P. 1
al350

al350

|Views: 823|Likes:
Published by Yoan Handoko

More info:

Published by: Yoan Handoko on Feb 21, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/17/2013

pdf

text

original

Sections

  • PANGAJARAN 1: NGAREGEPKEUN BIANTARA
  • PANGAJARAN 2: BIANTARA
  • PANGAJARAN 3: CARITA PANGALAMAN
  • PANGAJARAN 4: NGADONGÉNG
  • PANGAJARAN 5: MACA CARITA BABAD
  • PANGAJARAN 6: MACA SAJAK
  • PANGAJARAN 7: NARJAMAHKEUN
  • PANGAJARAN 8: NGAGUNAKEUN AKSARA SUNDA

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

PANGAJARAN 1: NGAREGEPKEUN BIANTARA
A.

BUBUKA
Deskripsi

I.

Modul ngaregepkeun biantara nya éta modul nu pangmimitina dina diajar basa Sunda tingkat SMA. Standar kompetensina nya éta mampuh ngaregepkeun, maham, jeung méré tanggapan kana rupa-rupa wacana lisan nu mangrupa biantara jeung siaran radio/televisi. Kompeténsi dasarna nya éta ngaregepkeun eusi biantara. Indikatorna nya éta ngaregepkeun biantara kalayan sumanget, nyatetkeun kekecapan nu digunakeun dina biantara, nyaritakeun deui eusi biantara ku basa sorangan, méré kamandang kana basa Sunda nu dipaké dina biantara, jeung nyieun eusi biantara sorangan.

II.

Pituduh ngagunakeun modul
1)Pituduh pikeun murid a. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul, hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru, hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. b. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul, hidep migawé modul dina buku tulis. c. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti, bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. 2)Peran Guru a. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. b. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. c. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. d. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. e. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. f. Méré penilaian. g. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. h. Nyatetkeun kamajuan diajar murid.

III.

Tujuan Ahir
Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maham kana eusi biantara bari tuluy nyieun téks biantara sorangan, ogé maham kana babasan jeung paribasa nu digunakeun dina naskah biantara.

IV.

Cék Kamampuh
1) Lamun hidep dipenta sangkan ngenalkeun diri ka guru di hareupeun kelas, bakal kumaha pok-pokanana? 2) Lamun hidep manggil guru nu rék ngajar, kumaha nyaritana? 3) Lamun hidep dipenta nyiapkeun babaturan di kelas ngagunakeun basa Sunda, bakal kumaha pok-pokanana?

Cucu Ratna Sundayani, S.S 1

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

B. PEMBELAJARAN
I. Ngaregepkeun Biantara • Ieu di handap aya naskah biantara nu kungsi dipaké waktu Pasanggiri Biantara Basa Sunda sa-Kota Bandung. • Pék baca tur tengetan ku hidep eusina!

Nonoman Sunda Kiwari
Assalamu’alaikum Wr. Wb. Bapa miwah Ibu girang pangajén anu ku sim kuring dipihormat, Hadirin anu sami linggih di ieu patempatan anu ku sim kuring dipihormat, katut réréncangan nu sami janten patandang anu ku sim kuring dipikanyaah tur dipikacinta. Sateuacanna sim kuring ngaguar ngeunaan téma nu parantos ditangtoskeun, hayu urang sasarengan sanggakeun puji sinareng sukur ka Gusti Nu Maha Agung anu parantos masihan kaséhatan réhna dina dinten ieu urang tiasa kempel riung mungpulung paamprok jonghok di ieu patempatan dina kaayaan séhat wal afiat. Solawat miwah salam mugia tetep dilimpah curahkeun ka jungjunan urang sadaya Nabi Muhammad SAW. Hadirin hormateun sim kuring ...... Urang sadaya panginten parantos uninga, réhna murangkalih jaman kiwari téh seueur pisan anu kakeunaan ku “virus budaya deungeun”. Naha pangna bet tiasa kitu? Manawi aya nu terang teu? Kieu waleranana téh. Murangkalih jaman kiwari mah apalna téh ka Grup Band sapertos Ungu, Déwa, D’Masiv, Nidji, Peterpan, jeung sajabana. Ari ka Juru Kawih atanapi pangarang lagu sapertos Nining Méida, Euis Komariah, Nénéng Fitri, Atang Warsita, Mang Koko, Nano S., Bény Corda, Kostaman Jaya jeung nu séjénna mah moal arapaleun. Dimana aya nu apal ogé panginten tiasa kaétang ku panangan. Teras kasenian Sunda sapertos Jaipongan, Longsér, Degung, Calung, Réog, Wayang Golék téh, tos kahilapkeun ku murangkalih jaman kiwari. Padahal éta kasenian téh dipilari ku bangsa deungeun mah. Contona baé kasenian Angklung nu tos diaku ku bangsa Malaysia. Upami ditingal tina raksukanana, conto anu gampil urang tingal wé tina anggoan murangkalih jaman kiwari, nu kakirangan bahan, pajar cenah gaya siga di India yén nu ngaranna udel kedah katingal ku nu sanés. Kitu ogé sareng lancingan nu disebat gaya “rock n’roll” atanapi “lancingan pensil”. Kacida pisan sampéan saageung tangkal kalapa kedah dilebetkeun kana lancingan saageung paralon 2 in. Hadirin hormateun sim kuring ....... Basa Sunda ogé kedah janten émutan urang sadaya, réhna kiwari aya nu disebat “hari berbahasa ibu”. Di sababaraha sakola tos diwajibkeun nyarios nganggo basa Sunda unggal dinten Rebo. Tapi angger kénéh waé teu digugu. Pajar téh géngsi, jeung teu “gaul”. Sim kuring ngaraos prihatin, asa karunya ningal kasénian, budaya, sareng basa urang ayeuna siga nu henteu diaku deui ku nonomanana. Haget urang téh diajar kana budaya deungeun. Badé iraha atuh mekarkeun budaya sorangan? Hadirin hormateun sim kuring ....... Ku kaayaan urang ayeuna, ku kanyataan kahirupan urang ayeuna, hayu urang bebenah diri urang ku cara mekarkeun basa, budaya jeung kasenian urang di lingkungan kulawarga, masarakat, sakola atanapi lingkungan pamaréntah. Sakola urut Walanda, ayana di kota Banda, lamun ngaku urang Sunda, Cucu Ratna Sundayani, S.S 2

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

kudu nyaho budayana. Panginten mung sakitu anu tiasa kapihatur, hapunten kana samudaya kalepatan. Akhirul kalam billahi taufi wal hidayah. Wassalamu’alaikum Wr.Wb.

Pikeun maham eusi biantara, jawab pananya ieu di handap!
1. Dina acara naon éta biantara téh ditepikeunana?.................................................................... 2. Naon pangna barudak jaman ayeuna teu daék nyarita ku basa Sunda?.................................. 3. Kasenian naon anu geus diaku ku bangsa deungeun?............................................................. 4. Kudu kumaha cenah urang Sunda ayeuna téh?....................................................................... 5. Naon anu dimaksud “hari berbahasa ibu” dina biantara di luhur?.......................................... 6. Naha nonoman ayeuna teu ngarasa reueus kana budayana sorangan?................................... 7. Naon téma biantara di luhur?.................................................................................................. 8. Tarékah naon anu kudu dilaksanakeun ku nonoman Sunda pikeun mekarkeun budaya sorangan?................................................................................................................................

Kamus Alit
deungeun, batur;asing girang pangajén, juri hadirin, jalma-jalma nu aya dina riungan haget, ujug-ujug daék atawa sanggup kiwari, ayeuna mekar, 1) beukah (tina kuncup jadi muka, kembang);2) ngarekahan, ngalegaan ngaguar, nyaritakeun nonoman, nu aranom paamprok jonghok, papanggih teu dihaja reueus, 1) agul;2) boga rasa bagja unggal, saban II. Pedaran Biantara Biantara nya éta nyarita dihareupeun balaréa kalawan aya maksud nu tangtu. Bagéan-bagéan tina biantara nya éta: 1. Bubuka, nu dimimitian ku salam bubuka. Contona: Assalamu’alaikum Wr. Wb. Bapa miwah Ibu girang pangajén anu ku sim kuring dipihormat, Hadirin anu sami linggih di ieu patempatan anu ku sim kuring dipihormat, katut réréncangan nu sami janten patandang anu ku sim kuring dipikanyaah tur dipikacinta. 2. Eusi biantara. Cucu Ratna Sundayani, S.S 3

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

Contona: Hadirin hormateun sim kuring ...... Urang sadaya panginten parantos uninga, réhna murangkalih jaman kiwari téh seueur pisan anu kakeunaan ku “virus budaya deungeun”. Naha pangna bet tiasa kitu?............jste. 3. Panutup, nu dina tungtungna aya salam panutup. Contona: Panginten mung sakitu anu tiasa kapihatur, hapunten kana samudaya kalepatan. Akhirul kalam billahi taufi wal hidayah. Wassalamu’alaikum Wr.Wb.

C. KAMAHÉRAN BASA
Maham kana Babasan jeung Paribasa I. Babasan
Tengetan conto kalimah di handap ieu ! 1. “Ka budak nu panjang leungeun mah, moal aya nu resepeun” 2. “Éta mah Si Ibro, dasar budak atah adol, teu kira-kira hitut hareupeun sémah!” 3. “Si Dudung mah teu dipikaresep ku batur téh, pantes wé da budakna haseum budi.” Dina kalimah di luhur aya ungkara panjang leungeun, atah adol, jeung haseum budi. Ieu téh kaasup kana babasan. Ari anu dimaksud babasan téh nya éta ucapan matok anu geus puguh éntép seureuhna nu dipaké dina harti injeuman, jadi lain harti sabenerna. Dina ungkara panjang leungeun ngabogaan harti injeuman sok pulangpaling atawa ceceremed, lain hartina ‘leungeunna anu panjang’. Atah adol ngabogaan harti injeuman kurang ajar atawa teu sopan. Kitu ogé dina ungkara haseum budi ngabogaan harti injeuman leuwih loba baeud batan seuri, sabalikna tina amis budi.

Latihan 1 Pék téang ku hidep harti tina babasan ieu di handap, tuluy jieun kalimahna!
1. Atah anjang Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 2. Ajak Jawa Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 3. Akal koja Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 4. Bodo katotoloyoh Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 5. Bodo aléwoh Cucu Ratna Sundayani, S.S 4

Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011

Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 6. Buntut kasiran Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 7. Ceuli lentaheun Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 8. Hampang birit Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 9. Laér gado Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………... 10. Salieuk béh Hartina : …………………………………………………………………... Kalimahna : …………………………………………………………………...

II. Paribasa
“Si Onéng mah, bet kawas anjing ngagogogan kalong, bogoh ka Dudé Hérlino béntang pilem téa.” Dina ungkara kalimah di luhur aya ungkara anjing ngagogogan kalong. Éta ungkara téh kaasup kana paribasa,anu hartina mikahayang nu pamohalan. Teu béda jeung babasan, paribasa ogé teu bisa dirobah ungkara jeung kekecapanana, bédana téh, ari paribasa mah mangrupa kalimah.

Latihan 2 Larapkeun paribasa nu aya di beulah katuhu, kana kalimah ieu di handap!

Cucu Ratna Sundayani, S.S 5

sarua jeung ……. 4. ceuk kolot mah …… 10. tami ang meulit ka bitis h. keur mah gajih gedé katambah loba nu méré ibaratna …… a. nyaho manéhna mah jéger. Jadi pamingpin mah kudu ……. gedé tinimbangan.. 2. asa ditonjok congcot e. loba teuing omong. kate mpuhan buntut maung f. anu teu kudu dicaritakeun ka batur. Karunya ka Mang Oman téh. naha atuh bet ……. hanta ng-hantung hantigong hantriweli j. ari pék meunang hadiah.. ari kana gawé mah angger sagala embung. Keuna ku paribasa ……. leuheung mun bener. hulu gundul dihihidan Cucu Ratna Sundayani. biwir nyiru rombéngeun d. padahal ari nu nyieun dosana mah batur sapagawéanana. jadi ……. lodo ng kosong ngelentrung c. pacik rak ngalawan merak b. 8. ti baréto hayang boga laptop. Ngeunah ari jadi pejabat. Nu boga pagawéan mah pamajikanana. “Tong wawanianan ngalawan Si Junéd.S 6 . ulah getas harupateun. antukna mah ……… keuna ka dirina sorangan..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 1.” 6. S... “Ari manéh. leule us jeujeur liat tali g. Ari maksudna mah rék nyilakakeun batur. Néng Dési mah kalahkah gaya wé diheulakeun. ari salakina mah ngan ukur …. Mani kacida atohna Jang Soma téh. puguh mani asa ……. 9. kalah dibéja-béja. 5. Mang Oyib mah.” 7. 3. nyali ndung ka gelung i.

. wawacan b..... hapunten kana samudaya kalepatan...Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 D. S. kemis 6)Kasenian urang Sunda nu geus diaku ku urang Malaysia.S 7 .. longsér 7)Saha ari seniman sunda nu ngajieun lagu Karatagan Pahlawan téh? a... a.. wayang b. panutup biantara Cucu Ratna Sundayani. salam bubuka d.. nya éta .. Kalimah di luhur téh mangrupa ... eusi biantara b. a. senén d... calung c..Wb. salam bubuka d.... sisindiran d.. salasa c.... angklung d. araya d. wawaran é. pengumuman c. c. Atang Warsita d. béwara 5)Ninggang dina poé naon ari “hari berbahasa ibu” téh? a. a.. kacindekan é. ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1)Biantara téh sasaruanana jeung . paparikan é... pidato 2)Hadirin anu sami linggih . Kostaman Jaya b.. salam panutup c. indit 3)Panginten mung sakitu anu tiasa kapihatur. Nano S. Linggih lemesna tina kecap ... salam panutup c... datang b.. béwara d. panutup biantara 4)Sakola urut Walanda Ayana di kota Banda Lamun ngaku urang Sunda Kudu nyaho budayana Wacana di luhur kaasup kana wangun . sasagon é... bubuka é.. minggu é. eusi biantara b.. dina biantara di luhur kaasup kana? a. mios é. pupuh c. Darso é. a.... diuk c.. a. rebo b.... wawaran b. Mang Koko 8)Kalimah Assalamu’alaikum Wr.

S 8 . Nano S. Kostaman Jaya d. patandang b. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. pangarang d. Beny Corda c. mun modul 1 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. hidep meunang nuluykeun kana modul 2. hidep kudu ngulang deui. Ismail Marzuki é. PANUTUP Sanggeus migawé modul 1 kalayan hadé. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. penulis c. b. S.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 9)Saha ari seniman nu ngajieun lagu Bubuy Bulan téh? a. Mang Koko 10) Kecap naon anu sami hartina jeung lomba? a. siswa é. Tapi. pasanggiri Tugas Terstruktur (TT): Jieun koméntar ngeunaan basa Sunda nu dipaké dina biantara di luhur! Kegiatan Mandiri Tidak Terstruktur (KMTT): Jieun hiji naskah biantara basa Sunda témana bébas! E.

Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 2: BIANTARA A. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa nangtukeun bagéan biantara sarta bisa nyarita dina wangun biantara kalawan téhnik. intonasi anu hadé tur merenah éntép seureuhna. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. h. d. b. jeung sikep anu hadé. rarasaan. sawala kelompok. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. hidep migawé modul dina buku tulis. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. Méré penilaian. b. bakal ngagunakeun ragam basa naon? 2) Sanggup teu lamun hidep dipenta miluan pasanggiri biantara. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. tapi ngadadak dibéjaanana? 3) Aya rupa-rupa cara biantara téh. III. c.Peran Guru a. nyarita dina wangun biantara di hareupeun guru jeung babaturan kalawan éksprési anu hadé. jeung guneman dina rupa-rupa situasi. jeung kahayang sacara lisan dina nyaritakeun pangalaman. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. IV. ngadongéng. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar.Pituduh pikeun murid a. Indikatorna nya éta nangtukeun bagéan-bagéan biantara dumasar kana sistematika biantara.S 9 . nyusun rangkayan biantara dumasar kana sistematika anu bener. Kompeténsi dasarna nya éta biantara. e. 2. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. Cék Kamampuh 1) Lamun hidep dipenta sangkan biantara di hareupeun guru-guru. cara biantara nu kumaha nu bakal digunakeun ku hidep? Cucu Ratna Sundayani. II. S. Modul nepikeun biantara nya éta modul nu kadua dina diajar basa Sunda tingkat SMA. lentong. Standar kompetensina nya éta mampuh ngébréhkeun pikiran. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. Pituduh ngagunakeun modul 1. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. biantara. g. c. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. f. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. BUBUKA Deskripsi I. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. lentong.

mangrupa hasil pamikiran sepuh urang baheula anu moal laas digéléng ku roda pajamanan. jeung kréasi umat manusa anu diwujudkeun dina wangun paripolah. tapi ogé di nagri séjénna. Urang Sunda kudu intelék. pengkuh agamana. PEMBELAJARAN I. S. naon margina? kulantaran peradaban budayana anu luhung. Budaya téh mangrupa hazanah anu dipibanda ku umatna. lain hal nu mustahil deui. Tuh urang rérét sababaraha abad katukang Kunaon Nagri Romawi. Mung bawiraos tipayun sim kuring neda tawakup nu kasuhun bilih dina ngadugikeunana kirang éntép seureuhna. Maca Biantara Pék baca heula téks biantara ieu di handap kalawan saregep! Biantara Budaya Sunda Assalmu’alaikum Wr. urang Sunda kudu jadi birokrat. Kusabab.Wb Réréncangan nu dipikareueus Para hadirin nu dimulyakeun ku Alloh SWT! Bismillah nu jadi sekaring pangiring catur pangréka basa. jadi politikus. tanah Sunda ogé bakal leungit. Ciri tina jati diri manusa nu ngancik tina hiji nagri. jadi ékonom. Asal urang bisa neruskeun éstapéta budayana. sabalikna jalma anu mopohokeun kana budayana kaasup kana jalma anu bakal ngaruksak kana nagrina sorangan. tapi cendikiawan nu berbudaya. Matak tengtrem kana ati sanubari kanggo urang nu ngagunakeunana. hiji nagri dihargaan di mata nagri lian. Jalma anu pengkuh kana budaya nagrina jalma éta kaasup jalma anu ngamumulé kana nagrina. Lamun nonoman Sunda pengkuh kana budayana.S 10 .Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 B. tangtu moal poho kana budayana. Matak jalma anu luhung élmu. Cucu Ratna Sundayani. loba pangabisa. nyegah ria jeung sum’ah anu pasoléngkrah dina manah. jembar budayana. Kunaon margina kitu? Dawuhan Rosululloh SAW dina haditsna : Hubbul watoni minal iman” anu hartosna micinta tanah air (baligeusan ngajadi téh) sabagian tina rasa iman”. tapi bari teu mopohokeun kana budaya karuhunna. masih tanggoh nepi ka iraha waé. malah mandar sagala amaliyah katut lalampahan jadi utama. Yunani jeung nagrinagri lianna kaceluk ka awun-awun kawéntar ka janapria masih napak. Anu ngawujud dina pasipatan urang Pasundan. ngarumat. jeung ngamumulé budaya sunda ogé kaasup kana micinta sareng iman ka Pangéranna. Sawangsulna mopohokeun kana budaya kaasup éra maké budaya Sunda kaasup kana ingkar ka Pangéranna. Lamun urang Sunda sorangan mopohokeun kana budayana. Nanjeurna hiji nagri salah sahijina gumantung kana luhung peradaban budayana. ekonom anu berbudaya. Dina ieu waktos sim kuring badé medar perkawis budaya Sunda anu patali jeung kahirupanana. rumaos sim kuring mah sanés bujangga anu mahér ngarangkén carita. karsa. soméah hadé kasémah. Budaya Sunda anu mibanda kaéndahan sampurna sanés ngan di nagrina sorangan. bakal jadi cendikiawan. kirang malapah gedang. tur daréhdéh kumargi pangaruh budaya sadidinten. Diwuwuh ku Alhamdulillah mugia sing janten rarabuning takabur nu ngagujud dina kolbu nyeuseuh geugeuleuh. Salah sahiji moto sepuh urang baheula mah jalma kudu luhung élmuna. politikus nu berbudaya. kagusur ku panéka jaman. Budaya numutkeun Prof Kuntjoroningrat nya éta hasil tina cipta. Kaéndahan nu sampurna éta. kulantaran budayana. urang Sunda kudu bisa jadi téhnokrat. Mun kitu mah micinta.

.... sigana téh parantos tebih tina ajén-inajén bangsa. Sim kuring umajak ka sakumna dulur-dulur anu boga rasa kacinta jeung katineung kana kasundaan...Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Namung hanjakal pisan jaman kiwari............. 1......... galah... Hayu urang paheuyeuk-heuyeuk leungeun. jawab pananya ieu di handap! 2. Pék jelaskeun bédana antara biantara maca naskah jeung biantara dadakan!.......... anu sacara teu langsung numuwuhkweun sipat individualistik jeung égoistik di kalangan nonoman urang.......... Amien Hadirin hormateun sim kuring. Dua.... komo ajén-inajén Ki Sunda mah. Mun baheula mah barudak kumpul ulin ucing sumput.............. Numuwuhkeun sipat sportifitas anu teu meunang licik ka batur........... Sebutkeun hal-hal pokok dina biantara di luhur!........... ngoét kana ati hapunten anu kateda....... urang Sunda éléh ku bangsa deungeun. Sasieureun sabeunjeureun mah mugia aya mangpaatna....... Ieu téh teu leupas tina pangaruh kamekaran élmu pangaweruh jeung téhnologi ti bangsa deungeun. kasohor kamamana nonoman...... harga diri kaceluk ka awun-awun......... Anu antukna urang Sunda dididik jadi jalma anu konsumtif jeung poho kana budaya sorangan.... niley...... sabobot sapihanéan sabata sarimbagan.... paantay-antay tangan kanggo: Hiji. Naon balukarna lamun urang mopohokeun kana budaya sorangan?. Teu sadar upama laun-laun budaya..... Urang leuwih resep ngagunakeun budaya deungeun tibatan budaya sorangan. Anu lamun ditalungtik mah kaulianan barudak téh lain ngan ukur heureuy guyon wungkul tapi nyamuni sipat gotong royong...... 3.. 4............ jati ka silih ku junti................... saringsing pageuh kancing saringset pageuh iket ngabénténgan pala putra. nu kapungkur dipikareueus sarta diagul-agul bakal ilang tanpa karana tina kahirupan tatar Sunda... adam lali ka tapél ceuk paribasa mah urang asa jadi tamu di nagri urang sorangan........ Wabillahi taofik hidayah wal inayah Nun walkolami wama yasturun.... 5. putu urang tina budaya-budaya deungeun anu bakal ngaruksak kana ajén-inajén Ki Sunda..... S. sauyunan... mung sakitu anu kapihatur.... jeung sajabana.... Geus kaganti ku kaulinan bangsa deungeun nu teu leupas unsur negatipna........ ampir mopohokeun kana kaulinan barudak..... Urang nyémah di imah sorangan............. Boh bilih aya saur nu teu kaukur... Naon anu dimaksud biantara?... Kamus Alit ajén inajén.......... (Salah sajahiji naskah dina pasangggiri tingkat SMA/SMK kota Bandung 2010) Pikeun maham eusi biantara. mekarkeun Cucu Ratna Sundayani........ paheuyeuk-heuyeuk leungeun kanggo ngarumat sarta ngamumulé budaya Sunda sangkan Ki Sunda tetep nanjeur komara katut dangiangna di jaman mana jeung iraha waé. sawatara nonoman Sunda tos ampir hilap kana budaya warisan karuhun urang.. ngajaga numuwuhkweun... para rumaja ngarumat........ aya cariosan anu matak ngagedrug kana manah...........S 11 ...................... Salah sahiji conto leutik mangga tingali di sawatara pakampungan urang................ Nonoman Sunda anu kirang ngahargaan kana budaya Sunda boh dina sasauran boh dina réngkak paripolahna.... basa kirang karéka...... internét. Naon anu dimaksud lentong dina biantara?............ Ayeuna barudak leuwih wanoh kana playstation.

Basa Loma (BL) dahar indit datang asup Basa Lemes keur Sorangan (BLS) neda mios dongkap lebet Basa Lemes keur Batur (BLB) Tuang angkat sumping lebet 12 Cucu Ratna Sundayani. Runtuyan nepikeun Biantara: • nepikeun bubuka • nepikeun watesan masalah • medar eusi • kacindekkan • panutup C. UUBS nya éta tahapan-tahapan atawa tingkatan dina nyarita. Biantara dina basa deungeun sok dipikawanoh ku istilah orasi. saméméh kaéréh ku Mataram. 4. 3. No. Jalma nu pidato atawa ahli pidato sok disebut orator. 3. Wangenan Biantara Biantara nya éta nyarita dihareupeun balaréa. ngan dina prakna mah ditalar. Contona biantara pupuhu sakola dina paturay tineung. tapi aya galur eusina. • Biantara ku cara ngapalkeun nya éta disiapkeun heula ku cara ngapalkeun naskah.S . kasaluhureun. kalawan miboga maksud nu tangtu.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 II. Pedaran Biantara 1. UUBS sacara gurat badag dibagi kana tilu tahapan. tanpa persiapan nya éta biantara anu sipatna dadakan tanpa dipersiapkeun heula ku oratorna. 1. KAMAHÉRAN BASA UNDAK-USUK BASA SUNDA (UUBS) Mimiti aya UUBS di tatar Sunda nya éta abad ka 17. UUBS téh diluyukeun jeung: • Kaayaan umur • Kalungguhan • Situasi nu nyarita • Saha nu diajak nyarita • Eusi nu dicaritakeun Supaya ngababarikeun hidep nu di ajar. 2. Contona: Biantara sérén sumérén. Contona: Biantara pupuhu nagara RI • Biantara ku cara teu maké naskah (ékstémporan). Biantara anu hadé kudu saluyu antara téma jeung eusi anu dibawakeun dina biantara. Contona biantara dina acara ulang taun. Rupa-rupa Biantara Aya rupa-rupa cara dina nepikeun biantara téh. nya éta: • Biantara dadakan (impromtu). kaasup kasahandapeun kalawan tujuan supaya jalma bisa silih ajénan jeung silih hormat antar papadana. • Biantara ku cara maca naskah. 2. S. kasapantareun.

panutup c. eusi b. D.. bubuka d. wangenan 2. ÉVALUASI I. Dina ieu waktos sim kuring badé medar perkaawis “Budaya Sunda” mung hapunten bilih aya kalepatan dina ngadugikeunna. acan bapa mondok bageur balik baju jst…… teu acan Pun bapa saré bageur wangsul baju …… teu acan Tuang rama kulem saé manah mulih raksukan …. pedaran b. Nyarita di hareupeun jalma anu réa bari ngabogaan maksud anu tangtu. bébas 3. 11. kacindekkan c. 8. Pung Bapa nuju tuang sangu goréng di dapur. pedaran Cucu Ratna Sundayani. Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. kacindekkan c. ékstémporan d. Abdi nuju neda sangu liwet di kantin. upacara adat b. resmi c. numutkeun Kunjtoro Ningrat. Biantara ku cara maca naskah disebut biantara . bubuka 5. Conto dina wangun kalimah 1. Ungkara kalimah di luhur dina biantara kaasup kana …. panutup é. “Budaya téh mangrupa hasil tina cipta. 3. bubuka é. eusi 4. 2. impromtu é. babagéan d.. 7. mangrupa …. jenis-jenis é. singgetan b. panutup d. Mung sakitu anu tiasa didugikeun dina ieu bianatara. pamugi seueuer mangpaatna husus kanggo simkuring umum kanggo hadirin sadaya. rupa-rupa c. a. rangkayan é. Si Ujang keur dahar jeung kurupuk di dapur. pedaran b. biantara a. a.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 5.. 6. Ungkara kalimah di luhur dina biantara mangrupa bagéan tina …. karsa jeung kréasi manusa. biantara a. S. 10.S 13 . kacindekkan d.… a.. Ungkara kalimah di luhur dina biantara kaasup kana …. 9..

iwal…. 3. hormat c. 6. mimik é. 11. ustadz c. Ieu di handap kaasup kana hal-hal penting anu kudu diperhatikeun dina enggoning nepikeun biantara. komedian 10. bayaran c. audien 9. teu pokus kana intina d. disebut…. orator b. S. intonasi é. medar matéri. 9. 7. 8. Istilah pikeun jalma anu sok nyarita di hareupeun balaréa. éksprési d. lila II. a. a. Nepikeun bubuka. 4. dalang é. Ngayayay ngandung harti… a.. Pék lengkepan ieu bagan kalawan ngagunakeun tahapan basa anu bener jeung merenah! No. a. 10. Turun naékna sora dina nepikeun biantara mangrupa wangenan tina…biantara a. teu ramé b. nayaga d. éksprési d.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 6. Dina nepikeun biantara ulah nepika “ngayayay”. 5. rengkuh b. 1. lengkah-lengkah c. monoton c. tuluy nyieun kacindekkan tina pedaran biantara mangrupa …. panutup d.S 14 . intonasi 8. rangkayan é. Basa Loma (BL) indung gering bisa boga beuki antara bakti anggeus …… Basa Lemes keur Sorangan (BLS) tiasa kagungan beuki antawis baktos mésér patuangan anggeus …… …… Basa lemes keur Batur (BLB) Tuang ibu teu damang Cucu Ratna Sundayani. bubuka 7. matak bosen é. jenis-jenis b. waktu b. 2.

hidep meunang nuluykeun kana modul 3. Udur E. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. S.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Tugas Terstruktur (TT): Jieun kalimah anu bener tur sampurna tina kecap-kecap ieu di handap! Ngagaleuh 3. Wangsul 5.S 15 . Tapi. mun modul 2 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. PANUTUP Sanggeus migawé modul 2 kalayan hadé. hidep kudu ngulang deui. Kagungan Mios 4.

b. jeung nyieun carita pangalaman sorangan. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. g. rék nyokot topik ngeunaan naon? Cucu Ratna Sundayani. sawala kelompok. Pituduh ngagunakeun modul 1. Kompeténsi dasarna nya éta nyaritakeun pangalaman sorangan. d. jeung kahayang sacara lisan dina nyaritakeun pangalaman. IV.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 3: CARITA PANGALAMAN A. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Cék Kamampuh 1) Lamun hidep dipenta nyaritakeun pangalaman sorangan. rarasaan. jeung guneman dina rupa-rupa situasi. hidep migawé modul dina buku tulis. ngadongéng. biantara. e. BUBUKA Deskripsi I.Pituduh pikeun murid a.S 16 . S. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. Standar kompetensina nya éta mampuh ngébréhkeun pikiran. c. c. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. Méré penilaian. bakal ngagunakeun basa nu kumaha? Naha? 2) Kumaha kasiapan hidep lamun kudu nyaritakeun pangalaman di hareupeun babaturan sakelas? 3) Lamun hidep dipenta nyieun carita pangalaman. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran.Peran Guru a. III. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. b. f. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. Indikatorna nya éta milah babagéan carita dumasar kana sistematika. h. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. 2. Modul nepikeun carita pangalaman nya éta modul nu katilu dina diajar basa Sunda tingkat SMA. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maham kana ngagunakeun kecap panyambung jeung kecap pangantét dina nyieun kalimah wangun tulisan nyaritakeun pangalaman sorangan. nyusun wincikan kaayaan carita pangalaman kalayan hadé. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. II.

....... Contona baé basa rék dilaksanakeunna Ujian Nasional (UN) téa..... Karasa pisan bédana. Pikeun maham eusi carita pangalaman...... Cucu Ratna Sundayani... Ari kuring mah kudu datang jam lima subuh...... aya ogé nu sura-seuri...... Jam sabaraha nu ngajieun carita kudu kumpul di sakolana?... sinjang... 6.... Kuring kapilih téh kulantaran kuring meunang peunteun panggedéna dina Ujian Sakola.. Maca Carita Pangalaman Pék baca carita pangalaman ieu di handap tuluy tengetan ku hidep eusina! Ngasaan Jadi Pangantén ??? (dumasar kana carita pangalaman Yani Rahmawati) Basa harita poé Saptu.. Teu lila basa kuring keur didangdanan.......................... saacanna unggal kelas kudu ngayakeun “Paméran jeung Pagelaran Seni Rupa”......Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 B..... torojol téh Dimas anu sarua rék jadi pangantén babarengan jeung kuring.... Acarana téréh dimimitian....... 5... jeung bendo...... Lamun ditingali deui sababaraha poé katukang................ 4. 26 Juni 2006...... Nu dipeunteun tina acara éta téh salah sahijina nya éta kakompakan ti unggal kelas................... Puguh waé daék teu daék kuring jeung babaturan kudu bisa gawé babarengan najan sok bari loba heureuy ogé......... Tuluy kuring geuwat salin deui ku baju biasa............. Dimana latar caritana?.... Ngan ayeuna mah kagiatan saperti kitu téh can tangtu bakal kaalaman deui ku kuring..... ku kituna kuring ménta anteur ka tétéh...................... sok sanajan bari rada éra saeutik lantaran ningali babaturan nu séjén maké baju nu aralus............... Babaturan sakelas jadi leuwih deukeut. ayeuna kuring sorangan nu jadi pangantén.................. Lain ngahaja hayang béda ti nu lian......... ngan kabeneran kuring téh kapilih jadi pangantén dina acara éta.. Kuring jeung babaturan sakelas ngarasakeun kasedih..... sabab dina poé éta kuring kudu papisah jeung babaturan. Kacida bagja jeung bungah euweuh tandinganana............................ aya nu muji.......... tangtuna moal bisa kapohokeun pangalaman kuring éta téh....... Kénging saha carita pangalaman di luhur téh?..... tangtuna di jalan ogé can loba jelema....... sabab kasempetan saperti kieu can tangtu datang unggal poé.... pangpangna jadi sok ulin babarengan.... kuring nangtung maké kabaya jeung sinjang dibarengan ku Dimas anu maké baju taqwa............ 3................... sanajan teu jadi pinunjul tapi bisa ngaraketkeun kuring jeung babaturan saréréa...... jawab pananya ieu di handap! 1.. Haté kuring kacida sedihna................ Sanajan bari nundutan kénéh ogé kuring ngarasa sumanget pisan. S.. PEMBELAJARAN I........... 2............... Harita jam dalapan isuk-isuk barudak kudu geus daratang... Sakabéh babaturan nempo....... Kulantaran subuh kénéh......................... kuring tuluy didangdanan... Naon jejer tina carita pangalaman di luhur?..... Asa sieun ari rék indit sorangan mah.... Aya acara “Paturay Tineung” di SMP Negeri 1 Margahayu...... Acara paméran jeung pagelaran téh kawilang sukseus............. anu biasana mah kuring téh ngan ukur nempo dina hajatan dulur atawa dina acara TV.... Barang geus nepi ka Sakola.... Naon anu jadi téma tina éta acara téh?...... sabab kuring jeung babaturan kudu papisah. kuring jeung babaturan sakelas asa deukeut pisan... Naon nu ngabalukarkeun panulis ngarasa sedih?................. Alhamdulillah acara téh bérés dina waktu tilu jam..S 17 ......

..... e.. pipisahan.... C.... Pedaran Carita Pangalaman Carita pangalaman téh nya éta carita anu perenah kaalaman atawa karandapan dina kahirupan sapopoé.... f......... atawa di awal jeung di tengah kalimah. boh... da... d... sangkan. kecap panyambung diwincik jadi tilu nya éta: 1.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 7. kaén papakéeun pikeun ngabunian awak ti cangkéng ka handap... g..... 8.atawa.. nyaritakeun nurutkeun kaédah tata basa.S 18 .... Nilik kana sipat patalina.. merenah luyu jeung kontéks situasi kaasup pilihan kecap.. galur caritaanana kudu ngaguluyur ulah kapotong-potong. Puguh waé daék teu daék kuring jeung babaturan kudu bisa gawé babarengan najan sok bari loba heureuy ogé...... 2) nu diréndéngkeun. Contona: boh. Sawatara hal nu kudu diperhatikeun mun urang rék nulis carita pangalaman.. KAMAHÉRAN BASA I... sinjang..... Kecap panyambung papasangan nya éta kecap panyambung anu gunana nyambungkeun unsur-unsur basa boh satata boh henteu... jste..... kalimah) jadi wangun katatabasaan anu leuwih jembar. kabaya.. Cucu Ratna Sundayani.... frasa..... basa.... eusina bisa dina wangun paragraf.. juara. S..... atawa.tapi.. gumantung panjang pondokna. jste.... yén.. 2........ Kumaha galur caritana nu dijieun ku panulis téh?. c.. panutup pangalaman cukup saparagraf. Conto dina kalimah: 1.... tapi.. paturay tineung... Naon kacindekan tina carita pangalaman di luhur téh?........... bisa nepikeun heula bubuka tina éta pangalaman. 1) nu anyar kawin... di tengah kalimah..... II.... sabangsaning topi dibungkus kaén pikeun lalaki urang Sunda.. najan..... pinunjul. Kecap Panyambung Kecap panyambung (konjungsi) nya éta kecap pancén anu gunana pikeun nyambungkeun wangun katatabasaan (kecap.... Kamus Alit bendo... tapi biasana ngayakeun papasangan jeung kecap pancén lianna.. raksukan kaluhuran pikeun awéwé urang Sunda. nangtukeun keur ka saha éta pangalaman bakal dicaritakeunana... klausa.boh.... pangantén.. Kecap panyambung teu satata nya éta kecap panyambung anu nyambungkeun unsur-unsur anu teu satata: lamun.. Diteundeunna bisa di awal kalimah... nangtukeun heula jejer picaritaeun..... Kecap panyambung satata nya éta kecap panyambung anu gunana nyambungkeun unsur-unsur anu satata: jeung... 3. nya éta: a.... b......

S 19 ... Conto dina kalimah: 1.‘tempat’: di imah.. Kalimahna : ………………………………………………………………….............. 3.... 4.... Balukar tepungna kecap pangantét jeung kecap atawa frasa sabadana.... . Kalimahna : ………………………………………………………………… 2.. muncul rupa-rupa harti saperti nuduhkeun: 1.. Kalimahna : ………………………………………………………………… 3..‘babandingan’: kawas monyét.boh............ Latihan 1 Jieun kalimah ngagunakeun kecap panyambung nu aya di handap! 1.......kawas. tina beusi........... 2. . pikeun kuring........... Nu dipeunteun tina acara éta téh salah sahijina nya éta kakompakan ti unggal kelas.....‘alat’: ku bedog. Kalimahna : ………………………………………………………………… 4........ Kalimahna : ……………………………………………………………….... Alhamdulillah acara téh bérés dina waktu tilu jam. 2.. 6.. Sok sanajan...pikeun. ku mobil.. dina méja.. S. Cucu Ratna Sundayani... sanajan teu jadi pinunjul tapi bisa ngaraketkeun kuring jeung babaturan saréréa.. . Kalimahna : ………………………………………………………………….......... . 2..nepi ka.. jste. ala Paris...dugi ka. Lamun..... Kecap Pangantét Kecap pangantét (préposisi) nya éta kecap anu diteundeun di hareupeun kecap barang atawa frasa barang gunana pikeun ngawangun frasa pangantét.. ..‘pangwates’: nepi ka Agustus.‘asal’: ti Jakarta. Acara paméran jeung pagelaran téh kawilang sukseus....... 4.tapi... Boh... Sangkan...atawa..........Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2.... 5..... 3... 5... Kalimahna : ……………………………………………………………….. Kalimahna : …………………………………………………………………... Latihan 2 Jieun kalimah ngagunakeun kecap pangantét nu aya di handap! 1. ‘tujuan’: keur manéhna.... II...

Tanggal sabaraha acara téh diayakeunana? a. gupay tineung c....... Doni é.... Dedi b. mun modul 3 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. Yati Kegiatan Mandiri Tidak Terstruktur (KMTT): Jieun tulisan nu eusina nyaritakeun pangalaman sorangan ngagunakeun basa Sunda nu merenah! E. upacara nikah 2. Tapi. hidep meunang nuluykeun kana modul 4... Duaan jeung saha ari jadi panganténna? a.. Aya acara naon di SMP 1 Margahayu téh? a.di.. Yuni c. teuneung ludeung b.. Yani é. paamprok jonghok d.. . 25 Juli 2007 4. dalapan isuk-isuk c. Yeti b.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Kalimahna : ………………………………………………………………… 5.dina.. PANUTUP Sanggeus migawé modul 3 kalayan hadé. Dimas c... lima soré b.. S... Déni 3. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan.. lima subuh d..S 20 . Kalimahna : ………………………………………………………………… D.. 25 Juni 2006 c. hidep kudu ngulang deui. 26 Juli 2005 b. 26 Juni 2006 d. Jam sabaraha acarana dimimitianana? a.. salapan isuk-isuk 5. dalapan peuting é. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. paturay tineung é. Yeni d..... ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1. 26 Juli 2006 é.. Saha nu meunang peunteun panggedéna dina ujian Sakola? a. Damara d.

bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. II. wirahma. sarta metakeun dongéng salasahiji dongéng Sunda. ngalatih siswa pikeun medar eusi dongéng.Pituduh pikeun murid a. Cék Kamampuh 1) Lamun hidep dipenta sangkan ngadongéng di hareupeun guru-guru. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. IV. c. h. Standar kompetensina nya éta mampuh ngébréhkeun pikiran. rarasaan. Indikatorna nya éta ngaaktifkeun siswa pikeun ngaregepkeun dongéng. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. Pituduh ngagunakeun modul 1. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa ngadongéng kalawan ngagunakeun lafal.Peran Guru a. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. paroman. biantara. III.S 21 . jeung kahayang sacara lisan dina nyaritakeun pangalaman. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. jeung paguneman dina rupa-rupa situasi. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. bakal ngagunakeun ragam basa naon? Cucu Ratna Sundayani. S. c. Modul nepikeun dongéng nya éta modul nu kaopat dina diajar basa Sunda tingkat SMA. nyawalakeun dongéng ditilik tina téma. 2. b. g. ngadongéng. lentong.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 4: NGADONGÉNG A. f. d. amanah. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. jeung palakuna. b. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. Méré penilaian. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. katut tagog nu luyu jeung karakter palaku dina dongéng. e. Kompeténsi dasarna nya éta ngadongéng. BUBUKA Deskripsi I. sawala kelompok. hidep migawé modul dina buku tulis.

”. “Duka teuing atuh da kuring mah tara leukeun ngitung jumlah taunna. ceuk kuring ogé pék wé ku didinya... basa gedong saté diwangun téh.. Ki Émés nanya ka Si Kabayan “Ari umur énté sabaraha taun. ari ngomong téh. Si Kabayan nanya deui. PEMBELAJARAN I. Sakapeung mah cukup ku kitu wé. “Euleuh mangkaning dokumén téh surat penting. Ki Émés nanya deui “Geus kolot téh sabaraha taun?”.. Bay?”.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2) Sanggup teu lamun hidep dipénta miluan pasanggiri ngadongéng. tapi ngadadak dibéjaanana? 3) Aya rupa-rupa jenis dongéng téh. atuh puguh wé matak bingung jeung bisa nimbulkeun kakaliruan” tembal Ki Émés. Abah olo lého kénéh jeung sajabana leuheung mun dijadikeun patokan téh. Nu sok diitung téh . “Atuh kumaha?”. Khalifah Umar bin Khattab ngayakeun sawala pikeun nangtukeun taun kalénder!”.. pék itung wé ku didinya. terus kumaha?” tanya Si Kabayan. “Meureun! Nurutkeun riwayat séjén mah disebutkeun yén Abu Musa Al-Asy’ari ngintun serat ka Khalifah Umar nu eusina nyebutkeun yén anjeunna kantos nampi serat ti Khalifah Umar anu teu maké titimangsa.. taun ieu atawa taun nu geus kaliwat. tanggal.. jaman nanahaon deui mah. nya?” tanya Si Kabayan. méméh jaman Jepang... Ki Émés nanya deui “Atuh waktu jaman révolusi téh geus aya nyah?”.. “Ramé hog-hagna?” tanya Si Kabayan deui..eu. “Enya nya kolot baheula mah tara ngitung jumlah umur.. Ari titimangsa éta dokumén téh bulan sya’ban nu mana.. aya nu usul.. Maca Dongéng Pék baca heula téks dongéng ieu di handap kalawan saregep! Taun Dina hiji mangsa Si Kabayan keur ngobrol jeung Ki Émés. “Heueuh. bisa kanyahoan taun-taunna. “Wah geus kolot kuring mah”. maksud ana mah . “Deuleu tah. bakal milih dongéng naon? B. bet maksa. Si Kabayan nanya. poé. “Duka atuh da ana mah teu miluan!”. kitu wé éta mah. Ki Émés némbalan.. “Ceuk kuring gé tara diitung! Ih. matak bingung cara nu kaalaman ku Khalifah Umar bin Khatab” ceuk Ki Émes. “Sameledok! Naha bet los-los ka Sayidina Umar. “Usul mana Cucu Ratna Sundayani.. aya nu mawa dokumén ka payuneun Umar bin Khattab.. “Hiji mangsa... asa kuring téh geus aya!” témbal Si Kabayan. aya ogé nu usul supaya ngagunakeun kalénder bangsa Pérsia. “Ah teu kumaha. Si Kabayan balik nanya. !” ceuk Si Kabayan. Euweuh saurang ogé nu bisa ngécéskeun” témbal Ki Émés. Si Kabayan ngajawab.S 22 .”. “Kulantaran ngarasa perlu téa. sabaraha umur kuring!” ceuk Si Kabayan.. jaman anu jaman anu bari jeung hésé nangtukeun taun-taunna... S. Si Kabayan nanya deui “Sarua kumaha?” Ki Émés némbalan “Sarua lantaran can aya taun kalénder anu bisa dijadikeun patokan”.. aya nu nyempad. geus aya kana genep puluh taun?”.. Ki Émés némpas ka Si Kabayan “Nya heueuh atuh saréréa ogé kitu ari umur mah. jeung bulan.. Ki Émés némpas deui.?”. “Naha atuh meuni nanyakeun hog-hagna? Biasa wé meureun. najan dua riwayat nu tadi disebutkeun téa saliwat mah siga béda tapi dasarna sarua. unggal poé umur ngurangan saban poé saban peuting dicontangan”. Aya ogé nu usul supaya ngagunakeun pananggalan Romawi. lamun hidep dipenta ngadongéng ka babaturan. “Komo wé atuh béh dieu éta mah. Éta mun geus kawas énté.

Naon hartina “hijrah” di jaman kiwari téh? 9. diputuskeun yén anu digunakeun téh anu anyar. taun ancurna kabatilan jeung nanjeurna hak!” jawab Ki Émés kalawan daria pisan. Kumaha pasipatan Si Kabayan téh? 5. S. saenggeus asak nimbang-nimbang itu ieu. nepi ka pantes mun dijadikeun patokan pikeun perhitungan taun. demi nusa jeung bangsa.S 23 . “Dina itungan taun hijrah mah Muharam. !” témbal Ki Émés. “Taun kaopat kakhalifahan Umar bin Khattab. Hayu ah. hijrah kamana deui Més?”. Si Kabayan nanya deui. taun Zakat. Rajab. 1110 ) Pikeun maham eusi dongéng. salian ti éta aya deui nu disebut bulan Romadon nu katelahna bulan Puasa téa” jawab Ki Émés. “Euweuh nu ditarima. Naon anu disebut hijrah dina jaman Kangjeng Nabi? 6. jeung sajabana anu diitung dumasar kana ayana kajadiankajadian penting dina perkembangan agama Islam” témbal Ki Émés bari seuri. atawa kuring Cucu Ratna Sundayani. Heueuh saperti Virgo. Enya saréatna tangtuna ogé. “Duka atuh. tujuh bélas taun saenggeus ayana hijrah …”. Rabiul Awal. ceuk Ki Émés. “Hayu atuh. “Hijrah mun baheula mah ti Mekah ka Madinah. “Wallahu a’lam .. Dina dongéng di luhur palakuna aya sabaraha urang? 2. ari énté.. “Puguh wé nu matak urang ogé kudu hijrah kapan. Kumaha pasipatan Ki Émés téh? 4. Nu acan téh taunna. ayeuna mah tina salah kana bener. taun Puasa.. Rabiul Ahir. Més! Ari ngaran bulan geus aya ti harita nya?” tanya Si Kabayan. “Euh. geus kitu wé. Safhar. geus aya ti baheula ari ngaranngaran bulan mah. ké heula. da ceuk ana ogé. salamet ti panyiksa kaum musrikin Mekah. Memang éta ogé aya. aya taun Adan. “Naha atuh henteu dicokot salah sahijina tinu geus aya?”. tina batil kana hak. (Dicutat tina Manglé Alit No. Syawal. nu matak nepi ka teu arapal kana bulan-bulan dina taun Hijrah téh?”. Léo jeung sajabana. Kangjeng Nabi salamet tina ancaman maut. bulan naon deui Més?” tanya Si Kabayan. “Heueuh taun sabaraha?” tanya Si Kabayan deui. nya éta taun Hijriah!” ceuk Ki Émés. “Leuh penting pisan hijrah téh geuning nya?” tanya Si Kabayan. jeung Dzul hijjah!” jawab Ki Émés. Dzulqo’idah. dina bulan-bulan Maséhi mah sok apal jeung béntang-béntangna sagala. Ki Émés ngajawab deui. “Pédah hésé ngapalkeunana kitu. Upamana baé. Kapan ku ayana hijrah. tina mentingkeun diri sorangan kana mentingkeun kaperluan umum. taun Ijin Perang. Si Kabayan nanya deui. Romadon. Sebutkeun ngaran-ngaran bulan dina taun Hijriyah! 8.. urang dahar beuteung kuring geus kekerebekan!”. tapi henteu diresmikeun sacara nasional mun ceuk cara ayeuna téa mah. “Ké. saenggeusna hijrah mah laluasa pikeun da’wah. “Éh. Komo kapan saur Sayyidina Ali mah taun Hijrah téh mangrupa taun kaunggulan. Si Kabayan nanya deui “Deuleu tah. Unsur pamohalan naon anu aya dina dongéng di luhur? 3. jawab pananya ieu di handap! 1. Taurus. tapi Sayyidina Umar ngajén yén ayana hijrah téh mangrupa kajadian kacida pentingna. Kumaha kacindekkan tina eusi dongéng di luhur? Kamus Alit ana. taun Kurban.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 nu ditarima?”. Sya’ban.! Éta ogé aya nu ngusulkeun téa mah. anu asalna tina basa Arab nu hartina abdi. “Lian ti bulan Romadon. Naon téma dongéng diluhur téh? 10. nya baheula atuh!” ceuk Ki Émés. da kuring ogé sarua lapar!” témpas Si Kabayan bari duanana indit ngaléos muru ka dapur.. “Taun sabaraha éta téh Més?” tanya Si Kabayan. Naon ari anu disebut titimangsa? 7. Tuluy deui kapan hijrah téh mangrupa kajian sajarah anu misahkeun période Mekah jeung Période Madinah.

al-manak Badan. sabalikna tina kecap ana laluasa.S 24 . Biasana sok aya baé kacampuran ku basa séjén. ijazah Ijtihad. malaikat. wulu. kafir Lanat. tahlil. loba meunang pangaruh ti basa séjén. Jadi basa Kosta téh hartina basa Asing. dalil Daptar. saperti: salat. Pangna kitu téh bisa jadi lantaran pangaruh agama Islam anu dianut ku urang Sunda. maqsuud Napsu. Cucu Ratna Sundayani. zakat. badan Baka. teu aya nu tulen sagemblengna. C. Kitu deui basa Sunda. unggal poé titimangsa. Lolobana mah kecap kosta dina basa Sunda téh tina basa Arab. ‘aqd Almanak. Contona baé aya kecap kosta anu memang teu aya basa Sundana. pédah mangrupa perkara anyar. dongéng anu nyaritakeun dedemit/siluman (mité). Sanajan urang ayeuna geus teu terang yén hiji kecap téh sabenerna mah lain pituin basa Sunda. ikhlas Jama. hajjah Ijazah. salawat. tanggal. jenazah Kapir. jste. KAMAHÉRAN BASA • Basa Kosta (basa Asing) Nurutkeun Kamus Umum Basa Sunda. haji. da’wah Dalil.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 énté. nafs Jste. saréat. balig Da’wah. S. dongéng sasakala (légénda). Pedaran Dongéng Dongéng téh nya éta carita rékaan anu loba ngandung unsur-unsur pamohalan. jasad Jenatna. waktu contona dina nulis surat II. ajal Akad. la’nah Maksud. baqa Baleg. dongéng jalma biasa (parabel). euweuh halangan saban poé. jama Jasad. Dongéng aya nu kaasup kana dongéng sasatoan (fabel). ijtihaad Iklas. jeung dongéng babad (sagé). kecap kosta téh asalna tina basa Sangsekerta hartina asing. Sagala basa diunggal bangsa. bébas. daftar Hajat. • Kecap-kecap nu asalna tina basa Arab Ajal.

.. S.....S 25 .. a.. EVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Latihan Pék téang ku hidep harti tina kecap ieu di handap.... Nu misahkeun antara période Mekkah jeung Madinah nyaéta..... Ki Émés b.. Fabél 2.... Ki Émés 5. a.. Si Kabayan c... Si Kabayan d... Khalifah Umar bin Khattab 3..... hijrah é. parabel d. babad c.. 2. Khalifah Hartina : …………………………………………………………………. Hijrah Hartina : …………………………………………………………………. Saur saha yén hijrah téh mangrupa taun nu pang pentingna ..... carpon d. biografi c.. mitos é.Saha ari palaku dongéng diluhur teh .. Sayidina Ali d. bulan haji d. D. Si Kabayan jeung Ki Émés c... a.... a.. 4. a... Carita dongéng diluhur téh kaasup kana dongéng .. légénda b.. Kalimahna : …………………………………………………………………. Zakat Hartina : …………………………………………………………………. Sayidina Ali é. Abu Musa Al-asyari é.. Kalimahna : …………………………………………………………………. novél 4.. 3. hijriyah b.... dongéng é. perang tabuk Cucu Ratna Sundayani.. Kalimahna : …………………………………………………………………. 5. Carita rékaan anu méré kesan pamohalan disebut.. Khalifah Umar bin Khattab b. Sya’ban Hartina : …………………………………………………………………. tuluy jieun kalimahna! 1. perang mut’ah c.. Kalimahna : ………………………………………………………………….. éséy b.. Adan Hartina : …………………………………………………………………. Kalimahna : ………………………………………………………………….

. aya cai dina jero beuteung b. “Duka atuh. a. a. busung lapar 8. “Hayu atuh.. “Pédah hésé ngapalkeunana kitu.. a..... Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. Tema carita dongéng diluhur nyaéta . a.S 26 . anjeun c. kudu apal kana arti hijrah d.. Dihandap téh ngaran bulan-bulan Hijriyah. nu matak nepi ka teu arapal kana bulan-bulan dina taun Hijrah téh?”.... urang dahar beuteung kuring geus kekerebekan!”. da ceuk ana ogé. kami é.. Si Kabayan naya deui. Dina dongéng aya bagian dina ngucapkeun naskah dongéng. Léo jeung sajabana. mun modul 4 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna... kudu apal kana ngaran-ngaran bulan dina taun Hijriyah b. Wacana diluhur aya kecap “kekerebekan’ hartina . kuring b. usus buntu c. lafal dongéng d. kudu bener dina bagian vokalisasina anu disebut. Ki Émés ngajawab deui.. urang kudu hijrah ka Mekkah é. kudu apal kana ngaran-ngaran bulan dina taun Maséhi c. nyeuri beuteung é. Taurus. hidep kudu ngulang deui.. dina bulan-bulan Maséhi mah sok apal jeung béntang-béntangna sagala......Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 6.. iwal. Safhar c... tagog ngadongéng 7. a. Dzul hijjah b.. Si Kabayan nanyakeun taun 10. Heueuh saperti Virgo.. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. urang sararéa 9... Sya’ban é. Dina sempalan dongéng hartina.. anjeuna diluhur aya kecap ‘ana’ serepan tina Basa Arab nu d. bulan haji d.. sora vokal b.. Dzulqo’idah E... Hayu ah. lapar d. S.. hidep meunang nuluykeun kana modul 5. lentong dongéng é. da kuring ogé sarua lapar!” témpas Si Kabayan bari duanana indit ngaléos muru ka dapur. PANUTUP Sanggeus migawé modul 4 kalayan hadé.. sora konsonan c. Tapi.

Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. b. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. bisa nyindekkeun eusi téks (kajadian sajarah). d. b. jeung bisa méré tanggapan ngeunaan aspék-aspék sajarah lokal/babad. Cék Kamampuh 1) Sebutkeun judul carita babad nu dipikanyaho ku hidep? 2) Ti wewengkon mana éta carita babad téh? 2) Carita babad nu disebutkeun ku hidep téh nyaritakeun ngeunaan naon? Cucu Ratna Sundayani. f. c. Méré penilaian.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 5: MACA CARITA BABAD A. 2.Peran Guru a. hidep migawé modul dina buku tulis. Indikatorna nya éta ngawincik carita babad jeung dongéng babad. Pituduh ngagunakeun modul 1. bisa maham patalina antar tokoh. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. puisi. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. nyusun runtuyan dumasar kana kalungguhan jeung peranan tokoh.Pituduh pikeun murid a. III. Kompeténsi dasarna nya éta maca carita babad/carita sajarah. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. carita pondok. II. g. bisa maham hubungan kausalitas kajadian jeung sajarah. IV. kalawarta. h. BUBUKA Deskripsi I. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. nyindekkeun jeung méré tanggapan kana eusi kajadian sajarah. Modul maca carita babad nya éta modul nu kalima dina diajar basa Sunda tingkat SMA. S. jeung méré tanggapan kana wacana tinulis anu mangrupa sajarah lokal atawa carita babad. c. maham. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. média éléktronik.S 27 . Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. Standar kompetensina nya éta mampuh maca. bisa maham kalungguhan jeung peranan tokoh. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maca jeung maham kana eusi carita babad. ngébréhkeun hubungan kausalitas kajadian jeung sajarah. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. jeung warta tina surat kabar. kajadian jeung wewengkonna. e. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar.

............. Raja di Karajaan mana Prabu Siliwangi téh?.. 4....... Nyai Subanglarang dicandak ngalih ka Keraton téa... Nya diresmikeun jenenganana janten Sang Prabu Déwantawisésa.......... Saparantos Ki Gedéng Sindangkasih pupus.... istri anu sampurna geulisna. tangtosna saparantos unggul ti sadaya musuhna....... anjeunna dirorok ku uana nya éta Sang Jurulabuan......................... 2... ari nagara Singapura mah perenahna kaléreun pasir Ampatan Jati.................................... Ku saha Prabu Siliwangi dijenengkeun raja di Nagara Sindangkasih?.......... Naon hubunganana Prabu Siliwangi sareng Prabu Anggalarang?.................... 6...... anu Nagarana aya sawétaneun pasir Amparan Jati.......... teras ngiring sayémbara nu diayakeun ku Ratu Singapura nu jenenganana Ki Gedéng Tapa anu janten Mangkubimi bawahan Padjadjaran....... Ahirna Sang Prabu Siliwangi téh nikah sareng Nyai Amberkasih................... Kaleresan Ki Gedéng téh kagungan putra nu jenenganana Nyai Ambetkasih........ lir bulan caang opat welas moncorongna................... Anjeunna téh putra Sang Prabu Anggalarang......Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 B.......... 8. Tuliskeun kacindekanana tina carita babad di luhur?.. di Galuh kulawarga (dinasti)-na......... Saha Sang Ratu Japura?. Pék baca tur tengetan ku hidep eusina! Prabu Siliwangi di Pakuan Padjadjaran Aya hiji Raja Agung nu ngadeg di Pakuan Padjadjaran................. 130-131) Pikeun maham eusi carita babad....... S.. carita babad di luhur téh?..... PEMBELAJARAN I............. Cucu Ratna Sundayani......... 7............. (dicutat tina Danasasmita.......... Nalika nuju alit Raja Putri téh jenenganana Nyai Larang Tapa........ Sang Prabu Siliwangi dijenengkeun Raja di Nagara Sindangkasih. Saha Prabu Déwantawisésa téh?. Dumasar kana buku saha..................... Ahirna Sang Siliwangi unggul perangna........ 3.......... Teu kantos lami ti harita Sang Prabu Siliwangj ddiistrénana janten Raja di Pakuan Padjadjaran ku uana.. teu tebih perenahna wétaneun pasir Amparan Jati............... • • Maca Carita Babad Di handap aya sempalan tina carita babad............. nu jenenganana téh Ki Gedéng Sindangkasih...................................... Sparantosna kitu......... Ku saha Prabu Siliwangi diangkat jadi Rajana téh?..................... nu kapungkur linggih di Karaton Surawisésa di Priangan palih wétan perenahna...... jawab pananya ieu di handap! 1............. 5........ Salah sahiji diantawisna nya éta Sang Ratu Japura anu sakti mandraguna. Kacaritakeun Sang Raja nalika nuju anom ngiring makalangan perang di Nagara Surantaka..................... Sang Prabu Siliwangi jenenganana........S 28 .... linggih di Karaton Pakuan anu disebat Sang Bima..... anu ngawasa pangeureunan parahu muara Jati ngaranna.................. Kumargi kitu anjeunna ditikahkeun ka Nyai Subanglarang.................. Nalika di tempat anu sanés kacaritakeun Sang Raja nu jenenganana Radén Mamanah Rasa............ 2003.......

dulur saluhureun. lebah-lebahna. lem. Bau sinduk. pasir.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 II. Pancakaki rundayan/turunan kawincik jadi: Anak. diistrénan. adina bapa/indung (lalaki). anakna janggawaréng. tina beulah. turunan kadua. Indung.S . anak adi. Pedaran Carita Babad Carita babad/sajarah nya éta carita anu dumasar kana kajadian sajarah. Emang/paman. Adi. sabab ngandung unsur pamohalan téa. mangkubumi. makalangan. incuna bao. tina ngora. disumpah. Alo. awéwé nu boga anak. Bibi. 29 Cucu Ratna Sundayani. wétan.2)ngajabat. KAMAHÉRAN BASA 1. Nini. anakna incu. Buyut. anakna udeg-udeg. salaki indung. dikukut. Kait-siwur/Gantung-siwur. pangalaman. • • • • • • • • Pancakaki Pancakaki téh nya éta pernahna jelema ka jelema deui anu sakulawarga atawa nu kaasup baraya kénéh. tempat bijilna panonpoé. Kamus Alit anom. • • • • • • • • • • • Istilah nu séjénna tina Pancakaki: Bapa. Ua. Lanceuk. anakna bao. nalika. Bao. Incu. lalaki nu boga anak. unsur-unsur kasajarahanana téh henteu jelas jeung teu bisa dicekel faktana. anakna gantung-siwur. tina basa (=waktu). bapana indung atawa bapa. palih. gunung leutik. adina bapa/indung (awéwé). Suan. kasimpulan. Dongéng babad/sajarah nya éta nyaritakeun kajadian atawa jelema nu ngandung unsur sajarah. dulur sahandapeun. anakna buyut. Janggawaréng/Canggahwaréng. pamajikan bapa. perdana mentri. miara anak batur. nu ngajalankeun paréntah ti Raja. Dongéng babad/sajarah. lem. turunan kahiji. Aki. 1)nangtung. S. dirorok. anak lanceuk. 2. kacindekan. perenahna. Udeg-udeg. lanceukna bapa/indung. indungna bapa atawa indung. dianggkat jadi Raja. ngadeg. lem.

di Singapura 3.Nyai Amberkasih Salah sahiji tokoh anu jadi musuhna Sang Prabu Siliwangi nya éta .S 30 .. di Amparan Jati b. di Surakarta é.. salaki indung. d. c.. Nyai Amberwati é.nol d. • Baraya. 5. tapi lain nu ngalantarankeun urang lahir.. Nyai Tapa Larang b. • Adi beuteung.. Érna boga lanceuk nu geus lakirabi tur boga budak hiji lalaki nu ngaranna Aji. anak indung téré/bapa téré.Ratu Japura d.Radén Mamanah Rasa Di wewengkon mana Prabu Siliwangi janten Raja? a.. sakur anu aya pakuat-pakaitna pancakaki.. • Bungsu. Saha ari Ki Gedéng Sindangkasih téh . • Dulur patétéréan. e. dulur enya saindung sabapa.. pamajikan bapa tapi lain nu ngalahirkeun urang. • Karuhun. anak panggedéna. nu ngarundaykeun urang.. C. a. anakna emang/bibi.. a.. anak sampakan ti salaki/pamajikan. tilu b. • Kapilanceuk. • Pangais bungsu. Perenahna Aji ka Érna nya éta ……… Cucu Ratna Sundayani. adina pamajikan/salaki. • Indung téré.. nu miboga pangeureunan parahu Jati nu ngurus pangeureunan parahu muara Jati nu ngawasa pangeureunan parahu muara Jati nu beberes di pangeureunan parahu muara Jati nu ngajaga pangeureunan parahu di muara Jati Putrana Ki Gedéng Tapa nu ditikah ku Prabu Siliwangi nya éta.. • Dulur teges. luluhur. Ki Gedéng Tapa é.. b.Nyai Sucilarang d. anak pangleutikna. hiji é.. opat c.di Cirebon d. lanceuk bungsu. Ki Gedéng Sindanngkasih b. a. • Cikal.. 4. di Pakuan Padjadjaran c.. Kacaritakeun migarwa sabaraha urang Prabu Siliwangi téh dumasar kana carita di luhur ? a. S. Prabu Anggalarang Ratu Japura c. • Anak téré. jalma-jalma nu kungsi aya lila heulaeun urang. Nyai Subanglarang c. • Bapa téré. ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 • Kapiadi. 2.dua 6. anakna ua.

Sebutkeun masing-masing sajejer carita anu kaasup kana Carita Babad/Sajarah jeung Dongéng Babad/Sajarah ! 2. Dulur sabrayna c. é. ari nu panungtung ngaranna Cucu. Adi téré d. padahal mah Ceu Maryani téh adi pamajikanana Pa Ito nu kahiji. Kulantaran pipirakan. Baraya d. Wawan c. Baraya laér b. tong poho nyebutkeun sumberna! D. hidep meunang nuluykeun kana modul 6. Dulur téré 9. Perenahna Imas ka Bu Késih nya éta ………. Dulur pituin 8. nu kahiji ngaranna Wawan. b. a. Tapi. c. Pa Ito parantos nikah sareng Ceu Maryani. Icih boga budak nu ngaranna Imas.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 a. adi beuteung Tugas Terstruktur (TT): Jieun pancakaki kulawarga nu sorangan! Kegiatan Mandiri Tidak Terstruktur (KMTT): 1. Perenahna Pa Ito ka Ceu Maryani sateuacan nikah nya éta ……… a. Cucu 10. Alo Toa Suan d. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan.S 31 . PANUTUP Sanggeus migawé modul 5 kalayan hadé. Bibi téré é. Indung téré b. Anakna Ema téh aya opat. mun modul 5 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. dulur teges é. Sakur jalma nu aya pakuat-pakaitna dina pancakaki disebut ogé ………. Imas cicing jeung Bu Késih nu kawin ka bapana. deungeun-deungeun c. hidep kudu ngulang deui. Nu jadi pangais bungsu nya éta ……… a.. S. Lanceuk téré c. Dulur teges é. a. Kapiadi Kapilanceuk 7. nu katilu ngaranna Wittri. Tuliskeun gurat badag tina eusina. dulur sabrayna b. Wittri b. dahuan d. nu kadua ngaranna Dudi. Dudi é. Ema d.

S. BUBUKA Deskripsi I. sarta macakeun sajak kalawan intonasi. Méré penilaian. nada jeung ma’na dina sajak. Cucu Ratna Sundayani. Modul maca sajak nya éta modul nu kagenep dina diajar basa Sunda tingkat SMA. éksprési jeung sikep anu saluyu jeung nada dina éta sajak. Kompeténsi dasarna nya éta maca sajak. atawa media éléktronik. majalah. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. maluruh téma. hidep migawé modul dina buku tulis. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. penampilan jeung improvisasi anu hadé. b. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. Standar Kompetensina nya éta maca. III. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maca sajak kalayan ngagunakeun lafal jeung lentong nu merenah. c. maham kana kecap-kecap dina sajak tur bisa ngoméntaran cara maca sajak babaturan sakelasna. f. h. d. II. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. Indikatorna nya éta milah-milah unsurunsur sajak. maham.Pituduh pikeun murid a. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. c. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. g. jeung méré tanggapan kana wacana tinulis anu mangrupa sajarah lokal atawa carita babad jeung warta tina surat kabar. 2. Pituduh ngagunakeun modul 1. b.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 6: MACA SAJAK A.S 32 . bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. e. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar.Peran Guru a. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru.

S 33 . S. Cék Kamampuh 1) Naon ari sajak téh? 2) Naon nu kudu diperhatikeun lamun hidep rék maca sajak? 3) Lamun hidep dipenta ngajieun sajak.antara kuring jeung anjeun lir Khaiz jeung Laéla kungsi leumpang dina asihna kungsi silih anjang ku kahéman -kuring jeung anjeun lir Ujang Kusén jeung Nyi Rapiah kungsi aral subaha kungsi malati ligar dina dua mangsa 023628 (kungsi dimuat dina Galura taun 2005) Sajak II Tangara Samoja Nendi. S. S.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 IV. hidep bakal nyokot topik ngeunaan naon? Saacan medar matéri. Cucu Ratna Sundayani.Antara kuring jeung anjeun lir Roméo jeung Juliet kungsi aya rasa nu sarua kungsi aya nu dipatri dina ati . tuluy lenyepan nepi ka karasa ku haté hidep nadana jeung ngarti kana maksud ieu sajak! Sajak I Carita dina Carita Nendi. pék gerendengkeun heula ieu sajak. Teguh . Teguh Samoja ngajadi wirahma mangsa dirumpakaan asmarandana diwawaas beureum kayas sihoreng ringkang paudag-udag jeung kahayang kalangkang diwatesanan ku layung nu hibar kauger ku gugunungan ‘na pawayangan kapan tembrés nganjang mah kudu mulang sajorélat lir balébat-épisod mah kudu baganti kapireng hariring di tepiswiring samoja muguran-gugupay méré tangara kumelendang ukur anjang-anjangan.

................ Naon harti tepis wiring dina sajak di luhur?....... 2. jelas B..... hirup ringkang. Dimana latar tempat dina sajak Tangara Samoja?. Kumaha nada dina sajak anu judulna Carita dina Carita?...................... 7......... Naon harti kontotatif tina kumelendang anjang-anjangan?..... teu bisa narima kaayaan kapireng............ 3. jiwa jeung éksprési pangarang........... tapi disusun sakarep pangarang... Gelarna sajak mimiti awal 50-an................. Contona: Lalaki di tegal Pati kénging Sayudi...... sakeudeung pisan tangara..... Hal anu kudu diperhatikeun dina maca sajak diantarana: Cucu Ratna Sundayani.......................... Kulantaran kitu... Unsur-unsur dina jero sajak diantarana: • téma : pikiran poko pangarang dina éta sajak • nada : sikep pangarang kana éta karyana • rasa : sikep urang nu maca karya • amanat : maksud anu rék ditepikeun ku pangarang • ma’na konotasi jeung dénotasi: harti sabenerna jeung teu sabenerna 4.. 5...... kalangkang sajorélat...... Kamus Alit aral subaha................. • Sajak mangrupa salah sahiji wanda puisi atawa wangun ugeran anu teu pati kauger ku patokan wangunna.... Dumasar kana eusi sajak dibagi jadi dua nya éta: • Sajak épik: sajak anu eusina ngadadarkeun atawa ngalalakonkeun.. jawab pananya ieu di handap! 1........................................... 31 Taun III-Pebruari 2006) Pikeun maham eusi sajak..... Wangenan Sajak • Sajak nya éta salah sahiji karya sastra nu mangrupa ébréhan tina sikep. Conto: Janté Arkidam kénging Ajip Rosidi • Sajak lirik: sajak anu eusina ngébréhkeun rasa panyajakna. dina mangsa gelarna sok disebut sajak bébas..........Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 ( dimuat dina Cupumanik..... • Sajak mangrupa ébréhan pikiran jeung rarasaan tina hasil ngimpleng (répleksi) pangarang anu ngagunakeun basa anu munel tur pepel.. 4............... S.... Kumaha rasa hidep nalika maca judul sajak Tangara Samoja?. Naon anu jadi téma dina sajak anu judulna Carita dina Carita?.......... 6............................................ PEMBELAJARAN 1. Naon amanat anu nyangkaruk dina judul sajak Tangara Samoja?. 2................... no...................... Wangun sajak kaasup kana wangun ugeran............ 8.S 34 ............................ Pék téangan ku hidep kecap anu ngandung harti konotatif jeung dénotatif masing-masing tilu kecap tina judul sajak Tangara Samoja tuluy paluruh hartina dina kamus!. 3.. kadéngé kumelendang....... béja tembrés.

lafal. Béntang lapang …………………………………………………………………………………. Gaya basa kadalon : gaya basa nu ngagunakeun kecap-kecap pikeun ngébréhkeun maksud nu leuwih ti mistina. Conto: Angin ngagupayan kuring bangun nu ngajak ulin. Contona: Iraha atuh badé linggih ka saung butut téh! Latihan Jieun kalimah ngagunakeun gaya basa ieu di handap! 1. wirahma : anca-gancangna dina maca sajak. Gaya basa dina basa indonésia mah disebut gaya bahasa atawa majas téa. rasa jst. Kageurihan hinis …………………………………………………………………………………. Basa Inggrisna mah style. rakitan basa anu dipaké ku panyatur sangkan ngahudang pangaruh (éfék) anu leleb karasana ka pamiarsa. urang pedar ogé perkawis gaya basa. Gaya basa ngasor : gaya basa anu dipaké pikeun ngahandapkeun manéh miboga maksud ngahormat jalma anu diajak nyarita.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 • sajak. éksprési : patalina paroman jeung réngkak polah C. 3. Contona: Cing maju ka hareup! e. c. d. Gaya basa rarahulan : gaya basa anu nuduhkeun hiji hal sacara kaleuleuwihi Contona: Manéhna ceurik getih basa ngadéngé indungna maot. • • • karyana dina • maca sajak.. béntés henteuna dina ngucapkeun kecap. 2. Gaya basa mijalma : gaya basa anu nuduhkeun barang paéh saolah-olah ngalakukeun pagawéan jalma hirup. (Yayat Sudaryat: kamus Istilah élmuning Basa) 2.KAMAHÉRAN BASA 1.. lenyepan : saacan maca sajak teuleuman heula eusi nadana. Gaya basa nya éta. Conto: R.S 35 . S. Wangenan Gaya Basa Pikeun ngalengkepan pangajaran sajak. b. 4. Bulan maturan kuring …………………………………………………………………………………. Jenis-jenis Gaya Basa Gaya basa téh loba pisan lamun ku urang diguar mah. Gaya basa lalandian : gaya basa nu ngébréhkeun hiji hal ngaliwatn babandingan ku cara méré panglandi. nada jeung rasa : patalina jeung sikep urang kana maca sajak. Oto Iskandardinata nelah Si Jalak Harupat. vokal : patalina jeung sora.. Turun ka handap Cucu Ratna Sundayani. Di handap baris diguar sababaraha gaya basa di antarana: a.

Pupuh jeung sajak kagolongkon kana karya sastra . a. Harti nganjang dina éta sempalan sajak nya éta… a. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. muguran d.. Unsur penting dina maca sajak nya éta? sora d. patokan margaluyu é.S 36 . ragrag 4. sakola E. wangun pakeman é. hidep kudu ngulang deui. 5. Tapi. babarengan b. S. ulin d.ÉVALUASI Béré tanda cakra (x) dina jawaban nu dianggap pangbenerna! 1.. mekar é. a. c. sedih d. a. a. Kecap ligar ngandung harti . ambek 5. Nada dina judul sajak “tangara samoja” nya éta…. b. intonasi sora. Kungsi malati ligar dina dua mangsa. gumbira é. mun modul 6 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. wangun puisi b. PANUTUP Sanggeus migawé modul 6 kalayan hadé. hidep meunang nuluykeun kana modul 7. balik c. Kapan tembrés nganjang mah kudu mulang. efoni. 2. saé b.. uleman é. Tanah satapak peucang …………………………………………………………………………………. keuheul b. D. wangun ugeran d.. wangun sastra buhun 3.. aliterasi.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 ………………………………………………………………………………….. lucu c. majas c. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani.. éndah c.

Cucu Ratna Sundayani. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. II. g. jeung narjamahkeun kalimahkalimah basa Indonesia kana basa Sunda dina salah sahiji artikel bari maliré kana pesen katut basana. h. Indikatorna nya éta ngawincik (ngawilah-wilah) kalimah basa Indonesia dina artikel. Modul narjamahkeun nya éta modul nu katujuh dina diajar basa Sunda tingkat SMA. ngalatih masangkeun (ngajodokeun) kecap-kecap basa Indonesia kana basa Sunda. d. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda. Méré penilaian. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. jeung kahayang dina wangun narjamahkeun ngagunakeun aksara Sunda. c. hidep migawé modul dina buku tulis. rarasaan. b.S 37 . hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. Kompeténsi dasarna nya éta narjamahkeun kana basa Sunda. 2. b. Pituduh ngagunakeun modul 1.Peran Guru a. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. c. Standar kompetensina nya éta mampuh nulis pikeun ngébréhkeun eusi pikiran. surat jeung biografi. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. BUBUKA Deskripsi I. ngébréhkeun kalimah-kalimah basa Indonesia kana basa Sunda bari maliré kana pesen katut basana. e. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. f. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 PANGAJARAN 7: NARJAMAHKEUN A. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. S.Pituduh pikeun murid a.

Pikeun ngariksa sangkan basa Indung di sakuliah dunya henteu musna. B. Pundungan 3. Berkeluh kesah 4. sedangkan bahasa Cirebon di atas posisi 100 dari 330 bahasa daerah di dunia.. IV.. • Pék baca sing nepikeun ka paham kana cara-cara narjamahkeunana! a.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 III. Untuk menjaga agar bahasa Ibu di seluruh dunia tidak musnah. (Dicutat tina harian umum Pikiran Rakyat. Humandeuar 4. nya éta basa Indonesia jeung basa Sunda. basa Sunda aya dina urutan ka-33. tina salah sahiji artikel bari maliré kana pesen katut basana.Wahana Raksa Sunda 2003) Tarjamahan Sundana Numutkeun Sesepuh urang Sunda. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa narjamahkeun kalimah dina téks basa Indonesia kana basa Sunda. Kukulutus Cucu Ratna Sundayani.Hidayat Suryalaga. aya opat pasipatan anu teu meunang aya dina diri urang Sunda nya éta: 1. b. Menggerutu (Dicutat tina buku kasundaan Rawayanjati.edisi22 Februari 2008) Tarjamahan Sundana Kiwari. mangka ti mimiti tahun 1999 UNÉSCO netepkeun tanggal 21 Pebruari minangka poé basa Indung Internasional. S. bahasa Sunda menduduki posisi ke-33 di dunia. Cutatan kadua Menurut para leluhur Sunda ada empat karakter yang tidak boleh ada dalam diri orang sunda yaitu: 1. Cutatan kahiji Pada saat ini. Mudah tersinggung 2. PEMBELAJARAN Nulis Tarjamahan • Di handap aya tilu cutatan jeung salah sahiji artikel anu ditulis ngagunakeun dua basa. Cék Kamampuh 1) Hal naon anu mimiti bakal dilakonan ku hidep lamun dipénta pikeun narjamahkeun téks basa Indonésia ka basa Sunda? 2) Sanggup teu lamun hidep dipénta narjamahkeun téks basa Sunda ka basa Indonésia? 3) Aya hiji hal anu teu meunang pisan dilakonan ku urang lamun rék narjamahkeun téks. maka sejak tahun 1999 UNESCO menetapkan tanggal 21 Februari sebagai hari bahasa Ibu Internasional.S 38 . Nyaéta . Babarian 2. Merajuk 3. sedengkeun basa Cirebon aya dina urutan leuwih ti 100 tina 330 basa daérah di sakuliah dunya.

Jumaah 4 Juni 2010. Cutatan katilu Balita. Anjeunna negeskeun dina pasualan anu teu bérés-bérés ti taun 2008 ieu baris dibenerkeun sacara kadinasan luyu jeung kalungguhan anjeunna nya éta salaku Kepala Daérah. Sopandi mengatakan. Walikota bisa mencabut izin operasional hotel jika hingga Kamis 10 Juni 2010 Management hotel belum menunaikan kewajibannya. alusna entong diogo ku cara terus-terusan sina lalajo televisi .S 39 .157-158) Tarjamahan Sundana Balita. Inilah peringatan peneliti dari Children’s Hospital and Regional Medical Center. (Dicutat tina Pamager Basa hal. juga batita (bawah tiga tahun). Pupuhu Serikat Pekerja Mandiri Hotél Grand Aquilla Bandung (SPM HGAB). Tina panalungtikan panganyarna kabuktian. Kamandang Dada disebutkeun dina acara rapat antara Pemkot Bandung. bocah yang rajin menonton televisi. bisa mangaruhan kana gawé uteukna. cenderung mengalami gangguan daya ingat. Manajemen hotél kudu buru-buru mayar gajih pagawé luyu jeung katangtuanana sarta ngagawékeun deui 137 Cucu Ratna Sundayani.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 c. sarta Serikat Pekerja di rohangan tengah Balai Kota Bandung. sebaiknya jangan dimanjakan dengan tontonan televisi. Sopandi nyebutkeun Walikota bisa nyabut ijin operasional hotél lamun nepi ka poé Kemis 10 Juni 2010 Manajemen hotél henteu méréskeun kawajibanana. Artikel Sekilas Bandung Pengelola Grand Aquilla akan Ditindak Walikota Bandung Dada Rosada akan menindak tegas pengelola Hotel Grand Aquilla terkait masalah kelalaian pembayaran upah dan persoalan ketenagakerjaan. (Dicutat tina Koran Pikiran Rakyat Sabtu 5 Juni 2010) Tarjamahan Sundana Artikel Saulas Ngeunaan Bandung Anu ngokolakeun Hotél Grand Aquilla Bakal Ditindak Walikota Bandung Dada Rosada méré kategasan ka anu ngokolakeun Hotél Grand Aquilla ku ayana pasualan kataledoran mayar gajih pagawé jeung pasualan ketenagakerjaan. budak nu mindeng moncongok televisi. Ketua Serikat Pekerja Mandiri Hotel Grand Aquilla Bandung (SPM HGAB). pihak anu ngawakilan Hotél Grand Aquilla. d. pihak yang mewakili Hotel Grand Aquilla. Dikatakan Management hotel harus segera membayar upah pegawai sesuai dengan ketentuannya dan mempekerjakan kembali 137 pengurus serikat pekerja beserta anggotanya yang diberhentikan sepihak pada Oktober 2008. Kepala Dinas Tenaga Kerja Kota Bandung Hibarani Andam Dewi mengatakan. Ia menegaskan akan menggunakan kewenangannya sebagai Kepala Daerah untuk menyelesaikan permasalahan yang tidak kunjung selesai sejak tahun 2008 itu. Riset terbaru membuktikan. nya éta rada pohoan. S. ogé budak Batita (kurang tilu taun). ketegasan Walikota dilakukan untuk mempercepat penyelesaian masalah. Pernyataan Dada dikatakan dalam pertemuan antara Pemkot Bandung. Kitu nurutkeun panalungtik ti Children’s Hospital and Regional Medical Center. Jumat 4 Juni 2010. serta Serikat Pekerja di ruang tengah Balai Kota Bandung.

........... Naon ari Balita jeung téh?............................. S......................... lantaran henteu kabéh basa atawa kecap dina basa Indonésia bisa langsung disundakeun....... Kumaha jalan kaluarna supaya Hotél Grand Aquilla gancang bérés tina pasualan nu karandapan?.................. nya éta basa Sunda jeung basa Indonesia...S 40 . 3........ 2..... jawab pananya ieu di handap! 1..... Cucu Ratna Sundayani.. hal-hal anu kudu diperhatikeun nya éta: 1................ 5.... sabab basa Sunda jeung basa Indonésia téh béda ........................................ Munasabah upama loba kecap-kecap basa Indonésia nu asup kana basa Sunda...Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 pengurus serikat pekerja sarta anggotana anu geus dieureunkeun ku pihak hotél bulan Oktober 2008................... 3. 8.............. Basa Sunda aya dina sabaraha?.......... Baca saalinéa-alinéa............................................... Kumaha carana basa musna?........................... Pupuhu Dinas Tenaga Kerja Kota Bandung Hibarani Andam Dewi nyebutkeun................................................ Saha waé anu milu Aquilla?........................... Upama urang rék nyundakeun artikel... Aya sabaraha jumlah basa dunya?....................... Nyundakeun atawa narjamahkeun artikel henteu kudu ditarjamahkeun sakecapsakecap...... Naon sababna Balita televisi?... kalimah.............. daérah di urutan dunya ku sakuliah ka henteu urang Batita lalajo 2. jeung kecap aslina...... nya kitu deui sabalikna... Pikeun maham eusi tarjamahan............................................. 6........ Dina narjamahkeun kudu tetep ngindung kana basa...... jeung Batita teu meunang terus-terusan 7............... Baca heula éta artikel sakabéhna... Naon masalahna di Hotél téh?..... 10...................................... kategasan Walikota ménta dilakukeun pikeun ngaréngsékeun pasualan sagancangna.................................. ngabéréskeun pasualan Hotél Grand C........ Pasipatan naon anu kudu Sunda?... Grand Aquilla 9................................................................................. KAMAHÉRAN BASA Narjamahkeun kana Basa Sunda Umumna urang Sunda téh ngagunakeun dua basa (dwibahasawan) dina hirup kumbuh sapopoéna......... Hasil risét ti rumah sakit mana nu nyebutkeun yén budak Balita jeung budak Batita teu meunang moncongok di televisi?...... Hartikeun sakalimah-sakalimah...................... Indung di sakuliah dijauhkeun 4..........

( RTS ). Merajuk b. “Hari biasa. Kota Bogor. 2. 10. mun modul 7 can kajawab kabéhanana kalayan sampurna. tuluy tarjamahkeun kana basa Sunda. warga yang berminat ke Istana Bogor hanya perlu mendaftar di panitia Istana Bogor Open di jalan Kapten Muslihat Nomor 12. D. Menegaskan j. PANUTUP Sanggeus migawé modul 7 kalayan hadé. Kompas. pigawé laporanana dina buku tugas! Istana Bogor Terbuka untuk Umum Memperingati hari jadi ke – 528 Bogor. Anu ngokolakeun Pasualan Negeskeun Pundungan Kukulutus Babarian Humandeuar Permasalahan i. ÉVALUASI Baca wacana ieu di handap. 3.Selasa. Tapi. 9. 14-17 Juni dan 21-23 Juni. Kakara narjamahkeun kecap-kecapna. g. f. Cucu Ratna Sundayani. Latihan Jodokeun ieu kecap-kecap di handap kana kecap-kecap nu aya di beulah katuhueunana! 1. Bogor Tengah. 8. E. Panalungtik Berkeluh Kesah Menggerutu Dicuplik Karakter Peneliti Pengelola d. e. S. 8 Juni 2010.S 41 . masuk Istana Bogor harus ada izin dari Sekretariat Negara di Jakarta.Juanda.” Kata Kepala Dinas Kebudayaan dan Pariwisata Kota Bogor Artiana Yanar Anggraeni di Bogor. Pada kesempatan peringatan hari jadi Bogor. hidep meunang nuluykeun kana modul 8. 6. Istana Bogor di jalan Ir. Mudah Tersinggung a. 4. 7. konsultasikeun jeung guru pangajar atawa babaturan. h. Dicutat Pasipatan c. hidep kudu ngulang deui.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 4. 5. dibuka untuk umum selama tujuh hari kerja. mulai Senin ( 7/6 ).

BUBUKA Deskripsi I.S 42 . S. jeung kahayang dina wangun narjamahkeun. Kompeténsi dasarna nya éta Cucu Ratna Sundayani. sarta nulis surat jeung biografi. Modul ngagunakeun aksara Sunda nya éta modul nu pangpandeurina dina diajar basa Sunda kelas X semester kahiji tingkat SMA. ngagunakeun aksara Sunda. rarasaan.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan PANGAJARAN 8: NGAGUNAKEUN AKSARA SUNDA A. Standar kompetensina nya éta mampuh nulis pikeun ngébréhkeun eusi pikiran.

Indikatorna nya éta maham ngagunakeun aksara Sunda (aksara Kaganga).Peran Guru a. bisa langsung ningali kana kamus atawa tatanya ka guru basa Sunda.Pituduh pikeun murid a. Méré penjelasan ngeunaan matéri anu can meneran. hidep ogé kudu maca jeung maham kana uraian matéri. 2. ogé prakték nulis ngagunakeun aksara Sunda. Pikeun ngajaga karapihan jeung kaberesihan modul. Mantuan murid sangkan bisa maham kana konsép. Mun aya poko bahasan atawa kecap nu teu kaharti. jeung nyalin téks ngagunakeun aksara Sunda. g.S . Cék Kamampuh 1) Hidep apal henteu kana aksara Sunda Kaganga? 2) Coba tuliskeun ngaran hidep sorangan maké aksara Kaganga? (keur nu geus apal) 3) Aya sabaraha hiji sakanyaho hidep ngeunaan aksara Sunda téh? PEMBELAJARAN Pedaran Aksara Sunda Kaganga • Aksara Sora ‘Vokal Mandiri’ jumlahna aya 7 nya éta: A I U É E EU O Contona: • a I U{ E } O aa = aa Oa = oa aI = ai I} = ieu 43 Aksara Ngalagena ‘Konsonan’ jumlahna aya 25 nya éta: Cucu Ratna Sundayani. Nyatetkeun kamajuan diajar murid. nulis ngagunakeun aksara Sunda. Ngabingbing murid dina nyieun kelompok diajar. Mantuan murid dina ngararancang prosés diajar. Méré penilaian. Tujuan Ahir Kinérja nu dipiharep nya éta murid kudu bisa maham kana ngagunakeun aksara. e. IV. Mantuan murid dina ngaaksés sumber anu lian pikeun diajar. Saacan diajar ngagunakeun ieu modul. Pituduh ngagunakeun modul 1. d. h. b. S.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 ngagunakeun Aksara Sunda. Ngabingbing murid dina nyangharepan pancén modul. II. III. b. c. hidep kudu ngadéngékeun heula pituduh ti guru. hidep migawé modul dina buku tulis. f. c.

... S. ………………. Conto: k= ka jadi ke= ke = ……………….. 4. Vokalisasi nu ditulis di luhur lambang aksara ngalagena jumlahna aya 5 (lima). 10. 5. HA DA n t j b q NA TA c s y G v 6. ………………. ………………. 3. fungsina ngarobah sora /a/ jadi /e/. 7.e = pamepet. = ……………….. b.fungsina ngarobah sora /a/ jadi /i/. Latihan 2 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1.i panghulu. CA SA r w J x nini tadi mimiti harita tarasi RA WA PA JA YA NYA k l M m z KA LA MA GA FA bibi basi BA QA NGA VA KHA XA = = = = = SYA ZA = ……………….. .. ………………. .Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 • Vokalisasi ‘Penanda Bunyi’ 1. 6.. nya éta: a.S 44 .. 2. 8.. Conto k= ka jadi ki= ki = : Latihan 1 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! h d p g f 1. pamali = ………………. kamari = ………………. sepi Cucu Ratna Sundayani.. babari = ………………. ………………. teri = ………………. 9..

Q = panglayar.. 10... c. 5. ceuli = beusi = geura = deuleu = ………………... ………………. Conto: k= ka jadi kQ= kar Latihan 4 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. 10.. 8.. = ………………. 4.. . ceuceu = ………………. 9.. ………………. = ……………….S 45 . weureu = d. neda = ………………. ngabedega = ……………. kasar = Cucu Ratna Sundayani... ……………….Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2. 6. 3.. 9. meri = ………………. beuli = ………………. pepeta depa = ………………. darma ………………. .. fungsina ngarobah sora /a/ jadi /eu/. peti 8.. tepi = ………………... Conto k k]= keu : = ka jadi Latihan 3 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. = ………………. fungsina nambah konsonan / +r/ dina tungtung aksara ngalagena. beuti = ……………….. 3. 5.] = paneuleung. 6.. ………………. 7.. 7. seuneu = ………………. 2. deupa = ………………. S. demi = ……………….. 4.

5. Conto: Conto: k = ka jadi ku Latihan 6 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! Cucu Ratna Sundayani. dalang = ………………... 3.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 2.. ………………. = ……………….. karang = ………………. 5. 8. 3.N = panyecek. 7. 9..S 46 k= ka jadi kN= kang .. 9. 8. ………………. fungsina ngarobah sora /a/ = ku jadi /u/.. Conto: k = ka jadi kN= kang Latihan 5 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. ………………. S. 10. parna= ………………. . 6. karma ………………. ………………. sawang tarang = garang = gedang = terang = = 2. damang = ………………. 7. = panyuku. nya éta: a. harta = ………………. 4... 2.. fungsina nambah konsonan / +ng/ dina tungtung aksara ngalagena.u b. sarta = ………………. Vokalisasi nu ditulis di luhur lambang aksara ngalagena jumlahna aya 3 (tilu). . ……………….. carang = ………………. ………………. jajar lebar lapar = = = sebar = e. barang = ………………. 10. ……………….... 4.. ……………….

Cucu Ratna Sundayani. = Latihan 8 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! . cipleu klasifikasi klarifikasi ngajleng racleng = = = = = ………………... 3. S. ……………….. ………………..Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 1. ……………….R kR = kra = panyakra. Conto: k = ka jadi Latihan 7 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1.. ………………. = ………………. ………………..S 47 . fungsina nambah konsonan /+la/ dina tungtung aksara ngalagena.L = panyiku.. hulu 3. ……………….. bulu 2. = ………………. b. ………………. 4. 5. ………………. cakra = krama = citra = ………………. sakur 9. 2. ………………. = ………………. prabu = drama = c. fungsina nambah konsonan / +ra/ dina tungtung aksara ngalagena. 3. Conto: k ka jadi kL kla = 1. 4.. catur 8. suku = = = = = ………………. ………………. ………………. . kuku 4. ruku 5. 6. ………………. = ……………….. 2. batur 7. cukur 10. 5. dulur = ………………..

lolong korong omong pamong bolong = = = = = ………………. 3... 5. ………………. 4. ………………. [. ………………. fungsina ngarobah sora /a/ jadi /o/. 2.S k= ka jadi kH = kah 48 . nya éta: a..fungsina ngarobah sora /a/ jadi k = ka jadi [k = ké Latihan 9 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. fungsina nambah konsonan / +h/ dina tungtung aksara ngalagena. ………………. ……………….. Conto: k ka jadi ko = ko = Latihan 10 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. Conto: Cucu Ratna Sundayani. c.. .. 3. . Vokalisasi nu ditulis sajajar jeung aksara dasar ngalagena jumlahna aya 5 (lima). ……………….. b. Conto: = panéléng. S..o = panolong. 2. /é/. saré méré hésé réhé kéré = = = = = ………………. 5.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 3.H = pangwisad. ………………. ……………….. 4.

d. =k Latihan 13 Conto: k= ka jadi kN= kang 49 Cucu Ratna Sundayani. . ………………. ………………. fungsina ngaleungitkeun sora dina aksara ngalagena. ………………. 4. léngkah rongkah bungah mapah cenah pageuh baseuh nyeupah = = = = = = = = = ………………. 5. 4. ……………….. ………………. 2. 3. 8.. sémah ………………. 2. f. . madya gebyar setya widya sanghyang = = = = = ………………. e. 6. 3. S.. ………………... 5.S . ……………….. ………………. Conto: k = ka jadi k. fungsina nambah sora /+ya/ dina aksara ngalagena . polah = 7. 9. ………………. ………………. 10.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Latihan 11 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. = pamaéh... ……………….. Conto: kya k = ka jadi kY = Latihan 12 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. ……………….Y = pamingkal.

.. = .... =......Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Tuliskeun ieu kecap-kecap di handap maké aksara Sunda! 1. samak 2....... rungkad 4.. ………………. jsb......S ......H 5= pangwisad: aH9ah 0{H 1234567890 1 c... Latihan 15 Salin kana Aksara Latén! lmun. 3 4 6 7 8 .. jsb...N = panyecek: aN ang .......... ………………..........000 =..... 10.Q = panglayar aQ ar . UrN k ciko[l 50 Cucu Ratna Sundayani.300 115. . ………………... Vokalisasi nu bisa ditulis bari dibarengkeun (dikombinasikeun) jeung aksara sora jumlahna aya 3 (tilu)... 250 3.... nya éta: a..... 4.... neleg 5..... 1.... 27 2.. {Q : b.. lamak 3..... = .. . 2 Angka (aya 10): • • • Latihan 14 Tuliskeun ieu angka di handap maké aksara Sunda! 1......... {N ... S..... 5..... ér ... 4........ ………………......500 =.... berkat = = = = = ……………….. éng ...

C. jalan ka Batawi ngemplong. UrN bog g[w moal. PANUTUP Cucu Ratna Sundayani. nu jadi wadana ………………………………………………………………………………. khQ lmun. lempa-lempi lempong ………………………………………………………………………………. S. [h[s tum. ménak Ki Wastanu ………………………………………………………………………………. tukang olo-olo ………………………………………………………………………………. katon kagoréngan ………………………………………………………………………………. [h[s brNdhQ Latihan 16 Salin kana Aksara Kaganga! Kawih murangkalih Ayang-Ayang Gung Ayang-ayang gung ……………………………………………………………………………….Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 moal. ……………………………………………………………………………….S 51 . niat jadi pangkat ………………………………………………………………………………. ruket jeung kompeni ………………………………………………………………………………. loba anu giruk ……………………………………………………………………………….pk. gung goongna ramé ………………………………………………………………………………. ngantos Kangjeng Dalem ………………………………………………………………………………. naha manéh kitu ………………………………………………………………………………. ngadu pipi jeung nu ompong ……………………………………………………………………………….

S 52 . hidep bisa konsultasi ka guru pangajar ngeunaan hasil penilaian. Ajén ti Guru Tawisan Guru Katerangan Cucu Ratna Sundayani. Sanggeus hidep bisa migawé modul ieu kalawan hadé jeung sampurna. S.Modul Basa Sunda Kelas X 2010/2011 Modul 8 nyaéta modul pangpandeurina dina pangajaran basa Sunda kelas X semester kahiji.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->