Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

PANGAJARAN 1: NGAREGEPKEUN BIANTARA
A.

BUBUKA
Deskripsi

I.

Modul ngaregepkeun biantara nya éta modul nu pangmimitina dina diajar basa Sunda tingkat SMA. Standar kompetensina nya éta mampuh ngaregepkeun, maham, jeung méré tanggapan kana rupa-rupa wacana lisan nu mangrupa biantara jeung siaran radio/televisi. Kompeténsi dasarna nya éta ngaregepkeun eusi biantara. Indikatorna nya éta ngaregepkeun biantara kalayan sumanget, nyatetkeun kekecapan nu digunakeun dina biantara, nyaritakeun deui eusi biantara ku basa sorangan, méré kamandang kana basa Sunda nu dipaké dina biantara, jeung nyieun eusi biantara sorangan.

II.

Pituduh ngagunakeun modul
1)Pituduh pikeun murid a. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul, hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru, hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. b. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul, hidep migawé modul dina buku tulis. c. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti, bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. 2)Peran Guru a. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. b. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. c. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. d. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. e. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. f. Méré penilaian. g. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. h. Nyatetkeun kamajuan diajar murid.

III.

Tujuan Ahir
Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maham kana eusi biantara bari tuluy nyieun téks biantara sorangan, ogé maham kana babasan jeung paribasa nu digunakeun dina naskah biantara.

IV.

Cék Kamampuh
1) Lamun hidep dipenta sangkan ngenalkeun diri ka guru di hareupeun kelas, bakal kumaha pok-pokanana? 2) Lamun hidep manggil guru nu rék ngajar, kumaha nyaritana? 3) Lamun hidep dipenta nyiapkeun babaturan di kelas ngagunakeun basa Sunda, bakal kumaha pok-pokanana?

Cucu Ratna Sundayani, S.S 1

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

B. PEMBELAJARAN
I. Ngaregepkeun Biantara • Ieu di handap aya naskah biantara nu kungsi dipaké waktu Pasanggiri Biantara Basa Sunda sa-Kota Bandung. • Pék baca tur tengetan ku hidep eusina!

Nonoman Sunda Kiwari
Assalamu’alaikum Wr. Wb. Bapa miwah Ibu girang pangajén anu ku sim kuring dipihormat, Hadirin anu sami linggih di ieu patempatan anu ku sim kuring dipihormat, katut réréncangan nu sami janten patandang anu ku sim kuring dipikanyaah tur dipikacinta. Sateuacanna sim kuring ngaguar ngeunaan téma nu parantos ditangtoskeun, hayu urang sasarengan sanggakeun puji sinareng sukur ka Gusti Nu Maha Agung anu parantos masihan kaséhatan réhna dina dinten ieu urang tiasa kempel riung mungpulung paamprok jonghok di ieu patempatan dina kaayaan séhat wal afiat. Solawat miwah salam mugia tetep dilimpah curahkeun ka jungjunan urang sadaya Nabi Muhammad SAW. Hadirin hormateun sim kuring ...... Urang sadaya panginten parantos uninga, réhna murangkalih jaman kiwari téh seueur pisan anu kakeunaan ku “virus budaya deungeun”. Naha pangna bet tiasa kitu? Manawi aya nu terang teu? Kieu waleranana téh. Murangkalih jaman kiwari mah apalna téh ka Grup Band sapertos Ungu, Déwa, D’Masiv, Nidji, Peterpan, jeung sajabana. Ari ka Juru Kawih atanapi pangarang lagu sapertos Nining Méida, Euis Komariah, Nénéng Fitri, Atang Warsita, Mang Koko, Nano S., Bény Corda, Kostaman Jaya jeung nu séjénna mah moal arapaleun. Dimana aya nu apal ogé panginten tiasa kaétang ku panangan. Teras kasenian Sunda sapertos Jaipongan, Longsér, Degung, Calung, Réog, Wayang Golék téh, tos kahilapkeun ku murangkalih jaman kiwari. Padahal éta kasenian téh dipilari ku bangsa deungeun mah. Contona baé kasenian Angklung nu tos diaku ku bangsa Malaysia. Upami ditingal tina raksukanana, conto anu gampil urang tingal wé tina anggoan murangkalih jaman kiwari, nu kakirangan bahan, pajar cenah gaya siga di India yén nu ngaranna udel kedah katingal ku nu sanés. Kitu ogé sareng lancingan nu disebat gaya “rock n’roll” atanapi “lancingan pensil”. Kacida pisan sampéan saageung tangkal kalapa kedah dilebetkeun kana lancingan saageung paralon 2 in. Hadirin hormateun sim kuring ....... Basa Sunda ogé kedah janten émutan urang sadaya, réhna kiwari aya nu disebat “hari berbahasa ibu”. Di sababaraha sakola tos diwajibkeun nyarios nganggo basa Sunda unggal dinten Rebo. Tapi angger kénéh waé teu digugu. Pajar téh géngsi, jeung teu “gaul”. Sim kuring ngaraos prihatin, asa karunya ningal kasénian, budaya, sareng basa urang ayeuna siga nu henteu diaku deui ku nonomanana. Haget urang téh diajar kana budaya deungeun. Badé iraha atuh mekarkeun budaya sorangan? Hadirin hormateun sim kuring ....... Ku kaayaan urang ayeuna, ku kanyataan kahirupan urang ayeuna, hayu urang bebenah diri urang ku cara mekarkeun basa, budaya jeung kasenian urang di lingkungan kulawarga, masarakat, sakola atanapi lingkungan pamaréntah. Sakola urut Walanda, ayana di kota Banda, lamun ngaku urang Sunda, Cucu Ratna Sundayani, S.S 2

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

kudu nyaho budayana. Panginten mung sakitu anu tiasa kapihatur, hapunten kana samudaya kalepatan. Akhirul kalam billahi taufi wal hidayah. Wassalamu’alaikum Wr.Wb.

Pikeun maham eusi biantara, jawab pananya ieu di handap!
1. Dina acara naon éta biantara téh ditepikeunana?.................................................................... 2. Naon pangna barudak jaman ayeuna teu daék nyarita ku basa Sunda?.................................. 3. Kasenian naon anu geus diaku ku bangsa deungeun?............................................................. 4. Kudu kumaha cenah urang Sunda ayeuna téh?....................................................................... 5. Naon anu dimaksud “hari berbahasa ibu” dina biantara di luhur?.......................................... 6. Naha nonoman ayeuna teu ngarasa reueus kana budayana sorangan?................................... 7. Naon téma biantara di luhur?.................................................................................................. 8. Tarékah naon anu kudu dilaksanakeun ku nonoman Sunda pikeun mekarkeun budaya sorangan?................................................................................................................................

Kamus Alit
deungeun, batur;asing girang pangajén, juri hadirin, jalma-jalma nu aya dina riungan haget, ujug-ujug daék atawa sanggup kiwari, ayeuna mekar, 1) beukah (tina kuncup jadi muka, kembang);2) ngarekahan, ngalegaan ngaguar, nyaritakeun nonoman, nu aranom paamprok jonghok, papanggih teu dihaja reueus, 1) agul;2) boga rasa bagja unggal, saban II. Pedaran Biantara Biantara nya éta nyarita dihareupeun balaréa kalawan aya maksud nu tangtu. Bagéan-bagéan tina biantara nya éta: 1. Bubuka, nu dimimitian ku salam bubuka. Contona: Assalamu’alaikum Wr. Wb. Bapa miwah Ibu girang pangajén anu ku sim kuring dipihormat, Hadirin anu sami linggih di ieu patempatan anu ku sim kuring dipihormat, katut réréncangan nu sami janten patandang anu ku sim kuring dipikanyaah tur dipikacinta. 2. Eusi biantara. Cucu Ratna Sundayani, S.S 3

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

Contona: Hadirin hormateun sim kuring ...... Urang sadaya panginten parantos uninga, réhna murangkalih jaman kiwari téh seueur pisan anu kakeunaan ku “virus budaya deungeun”. Naha pangna bet tiasa kitu?............jste. 3. Panutup, nu dina tungtungna aya salam panutup. Contona: Panginten mung sakitu anu tiasa kapihatur, hapunten kana samudaya kalepatan. Akhirul kalam billahi taufi wal hidayah. Wassalamu’alaikum Wr.Wb.

C. KAMAHÉRAN BASA
Maham kana Babasan jeung Paribasa I. Babasan
Tengetan conto kalimah di handap ieu ! 1. “Ka budak nu panjang leungeun mah, moal aya nu resepeun” 2. “Éta mah Si Ibro, dasar budak atah adol, teu kira-kira hitut hareupeun sémah!” 3. “Si Dudung mah teu dipikaresep ku batur téh, pantes wé da budakna haseum budi.” Dina kalimah di luhur aya ungkara panjang leungeun, atah adol, jeung haseum budi. Ieu téh kaasup kana babasan. Ari anu dimaksud babasan téh nya éta ucapan matok anu geus puguh éntép seureuhna nu dipaké dina harti injeuman, jadi lain harti sabenerna. Dina ungkara panjang leungeun ngabogaan harti injeuman sok pulangpaling atawa ceceremed, lain hartina ‘leungeunna anu panjang’. Atah adol ngabogaan harti injeuman kurang ajar atawa teu sopan. Kitu ogé dina ungkara haseum budi ngabogaan harti injeuman leuwih loba baeud batan seuri, sabalikna tina amis budi.

Latihan 1 Pék téang ku hidep harti tina babasan ieu di handap, tuluy jieun kalimahna!
1. Atah anjang Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 2. Ajak Jawa Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 3. Akal koja Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 4. Bodo katotoloyoh Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 5. Bodo aléwoh Cucu Ratna Sundayani, S.S 4

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 6. Buntut kasiran Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 7. Ceuli lentaheun Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 8. Hampang birit Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 9. Laér gado Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 10. Salieuk béh Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………...

II. Paribasa
“Si Onéng mah, bet kawas anjing ngagogogan kalong, bogoh ka Dudé Hérlino béntang pilem téa.” Dina ungkara kalimah di luhur aya ungkara anjing ngagogogan kalong. Éta ungkara téh kaasup kana paribasa,anu hartina mikahayang nu pamohalan. Teu béda jeung babasan, paribasa ogé teu bisa dirobah ungkara jeung kekecapanana, bédana téh, ari paribasa mah mangrupa kalimah.

Latihan 2 Larapkeun paribasa nu aya di beulah katuhu, kana kalimah ieu di handap!

Cucu Ratna Sundayani, S.S 5

“Ari manéh. 8. Karunya ka Mang Oman téh.. S. leuheung mun bener.” 7. ari pék meunang hadiah. anu teu kudu dicaritakeun ka batur.. asa ditonjok congcot e. kate mpuhan buntut maung f. ari kana gawé mah angger sagala embung. 5. 2. loba teuing omong.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 1. Keuna ku paribasa ……. lodo ng kosong ngelentrung c. Néng Dési mah kalahkah gaya wé diheulakeun. kalah dibéja-béja. leule us jeujeur liat tali g. Ari maksudna mah rék nyilakakeun batur. Mang Oyib mah.” 6. ulah getas harupateun. keur mah gajih gedé katambah loba nu méré ibaratna …… a. tami ang meulit ka bitis h. hulu gundul dihihidan Cucu Ratna Sundayani. nyali ndung ka gelung i. biwir nyiru rombéngeun d. Nu boga pagawéan mah pamajikanana.S 6 . nyaho manéhna mah jéger. gedé tinimbangan. ari salakina mah ngan ukur …. Mani kacida atohna Jang Soma téh... 3. ceuk kolot mah …… 10. Jadi pamingpin mah kudu ……. sarua jeung ……. naha atuh bet ……. antukna mah ……… keuna ka dirina sorangan.. 9. ti baréto hayang boga laptop. padahal ari nu nyieun dosana mah batur sapagawéanana. “Tong wawanianan ngalawan Si Junéd. puguh mani asa ……. Ngeunah ari jadi pejabat. 4. hanta ng-hantung hantigong hantriweli j. pacik rak ngalawan merak b. jadi …….

a. pengumuman c. nya éta ... longsér 7)Saha ari seniman sunda nu ngajieun lagu Karatagan Pahlawan téh? a... indit 3)Panginten mung sakitu anu tiasa kapihatur. salam panutup c.. Darso é.. salam panutup c..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 D.. rebo b. araya d. wayang b.. senén d.. panutup biantara 4)Sakola urut Walanda Ayana di kota Banda Lamun ngaku urang Sunda Kudu nyaho budayana Wacana di luhur kaasup kana wangun . wawacan b.Wb.. pupuh c. a.... calung c. sisindiran d... Mang Koko 8)Kalimah Assalamu’alaikum Wr... béwara d.... Kostaman Jaya b. ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1)Biantara téh sasaruanana jeung . eusi biantara b... bubuka é.. angklung d.. datang b.... c.. Kalimah di luhur téh mangrupa . pidato 2)Hadirin anu sami linggih . kemis 6)Kasenian urang Sunda nu geus diaku ku urang Malaysia.. salam bubuka d. béwara 5)Ninggang dina poé naon ari “hari berbahasa ibu” téh? a. kacindekan é.. mios é.. eusi biantara b.. minggu é.. diuk c. wawaran b. salasa c.. Atang Warsita d... paparikan é.... dina biantara di luhur kaasup kana? a. salam bubuka d.S 7 . a. panutup biantara Cucu Ratna Sundayani. sasagon é.. S. hapunten kana samudaya kalepatan... Nano S. a.. wawaran é. Linggih lemesna tina kecap . a..

siswa é. Mang Koko 10) Kecap naon anu sami hartina jeung lomba? a. pasanggiri Tugas Terstruktur (TT): Jieun koméntar ngeunaan basa Sunda nu dipaké dina biantara di luhur! Kegiatan Mandiri Tidak Terstruktur (KMTT): Jieun hiji naskah biantara basa Sunda témana bébas! E. Kostaman Jaya d. S. Ismail Marzuki é. mun modul 1 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. Nano S. Tapi. pangarang d. Beny Corda c. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan.S 8 . hidep meunang nuluykeun kana modul 2. patandang b. PANUTUP Sanggeus migawé modul 1 kalayan hadé.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 9)Saha ari seniman nu ngajieun lagu Bubuy Bulan téh? a. b. penulis c. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. hidep kudu ngulang deui.

lentong. Cék Kamampuh 1) Lamun hidep dipenta sangkan biantara di hareupeun guru-guru. h. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa nangtukeun bagéan biantara sarta bisa nyarita dina wangun biantara kalawan téhnik. BUBUKA Deskripsi I. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 2: BIANTARA A. cara biantara nu kumaha nu bakal digunakeun ku hidep? Cucu Ratna Sundayani. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. Méré penilaian. c. nyarita dina wangun biantara di hareupeun guru jeung babaturan kalawan éksprési anu hadé. intonasi anu hadé tur merenah éntép seureuhna. b. b. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. Pituduh ngagunakeun modul 1. ngadongéng. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. IV. S.S 9 .Pituduh pikeun murid a. g. II. III. tapi ngadadak dibéjaanana? 3) Aya rupa-rupa cara biantara téh. Indikatorna nya éta nangtukeun bagéan-bagéan biantara dumasar kana sistematika biantara. hidep migawé modul dina buku tulis. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. jeung guneman dina rupa-rupa situasi. Modul nepikeun biantara nya éta modul nu kadua dina diajar basa Sunda tingkat SMA. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. Kompeténsi dasarna nya éta biantara. 2. e. Standar kompetensina nya éta mampuh ngébréhkeun pikiran. lentong. d. sawala kelompok. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. biantara. bakal ngagunakeun ragam basa naon? 2) Sanggup teu lamun hidep dipenta miluan pasanggiri biantara. c. rarasaan. f. jeung kahayang sacara lisan dina nyaritakeun pangalaman.Peran Guru a. jeung sikep anu hadé. nyusun rangkayan biantara dumasar kana sistematika anu bener. Nyatetkeun kamajuan diajar murid.

loba pangabisa. jeung ngamumulé budaya sunda ogé kaasup kana micinta sareng iman ka Pangéranna. tanah Sunda ogé bakal leungit. nyegah ria jeung sum’ah anu pasoléngkrah dina manah. S. hiji nagri dihargaan di mata nagri lian. lain hal nu mustahil deui. urang Sunda kudu jadi birokrat. mangrupa hasil pamikiran sepuh urang baheula anu moal laas digéléng ku roda pajamanan. Nanjeurna hiji nagri salah sahijina gumantung kana luhung peradaban budayana. masih tanggoh nepi ka iraha waé. Jalma anu pengkuh kana budaya nagrina jalma éta kaasup jalma anu ngamumulé kana nagrina. Kusabab. tapi bari teu mopohokeun kana budaya karuhunna. Budaya Sunda anu mibanda kaéndahan sampurna sanés ngan di nagrina sorangan.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 B. kulantaran budayana. PEMBELAJARAN I. Anu ngawujud dina pasipatan urang Pasundan. kirang malapah gedang. Urang Sunda kudu intelék. Budaya téh mangrupa hazanah anu dipibanda ku umatna. Yunani jeung nagrinagri lianna kaceluk ka awun-awun kawéntar ka janapria masih napak.S 10 . Kunaon margina kitu? Dawuhan Rosululloh SAW dina haditsna : Hubbul watoni minal iman” anu hartosna micinta tanah air (baligeusan ngajadi téh) sabagian tina rasa iman”. Tuh urang rérét sababaraha abad katukang Kunaon Nagri Romawi. Mun kitu mah micinta. sabalikna jalma anu mopohokeun kana budayana kaasup kana jalma anu bakal ngaruksak kana nagrina sorangan. Asal urang bisa neruskeun éstapéta budayana. Maca Biantara Pék baca heula téks biantara ieu di handap kalawan saregep! Biantara Budaya Sunda Assalmu’alaikum Wr. Diwuwuh ku Alhamdulillah mugia sing janten rarabuning takabur nu ngagujud dina kolbu nyeuseuh geugeuleuh. Lamun urang Sunda sorangan mopohokeun kana budayana. malah mandar sagala amaliyah katut lalampahan jadi utama. rumaos sim kuring mah sanés bujangga anu mahér ngarangkén carita. tapi ogé di nagri séjénna. bakal jadi cendikiawan. jadi politikus. Ciri tina jati diri manusa nu ngancik tina hiji nagri. Cucu Ratna Sundayani. jadi ékonom. urang Sunda kudu bisa jadi téhnokrat. Dina ieu waktos sim kuring badé medar perkawis budaya Sunda anu patali jeung kahirupanana. soméah hadé kasémah. politikus nu berbudaya. naon margina? kulantaran peradaban budayana anu luhung.Wb Réréncangan nu dipikareueus Para hadirin nu dimulyakeun ku Alloh SWT! Bismillah nu jadi sekaring pangiring catur pangréka basa. ngarumat. Salah sahiji moto sepuh urang baheula mah jalma kudu luhung élmuna. Budaya numutkeun Prof Kuntjoroningrat nya éta hasil tina cipta. kagusur ku panéka jaman. Mung bawiraos tipayun sim kuring neda tawakup nu kasuhun bilih dina ngadugikeunana kirang éntép seureuhna. tapi cendikiawan nu berbudaya. jeung kréasi umat manusa anu diwujudkeun dina wangun paripolah. Sawangsulna mopohokeun kana budaya kaasup éra maké budaya Sunda kaasup kana ingkar ka Pangéranna. pengkuh agamana. jembar budayana. Matak jalma anu luhung élmu. tangtu moal poho kana budayana. karsa. Matak tengtrem kana ati sanubari kanggo urang nu ngagunakeunana. tur daréhdéh kumargi pangaruh budaya sadidinten. Kaéndahan nu sampurna éta. Lamun nonoman Sunda pengkuh kana budayana. ekonom anu berbudaya.

...... galah..... Wabillahi taofik hidayah wal inayah Nun walkolami wama yasturun. paantay-antay tangan kanggo: Hiji. saringsing pageuh kancing saringset pageuh iket ngabénténgan pala putra.. 5..... para rumaja ngarumat. putu urang tina budaya-budaya deungeun anu bakal ngaruksak kana ajén-inajén Ki Sunda....... Anu lamun ditalungtik mah kaulianan barudak téh lain ngan ukur heureuy guyon wungkul tapi nyamuni sipat gotong royong....... harga diri kaceluk ka awun-awun.... Naon anu dimaksud lentong dina biantara?........ Mun baheula mah barudak kumpul ulin ucing sumput................. S....... Sasieureun sabeunjeureun mah mugia aya mangpaatna. anu sacara teu langsung numuwuhkweun sipat individualistik jeung égoistik di kalangan nonoman urang.. Numuwuhkeun sipat sportifitas anu teu meunang licik ka batur..... ngajaga numuwuhkweun....... mekarkeun Cucu Ratna Sundayani.............. Kamus Alit ajén inajén. Ayeuna barudak leuwih wanoh kana playstation..... Ieu téh teu leupas tina pangaruh kamekaran élmu pangaweruh jeung téhnologi ti bangsa deungeun. Sim kuring umajak ka sakumna dulur-dulur anu boga rasa kacinta jeung katineung kana kasundaan... Boh bilih aya saur nu teu kaukur.... 3.... sauyunan. internét..... 4.. urang Sunda éléh ku bangsa deungeun.... jati ka silih ku junti. Sebutkeun hal-hal pokok dina biantara di luhur!......... ampir mopohokeun kana kaulinan barudak................................ Geus kaganti ku kaulinan bangsa deungeun nu teu leupas unsur negatipna.. niley.. ngoét kana ati hapunten anu kateda. adam lali ka tapél ceuk paribasa mah urang asa jadi tamu di nagri urang sorangan............... basa kirang karéka... sigana téh parantos tebih tina ajén-inajén bangsa...... Salah sahiji conto leutik mangga tingali di sawatara pakampungan urang.. Naon balukarna lamun urang mopohokeun kana budaya sorangan?......... nu kapungkur dipikareueus sarta diagul-agul bakal ilang tanpa karana tina kahirupan tatar Sunda.... (Salah sajahiji naskah dina pasangggiri tingkat SMA/SMK kota Bandung 2010) Pikeun maham eusi biantara... sawatara nonoman Sunda tos ampir hilap kana budaya warisan karuhun urang......S 11 .. kasohor kamamana nonoman.. Urang leuwih resep ngagunakeun budaya deungeun tibatan budaya sorangan... Pék jelaskeun bédana antara biantara maca naskah jeung biantara dadakan!............ jeung sajabana..... Nonoman Sunda anu kirang ngahargaan kana budaya Sunda boh dina sasauran boh dina réngkak paripolahna....... 1. aya cariosan anu matak ngagedrug kana manah... Naon anu dimaksud biantara?...... mung sakitu anu kapihatur.. jawab pananya ieu di handap! 2..................... Anu antukna urang Sunda dididik jadi jalma anu konsumtif jeung poho kana budaya sorangan. sabobot sapihanéan sabata sarimbagan... komo ajén-inajén Ki Sunda mah.......... Teu sadar upama laun-laun budaya.. Hayu urang paheuyeuk-heuyeuk leungeun... paheuyeuk-heuyeuk leungeun kanggo ngarumat sarta ngamumulé budaya Sunda sangkan Ki Sunda tetep nanjeur komara katut dangiangna di jaman mana jeung iraha waé.......Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Namung hanjakal pisan jaman kiwari................. Amien Hadirin hormateun sim kuring.... Urang nyémah di imah sorangan................ Dua.........

No. Basa Loma (BL) dahar indit datang asup Basa Lemes keur Sorangan (BLS) neda mios dongkap lebet Basa Lemes keur Batur (BLB) Tuang angkat sumping lebet 12 Cucu Ratna Sundayani. saméméh kaéréh ku Mataram. kaasup kasahandapeun kalawan tujuan supaya jalma bisa silih ajénan jeung silih hormat antar papadana. • Biantara ku cara ngapalkeun nya éta disiapkeun heula ku cara ngapalkeun naskah. KAMAHÉRAN BASA UNDAK-USUK BASA SUNDA (UUBS) Mimiti aya UUBS di tatar Sunda nya éta abad ka 17.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 II. 3. Contona: Biantara pupuhu nagara RI • Biantara ku cara teu maké naskah (ékstémporan). 3. UUBS téh diluyukeun jeung: • Kaayaan umur • Kalungguhan • Situasi nu nyarita • Saha nu diajak nyarita • Eusi nu dicaritakeun Supaya ngababarikeun hidep nu di ajar. nya éta: • Biantara dadakan (impromtu). Wangenan Biantara Biantara nya éta nyarita dihareupeun balaréa. Contona biantara dina acara ulang taun. kalawan miboga maksud nu tangtu. Pedaran Biantara 1. Runtuyan nepikeun Biantara: • nepikeun bubuka • nepikeun watesan masalah • medar eusi • kacindekkan • panutup C. 2. UUBS nya éta tahapan-tahapan atawa tingkatan dina nyarita. Jalma nu pidato atawa ahli pidato sok disebut orator. kasaluhureun. S. 4. 1. • Biantara ku cara maca naskah. kasapantareun. Contona: Biantara sérén sumérén. Contona biantara pupuhu sakola dina paturay tineung. 2. UUBS sacara gurat badag dibagi kana tilu tahapan. tapi aya galur eusina.S . Biantara dina basa deungeun sok dipikawanoh ku istilah orasi. Biantara anu hadé kudu saluyu antara téma jeung eusi anu dibawakeun dina biantara. tanpa persiapan nya éta biantara anu sipatna dadakan tanpa dipersiapkeun heula ku oratorna. Rupa-rupa Biantara Aya rupa-rupa cara dina nepikeun biantara téh. ngan dina prakna mah ditalar.

pedaran Cucu Ratna Sundayani.. a. kacindekkan c. 9. Ungkara kalimah di luhur dina biantara mangrupa bagéan tina …. panutup é. Mung sakitu anu tiasa didugikeun dina ieu bianatara. wangenan 2. a. panutup c. Pung Bapa nuju tuang sangu goréng di dapur. Conto dina wangun kalimah 1. Dina ieu waktos sim kuring badé medar perkaawis “Budaya Sunda” mung hapunten bilih aya kalepatan dina ngadugikeunna. ÉVALUASI I. rupa-rupa c. Si Ujang keur dahar jeung kurupuk di dapur..… a. panutup d. pedaran b.S 13 . bubuka é. resmi c. kacindekkan d.. impromtu é. mangrupa …. “Budaya téh mangrupa hasil tina cipta. singgetan b. Ungkara kalimah di luhur dina biantara kaasup kana …. karsa jeung kréasi manusa. Biantara ku cara maca naskah disebut biantara . 8. biantara a.. Nyarita di hareupeun jalma anu réa bari ngabogaan maksud anu tangtu. 11. bébas 3. acan bapa mondok bageur balik baju jst…… teu acan Pun bapa saré bageur wangsul baju …… teu acan Tuang rama kulem saé manah mulih raksukan …. Abdi nuju neda sangu liwet di kantin. 2. rangkayan é. biantara a. 7. eusi b. pamugi seueuer mangpaatna husus kanggo simkuring umum kanggo hadirin sadaya. bubuka d. Ungkara kalimah di luhur dina biantara kaasup kana …. 6. S. 10. D. bubuka 5. numutkeun Kunjtoro Ningrat. babagéan d. pedaran b.. upacara adat b. ékstémporan d. 3.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 5. jenis-jenis é. eusi 4. Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. kacindekkan c.

Istilah pikeun jalma anu sok nyarita di hareupeun balaréa. matak bosen é. Nepikeun bubuka. Ngayayay ngandung harti… a. 4.S 14 . disebut…. lengkah-lengkah c. tuluy nyieun kacindekkan tina pedaran biantara mangrupa …. S. jenis-jenis b. intonasi é. éksprési d. mimik é. éksprési d. 6. 11. dalang é. intonasi 8. 9. teu ramé b. 10. a. monoton c.. 2. 5. waktu b. 8.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 6. panutup d. lila II. bayaran c. rangkayan é. teu pokus kana intina d. ustadz c. 3. orator b. audien 9. medar matéri. 1. Turun naékna sora dina nepikeun biantara mangrupa wangenan tina…biantara a. 7. iwal…. rengkuh b. Ieu di handap kaasup kana hal-hal penting anu kudu diperhatikeun dina enggoning nepikeun biantara. Basa Loma (BL) indung gering bisa boga beuki antara bakti anggeus …… Basa Lemes keur Sorangan (BLS) tiasa kagungan beuki antawis baktos mésér patuangan anggeus …… …… Basa lemes keur Batur (BLB) Tuang ibu teu damang Cucu Ratna Sundayani. a. hormat c. Pék lengkepan ieu bagan kalawan ngagunakeun tahapan basa anu bener jeung merenah! No. nayaga d. komedian 10. bubuka 7. Dina nepikeun biantara ulah nepika “ngayayay”. a.

konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Tugas Terstruktur (TT): Jieun kalimah anu bener tur sampurna tina kecap-kecap ieu di handap! Ngagaleuh 3. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. Tapi. Udur E. hidep meunang nuluykeun kana modul 3.S 15 . hidep kudu ngulang deui. Kagungan Mios 4. Wangsul 5. S. PANUTUP Sanggeus migawé modul 2 kalayan hadé. mun modul 2 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna.

nyusun wincikan kaayaan carita pangalaman kalayan hadé. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. Pituduh ngagunakeun modul 1. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti.Peran Guru a. bakal ngagunakeun basa nu kumaha? Naha? 2) Kumaha kasiapan hidep lamun kudu nyaritakeun pangalaman di hareupeun babaturan sakelas? 3) Lamun hidep dipenta nyieun carita pangalaman. Kompeténsi dasarna nya éta nyaritakeun pangalaman sorangan. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. jeung nyieun carita pangalaman sorangan. Standar kompetensina nya éta mampuh ngébréhkeun pikiran. Méré penilaian. f. Cék Kamampuh 1) Lamun hidep dipenta nyaritakeun pangalaman sorangan. Modul nepikeun carita pangalaman nya éta modul nu katilu dina diajar basa Sunda tingkat SMA. hidep migawé modul dina buku tulis. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 3: CARITA PANGALAMAN A. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. ngadongéng. III. BUBUKA Deskripsi I. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. S. rék nyokot topik ngeunaan naon? Cucu Ratna Sundayani. jeung guneman dina rupa-rupa situasi. IV. d. 2. II. e. c. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. h. g. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. b. jeung kahayang sacara lisan dina nyaritakeun pangalaman. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda.S 16 . b. c.Pituduh pikeun murid a. rarasaan. biantara. sawala kelompok. Indikatorna nya éta milah babagéan carita dumasar kana sistematika. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maham kana ngagunakeun kecap panyambung jeung kecap pangantét dina nyieun kalimah wangun tulisan nyaritakeun pangalaman sorangan.

... pangpangna jadi sok ulin babarengan........ 26 Juni 2006................ kuring nangtung maké kabaya jeung sinjang dibarengan ku Dimas anu maké baju taqwa............................. sabab kuring jeung babaturan kudu papisah.................... Kuring jeung babaturan sakelas ngarasakeun kasedih..... ngan kabeneran kuring téh kapilih jadi pangantén dina acara éta.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 B..... saacanna unggal kelas kudu ngayakeun “Paméran jeung Pagelaran Seni Rupa”.......... aya nu muji......................... Acara paméran jeung pagelaran téh kawilang sukseus................ Haté kuring kacida sedihna............ Naon anu jadi téma tina éta acara téh?...... Ngan ayeuna mah kagiatan saperti kitu téh can tangtu bakal kaalaman deui ku kuring............... Karasa pisan bédana...................... Cucu Ratna Sundayani..... ayeuna kuring sorangan nu jadi pangantén.. kuring tuluy didangdanan..... kuring jeung babaturan sakelas asa deukeut pisan. 4. Kacida bagja jeung bungah euweuh tandinganana... 3... 5..... torojol téh Dimas anu sarua rék jadi pangantén babarengan jeung kuring................ Asa sieun ari rék indit sorangan mah.. Lamun ditingali deui sababaraha poé katukang.... Dimana latar caritana?. Babaturan sakelas jadi leuwih deukeut... aya ogé nu sura-seuri....... sok sanajan bari rada éra saeutik lantaran ningali babaturan nu séjén maké baju nu aralus....... sabab dina poé éta kuring kudu papisah jeung babaturan.... jawab pananya ieu di handap! 1.. Contona baé basa rék dilaksanakeunna Ujian Nasional (UN) téa......... Naon nu ngabalukarkeun panulis ngarasa sedih?.... jeung bendo.......... sabab kasempetan saperti kieu can tangtu datang unggal poé... Kulantaran subuh kénéh....... Acarana téréh dimimitian......... Sanajan bari nundutan kénéh ogé kuring ngarasa sumanget pisan.................. Tuluy kuring geuwat salin deui ku baju biasa.... Ari kuring mah kudu datang jam lima subuh......... Lain ngahaja hayang béda ti nu lian.... 6...... PEMBELAJARAN I..... Aya acara “Paturay Tineung” di SMP Negeri 1 Margahayu............ anu biasana mah kuring téh ngan ukur nempo dina hajatan dulur atawa dina acara TV............ ku kituna kuring ménta anteur ka tétéh.. tangtuna di jalan ogé can loba jelema........ Alhamdulillah acara téh bérés dina waktu tilu jam........ Puguh waé daék teu daék kuring jeung babaturan kudu bisa gawé babarengan najan sok bari loba heureuy ogé. Teu lila basa kuring keur didangdanan.... Barang geus nepi ka Sakola......... Sakabéh babaturan nempo...... Pikeun maham eusi carita pangalaman..... Harita jam dalapan isuk-isuk barudak kudu geus daratang. tangtuna moal bisa kapohokeun pangalaman kuring éta téh................... Nu dipeunteun tina acara éta téh salah sahijina nya éta kakompakan ti unggal kelas. Kuring kapilih téh kulantaran kuring meunang peunteun panggedéna dina Ujian Sakola. sanajan teu jadi pinunjul tapi bisa ngaraketkeun kuring jeung babaturan saréréa.....................S 17 ............ Kénging saha carita pangalaman di luhur téh?... 2... Jam sabaraha nu ngajieun carita kudu kumpul di sakolana?........ Naon jejer tina carita pangalaman di luhur?........ sinjang. S.......... Maca Carita Pangalaman Pék baca carita pangalaman ieu di handap tuluy tengetan ku hidep eusina! Ngasaan Jadi Pangantén ??? (dumasar kana carita pangalaman Yani Rahmawati) Basa harita poé Saptu..

. tapi. Nilik kana sipat patalina. merenah luyu jeung kontéks situasi kaasup pilihan kecap... 3. galur caritaanana kudu ngaguluyur ulah kapotong-potong... Cucu Ratna Sundayani... panutup pangalaman cukup saparagraf. nangtukeun heula jejer picaritaeun. kaén papakéeun pikeun ngabunian awak ti cangkéng ka handap..... sabangsaning topi dibungkus kaén pikeun lalaki urang Sunda.... Kecap panyambung teu satata nya éta kecap panyambung anu nyambungkeun unsur-unsur anu teu satata: lamun.tapi... f......boh. jste.. Diteundeunna bisa di awal kalimah....... eusina bisa dina wangun paragraf.. da... e........ nangtukeun keur ka saha éta pangalaman bakal dicaritakeunana.. Kamus Alit bendo........S 18 .. frasa. 8. d. Kecap panyambung satata nya éta kecap panyambung anu gunana nyambungkeun unsur-unsur anu satata: jeung.... di tengah kalimah..... 2) nu diréndéngkeun.. juara.... paturay tineung.. nyaritakeun nurutkeun kaédah tata basa...... Sawatara hal nu kudu diperhatikeun mun urang rék nulis carita pangalaman. kalimah) jadi wangun katatabasaan anu leuwih jembar.. Kumaha galur caritana nu dijieun ku panulis téh?. C........atawa. S... gumantung panjang pondokna..... II.. klausa. sinjang.. basa. boh. Conto dina kalimah: 1. Kecap panyambung papasangan nya éta kecap panyambung anu gunana nyambungkeun unsur-unsur basa boh satata boh henteu. sangkan. tapi biasana ngayakeun papasangan jeung kecap pancén lianna.... 2. g........ Contona: boh...... Puguh waé daék teu daék kuring jeung babaturan kudu bisa gawé babarengan najan sok bari loba heureuy ogé... 1) nu anyar kawin.... jste........... nya éta: a.. kecap panyambung diwincik jadi tilu nya éta: 1. pangantén.. najan. c.. kabaya.. pipisahan......... atawa. pinunjul... Pedaran Carita Pangalaman Carita pangalaman téh nya éta carita anu perenah kaalaman atawa karandapan dina kahirupan sapopoé.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 7.. b. raksukan kaluhuran pikeun awéwé urang Sunda.... Naon kacindekan tina carita pangalaman di luhur téh?.... atawa di awal jeung di tengah kalimah.... Kecap Panyambung Kecap panyambung (konjungsi) nya éta kecap pancén anu gunana pikeun nyambungkeun wangun katatabasaan (kecap.... yén. bisa nepikeun heula bubuka tina éta pangalaman.......... KAMAHÉRAN BASA I..

.‘asal’: ti Jakarta. Kalimahna : ………………………………………………………………….‘tempat’: di imah. jste......... Kalimahna : ………………………………………………………………… 4..S 19 ... Latihan 2 Jieun kalimah ngagunakeun kecap pangantét nu aya di handap! 1.....Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2....... Cucu Ratna Sundayani. 5.. ‘tujuan’: keur manéhna. pikeun kuring...... ku mobil.kawas. Lamun... Sangkan........... Acara paméran jeung pagelaran téh kawilang sukseus...pikeun.. II... Balukar tepungna kecap pangantét jeung kecap atawa frasa sabadana.. muncul rupa-rupa harti saperti nuduhkeun: 1... . ...... tina beusi. 3..dugi ka.... Kalimahna : …………………………………………………………………... sanajan teu jadi pinunjul tapi bisa ngaraketkeun kuring jeung babaturan saréréa... 6.. Kalimahna : ………………………………………………………………...nepi ka. 3.. Kalimahna : ………………………………………………………………… 2.. Conto dina kalimah: 1..tapi.boh........ 2............‘babandingan’: kawas monyét..‘alat’: ku bedog.. Sok sanajan... Kecap Pangantét Kecap pangantét (préposisi) nya éta kecap anu diteundeun di hareupeun kecap barang atawa frasa barang gunana pikeun ngawangun frasa pangantét....atawa. ala Paris.. dina méja.. 4..... ... Kalimahna : ………………………………………………………………… 3........ 2...... S.... Nu dipeunteun tina acara éta téh salah sahijina nya éta kakompakan ti unggal kelas.... Alhamdulillah acara téh bérés dina waktu tilu jam.. 4..... Latihan 1 Jieun kalimah ngagunakeun kecap panyambung nu aya di handap! 1........ Kalimahna : ………………………………………………………………... . Boh.‘pangwates’: nepi ka Agustus...... .. Kalimahna : …………………………………………………………………..... 2. 5......

.... Dimas c. Damara d.di. mun modul 3 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna... Kalimahna : ………………………………………………………………… D. Yani é. dalapan peuting é....... dalapan isuk-isuk c. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan.. Tapi. salapan isuk-isuk 5.. gupay tineung c. upacara nikah 2. Yeti b.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Kalimahna : ………………………………………………………………… 5. ... lima soré b. Yeni d. ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. PANUTUP Sanggeus migawé modul 3 kalayan hadé. Déni 3. hidep kudu ngulang deui.... Aya acara naon di SMP 1 Margahayu téh? a. Yati Kegiatan Mandiri Tidak Terstruktur (KMTT): Jieun tulisan nu eusina nyaritakeun pangalaman sorangan ngagunakeun basa Sunda nu merenah! E. Tanggal sabaraha acara téh diayakeunana? a. 26 Juni 2006 d... lima subuh d. paturay tineung é. paamprok jonghok d.. hidep meunang nuluykeun kana modul 4.. Dedi b.S 20 .. Doni é. Duaan jeung saha ari jadi panganténna? a... Saha nu meunang peunteun panggedéna dina ujian Sakola? a..dina. 25 Juni 2006 c. 25 Juli 2007 4.. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. Yuni c. teuneung ludeung b. S... Jam sabaraha acarana dimimitianana? a. 26 Juli 2006 é. 26 Juli 2005 b.

BUBUKA Deskripsi I. ngadongéng.Pituduh pikeun murid a. S. rarasaan.Peran Guru a. nyawalakeun dongéng ditilik tina téma. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. e. jeung kahayang sacara lisan dina nyaritakeun pangalaman. d. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. c. amanah. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. II. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. IV. biantara. sarta metakeun dongéng salasahiji dongéng Sunda. Indikatorna nya éta ngaaktifkeun siswa pikeun ngaregepkeun dongéng. wirahma. katut tagog nu luyu jeung karakter palaku dina dongéng. c. Kompeténsi dasarna nya éta ngadongéng. Méré penilaian. b. jeung paguneman dina rupa-rupa situasi. bakal ngagunakeun ragam basa naon? Cucu Ratna Sundayani.S 21 . Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. Pituduh ngagunakeun modul 1. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. lentong. jeung palakuna. sawala kelompok. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. h. Standar kompetensina nya éta mampuh ngébréhkeun pikiran.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 4: NGADONGÉNG A. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. Cék Kamampuh 1) Lamun hidep dipenta sangkan ngadongéng di hareupeun guru-guru. f. paroman. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. hidep migawé modul dina buku tulis. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa ngadongéng kalawan ngagunakeun lafal. III. b. g. ngalatih siswa pikeun medar eusi dongéng. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. 2. Modul nepikeun dongéng nya éta modul nu kaopat dina diajar basa Sunda tingkat SMA. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar.

.. terus kumaha?” tanya Si Kabayan.. “Wah geus kolot kuring mah”.. jeung bulan.... “Enya nya kolot baheula mah tara ngitung jumlah umur. “Ah teu kumaha. tanggal. “Deuleu tah..... najan dua riwayat nu tadi disebutkeun téa saliwat mah siga béda tapi dasarna sarua. Ki Émés némbalan... Ki Émés nanya deui “Atuh waktu jaman révolusi téh geus aya nyah?”. Bay?”. ari ngomong téh.. “Komo wé atuh béh dieu éta mah. !” ceuk Si Kabayan. bakal milih dongéng naon? B. Abah olo lého kénéh jeung sajabana leuheung mun dijadikeun patokan téh.S 22 .”. Ki Émés némpas ka Si Kabayan “Nya heueuh atuh saréréa ogé kitu ari umur mah.. sabaraha umur kuring!” ceuk Si Kabayan. Si Kabayan nanya deui. Ki Émés némpas deui. aya ogé nu usul supaya ngagunakeun kalénder bangsa Pérsia.?”. “Hiji mangsa..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2) Sanggup teu lamun hidep dipénta miluan pasanggiri ngadongéng. nya?” tanya Si Kabayan. poé. aya nu nyempad. aya nu mawa dokumén ka payuneun Umar bin Khattab. méméh jaman Jepang.. “Ramé hog-hagna?” tanya Si Kabayan deui. Si Kabayan ngajawab.. “Naha atuh meuni nanyakeun hog-hagna? Biasa wé meureun. “Meureun! Nurutkeun riwayat séjén mah disebutkeun yén Abu Musa Al-Asy’ari ngintun serat ka Khalifah Umar nu eusina nyebutkeun yén anjeunna kantos nampi serat ti Khalifah Umar anu teu maké titimangsa. geus aya kana genep puluh taun?”. Euweuh saurang ogé nu bisa ngécéskeun” témbal Ki Émés. Khalifah Umar bin Khattab ngayakeun sawala pikeun nangtukeun taun kalénder!”. matak bingung cara nu kaalaman ku Khalifah Umar bin Khatab” ceuk Ki Émes. ceuk kuring ogé pék wé ku didinya. Ari titimangsa éta dokumén téh bulan sya’ban nu mana. Si Kabayan balik nanya. Si Kabayan nanya. aya nu usul. S. “Duka atuh da ana mah teu miluan!”. jaman nanahaon deui mah. “Kulantaran ngarasa perlu téa. asa kuring téh geus aya!” témbal Si Kabayan. “Duka teuing atuh da kuring mah tara leukeun ngitung jumlah taunna. Ki Émés nanya ka Si Kabayan “Ari umur énté sabaraha taun. basa gedong saté diwangun téh. “Sameledok! Naha bet los-los ka Sayidina Umar... “Euleuh mangkaning dokumén téh surat penting. PEMBELAJARAN I. Sakapeung mah cukup ku kitu wé. Si Kabayan nanya deui “Sarua kumaha?” Ki Émés némbalan “Sarua lantaran can aya taun kalénder anu bisa dijadikeun patokan”. pék itung wé ku didinya. maksud ana mah .. jaman anu jaman anu bari jeung hésé nangtukeun taun-taunna. kitu wé éta mah. Maca Dongéng Pék baca heula téks dongéng ieu di handap kalawan saregep! Taun Dina hiji mangsa Si Kabayan keur ngobrol jeung Ki Émés. “Heueuh. tapi ngadadak dibéjaanana? 3) Aya rupa-rupa jenis dongéng téh. unggal poé umur ngurangan saban poé saban peuting dicontangan”. Aya ogé nu usul supaya ngagunakeun pananggalan Romawi.eu. Nu sok diitung téh . “Atuh kumaha?”. bet maksa. “Ceuk kuring gé tara diitung! Ih. bisa kanyahoan taun-taunna. taun ieu atawa taun nu geus kaliwat. Éta mun geus kawas énté..”.. atuh puguh wé matak bingung jeung bisa nimbulkeun kakaliruan” tembal Ki Émés. lamun hidep dipenta ngadongéng ka babaturan... Ki Émés nanya deui “Geus kolot téh sabaraha taun?”. “Usul mana Cucu Ratna Sundayani.

anu asalna tina basa Arab nu hartina abdi. “Leuh penting pisan hijrah téh geuning nya?” tanya Si Kabayan. “Éh. tujuh bélas taun saenggeus ayana hijrah …”. geus aya ti baheula ari ngaranngaran bulan mah.. Rabiul Awal. 1110 ) Pikeun maham eusi dongéng. jeung Dzul hijjah!” jawab Ki Émés. S. diputuskeun yén anu digunakeun téh anu anyar. jawab pananya ieu di handap! 1. da ceuk ana ogé. “Dina itungan taun hijrah mah Muharam. Kumaha pasipatan Ki Émés téh? 4. taun Kurban. nya éta taun Hijriah!” ceuk Ki Émés. Si Kabayan nanya deui. ayeuna mah tina salah kana bener. Memang éta ogé aya. nya baheula atuh!” ceuk Ki Émés. nu matak nepi ka teu arapal kana bulan-bulan dina taun Hijrah téh?”. salian ti éta aya deui nu disebut bulan Romadon nu katelahna bulan Puasa téa” jawab Ki Émés. Romadon. “Pédah hésé ngapalkeunana kitu. Dzulqo’idah. taun Zakat. Naon téma dongéng diluhur téh? 10. Sebutkeun ngaran-ngaran bulan dina taun Hijriyah! 8. Léo jeung sajabana. Kapan ku ayana hijrah. saenggeusna hijrah mah laluasa pikeun da’wah. (Dicutat tina Manglé Alit No. taun Puasa. Naon ari anu disebut titimangsa? 7. ceuk Ki Émés. “Ké. Taurus. “Hayu atuh. Hayu ah. tina mentingkeun diri sorangan kana mentingkeun kaperluan umum. Si Kabayan nanya deui. “Taun kaopat kakhalifahan Umar bin Khattab. Nu acan téh taunna.. Kangjeng Nabi salamet tina ancaman maut. taun Ijin Perang.. “Puguh wé nu matak urang ogé kudu hijrah kapan. bulan naon deui Més?” tanya Si Kabayan. Si Kabayan nanya deui “Deuleu tah. Kumaha kacindekkan tina eusi dongéng di luhur? Kamus Alit ana. da kuring ogé sarua lapar!” témpas Si Kabayan bari duanana indit ngaléos muru ka dapur. “Hijrah mun baheula mah ti Mekah ka Madinah.. Rajab. “Duka atuh. nepi ka pantes mun dijadikeun patokan pikeun perhitungan taun.! Éta ogé aya nu ngusulkeun téa mah. hijrah kamana deui Més?”. Upamana baé. aya taun Adan. ari énté. geus kitu wé. salamet ti panyiksa kaum musrikin Mekah. taun ancurna kabatilan jeung nanjeurna hak!” jawab Ki Émés kalawan daria pisan. tapi henteu diresmikeun sacara nasional mun ceuk cara ayeuna téa mah.S 23 . tapi Sayyidina Umar ngajén yén ayana hijrah téh mangrupa kajadian kacida pentingna. “Euweuh nu ditarima. Safhar. urang dahar beuteung kuring geus kekerebekan!”. “Lian ti bulan Romadon. Kumaha pasipatan Si Kabayan téh? 5. Syawal.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 nu ditarima?”. Més! Ari ngaran bulan geus aya ti harita nya?” tanya Si Kabayan.. “Wallahu a’lam . ké heula. jeung sajabana anu diitung dumasar kana ayana kajadiankajadian penting dina perkembangan agama Islam” témbal Ki Émés bari seuri. Sya’ban. Tuluy deui kapan hijrah téh mangrupa kajian sajarah anu misahkeun période Mekah jeung Période Madinah. “Naha atuh henteu dicokot salah sahijina tinu geus aya?”. “Taun sabaraha éta téh Més?” tanya Si Kabayan. tina batil kana hak. “Heueuh taun sabaraha?” tanya Si Kabayan deui. Rabiul Ahir. Naon anu disebut hijrah dina jaman Kangjeng Nabi? 6. Ki Émés ngajawab deui. !” témbal Ki Émés. Enya saréatna tangtuna ogé. Naon hartina “hijrah” di jaman kiwari téh? 9. saenggeus asak nimbang-nimbang itu ieu. dina bulan-bulan Maséhi mah sok apal jeung béntang-béntangna sagala. demi nusa jeung bangsa. Dina dongéng di luhur palakuna aya sabaraha urang? 2. Komo kapan saur Sayyidina Ali mah taun Hijrah téh mangrupa taun kaunggulan. Unsur pamohalan naon anu aya dina dongéng di luhur? 3. “Euh. Heueuh saperti Virgo. atawa kuring Cucu Ratna Sundayani.

sabalikna tina kecap ana laluasa. jasad Jenatna. maqsuud Napsu. jeung dongéng babad (sagé). Cucu Ratna Sundayani. Lolobana mah kecap kosta dina basa Sunda téh tina basa Arab. Kitu deui basa Sunda. da’wah Dalil. dongéng jalma biasa (parabel). saréat. pédah mangrupa perkara anyar. waktu contona dina nulis surat II. dongéng sasakala (légénda). ajal Akad. Jadi basa Kosta téh hartina basa Asing. wulu.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 énté. daftar Hajat. Sanajan urang ayeuna geus teu terang yén hiji kecap téh sabenerna mah lain pituin basa Sunda. euweuh halangan saban poé. ‘aqd Almanak. balig Da’wah. jama Jasad. kafir Lanat. Sagala basa diunggal bangsa. tahlil. tanggal. dongéng anu nyaritakeun dedemit/siluman (mité). ijazah Ijtihad. kecap kosta téh asalna tina basa Sangsekerta hartina asing. S. malaikat. Contona baé aya kecap kosta anu memang teu aya basa Sundana. hajjah Ijazah. loba meunang pangaruh ti basa séjén. nafs Jste. jste. C. unggal poé titimangsa. Biasana sok aya baé kacampuran ku basa séjén. KAMAHÉRAN BASA • Basa Kosta (basa Asing) Nurutkeun Kamus Umum Basa Sunda. dalil Daptar. haji. zakat. saperti: salat. ijtihaad Iklas. al-manak Badan. badan Baka. Pangna kitu téh bisa jadi lantaran pangaruh agama Islam anu dianut ku urang Sunda. baqa Baleg. la’nah Maksud.S 24 . Pedaran Dongéng Dongéng téh nya éta carita rékaan anu loba ngandung unsur-unsur pamohalan. Dongéng aya nu kaasup kana dongéng sasatoan (fabel). salawat. bébas. teu aya nu tulen sagemblengna. jenazah Kapir. • Kecap-kecap nu asalna tina basa Arab Ajal. ikhlas Jama.

Zakat Hartina : …………………………………………………………………. Fabél 2.. 3. a.. bulan haji d. Sayidina Ali é.. D.. Kalimahna : …………………………………………………………………. dongéng é... Kalimahna : ………………………………………………………………….S 25 . Si Kabayan d... parabel d..Saha ari palaku dongéng diluhur teh . hijriyah b... mitos é... Si Kabayan jeung Ki Émés c.. Saur saha yén hijrah téh mangrupa taun nu pang pentingna . Si Kabayan c.... 4...... Kalimahna : …………………………………………………………………. a.... a.. Khalifah Umar bin Khattab 3..... perang mut’ah c... 2. a. Nu misahkeun antara période Mekkah jeung Madinah nyaéta.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Latihan Pék téang ku hidep harti tina kecap ieu di handap.. tuluy jieun kalimahna! 1. Hijrah Hartina : …………………………………………………………………... Khalifah Hartina : …………………………………………………………………. Carita dongéng diluhur téh kaasup kana dongéng . Abu Musa Al-asyari é. Kalimahna : …………………………………………………………………. Khalifah Umar bin Khattab b..... légénda b.... Sya’ban Hartina : …………………………………………………………………. Ki Émés b.. novél 4... babad c.... Ki Émés 5. Kalimahna : …………………………………………………………………... a. biografi c. hijrah é. éséy b. perang tabuk Cucu Ratna Sundayani. Sayidina Ali d.... Adan Hartina : …………………………………………………………………. Carita rékaan anu méré kesan pamohalan disebut. EVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. 5. S.. carpon d..

nyeuri beuteung é. Taurus. tagog ngadongéng 7. anjeun c.. “Hayu atuh. iwal.. Safhar c. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. kudu apal kana ngaran-ngaran bulan dina taun Hijriyah b.. busung lapar 8. anjeuna diluhur aya kecap ‘ana’ serepan tina Basa Arab nu d. sora vokal b. Tema carita dongéng diluhur nyaéta .. S. PANUTUP Sanggeus migawé modul 4 kalayan hadé.. lafal dongéng d... a. a... a. hidep meunang nuluykeun kana modul 5. kudu apal kana ngaran-ngaran bulan dina taun Maséhi c. Léo jeung sajabana.. usus buntu c. Ki Émés ngajawab deui. urang dahar beuteung kuring geus kekerebekan!”. hidep kudu ngulang deui. lentong dongéng é.. bulan haji d.S 26 . nu matak nepi ka teu arapal kana bulan-bulan dina taun Hijrah téh?”... a.. aya cai dina jero beuteung b. a... da kuring ogé sarua lapar!” témpas Si Kabayan bari duanana indit ngaléos muru ka dapur.. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. Si Kabayan naya deui.. sora konsonan c.. urang sararéa 9. Heueuh saperti Virgo. kami é... “Pédah hésé ngapalkeunana kitu. “Duka atuh. kudu bener dina bagian vokalisasina anu disebut. kudu apal kana arti hijrah d.... Hayu ah. Tapi.. Si Kabayan nanyakeun taun 10. dina bulan-bulan Maséhi mah sok apal jeung béntang-béntangna sagala.. Dina sempalan dongéng hartina.. Dina dongéng aya bagian dina ngucapkeun naskah dongéng... lapar d. urang kudu hijrah ka Mekkah é. Dzul hijjah b.. Dzulqo’idah E.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 6.. mun modul 4 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. Dihandap téh ngaran bulan-bulan Hijriyah. Wacana diluhur aya kecap “kekerebekan’ hartina . kuring b... da ceuk ana ogé. Sya’ban é...

kajadian jeung wewengkonna. III. S. bisa nyindekkeun eusi téks (kajadian sajarah). carita pondok. BUBUKA Deskripsi I.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 5: MACA CARITA BABAD A. jeung bisa méré tanggapan ngeunaan aspék-aspék sajarah lokal/babad. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. 2. e. II. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. hidep migawé modul dina buku tulis. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. Standar kompetensina nya éta mampuh maca. ngébréhkeun hubungan kausalitas kajadian jeung sajarah.Peran Guru a. Indikatorna nya éta ngawincik carita babad jeung dongéng babad. b. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. f. kalawarta. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. bisa maham kalungguhan jeung peranan tokoh. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. nyindekkeun jeung méré tanggapan kana eusi kajadian sajarah. jeung méré tanggapan kana wacana tinulis anu mangrupa sajarah lokal atawa carita babad. puisi. Kompeténsi dasarna nya éta maca carita babad/carita sajarah. g. c. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép.S 27 . Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. nyusun runtuyan dumasar kana kalungguhan jeung peranan tokoh. média éléktronik.Pituduh pikeun murid a. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. IV. c. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maca jeung maham kana eusi carita babad. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. Cék Kamampuh 1) Sebutkeun judul carita babad nu dipikanyaho ku hidep? 2) Ti wewengkon mana éta carita babad téh? 2) Carita babad nu disebutkeun ku hidep téh nyaritakeun ngeunaan naon? Cucu Ratna Sundayani. Modul maca carita babad nya éta modul nu kalima dina diajar basa Sunda tingkat SMA. bisa maham patalina antar tokoh. d. b. jeung warta tina surat kabar. h. maham. Pituduh ngagunakeun modul 1. Méré penilaian. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. bisa maham hubungan kausalitas kajadian jeung sajarah.

........ Kumargi kitu anjeunna ditikahkeun ka Nyai Subanglarang. Nyai Subanglarang dicandak ngalih ka Keraton téa......... 2003.. Ahirna Sang Siliwangi unggul perangna.. 4......Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 B.. lir bulan caang opat welas moncorongna... Kacaritakeun Sang Raja nalika nuju anom ngiring makalangan perang di Nagara Surantaka.... 5.................. Anjeunna téh putra Sang Prabu Anggalarang........ Pék baca tur tengetan ku hidep eusina! Prabu Siliwangi di Pakuan Padjadjaran Aya hiji Raja Agung nu ngadeg di Pakuan Padjadjaran. PEMBELAJARAN I. tangtosna saparantos unggul ti sadaya musuhna................ Saparantos Ki Gedéng Sindangkasih pupus.................. Kaleresan Ki Gedéng téh kagungan putra nu jenenganana Nyai Ambetkasih.. 130-131) Pikeun maham eusi carita babad.............. 8...... jawab pananya ieu di handap! 1....... Ku saha Prabu Siliwangi dijenengkeun raja di Nagara Sindangkasih?. teras ngiring sayémbara nu diayakeun ku Ratu Singapura nu jenenganana Ki Gedéng Tapa anu janten Mangkubimi bawahan Padjadjaran...... ari nagara Singapura mah perenahna kaléreun pasir Ampatan Jati. Nalika di tempat anu sanés kacaritakeun Sang Raja nu jenenganana Radén Mamanah Rasa........ Cucu Ratna Sundayani.......... Nalika nuju alit Raja Putri téh jenenganana Nyai Larang Tapa...... Naon hubunganana Prabu Siliwangi sareng Prabu Anggalarang?........... Ahirna Sang Prabu Siliwangi téh nikah sareng Nyai Amberkasih... S. di Galuh kulawarga (dinasti)-na.. • • Maca Carita Babad Di handap aya sempalan tina carita babad..................... istri anu sampurna geulisna.. 6. Teu kantos lami ti harita Sang Prabu Siliwangj ddiistrénana janten Raja di Pakuan Padjadjaran ku uana................ 7............ nu jenenganana téh Ki Gedéng Sindangkasih......................S 28 .... anu ngawasa pangeureunan parahu muara Jati ngaranna..... Saha Sang Ratu Japura?... Sparantosna kitu............................. anjeunna dirorok ku uana nya éta Sang Jurulabuan......... Sang Prabu Siliwangi dijenengkeun Raja di Nagara Sindangkasih........................ linggih di Karaton Pakuan anu disebat Sang Bima.................... Saha Prabu Déwantawisésa téh?..................... Raja di Karajaan mana Prabu Siliwangi téh?.. 3........................ nu kapungkur linggih di Karaton Surawisésa di Priangan palih wétan perenahna........................ Salah sahiji diantawisna nya éta Sang Ratu Japura anu sakti mandraguna............. Ku saha Prabu Siliwangi diangkat jadi Rajana téh?.... Tuliskeun kacindekanana tina carita babad di luhur?............. (dicutat tina Danasasmita......... 2.............. Sang Prabu Siliwangi jenenganana...... Dumasar kana buku saha.......................................... carita babad di luhur téh?...... teu tebih perenahna wétaneun pasir Amparan Jati.. anu Nagarana aya sawétaneun pasir Amparan Jati........................................... Nya diresmikeun jenenganana janten Sang Prabu Déwantawisésa...............

diistrénan. salaki indung. anakna bao. Kamus Alit anom. pamajikan bapa. palih. gunung leutik. Pancakaki rundayan/turunan kawincik jadi: Anak. Aki. Bao. lem. turunan kahiji. anakna buyut. Lanceuk. nalika. miara anak batur. Incu. tina ngora. dulur sahandapeun. Bibi. makalangan. pangalaman. indungna bapa atawa indung. lalaki nu boga anak. ngadeg. turunan kadua. 29 Cucu Ratna Sundayani. dulur saluhureun. perdana mentri. dianggkat jadi Raja. Kait-siwur/Gantung-siwur. Emang/paman. awéwé nu boga anak. anakna gantung-siwur. Ua. Alo. anak lanceuk. Indung.S . dirorok. dikukut. • • • • • • • • Pancakaki Pancakaki téh nya éta pernahna jelema ka jelema deui anu sakulawarga atawa nu kaasup baraya kénéh. 2. unsur-unsur kasajarahanana téh henteu jelas jeung teu bisa dicekel faktana. disumpah. tempat bijilna panonpoé.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 II.2)ngajabat. Buyut. anakna janggawaréng. • • • • • • • • • • • Istilah nu séjénna tina Pancakaki: Bapa. incuna bao. Dongéng babad/sajarah. adina bapa/indung (lalaki). adina bapa/indung (awéwé). Adi. kasimpulan. Suan. anakna incu. tina beulah. lem. anak adi. Dongéng babad/sajarah nya éta nyaritakeun kajadian atawa jelema nu ngandung unsur sajarah. 1)nangtung. anakna udeg-udeg. tina basa (=waktu). mangkubumi. S. lanceukna bapa/indung. Janggawaréng/Canggahwaréng. Pedaran Carita Babad Carita babad/sajarah nya éta carita anu dumasar kana kajadian sajarah. perenahna. bapana indung atawa bapa. Udeg-udeg. Nini. Bau sinduk. pasir. KAMAHÉRAN BASA 1. lem. wétan. lebah-lebahna. sabab ngandung unsur pamohalan téa. nu ngajalankeun paréntah ti Raja. kacindekan.

.S 30 . b. nu ngarundaykeun urang. c.Nyai Sucilarang d. Érna boga lanceuk nu geus lakirabi tur boga budak hiji lalaki nu ngaranna Aji. Kacaritakeun migarwa sabaraha urang Prabu Siliwangi téh dumasar kana carita di luhur ? a.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 • Kapiadi.Radén Mamanah Rasa Di wewengkon mana Prabu Siliwangi janten Raja? a. salaki indung. a. tapi lain nu ngalantarankeun urang lahir. opat c. 5.Ratu Japura d. Saha ari Ki Gedéng Sindangkasih téh .. anak pangleutikna. lanceuk bungsu. sakur anu aya pakuat-pakaitna pancakaki. 4.. luluhur. • Bapa téré.. d.. • Karuhun. anakna ua. • Cikal.di Singapura 3. 2. e....dua 6. S.nol d. pamajikan bapa tapi lain nu ngalahirkeun urang. Nyai Amberwati é.. nu miboga pangeureunan parahu Jati nu ngurus pangeureunan parahu muara Jati nu ngawasa pangeureunan parahu muara Jati nu beberes di pangeureunan parahu muara Jati nu ngajaga pangeureunan parahu di muara Jati Putrana Ki Gedéng Tapa nu ditikah ku Prabu Siliwangi nya éta.. di Pakuan Padjadjaran c. hiji é. • Dulur teges. C. • Dulur patétéréan. • Bungsu. • Indung téré. dulur enya saindung sabapa. anak sampakan ti salaki/pamajikan. • Pangais bungsu.. Ki Gedéng Sindanngkasih b.. anak indung téré/bapa téré. Prabu Anggalarang Ratu Japura c. tilu b. • Anak téré.. a. Nyai Subanglarang c. di Amparan Jati b. anak panggedéna. • Baraya. Ki Gedéng Tapa é.. anakna emang/bibi.. • Kapilanceuk. ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1.di Cirebon d. Perenahna Aji ka Érna nya éta ……… Cucu Ratna Sundayani.Nyai Amberkasih Salah sahiji tokoh anu jadi musuhna Sang Prabu Siliwangi nya éta . Nyai Tapa Larang b.. a. adina pamajikan/salaki. • Adi beuteung. di Surakarta é. jalma-jalma nu kungsi aya lila heulaeun urang..

Indung téré b. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. nu katilu ngaranna Wittri. Dudi é. a. S. Ema d. Kulantaran pipirakan. Baraya laér b. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. Perenahna Pa Ito ka Ceu Maryani sateuacan nikah nya éta ……… a. deungeun-deungeun c. dulur teges é. PANUTUP Sanggeus migawé modul 5 kalayan hadé. mun modul 5 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. Perenahna Imas ka Bu Késih nya éta ………. Pa Ito parantos nikah sareng Ceu Maryani. nu kahiji ngaranna Wawan. Dulur teges é. Dulur sabrayna c. Adi téré d. a. Wittri b. Bibi téré é. Anakna Ema téh aya opat.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 a. hidep meunang nuluykeun kana modul 6. Imas cicing jeung Bu Késih nu kawin ka bapana.. Baraya d. Dulur téré 9. tong poho nyebutkeun sumberna! D. é. Sebutkeun masing-masing sajejer carita anu kaasup kana Carita Babad/Sajarah jeung Dongéng Babad/Sajarah ! 2. Dulur pituin 8. dahuan d. adi beuteung Tugas Terstruktur (TT): Jieun pancakaki kulawarga nu sorangan! Kegiatan Mandiri Tidak Terstruktur (KMTT): 1.S 31 . hidep kudu ngulang deui. b. dulur sabrayna b. Icih boga budak nu ngaranna Imas. nu kadua ngaranna Dudi. padahal mah Ceu Maryani téh adi pamajikanana Pa Ito nu kahiji. ari nu panungtung ngaranna Cucu. Sakur jalma nu aya pakuat-pakaitna dina pancakaki disebut ogé ………. Nu jadi pangais bungsu nya éta ……… a. Lanceuk téré c. Wawan c. Tuliskeun gurat badag tina eusina. c. Kapiadi Kapilanceuk 7. Tapi. Cucu 10. Alo Toa Suan d.

BUBUKA Deskripsi I. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru.S 32 . hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. d. jeung méré tanggapan kana wacana tinulis anu mangrupa sajarah lokal atawa carita babad jeung warta tina surat kabar. b. penampilan jeung improvisasi anu hadé. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. S. maham. Méré penilaian. éksprési jeung sikep anu saluyu jeung nada dina éta sajak.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 6: MACA SAJAK A. III. c. maluruh téma. f. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. Modul maca sajak nya éta modul nu kagenep dina diajar basa Sunda tingkat SMA. c. hidep migawé modul dina buku tulis. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maca sajak kalayan ngagunakeun lafal jeung lentong nu merenah. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. Kompeténsi dasarna nya éta maca sajak. Cucu Ratna Sundayani. majalah. II. atawa media éléktronik. Pituduh ngagunakeun modul 1. maham kana kecap-kecap dina sajak tur bisa ngoméntaran cara maca sajak babaturan sakelasna. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. b. h. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. e. 2. sarta macakeun sajak kalawan intonasi. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. g.Peran Guru a. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. nada jeung ma’na dina sajak.Pituduh pikeun murid a. Standar Kompetensina nya éta maca. Indikatorna nya éta milah-milah unsurunsur sajak.

antara kuring jeung anjeun lir Khaiz jeung Laéla kungsi leumpang dina asihna kungsi silih anjang ku kahéman -kuring jeung anjeun lir Ujang Kusén jeung Nyi Rapiah kungsi aral subaha kungsi malati ligar dina dua mangsa 023628 (kungsi dimuat dina Galura taun 2005) Sajak II Tangara Samoja Nendi. hidep bakal nyokot topik ngeunaan naon? Saacan medar matéri. S.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 IV.S 33 . Teguh Samoja ngajadi wirahma mangsa dirumpakaan asmarandana diwawaas beureum kayas sihoreng ringkang paudag-udag jeung kahayang kalangkang diwatesanan ku layung nu hibar kauger ku gugunungan ‘na pawayangan kapan tembrés nganjang mah kudu mulang sajorélat lir balébat-épisod mah kudu baganti kapireng hariring di tepiswiring samoja muguran-gugupay méré tangara kumelendang ukur anjang-anjangan. S. Cék Kamampuh 1) Naon ari sajak téh? 2) Naon nu kudu diperhatikeun lamun hidep rék maca sajak? 3) Lamun hidep dipenta ngajieun sajak. pék gerendengkeun heula ieu sajak.Antara kuring jeung anjeun lir Roméo jeung Juliet kungsi aya rasa nu sarua kungsi aya nu dipatri dina ati . Teguh . S. Cucu Ratna Sundayani. tuluy lenyepan nepi ka karasa ku haté hidep nadana jeung ngarti kana maksud ieu sajak! Sajak I Carita dina Carita Nendi.

....... dina mangsa gelarna sok disebut sajak bébas......... Conto: Janté Arkidam kénging Ajip Rosidi • Sajak lirik: sajak anu eusina ngébréhkeun rasa panyajakna........ 3........... Dumasar kana eusi sajak dibagi jadi dua nya éta: • Sajak épik: sajak anu eusina ngadadarkeun atawa ngalalakonkeun...... kalangkang sajorélat...... 7.. Naon amanat anu nyangkaruk dina judul sajak Tangara Samoja?...... 2.......................... 3........ béja tembrés... Wangenan Sajak • Sajak nya éta salah sahiji karya sastra nu mangrupa ébréhan tina sikep..... Kumaha rasa hidep nalika maca judul sajak Tangara Samoja?. S. jiwa jeung éksprési pangarang....... 31 Taun III-Pebruari 2006) Pikeun maham eusi sajak........ jawab pananya ieu di handap! 1.......... 5... Naon anu jadi téma dina sajak anu judulna Carita dina Carita?................... 4............................ Dimana latar tempat dina sajak Tangara Samoja?. Kulantaran kitu......... Kumaha nada dina sajak anu judulna Carita dina Carita?.. Kamus Alit aral subaha..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 ( dimuat dina Cupumanik... Gelarna sajak mimiti awal 50-an.. Unsur-unsur dina jero sajak diantarana: • téma : pikiran poko pangarang dina éta sajak • nada : sikep pangarang kana éta karyana • rasa : sikep urang nu maca karya • amanat : maksud anu rék ditepikeun ku pangarang • ma’na konotasi jeung dénotasi: harti sabenerna jeung teu sabenerna 4......... jelas B.................................. • Sajak mangrupa ébréhan pikiran jeung rarasaan tina hasil ngimpleng (répleksi) pangarang anu ngagunakeun basa anu munel tur pepel.......... teu bisa narima kaayaan kapireng...................S 34 .. no...................... kadéngé kumelendang............ Pék téangan ku hidep kecap anu ngandung harti konotatif jeung dénotatif masing-masing tilu kecap tina judul sajak Tangara Samoja tuluy paluruh hartina dina kamus!...... sakeudeung pisan tangara. PEMBELAJARAN 1..... 8.......................... • Sajak mangrupa salah sahiji wanda puisi atawa wangun ugeran anu teu pati kauger ku patokan wangunna. 2.... tapi disusun sakarep pangarang...... Wangun sajak kaasup kana wangun ugeran.... Naon harti tepis wiring dina sajak di luhur?.............. Contona: Lalaki di tegal Pati kénging Sayudi........... 6...... hirup ringkang.......... Hal anu kudu diperhatikeun dina maca sajak diantarana: Cucu Ratna Sundayani.................... Naon harti kontotatif tina kumelendang anjang-anjangan?.........

Conto: Angin ngagupayan kuring bangun nu ngajak ulin. Béntang lapang …………………………………………………………………………………. wirahma : anca-gancangna dina maca sajak. c.KAMAHÉRAN BASA 1. 4..S 35 . S. Jenis-jenis Gaya Basa Gaya basa téh loba pisan lamun ku urang diguar mah.. Gaya basa kadalon : gaya basa nu ngagunakeun kecap-kecap pikeun ngébréhkeun maksud nu leuwih ti mistina. Contona: Cing maju ka hareup! e. Basa Inggrisna mah style. béntés henteuna dina ngucapkeun kecap. Bulan maturan kuring …………………………………………………………………………………. Gaya basa dina basa indonésia mah disebut gaya bahasa atawa majas téa. urang pedar ogé perkawis gaya basa. Di handap baris diguar sababaraha gaya basa di antarana: a. nada jeung rasa : patalina jeung sikep urang kana maca sajak. lenyepan : saacan maca sajak teuleuman heula eusi nadana. vokal : patalina jeung sora. Kageurihan hinis …………………………………………………………………………………. Conto: R. rasa jst. 3. lafal. Oto Iskandardinata nelah Si Jalak Harupat. (Yayat Sudaryat: kamus Istilah élmuning Basa) 2. Gaya basa nya éta. Gaya basa mijalma : gaya basa anu nuduhkeun barang paéh saolah-olah ngalakukeun pagawéan jalma hirup. d. Gaya basa lalandian : gaya basa nu ngébréhkeun hiji hal ngaliwatn babandingan ku cara méré panglandi. Wangenan Gaya Basa Pikeun ngalengkepan pangajaran sajak. Gaya basa ngasor : gaya basa anu dipaké pikeun ngahandapkeun manéh miboga maksud ngahormat jalma anu diajak nyarita. • • • karyana dina • maca sajak. Gaya basa rarahulan : gaya basa anu nuduhkeun hiji hal sacara kaleuleuwihi Contona: Manéhna ceurik getih basa ngadéngé indungna maot.. Turun ka handap Cucu Ratna Sundayani.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 • sajak. rakitan basa anu dipaké ku panyatur sangkan ngahudang pangaruh (éfék) anu leleb karasana ka pamiarsa. Contona: Iraha atuh badé linggih ka saung butut téh! Latihan Jieun kalimah ngagunakeun gaya basa ieu di handap! 1. éksprési : patalina paroman jeung réngkak polah C. 2. b.

5. mun modul 6 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. saé b.. gumbira é. uleman é. c. a. aliterasi. mekar é.. b.. ambek 5. 2. Kapan tembrés nganjang mah kudu mulang. Tanah satapak peucang ………………………………………………………………………………….. a. hidep meunang nuluykeun kana modul 7. sedih d. Pupuh jeung sajak kagolongkon kana karya sastra . sakola E. a.. ulin d. wangun sastra buhun 3. ragrag 4. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. Harti nganjang dina éta sempalan sajak nya éta… a. balik c. majas c. hidep kudu ngulang deui. babarengan b.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 …………………………………………………………………………………. wangun ugeran d. keuheul b.S 36 . wangun pakeman é. PANUTUP Sanggeus migawé modul 6 kalayan hadé. Unsur penting dina maca sajak nya éta? sora d. a. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. Kecap ligar ngandung harti . éndah c.. Nada dina judul sajak “tangara samoja” nya éta…. lucu c. intonasi sora. Kungsi malati ligar dina dua mangsa. D.. patokan margaluyu é. muguran d.ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. Tapi. wangun puisi b. S. efoni.

BUBUKA Deskripsi I. Standar kompetensina nya éta mampuh nulis pikeun ngébréhkeun eusi pikiran. Modul narjamahkeun nya éta modul nu katujuh dina diajar basa Sunda tingkat SMA. Méré penilaian. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar.Peran Guru a. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Kompeténsi dasarna nya éta narjamahkeun kana basa Sunda. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. b. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. ngalatih masangkeun (ngajodokeun) kecap-kecap basa Indonesia kana basa Sunda. h. rarasaan. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. e. hidep migawé modul dina buku tulis. Cucu Ratna Sundayani. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. Indikatorna nya éta ngawincik (ngawilah-wilah) kalimah basa Indonesia dina artikel.Pituduh pikeun murid a. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. jeung kahayang dina wangun narjamahkeun ngagunakeun aksara Sunda. d. ngébréhkeun kalimah-kalimah basa Indonesia kana basa Sunda bari maliré kana pesen katut basana. g. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. S. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri.S 37 . 2. c. b. Pituduh ngagunakeun modul 1. c. f.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 7: NARJAMAHKEUN A. surat jeung biografi. jeung narjamahkeun kalimahkalimah basa Indonesia kana basa Sunda dina salah sahiji artikel bari maliré kana pesen katut basana. II.

Hidayat Suryalaga. Pikeun ngariksa sangkan basa Indung di sakuliah dunya henteu musna. (Dicutat tina harian umum Pikiran Rakyat. S. PEMBELAJARAN Nulis Tarjamahan • Di handap aya tilu cutatan jeung salah sahiji artikel anu ditulis ngagunakeun dua basa. Nyaéta .Wahana Raksa Sunda 2003) Tarjamahan Sundana Numutkeun Sesepuh urang Sunda. sedengkeun basa Cirebon aya dina urutan leuwih ti 100 tina 330 basa daérah di sakuliah dunya.edisi22 Februari 2008) Tarjamahan Sundana Kiwari. Menggerutu (Dicutat tina buku kasundaan Rawayanjati. basa Sunda aya dina urutan ka-33. Kukulutus Cucu Ratna Sundayani. tina salah sahiji artikel bari maliré kana pesen katut basana. Untuk menjaga agar bahasa Ibu di seluruh dunia tidak musnah. Pundungan 3. Mudah tersinggung 2. B. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa narjamahkeun kalimah dina téks basa Indonesia kana basa Sunda. Babarian 2. aya opat pasipatan anu teu meunang aya dina diri urang Sunda nya éta: 1. IV. Berkeluh kesah 4..S 38 .Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 III. b. Cutatan kadua Menurut para leluhur Sunda ada empat karakter yang tidak boleh ada dalam diri orang sunda yaitu: 1.. bahasa Sunda menduduki posisi ke-33 di dunia. Cék Kamampuh 1) Hal naon anu mimiti bakal dilakonan ku hidep lamun dipénta pikeun narjamahkeun téks basa Indonésia ka basa Sunda? 2) Sanggup teu lamun hidep dipénta narjamahkeun téks basa Sunda ka basa Indonésia? 3) Aya hiji hal anu teu meunang pisan dilakonan ku urang lamun rék narjamahkeun téks. Humandeuar 4. mangka ti mimiti tahun 1999 UNÉSCO netepkeun tanggal 21 Pebruari minangka poé basa Indung Internasional. sedangkan bahasa Cirebon di atas posisi 100 dari 330 bahasa daerah di dunia. nya éta basa Indonesia jeung basa Sunda. Cutatan kahiji Pada saat ini. • Pék baca sing nepikeun ka paham kana cara-cara narjamahkeunana! a. maka sejak tahun 1999 UNESCO menetapkan tanggal 21 Februari sebagai hari bahasa Ibu Internasional. Merajuk 3.

157-158) Tarjamahan Sundana Balita. (Dicutat tina Koran Pikiran Rakyat Sabtu 5 Juni 2010) Tarjamahan Sundana Artikel Saulas Ngeunaan Bandung Anu ngokolakeun Hotél Grand Aquilla Bakal Ditindak Walikota Bandung Dada Rosada méré kategasan ka anu ngokolakeun Hotél Grand Aquilla ku ayana pasualan kataledoran mayar gajih pagawé jeung pasualan ketenagakerjaan. d. (Dicutat tina Pamager Basa hal. sarta Serikat Pekerja di rohangan tengah Balai Kota Bandung. Tina panalungtikan panganyarna kabuktian. Inilah peringatan peneliti dari Children’s Hospital and Regional Medical Center. Sopandi nyebutkeun Walikota bisa nyabut ijin operasional hotél lamun nepi ka poé Kemis 10 Juni 2010 Manajemen hotél henteu méréskeun kawajibanana. sebaiknya jangan dimanjakan dengan tontonan televisi. nya éta rada pohoan. Riset terbaru membuktikan. bocah yang rajin menonton televisi. bisa mangaruhan kana gawé uteukna. Kepala Dinas Tenaga Kerja Kota Bandung Hibarani Andam Dewi mengatakan. Cutatan katilu Balita. Manajemen hotél kudu buru-buru mayar gajih pagawé luyu jeung katangtuanana sarta ngagawékeun deui 137 Cucu Ratna Sundayani. Dikatakan Management hotel harus segera membayar upah pegawai sesuai dengan ketentuannya dan mempekerjakan kembali 137 pengurus serikat pekerja beserta anggotanya yang diberhentikan sepihak pada Oktober 2008. pihak yang mewakili Hotel Grand Aquilla. alusna entong diogo ku cara terus-terusan sina lalajo televisi . serta Serikat Pekerja di ruang tengah Balai Kota Bandung.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 c. Kitu nurutkeun panalungtik ti Children’s Hospital and Regional Medical Center. Kamandang Dada disebutkeun dina acara rapat antara Pemkot Bandung. Jumaah 4 Juni 2010. Ketua Serikat Pekerja Mandiri Hotel Grand Aquilla Bandung (SPM HGAB). Pupuhu Serikat Pekerja Mandiri Hotél Grand Aquilla Bandung (SPM HGAB). Sopandi mengatakan. ketegasan Walikota dilakukan untuk mempercepat penyelesaian masalah. Artikel Sekilas Bandung Pengelola Grand Aquilla akan Ditindak Walikota Bandung Dada Rosada akan menindak tegas pengelola Hotel Grand Aquilla terkait masalah kelalaian pembayaran upah dan persoalan ketenagakerjaan. pihak anu ngawakilan Hotél Grand Aquilla. ogé budak Batita (kurang tilu taun). budak nu mindeng moncongok televisi.S 39 . S. Anjeunna negeskeun dina pasualan anu teu bérés-bérés ti taun 2008 ieu baris dibenerkeun sacara kadinasan luyu jeung kalungguhan anjeunna nya éta salaku Kepala Daérah. Jumat 4 Juni 2010. Pernyataan Dada dikatakan dalam pertemuan antara Pemkot Bandung. cenderung mengalami gangguan daya ingat. Ia menegaskan akan menggunakan kewenangannya sebagai Kepala Daerah untuk menyelesaikan permasalahan yang tidak kunjung selesai sejak tahun 2008 itu. juga batita (bawah tiga tahun). Walikota bisa mencabut izin operasional hotel jika hingga Kamis 10 Juni 2010 Management hotel belum menunaikan kewajibannya.

.................................. Munasabah upama loba kecap-kecap basa Indonésia nu asup kana basa Sunda................... Kumaha carana basa musna?...................................... Naon sababna Balita televisi?.......... Kumaha jalan kaluarna supaya Hotél Grand Aquilla gancang bérés tina pasualan nu karandapan?......... Upama urang rék nyundakeun artikel...... Hartikeun sakalimah-sakalimah................... ngabéréskeun pasualan Hotél Grand C................... KAMAHÉRAN BASA Narjamahkeun kana Basa Sunda Umumna urang Sunda téh ngagunakeun dua basa (dwibahasawan) dina hirup kumbuh sapopoéna................... 3............... sabab basa Sunda jeung basa Indonésia téh béda ................... Basa Sunda aya dina sabaraha?.................. daérah di urutan dunya ku sakuliah ka henteu urang Batita lalajo 2.................... hal-hal anu kudu diperhatikeun nya éta: 1..... kategasan Walikota ménta dilakukeun pikeun ngaréngsékeun pasualan sagancangna... Aya sabaraha jumlah basa dunya?..........Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 pengurus serikat pekerja sarta anggotana anu geus dieureunkeun ku pihak hotél bulan Oktober 2008.............. S... Pikeun maham eusi tarjamahan........... 5...... Hasil risét ti rumah sakit mana nu nyebutkeun yén budak Balita jeung budak Batita teu meunang moncongok di televisi?............................................ jawab pananya ieu di handap! 1.. Naon masalahna di Hotél téh?............................................... Pupuhu Dinas Tenaga Kerja Kota Bandung Hibarani Andam Dewi nyebutkeun......... jeung kecap aslina............ lantaran henteu kabéh basa atawa kecap dina basa Indonésia bisa langsung disundakeun. kalimah...... Baca heula éta artikel sakabéhna.................... nya kitu deui sabalikna.................................................. Nyundakeun atawa narjamahkeun artikel henteu kudu ditarjamahkeun sakecapsakecap. 3.... Grand Aquilla 9....................................... 10........................... Baca saalinéa-alinéa............................................ Saha waé anu milu Aquilla?.S 40 .... 6..... Indung di sakuliah dijauhkeun 4. 2............. nya éta basa Sunda jeung basa Indonesia................................................ jeung Batita teu meunang terus-terusan 7..... Naon ari Balita jeung téh?........ 8....... Pasipatan naon anu kudu Sunda?.......... Cucu Ratna Sundayani.... Dina narjamahkeun kudu tetep ngindung kana basa.............

mulai Senin ( 7/6 ). Mudah Tersinggung a.S 41 . 8 Juni 2010.” Kata Kepala Dinas Kebudayaan dan Pariwisata Kota Bogor Artiana Yanar Anggraeni di Bogor.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 4.Juanda.Selasa. h. 4. 14-17 Juni dan 21-23 Juni. mun modul 7 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. hidep kudu ngulang deui. Menegaskan j. PANUTUP Sanggeus migawé modul 7 kalayan hadé. Kompas. Latihan Jodokeun ieu kecap-kecap di handap kana kecap-kecap nu aya di beulah katuhueunana! 1. Dicutat Pasipatan c. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. masuk Istana Bogor harus ada izin dari Sekretariat Negara di Jakarta. S. f. pigawé laporanana dina buku tugas! Istana Bogor Terbuka untuk Umum Memperingati hari jadi ke – 528 Bogor. Anu ngokolakeun Pasualan Negeskeun Pundungan Kukulutus Babarian Humandeuar Permasalahan i. Kota Bogor. Pada kesempatan peringatan hari jadi Bogor. 9. e. E. Bogor Tengah. 7. dibuka untuk umum selama tujuh hari kerja. tuluy tarjamahkeun kana basa Sunda. ÉVALUASI Baca wacana ieu di handap.( RTS ). Merajuk b. Kakara narjamahkeun kecap-kecapna. 2. 8. g. warga yang berminat ke Istana Bogor hanya perlu mendaftar di panitia Istana Bogor Open di jalan Kapten Muslihat Nomor 12. “Hari biasa. 3. hidep meunang nuluykeun kana modul 8. 6. D. Istana Bogor di jalan Ir. 5. Panalungtik Berkeluh Kesah Menggerutu Dicuplik Karakter Peneliti Pengelola d. Tapi. Cucu Ratna Sundayani. 10.

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan PANGAJARAN 8: NGAGUNAKEUN AKSARA SUNDA A. S. Modul ngagunakeun aksara Sunda nya éta modul nu pangpandeurina dina diajar basa Sunda kelas X semester kahiji tingkat SMA. BUBUKA Deskripsi I. Kompeténsi dasarna nya éta Cucu Ratna Sundayani. jeung kahayang dina wangun narjamahkeun. ngagunakeun aksara Sunda. Standar kompetensina nya éta mampuh nulis pikeun ngébréhkeun eusi pikiran.S 42 . sarta nulis surat jeung biografi. rarasaan.

nulis ngagunakeun aksara Sunda. Méré penilaian. III. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. jeung nyalin téks ngagunakeun aksara Sunda. Cék Kamampuh 1) Hidep apal henteu kana aksara Sunda Kaganga? 2) Coba tuliskeun ngaran hidep sorangan maké aksara Kaganga? (keur nu geus apal) 3) Aya sabaraha hiji sakanyaho hidep ngeunaan aksara Sunda téh? PEMBELAJARAN Pedaran Aksara Sunda Kaganga • Aksara Sora ‘Vokal Mandiri’ jumlahna aya 7 nya éta: A I U É E EU O Contona: • a I U{ E } O aa = aa Oa = oa aI = ai I} = ieu 43 Aksara Ngalagena ‘Konsonan’ jumlahna aya 25 nya éta: Cucu Ratna Sundayani. Indikatorna nya éta maham ngagunakeun aksara Sunda (aksara Kaganga). hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. ogé prakték nulis ngagunakeun aksara Sunda. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. hidep migawé modul dina buku tulis.S . Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. Pituduh ngagunakeun modul 1. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maham kana ngagunakeun aksara. II. b. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran.Peran Guru a. d. g. h.Pituduh pikeun murid a. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. 2. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 ngagunakeun Aksara Sunda. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. f. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. S. c. c. IV. e. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. b.

6. 9. 4.. = ……………….. b.. ………………. S. sepi Cucu Ratna Sundayani.. . ………………. pamali = ……………….Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 • Vokalisasi ‘Penanda Bunyi’ 1. 3. CA SA r w J x nini tadi mimiti harita tarasi RA WA PA JA YA NYA k l M m z KA LA MA GA FA bibi basi BA QA NGA VA KHA XA = = = = = SYA ZA = ……………….fungsina ngarobah sora /a/ jadi /i/. babari = ………………... ……………….. 10.e = pamepet.i panghulu. 8. nya éta: a.... Conto: k= ka jadi ke= ke = ………………. Vokalisasi nu ditulis di luhur lambang aksara ngalagena jumlahna aya 5 (lima). teri = ………………. kamari = ………………. .S 44 . Latihan 2 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. ………………. Conto k= ka jadi ki= ki = : Latihan 1 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! h d p g f 1. 5. 2. fungsina ngarobah sora /a/ jadi /e/.. ………………. 7. HA DA n t j b q NA TA c s y G v 6..

peti 8. 10.. fungsina nambah konsonan / +r/ dina tungtung aksara ngalagena. 10.. neda = ………………. Conto k k]= keu : = ka jadi Latihan 3 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1.. ………………. 9. tepi = ………………. 4. ceuceu = ………………. kasar = Cucu Ratna Sundayani. 6. pepeta depa = ………………. 3. 6. beuti = ………………. weureu = d. . S. = ………………..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2. 7. ngabedega = ……………. deupa = ……………….. 2.. ………………. .. = ………………. meri = ………………. 7.S 45 . 9.. Conto: k= ka jadi kQ= kar Latihan 4 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. ………………. 5.. fungsina ngarobah sora /a/ jadi /eu/. ………………. darma ……………….. c. 8. seuneu = ……………….. 4..... demi = ……………….] = paneuleung.Q = panglayar.. ceuli = beusi = geura = deuleu = ………………... beuli = ………………. = ……………….. 3.. 5.

………………. Conto: Conto: k = ka jadi ku Latihan 6 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! Cucu Ratna Sundayani. 3. ………………. . 9. nya éta: a. 2. = panyuku.. 7.N = panyecek. 4.. barang = ………………... karma ……………….u b.. 8. ………………. 5. parna= ……………….. dalang = ………………. damang = ………………. fungsina nambah konsonan / +ng/ dina tungtung aksara ngalagena. . 6. sawang tarang = garang = gedang = terang = = 2.. ………………. fungsina ngarobah sora /a/ = ku jadi /u/. ………………. 5. ………………. 3. 4. Conto: k = ka jadi kN= kang Latihan 5 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. jajar lebar lapar = = = sebar = e.. Vokalisasi nu ditulis di luhur lambang aksara ngalagena jumlahna aya 3 (tilu)... 8. sarta = ……………….Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2. = ………………... carang = ………………. S.S 46 k= ka jadi kN= kang . karang = ……………….. harta = ………………. 10.. 7. ……………….. ………………. 9. 10.

6... 4. fungsina nambah konsonan /+la/ dina tungtung aksara ngalagena. ………………. prabu = drama = c. ………………. ………………. ………………. batur 7. cipleu klasifikasi klarifikasi ngajleng racleng = = = = = ………………. 3.L = panyiku. ………………. ………………. = ………………. 2... ………………. = ……………….. 5. ……………….. = ………………. suku = = = = = ………………. 5. sakur 9. 2. Conto: k ka jadi kL kla = 1..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 1.. bulu 2. cakra = krama = citra = ………………. ………………. kuku 4. hulu 3. S. ruku 5. dulur = ………………..S 47 . ………………. 4.. . ………………. cukur 10. 3. Cucu Ratna Sundayani. ……………….R kR = kra = panyakra. catur 8. = ………………. Conto: k = ka jadi Latihan 7 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. = Latihan 8 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! . b. fungsina nambah konsonan / +ra/ dina tungtung aksara ngalagena..

………………. . 4.. 3. ………………. fungsina ngarobah sora /a/ jadi /o/. fungsina nambah konsonan / +h/ dina tungtung aksara ngalagena.. 2...S k= ka jadi kH = kah 48 . ………………. ………………. c. 5.. b. ………………. ………………. Conto: k ka jadi ko = ko = Latihan 10 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1.H = pangwisad. Vokalisasi nu ditulis sajajar jeung aksara dasar ngalagena jumlahna aya 5 (lima). /é/. lolong korong omong pamong bolong = = = = = ……………….. Conto: = panéléng. nya éta: a. S. ………………. 5. 2. 3. ……………….Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 3.o = panolong.. saré méré hésé réhé kéré = = = = = ………………. 4. .. [. Conto: Cucu Ratna Sundayani..fungsina ngarobah sora /a/ jadi k = ka jadi [k = ké Latihan 9 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1.

8. 4.. 3.. fungsina nambah sora /+ya/ dina aksara ngalagena . . ………………. ………………. 3. ………………... ……………….Y = pamingkal. ………………. ……………….. sémah ………………. .Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Latihan 11 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. polah = 7. ………………. ………………. d. 5.. 2. f.. fungsina ngaleungitkeun sora dina aksara ngalagena. S. 6. madya gebyar setya widya sanghyang = = = = = ………………. = pamaéh. léngkah rongkah bungah mapah cenah pageuh baseuh nyeupah = = = = = = = = = ……………….. e. 10. ………………. ………………. Conto: k = ka jadi k. ………………. Conto: kya k = ka jadi kY = Latihan 12 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. 9.S . ………………. 2. 4. =k Latihan 13 Conto: k= ka jadi kN= kang 49 Cucu Ratna Sundayani.. 5.

... {N ....... ……………….. jsb...N = panyecek: aN ang .... 3 4 6 7 8 ....... nya éta: a. {Q : b...............Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1.. lamak 3. neleg 5...500 =. rungkad 4.. samak 2. jsb..... = . 4..... UrN k ciko[l 50 Cucu Ratna Sundayani.. 250 3..... Latihan 15 Salin kana Aksara Latén! lmun.. 1. éng ... S..... =.000 =.. 4.....H 5= pangwisad: aH9ah 0{H 1234567890 1 c... 27 2..Q = panglayar aQ ar .. ………………. ………………. ér ....... 5...... berkat = = = = = ………………. ...300 115.......... 10.... .. = .... ……………….............. 2 Angka (aya 10): • • • Latihan 14 Tuliskeun ieu angka di handap maké aksara Sunda! 1...S . Vokalisasi nu bisa ditulis bari dibarengkeun (dikombinasikeun) jeung aksara sora jumlahna aya 3 (tilu).........

niat jadi pangkat ………………………………………………………………………………. ménak Ki Wastanu ……………………………………………………………………………….Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 moal. lempa-lempi lempong ………………………………………………………………………………. jalan ka Batawi ngemplong. tukang olo-olo ………………………………………………………………………………. ngadu pipi jeung nu ompong ………………………………………………………………………………. katon kagoréngan ………………………………………………………………………………. PANUTUP Cucu Ratna Sundayani.pk. ngantos Kangjeng Dalem ………………………………………………………………………………. C. [h[s tum.S 51 . [h[s brNdhQ Latihan 16 Salin kana Aksara Kaganga! Kawih murangkalih Ayang-Ayang Gung Ayang-ayang gung ………………………………………………………………………………. loba anu giruk ………………………………………………………………………………. nu jadi wadana ………………………………………………………………………………. UrN bog g[w moal. naha manéh kitu ………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………. S. khQ lmun. gung goongna ramé ………………………………………………………………………………. ruket jeung kompeni ……………………………………………………………………………….

Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani.S 52 . hidep bisa konsultasi ka guru pangajar ngeunaan hasil penilaian.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Modul 8 nyaéta modul pangpandeurina dina pangajaran basa Sunda kelas X semester kahiji. Sanggeus hidep bisa migawé modul ieu kalawan hadé jeung sampurna. S.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful