KATEGORI WAYAR/ WARNA WAYAR BAGI PENDAWAIAN SATU FASA (SINGLE PHASE

)

Kategori wayar dan warna wayar adalah perkara asas yang perlu diketahui sebelum seseorang itu menjalankan kerja- kerja pendawaian elektrik, sekiranya penyambungan wayar silap dilakukan ianya akan menyebabkan kerosakan pada peralatan elektrik atau litar pintas akan berlaku. Pendawaian terbahagi kepada 2 jenis iaitu Pendawaian Satu Fasa (single phase) dan Pendawaian Tiga Fasa (Three Phase). Kaedah Pendawaian Satu Fasa sesuai digunakan untuk bangunan kecil yang tidak menggunakan peralatan elektrik yang banyak dan tidak memerlukan bekalan elektrik yang tinggi antaranya seperti rumah, pejabat kecil dan kedai. Manakala kaedah Pendawaian Tiga Fasa kebiasaannya digunakan bagi sebuah bangunan yang besar antaranya seperti sekolah, universiti, bangunan pejabat dan masjid. Bagi Pendawaian Satu Fasa (single phase), wayar asas pendawaian terbahagi kepada tiga jenis. * Tiga wayar asas tersebut adalah: a) Wayar Hidup (Life) b) Wayar Neutral c) Wayar Bumi (Earth) Setiap jenis wayar yang digunakan dalam kerja pendawaian mempunyai warna yang berbeza. Ini bertujuan agar ketiga- tiga wayar ini dapat dibezakan bagi mengelakkan berlaku kesilapan semasa membuat penyambungan pada pendawaian. * Kategori wayar mengikut warna tersebut adalah : a) Wayar Merah/ Coklat - Wayar Hidup (Life) b) Wayar Biru/ Hitam - Wayar Neutral c) Wayar Hijau/ Hijau jalur kuning - Wayar Bumi (Earth) Perlu diingat, setiap jenis wayar hanya boleh disambung dengan jenis wayar yang sama sahaja. Pastikan langkah- langkah keselamatan dipatuhi semasa membuat kerja pendawaian dan elakkan kecuaian. WARNA BAGI WAYAR BETERI Hitam - negative Merah ± positif

ii) negatif. SAINS DAN KOMPUTER B 1004 SAINS JURUTEKNIK BAB 7 : ASAS ELEKTRIK 7. Suatu jasad adalah .. jika ia mempunyai lebih cas negatif daripada cas positif iii) positif. 7. i) neutral. I=q t dengan q = jumlah cas t = masa   Unit SI bagi arus (I) ialah ampere (A). q=It 7.2 ARUS (I)   Arus elektrik ialah kadar pengaliran cas. jika ia mempunyai lebih cas positif daripada cas negatif.POLITEKNIK KOTA BHARU JABATAN MATEMATIK.3 BEZAUPAYA(VOLTAN (V)) . iaitu : i) cas positif (proton) ii) cas negative (electron)   Unit bagi cas ialah coulomb. jika ia mempunyai jumlah cas positif = jumlah cas negatif. C. Jumlah cas.1 CAS (q)  Terdapat dua jenis cas elektrik. q yang mengalir melalui suatu konduktor diberi oleh . Maka arus elektrik (I) dirumuskan sebagai .

Sel + - + voltmete - 7.  Nisbah voltan (V) terhadap arus (I) dikenali sebagai rintangan ( R) sesuatu bahan.Hukum Ohm : V=IR V Di mana : V = Voltan (Volt) I R .  Oleh sebab itu. Unit SI bagi bezaupaya ialah volt (V).   Bezaupaya di antara dua titik menyebabkan cas bergerak diantara dua titik. Bezaupaya diukur dengan voltmeter yang disambungkan secara selari merentasi dua titik dalan suatu litar elektrik.4 RINTANGAN y Hukum Ohm (George Simon Ohm-guru sekolah tinggi di Jerman) menyatakan bahawa arus (I) yang mengalir dalam litar elektrik adalah berkadar terus dengan voltan (V) dan berkadar songsang dengan rintangan ( R ).

berapakah arus yang akan mengalir melalui mentol itu? 7.5 A. a) Jika arus yang mengalir melalui mentol itu ialah 0.5 V digunakan untuk menyalakan mentol. Contoh : Sebiji mentol di sambung kepada suatu bateri 3. berapakah rintangan filamen mentol itu? b) Jika bateri 4.0 V.5 FAKTOR-FAKTOR YANG MEMPENGARUHI RINTANGAN DALAM WAYAR  Terdapat 3 faktor yang mempengaruhi rintangan dalam wayar : PANJANG KERINTANGAN LUAS KERATAN RENTAS panjang luas Kerintangan bahan Rajah : Bahan konduktor KERINTANGAN  Kerintangan konduktor merupakan keupayaan bahan itu menghalang pengaliran electron  Ia bergantung kepada jenis bahan konduktor itu  Kerintangan adalah tetap untuk sesuatu bahan .

6.6. Menggunakan symbol dan unit cm Bahan Kaca Karbon Kuprum Aluminium Kerintangan 1020 105 1.724 Q.824 cm R= l A Di mana : R = Rintangan ( ) =Kerintangan ( cm) Contoh : Diberi wayar kuprum yang panjangnya 100 m dan luas keratan rentasnya 0. 7.2 Mengukur tenaga elektrik yang tersimpan dalam kapasitor  Tenaga yang disimpan dalam kapasitor adalah dalam bentuk tenaga keupayaan elektrik. voltan yang melalui kapasitor juga diketahui maka tenaga elektrik yang disimpan dalam kapasitor boleh didapati dengan rumus : Di mana : Ep = tenaga keupayaan disimpan ( Joule ) Ep = ½ CV2 C = kapasitan ( Farad ) . kirakan rintangan kuprum. Jika kerintangan kuprum ialah 1.01 cm2.6 KAPASITOR 7.  Jika kapasitan (C ) bagi sesuatu kapasitor tetap atau bolehubah diketahui.724 2. cm. 7.1 Mentakrifkan kapasitor  Kapasitor menyimpan dan mengeluarkan tenaga dalam system elektrik.

 Kuantiti cas yang terbina dalam kapasitor bila voltan 1 volt melalui diukur sebagai kapasitan (farad).1 Membezakan litar selari dan sesiri LITAR SESIRI Konsep  LITAR SELARI Konsep  Litar Arus yang mengalir melalui pada  setiap cabang adalah sama dengan arus jumlah (IJ) Tetapi kejatuhan voltan pada setiap  cabang adalah tidak sama dengan voltan bekalan. R1 Litar Arus yang mengalir melalui setiap cabang adalah tidak dengan arus jumlah (IJ) Tetapi kejatuhan voltan pada cabang adalah sama dengan bekalan pada sama setiap voltan R2 V R1 . Di mana : C = kapasitan ( Farad ) C= q V V = Voltan yang melalui kapasitor (volt)  Contoh : Diberi voltan sebanyak 20 volt telah melalui kapasitor pada kadar 1.7 MENYATAKAN LITAR ELEKTRIK RINGKAS 7.5 QF untuk mengecaskannya. Kirakan : a) cas yang disimpan dalam plat kapasitor b) Tenaga Keupayaan yang disimpan dalam kapasitor 7.7.

2. Punca bekalan dibekalkan oleh generator 3. Pengaliran cas elektrik sentiasa berubahubah serta mengubah arah dan magnitudnya.V R2 Rintangan Jumlah ( RJ) Rintangan Jumlah ( RJ R J = R1 + R2 RJ = R1 X R2 R1 + R2 @ 1 = 1 + 1 RJ R1 R2 RJ = ____1____ 1 + 1 R1 R2 7.7. Punca bekalan dibekalkan oleh bateri 3. Cas elektrik mengalir secara terus dan tidak mengubah arah dan magnitudnya 2. Keadaan graf melawan masa v ARUS ULANG-ALIK ( AU ) 1.2 Membezakan arus AU dan AT ARUS TERUS ( AT ) 1. Keadaan graf melawan masa v .

2. Kirakan jumlah rintangan pada litar sambungan selari dibawah. . Kirakan :- a) b) c) d) jumlah rintangan jumlah arus voltan melalui setiap perintang arus melalui setiap perintang. R2= 6. Dalam satu litar perintang 10 ohm dan 40 ohm disambungkan selari dengan bateri 9 V.t t Contoh : 1. V R1= 2. R 1 = 10 . 3. V R 2 = 12 . Kirakan jumlah rintangan dalam litar sambungan siri dibawah.

. Kirakan nilai-nilai berikut jika diberi V = 12 V . R 1 = 2.4. dan R 2 = 30 . a) jumlah rintangan R J . Dalam litar dibawah diberi V = 60 V . R 1 = 30 . kirakan yang berikut :S a) jumlah rintangan R J b) jumlah arus I J c) arus I R1 d) Voltan V R1 e) arus I R2 f) Voltan VR2 VT VR1 R1= 30. dalam litar sambungan selari dibawah . IJ 5. R 2 = 3.

b) c) d) e) jumlah arus I J Voltan V R1 arus I R1 arus I R2 S R1 R2 VT IJ .