. hidep kudu ngulang deui. Nada dina judul sajak “tangara samoja” nya éta…. patokan margaluyu é.ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1.. c. Unsur penting dina maca sajak nya éta? sora d. babarengan b.. balik c.. Pupuh jeung sajak kagolongkon kana karya sastra . mekar é. mun modul 6 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. saé b. intonasi sora. lucu c. S. wangun ugeran d. ulin d. a. éndah c. majas c. sedih d. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. ambek 5. muguran d. 5.. a..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 …………………………………………………………………………………. efoni.

BUBUKA Deskripsi I. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. h. S. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. jeung narjamahkeun kalimahkalimah basa Indonesia kana basa Sunda dina salah sahiji artikel bari maliré kana pesen katut basana.Peran Guru a. Méré penilaian. Indikatorna nya éta ngawincik (ngawilah-wilah) kalimah basa Indonesia dina artikel. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Standar kompetensina nya éta mampuh nulis pikeun ngébréhkeun eusi pikiran. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. ngalatih masangkeun (ngajodokeun) kecap-kecap basa Indonesia kana basa Sunda. b. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. f.Pituduh pikeun murid a. hidep migawé modul dina buku tulis. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. d. II. Modul narjamahkeun nya éta modul nu katujuh dina diajar basa Sunda tingkat SMA. g. e. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. Cucu Ratna Sundayani. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. surat jeung biografi. jeung kahayang dina wangun narjamahkeun ngagunakeun aksara Sunda. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. c. Kompeténsi dasarna nya éta narjamahkeun kana basa Sunda. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. b. c.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 7: NARJAMAHKEUN A. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. ngébréhkeun kalimah-kalimah basa Indonesia kana basa Sunda bari maliré kana pesen katut basana. rarasaan. 2. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. Pituduh ngagunakeun modul 1.S 37 .

b. S. Kukulutus Cucu Ratna Sundayani. B. Cék Kamampuh 1) Hal naon anu mimiti bakal dilakonan ku hidep lamun dipénta pikeun narjamahkeun téks basa Indonésia ka basa Sunda? 2) Sanggup teu lamun hidep dipénta narjamahkeun téks basa Sunda ka basa Indonésia? 3) Aya hiji hal anu teu meunang pisan dilakonan ku urang lamun rék narjamahkeun téks.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 III. Nyaéta .. Humandeuar 4. Menggerutu (Dicutat tina buku kasundaan Rawayanjati. Babarian 2.edisi22 Februari 2008) Tarjamahan Sundana Kiwari. Pundungan 3. PEMBELAJARAN Nulis Tarjamahan • Di handap aya tilu cutatan jeung salah sahiji artikel anu ditulis ngagunakeun dua basa. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa narjamahkeun kalimah dina téks basa Indonesia kana basa Sunda. aya opat pasipatan anu teu meunang aya dina diri urang Sunda nya éta: 1. maka sejak tahun 1999 UNESCO menetapkan tanggal 21 Februari sebagai hari bahasa Ibu Internasional. nya éta basa Indonesia jeung basa Sunda. Pikeun ngariksa sangkan basa Indung di sakuliah dunya henteu musna. Cutatan kahiji Pada saat ini. sedangkan bahasa Cirebon di atas posisi 100 dari 330 bahasa daerah di dunia. IV. basa Sunda aya dina urutan ka-33. Merajuk 3. Mudah tersinggung 2.Hidayat Suryalaga. (Dicutat tina harian umum Pikiran Rakyat. sedengkeun basa Cirebon aya dina urutan leuwih ti 100 tina 330 basa daérah di sakuliah dunya.S 38 . tina salah sahiji artikel bari maliré kana pesen katut basana. Berkeluh kesah 4. • Pék baca sing nepikeun ka paham kana cara-cara narjamahkeunana! a.Wahana Raksa Sunda 2003) Tarjamahan Sundana Numutkeun Sesepuh urang Sunda. mangka ti mimiti tahun 1999 UNÉSCO netepkeun tanggal 21 Pebruari minangka poé basa Indung Internasional. Untuk menjaga agar bahasa Ibu di seluruh dunia tidak musnah. bahasa Sunda menduduki posisi ke-33 di dunia.. Cutatan kadua Menurut para leluhur Sunda ada empat karakter yang tidak boleh ada dalam diri orang sunda yaitu: 1.

Sopandi nyebutkeun Walikota bisa nyabut ijin operasional hotél lamun nepi ka poé Kemis 10 Juni 2010 Manajemen hotél henteu méréskeun kawajibanana. pihak anu ngawakilan Hotél Grand Aquilla. ogé budak Batita (kurang tilu taun). Kamandang Dada disebutkeun dina acara rapat antara Pemkot Bandung. pihak yang mewakili Hotel Grand Aquilla. S. ketegasan Walikota dilakukan untuk mempercepat penyelesaian masalah. bisa mangaruhan kana gawé uteukna. Walikota bisa mencabut izin operasional hotel jika hingga Kamis 10 Juni 2010 Management hotel belum menunaikan kewajibannya. Pupuhu Serikat Pekerja Mandiri Hotél Grand Aquilla Bandung (SPM HGAB). cenderung mengalami gangguan daya ingat. Cutatan katilu Balita. alusna entong diogo ku cara terus-terusan sina lalajo televisi . Ketua Serikat Pekerja Mandiri Hotel Grand Aquilla Bandung (SPM HGAB). Riset terbaru membuktikan. d. Sopandi mengatakan. nya éta rada pohoan. sebaiknya jangan dimanjakan dengan tontonan televisi. Ia menegaskan akan menggunakan kewenangannya sebagai Kepala Daerah untuk menyelesaikan permasalahan yang tidak kunjung selesai sejak tahun 2008 itu. Inilah peringatan peneliti dari Children’s Hospital and Regional Medical Center. sarta Serikat Pekerja di rohangan tengah Balai Kota Bandung. Dikatakan Management hotel harus segera membayar upah pegawai sesuai dengan ketentuannya dan mempekerjakan kembali 137 pengurus serikat pekerja beserta anggotanya yang diberhentikan sepihak pada Oktober 2008.S 39 . Kepala Dinas Tenaga Kerja Kota Bandung Hibarani Andam Dewi mengatakan.157-158) Tarjamahan Sundana Balita. serta Serikat Pekerja di ruang tengah Balai Kota Bandung. Anjeunna negeskeun dina pasualan anu teu bérés-bérés ti taun 2008 ieu baris dibenerkeun sacara kadinasan luyu jeung kalungguhan anjeunna nya éta salaku Kepala Daérah. budak nu mindeng moncongok televisi. Artikel Sekilas Bandung Pengelola Grand Aquilla akan Ditindak Walikota Bandung Dada Rosada akan menindak tegas pengelola Hotel Grand Aquilla terkait masalah kelalaian pembayaran upah dan persoalan ketenagakerjaan.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 c. Kitu nurutkeun panalungtik ti Children’s Hospital and Regional Medical Center. bocah yang rajin menonton televisi. Jumaah 4 Juni 2010. juga batita (bawah tiga tahun). Manajemen hotél kudu buru-buru mayar gajih pagawé luyu jeung katangtuanana sarta ngagawékeun deui 137 Cucu Ratna Sundayani. Jumat 4 Juni 2010. (Dicutat tina Koran Pikiran Rakyat Sabtu 5 Juni 2010) Tarjamahan Sundana Artikel Saulas Ngeunaan Bandung Anu ngokolakeun Hotél Grand Aquilla Bakal Ditindak Walikota Bandung Dada Rosada méré kategasan ka anu ngokolakeun Hotél Grand Aquilla ku ayana pasualan kataledoran mayar gajih pagawé jeung pasualan ketenagakerjaan. Tina panalungtikan panganyarna kabuktian. (Dicutat tina Pamager Basa hal. Pernyataan Dada dikatakan dalam pertemuan antara Pemkot Bandung.

........ Pasipatan naon anu kudu Sunda?...........................S 40 .. Naon sababna Balita televisi?....................... Upama urang rék nyundakeun artikel.......... Hasil risét ti rumah sakit mana nu nyebutkeun yén budak Balita jeung budak Batita teu meunang moncongok di televisi?.. Hartikeun sakalimah-sakalimah. Baca heula éta artikel sakabéhna............. Cucu Ratna Sundayani.................. kategasan Walikota ménta dilakukeun pikeun ngaréngsékeun pasualan sagancangna...................................... jawab pananya ieu di handap! 1............... 8....... Munasabah upama loba kecap-kecap basa Indonésia nu asup kana basa Sunda...... 2. Pikeun maham eusi tarjamahan....................................... kalimah........................... 5.............. Naon ari Balita jeung téh?... 3............ Basa Sunda aya dina sabaraha?......... Kumaha carana basa musna?.... Naon masalahna di Hotél téh?.................... Baca saalinéa-alinéa.......... KAMAHÉRAN BASA Narjamahkeun kana Basa Sunda Umumna urang Sunda téh ngagunakeun dua basa (dwibahasawan) dina hirup kumbuh sapopoéna........................... nya éta basa Sunda jeung basa Indonesia............................. Aya sabaraha jumlah basa dunya?... Kumaha jalan kaluarna supaya Hotél Grand Aquilla gancang bérés tina pasualan nu karandapan?............ Saha waé anu milu Aquilla?.... Pupuhu Dinas Tenaga Kerja Kota Bandung Hibarani Andam Dewi nyebutkeun............................................................................ jeung kecap aslina....................... lantaran henteu kabéh basa atawa kecap dina basa Indonésia bisa langsung disundakeun........................................ Grand Aquilla 9....... jeung Batita teu meunang terus-terusan 7........... 3............................Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 pengurus serikat pekerja sarta anggotana anu geus dieureunkeun ku pihak hotél bulan Oktober 2008............. ngabéréskeun pasualan Hotél Grand C................................ 10...... nya kitu deui sabalikna................... Indung di sakuliah dijauhkeun 4.......... Dina narjamahkeun kudu tetep ngindung kana basa............ sabab basa Sunda jeung basa Indonésia téh béda .. daérah di urutan dunya ku sakuliah ka henteu urang Batita lalajo 2....................... hal-hal anu kudu diperhatikeun nya éta: 1.... 6... Nyundakeun atawa narjamahkeun artikel henteu kudu ditarjamahkeun sakecapsakecap......................... S....

tuluy tarjamahkeun kana basa Sunda. Kompas. Anu ngokolakeun Pasualan Negeskeun Pundungan Kukulutus Babarian Humandeuar Permasalahan i. Istana Bogor di jalan Ir. ÉVALUASI Baca wacana ieu di handap. “Hari biasa. Bogor Tengah. Kota Bogor. 14-17 Juni dan 21-23 Juni. mulai Senin ( 7/6 ). 4. Pada kesempatan peringatan hari jadi Bogor. Merajuk b. g. 6. 3.Selasa. 5. 2.” Kata Kepala Dinas Kebudayaan dan Pariwisata Kota Bogor Artiana Yanar Anggraeni di Bogor. f. mun modul 7 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. 9. E. hidep meunang nuluykeun kana modul 8. 8. Kakara narjamahkeun kecap-kecapna. pigawé laporanana dina buku tugas! Istana Bogor Terbuka untuk Umum Memperingati hari jadi ke – 528 Bogor.S 41 . PANUTUP Sanggeus migawé modul 7 kalayan hadé.Juanda. Dicutat Pasipatan c. Menegaskan j. dibuka untuk umum selama tujuh hari kerja. S. Cucu Ratna Sundayani. Latihan Jodokeun ieu kecap-kecap di handap kana kecap-kecap nu aya di beulah katuhueunana! 1. hidep kudu ngulang deui. warga yang berminat ke Istana Bogor hanya perlu mendaftar di panitia Istana Bogor Open di jalan Kapten Muslihat Nomor 12. 8 Juni 2010. e. 10. Panalungtik Berkeluh Kesah Menggerutu Dicuplik Karakter Peneliti Pengelola d. 7. masuk Istana Bogor harus ada izin dari Sekretariat Negara di Jakarta. D. h.( RTS ).Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 4. Tapi. Mudah Tersinggung a.

rarasaan.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan PANGAJARAN 8: NGAGUNAKEUN AKSARA SUNDA A. BUBUKA Deskripsi I. sarta nulis surat jeung biografi. Standar kompetensina nya éta mampuh nulis pikeun ngébréhkeun eusi pikiran.S 42 . Kompeténsi dasarna nya éta Cucu Ratna Sundayani. S. Modul ngagunakeun aksara Sunda nya éta modul nu pangpandeurina dina diajar basa Sunda kelas X semester kahiji tingkat SMA. ngagunakeun aksara Sunda. jeung kahayang dina wangun narjamahkeun.

Pituduh ngagunakeun modul 1.Pituduh pikeun murid a. II. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. e. g. f. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 ngagunakeun Aksara Sunda. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. Méré penilaian. hidep migawé modul dina buku tulis. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. d. nulis ngagunakeun aksara Sunda. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. c. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar.S . Nyatetkeun kamajuan diajar murid. Indikatorna nya éta maham ngagunakeun aksara Sunda (aksara Kaganga). Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maham kana ngagunakeun aksara. jeung nyalin téks ngagunakeun aksara Sunda. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran.Peran Guru a. IV. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. 2. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. b. b. h. III. Cék Kamampuh 1) Hidep apal henteu kana aksara Sunda Kaganga? 2) Coba tuliskeun ngaran hidep sorangan maké aksara Kaganga? (keur nu geus apal) 3) Aya sabaraha hiji sakanyaho hidep ngeunaan aksara Sunda téh? PEMBELAJARAN Pedaran Aksara Sunda Kaganga • Aksara Sora ‘Vokal Mandiri’ jumlahna aya 7 nya éta: A I U É E EU O Contona: • a I U{ E } O aa = aa Oa = oa aI = ai I} = ieu 43 Aksara Ngalagena ‘Konsonan’ jumlahna aya 25 nya éta: Cucu Ratna Sundayani. c. ogé prakték nulis ngagunakeun aksara Sunda. S.

7. . 4. Conto: k= ka jadi ke= ke = ……………….. 9. Conto k= ka jadi ki= ki = : Latihan 1 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! h d p g f 1. ………………. 5... ………………. ………………. 8.. 6.e = pamepet. ………………. 10. HA DA n t j b q NA TA c s y G v 6... teri = ………………. sepi Cucu Ratna Sundayani.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 • Vokalisasi ‘Penanda Bunyi’ 1.. = ………………. 3.fungsina ngarobah sora /a/ jadi /i/. fungsina ngarobah sora /a/ jadi /e/.. ………………. CA SA r w J x nini tadi mimiti harita tarasi RA WA PA JA YA NYA k l M m z KA LA MA GA FA bibi basi BA QA NGA VA KHA XA = = = = = SYA ZA = ………………. . b... Latihan 2 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. Vokalisasi nu ditulis di luhur lambang aksara ngalagena jumlahna aya 5 (lima). kamari = ………………. babari = ………………. 2.S 44 .i panghulu.. S. nya éta: a. pamali = ………………..

= ……………….Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2.] = paneuleung. demi = ………………. ngabedega = …………….Q = panglayar... neda = ………………. ………………. 8. Conto k k]= keu : = ka jadi Latihan 3 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. kasar = Cucu Ratna Sundayani.S 45 . 4.. 9... fungsina ngarobah sora /a/ jadi /eu/.. 3. 2. tepi = ………………. weureu = d. darma ………………. 9. 6. 7.. 7. 10.. beuti = ………………. ………………... deupa = ………………. ceuceu = ……………….. fungsina nambah konsonan / +r/ dina tungtung aksara ngalagena.. Conto: k= ka jadi kQ= kar Latihan 4 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1.. ceuli = beusi = geura = deuleu = ………………. 10.. 6. = ……………….. peti 8. S. c. ……………….. 5. ………………. . beuli = ……………….. pepeta depa = ………………. seuneu = ………………. 5.. meri = ………………. . 3.. 4.. = ……………….

barang = ……………….. ……………….. ……………….N = panyecek. harta = ………………. 7. ………………. 6. 4... 5.. = ………………. 8. 8.. 2... 4. ………………. 9. S. ………………. parna= ………………. ………………. . 10... = panyuku. 9.. damang = ………………. dalang = ………………. 3. nya éta: a. sawang tarang = garang = gedang = terang = = 2.. 3. sarta = ………………. karma ……………….. ………………. Conto: Conto: k = ka jadi ku Latihan 6 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! Cucu Ratna Sundayani.S 46 k= ka jadi kN= kang .. Conto: k = ka jadi kN= kang Latihan 5 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. ………………. fungsina nambah konsonan / +ng/ dina tungtung aksara ngalagena. carang = ………………. 10.. 7. fungsina ngarobah sora /a/ = ku jadi /u/. Vokalisasi nu ditulis di luhur lambang aksara ngalagena jumlahna aya 3 (tilu). 5.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2. jajar lebar lapar = = = sebar = e.u b. . karang = ……………….

………………. ………………. 4. sakur 9.. Conto: k ka jadi kL kla = 1. hulu 3. 3. . S. = ………………. ………………. ………………. ………………. = ………………. cukur 10. = ……………….L = panyiku. kuku 4. cipleu klasifikasi klarifikasi ngajleng racleng = = = = = ………………. ………………. ……………….... fungsina nambah konsonan / +ra/ dina tungtung aksara ngalagena.S 47 .R kR = kra = panyakra. 6. catur 8... b.. suku = = = = = ………………. ……………….. Cucu Ratna Sundayani. ………………. 5. ………………. = Latihan 8 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! . = ………………. prabu = drama = c.. cakra = krama = citra = ………………. 4..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 1. 3. ………………. 2. ……………….. 2. fungsina nambah konsonan /+la/ dina tungtung aksara ngalagena. ruku 5. 5. dulur = ………………. bulu 2. batur 7. Conto: k = ka jadi Latihan 7 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1.

. fungsina ngarobah sora /a/ jadi /o/. 4.. ………………. [.. lolong korong omong pamong bolong = = = = = ……………….o = panolong. /é/. c. Conto: = panéléng. 2. Conto: Cucu Ratna Sundayani. 5. Conto: k ka jadi ko = ko = Latihan 10 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. ………………. nya éta: a.. ……………….S k= ka jadi kH = kah 48 .H = pangwisad. 5. 2.. S. b. .Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 3. saré méré hésé réhé kéré = = = = = ……………….fungsina ngarobah sora /a/ jadi k = ka jadi [k = ké Latihan 9 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. 4. 3. fungsina nambah konsonan / +h/ dina tungtung aksara ngalagena. ………………. ……………….. Vokalisasi nu ditulis sajajar jeung aksara dasar ngalagena jumlahna aya 5 (lima)... . 3. ………………. ………………. ………………..

………………. fungsina nambah sora /+ya/ dina aksara ngalagena . 9. ……………….. =k Latihan 13 Conto: k= ka jadi kN= kang 49 Cucu Ratna Sundayani. 3. 3. madya gebyar setya widya sanghyang = = = = = ………………. e.. ………………. . Conto: kya k = ka jadi kY = Latihan 12 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. Conto: k = ka jadi k.. 6. 2. f.Y = pamingkal. 4. fungsina ngaleungitkeun sora dina aksara ngalagena.S . 2. ………………. ………………. sémah ………………. d... 8.. polah = 7. 5. ………………. 5. S. 4.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Latihan 11 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. ………………. = pamaéh. . léngkah rongkah bungah mapah cenah pageuh baseuh nyeupah = = = = = = = = = ………………. ………………. ………………. ……………….. 10. ……………….. ………………..

....H 5= pangwisad: aH9ah 0{H 1234567890 1 c... 10... S. lamak 3......000 =..... = .. rungkad 4..... 2 Angka (aya 10): • • • Latihan 14 Tuliskeun ieu angka di handap maké aksara Sunda! 1.... berkat = = = = = ………………. neleg 5... ér ... ………………... {Q : b..300 115. jsb........500 =.... jsb......... = .. Vokalisasi nu bisa ditulis bari dibarengkeun (dikombinasikeun) jeung aksara sora jumlahna aya 3 (tilu)..... 3 4 6 7 8 . {N . ..... UrN k ciko[l 50 Cucu Ratna Sundayani.. 27 2...Q = panglayar aQ ar ... 4.... 4....S .. =....Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. éng ... ... 250 3... nya éta: a.......... 1.. 5... ………………...N = panyecek: aN ang . samak 2...... ……………….......... ………………........ Latihan 15 Salin kana Aksara Latén! lmun......

katon kagoréngan ………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………. [h[s tum. loba anu giruk ………………………………………………………………………………. naha manéh kitu ………………………………………………………………………………. ruket jeung kompeni ………………………………………………………………………………. jalan ka Batawi ngemplong.pk. lempa-lempi lempong ……………………………………………………………………………….Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 moal. nu jadi wadana ………………………………………………………………………………. niat jadi pangkat ………………………………………………………………………………. UrN bog g[w moal. ménak Ki Wastanu ………………………………………………………………………………. S. PANUTUP Cucu Ratna Sundayani.S 51 . tukang olo-olo ………………………………………………………………………………. [h[s brNdhQ Latihan 16 Salin kana Aksara Kaganga! Kawih murangkalih Ayang-Ayang Gung Ayang-ayang gung ………………………………………………………………………………. gung goongna ramé ………………………………………………………………………………. ngantos Kangjeng Dalem ………………………………………………………………………………. khQ lmun. C. ngadu pipi jeung nu ompong ……………………………………………………………………………….

S 52 . Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Modul 8 nyaéta modul pangpandeurina dina pangajaran basa Sunda kelas X semester kahiji. Sanggeus hidep bisa migawé modul ieu kalawan hadé jeung sampurna. hidep bisa konsultasi ka guru pangajar ngeunaan hasil penilaian. S.