P. 1
Seni Kraf Tradisional- Persamaan & Perbezaan

Seni Kraf Tradisional- Persamaan & Perbezaan

|Views: 10,692|Likes:
Published by Alju Suci
Perbezaan & Persamaan dr segi fungsi,falsafah,motif dan struktur Kraf Tradisional
Perbezaan & Persamaan dr segi fungsi,falsafah,motif dan struktur Kraf Tradisional

More info:

Published by: Alju Suci on Mar 02, 2011
Copyright:Traditional Copyright: All rights reserved

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/25/2015

pdf

text

original

ALJU SUCI (KRAF TRADISIONAL) SOALAN

:

Pilih dua dari kraf tradisional berikut:kraf batik, tenunan,

anyaman atau ukiran. Buat satu penilaian persamaan dan perbezaan di antara kraf tradisional yang telah anda pilih. Kajian penilaian anda hendaklah mencangkupi aspak-aspek berikut. Motif, Fungsi, Struktur atau susunan corak dan falsafah yang terkandung.

Pengenalan Apabila kita bercakap tentang seni, ramai yang akan berfikir tentang seni muzik, seni lakonan, seni suara dan seni lukis. Ini adalah kerana bidang-bidang tersebut selalu didedahkan kepada masyarakat dan menjadi kebiasaan pada generasi muda dalam mengingati istilah seni. Kita lupa bahawa seni itu itu mempunyai pelbagai bidang atau cabang tertentu. Antara bidang seni yang biasa lupa pada generasi masyarakat kita ialah seni kraf tradisional, seni bina dan seni khat. Dalam bicara kita pada ruangan ini adalah Seni Kraf Tradisional iaitu batik, tenunan, anyaman atau ukiran. Penilaian kita hanya bertumpu kepada dua bidang sahaja iaitu Seni Batik dan Seni Ukiran. Sejarah perkembangan batik di negara kita menunjukkan batik dipelajari dari Jawa dan bermula dari Kota Bahru, Kelantan pada tahun 1914. Batik diperkenalkan melalui penerapan menggunakan blok kayu dan diikuti dengan penggunaan blok logam. Pada awalnya penghasilan batik adalah dalam bentuk sarang. Batik gulung atau batik ela diperkenalkan bagi memperlihatkan ciptaan rupa bentuk pada awal tahun 70-an. Di Malaysia dua jenis batik yang paling terkenal ialah batik canting/lukis dan batik blok /terap. Ada satu lagi teknik iaitu batik skrin. Seni Ukiran ada dua jenis yang terkenal iaitu ukiran kayu dan ukiran logam. Seni ukiran kayu adalah seni kraftangan yang telah lama wujud di kalangan masyarakat Malaysia terutama bagi masyarakat Melayu, masyarakat etnik Sabah dan Sarawak serta masyarakat Orang Asli. Seni ukiran yang dipersembahkan melalui bahan kayu ini sama seperti seni ukiran yang lain cuma berbeza dari segi cara dan teknik pengukirannya. Seni ini begitu berkembang luas kerana Malaysia merupakan sebuah negara yang mempunyai hasil kayu-kayan yang banyak di mana terdapat kira-kira 3000 spesis kayu-kayan di negara kita. Di samping itu juga, kayu adalah bahan alam yang sangat sesuai untuk diukir dan boleh dipelbagaikan kegunaannya. Dalam bidang ini, fokus akan ditumpukan kepada seni ukiran masyarakat Melayu, masyarakat etnik Sarawak dan masyarakat Orang Asli.

1

ALJU SUCI (KRAF TRADISIONAL) Sejarah Ukiran Kayu Melayu Tradisional Ukiran merupakan hasil seni rupa tradisi Melayu yang terulung. Sejarah seni ukir di Tanah Melayu banyak terdapat dalam catatan-catatan sejarah iaitu dalam Sejarah Melayu di mana dikatakan seni ukiran Melayu tradisi telah ada sejak lebih 500 tahun dahulu. Pada ketika itu, orang-orang Melayu sudah memberi perhatian yang istimewa terhadap seni ukiran pada bangunan seperti istana dan rumah kediaman. Raja-raja Melayu pada zaman dahulu memainkan peranan penting dalam memperkembang dan menghidupkan suasana seni ukiran. Hingga kini peninggalan istana-istana lama memperlihatkan betapa indah dan uniknya ukiran-ukiran yang diterapkan pada istana-istana tersebut. Di Semenanjung Malaysia, kekayaan seni ukiran kayu orang Melayu paling ketara pada binaan rumah tradisional terutama di Kelantan, Melaka dan Negeri Sembilan. Teknik dan Gaya.Ukiran kayu dapat dilaksanakan dengan berbagai-bagai teknik dan penggunaan satu-satu teknik itu banyak bergantung pada kebolehan dan kemahiran pandai kayu. Dua teknik utama dan gaya di dalam seni ukiran Melayu ialah ( i ) tebuk terus ( ii ) tebuk timbul. Dalam kedua-dua cabang seni ini, ianya mempunyai persamaan dan perbezaan tersendiri dari segi motif, fungsi, stuktur susunan motif dan sebagainya. Dalam penerangan nanti akan dinyatakan secara terperinci elemen-elemen tersebut dan juga contoh-contoh seni batik dan ukiran kayu. Seni Ukiran logam bermula dari kepandaian menggunakan bahan logam di zaman purba. Ini adalah sesuatu yang sangat menarik kerana logam adalah bahan yang tidak boleh dipecah-pecahkan untuk menghasilkan sesuatu alat seperti alatalat yang diperbuat daripada batu. Penggunaan alat-alat daripada logam yang berukir berterusan hingga kini. Orang-orang Melayu juga banyak sekali menghasilkan beraneka jenis alat-alat yang diperbuat daripada logam. Seni ukiran pada alat-alat logam yang dihasilkan oleh tukang-tukang Melayu dapat kita lihat pada senjata-senjata tradisional, peralatan rumah, perhiasan diri serta barangan - barangan lain.

Motif Apa itu motif dalam seni ? Motif adalah sesuatu yang hendak disampaikan samada dalam bentuk corak atau rekacipta yang berilhamkan persekitaran suasana alam serta mesej yang hendak disampaikan. Antara motif tersebut ialah manusia, haiwan, tumbuhan dan alam yang lebih luas. Motif lain batik dipanggil Motif Organik dan Motif Geometrik. Dalam bidang batik, corak dan rekaan pencipta banyak berkisar motif tumbuhan (flora). Ada juga batik menggunakan motif haiwan serta corak abstrak bagi

2

ALJU SUCI (KRAF TRADISIONAL) batik moden. Batik corak Malaysia lebih kepada alam flora dan fauna. Ada motif gabungan dan motif isen. Ianya digunakan sebagai latar belakang kain supaya menghasilakan corak yang lebih menarik. Antara batik Malaysia yang terkenal dan digemari orang ramai ialah batik kain sutera . Batik kain sutera mempunyai nilai kualiti bermutu tetapi mempunyai nilai kos yang tinggi. ( Rujuk Rajah A ) Rajah A

.

Motif Haiwan (Rama-rama) Motif Bunga

Motif Abstrak

Motif Ukiran pula juga mempunyai persamaan dengan motif batik. Rekaan dan corak ukiran yang banyak terdapat di Malaysia ialah motif alam iaitu flora dan fauna.

3

ALJU SUCI (KRAF TRADISIONAL) Sekarang motif berunsurkan Islam seperti ayat al Quran juga terdapat pada ukiran samada ukiran kayu atau logam. Diantara contoh motif ukiran ada dipaparkan di bawah. (Rujuk Rajah B). Rajah B Motif Jawi (Kaligrafi) Motif Flora Timbul

Motif Bunga (Flora)

Motif Manusia (3D)

Dalam motif samada batik dan ukiran, ianya mempunyai banyak persamaannya. motif alam. (flora dan fauna), haiwan, abstrak , motif organik dan geometrik. Dalam batik, motif manusia atau orang jarang kelihatan dan sukar untuk mencarinya. Tetapi dalam seni ukiran motif manusia banyak terutamanya motif budaya, pahlawan dan adat. Perbezaan bagi motif kedua-dua seni ini batik maupun ukiran tidaklah terlalu jauh. Ini kerana unsur budaya alam melayu atau nusantara adalah sama. Sekarang unsur motif batik Malaysia melalui zaman perubahan selari dengan arus kemodenan. Unsur-uinsur motif abstrak seperti batik 1 Malaysia mempunyai motif kenegaraan dan perpaduan.

4

ALJU SUCI (KRAF TRADISIONAL) Fungsi-fungsi Apa itu fungsi ? Di zaman moden, perkembangan seni semakin tidak dapat dipisahkan dari kehidupan manusia. Seni telah disedari kewujudannya. Sehingga perkembangan manusia dalam menciptakan dan menggunakan seni semakin dapat dirasakan. Pada perkembangan seterusnya, manusia telah menciptakan karya seni yang berdaya saing dalam kehidupan mereka. Bahkan seni menduduki fungsi-fungsi tertentu dalam kehidupan manusia. Fungsi seni terdapat dalam dua kategori utama iaitu fungsi individual dan fungsi sosial. Kata lain bagi fungsi juga boleh disebutkan tujuan kegunaannya. Dalam fungsi individual ianya lebih kepada keinginan dari segi emosi, fizikal, ekspresi diri, estetik dan kerohanian manakala fungsi sosial pula ialah lebih kepada kebudayaan bangsa/ karyawan, komunikasi, keagamaan dan pendidikan. Dalam bidang kraf tradisional iaitu batik terdapat kedua-dua fungsi tersebut. Corak batik tradisional banyak mempunyai fungsi sosial iaitu kebudayaan sesuatu bangsa. Corak rekaan menunjukkan seni reka tradisional berunsurkan kebudayaan. Selain itu fungsi keagamaan turut dicipta dalam agama kuno atau kebudayaan Hindu. Sejarah batik Malaysia di ambil dari batik Jawa dan corak serta bentuk pada mulanya menunjukkan fungsi sosial iaitu kebudayaan dan keagamaan. Fungsi kain batik juga untuk kegunaan pakaian harian, pakaian untuk majlis tertentu, pakaian basahan seperti kain sarung, kain lilit kepala dan kelubung wanita serta kain cenderamata,perhiasan diri, kain penutup mayat dana kaian buaian bagi masyarakat melayu. Dalam zaman reka batik sekarang, ianya telah berubah sejajar dengan peredaran zaman moden. Fungsi lebih terarah kepada fungsi individual (individu). Banyak reka bentuk yang dicipta berfungsi melambangkan ekspresi, fizikal atau bentuk, emosi dan estetik. Rekaan batik bercorak sebegini memang menjadi pilihan orang ramai kerana penggunaannya melambangkan keperibadian si pemakai. Sekarang kerajaan kita menetapkan kakitangan kerajaan menggunakan baju batik sekali dalam seminggu dan ini kita dapat lihat pelbagai corak rekaan batik Malaysia. Banyak corak dan rekaan menunjukkan fungsi individu seperti estetika, keindahan dan ada juga yang fizikal serta abstrak. Selera manusia yang pelbagai pada zaman ini menyebabkan elemen-elemen keperibadian diri seperti fungsi estetika lebih menguasai rekaan selain daripada jenis kain dan lebih-lebih lagi kain sutera. Rekaan bercorak abstrak juga melambangkan atau berfungsi sebagai luahan emosi. Era kemodenan telah mempengaruhi rekaan corak batik. Dalam kraf tradisional ukiran pula, mengandungi fungsi individu dan sosial. Ukiran kayu dan ukiran logam banyak mengambarkan kebudayaan atau keagamaaan. Fungsi kebudayaan dan keagamaan menjadi minat orang ramai kerana selain daripada

5

ALJU SUCI (KRAF TRADISIONAL) unik ianya menunjukkan keindahan yang tersendiri. Ukiran khat menunjukkan fungsi keagamaan. Pengaruh keagamaan Islam yang berkembang pada zaman dahulu mengpengaruhi pengukir-pengukir seni ini mengadaptasikannya pada ukiran seperti pintu-pintu, dinding rumah, dan peralatan perabot serta hiasan dinding. Ukiran berunsur 3 dimensi pula seperti manusia, haiwan dan tumbuhan juga banyak dibuat berdasarkan fungsi kebudayaan. Ianya juga digunakan sebagai hiasan rumah, tempattempat perhotelan dan sebagainya. Ukiran logam juga menunjukkan fungsi individu seperti estetika, emosi, kebudayaan dan keagamaan. Biasa ukiran logam agak mahal kerana proses pembuatannya sangat sukar serta menelan kos yang tinggi. Terdapat empat jenis mengukir yang terkenal iaitu ukiran layang, ukiran bunga timbul, ukiran tebuk tembus dan ukiran larik. Struktur atau Susunan Motif Corak Struktur atau susunan corak adalah cara pembuatan rekaan corak. Setiap rekaan seni kraf tradisional mempunyai susunan yang tertentu bergantung kepada bentuk reka cipta dan pembuatnya. Ada juga susunan mengikut kehendak pelanggan yang menempah. Antara susunan bagi motif seni batik ialah berdiri, melintang, selang-seli, serong, berjalur, menyeluruh, batu-bata dan tompok-tompok atau bertabur-tabur. Lihat Rajah I Rajah I ( Batik )

Susunan Berdiri

Susunan Menyeluruh

Susunan Selan -Seli

6

ALJU SUCI (KRAF TRADISIONAL)

Susunan Melintang

Susunan Tompok-tompok

Susunan Serong

Susunan struktur dan motif yang pelbagai bagi corak batik telah menambahkan nilai estetika. Ini sekaligus menggalakkan persaingan perusahaan batik serta warna kontra yang timbul menambahkan lagi kecantikannya. Walaupun teknik pembuatan batik yang berlainan seperti canting, blok, skrin dan pelangi, susunan struktur tetap sama Cuma masa penyiapan yang membezakannya. Susunan corak motif ukiran pula mempunyai pelbagai teknik. Corak ukiran kayu tradisional di panggil Awan Larat iaitu reka corak atau ragam hiasan berdasarkan bentuk motif berikut. Berikut susunan corak motif ukiran:

Susunan Motif Fauna motif Kosmos

Susunan

7

ALJU SUCI (KRAF TRADISIONAL) Susunan Motif Geometri Susunan Motif Flora Falsafah

Apa itu falsafah ? Falsafah ialah satu disiplin ilmiah yang mengusahakan atau menutamakan kebenaran yang umum dan asas. Ia juga bermaksud berfikiran luas. Sehingga kini, ahli-ahli falsafah masih belum mencapai kata sepakat mengenai takrifan falsafah. Malah ada yang mengatakan bahawa falsafah merupakan sesuatu yang tidak dapat ditakrifkan. Ini adalah kerana kita dapat berfalsafah tentang pengertian falsafah. Bagi rujukan umum, di sini kita hanya mengambil satu contoh takrif falsafah daripada Drs. Sidi Gazalba: “Berfalsafah ialah mencari kebenaran dari kebenaran untuk

kebenaran, tentang segala sesuatu yang dimasalahkan, dengan berfikir secara radikal, sistematik dan sejagat. Apabila seseorang berfikir demikian dalam menghadapi masalah dalam hubungannya dengan kebenaran, adalah orang itu telah memasuki falsafah. Penuturan dan uraian yang tersusun oleh pemikirannya itu adalah falsafah2. Daripada pendapat tersebut, rumusan dapat dibuat bahawa falsafah seharusnya ditanda dengan caranya iaitu berfalsafah, dan juga masalahnya iaitu persoalan falsafah. Maka hasilnya adalah karya falsafah”.

Persoalan falsafah ataupun masalah falsafah ialah topik yang dibincangkan dalam bidang falsafah. Ia boleh diibaratkan sebagai isi dalam falsafah. Persoalan falsafah sentiasanya disifatkan sebagai soalan yang sangat rumit, dan ia memerlukan pemikiran yang bersungguh-sungguh. Sesuatu soalan itu akan menjadi persoalan falsafah apabila soalan itu tidak dapat diselasaikan melalui kaedah pengamatan ataupun kaedah sains. Biasanya, persoalan falsafah akan melibatkan persoalan tentang konsep, idealogi, dan juga perkara-perkara lain yang abstrak. Contoh persoalan falsafah adalah seperti di bawah:

8

ALJU SUCI (KRAF TRADISIONAL)
• • • • •

"Apakah kebenaran?" "Apakah Pemikiran?" "Apakah ilmu pengetahuan?" "Apakah cantik?" "Apakah Kehidupan?"

Berbalik kepada Seni Kraf Tradisional Batik dan Ukiran, memang mengandungi falsafah yang tertentu bagi pereka cipta atau pengkarya dalam bidang tersebut. Menilai falsafah karya dari seni batik, pengkarya lebih dipengaruhi falsafah kebudayaan dan alam sekitar. Apakah kebenarannya, pemikirannya, ilmu pengetahuannya, kecantikkannya dan kehidupannya. Banyak unsur corak dan motif yang direka mengambarkan falsafah kehidupan adat, budaya,keindahan dalam kebenaran sesuatu kebudayaan bangsa. Contohnya batik pengaruh lama yang bermaksud tersirat dan karya mengambarkan realiti tentang sesuatu budaya terutama batik dari negara Indonesia.. Berpegang kepada falsafah sendiri, para pengkarya dan pencipta luahkan melalui sudut pandangan tentang kecantikan dan ilham mereka. Karya batik lama dan moden mempunyai falsafah yang sama Cuma bentuk saja membezakan rekaan masing. Kalau seseorang itu berpegang kepada falasafah kebudayaan maka corak dan hasil karyanya menjurus kepada unsur dan manakala yang berpegang kepada unsur kehidupan, alam sekitar dan keagamaan maka rekaan corak dan karya mengikut gaya unsur masingmasing. Falsafah seni kraf tradisional amat luas. Para pencipta seni mempunyai falsafah yang berbeza terutamanya pada zaman moden. Pada corak yang abstrak atau geometri, falsafah ia berlainan dan lebih mengambarkan emosi atau khayalan.. Kraf karya batik jarang kita lihat pada corak berunsurkan falsafah keagamaan. In kerana corak ayat-ayat jawi/Al-Quran atau khat tidak boleh digunakan sewenang-wenangnya mengikut ajaran agama Islam tetapi wujud pada kraf seni ukiran sebagai hiasan kecantikan melalui ukirang pintu, hiasan,dinding dan sebagainya. Hasil falsafah keagamaan itn adalah pengaruh daripada temadun Islam yang wujud pada masa dahulu. Falsafah kecintaan terhadap keindahan dilahirkan melalui corak alam fauna dan flora. Dalam seni ukiran, falsafah keagamaan mudah didapati. selain karya kehidupan flora dan fauna terutamanya corak flora banyak dibuat. Pengkarya-pengkarya adalah seorang yang mempunyai pengetahuan serta bakat semulajadi bersama dengan falsafah yang dipegang oleh mereka. Degan itu maka wujudlah corak-corak yang tinggi nilai estetikanya. Bagi pengemar-pengemar seni ukiran ini, wang bukan menjadi masalah

9

ALJU SUCI (KRAF TRADISIONAL) tetapi kerana minat dan nilai seni yang menjadi keutamaan. Pada masa sekarang golongan kaya akan cuba mendapatkan karya-karya ukiran yang bermutu serta tinggi nilainya sebagai melambangkan diri seseorang itu. Tetapi bagi tukang ukir maupun batik, kesenian dan keindahan yang mereka rekakan berdasarkan falsafah masingmasing. Kesimpulannya karya-karya ciptaan pengkarya mempunyai nilai-nilai serta falsafah yang tersendiri. Keinginan dalam menghasilkan karya atau ciptaan baru di Malaysia masih berterusan sejajar dengan era moden. Hasil kraf tradisional batik dan seni ukir tidak akan lenyap selagi ada penyambungan nilai daripada rakyat.Tokoh-tokoh seni ukir negara seperti Tengku Ibrahim B Tengku Wook, Hj Abd Rahman Long, Ismail Muhammad, Zamari (Tembikar), Hj. Ibrahim Ismail (Tukang Perak) dan tokoh seni batik iaitu Haji Yusuf B Hj Abdullah dan Wan Mahtar B. Wan Salleh akan tetap diingat sepanjang zaman.

aljusuci2011- Rujukan Pelajar Seni

Rujukan: 1. Kreatif Cemerlang Pendidikan Seni Visual KBSM.SPM .Cemerlang Publication Sdn. Bhd. Selangor. 2. http://members.fortunecity.com/senirupa/id30.htm 3. http://kemuningwarisan.blogspot.com/2010/02/motif-motif-seni-ukiranmelayu.html 4. http://myartless.blogspot.com/2008/11/ukiran-kayu-tradisional.html

10

ALJU SUCI (KRAF TRADISIONAL) 5. http://malaysiana.pnm.my/04/0413ukir_logam.htm

11

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->