P. 1
09 Isi Pelajaran Pengantar Linguistik

09 Isi Pelajaran Pengantar Linguistik

|Views: 5,062|Likes:
Published by Adril Morrison

More info:

Published by: Adril Morrison on Mar 14, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/19/2013

pdf

text

original

(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU

)

TAJUK 1

(SEJARAH PERKEMBANGAN LINGUISTIK)

Sinopsis • Tajuk ini membincangkan tentang sejarah perkembangan ilmu linguistik yang bermula pada tahun 500 SM hingga ke zaman moden. Sejarah pengkajian ilmu linguistik bermula pada zaman Yunani, zaman Iskandariah, zaman Rom, zaman pertengahan, zaman Peralihan (Renaissance), zaman Arab, zaman India, zaman Linguitik perbandingan dan zaman linguistik moden. • HASIL PEMBELAJARAN 1. Menyusur galur sejarah perkembangan ilmu linguistik. 2. Menghuraikan sejarah ilmu linguistik zaman Yunani, Iskandariah, Rom, Arab, India hingga zaman moden abad ke 20 Tahukah anda bila kajian bahasa bermula? Berdasarkan catatan awal sejarah ilmu linguistik, kajian tentang bahasa telah berlaku seawal 800 tahun sebelum masihi yang berlaku di India. Walau bagaimanapun titik permulaan kajian ilmu linguistik dipercayai berlaku pada zaman Yunani. Hal ini ada kaitannya dengan penemuan kegiatan kajian orang-orang India yang didasarkan kepada hasil kajian Panini telah diwartakan pada abad ke-17. Kehebatan orang Yunani dalam kajian bahasa adalah berdasarkan bukti dalam bentuk catatan yang dikaji pada zaman linguistik yang bermula di Eropah. 1.1 Zaman Yunani, Zaman Iskandariah, Zaman Rom Dalam sejaran ilmu linguistik, golongan pertama yang bergiat dalam bidang pengkajian bahasa ialah orang-orang Yunani.Tamadun Yunani merupakan satu tamadun terawal yang wujud di atas muka bumi ini. Kehebatan tamadun ini merangkumi semua aspek seperti bahasa, ekonomi, budaya dan politik. Kegiatan dalam pengkajian bahasa bermula kira-kira 500 tahun sebelum masihi. Disebabkan seluruh kehidupan mereka dibendung oleh falsafah, maka kajian mereka tentang bahasa banyak dipengaruhi oleh pemikiran yang berbentuk falsafah. Falsafah bahasa bermula pada zaman pra-Socrates, iaitu pada abad

(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) ke-6 sebelum masihi. Falsafah Bahasa merupakan satu teras kepada bermulanya satu falsafah yang menjadi pegangan dan kekuatan masyarakat ketika itu Untuk pengetahuan anda, tokoh hebat dalam pengkajian bahasa pada zaman Yunani ialah Plato dan Aristotle, iaitu murid Plato. Plato (427 – 347) merupakan ahli falsafah pertama yang mengenal pasti dan menyelidik bahasa sebagai suatu masalah dan persoalan melalui karyanya yang berbentuk dialog, iaitu Cratylus. Dialog Cratylus telah mencetuskan kontroversi berabad-abad lamanya, iaitu antara kumpulan analogis yang mempercayai bahawa bahasa bersifat alamiah, nalar dan logis dengan kumpulan anomalis yang berpegang kepada kepercayaan bahawa bahasa tidak nalar sepenuhnya. Plato telah menimbulkan persoalan adakah ketepatan sesuatu nama berasaskan tabii dan realiti atau konvensyen, iaitu berdasarkan persetujuan masyarakat. Beliau juga menyelidik tentang tatabahasa yang membezakan antara kata nama dengan kata kerja. Plato telah meletakkan fungsi kata nama sebagai subjek kepada predikat dan kata kerja sebagai penerangan kepada perbuatan. Ilmu linguistik terus berkembang pada zaman Aristotle tahun 384 – 322 sebelum masihi dengan menambah satu lagi pembahagian dalam tatabahasa, iaitu kata penghubung. Beliau memperkembang dan memperdalam pemikiran tentang falsafah bahasa yang diasaskan oleh Plato. Aristotle merupakan sarjana yang mula-mula mengakui tentang adanya sistem kala atau tense dalam bahasa Yunani. Gagasan lain yang dikembangkan oleh Aristotle ialah fungsi bahasa sebagai alat, khususnya untuk retorik dan puisi. Beliau menganggap bahawa bahasa itu sebagai suatu juzuk dunia, tetap dan dapat diperoleh dalam tulisan yang menjadi subjek tatabahasa dan sebagai cara menunjukkan apa-apa sahaja yang ada di dunia yang menjadi subjek logika. Secara umumnya, anda dapati bahawa kajian mengenai bahasa pada era Yunani lebih tertumpu kepada tatabahasa. Namun demikian, kaedah kajian mereka lebih bercorak logik dan bukannya saintifik. Kita telah selesai membincangkan tentang sejarah perkembangan linguistik zaman Yunani. Sekarang kita beralih pula kepada Zaman Iskandariah. Zaman ini

iaitu pertuturan. namun penumpuan bahasa pada waktu ini lebih kepada aspek lisan. Zaman Arab. 1. Jika dikaji perkembangan bahasa pada zaman ini lebih kepada perubahan sistem bahasa daripada tamadun Yunani kepada bahasa Latin.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) bermula pada abad ketiga tahun masihi. Zaman India Sekarang kita akan membincangkan sejarah perkembangan linguistik zaman pertengahan yang dikenali juga sebagai zaman Renaissance. Orang Rom telah mengambil alih bidang bahasa setelah tamadun Yunani runtuh. Iskandariah menjadi pusat perkembangan kesusasteraan dan linguistik tamadun Yunani. Anggapan mereka bahawa hasil tulisan itu baik sekiranya bahasa dan hasil tulisan itu tepat dan kurang kesalahan tatabahasa. Para pengkaji pada zaman ini menggunakan ilmu bahasa sebagai satu elemen untuk mengukur kualiti sesuatu bahasa. Mereka turut mengkaji sistem fonetik dan membahagikan perkataan kepada adverb. Sekarang kita akan membincangkan sejarah perkembangan linguistik zaman Rom. Bahasa pada era ini masih kekal kepada fungsi kesusasateraan. ganti nama dan kata depan.2 Zaman Pertengahan. kelainan logika dalam bahasa dan hubungan antara bahasa mula berkembang. Tahukah anda bahawa mereka mengambil ilmu bahasa Yunani dan membuat kajian dalam bahasa Latin. Mereka juga dapat mengesan hubungan satu bahasa dengan bahasa lain terutama bahasa Inggeris. participal. Anda harus ingat bahawa pada era ini juga teori sebab musabab. Para sarjana turut memperkenalkan bidang sintaksis. . Mereka kurang menyumbang kepada perkembangan ilmu baharu berkenaan bahasa. Walau bagaimanapun sumbangan mereka amat penting kerana hasil tulisan mereka menjadi rujukan kepada semua pengkaji bahasa selepas zaman itu. Golongan zaman pertengahan ini menolak bahasa luar atau bahasa pinjaman. Pada era ini ahli bahasa mula meneroka bahasa termasuk tatabahasa vernakular. iaitu ayat yang merupakan satu unit deskriptif yang terdiri daripada turutan-turutan perkataan yang mempunyai makna. Sebagai sebuah tanah jajahan Yunani.

hampir semua bahasa memiliki perkataan yang hampir sama dan maksud perkataan juga hampir sama. Mereka turut mengkaji pertalian dan hubungan antara satu bahasa dengan bahasa yang lain.3 Zaman Linguistik Bandingan dan Linguistik Moden Untuk pengetahuan anda. Pada zaman ini bahasa berkembang pesat di Baghdad sebagai sebuah pusat ilmu di dunia.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) Sekarang mari kita bincang pula perkembangan linguistik zaman Arab. Pendekatan kajian bahasa berdasarkan bukti nyata. Kajian mereka tertumpu kepada sumber al-Qur’an dan hasilnya perkembangan ilmu fonetik semakin pesat dan hampir menjadi sempurna serta terciptanya kamus lengkap untuk dijadikan bahan rujukan. 1. iaitu antropologi dan sosiologi. Kebanyakan ahli fikir yang lahir pada zaman ini ialah sarjana Islam yang sentiasa mendapat sokongan daripada pemimpin mereka. zaman ini dikatakan sebagai permulaan kepada linguistik moden. Mereka mendapati bahawa hubungan bahasa bukan melalui peminjaman atau kebetulan tetapi wujud daripada satu rumpun yang sama. Perbincangan seterusnya ialah sejarah perkembangan linguistik zaman India. iaitu sekitar abad ke-19. Hal ini disebabkan Eropah mengalami zaman gelap. Tahukah anda bahawa sumbangan terpenting ahli-ahli bahasa zaman ini ialah kejayaan mereka membawa pembaharuan dalam ilmu bahasa dan mula mengkaji bahasa secara saintifik. Bidang bahasa mula berkembang dengan wujudnya bidang baharu. Hal ini dapat dibuktikan melalui kajian. Ahli bahasa zaman ini turut mengasingkan bahasa-bahasa di dunia kepada tiga kelompok. iaitu bahasa . Tamadun ini turut mengiktiraf bahawa bahasa berasal daripada satu bahasa yang sama. Pada era ini bahasa Sanskrit digunakan dengan meluas dan memberikan kesan besar kepada ilmu linguistik. Kajian mereka lebih baik daripada Yunani dari aspek fonetik. morfologi dan sintaksis. Bahan kajian turut berubah daripada tradisi bahasa Inggeris kepada kitab Rig-Veda. Tahukah anda bahawa kesan daripada kajian ini wujudnya rumpun-rumpun bahasa daripada semua bahasa di dunia.

berimbuhan dan bahasa berfleksi. Bincangkan sumbangan Plato dan Aristotle kepada perkembangan ilmu linguistik sehingga kini. Pengkajian ilmu bahasa pada zaman ini lebih cenderung kepada linguistic deskriptif atau linguistik huraian. Tugasan: Buat catatan nota dalam bentuk grafik tentang sejarah perkembangan linguistik sejak sebelum masihi hingga ke zaman moden.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) berisolasi. . iaitu bahasa adalah baka dan satu fenomena sosial. Hukum baharu mula wujud yang dikenali sebagai hukum R-G-L dan R-D-L. Kajian pada era ini lebih sistematik dan menekankan kepada sinkronis dan diakronis. Para pengkaji turut menelurkan satu teori baharu. Gunakan bahasa sendiri menunjukan anda faham apa yang dibincangkan. marilah sama-sama kita lihat sejarah perkembangan linguistik zaman moden sekitar abad ke-20. Sebagai mengakhiri perbincangan tajuk 1 ini.

Tajuk ini meliputi tiga subtajuk. Hasil Pembelajaran (i) Menghuraikan aliran pemikiran tokoh-tokoh lingustik mengiku zaman (ii) Menghargai sumbangan tokoh-tokoh dalam perkembangan ilmu bahasa sejak zaman awal hingga zaman moden (iii) Membuat banding beza bentuk pemikiran antara tokoh-tokoh linguistik Kerangka Tajuk Hasil pemikiran de Saussure telah melayakkan beliau diberikan jolokan sebagai “Bapa Linguistik Moden” Hasil pemikiran Bloomfield telah menghasilkan teori behaviourisme Hasil pemikiran Edward Sapir dapat diterokai melalui bukunya bertajuk Language (1881) 1. • Menurut beliau. iaitu pemikiran Edward Sapir.1 Pemikiran Edward Sapir Dalam Bidang Linguistik • Edward Sapir (1884 – 1939) seorang sarjana linguistik struktural dan antropologi dari Amerika pada awal abad ke-20. Kesimpulan kajian beliau mendapati bahawa struktur bahasa merupakan unsur yang menentukan sturktur pemikiran manusia. • Beliau berpendapat psikologi mendasari pengkajian bahasa dalam sains. Beliau mengkaji hubungan bahasa dengan pemikiran manusia dari aspek psikologi. Mereka merupakan tokoh linguistik yang banyak memberi sumbangan kepada perkembangan ilmu bahasa melalui hasil kajian secara empirikal. iaitu bersifat arbitrari untuk menyampaikan perasaan dan fikiran.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) TAJUK 2 : PEMIKIRAN DALAM LINGUISTIK Sinopsis Tajuk dua ialah pemikiran dalam linguistik. Leonard Bloomfield dan pemikiran Ferdinand de Saussure. Buku beliau . bahasa ialah sistem manusiawi yang instingtif.

bahasa akan sentiasa berubah.2 Pemikiran Leonard Bloomfield Dalam Bidang Linguistik • Bloomfield (1887 – 1949) merupakan ahli linguistik yang mempelopori teori behaviourisme yang berkait rapat dengan fahaman ahli psikologi dalam menghuraikan bahasa. Beliau beranggapan bahawa bahasa sebagai pangkalan data ucapan yang boleh mengeluarkan segala unit bahasa. ayat-ayat itu tersusun di dalam otak dan dikeluarkan apabila adanya rangsangan.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) bertajuk Language berbeza dengan Bloomfield kerana menggunakan pendekatan antropologi yang melihat bahasa dari segi fungsinya dalam masyarakat. • Rumusan beliau. Ketokohan beliau sebagai ‘Bapa Ilmu Linguistik Moden’ telah terbukti melalui penemuan-penemuan konsep dan pendekatan baharu dalam bidang bahasa secara moden. Dengan kata lain. • Rumusan hasil pemikiran beliau tiada bahasa yang sempurna. Buku beliau yang popular ialah Language (1933). 1. • Beliau juga beranggapan bahawa bahasa ialah satu tingkah laku manusia. Beliau memperlihatkan konsep saintifik dalam kajiannya.3 Pemikiran Ferdinand de Saussure Dalam Bidang Linguistik • Ferdinand de Saussure (1857 – 1913) ialah orang pertama mengasaskan ilmu linguistik moden. maka bahasapun dapat dilahirkan sebagai gerak balas atau respons terhadap rangsangan itu. . iaitu suatu kenyataan yang menunjukkan bahawa semua bahan kajian hendaklah dapat diperhatikan dan dianalisis secara empirikal. sekiranya tingkah laku manusia lain berpunca daripada adanya rangsangan atau stimulus. 1.

Tugasan : Buat banding beza dalam bentuk grafik antara pemikiran de Saussure dengan Bloomfield. . • De Saussure merupakan orang pertama yang mengemukakan konsep ‘langue’ dan ‘parole’. iaitu secara sinkronis dan diakronis. beliau merupakan orang pertama yang mengemukakan dan menekankan peri pentingnya kajian bahasa dilakukan dari sudut yang berbeza-beza. Linguistik diakronis mengkaji bahasa dari segi sejarah yang dilalui oleh bahasa serta perubahan-perubanan yang dialami oleh sesuatu bahasa tersebut.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • Dalam sejarah ilmu linguistik moden. Karya agung beliau ini adalah hasil daripada usaha pelajar-pelajarnya yang telah mengumpul dan menyusun semula bahan-bahan kuliah sehingga terhasilnya buku tersebut yang kemudian diterjemahkan ke dalam bahasa Inggeris pada tahun 1959. Huraikan dengan ringkas menggunakan ayat sendiri sumbangan dan kesan teori behaviourisme terhadap pengajaran dan pembelajaran bahasa. Langue bermaksud loghat atau dialek dan parole bermaksud ciri-ciri bahasa yang dituturkan atau diucapkan oleh individu dalam masyarakat. • Ketokohan beliau adalah hasil penelitiannya sehingga menerbitkan buku bertajuk Couse de Linguistique Generale pada tahun 1915. Linguistik sinkronis mengkaji bahasa pada suatu masa tertentu.

Linguistik Sejarah dan Linguistik Perbandingan serta Linguistik Kontekstual.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- TAJUK 3: BIDANG LINGUISTIK Sinopsis Tajuk tiga ialah bidang linguistik. linguistik perbandingan dan linguistik kontekstual (iii) Membincangkan bidang linguistik gunaan dan hubungannya dengan pengajaran bahasa. Tajuk ini meliputi tiga subtajuk.1 Linguistik Umum dan Linguistik Gunaan . Hasil Pembelajaran (i) Menghuraikan tentang bidang ilmu linguistik (ii) Menghuraikan linguistik am atau umum. iaitu Linguistik Am dan Linguistik Gunaan. Kerangka Tajuk Pengenalan kepada bidang-bidang ilmu linguistik Linguistik gunaan dalam pengajaran bahasa Perbandingan antara bahasa dan ciri persamaan dan perbezaan antara bahasa Kepentingan linguistik sejarah dalam perkembangan ilmu linguistik 3. linguistik sejarah.

Linguistik gunaan ialah bidang yang mengumpulkan beberapa disiplin ilmu bahasa yang berhubungan dengan pengajaran bahasa. cara dan kaedah tertentu yang digunakan dalam penghuraian bahasa. kaedah dan hasil kajian linguistik dalam mengajarkan bahasa dan menulis buku-buku teks.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • • • • Linguistik umum disebut juga sebagai linguistik am. Linguistik gunaan ini ialah satu cabang linguistik yang memanfaatkan teori. iaitu terjemahan dan perkamusan. tetapi dalam modul ini kita hanya menyebut mengenai penggunaan linguistik dalam mengajarkan bahasa sahaja. Ada aktiviti lain yang lazimnya juga dikaitkan dengan linguistik gunaan. iaitu secara deskriptif. ejaan. Linguistik gunaan timbul apabila bidang linguistik bergabung dengan ilmu pendidikan dan psikologi. deskripsi. Antara kaedah mengajarkan bahasa yang dicipta itu ialah kaedah terus yang mengajarkan bahasa dengan tidak menggunakan bahasa asli pelajarnya. Deskripsi bahasa seperti sistem sebutan. Pengenalan linguistik gunaan sebagai suatu disiplin ilmu bahasa merupakan suatu usaha untuk menggunakan bahasa secara saintifik dan moden yang disebut juga sebagai sains gunaan. Menentukan sifat umum yang ada pada semua bahasa secara universal. iaitu bidang yang mengkaji aspek-aspek teori Ilmu linguistik secara umum. Linguistik gunaan juga dikenali sebagai linguistik terapan. ayat dan makna mula digunakan bagi mengajarkan bahasa kepada penutur bahasa asli dan juga bahasa asing. • • • • • • • • . Perkara yang dikendalikan dalam bidang ini ialah pembentukan konsep yang meliputi pendefinisian aspek dan kajian secara umum. Linguistik ini menghasilkan kaedah-kaedah mengajarkan bahasa dan bahan-bahan mengajarkan bahasa. bentuk kata.

dan perubahan-perubahan sistematik. dan tidak rapat hubungannya. setiap perbezaan antara dua bahasa yang berkait harus dapat diterangkan dengan amat munasabah.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • Dalam meletakkan linguistik gunaan ke dalam pengajaran bahasa. sintaksis. dan leksikon.2 Linguistik Sejarah dan Linguistik Perbandingan • Linguistik perbandingan (asalnya filologi perbandingan) ialah satu cabang linguistik sejarah yang membandingkan bahasa-bahasa supaya dapat menentukan perhubungan sejarah antara bahasa-bahasa itu. Teknik asas linguistik perbandingan ialah “kaedah perbandingan” yang bertujuan untuk membandingkan sistem-sistem fonologi. dijangka amat tetap. Jika bahasa-bahasa berasal daripada leluhur yang amat jauh. • “Perhubungan" membayangkan asal yang sama atau bahasa proto. dan linguistik perbandingan bertujuan untuk membina semula bahasa-bahasa proto dan menentukan perubahan-perubahan yang telah berlaku pada bahasa-bahasa yang didokumenkan itu. berdasarkan peratusan perbendaharaan kata teras sebanyak 100 butir (kemudian 200) yang seketurunan dalam bahasabahasa yang dibandingkan. Kaedah glotokronologi mencadangkan penggunaan formula matematik untuk menentukan tarikh ketika kedua-dua bahasa itu berpisah. kaedah perbandingan tidak begitu berguna. Kaedah terawal untuk jenis ini ialah glotokronologi yang mencadangkan satu formula matematik untuk menentukan tarikh ketika kedua-dua bahasa itu berpisah. Pada dasarnya. Terdapat juga cabang-cabang pembandingan bahasa yang perbandingan: linguistik lain yang melibatkan bukannya sebahagian linguistik • • • • • • • Tipologi bahasa membandingkan bahasa supaya dapat mengelaskannya mengikut ciri-ciri. . seseorang itu sudah mampu menghuraikan bentuk-bentuk dan peraturan sesuatu bahasa dan mengajarkan bahasa dengan baik. sistem-sistem morfologi. umpamanya dalam sistem-sistem fonologi atau morfologi. 3.

Kajian tertumpu kepada lebih dari satu zaman.3 Linguistik Kontekstual . Tujuannya adalah untuk mengetahui proses dan perkembangan bahasa dari masa lampau hingga kini. Kemudian. Hal ini disebabkan huraian yang lengkap diperlukan tentang aspek-aspek yang dibandingkan itu • • • • • • • • • 3. khususnya sebagaimana yang terbukti dalam kata-kata pinjaman. iaitu membuat perbandingan bagi menentukan perubahan dan perkembangan yang berlaku di dalam bahasa tersebut. Linguistik perbandingan lebih dikenali sebagai bidang kajian yang membandingkan antara bahasa yang sekeluarga. Linguistik sejarah atau historis ialah cabang ilmu linguistik yang berusaha untuk memperlihatkan perkembangan bahasa dari segi sejarah yang dilaluinya melalui masa. Kajian perlu dilakukan secara sinkronik iaitu kajian secara terperinci dalam beberapa zaman atau masa dan tempat tertentu. yakni bahasa seketurunan daripada bahasa induk. Perbandingan dilakukan antara beberapa aspek tertentu sahaja atau seluruh aspek bahasa yang dibanadingkan itu. Bidang ini juga mengkaji perubahan-perubahan bahasa serta asasl usul atau etimologi sesuatu bahasa. kajian perlu dilakukan secara diakronik. Bidang ini juga mengkaji perubahan-perubahan dan asal usul(etimologi) sesuatu bahasa. Cabang kajian linguistik yang berusaha untuk memperlihatkan perkembangan sesuatu bahasa dari segi sejarah yang dilalui melalui masa iaitu dari zaman kemunculannya hinggalah ke suatu tahap yang tertentu. Linguistik ini memperlihatkan hubungan yang erat dengan linguistik huraian.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • Linguistik hubungan memeriksa kesudahan-kesudahan linguistik tentang hubungan antara penutur-penutur bahasa yang berbeza. Tujuannya adalah untuk melihat ciri-ciri perbezaan dan persamaan antara bahasa yang sekeluarga.

linguistik antropologi. Bidang-bidang linguistik merentasi disiplin termasuk pemerolehan bahasa. serta sains kognitif. • • • Tajuk 4: LINGUISTIK KONTEKSTUAL Sinopsis: Tajuk empat ialah tajuk yang melihat bagaimana linguistik berinteraksi dengan disiplin-disiplin akademik yang lain. Bincangkan bidang linguistik gunaan dalam pengajaran bahasa. Buat perbandingan antara linguistik sejarah dengan linguistik perbandingan.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • Linguistik kontekstual ialah bidang yang linguistik berinteraksi dengan disiplin-disiplin akademik yang lain. linguistik pengiraan. linguistik evolusi. 2. Tugasan: 1. Sedangkan linguistik teori teras mengkaji bahasa semata-mata untuk tujuan sendiri. Sedangkan linguistik teori teras mengkaji bahasa semata-mata untuk tujuan sendiri. dan antropologi linguistik merupakan sains sosial yagn mengkaji interaksi – interaksi linguistik dengan masyarakat pada keseluruhannya. bidang-bidang linguistik antara disiplin mengkaji bagaimana bahasa berinteraksi dengan dunia. bidang-bidang linguistik antara disiplin mengkaji bagaimana bahasa berinteraksi dengan dunia. Psikolinguistik dan neurolinguistik menggabungkan sains perubatan dengan linguistik. . Sosiolinguistik. Analisis wacana kritis ialah bidang yang retorik dan falsafah berinteraksi dengan linguistik.

ada hubungan atau kaitan langsung. Kontekstual ialah-Berkaitan dengan atau menurut konteks: penyelidikan sastera dari segi dapat merencanakan perkembangan sastera. • Linguistik adalah satu bidang yang mengkaji bahasa secara saintifik Menurut Kamus Dewan (edisi keempat).(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) Hasil Pembelajaran: 1. Menurut Kamus Dwibahasa (1981). Dewan Bahasa dan Pustaka. Lyons. bidang-bidang linguistik antara disiplin mengkaji bagaimana bahasa berinteraksi dengan dunia. kebudayaan dan masyarakat. • Menjelaskan bahawa linguistik ialah pengajian ilmu bahasa. 2. Definisi kontekstual: Menurut Kamus Dewan (edisi keempat). mengikut konteks. Menjelaskan perhubungan antara bahasa dan masyarakat. 2. 2. Linguistik Kontekstual Menurut J. struktur dan penggunaan bahasa dalam fungsi-fungsi sosial. Kuala Lumpur 2005). • • Kontekstual membawa pengertian: 1. 1968 . • Linguistik adalah suatu ilmu pengkajian bahasa yang dilakukan secara saintifik. Berkaitan dengan bahasa. Mengenalpasti aspek-aspek bahasa. Dewan Bahasa dan Pustaka. Kajian saintifik tentang bahasa. Sedangkan linguistik teori teras mengkaji bahasa semata-mata untuk tujuan sendiri. makna dan kepentingan (meaningful).Yang membawa maksud. • Linguistik ialah1. Kuala Lumpur 2005). Menurut John Lyons (1968).  Linguistik kontekstual ialah bidang yang melihat bagaimana linguistik berinteraksi dengan disiplin-disiplin akademik yang lain. .Yang berkenaan. relevan.

(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) Sosiolinguistik • • Sosiolinguistik adalah bidang yang mengkaji perhubungan di antara bahasa dan gejalanya dalam masyarakat. Cenderung berfokus kepada variasi bahasa yang muncul dalam masyarakat yang kebiasaanya dipengaruhi oleh stratifikasi sosial dalam masyarakat. Merupakan satu kajian yang sangat luas dan pelbagai meliputi bermacammacam perkara seperti fungsi bahasa. penerimaan istilah akuntasi di kalangan ahli ekonomi. kata sapaan yang ditinjau dari perpaduan sosial dan jarak sosial di antara penutur. struktur dan penggunaan bahasa yang ada dengan fungsi-fungsi sosial. kriteria dan persepsi kesantunan berbahasa. Secara mudah. Fungsi linguistik memperkatakan tentang perkara-perkara seperti perbandingan di antara bahasa rasmi dengan bahasa vernakular yang • • . sosiolinguistik adalah bidang yang memperlihatkan pertalian antara bahasa dengan masyarakat. peranan bahasa. pengungkapan jati diri secara sosial melalui grafiti. ia mengkaji mengenai aspek-aspek linguistik yang melihat aspek bahasa. pelacakan bahasa rahsia bajak laut. mantra dan pelbagai istilah lain lagi. • Sosioling • Pada prinsipnya. kebudayaan dan penggunaannya dalam sesebuah masyarakat yang tertentu.

sosiolinguistik mengkaji berbagai bahan sosio-budaya yang berhubung dengan aspek-aspek linguistik seperti perhubungan sosial harian yang berkaitan pula dengan kebudayaan. menetap dan bergaul dengan etnik berkenaan sehingga kadang-kadang membawa kepada perkahwinan dan jangka masa yang lama. Linguistik Antropologikal Mengkaji hubungan di antara bahasa dan budaya. dialek dan bentuk-bentuk gaya yang dibezakan oleh perihal taraf pemakai-pemakainya.  Salah satu cara atau kaedah yang dapat digunakan untuk melihat pemakaian bahasa dalam konteks sosial budaya secara terperinci adalah participant observation.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) tidak rasmi. iaitu satu perihal yang melibatkan apa yang dinamakan “perancangan bahasa” dalam menegakkan identiti sesebuah negara.  Participant observation merujuk kepada seseorang yang dihantar kepada sesuatu etnik. Huraikan cabang-cabang linguistik kontekstual. masyarakat. bahasa. Melihat aspek-aspek kehidupan penutur yang tertentu dan seterusnya melihat bagaimana suasana kehidupan dan sistem nilai yang dipegang oleh para penutur mempengaruhi cara mereka berbahasa. Latihan: 1. pertalian bahasa dengan kumpulan-kumpulan etnik. • Kesimpulannya. Antropologi Linguistik  Satu cabang yang mengkaji hubungan antara bahasa dan budaya terutama untuk mengamati bagaimana bahasa itu digunakan sehari-hari sebagai alat dalam tindakan bermasyarakat. kumpulan sosial. Pengertian Antropologi Menurut etnologinya kata antropologi berasal dari kata yunani “Antropo” yang bererti manusia dan “logy” atau “logos” bererti ilmu yang mempelajari. .  Adakala disebut etnolinguistik iaitu bidang yang dikatakan memberi penumpuan kepada perhubungan di antara bahasa dengan penyelidikan primitif.

(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) TAJUK 5 : STILISTIK Sinopsis .

 Cabang linguistik gunaan atau terapan. Mengenal pasti prinsip-prinsip stilistik.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) Tajuk 5 ini melihat variasi bahasa yang bersistem yang wujud dalam sesuatu bahasa yang dituturkan oleh seorang penutur. . Hasil Pembelajaran 1.  Karya sastera ditandai kelainan dalam penggunaan gaya bahasanya untuk menimbulkan kesan artistik.  Rene Wellek dan Austin Warren (1966:182)-stilistik meneliti penggunaan bahasa yang menyimpang daripada norma dan berusaha menemukan fungsi estetik. Perlakuan bahasa bergantung kepada keadaan dan partisipasi sesuatu pertuturan. Perbezaan dari segi gaya dan laras bermula daripada bentuk yang paling formal kepada bentuk yang agak formal. Pengenalan am Stilistik Bahasa. Stilistik dari sudut Sastera  Kajian terhadap keseluruhan karya yang berpusat kepada penggunaan bahasa. 2. Melihat bagaiamana keberkesanan stilistik mempengaruhi bahasa.  Kesan penerapan daripada disiplin linguistik tercerminnya ilmu gaya yang membezakan gaya sastera dan gaya bukan sastera. Stilistik  Menurut Abdullah Hassan (1990) Stilistik atau sylistics adalah ilmu tentang stail atau gaya yang dihubungkan dengan pemakaian atau penggunaan bahasa  Fokus dan penekanan terhadap aspek kebahasaan  Ilmu tersebut muncul dalam bidang linguistik dan diperluas dalam bidang kesusasteraan yang menggunakan bahasa sebagai wahana pengucapan.

pembentukan perkataan dan ayat dapat dilakukan.M.  Perbezaan dari segi gaya dan laras bermula daripada bentuk yang paling formal kepada bentuk yang agak formal.  Namun. pendekatan stilistik membincangkan aspek tema seperti yang sering dibicarakan dengan menggunakan pendekatan struktural. khasnya bergantung kepada keadaan dan partisipasi sesuatu pertuturan.  Pentafsiran makna ayat melibatkan makna yang mudah difahami. melalui pendekatan stilistik huraian terhadap pemilihan diksi. Perbezaan ini disebabkan oleh beberapa faktor antaranya pengalaman. mudah dimengerti. sikap dan keperibadian penulis  Keempat.  Penulis mempunyai cara tersendiri. (1976:7). pendidikan.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU)  Bermaksud bentuk variasi bersistem yang wujud dalam sesuatu bahasa yang dituturkan oleh seorang penutur. Prinsip Stilistik  Pertama menganggap dan mengiktiraf bahasa sebagai punca kegiatan berkreatif dengan merujuk kepada kemampuan berbahasa sebagai satu anugerah dan bakat seseorang penulis.  Analisis karya sastera merupakan suatu huraian tentang bakat dan kebolehan mengarang bagi seseorang pengarang.  Analisis itu tidak sahaja dalam lingkungan pengaplikasian bahasa tetapi menjangkaui kepersisan bakat berbahasa penulisnya. kedudukan stilistik sebagai penelitian sesuatu gaya istimewa dalam eksposisi dan pembentukan satu penyusunan diksi serta struktur kalimat yang mencerminkan keperibadian atau idiosinkrasi penulisnya.  Dalam sesebuah karya sastera yang pelbagai genre itu terdapat pelbagai jenis dan kategori perkataan dan ayat yang digunakan.  Ketiga.  Kedua. penggunaan pendekatan stilistik berhasil memperlihatkan gaya keperibadian seseorang penulis. . banyak maksud dan mempunyai makna simbolik.  Murry J. penelitian menggunakan pendekatan ini merujuk kepada aspek bahasa yang melibatkan ayat-ayat yang membina keseluruhan karya.

seseorang penulis didorong oleh pelbagai keadaan dan rangsangan yang berlaku di sekelilingnya. pendekatan stilistik membantu mereka memahami makna perkataan yang sukar serta ayat yang kompleks yang digunakan oleh pengarang. Latihan: 1.  Ketujuh. pendekatan stilistik selain digunakan untuk menganalisis proses penghasilan sesebuah karya.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU)  Pengetahuan dan ilmu yang bersangkutan dengan aspek kemasyarakatan iaitu bidang sosiolinguistik dan dialektologi perlu dikuasai oleh pengkaji atau peneliti.  Kelima. juga digunakan untuk menghuraikan penerimaan dan penghargaan pembaca atau khalayak terhadap sesebuah karya. Huraikan prinsip-prinsip stilistik dan bagaimanakah stilistik itu mempengaruhi kehidupan masyarakat.  Penelitian yang dilakukan dengan menggunakan pendekatan stilistik ini akan menemukan gagasan bahawa terdapat unsur-unsur bahasa yang mendorong seseorang itu berkreatif.  Pengaplikasian kata dan diksi dari bahasa daerah atau tempatan dapat memperkaya perbendaharaan kata di samping merupakan satu gaya atau stail bagi seseorang penulis. pendekatan stilistik juga menekankan penelitian tentang penghasilan sesebuah karya. mesej atau idealisme pengarang.  Aspek bahasa dapat menjelaskan kesan penggunaan sesuatu bahasa sama ada dapat difahami. menimbulkan keseronokan atau memberi kecelaruan dan kekaburan tanggapan kesan daripada penggunaan penanda dan petanda bahasa yang digunakan untuk mengungkapkan pemikiran.  Keenam.  Semasa berkarya. .

buku itu 2. Tidak semua pencatuman unit-unit itu boleh dilakukan. Bahasa sebagai satu sistem • Bahasa mempunyai susunan yang tertentu. the beautiful book (buku yang cantik itu) . Setiap bahasa mempunyai bahasa masing-masing. 2. 1. Menguasai dan memahami perbezaan sifat-sifat bahasa itu. Sistem itu telah ditetapkan oleh susunan bahasa. Boleh menjelaskan sifat-sifat bahasa itu secara tepat. susunan perkataan . Sistem yang dimaksudkan ialah aturan. sebagai contoh : BAHASA MELAYU 1. Hasil Pembelajaran. • • • • • • Terdapat beberapa unit tertentu yang dicantumkan menjadi satu susunan yang sempurna dari segi strukturnya (klausa. that car (kereta itu) 2. sama ada dalam bentuk bunyi-bunyi perkataan. Bahasa apa pun di dunia ini mempunyai sifat-sifat yang tersendiri.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) TAJUK 6: SIFAT BAHASA Sinopsis Tajuk 6 ini membincangkan sifat-sifat bahasa menurut Teori Noam Chomsky Menurut Teori Noam Chomsky. ayat. 1. pensel ini BAHASA INGGERIS 1. three red books (tiga buah bukuyang merah) 3. nahu atau bentuk sintaksis. melainkan mengikut cara-cara tertentu. sebuah buku merah 3. kata).

Sebagai contoh: dalam Bahasa Melayu itu dipanggil “pintu” dalam Bahasa Inggeris dipanggil “door” “puerta” dalam Bahasa Sepanyol. Oleh kerana sifat-sifat arbitrari inilah maka kita dapati tiap-tiap bahasa mempunyai perkataan yang berlainan bagi benda-benda sama.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) 2. termasuklah benda-benda yang berada di sekitarnya. • Proses komunikasi ialah adanya maklumat yang hendak di sampaikan oleh penutur kepada pendengar. struktur dan tatabahasanya tidak berubah. – butir pertuturan : tajuk percakapan antara penutur dengan pendengar sama ada terdiri daripada hal-hal peribadi atau rasmi. • Pertembungan kebudayaan. Walaupun begitu. • Faktor yang mengubah bahasanya. . • • • • • • 4. Tidak semestinya ada hubungan antara bunyi yang dilafazkan dengan benda-benda yang dimaksudkan. – tempat : situasi sekeliling dimana pertuturan itu mengambil tempat. pertembungan manusia dengan manusia lain menyebabkan pertambahan dan pengurangan perbendaharaan kata sesuatu bahasa itu. – pendengar : orang yang dilawan bercakap. Bahasa sebagai alat berkomunikasi. Bahasa itu bersifat arbitrari • Arbitrari ialah pertalian sesuatu bentuk atau lambang dalam bahasa dengan makna yang diberikan secara kebetulan dan ditentukan oleh budaya sesuatu masyarakat. 3. Bahasa bersifat dinamis • Bahasa adalah berubah dan berkembang selagi penuturnya bergaul dan berinteraksi dengan manusia lain.

6. iaitu dengan pergerakan alatalat artikulasi satu demi satu. Ini dikatakan linear di mana apa yang ingin dituturkan disebut satu demi satu untuk melambangkan sesuatu bunyi. Bahasa mempunyai makna • Makna bererti yang dimaksudkan dan yang dipercakapkan. ’a’. • Sesuatu perkataan yang diujarkan mempunyai maksud. Dengan memilih contoh-contoh yang sesuai.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) 5. Latihan: 1. huraikan sifat-sifat bahasa dengan jelas. dan ‘m’. Bahasa itu linear • Bunyi-bunyi itu dihasilkan satu demi satu. ’l’. . • • Sebagai contoh untuk menyebut kalam . ’ a’. bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah ‘k’.

2.  Demikian juga halnya dengan Bahasa Melayu. kosa kata dan tatabahasa.  Variasi bahasa bermaksud perbezaan bentuk-bentuk bahasa yang digunakan bagi maksud yang sama berdasarkan situasi tertentu  Variasi bahasa merupakan suatu pengkajian terhadap fitur bahasa yang berbeza secara semantik apabila kita membandingkan kumpulan penutur berbeza atau suatu kumpulan penutur yang sama dalam keadaan yang berbeza. Makin besar jumlah penuturnya. Dalam konteks Malaysia.  Halliday (1968) menjeniskan bahasa kepada dua aspek iaitu :  Pengguna – orang yang menggunakan sesuatu bahasa dan  Penggunaan – kesesuaian jenis bahasa yang digunakan dengan keadaan atau situasi bahasa itu digunakan. Melihat pengaruh variasi bahasa itu mempengaruhi kehidupan masyarakat.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) TAJUK 7 : VARIASI BAHASA Sinopsis Tajuk 7 ini membincang dan menjelaskan bentuk-bentuk bahasa yang digunakan bagi maksud yang sama berdasarkan situasi tertentu. Variasi Bahasa.  Aspek ini lebih menekankan kepelbagaian daerah untuk bahasa yang sama dan bukannya perbandingan fitur antara dua bahasa. di Semenanjung Tanah Melayu sahaja sudah terdapat berbagai-bagai . Menghurai dan menjelaskan variasi-variasi bahasa.  Bahasa ialah kepunyaan masyarakat yang menuturkannya. makin luas daerah penyebaran bahasa itu. Makin besar jumlah penuturnya. makin luas daerah penyebaran bahasa itu dan makin banyak perbezaannya.Bahasa ialah kepunyaan masyarakat yang menuturkannya.  Variasi bahasa ditentukan oleh faktor teknikal bahasa iaitu sebutan. Hasil Pembelajaran 1. dan makin banyak pula perbezaan yang wujud dari segi penggunaannya.

 Bahasa ialah kepunyaan masyarakat yang menuturkannya. Terengganu. seperti latar belakang pendidikan. yang dari segi sejarahnya berasaskan dialek bahasa Melayu Johor Riau.  Demikian juga halnya dengan bahasa Melayu. dan kedudukan sosioekonomi penutur yang berbeza-beza penggunaannya.  Daripada beberapa variasi satu bahasa. Negeri Sembilan.  Tiap-tiap pihak harus gugurkan ciri-ciri kedaerahan masing-masing dan guna sedikit sebanyak variasi bahasa yang bersifat bahasa melayu umum. Negeri Sembilan. di Semenanjung Tanah Melayu sahaja sudah terdapat berbagai-bagai dialek. dan makin banyak pula perbezaan yang wujud dari segi penggunaannya.  Dalam bidang ilmu bahasa. seperti dialek Kelantan. Dalam rangka Malaysia. makin luas daerah penyebaran bahasa itu. Pahang. Melaka. Melaka. masih terdiri daripada satu keseluruhan. mereka mempunyai gambaran tentang satu kesatuan bahasa. Tujuannya supaya mudah difahami. satu variasi tertentu dipilih sebagai mewakili bahasa tersebut dan variasi inilah yang menjadi ukuran apabila kita merujuk sifat umum bahasa tersebut.  Demikian juga terdapat variasi-variasi bahasa Melayu yang wujud oleh sebab faktor-faktor sosial. Perak dan Johor.  Bahasa Melayu baku ialah variasi yang digunakan apabila orang-orang daripada berbagai-bagai dialek di negara ini berkumpul dan berbincang. yang sekarang dikenal sebagai bahasa Melayu baku. jenis pekerjaan. variasi yang dipilih untuk mewakili satu bahasa secara menyeluruh itu disebut bahasa standard atau bahasa baku.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) dialek. yang walaupun mempunyai berbagai-bagai kelainan. ialah variasi yang digunakan dalam sistem pendidikan (bahasa sekolah). seperti dialek Kelantan.  Variasi ini. Terengganu. Pahang. dalam . Namun apabila mereka merujuk sesuatu bahasa tertentu. misalnya bahasa Melayu atau bahasa Inggeris. Perak dan Johor.  Hakikat bahasa dan variasi-variasinya sudah lama diakui oleh ahli-ahli bahasa. Makin besar jumlah penuturnya.

cabang Nusantara. Dikaitkan dengan rumpun bahasa Austronesia. untuk berkomunikasi. Kalimantan dan sebagainya.  Terdapat 3 jenis variasi iaitu variasi daerah. bahasa tubuh. . dan tubuh. biasanya dengan mengkombinasikan bentuk tangan.  Kaum tunarungu adalah kelompok utama yang menggunakan bahasa ini. orientasi dan gerak tangan. sosial dan stilistik. Cabang Nusantara mempunyai 200 hingga 300 bahasa dalam 16 golongan seperti Filipina. serta ekspresi wajah untuk mengungkapkan fikiranmereka.  Dialek mempunyai bentuk tertentu. dituturkan dalam kawasan tertentu dan berbeza daripada bentuk yang standard/ baku dari segi sebutan. bukannya suara. Variasi Bahasa (Dialek)  Perkataan 'dialek' berasal daripada bahasa Yunani iaitu 'dialektos' iaitu perkataan yang pada mulanya digunakan dalam hubungannya dengan bahasa Yunani pada waktu itu. dan penggunaan kata-kata tertentu. tetapi perbezaannya tidaklah begitu besar untuk dianggap sebagai satu bahasa yang lain.  Bahasa isyarat unik dalam jenisnya di setiap negara. Variasi bahasa ini dikenali sebagai dialek. tatabahasa.  Dialek kawasan ialah variasi bahasa yang berkaitan dengan pengguna dalam sesuatu kawasan.  Dialek ialah variasi daripada satu bahasa tertentu yang dituturkan oleh sekumpulan penutur dalam satu-satu masyarakat bahasa. Sumatera. lengan.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) semua situasi rasmi seperti dalam ucapan-ucapan. Bahasa Isyarat  Bahasa isyarat adalah bahasa yang mengutamakan komunikasi manual. mesyuarat dan persidangan dan dalam media massa.  Dialek merupakan variasi bahasa apabila variasi bahasa itu masih difahami oleh pengguna dalam sesuatau masyarakat bahasa walaupun ada pembahagian geografi . dan gerak bibir. jawa.

 Ini adalah salah satu cara untuk mereka berkomunikasi antara satu sama lain.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU)  Bahasa isyarat berbeza di negara-negara yang berbahasa sama.  Golongan pekak dan bisu di negara ini menggunakan kaedah Bahasa Isyarat Malaysia (BIM). . Amerika Serikat dan Inggeris meskipun memiliki bahasa tulis yang sama tetapi memiliki bahasa isyarat yang berbeza (American Sign Language dan British Sign Language). analisis penggunaan variasi bahasa yang digunakan dalam cerpen tersebut. yang memerlukan khidmat jurubahasa apabila berurusan dengan mereka yang tidak memahami bahasa berkenaan. Ada negara-negara yang memiliki bahasa tulis yang berbeza (contoh: Inggeris dengan Sepanyol). Hal yang sebaliknya juga berlaku. Latihan: Dengan memilih cerpen yang sesuai. Contohnya. tetapi menggunakan bahasa isyarat yang sama.  Biasanya bahasa isyarat ini hanya digunakan oleh mereka yang mempunyai kecacatan seperti bisu dan pekak.  Persekutuan Orang Pekak Malaysia (MFD) menubuhkan Pusat Latihan Malaysian Sign Language (MySL) yang digerakkan melalui sumbangan Yayasan Tan Sri Othman Yeop mensasarkan melatih 100 jurubahasa dalam tempoh lima tahun.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->