P. 1
Penanaman-Padi-Secara-Tradisional-Di-Kedah

Penanaman-Padi-Secara-Tradisional-Di-Kedah

|Views: 577|Likes:
Published by adrizulm

More info:

Published by: adrizulm on Mar 25, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as TXT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/10/2013

pdf

text

original

Penanaman Padi Secara Tradisional di Kedah Sistem Penanaman Padi Sistem penanaman padi cara tradisional di Negeri Kedah

dapat di kelaskan kepada dua musim iaitu: 1. Musim Bersawah 2. Musim Menuai

Musim Bersawah Masyarakat petani tradisional mula turun ke sawah apabila tibanya musim hujan. K etika ini mereka akan sibuk menyiapkan segala kelengkapan yang berkaitan dengan persawahan dan ju ga memastikan petak-petak sawah mereka di takungi air hujan secukupnya. Dalam mengerjakan sawah, peralatan persawahan tradisional seperti tenggala, peny isir (sisir), cangkul, tajak, tenggiling dan lain-lain digunakan. http://memori-kedah.net/imgthumb/3_6_1_pic_02_s.jpg

Alat teknologi persawahan tradisional yang digunakan untuk membersihkan rumput pada batasbatas petak sawah dan juga di tapak semaian. http://memori-kedah.net/imgthumb/3_6_1_pic_01_s.jpg

Alat teknologi persawahan tradisional yang digunakan untuk menarik kapar di dalam petak sawah ke tepi dan juga untuk menarik badai batang pasang semasa penyediaan tapak semaian.

http://memori-kedah.net/imgthumb/3_6_1_pic_03_s.jpg

Alat teknologi persawahan tradisional yang digunakan selepas kerja-kerja menggala (bajak) sawah bertujuan untuk menghalus, merata dan memecah ketulanketulan tanah serta membersihkannya dari rumput rampai. http://memori-kedah.net/imgthumb/3_6_1_pic_04_s.jpg

Alat teknologi persawahan tradisional yang digunakan untuk menggala (bajak) sawah dengan ditarik oleh seekor kerbau.

1. Penyediaan Tapak (Petak) Semaian Setelah siap segala peralatan yang diperlukan, para petani akan turun beramai-ra mai ke sawah masing-masing untuk memulakan kerja-kerja seperti menggala (membajak) dan member sih petakpetak sawah untuk dijadikan tapak semaian. Tapak semaian merupakan tempat menyem ai benihbenih padi untuk dijadikan semai (anak padi sebelum dipindah/ditanam di dalam pe tak-petak sawah yang disediakan). Penyediaan tapak sawah memerlukan penelitian yang rapi. Tanahnya mestilah betulbetul lembut dan bersih daripada sebarang jenis tumbuhan air di dalamnya. Bagi merata dan melinci nkan permukaaan tanahnya, sejenis alat yang di namakan "Pembadai" digunakan. Pembadai ini kebias aannya ialah sebatang pokok pisang yang dipotong mengikut keperluan dan dibuang kulitnya dan kemudian ditarik dengan penyisir kecil (sisir kapar). Keadaan tanah yang lembut akan memudahkan k erja-kerja mencabut semai.

Keri, Tajak dan Sisir Kapar Keri dan Tajak digunakan untuk menajak tanah supaya batas sawah

Tenggala Untuk membajak sawah Diperbuat daripada kayu halban .

Tenggalatenggala ini ditarik oleh seekor kerbau dan ada yang ditarik oleh dua ekor kerbau atau lembu. Manakala sisir kapar digunakan untuk mencakar tanah supaya menjadi lebih rata. kemudian direndam ke dalam air selama 3 hari 3 malam. Selepas direndam. jenis keras. Sabit Untuk memotong rumput-rumput yang tumbuh di atas batas sawah. Kebiasaannya 44 hari. benih padi tersebut diangkat dan disejat ke dala m bakul yang jarang disebut sebagai "bakul lau". Sabit ini diperbuat daripada besi. Penyediaan Benih Padi Benih padi yang terpilih akan diisi ke dalam guni (karung). ianya terus ditaburkan ke dalam petak-petak semaian yang disediakan dan dibiarkan tumbuh men jadi semai (anak padi) selama jangka masanya 30 hingga 44 hari untuk tempoh cukup matangnya . kemudian ditutup dengan guni dan dibiarkan selama 3 hari 3 malam untuk proses percambahan mata tunas dan akar. . 2. Alat ini terbahagi kepada dua iaitu Tenggala Perlis dan Tenggala Cina.menjadi rata. Setelah benih tersebut bercambah. Penyediaan Petak Semaian (Bekas Semai) Kerja-kerja penyediaan petak semaian (bekas semai) sedang dijalankan.Petak semai merupakan tempat pembiakan benih padi untuk dijadikan semai (anak padi) sebelum dipindahkan ke petak sawah yang disediakan.

ketulan-ketulan tanah semasa me nggala akan dibiarkan selama beberapa hari berendam air. Bagi peladangpeladang. bertujuan untuk melembutkannya. petani-petani akan t erus menjalankan kerja-kerja membajak dan membersihkan petak-petak sawah. Mengerjakan Sawah Sementara menantikan anak padi (semai) cukup tempoh matang. Biasanya tenggal a ini dibuat daripada kayu-kayu terpilih yang senang dibentuk iaitu lazimnya kayu halban. Menyisir (Sisir) Setelah selesai kerja-kerja menggala (membajak). Kerja-kerja yang seringkali dilakukan oleh mereka ialah: 1. Dal am menjalankan kerja-kerja ini selalunya tenaga kerbau digunakan tetapi ada ketikanya tenaga le mbu digunakan. 3. bekas-bekas lain seperti tin tidak boleh digunakan untuk mengisi benih oleh kerana dipercayai boleh menghilangkan semangat padi. merata dan memecahkan ketulan-ketulan tanah serta membersihkannya daripada rumpu . Ia diperbuat daripada mengkuang yang dianyam rapi. Menggala (Membajak) Sawah Peralatan persawahan tradisional yang digunakan ialah tenggala. Ia akan digunakan untuk menimba air masuk ke dalam petak semaian. Fungsi alat tenggala ini ialah untuk membalikbalikkan tanah sawah. Bakul Mengkuang Digunakan untuk membawa biji benih padi ke tapak semaian semasa hendak menabur. Biasanya kerja-kerja yang dijalankan dengan kuasa lembu memerlukan 2 ekor lembu kerana tenaga lembu tidak sekuat tenaga kerbau. 2. Unt uk menghalus.Penimba Air Diperbuat daripada tong minyak dan berhulukan kayu panjang serta berkaki tiga.

Ada tiga jenis penyisir iaitu: . sejenis alat persawahan tradisional yang disebut sebagai penyisir atau sisir dig unakan.t rampai.

Sisir Besi Peranan dan fungsinya seperti sisir kayu iaitu untuk menghalus. . Menggala (Membajak Sawah) Kerja-kerja mengggala (bajak) sawah sedang dilakukan oleh seorang petani dengan menggunakan tenggala yang ditarik oleh seekor kerbau. Ianya dibuat daripada kayu dan matanya daripada batang nibong atau pinang. iii. Penyisir Besi Penyisir ini berbentuk serupa dengan penyisir kayu. Ia akan bertindak sebagai penarik tenggala. Ianya diperbuat daripada bes i semuanya kecuali pemegangnya sahaja dibuat daripada kayu. Penyisir Kapar / Sisir Kapar Penyisir ini berbentuk T. ii. halban atau kayu beruas dan mata atau giginya dibuat daripada batang pokok pinang atau pokok nibong yang diraut halus.i. merata dan memecah ketulanketulan tanah serta membersihkannya daripada rumput rampai. Kerbau Boleh dianggap sebagai jentera dalam proses membajak sawah. Penyisir Kayu Penyisir ini dibuat daripada kayu cengal.

Sisir Kapar Untuk menarik kapar di dalam petak sawah. Sisir kapar lebih kecil daripada sisir besar. Tenggiling ini terbahagi kepada dua jenis iait u "Tenggiling Belangkas" dan "Tenggiling Belimbing". Tenggiling Untuk memecahkan tanah yang Diperbuat daripada kayu yang berbentuk seperti belimbing segi. Panjangnya antara 5 hingga 7 kaki . Menggiling Tanah Kaedah ini merupakan peringkat terakhir dalam penyediaan petak-petak sawah. Setelah selesai semua kerja-kerja seperti menggala (membajak). air akan ditakung semula dalam petak-petak sawah untuk proses penanaman padi. Kebiasaannya. Cara penggunaannya sama seperti kerja-ker ja menggala (membajak) dan menyisir kerana kerbau digunakan untuk menariknya. menyisir (sisir) dan menggiling. C. Kegunaannya ia lah untuk meratakan tanah sawah dan melembutkannya bagi memudahkan kerja-kerja penanaman p adi dijalankan. Selain membuang kapar ia juga dapat meratakan tanah sawah. Alat yang digunakan ialah tenggiling. peralatan ini digunakan untuk menarik kapar di tempat-tempat yang tidak boleh dimasuki oleh kerbau. Ianya diperbuat daripada batang kayu yang dipotong mengikut ke perluan dan berbentuk seperti belimbing segi. Tempat-tempat tersebut ialah kawasan dalam dan penjuru petak sawah.

.

berketul dan meratakan tanah selepas disisir. Alat ini juga dikenali sebagai pengandar rumput Pengandar Semai Pengandar akan digunakan untuk mengangkut semai dari tapak semaian ke sawah. Biasanya kerja-kerja ini dilakukan oleh kaum wanita secara berderau (go tong-royong). kemudian diangkat ke petak-petak sawah yang disediakan untuk proses menanam padi Pengandar semai Alat teknologi persawahan tradisional ini digunakan untuk mengangkut/memindahkan ketulketul semai dari petak semaian ke petak-petak sawah untuk ditanam. Ketul-ketul semai akan diatur di petak-petak sawah bagi memudahkan kerja-kerja menanam padi dijalankan. 4. Selalunya ia . Mencabut Semai Kerja-kerja mencabut semai sedang dilakukan oleh kaum wanita Semai-semai Semai-semai yang telah diketulkan di himpun. dan bergaris pusatnya 6 inci. Proses meratakan tanah belum begitu baik tanpa menggunakan tenggiling. Memindahkan Anak Padi (Semai) Dari Tapak Semaian Anak padi (semai) yang sudah cukup umur (tempoh) akan dicabut dan dijadikan "Cap " atau "unti" (ketul). Kerbau diperlukan untuk menjalankan Tenggiling. Semai-semai yang telah siap dijadikan ketul akan dipindah (angkut) ke petak-peta k sawah oleh kaum lelaki dengan menggunakan pengandar/salang yang diperbuat daripada buluh atau di tarik menggunakan palung (sampan kecil).

diperbuat daripada batang kayu yang keras. .

Manakala hujungnya daripa da besi yang dicabangkan sedikit untuk memudahkan semai diletak sebelum ditanam ke tanah. Biasanya dipakai oleh wanita. Menanam Padi Kerja-kerja ini dijalankan oleh kaum wanita secara berderau (gotong royong).5. Sementara di bahagian hujung besi terdapat cabang seperti kuku kambing. Dal am proses ini anak padi (semai) yang cukup tempoh matang akan dipindahkan ke dalam petak-petak sawa h yang disediakan. . Menanam padi Kerja-kerja menanam padi dengan menggunakan tangan sedang dijalankan Menanam Padi Menanam padi cara lama dilakukan oleh kaum wanita dengan menggunakan alat Kuku Kambing Kuku Kambing Ia digunakan untuk menanam padi. Cara penanamannya dijalankan dengan empat atau lima jalur yang dipan ggil "tekap". Terendak Digunakan sebagai tudung kepala sewaktu bekerja di sawah untuk berlindung daripada cahaya matahari Diperbuat daripada buluh yang disulam begitu menarik sekali. Diperbuat daripada besi dan berhulukan kayu. Kerja-kerja menanam padi ini dijalankan dengan menggunakan tangan atau "Kuku" Ka mbing iaitu sejenis alat yang pemegangnya diperbuat daripada kayu.

.

A. Kaedah ini seringk ali dilakukan ke atas pokok padi yang rebah. Kerja-kerja ini dijalanka n oleh kaum wanita secara berderau (gotong-royong). Bagi mendapatkan hasil padi. Batang pokok padi akan dipotong dan kemudiannya dihimpun untuk dijadikan "kedap". Kerja-kerja ini dija lankan berterusan sehinggalah padi masak. . Musim ini kebiasaannya jatuh pada musim kemarau.6. merumput. B. beberapa kaedah tradisi telah digunakan seperti mengetam. Penjagaan Kerja-kerja ini meliputi membaja. mengiau dan mengerat. Teknik penggunaannya s ama seperti mengetam iaitu memotong tangkai (tengkok) pokok padi. Mengiau padi Kaedah ini dijalankan dengan menggunakan "pisau pengiau". Menyulam Anak Padi Kerja-kerja menyulam (mengganti) anak padi sedang dijalankan. menyulam (menggantikan anak padi yan g mati). penjagaan air dan serangan penyakit padi. Alat ini digunakan untuk memotong tangk ai padi yang masak untuk dijadikan gemai (gemal) padi. Mengetam Kaedah ini menggunakan sejenis alat yang dibuat daripada kayu dan mempunyai mata di atasnya yang dikenali sebagai "renggam". "Orang-orang" atau "Selayut" akan dipacak di tepi-tepi s awah bertujuan untuk menakutkan binatang seperti tikus dan burung daripada memusnahkan padi yan g telah masak. Kaedah ini merupakan satu proses untuk mendapatkan buah padi. musim ini dikenali juga sebagai musim me ngerat atau mengiau. Mengerat/Memotong Padi Kaedah ini dijalankan dengan menggunakan pisau mengerat. C. Menjaga Padi Kerja-kerja penjagaan padi sedang dilakukan. Dalam masyarakat petani tradisional. tikus dan burung. Musim Menuai 1.

.

Menggunakan Kerbau Kaedah ini digunakan sekiranya petani-petani mempunyai bilangan petak-petak sawa h yang banyak. Terdapat beberapa cara yang digunakan. Antaranya: A. Menghirik (Mengirik) Proses ini merupakan satu kaedah tradisional untuk meleraikan buah padi daripada tangkainya. gemai-gemai padi akan dihimpun da n diletakkan di atas tikar dan selepas itu kerbau tersebut akan berjalan berulangk ali di atasnya sehinggalah buah padi terlerai. Renggam Diperbuat daripada besi dan berhulukan kayu. Mengikut kaedah ini. Mengerat padi Kerja-kerja mengerat padi sedang dijalankan. Lazimnya kerja-kerja ini dijalankan pada waktu malam hingga ke dinihari secara gotong royong (berderau). .2. Gambar menunjukkan kerja-kerja membuat gemai-gemai padi sedang dilakukan. Ia akan digunakan untuk mengetam buah padi yang akan dijadikan benih. Kerja-kerja ini dijalankan setelah selesai kerja-kerja mengetam dan mengiau padi dijalankan. Gemai (Gemal) padi Tangkai-tangkai padi diketam akan dihimpun dan dijadikan gemai.

B. Bentuknya melengkung seperti huruf C dan ia digunakan untuk mengerat padi.Pengiau Hulunya diperbuat daripada ranting kayu yang bengkok dan melengkung manakala mata pisau mengerat dipasak masuk ke ranting tersebut . gem ai-gemai padi akan dilonggokkan di atas tikar pada satu tempat. . Ia juga digunakan untuk mengangkat pokok padi yang rebah sebelum proses menuai. Kesimpulannya walau apa kaedah yang digunakan adalah bertujuan untuk meleraikan buah padi daripada tangkainya. Mengikut kaedah ini. Di sa mping itu terdapat juga di setengah-setengah tempat kaum wanita melakukan kerja-kerja ini dengan menggunakan kaki. Menggunakan Kayu (Dong) Ianya diperbuat daripada kayu dan berbentuk melengkung. Ia akan digunakan untuk menuai padi yang berkeadaan rebah Cekam Ia diperbuat daripada ranting kayu yang bercabang dan diasah tajam. Mengetam padi Kerja-kerja mengetam padi sedang dijalankan Pisau mengerat Diperbuat daripada besi dan matanya bergerigi serta berhulukan kayu. Kemudian para petani secara be ramai-ramai akan memukul gemai-gemai tersebut dengan "dong" sehinggalah buah padi terlerai.

3. .Dong Alat ini digunakan semasa kerja-kerja menghirik (mengirik) dijalankan bertujuan untuk meleraikan buah padi daripada tangkai. Kedap-kedap padi akan dipukul ke da lam tong padi dan buah padi akan terlerai masuk dan terhimpun di dalam tong tersebut. Buah padi ke mudiannya akan diisikan ke dalam guni (karung). Memukul (Membanting) Padi Proses ini juga merupakan satu kaedah untuk memisahkan buah padi daripada tangka inya. Dalam proses ini sebuah tong padi yang di lengkapi dengan sehelai layar yang diperbuat daripada tikar dan sebuah tangga kecil di dalamnya berserta dengan kayu (buloh) yang mencekangkan l ayar yang di kenali sebagai "turus layar" akan digunakan. Tong padi dan Layar digunakan untuk memukul padi Kedap padi Gambar ini menunjukkan kedapkedap padi diikat sebelum dipukul ke dalam tong.

Menghuroi (Menguroi) Alat yang digunakan untuk proses ini ialah nyiru jarang yang diikat (gantung) pa da tiga batang buluh sebagai penyangga untuk berdiri. Mengangkut Padi Buah-buah padi yang telah diisi ke dalam guni kemudiannya akan diangkut dengan m enggunakan "anok" atau kereta kerbau. . Proses ini dijalankan bertujuan untuk membersih kan buah padi daripada daun-daun padi kering (kambu) dan hampa bagi mendapatkan buah padi yang bersih. Kedua-dua jenis alat pengangkutan ini menggunakan ten aga kerbau untuk menariknya. Anor (Anok) dan Kereta Kerbau Merupakan alat pengangkutan padi yang digunakan dengan bantuan tenaga kerbau untuk membawa hasil padi ke rumah 5.Memukul padi Kerja-kerja memukul padi sedang dijalankan 4.

Cakar Bara Diperbuat daripada kayu dan ia digunakan untuk mencakar padi dijemuran. Menjemur padi Padi-padi yang telah dibersihkan (dihuroi) akan dijemur sehingga kering sebelum disimpan di dalam jelapang padi. Buah padi yang telah siap dihuroi akan dijemur sehingga betul-betul kering supaya tidak rosak s emasa disimpan. Nyiru Kerap Digunakan untuk menampi padi . Nyiru jarang digunakan untuk membersihkan padi. Menghuroi padi Kerja-kerja menghuroi padi sedang dijalankan Nyiru Jarang Ia juga merupakan anyaman buluh tetapi jarang dan mempunyai kaki yang bercabang tiga.Proses ini dijalankan di kawasan tanah lapang dengan menggunakan bantuan angin.

bagi mengeluarkan hampa padi. Ianya digunakan untuk menyimpan ketul-ketul padi (gemai padi) . Kipas Pengangin Dan Penguroi Padi Untuk mengasingkan antara hampa dengan padi yang elok untuk dibuat benih. 6. Dibuat daripada buluh. Jelapang Padi Alat ini digunakan untuk menyimpan buah-buah padi yang telah dibersihkan (dihuroi) Kepok Alat ini berbentuk bulat.Menganginkan padi dengan menggunakan Nyiru Kerap bagi mengasingkan padi berisi dengan hampa padi. Menyimpan Padi Buah-buah padi yang telah kering dan bersih kemudiannya akan diisikan atau diang kut ke dalam bekas padi (jelapang) manakala gemai-gemai padi pula akan diisi ke dalam kepok ( kerubung) yang diperbuat daripada buluh yang selalunya di letakkan berhampiran bekas padi.

Diperbuat daripada buluh atau kayu.7. Proses menumbuk padi dengan lesung tangan Lesung Kisar Untuk Mengisar padi. pengisar dan penampi padi. Penghasilan Beras Penghasilan beras secara tradisional dijalankan dengan menggunakan lesung hindik (lesung kaki). Mata pengisar daripada kayu bakau dibelah nipis lebih kurang 3-4 mm. sekam dan lain-lain. lesung tangan. Beras yang dihasilkan bercampur dengan antah . Lesung hindik kaki dan lesung tangan Alat-alat ini digunakan untuk menumbuk buah padi bagi menghasilkan beras. Panjang mata pengisar lebih kurang 4 inci (10 cm). . Raga buluh dibuat untuk mengisi tanah busut yang telah dicampur garam dan dihentak dengan kuat untuk menahan mata pengisar.

Menampi Beras yang telah siap ditumbuk atau dihasilkan melalui proses penghasilan beras tradisi kemudiannya ditampi dengan menggunakan sejenis alat penampi yang dikenali sebagai "nyiru tel or buaya" yang diperbuat daripada buluh untuk mengasingkan antah.Penampi Padi Penggunaan alat ini bertujuan untuk memisahkan biji beras dari kulitnya selepas ditumbuk dan dikisar setelah memusingkan kipas di dalamnya. padi yang telah ditumbuk dan dikis ar juga boleh dipisahkan biji beras dan kulit dengan kaedah menampi menggunakan nyiru atau badang yang diperbu at daripada buluh dan berbentuk bulat. . sekam dan dedak beras bagi me nghasilkan beras bersih. Melalui kaedah ini kulit biji padi akan keluar dan yang tinggal di dalam nyiru tersebut ialah beras. Menampi Selain menggunakan kaedah mesin menampi padi. Disinilah wujud proses pengasingan di mana biji beras akan keluar daripada corong pertama (besar) manakala kulitnya keluar melalui corong kedua (kecil) 8. Angin yang dihasilkan melalui kipas tersebut akan menerbangkan kulit biji padi yang lebih ringan dari biji beras.

Paling Chah . Chah . Ha'ih . Paling Sok .Maknanya menyuruh kerbau ke arah kanan 3. Cangkul 4. Serot . Sisir Panjang (Sisir Kapar) 7.Maknanya menyuruh kerbau pusing ke kanan 7.Maknanya menyuruh kerbau berjalan 2. Tenggala Perlis dan Tenggala China 2. Palong 8. Kuku Kambing 3. Diam .Antara Bahasa Yang Digunakan Oleh Petani Dengan Kerbau Semasa Mengerjakan Sawah Padi 1. Tajak 5. Sisir Besi 6. Sok .Maknanya menyuruh kerbau kearah kiri 4.Maknanya menyuruh kerbau berhenti 5.Maknanya menyuruh kerbau undur ke belakang 6. Alat-alat Untuk Tanaman Padi 1. Tenggiling .Maknanya menyuruh kerbau pusing ke kiri Peralatan-Peralatan Tradisional Tanaman Padi A.

Alat-alat Untuk Menuai/Selepas Menuai 1.9. Sabit (Berbagai Jenis) 4. Tong Pukul Padi. Pencakar/Pencakar Bara B. Ketam (Renggam) 3. Tangga dan Layar 2. Guni/Tali/Jarum . Terendak 10. Pengangin Padi/Tikar Mengkuang 5.

Alat Proses Padi 1. Pengisar Beras D. Anok 6.C. Berbagai jenis Gebok 3. Basikal 2. Lesong Tangan/Halu 2. Kereta Tolak 4. Bakul Junjung 5. Kandar 7. Nyiru Penampi Padi/Penampi Beras 4. Kereta Lembu Pengangkutan Air: . Lesong Kaki/Hindik 3. Beca 3. Berbagai jenis Tempayan E. Kepok/Jelapang Padi 2. Alat Penyimpanan Padi/Beras 1. Alat Pengangkutan Padi Pengangkutan darat: 1.

Kilo 3. Leng 7. Sampan/Perahu kecil F. Kepoi Disusun dari : http://memori-kedah.1. Gantang 5. Cupak 6. Pikul 2. Kopi 8.net . Alat Penyimpanan/Sukat Padi dan Beras 1. Kati 4.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->