P. 1
tarbiyah

tarbiyah

|Views: 700|Likes:

More info:

Published by: Nor Izzati Muhamed Asri on Mar 22, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as ODT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/16/2013

pdf

text

original

TARBIYAH ISLAMIYAH : KONSEP DAN KEPENTINGANNYA

Kenapa Tarbiyah ?

‫يا أيهالذين أمنوا تقوا ال وابتغوا اليه الوسيلة وجاهدوا في سبيله لعلكم تفلحون‬
“Wahai orang-orang yang beriman, bertaqwalah kepada Allah dan carilah jalan yang mendekatkan diri kepada-Nya, dan berjihadlah pada jalan-Nya supaya kamu mendapat keuntungan.” – Al Maidah : 35 Ayat di atas memberikan beberapa noktah penting iaitu : 1. Kewajipan bertaqwa kepada Allah ke atas setiap orang-orang yang beriman 2. Kewajipan menetapkan wasilah atau manhaj (method) yang meletakkan matlamat menjadi mukmin yang bertaqwa 3. Kewajipan berjihad (memastikan manhaj tersebut mampu melahirkan mukmin yang bertaqwa dan sedia berjihad) Kenapa Tarbiyah Islamiyah ? Apa yang membezakan antara tarbiyah Islamiyah dan tarbiyah Jahiliyyah adalah : 1. Kerana tarbiyah Islamiyah tarbiyah Rabbaniah (acuan Al-Qur’an dan As-Sunnah) 2. Kerana tarbiyah Islamiyah tarbiyah Syumuliyyah (pakej yang lengkap dan menyeluruh) 3. Kerana tarbiyah Islamiyah tarbiyah Wasathiyyah (pertengahan dan seimbang dalam semua perkara) Pengertian Tarbiyah: “Suatu nidzhom terbaik yang mampu bertindak balas bersama fitrah insan, dikemukakan secara langsung (perkataan) dan tidak langsung (qudwah), bertujuan mengubah manusia ke arah yang lebih baik, melalui dan menepati manhaj dan wasilah-wasilah tertentu.”1 Maksud tarbiah secara umum ialah apa jua usaha yang dilakukan oleh murabbi untuk mendidik seseorang muridnya supaya berdisiplin, supaya mencapai matlamat yang ditentukan. Justeru, Tarbiah Islamiah ialah satu proses penyediaan manusia dalam segenap aspek sama ada kehidupan, pemikiran ataupun fizikal, kehidupan dunianya yang berkaitan hubungannya dengan orang lain, dan kehidupan di alam yang lain yang membawa result amalannya sama ada diredhai Allah ataupun dimurkaiNya.2 Tarbiah ini bermatlamatkan membawa manusia ke arah yang lebih baik3 Konsep Tarbiyah Islamiyah: Ikhwan al-Muslimin membezakan antara ta'lim dan tarbiah. Mereka memaksudkan ta'lim ini hanyalah dengan hanya menghafaz prinsip-prinsip dan konsep-konsep tertentu atau satu proses transaksi maklumat antara seorang guru kepada muridnya yang belum tentu memungkinkan memberi kesan kepada sikap pelajar tersebut. Manakala tarbiah adalah suatu konsep yang lebih luas daripada ta'lim yang mana tarbiah ini punyai keterikatan dengan amalan dengan bermatlamatkan membawa perubahan seseorang itu ke arah yang lebih baik. Mereka berpendapat bahawa ta'lim adalah antara uslub terpenting dalam tarbiah, tetapi jika hanya setakat ta'lim sahaja tidak akan sampai ke matlamat tarbiah untuk mengubah sikap manusia.4 Namun begitu Sheikh Sa'id Hawa berpandangan bahawasanya ta'lim dan tarbiah punyai makna yang sama.5

1 2

Dr. Ali Abdul Halim Mahmud (ulamak Al-Azhar), Wasa’il At-Tarbiyah Indal Ikhwanil Muslimin : Dirasah Tahliliyyah Tarikhiyyah, ms 13 Ibid:19 3 Lihat,at-Tarbiah ad-Diniah Ikhwan al-Muslimin, Hassan al-Banna, Pembentangan Kertas Kerja di Program Tarbiah ad-Diniah di Dar al-Ulum, pada 24 Rejab 1363H/15 Julai 1944, lihat juga al-Fikar at-Tarbawi wa Tathbiqatuhu lada Jama'ah al-Ikhwan al-Muslimin (risalah majistir bi Kulliyyah at-Tarbiah bi Jamiah al-Azhar),m/s 130, Ahmad Rabi' 'Abdul Hamid Khalfu Allah,Maktabah Wahbah, 1404H/1984, Cetakan 1. 4 Ibid (al-Fikar at-Tarbawi):130,Usul at-Tarbiayyah al-Islamiyyah Muqaranah ma'a Nazariyyat at-Tarbiyyah, m/s 15-17,Sa'ad bin Abdullah bin Junaidil,Dar al-Ulum li at-Thiba'ah wa an-Nasyr,Riyadh,1401 H/1981 M,Cetakan 1. 5 Lihat,al-Madkhal ila Da'wah al-Ikhwan Muslimin, m/s 176-177,Jam'iyyah 'Ummal al-Mathabi' at-Ta'awuniyyah,Jordan,Cetakan ke-2,1979.

Mafahim Tarbawiyyah. 3. Tarbiah Minda (Aqliyah) Mendidik dan mengajar ahli. 2. Tajarrud dari sebarang fikrah asing dan istiqamah di atas fikrah jemaah. Memiliki peribadi perjuangan yang luhur. Membekalkan jemaah dengan ahli yang mampu memanjangkan fikrah jemaah kepada masyarakat dan generasi mendatang. Memahami konsep-konsep fikrah perjuangan haraki serta kefardhuan jihad. Tuntutan kepada ahli: a) Melatih akal supaya boleh berfikir dan merancang untuk keperluan gerakan b) Menghindarkan diri dari budaya taqlid daripada orang lain atau orang terdahulu c) Mendidik akal mengkaji sumber-sumber syariah dan melatih diri mengaplikasikannya berdasarkan keperluan dan kesesuaian masa.Matlamat Umum Tarbiyah6 : 1. Ketua Dewan Ulama Disarankan merujuk lebih mendalam dalam Bab Ketiga (Sifir Kemenangan dan Kekalahan). Membekalkan jemaah dengan tenaga kepimpinan yang baik dan terlatih. positif atau negatif. Membekalkan ahli yang akan mengemudi kelompok-kelompok ijtimaie tertentu Faktor Kejayaan Tarbiyah9 : Berdasarkan petikan Tarbiyah Islamiyah wa Madrasah Hassan al-Banna : 1. ms 146) . amal haraki. Sudut keahlian dan keanggotaan Memahami Islam secara syumul dan fikrah perjuangannya. (tarbiyah bukan segalanya. 5. Nazharat Fi Risalah at-Ta’lim. Suasana jamaie yang positif (bi’ah jamaiyyah)10 yang dibina oleh jemaah yang setiap anggota cuba sedaya upaya melaksanakan cara hidup Islam dengan pelbagai cara. 6. thaqafah dan khibrah. aqli atau atifi. 4. ditegakkan di atas falsafah kefahaman yang terang dan diambil terus dari ajaran Islam yang tulen. terbitan Darul Manar Abu Urwah menyebutnya sebagai Bi’ah Solehah (Risalah Usrah. membentuk petugas-petugas dakwah dan satu-satunya jalan untuk mencapai cita-cita dan harapan. 4. 2. penerangan. Wujudnya sebilangan murabbi yang ikhlas. Keyakinan yang teguh bahawa tarbiyah adalah satu-satunya wasilah yang mampu merubah masyarakat. 7. berkemampuan dan amanah dalam melaksanakan tugas mereka. ms 175 10 ciri Fardul Muslim ini telah diperincikan dengan baik oleh Muhamad Abdullah Al-Khatib dan Muhammad Abdul Halim Jamid dalam Fiqh At-Takwin Al-Fardiyy. Kepelbagaian wasilah: fardi dan jamaie. 3. karangan Muhammad Abdullah Al-Khatib. Memiliki keteguhan ukhuwwah. Juzuk Pertama. teori atau amal. ekonomi. Khilafah Islamiyah (Islah al-Hukumah hatta Takuna Islamiyah) Matlamat Khusus Tarbiyah8 : • 1. Adanya manhaj tarbiyah yang mempunyai matlamat tertentu. Pemimpin yang terdidik dari segi fitrah. 3. Ruang Lingkup Tarbiyah: 1. Jujur dan amanah dalam perjuangan. Baitul Muslim 3. Jilid 3. perancangan yang terang. memimpin akal untuk berfikir. 6. bersifat syumul dan mempunyai kaedah pendekatan yang pelbagai. pengurusan. akademik dan kesukanan. • 1. sosial. Fardul Muslim7 (Islah an-Nafs) 2. Membekalkan jemaah dengan sumber tenaga yang berkelayakan untuk dakwah. cinta dan keyakinan dalam jemaah • Sudut organisasi dan jemaah 1. Sudut sosial dan kemasyarakatan Membekalkan ahli yang mampu memelihara bi’ah solehah dalam masyarakat. sumber yang jelas. 6 7 8 9 10 Nazharat fi Risalah at-Ta’alim. pentadbiran. ikhlas semata-mata kerana keredhaan Allah. 5. bab Makanatul Amal Indal Imam Al-Banna (syarah rukun al-Amal). ms 175 . tapi segalanya bermula dengan tarbiyah) 2. sanggup berkorban dan taat terhadap imarah.208 Sebagaimana digariskan Ustaz Harun Taib. 2. memberi pandangan dan tafaqquh dalam ilmu serta boleh merancang berlandaskan sumber-sumber utama. Memahami matlamat perjuangan dan bekerja untuk menjayakannya. Daulah Islam (Tahrir al-Watan) 5. Mujtama’ Muslim (Irsyad al-Mujtama’) 4.

berazam untuk kebaikan dan sebagainya. amanah dan muamalat. 4. ihsan dalam amalan. sujudlah kamu. tidak berputus asa dalam perjuangannya. Oleh itu. f) Berlatih untuk mengembangkan pemikiran (pemikiran terbuka). latihan dan rawatan dalam penjagaan masyarakat kepada penunjuk agama. akhlak. berani dalam memberi pandangan. c) Memberikan komitmen yang penuh kepada gerakan Islam dalam menjalani kerja-kerja dakwah dan mahir dalam merancang strategi dakwah. 3. Tidak kedekut dalam menyumbangkan masa. adil dalam menghukum. harta.” (al-Hajj: 77-78) Perkara yang perlu dilaksanakan oleh ahli jemaah ialah: a) Sebagai perubah masyarakat b) Membuat pemusatan untuk memberi khidmat dalam apa jua cara sekalipun. Thabat (tetap pendirian): Istiqamah dan iltizam dengan perjuangan. samada memberikan ta’lim. ruh. usaha bersama kawalan dan latihan dan tindakan. Tarbiah Fizikal (Jasadiah) Tarbiah ini membawa matlamat: a) Kesihatan fizikal dan menyelamatkannya daripada penyakit. tarbiah jihad mencakupi : a) b) c) d) e) f) g) Kefahaman Akhlak Iman Persediaan ruh Persediaan mental Persediaan jasad Persediaan keperluan (instrument) Kesimpulannya. jiwa dan masa. Tarbiah Khuluqiah Akhlak itu meliputi seluruh sudut kehidupan. . tarbiah jihad memerlukan kefahaman dan amal daripada asas-asas tarbiah yang lain. kerana tarbiah jihad adalah praktikal kepada tarbiah-tarbiah yang lain. Tarbiah Jihad Tarbiah Jihad merangkumi iman. sembahlah Tuhan kamu dan berbuatlah kebaikan supaya kamu beruntung.d) Berlatih mendengar dan meraikan pandangan ahli. benar dalam percakapan. 5. Perlu jadikan baginda sebagai uswah hasanah. kebahagiaan keluarga malah dirinya sendiri untuk jalan dakwah. 2. mempertimbang pandangan tersebut berlandaskan asas Islam. Dan berjuanglah (di jalan) Allah dengan perjuangan yang sebenarnya. harta. Menanam ruh jihad termasuklah jihad nafsu. rukuklah kamu. e) Sentiasa menjadikan sumber asas Islam sebagai makanan akal. Tarbiah Ijtima’ie Firman Allah SWT: ““Wahai orang-orang yang beriman. Ia meliputi kawalan nafsu. Amal (berwawasan): Mempunyai azam untuk menaikkan Islam dan memberi pengharapan terhadap kejayaannya. Terdapat beberapa elemen penting dalam tarbiah Khuluqiah yang harus diaplikasikan oleh setiap ahli: a) b) c) Sabar: Sabar dengan apa jua keadaan tanpa cenderung kepada mana-mana sikap manusia (lihat surah ali-‘Imran: 200). d) Mencurahkan tenaga: Gigih berusaha dalam mengggerakkan jemaah.

c) Menjalin hubungan dengan pemerintah serta non-muslim yang lain dengan menampilkan asas agama secara praktikal. b) Mengumpulkan sebanyak mungkin kemahiran dan skill pembinaan siasah Islamiyyah.T. Taarif: Satu tahap pembersihan aqidah 2. Lantaran sebesar-besar musuh yang perlu didepani terlebih dahulu adalah musuh internal iaitu syaitan dan nafsu sebelum musuh external. Dr. matlamat yang murni. kaitan antara muslim dan non-muslim dan seumpamanya. adab dan disiplin yang jelas sehinggalah boleh dinobatkan seseorang itu jihad fi sabilillah13. Fi Fiqhil Awlawiyyat : Dirasah Jadidah Fi hau’il Quran was Sunnah. Maka harus ke atas ahli untuk: a) Kuatkan kesedaran dan sensitiviti dalam membebaskan bumi Islam daripada kuasa kafir dan munafik. Ar-Rehlah 4. Tarbiah Politk (Siasiah) Tarbiah siasah memberi perhatian kepada pembentukan bangsa daripada pengabdian diri kepada ideologi kepada ketaatan kepada Allah S. hubungan kerajaan dengan musuh. Muassasah Ar-Risalah Hadis riwayat Al-Jamaah dari Abu Musa (Sahih Al-Jami’ As-Saghir) . Justeru itu. Al-Muktamar Marhalah Tarbiyah : 1. ms 218-227. Takwin: Proses pembentukan rijal ad-dakwah 3. Ad-Daurah 6. Dan demikianlah juga telah menjadi sunnah Allah bahawa kemenangan dan daulah itu tidak diberikan melainkan setelah para mujahid itu berjaya melalui jalan-jalan kesusahan dan kesabaran dan kesemua tidak akan mampu dilalui melainkan dengan tarbiyah dan latihan.W. e) Memberikan pengisian ringkas tentang kesyumulan Islam dalam program siasah. An-Nadwah 7.b) c) Kekuatan anggota fizikal dan boleh berfungsi bila-bila masa. d) Merancang tindakan dan aktiviti selaras dengan kehendak syariat. 6. Ali Abdul Halim Mahmud Al-Qardhawy. ia mempunyai asas yang suci. Wasilah Tarbiyah11 : 1. Menjana kekuatan fizikal dengan mempelbagaikan medan perjuangan. peraturan daulah. Al-Katibah 3. Ia menitikberakkan perkara hukum. Rasional keutamaan kepada sektor tarbiyah ini sebelum jihad pada AlQardhawy adalah kerana jihad dalam Islam tidak sebagaimana konsep perang dalam agama lain. Al-Mukhayyam (Al-Mu’asskar) 5. Tanfiz: Memastikan ahli yang ditarbiyyah berkualiti dari sudut praktikal Tarbiyah dan Jihad : Perkaitan dan Keutamaan Dr Yusuf al-Qardhawy telah mengungkapkan keutamaan tarbiyah sebelum jihad dan proses takwin sebelum tamkin dengan kupasan yang baik dan rasional yang kukuh 12. gabungan antara tarbiah siasah dan tarbiah agama perlu dibina agar tidak berlaku pemisah. Beliau menyebutkan inilah falsafah tarbiyah Rasulullah ke atas para sahabah sepanjang fatrah Makkiyyah yang tidak diperintahkan ke atas mereka jihad dan serangan balas ke atas kejahatan dan perbuatan kafir Quraisy ke atas mereka. Al-Usrah 2. 11 12 13 Penjelasan lanjut wasilah ini boleh dirujuk dalam Wasa’il Tarbiyah Indal Ikwan. sebagaimana dilalui Nabi Allah Yusuf sebelum menjadi Raja Mesir dan Nabi Allah Muhammad sebelum menjadi ketua negara Madinah.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->