P. 1
1135_jp-v13n2- Amalan Reflektif dalam Pengajaran Matematik - Satu Kajian Kes - Zaharah Hussin dan Fatimah Saleh

1135_jp-v13n2- Amalan Reflektif dalam Pengajaran Matematik - Satu Kajian Kes - Zaharah Hussin dan Fatimah Saleh

|Views: 320|Likes:
Published by Mohd Mursalin Ramli

More info:

Published by: Mohd Mursalin Ramli on Apr 03, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/02/2012

pdf

text

original

AMALAN REFLEKTIF DALAM PENGAJARAN MATEMATIK

:

SATU KAJIAN KES

Oleh

Zaharah Russin' & Fatirnah Saleh!

Abstract

This research was intended to draw some insights about reflective practices among mathematics teachers. It applied case studies in the qualitative approach. The focus was to determine to what extent mathematics teachers reflect in their teaching of mathematics and to identify factors which influence their practices. Five research questions were formulated and to answer these questions, observation and interview techniques were used to collect data. The study involved two mathematics teachers as subjects. Findings show that they reflected in their planning as well as in their teaching. The main factor for reflection was the dilemas they faced in the teaching and learning process which were very much related to students' attitude. Although the teachers believe that they should reflect, they found time a constraint for continous and formal reflection. In addition, the ambiguity of a systematic and proper approach to reflective practice was also a hindrance. The examinationoriented school system also contributes to the lack of use of assessment through reflective practices.

Pengenalan

/

Ilmu rnatematik adalah satu ilmu yang diperkayakan oleh umat Islam semasa zaman Abbasiyyah, selepas ia dikembangkan dari tamadun Yunani. Satu sumbangan umat Islam yang tidak terhingga ialah penemuan sistem nombor Arab-India khususnya sifar sebagai tempat letak dan juga algebra oleh al-Khawarizmi. Mereka rnampu memberi idea baru kerana sifat tazakkur (reftektif) mereka. Sememangnya mereka bersifat demikian kerana al-Qur'an menuntut agar umat Islam sering bertadabbur dan bertazakkur memikirkan kejadian Allah Maha Pencipta di luar sana dan pada diri mereka sendiri. Secara tidak langsung matematik berkembang kerana usaha memenuhi tuntutan Islam seperti pembahagian harta secara fara'ld, menentukan awal bulan khususnya untuk Ramadan, Shawal dan Zulhijjah, menentukan kiblat

I Pel ajar. Sarjana, Pusat Pcngajian I1mu Pendidikan, Univcrsiti Sains Malaysia.

Ernel: zahussin2004@yahoo.com

2 Profcsor Madya, Pusat Pengajian lImu Pendidikan, Universiti Sains Malaysia.

Ernel: sfatimah@usm.my

55

Amalan Reflektif Dalam Pengajaran Matematik: Satu Kajian Kes

dan menentukan arah dalam pengembaraan sarna ada di darat mahupun di laut. Malangnya sikap tazakkur ini semakin hilang daripada guru-guru kita kerana desakan latihtubi untuk memperoleh kejayaan dalam peperiksaan walaupun ia menghasilkan ilmu yang kurang bermakna bagi pelajar. Artikel ini bertujuan mengkaji tentang menghidupkan kembali sifat reftektif ini khususnya bagi subjek ilmu hisab atau matematik.

Semua guru dituntut bertanggungjawab atas setiap tindakan profesionalisme mereka (Ostorga, 2006). Akauntabiliti profesionalisme menuntut guru meningkatkan pemikiran kritis supaya mereka boleh melaksanakan refleksi dalam am alan dan membuat keputusan berdasarkan hujah yang munasabah. Guru juga diminta memikir kembali amalan mereka dan sentiasa peka dengan pengetahuan terkini tentang bagaimana pelajar belajar. Di Malaysia, para guru diingatkan peredaran masa membawa perubahan dan cabaran terhadap profesion keguruan termasuk perubahan dalam tugas dan peranan guru. Peranan guru sebagai sumber utama pengetahuan telah bertukar kepada guru sebagai pemudah eara dalam proses pengajaran dan pembelajaran (P&P) dan sumber inspirasi pelajar. Guru hams Iebih kreatif dan bersikap terbuka terhadap inovasi bagi menjadikan sistem penyampaian dalam pendidikan lebih efektif, menarik dan menyeronokkan (Pelan Induk Pembangunan Pendidikan (PIPP, 2007). Bagi menghadapi cabaran ini, semua guru disaran menjadikan refteksi sebagai amalan harian mereka. Menurut Lowery (2003), refteksi merupakan komponen penting yang perlu digabungkan dalam setiap strategi pengajaran dan pembelajaran. Baginya, untuk meningkatkan kualiti pengajaran, kejayaan pelajar dan pencapaian dalam kelas, komponen asas 3R perlu dimasukkan ."R" yang keempat iaitu refleksi, Dalam konteks Malaysia, semua guru diminta membuat dan menulis refleksi mereka dalam Buku Rekod Pengajaran selepas tamat sesi P&P berkenaan.

Latar Belakang Kajian

Kurikulum Matematik di Malaysia telah mengalami beberapa perubahan yang signifikan, bermula dari era Matematik tradisional, era Matematik Moden (awal tahun 1970an), seterusnya era Matematik Bersepadu (awal tahun 1980an) hasil daripada reformasi kurikulum berlandaskan Falsafah Pendidikan Kebangsaan. (Noor Azlan, 1993; 2005). Pada tahun 2000, kurikulum Matematik telah disemak semula yang antara lain memasukkan komponen penggunaan Teknologi Komunikasi & Maklumat (lCT) dalam P&P Matematik, seperti pengunaan komputer, internet, kaIkulator saintifik dan kalkulator grafik. Pada tahun 2003, sekali lagi berlaku perubahan yang lebih besar iaitu pengajaran dan pembelajaran Matematik dan Sains dalam bahasa Inggeris (PPSMI).

56

~.

:

"

, .'

,

r

Jurnal Pendidikan Islam 13.2

Romberg dan Carpenter (dalam Senger, 1999) meletakkan tanggungjawab utama kejayaan reformasi dalam pendidikan Matematik di bahu guru. Menurut mereka, guru perlu melihat diri mereka sebagai pembimbing, pendengar dan pemerhati; bukan lagi sebagai autoriti dan pemberijawapan. Guru memerlukan anjakan pedagogi daripada pendekatan yang berorientasikan pemindahan pengetahuan kepada pendekatan yang berorientasikan pembinaan pengetahuan (Nik Azis, 2003). Penglibatan aktif pelajar dalam proses pembelajaran perlu diutamakan. Guru digalakkan menggunakan berbagai teknik pengajaran untuk menjadikan pengajaran Matematik bermakna, menarik untuk dipelajari dan dalam masa yang sama, mencabar secara intelektual (Noor Azlan, 1992). Dalam pengajaran Matematik, guru merupakan orang yang paling layak untuk memilih dan menentukan strategi pengajaran yang paling sesuai dan berkesan. Dengan menggunakan sukatan pelajaran sebagai panduan, mereka boleh membuat pengubahsuaian yang perlu, bergantung kepada ciri-ciri pelajar yang mereka hadapi, Menurut Noor Azlan (2005), sekiranya matlamat utama pengajaran Matematik adalah mengetahui 'produk pemikiran Matematik' dan bukannya 'proses pemikiran Matematik', maka pengajaran Matematik tidak boleh dilaksanakan berdasarkan konsep latih tubi (drill) atau amalan tradisional seperti yang biasa diamalkan.

Kerjaya guru bukan lagi sekadar berciri rasionaliti yang teknikal tetapi beralih kepada refleksi daJam tindakan, yang menonjolkan peranan guru sebagai pembuat keputusan, perancang kurikulum dan guru yang mengambil berat tentang pendidikan anak-anak (Senger, 1999). Masalah dan ketidaktentuan yang dihadapi dalam bilik darjab menuntut guru perlu sentiasa berfikir, memberi perhatian serius dan pertimbangan mendalam tentang sesuatu kejadian dan keputusan yang akan diambil. Dalam membuatjustifikasi tentang sesuatu keputusan, guru tidak boJeh sekadar bergantung kepada naluri atau teknikDteknik yang telah ditetapkan, sebaliknya guru perlu berfikir apakah yang sedang berlaku; apakah piJihan yang ada; dan lain-lain pertanyaan yang berkaitan; dengan cara yang kritikal dan analitikal (Norlander-Case, Reagen & Case, 1999). Keadaan ini menepati definisi pemikiran reflektif yang digariskan oleh Dewey (1933) iaitu 'turning a subject over in the mind and giving it serious and consecutive consideration (hal, 3).' Dalam konteks kajian ini, reflektifmembawa maksud memikir dan meninjau kembali idea, perlakuan dan situasi yang telah berlaku dalam pengajaran guru sebelum tindakan seterusnya diambil.

Menurut Haggarty (2002), pengajaran Matematik adalah menarik dan mencabar secara intelektual kerana ada banyak keputusan kompleks yang perlu dibuat. Menurut Nik Azis (2003: 29), pengajaran Matematik yang berkesan membabitkan proses menggabungjalin pelbagai pengetahuan seperti pengetahuan tentang Matematik sekolah, pengetahuan tentang perkembangan

57

Am.lan Reflcktif Dalam Pengajaran Matematik: Satu Kajian Kcs

pelajar dan cara rnereka bela jar, pengetahuan ten tang peranan guru, pengetahuan tentang budaya bilik darjah dan pengaruhnya terhadap pembelajaran.

Bagi kebanyakan pelajar, Matematik dianggap sebagai satu mata pelajaran yang sukardan mengelirukan. Dalam senario semasa, apabilakerajaan melaksanakan PPSMI, ia mengundang kritikan dan kontroversi yang tiada hentinya sehingga ke hari ini. Keadaan ini memungkinkan guru berasa kurang berkeyakinan atau percaya mereka tidak mampu menyampaikan pengajaran dengan baik. Walau bagaimanapun, menurut Zaidi (2007), kefasihan guru dan murid dalam bahasa Inggeris bukanlah jaminan keberkesanan proses P&P. Menurutnya, keupayaan murid memahami serta menguasai kandungan pelajaran banyak bergantung kepada strategi pengajaran guru dalam bilik darjah. Sekiranya strategi kurang berkesan, guru akan merasakan usaha serta kesungguhan mereka di bilik darjah tidak berbaloi. lni akan menyebabkan guru mudah rnemberi alasan bahawa kecetekan kefahaman murid adalah berpunca dari masalah bahasa, potensi dan sikap murid.

Bagi menghadapi cabaran dan mengatasi masalah ini, guru Matematik perlu merancang strategi P&P mereka supaya hasilnya optimum. Adakah guru Matematik menganalisis setiap masalah untuk mencarijalan penyelesaiannya? Apakah strategi atau langkah yang selalu diambil guru Matematik dalam penyelesaian rnasalah terse but? Kesemua persoalan ini perlu ditangani segera untuk menjadikan pengajaran Matematik berkesan. Menurut Nik Azis (2003: 34), pengajaran Matematik yang berkesan membabitkan refleksi dan usaha berterusan untuk memperbaiki diri. Guru Matematik perlu cekap untuk menganalisis perlakuan dan kefahaman pelajar. Merekajuga perlu menentukan bagaimana tindakan mereka mempengaruhi pembelajaran. Kajian ini ingin melihat sejauh mana amalan refleksi dilaksanakan dalam setiap peringkat pengajaran. Apakah faktor penggerak yang mempengaruhi amalan guru? Apakah halangan bagi seorang guru Matematik menjadi seorang pengamal reflektif yang berkesan? Satu kajian mendalam diperlukan untuk melihat sejauh mana guru Matematik melaksanakan amalan reflektif dalam setiap peringkat pengajaran dan faktor-faktor yang mempengaruhi pelaksanaan amalan tersebut.

Tujuan dan PersoaJan Kajian

Kajian ini bersifat penerokaan dan bertujuan mendapatkan kefahaman yang mendalam tentang amalan reflektif guru Matematik. Sejauh mana guru membuat refleksi dalam perancangan, pelaksanaan dan penilaian pelaksanaan sesuatu rancangan harlan (RH). Kajian inijuga bertujuan mengenal pasti faktor yang mempengaruhi amalan reflektif guru matematik. Secara khusus, kajian ini

58

Jumal Pendidikan Islam 13,2

cuba menjawab persoalan berikut:

i) Sejauh manakah guru Matematik membuat refleksi-atas-tindakan

." dalam perancangan RH?

ii) Sejauh manakah guru Matematik membuat refleksi-semasa-tindakan

dalam perlaksanaan RH?

iii) Sejauh manakah guru Matematik membuat refleksi-atas-tindakan

dalam penilaian pelaksanaan RH? '

iv) Apakah faktor yang mempengaruhi am alan refteksi guru matematik?

v) Apakah halangan yang guru matematik hadapi dalam amalan refleksi mereka?

Refleksi dan Proses Reflektif

., I

Refleksi guru berterusan menjadi fokus utama sama ada dalam penulisan atau kajian empirikal (Milner, 2003). Refleksi merupakan unsur utama yang mampu memandu ke arah pemahaman yang lebih mendalam aspek-aspek yang mungkin diabaikan, disalah faham atau disalah tafsir. Sekiranya seorang guru melaksanakan refleksi, maka mereka 'berupaya menggunakan logik, rasional, analisisis langkah demi Iangkah dalam pengajaran dan konteks di mana pengajaran itu berlaku (Korthagen, 1993: 317). Seorang pengamal refleksi yang bijaksana 'berupaya menyesuaikan alat dan kaedah kepada keperluan, orang dan tempat tertentu; kerana keperluan kepada sesuatu amalan adalah ruang kerja (Yinger, 1993: 83). Keadaan ini boleh dicapai apabila guru 'melihat kembali pengajaran dan pembelajaran yang telah berlaku; membina, melakonkan dan/atau mengingat kembali peristiwa tersebut, emosi dan pencapaiannya (Schulman, 1987: 19). Seterusnya, guru tersebut akanmembuat pertanyaan sistematik tentang pengajaran untuk meningkat dan memberi kefahaman yang lebih mendalam tentang amalannya (McIntyre, 1993:43), mereka berupaya menghubungkan pengalaman lepas dan tindakan akan datang dengan menyediakan maklumat tentang operasi dan outcome (Yinger, 1993: 85).

Schon (1983) telah rnengelaskan refleksi kepada dua aras iaitu refleksisemasa-tindakan dan refleksi-atas-tindakan, selain turut membincangkan rasionaliti teknikal. Konsep refleksi-semasa-tindakan dan refleksi-atas-tindakan dikemukakan Schon sebagai kritikan terhadap konsep guru sebagai teknisyen (rasionaliti teknikal). Bagi refleksi-semasa-tindakan pula, ia memerlukan guru mempunyai 'pengetahuan-sernasa-tindakan (knowing-in-action),; satu keadaan di mana guru mengetahui sesuatu tapi tidak mampu untuk menyatakan secara lisan (Schon, 1983). Apabila seorang pengamal melaksanakan refleksi-semasatindakan, dia akan menjadi pengkaj i dalam konteks amalannya. Refleksi-semasatindakan bersifat 'action-present'. Namun begitu, oleh kerana profesionalisme

59

Amalan RenektifDalam Pengajarun Matemalik: Satu Kajian Kes

masih lagi dikaitkan dengan kemah iran teknikal, refleksi-sernasa-tindakan tidak diterima sebagai salah satu bentuk sah bagi pengetahuan profesional. Banyak pengamal menganggap ketidaktentuan sebagai satu aneaman atau tanda kelemahan.

Refleksi-atas-tindakan pula berlaku dalam dua kerangka ifrq.me) masa iaitu sebelum dan sesudah sesuatu tindakan. Dalam pengajaran, refleksi jenis ini berlaku semasa guru merancang pengajaran dan selepas sesuatu pengajaran; iaitu apabiJa guru mempertimbangkan apa yang berlaku. Amalan reflektif mengingatkan guru bahawa kunci profesion mereka ialah berkhidmat kepada manusia, bukan sistem (Wellington, 1991). Hal ini ditegaskan oleh Ostermann dan Kottkamp (1993) yang mengatakan amalan reflektif adalah berdasarkan kepereayaan bahawa perubahan dalam sesuatu organisasi perlu dimulakan dengan perubahan pada individu; kerana potensi terbesar refleksi untuk perubahan dan penambahbaikan merupakan aktiviti berpasukan dan berkumpulan (Vaughan, 1990).

Metodologi Kajian

Kajian ini menggunakan pendekatan kualitatif secara kajian kes. Gay, Mills dan Airasian (2006) mengatakan fokus utama pendekatan kualitatif ialah menyediakan pemahaman tentang persekitaran sosial atau aktiviti daripada perspektif subjek. Pengkaji menggunakan teknik pemerhatian, temu bual semi-struktur dan semakan buku rekod mengajar sebagai eara perolehan data dan proses triangulasi. Kajian kualitatif memerlukan triangulasi untuk meningkatkan ketepatan kajian (Creswell, 2005) supaya kelemahan eara pertama boleh ditampung oleh kekuatan cara kedua (Gay et a!., 2006).

Pemerhatian: Pemerhatian mempunyai kelebihan untuk merekod rnaklumat sebenar tentang apa yang berlaku dalam persekitaran dan untuk mengkaji tingkah laku sebenar (Creswell, 2005). Melalui pemerhatian dalam bilik darjah, maklumat yang lebih 'berobjektif' boleh diperoleh berbanding pengakuan subjek semataDmata (Gay et al., 2006). Pemerhatian dalam bilik darjah yang dilaksanakan dalam kajian ini membenarkan pengkaji melihat sendiri episod tertentu yang berlaku semasa pengajaran dan episod inilah kemudiannya dirujuk semasa sesi temubual dengan guru. Sebarang tindakan guru yang tidak menepati perancangan awal akan diperjelaskan dan digunakan oleh pengkaji

. sebagai indikator yang guru membuat refleksi semasa mengajar. Menurut Merriam (1988), sebagai orang luar, seorang pemerhati akan dapat mengesan sesuatu yang menjadi rutin kepada subjek, perkara yang boleh membawa kepada pemahaman konteks.

60

;

_;

(

Jumal Pendidikan Islam 13.2

Temu bual: Kaedah ini menyediakan peluang untuk pengkaji mendapatkan maklumat lanjut daripada subjek (Stake, 1995). Dalam kajian ini, temu bual semi-struktur digunakan, ia membenarkan pengkaji menyiasat dengan teliti (probe) maklum balas yang lebih lanjut apabila subjek membuat penjelasan. Malah, temu bual membolehkan pengkaji mendapat maklumat yang lebih terperinci daripada guru sendiri yang tidak mungkin didapati daripada pemerhatian semata-mata. Contohnya, pengalaman, perasaan, minat, kebimbangan dan nilai guru (Gay et aI., 2006; Creswell, 2005). Apabila guru tidak mengikut perancangan asal, beliau diminta menjelaskan rasional tindakan itu semasa temu bual dan tindakan ini kerapkali menggambarkan guru membuat refleksi semasa pengajaran.

Analisis dokumen: Penelitian terhadap RH subjek yang ditulis dalam buku rekod mengajar membolehkan pengkaji mengetahui perancangan pengajaran harian dan objektif pengajaran guru. Menurut Creswell (2005), dokumen mewakili sumber yang baik untuk data dalam bentuk teks bagi kaj ian kualitatif. Ia mempunyai kelebihan kerana mengandungi bahasa dan perkataan subjek, yang selalunya memberi lebih perhatian kepadanya. Sampel kajian dipilih seeara purposeful sampling, terdiri daripada dua orang guru Matematik yang sanggup dan bersedia untuk terlibat seeara sukarela. Kedua-dua guru telah mengajar lebih dari sepuluh tahun dan telah melalui perubahan-perubahan dalam kurikulum Matematik .

. ~

Pengumpulan dan Analisis Data

Pengkaji telah membuat penelitian terhadap RH setiap subjek sebelum pengajaran berjalan. Selepas penelitian RH, temu bual semi struktur dijalankan, bertujuan mendapatkan penjelasan lanjut tentang aktiviti yang dirancang, objektif yang ingin dicapai dan faktor yang mempengaruhi perancangan RH tersebut. Selepas itu, pemerhatian pengajaran dalam bilik darjah puladilakukan. Semasa pemerhatian, nota lapangan basil pemerhatian dicatat kerana nota lapangan merupakan cara terbaik untuk mengumpul dan mendokumentasi apa yang dilihat (Gay et aI., 2006). Pengkaji bertindak sebagai pemerhati luar.

('

Temu bual semi-struktur diadakan sekali lagi selepas pemerhatian untuk mendapatkan penjelasan lanjut. Teknik pungutan data ini berlangsung sehingga kedua-dua subjek selesai mengajar sehingga dua bab. Tempoh ini diyakini mampu memberikan celik akal tentang amalan reftektif subjek. Hasil temu bual dirakam dan dibuat transkripsi. Analisis data dibuat secara mengesan kata kunci berkenaan amalan refleksi subjek atau pernyataanDpemyataan berulang untuk proses pengkodan. Proses pengumpulan data dan pengkodan data bagi tujuan deskripsi dan tema berlangsung serentak; kadang kala secara timbal

61

Amalan Reflcktif Dalam Pengajamn Matcmatik: Sa.u Kqjian Kes

balik sepanjang kajian berlangsung. Transkrip yang telah dikod, dikumpul mengikut temaDtema tertentu dan analisis lanjut dilakukan. Analisis ini melibatkan perbandingan am alan antara kedua-dua subjek, di samping mencari jawapan bagi persoalan kajian.

Dapatan Kajian

Hasil analisis data, kelima-lima persoalan kajian dapat dijawab. Bagi menjamin kerahsiaan, nama sekolah, guru dan pelajar yang digunakan bukanlah nama sebenar.

Cikgu Z

Cikgu Z berumur 52 tahun dan telah berkhidmat sebagai guru sejak tahun 1978. Beliau berkelulusan Diploma Pendidikan dalam Matematik dari Universiti Teknologi Malaysia (UTM). Sepanjang tempoh perkhidmatan, beliau pernah menjadi warden, ketua panitia dan pernah ditawarkan menjawat jawatan pentadbiran sejak tahun 1990an lagi; tetapi menolak kerana beliau lebih selesa dengan menjadi guru biasa sahaja. Kini, terdapat lima orang guru yang merupakan bekas anak didiknya, termasuk Guru Penolong Kanan Kokurikulum. Malah, terdapat pelajarnya kini merupakan anak kepada bekas pelajarnya dahulu.

Soalan 1: Sejauh manakah guru Matematik membuat refleksi-atastindakan dalam perancangan RH?

Cikgu Z percaya kaedah pengajaran matematik yang baik perlu dimulakan dengan penerangan, diikuti contoh-contoh, latihan dan seterusnyamenerangkan kembali soalan latihan tersebut. Sebagai contoh, dalam pengajaran tajuk 'Area & Perimeter', beliau merancang pengajarannya dengan memperkenalkan jenis-jenis segi tiga, diikuti kedudukan tinggi dan tapak bagi pelbagai jenis segi tiga, Selepas itu barulah beliau member! rumus luas bagi segi tiga, diikuti contoh dan latihan berkaitan. Beliau membuat perancangan sebegini kerana berpendapat pelajar akan lebih mudah faham, di samping dapat mengingati dan menggunakan rum us. Cikgu Z tidak suka pelajar menulis ketika beliau menerangkan sesuatu. Dalam satu sesi pengajaran, misalnya, beliau menegur sekumpulan pelajar yang menyalin ketika beliau sedang membuat penerangan isi pengajaran. Menurut Cikgu Z, pelajar perlu mendengar penerangan dengan teliti supaya mereka tidak ketinggalan. Beliau menganggap mendengar penerangan guru sebagai tumpuan peiajar dalam kelas. Bagi Cikgu Z,

62

.'

.:

<.

.'

Jumal Pendidikan Islam 13.2

. -

keberkesanan penerangan guru secara terus adalah lebih berkesan berbanding penggunaan eakera padat (CD) dan laptop. Malah beliau juga percaya, pelajar lebih suka guru menerangkan secara terus kepada mereka berbanding penerangan yang diberi dalam CD .

Beliau turut membuat refleksi terhadap faktor pelajar yang boleh mempengaruhi perancangan aktiviti. Bagi pelajar lemah, bilangan latihan akan dikurangkan selain susunan penerangan yang berbeza dari kelas yang pelajarnya lebih baik. Dalam pengajaran tajuk 'Area & perimeter', pada mulanya Cikgu Z bereadang menyusun isi pengajarannya berdasarkan bentuk; beliau bercadang menerangkan tentang segi tiga, rnernperkenalkan rumus luas, seterusnya meneari tinggi dan tapak. Hal yang sarna akan diulangi untuk segi em pat selari dan trapezium. Tetapi berdasarkan buku teks dan beberapa buah buku rujukan lain, Cikgu Z telah menyusun penerangannya dengan memperkenalkan segi tiga dan rumus luas; diikuti oleh segi empat selari dan trapezium. Kemudiannya barulah mencari tapak dan tinggi bagi segi tiga, segi empat selari dan trapezium. Menurut Cikgu Z, kaedah pertama itu lebih sesuai untuk pelajar cemerlang.

.'

Berdasarkan pengalaman dan pengajaran sebelum ini, CikguZ mendapati pelajar mengambil masa yang lama untuk rnelukis rajah. Oleh itu, dalam pengajaran tajuk 'Solid geometry', Cikgu Z meraneang menerangkan kedudukan tinggi, bueu dan sisi bagi setiap jenis pepejaJ geometri yang diajar. Kemudian, pelajar akan diminta menyatakan tinggi, bilangan bueu dan bilangan sisi bagi contoh yang diberi. Sebaliknya beliau telah membekalkan kertas edaran bagi latihan tersebut kerana katanya "saya tak mau dia lukis sebab akan buang masa .... lambat."

Faktor masa seperti waktu selepas perhimpunan dan cuti hujung minggu, turut dipertirnbangkan dalarn perancangannya. Beliau akan melebihkan penerangan dalam kelas dan melebihkan latihan sebagai kerja rumah pada cuti hujung minggu. Selain itu, Cikgu Z menggunakan harnpir 80% bahasa Melayu dalam pengajarannya supaya pelajar betul-betul faham apa yang diajar. Menurutnya, beliau pernah mencuba rnengajar menggunakan bahasa Inggeris sepenuhnya tetapi dia merasakan seolah-olah bereakap seorang. Namun begitu, sekalipun mengajar dalam bahasa Melayu, Cikgu Z akan memastikan pelajarnya tahu istilah-istilah (terms) Matematik dalam bahasa Inggeris.

Soalan 2: Sejauh manakah guru Matematik membuat refteksi-semasatindakan dalam perlaksanaan RH?

Sernasa pelaksanaan RH, Cikgu Z menekankan pengetahuan dan kemahiran Matematik. Ini melibatkan penulisan langkah kerja yang sempurna, lukisan

63

Amalan Reflektif Dalam Pcngajaran Maternnnk; Sntu Kaji.n Kes

rajah yang tepat dan pengendalian operasi Matematik. Kesilapan dan salah faharn pelajar akan segera ditegur dan dimaklumkan kepada semua pelajar supaya mereka tidak mengulangi kesilapan yang sarna. Sebagai contoh, dalarn pengajaran subtajuk 'Area of Triangle', seorang pelajar salah melukis rajah untuk rnenentukan tinggi sebuah segi tiga. Cikgu Z segera membuat pernbetulan di hadapan kelas dan meminta sernua pelajar menyernak lukisan mereka. Pelajar dirninta memastikan garis putus-putus rnerupakan satu garis lurus yang bersarnbung dengan tapak segi tiga. Kesilapan terse but dan rajah yang betul ditunjukkan dalam Rajah 1.

Rajah peJajar

Rajah yang betul

i !h

................ d

,

I

ih

................ d

'-------1 Rajah 1: Kesilapan pelajar dan pembetulan oleh guru 1-------1

Pengetahuan konsep dalam operasi Matematik juga ditekankan oleh Cikgu Z. Contohnya, dalam penyelesaian masalah berikut :

(Langkah 1 ),

Y2 x b x S = 36 36

Y2xb

(Langkah 2)

S

Beliau bertanya pelajar tentang sebab angka 5 dipindah ke sebelah kanan, ia menjadi bahagi (Langkah 2). Pelajar menjawab "memang macam tut". Cikgu Z . tidak berpuas hati denganjawapan pelajar dan mengambil keputusan menerangkan kern bali sebab sebenar. Beliau menjelaskan tindakan itu diarnbil kerana:

"eh .. kalau tidak dia akan jawab sampai bila-bila macam tu (ketawa keeil)... darab mesti bahagL.. dia tak tau dari mana datang benda tu ... "

CikguZ berpendapatsekiranya pelajarrnengetahui sebab yang tepat, menunjukkan mereka memahami konsep dan akan lebih rnudah mengingat dan berupaya mengajar orang lain. Faktor masa juga mempengaruhi proses P&P. Cikgu Z mengubahsuai pengajarannya jika mas a tidak mencukupi. Semasa mengajar luas gabungan, beliau meminta pelajar merujuk contoh dalam buku teks. Soalan

64

Jumal Pcndidikan Islam 13.2

tersebut meminta pelajar mencari luas bagi gabungan rajah segi empat dan segi empat selari, Seterusnya, beliau mengubah bentuk segi tiga kepada rajah asal dan bertanya berapakah jumlah luas rajah yang baru? Selanjutnya beliau mengubah lagi bentuk trapezium dan bertanya pelajar jumlah luas rajah yang baru. Cikgu Z berkata, perubahan itu dilakukan kerana beliau mahu pelajar 'nampak', apabila mereka faham dan tahu penggunaan rumus, mereka boleh mengaplikasi dan menyelesaikan soalan lain yang melibatkan gabungan beberapa bentuk.

Soalan 3: Sejauh manakah guru Matematik membuat refleksl-atastindakan dalam penilaian pelaksanaan RH?

Latihan merupakan antara kaedah yang digunakan oleh Cikgu Z untuk membuat penilaian, selain ujian dan peperiksaan. Dalam masa yang sarna Cikgu Z turut menilai pengajarannya dan pembelajaran pelajar. Sekiranya rarnai pelajar tidak boleh menjawab soalan yang diberi, bermakna objektif pengajarannya tidak tercapai. Hasil penilaian digunakan untuk merancang aktiviti P&P seterusnya. Contohnya, melalui latihan berkenaan luas yang diajar, Cikgu Z mendapati terdapat peJajar yang masih lemah dalam menghafal sifir. Beliau bercadang "lepas ni, tindakan saya, nak suruh hafal sifir ni agaknya .;"

Cikgu Z turut meminta pelajarnya membuat refleksi tentang kefahaman mereka dalarn keseluruhan topik yang dipelajari. Selesai mengajar bab 'Area & perimeter', beliau mengedarkan latihan bercetak dan bertanya : "Tengok soalan sebelah kiri. Siapa yang sekali pandang, mereka yakin boleh buat?" Majoriti pelajar kelas itu mengangkat tangan. Kemudian, beliau bertanya lagi: "Tengok soalan sebelah kanan, siapa yakin boleh buat?" Kelihatan tiga orang pelajar mengangkat tangan. Seorang pelajar yang tidak mengangkat tangan berkata:

"ada lorek " Selanjutnya Cikgu Z berkata: "soalan PMR memang bentuk

macam ni " Mengulas tindakannya:

... nak tengok impression budak bila dia bukak .. ada lagi

tak yang .. alamak susahnya, cikgu l! Alamat tak berjayalah

saya ... berrnakna pelajaran dia tu sampai tahap begitu masih lagi susahhh .. .Iagi... . kita nak dapatkan maklurnat segera ... kita kena buat macam tu lah .. nak tunggu dia buat (lambat) ...

Soalan 4: Apakah faktor yang mempengarubi guru Matematik untuk membuat refleksi?

Senario pelajar tidak. berrninat beJajar dan membuat latihan merupakan masalah utama yang sering difikirkan oleh Cikgu Z. Bagi mengataslnya,

65

Amalnn Reflektif Dalam Pengajaran Matcmatik: Sate Kajian Kcs ,

beliau cuba menanam minat pelajarnya terhadap Matematik. Baginya minat akan mendorong mereka belajar bersunguh-sungguh. Markah ujian arnat mempengaruhi semangat pelajar, katanya: '

Cuba kalau dia dapat markah, dah lulus ke ... nampak dia lebih berminat. Sebab tu kalau ujian bulanan ... nak bagi mudah, nak menarik minat dial Saya punya prinsip macam tu. Kalau 38 bagi lulus je 40 supaya diorang tak putus asa.

Cikgu Z merasakan guru Matematik kini perlu lebih sabar, terutama dengan PPSMI. PPSMI menyebabkan pelajar merasakan Matematik menjadi dua kali lebih berat. Menurutnya lagi, penggunaan bahasa Inggeris bukan sahaja mendatangkan rnasalah kepada pelajar, malah kepada guru juga, terutama semasa penerangan. Masalah pelajar dalam Matematik sering difikirkan kerana

jika dibiarkan, pelajar akan tercicir dalam pelajaran dan kehidupan. Menurut "

CikguZ:

... kalau tak reti mengira, pergi kedaipun kena tipul Bagi 10 ringgit, baki tak tau .. benda yang basic sangat tu kan .. ha .. kalau yang nak belajar, yang bercita-cita tinggi.. lagilah pulak .. Matematik sangat penting bagi dia. Nak melanjutkan pelajaran, semua orang pandang Matematik dia kan ... bimbanglah dengan situasi sekarang ni,

Cikgu Z berpendapat sikap peJajar turut mempengaruhi guru kerana sekiranya hanya guru yang bersungguh-sungguh tetapi pelajar tidak, akan melemahkan semangat guru. Cikgu Z sentiasa rasa tertekan (tension) kerana beliau tidak dapat mencapai kehendaknya. Beliau sanggup bersusah payah mengajar asalkan hasil yang didapati nanti memuaskan hati. Walaupun matlarnat pengajarannya untuk menghasilkankeputusan peperiksaan sebaik mungkin setiap tahun, mengikut keupayaan pelajar, namun beliau juga berharap sahsiah pelajarnya turut baik.

",

Soalan 5: Apakah halangan yang guru Matematik hadapi dalam amalan reftektif?

Menurut Cikgu Z, guru yang berpengalaman tidak perlu refleksi secara berpasangan atau berkumpulan. Beliau tidak akan menceritakan masalahnya kepada rakan sejawat kerana merasakan tidak selesa, akibat perbezaan usia. Beliau akan berkongsi masalah hanya apabila guru muda yang datang berjumpanya. Bagi menyelesaikan masalah yang dihadapi, beliau akan meminta pandangan suaminya (kaunselor) atau anak perempuannya (remaja). Bagaimanapun, Cikgu Z mengakui masa merupakan halangan utama

66

Jumal Pendidikan Islam 13.2

untuk melaksanakan refleksi. Banyak tugas-tugsas perkeranian yang periu dilakukan kini, menyebabkan guru tidak mempunyai masa melakukan tugas hakiki mereka. Menurut Cikgu Z, perbezaan yang paling ketara kini adalah pertambahan borang-borang yang perlu diisi. Dulu, guru menghabiskan masa dengan mengajar sahaja tetapi "sekarang dengan kokurikulum.: macammacam persatuan, macam-macam benda ada.: tak macam dulu kan. .. " .

. ' Malah, menurut Cikgu Z : .

'" macam-macam jawatan wujudkan .. kiranya nak kata dia tu guru sebenar-benar guru pun '" tak boleh ... ada yang separuh tu dah jadi separuh kerani, separuh guru ha., kerja-kerja perkeranian dah banyak dia buat... dulu tak ada macam tu.

Cikgu F

!

Cikgu F berumur40 tahun dan telah berkhidmatsebagai guru sejak tahun 1995. Beliau adalah lulusan Bachelor Pertanian dari Universiti Pertanian Malaysia (UPM), sebelum mengikuti Kursus Perguruan Lepasan Ijazah (KPLI) dengan pengkhususan Matematik dan Sains. Beliau merupakan orang tempatan dan pernah bersekolah di sekolah ini sehingga Tingkatan Tiga, Sekolah ini merupakan sekolah kedua beliau berkhidmat dan bertindak sebagai Ketua Panitia Matematik.

Soalan 1: Sejauh manakah guru Matematik membuat refleksi-atastindakan dalam perancangan RH?

.,-

Cikgu F merancang RHnya berdasarkan kepercayaannya tentang cara pengajaran Matematik yang baik, iaitu dimulakan dengan penerangan, contohcontoh yang berkaitan, diikuti latihan tentang tajuk tertentu. Dalam pengajaran satu masa bertajuk <Angle of elevation & depression', beliau merancang untuk memberi takrifan am sudut dongakan dan sudut tunduk, diikuti contoh-contoh yang menggambarkan kedudukan bagi kedua-dua sudut tersebut. Selepas itu, beliau bercadang memberi latihan bercetak yang berkaitan. Beliau menyelia kerja pelajar kerana berpendapat dalam pengajaran Matematik, guru perlu mendekatkan diri dengan setiap individu pelajar. Kepadanya, setiap pelajar berbeza keupayaan dan pengetahuan asas mereka. Bagi menambah kefahaman pelajar, Cikgu F turut memberi penerangan dalam kelompok-kelompok kecil, selain penerangan di hadapan kelas.

Cikgu F turut melakukan refleksi terhadap faktor pelajar yang boleh mempengaruhi pengajarannya. Faktor ini juga dipertimbangkan dalam

67

Amalen Reflektif Dalam Pengajaran Matematik: Satu Kajian Kes

pemberian latihan. Beliau akan mengurangkan bilangan latihan yang diberi, sekiranya mengajar peJajar dari kelas yang kurang pandai. Namun begitu, beliau masih mengekalkan isi kandungan pengetahuan asas yang sarna. Bagi kelas 4R, beliau akan meminta pelajar menyiapkan latihan yang diberikan dalam kelas kerana yakin pelajar tidak akan menyiapkan latihan tersebut sebagai kerja rumah.

Cikgu F banyak menggunakan kertas edaran dalam pengajarannya kerana sikap pelajar yang malas menyalin. Pelajar mengambil masa yang lama sekiranya diminta menyalin sesuatu. Dalam satu latihan kerja rumah, didapati beberapa pelajar mencuba menyelesaikan soalan dad kertas edaran tetapi tidak menyelesaikan soalan dari buku teks, sekalipun soalan tersebut Iebih mudah. Berkenaan hal ini, beliau berkata:

ha ... memanglah gitu! Soalan buku dia tak minat, tak minat buku teks! Dia minat hand out, dia suka hand out! Sebab apa ... buku teks kena tulis, kena lukis, buat kerja! Yang tu, tulis je terus! Ha ... itu bendanya! Tu yang kata maIas! Nak menulis tu dia mal as, nak melukis tu dia maIas! Tu tak payah, dah siap lukis dah, benda lagi?

Faktor masa, sarna ada satu atau dua waktu turut dipertimbangkan dalam perancangan RH. Bagi pengajaran satu waktu, beliau akan menyambung latihan sebelumnya, manakala bagi dua waktu, beliau akan melebihkan latihan. Penyusunan contoh-contoh soalan juga mengambilkira faktor masa. Dalam latihan trigonometri, Cikgu F menyusun contoh soalan dengan memberi soalan mencari nilai sudut dahulu, diikuti mencari panjang sisi dan di akhiri dengan membandingkan graf. Menurutnya, susunan ini dirancang memandangkan pelajar baru sahaja belajar tentang graf dan ingatan mereka masih baik dan kurang masa diperlukan untuk penerangan.

Soalan 2: Sejauh manakah guru Matematik membuat refteksi-semasatindakan daIam pelaksanaan RH?

Semasa mengajar, Cikgu F menekankan pengetahuan konsep Matematik yang perlu dikuasai pelajar. Dalam subtajuk 'Unit circle', Cikgu F menerangkan bahawa konsep'unit circle' ibarat ibu kepada tajuk 'Trigonometry'. Dalam pengajaran tersebut, Cikgu F merujuk contoh soalan dalam buku teks. Bagi menguji kefahaman pelajar, Cikgu F telah memilih seorang pelajar untuk menjawab soalan (1). Pelajar itu ditanya soalan dari (a) hingga (g). Seterusnya bagi soalan nombor (2), Cikgu F telah memilih pelajar lain pula dan pelajar itu diminta menjawab dari soalan(a) hingga (n). Semasa sesi soal jawab tersebut,

68

Jurnal Pendidikan Islam 13.2

Cikgu F berkata kepada pelajar tersebut: "saya akan tanya, sampai awak faham, sampai awak dapat jawab dengan cepat". Cikgu F lakukan begitu kerana mustahil untuk beliau bertanya setiap pelajar. Baginya, dengan bertanya kepada dua atau tiga orang pelajar sederhana, kesirnpulan boleh dibuat bahawa pelajar pandai sudah menguasai perkara terse but. Cikgu F juga akan mernbuat refleksi terhadap maklum balas pelajar bagi menilai kefahaman mereka, selain membuat penerangan Semasa rnengajar subtajuk 'Graph 0/ Trigonometry', Cikgu F berkata:

... group perempuan tadi, dia kata .. aah cikgu, kalau gitu kita

tak payahlah kuadran tu, tak payah ingatlah tekan kalkulator

je ... maknanya adalah budak boleh faham dia boleh buat

analisa bahawa apa yang dia belajar, tengah buat tu ... dia boleh kait, boleh faham tanpa bagitau dia ...

Sebarang kesilapan atau salah faharn pelajar dibetulkan di hadapan kelas supaya tidak diulangai pelajar lain. Maklum balas pelajar, sarna ada kesilapan yang dilakukan, pertanyaan atau hasil kerja mereka, digunakan untuk perkernbangan pelajaran seterusnya, termasuk menilai kefahaman pelajar. Cikgu F menyuruh pelajar mencuba menyelesaikan satu soalan berkaitan trigonometri. Semasa menerangkan langkah penyelesaian di meja pelajar perempuan, tiba-tiba beliau ke depan kelas. Dengan rnerujuk kepada Teorem Pithagoras yang baru diterangkannya, beliau bertanya: "Awak faham tak yang ni?" dan beJiau mengambil keputusan menerangkan semula Teorem Pithagoras tersebut. Beliau mengingatkan pelajar agar mengingati teorern tersebut kerana ia akan kerap digunakan. Cikgu F berkata, beliau mengambil keputusan menerangkan kembali teorern tersebut kepada semua pelajar dalam kelas kerana :

. .Intan ni (pelajar tersebut) bila tak faharn tu .. saya dah faham. Yang lain tu memang tak faham Ie juga ... sebab dia ni cerdas sikit!

Kerap kali beliau terpaksa mengubah perancangannya kerana sikap pelajar yang malas membuat latihan. SekaJipun kecewa dengan keadaan tersebut, Cikgu F meneruskan juga pengajarannya. Beliau tidak begitu suka mendenda pelajar kerana yakin ia tidak mampu mengubah sikap pelajar; selain merugikan masa. Apabila pelajarnya tekun dan seronok dengan sesuatu aktiviti, Cikgu F sanggup meluangkan masa yang lama supaya pelajarnya gembira dan bersemangat untuk belajar. Dalam pengajaran Graph a/Trigonometry, Cikgu F bercadang untuk mencapai dua objektif pengajaran iaitu melukis graf dan menyelesaikan masalah berkaitan graf. Bagaimanapun, beliau telah menghabiskan dua waktu pengajaran (90 minit) untuk melukis graf sahaja. Walaupun pengajaran itu mencapai satu objektif sahaja, Cikgu F tetap berpuas hati. Menurutnya:

69

Arnalan Reflektif Dalam Pengaiaran Malemalik:SaluKnjiallK.es

" .. budak nak belajar, berminat... tu yang saya ambik masa yang lama tu ... sebab kita nak ubat hati kita ... berapa hari dah ... selalu kerja tak siap .. biar lambat... asalkan budak dapat sesuatu .. dia plot,dia ingat., walaupun benda tu kecik, sikit, tapi dia ingaL."

Soalan 3: Sejauh manakah guru Matematik membuat refleksi-atas tindakan dalam penilaian pelaksanaan RH?

Latihan merupakan antara kaedah yang digunakan oleh Cikgu F untuk menilai kefahaman pelajar. Menurut Cikgu F, beliau akan membuat penilaian pelaksanaan RH dengan merujuk kepada latihan yang dibuat pelajar. Sekiranya peJajar tidak dapat menjawab, bermakna mereka masih belum faham dan beliau terpaksa membuat sesuatu bagi mengatasi masalah tersebut. Hasil daripada penilaian itu, beliau akan membuatkesimpulan tentang cara terbaik untuk memperbaiki sesuatu keadaan. Dalam satu pemerhatian pengajaran, Cikgu F melahirkan kekecewaanya dengan reaksi pelajar. Keesokannya, Cikgu F mengajar subtajuk 'Graph of Trigonometry'. Pelajar diminta melukis tiga jenis graf dan aktiviti itu mengambil masa dua waktu pengajaran. Semua pelajar tekun melukis graf. Mengulas tentang kelas itu, Cikgu F berkata, beliau gembira dan berpuas hati:

"Hmm ... kesimpulannya, kalau nak mengajar, kita buat aktiviti lagi seronok. Budak nampak!"

Kadang kala, Cikgu F berasa kecewa kerana sikap peJajar yang malas dan menyebabkan beliau hilang mood. Namun, beliau tidak mahu terlalu berkeras dengan pelajar kerana baginya, guru perl u lebih pandai melayan dan mengambil hati peJajar Jemah supaya mereka berminat untuk belajar. Keinginan untuk menghabiskan sukatan menyebabkan Cikgu F tidak menunggu sehingga pelajar faham semua yang diajar.

Soalan 4: Apakah faktor yang mcmpeogarubi guru Matematik untuk membuat rcfleksi?

Sikap peJajar yang tidak berminat membuat latihan merupakan faktor utama yang mempengaruhi Cikgu F membuat refleksi. Selain itu, penggunaan bahasa Inggeris turut menjadi kebimbangan kerana Cikgu F berpendapat ia menjadi punca pelajar kampung semakin ketinggaJan. Malah, pengunaan bahasa Inggeris dalam pengajaran dan pembelajaran turut menjadi punea masalah pengajaran. MasaJah penggunaan bahasa Inggeris ini dapat dilihat dalam satu sesi pengajaran

70

Jumal Pendidikan Islam 13.2

apabila Cikgu F meminta pelajarnya mencuba soalan dalam bahasa Inggeris.

~ Beliau mengulangi arahannya tiga kali dan kemudiannya mengulangi dalam bahasa Malaysia. Cikgu F berpendapat, penggunaan bahasa Inggeris bukan sahaja mendatangkan masalah kepada pelajar, malah guru juga:

... bila menukar orang putih ni, mood dah jadi lain, memang lain! Bukan mood je ... mengajar kita ada gap tau ... rasanya ada benda tak... tak terlepas!

Penggunaan LCD dan CD juga menimbulkan masalah kerana walaupun penerangan yang disampaikan guru sama seperti yang terkandung dalam CD, namun ia masih diperlukan untuk pengukuhan. Oleh itu, lebih masa diperlukan kerana guru perlu 'pause' dan menerangkan secara berselang seli,

Cikgu F berpendapat masalah berkaitan P&P perlu sentiasa difikirkan kerana masalah pelajar tidak kunjung selesai. Beliau memandang setius sikap negatif

r- pelajar kerana sikap pelajar boleh mempengaruhi guru. Sekiranya pelajar rajin dan menunjukkan minat untuk belajar, guru akan menjadi lebih seronok dan bersemangat. Bagaimanapun, Cikgu F berpendapat guru perlu bersabar dan tidak boleh terlalu mengikut rentak pelajar yang malas kerana pelajar lain ingin bela jar. Baginya, walaupun matlamatnya kecemerlangan dan kelulusan mengikut kebolehan pelajar, paling kurang beliau mengharapkan pelajarnya boleh menggunakan kemah iran Matematik yang dipelajari:

Kalau dia kawin dia boleh ajar anak dia maknanya tak adalah

tersekat. .. ilmu tu dapat kat kita ... adalah walaupun tak retL.

contohnya tak reti membaca. Ada tak reti membacal Tapi sekurang-kurangnya budak tak reti membaca tu, dia nampak nombor, tam bah, tolak, darab, bahagi, dia tau benda tu ... boleh buat! Dia boleh bagi ilmu kat adik dia ... maknanya berjasalah kita... paling-paling kurang pun ...

Cikgu F merasakan guru Matematik kini perlu lebih sabar. Menurut Cikgu P, masalah pelajar sentiasa difikirnya:

Macam mana nak mengajar lagi? Berapa tahun lagikan? (ketawa) nak servis berapa tahun cari rezeki? Kena fikir ... 1 Masalah budak ... yang nak kita didik nikan ... dia masalah berpanjangan.; sebab dia (kerajaan) kata nak Matematik, Sains ... tak tercapailahkan jika masalah tu berterusan ...

Bagi menangani masalah P&P Matematik, Cikgu F berpendapat, seorang guru perlu mempunyai kesabaran yang tinggi dan rajin. Guru Matematikjuga perlu

71

Amalan Reflektif Dalam Pengajaran Matematik: Satu Kajian Kes

berusaha menanam minat pelajar terhadap Matematik. Baginya, beliau terpaksa berceloteh banyak untuk menarik minat pelajar. Katanya:

.. nak suruh buat kerja tu... layan! Saya ni kelas hujung tu dengan hand out... nak suruh dia salin nota... menyalin example ... lambat...! Penyudahnya say a fotostat! Tu pun tak buat juga!... pensel tak ada, bawalah segendong pergi kelas dial Buat pelan dongakan, kertas kosong bed. Pensel beri.

Pemadam ... semua beril Nak suruh buatjuga... "

Cikgu F memperuntukkan masa beberapa minit untuk melaksanakan refteksi apabila selesai kelas atau ketika keputusan peperiksaan dikeluarkan. Beliau cuba

untuk memperuntukkan masa untuk melaksanakan refteksi kerana dengan cara ;

itu, beliau boleh berfikir apakah tindakan yang boleh diambil untuk memperbaiki

sesuatu keadaan atau kelemahan, Cikgu F melakukan refleksi sendirian, perbincangan secara tidak formal dengan rakan sejawat atau dalam mesyuarat/

kursus yang dihadiri, Beliau akan berkongsi kejayaannya menyelesaikan sesuatu '

masalah kerana mahu seluruh sekolah turut mendapat kejayaan tersebut, Selain

masalah dalam pembelajaran Matematik, masalah sahsiah pelajar juga sentiasa

difikirkan, Menurut Cikgu F, pengaruh luar menyebabkan pelajar tidak berminat

untuk belajar. Beliau merasakan pihak berwajib perlu memandang serius perkara

terse but.

Soalan 5: Apakah halangan yang guru Matematik hadapi dalam amalan reflektif?

Walaupun Cikgu F memperuntukkan beberapa minit selepas kelas untuk refteksi, namun mas a merupakan halangan utama. Beban kerja guru, khususnya tugas perkeranian semakin bertambah. Menurutnya, halangan utama melaksanakan refteksi ialah masa, kerana terlalu banyak kerja lain yang perlu dibuat. Sambi! membandingkan keadaan ketika mula beliau menjadi guru, Cikgu F berpendapat:

.. itu, ini... rnacam-macamlah ... banyak yang diharapkan ... bendabend a yang bukan P&Plah ... analisalah, lepas analisa tu, analisa ni... kadang-kadang pengurusan pentadbiran sekolah nak cara ni, lepas cara ni, nak cara ni... pening kepala ... headcount tu ... kejap-kejap ubah, pergi pulak mesyuarat lain,ubah pula ... ! Kerja lain ... , P&P tak terbuat. .. Awal-awal tahun berapa macam mak nenek ada!

Menurut Cikgu P, sukar untuk melaksanakan refteksi secara berpasangan atau berkumpulan kerana semangat yang tinggi diperlukan. Biasanya masalah ,P&P

72

Jurnal Pendidikan Islam 13.2

dan pelajar dibincangkan dalam mesyuarat panitia tetapi tidak banyak yang boleh dibincangkan kerana mesyuarat panitia hanya empat kali setahun. Ia dilakukan pada waktu petang dan kebiasaannya guru-guru mahu pulang segera.

Perbincangan

r:

Kajian mendapati pengajaran subjek berorientasikan peperiksaan dan guru masih terkongkong dengan sikap ingin menghabiskan sukatan. Peralihan tajuk adalah berdasarkan objektif pengajaran guru, bukannya objektif pembelajaran yang berjaya difahami oleh pelajar. Walaupun subjek mengakui kepentingan dan melakukan refleksi, namun mereka rnasih belum menunjukkan ciri-ciri pengamal reflektif yang efektif. Kelemahan 'ini didorong oleh kekaburan tentang konsep refleksi yang sebenarnya. Dapatan kajian inijuga menunjukkan subjek masih kabur tentang rnakna refieksi. Secara umum, rnereka berpendapat refieksi adalah sebagai muhasabah, timbal balik atau berfikir kembali dan menilai apa yang telah dibuat.

Beban kerja guru telah menghalang mereka melaksanakan refleksi seeara berkala; sarna ada seeara individu; apatah lagi seeara berkumpulan. Penggunaan leT dalam P&P masih belum boleh diterima dengan meluas oleh guru sarna ada disebabkan kekurangan kemahiran atau masih terkongkong dengan arnalan pengajaran tradisional. Walaupun pelaksanaan PPSMI sudahpun memasuki tahun kelima, penggunaan bahasa Inggeris masih menjadi masalah sarna ada kepada guru mahupun pelajar. Pengetahuan pedagogi isi kandungan bukanlah masalah kepada subjek, sebaliknya sikap pelajar menjadi penghalang utama. Namun begitu kedua-dua subjek kelihatan positifmenangani masalah tersebut. Mereka mengakui perlu lebih reflektif terhadap nilai,. kepereayaan dan persediaan aktiviti P&P. Malah, masalah disiplin dan sahsiah pelajar semakin meruncing dewasa ini yang menuntut tindakan sewajarnya oleh guru dan pihak yang berwajib.

Cadangau untuk pendidikan guru

Tugas guru Matematik adalah kompleks dan keberkesanan pengajaran banyak bergantung kepada keupayaan dan kebolehan guru. Mereka perJu memahami dan menghayati Matematik sekolah; seterusnya mempunyai keeekapan untuk rnenggunakan pengetahuan matematik secara dinamik dan fleksibel dalam tugas pengajaran seperti memberi penjelasan, menyelesaikan masalah, membuat keputusan dan berkomunikasi dengan pelajar. Justeru, calon pelajar guru Matematik perlu memiliki pengetahuan isi kandungan yang mantap dan sernpurna. Seperti kata Haggarty (2002), cabaran intelektual tidak boleh

73

Ama1.1I Reflektif Dalsrn Pengajaran Matematjk: Satu Kajian Kes

diatasi dengan membuat keputusan berdasarkan common-sense atau ideaidea natf. SebaIiknya guru perlu terdidik dengan idea-idea tentang Matematik dan hubungan antara pengajaran dan pembelajaran Matematik. Perolehan set pengetahuan guru tentang perkara tersebut akan menyediakan guru dengan pilihanDpilihan yang boleh membantu rnereka membuat keputusan dan peka dengan sifat, tujuan dan akibat setiap pilihan mereka, apabila mereka mengajar dan melaksanakan refleksi dalam pengajaran mereka.

Pendidikan guru juga boleh menggunakan kaedah kes (case method) dalam latihan pendidikan guru bagi meningkatkan keupayaan pemikiran reflektif. Kaedah kes menawarkan potensi yang besar untuk meningkatkan refleksi kerana ia melibatkan ban yak aspek tugas guru seperti pengajaran, perancangan dan segala bentuk dilema yang mereka hadapi. Lebih penting lagi ialah kesedaran guru matematik tentang sumbangan amalan reflektif dalam memperbaiki kualiti pengajaran dan pembelajaran matematik di sekolah

Rujukan

Creswell, J.W. (1998). Qualitative Inquiry and research design choosing among five traditions. London: SAGE Publications.

Creswell, J. W. (2005). Educational research, planning, conducting and evaluating quantitative and qualitative research (2"<1 Ed). New Jersey:

Prentice Hall.

Dewey, J. (1933). How we think: A restatement of the relation of refiective thinking to the education process. Boston: D.C. Heath and Company.

Gay, L.R., Mills, G.E. & Airasian, P. (2006). Educational Research:

Competencies for analysis and applications (8th edJ. New Jersey: Pearson Prentice Hall.

Haggarty, L. (Eds.). (2002). Teaching mathematics in secondary schools: A reader. London: Routledge Falmer Press.

Kementerian Pelajaran Malaysia (2007). PelanlndukPemhangunan Pendidikan. (diakses pada 15 Februari 2007) dari http://www.emoe.gov.my Korthagen, F.A.J. (1993). Two modes of reflection. Teacher and Teacher Education. 9(3), 317~326.

Lowery, N.E. (2003). The fourth 'R': Reflection. The Mathematics educator, 13 (2), 22-31. Diakses pada 13 Ogos 2007 dari http://math.coe.uga.edu/ tme/v13n2. Lowery.pdf

McIntyre, D. (1993). Theory, theorizing and reflection in initial teacher education. Dalam J. Calderhead & P. Gates (eds.), Conceptualizing reflection in teacher development,( pp 39~52). London: The Filmer Press.

74

Jumal Pendidikan Islam 13.2

I .'

Merriam, S.B. (1988). Case study research in education: A qualitative approach. California: Jossey-Bass Inc.

Milner, H.R. (2003). Teacher reflection and race in cultural contexts: History, meaning, and methods in teaching. Theory into Practice, 42(3),173-180. Diakses pada 7 Februari 2007 dari http://proquest.umLcom/pqdweb?did= 938654501 &sid= 1 &Fmt=4&clientld=27905&RQT=3 09& VName=PQD

Nik Azis Nik Pa (2003). Pendidikan Matematik di Malaysia dalam abad ke 21: Harapan dan cabaran, Syarahan perdana. Kuala Lumpur: Universiti Malaya.

Noor Azlan Ahmad Zanzali (2005). Continuing issues in Mathematics education: The Malaysia experience. Diakses pada 13 Mac 2008 dari http://math.unipa.itl~grim/21_ charlotte _ A AzanzalLPaperEdit 1. pdf

Noor Azlan Ahmad Zanzali(1993). Designing the mathematics curriculum in Malaysia: Making Mathematics more meaningful. Diakses pada 13 Mac 2008 dari http://math.unipa.itl~grim/Jzanzali.PDF

Norlander-Case, KA., Reagen, T.O. Case, C.w. (1999). The professional teacher: the preparation and nurturance of the reflective practitioner. San Francisco: Josey Bass.

Osterman, KF. & Kottkamp, R.B. (1993). Refiective practice for educators, improving schooling through professional development. California:

Corwin Press.

Ostorga,A.N. (2006). Developing teachers who are reflective practitioners: a complex process. Issues in Teacher Education. 15(2), 5- 15. Diakses pada 10 Ogos 2007 dari htlp:llproquest.umLcom/pqdweb?RQT=568&V Inst=PROD&VName=PQD&VType=PQD&Fmt=3&did=1302647501&T S=1 I 86451456

Pusat Perkembangan Kurikulum (2002). Strategi Pelaksanaan PPSMI.

Diakses pada 12 Januari 2007 dari http://www.myschoolnet.ppk.kpm.my/ ppsmifstrategi_pelaksanaan _ files/frame.htm

Schon, D.A. ( 1983). The reflective practitioner: How professionals think in action. New York: Basic Books.

Schulman, L.S. (1987). Knowledge and teaching: Foundations of the new reform. Harvard Educational Review, 57(1), 1-22.

Senger, E.S. (1999). Reflective reform in Mathematics: The recursive nature of teacher change. Educational Studies in Matehematics, 37, 199-221.

Stake, R.E (1995). The art of case study research perspectives on practice.

California: SAGE Publications.

Vaughan, J.C. (1990). Foreword. Dalam Clift, R.T., Houston, W.R. & Pugach, M.C.(eds.), Encouraging reflective practice in education.An analysis of issues and programes (pp vii-xi). New York: Teachers College Press.

Wellington, B. (1991). The promise of reflective practice. Educational Leadership, 48(6),4-5.

Yinger, R.J. (1990). The conversation of practice. Dalam RT .. Clift,

i

r

("

.-

,-

..

75

Amalan Renektir Dalam Pengajaran M.!cmalik: Sat" Kajian Kes

W.R.Houston & M.e. Pugach(eds), Encouraging reflective practice in education. An analysis of issues and programs (pp 73-94). New York:

Teachers College Press.

Zaidi Yazid (2007). Meningkatkan keberkesanan pengajaran sains dan Matematik dalam bahasa Inggeris: Peranan pengurus sekolah. Kolokium kebangsaan kepimpinan instruksional Institut Aminuddin Baki Cawangan Utara, 22-25 Okt 2007. Diakses pada 13 Mac 2008 dari http:

Ilwww.iabu.moe.gov.my/Kertas _ Kerja/PPSMI. pdf

76

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->