P. 1
Latar Belakang(Terusan Wan Mat Saman)

Latar Belakang(Terusan Wan Mat Saman)

|Views: 1,047|Likes:
Published by Saravin Selhvadurai

More info:

Published by: Saravin Selhvadurai on Apr 11, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/18/2012

pdf

text

original

Latar Belakang

Nama penuh beliau ialah Wan Muhammad Saman bin Wan Ismail. Beliau dilahirkan di Alor Janggus pada tahun 1830-an. Semasa kecil beliau mendapat didikan asas mengenai perkara-perkara agama dan juga diajar mengaji Al-Quran. Di samping itu, beliau juga mahir bertutur Bahasa Siam. Wan Muhammad Saman juga dikenali sebagai Tokoh Pembangunan Negeri Kedah kerana berjaya mencetuskan idea untuk membina terusan sepanjang 22 batu bermula dari Alor Setar hingga ke Kaki Gunung Jerai. Hasil usaha beliau itu maka bermulalah titik tolak ke arah pembangunan Negeri Kedah terutamanya dalam bidang pertanian sehingga dikenali sebagai "Negeri Jelapang Padi" atau "Jelapang Padi Malaysia". Kedah juga merupakan negeri yang paling banyak mempunyai terusan atau tali air. Wan Muhammad Saman meninggal dunia pada 14 Disember 1898 dan dikebumikan di Makam DiRaja Langgar. Tempatnya sebagai Perdana Menteri Kedah telah diganti oleh Tengku Abdul Aziz. Dengan kematian Wan Muhammad Saman maka berakhirlah sistem pemerintahan secara tradisional dan bermulalah satu zaman baru bagi Negeri Kedah.

Almarhum Duli Yang Maha Mulia Sultan Abdul Hamid Halim Shah Ibni Sultan Ahmad Tajuddin Mukarram Shah, K.C.M.G. Sultan dan Yang DiPertua Negeri Kedah Almarhum diputerakan pada 4-6-1864 ± mangkat pada 15-5-1943 (Memerintah Negeri Kedah 1882-1943)

Allahyarham Wan Muhammad Saman Perdana Menteri Kedah 1870-1898 Meninggal dunia : 14 Disember 1898

Sultan Ahmad Tajuddin III dalam usaha membangunkan Kedah telah mewujudkan jawatan Perdana Menteri dan telah melantik Wan Muhammad Saman sebagai Perdana Menteri Kedah. Wan Muhammad Saman juga telah memikirkan untuk membina sebuah terusan bagi mengairi kawasan persawahan yang luas disebabkan oleh faktor-faktor seperti berikut :i. maka Sultan Ahmad Tajuddin III telah memilih Wan Muhammad Saman mengiringi baginda Sultan ke Negeri Thai pada tahun 1865 untuk meninjau pembangunan di sana. iii. Dengan terbinanya terusan itu adalah dipercayai bahawa segala masalah dan kesulitankesulitan yang dihadapi oleh petani di kawasan itu akan dapat diatasi. Kemungkinan berlakunya banjir besar sekiranya hujan turun terlalu lebat. Apabila beliau memegang jawatan Perdana Menteri. Oleh kerana beliau telah menunjukkan bakat kepimpinannya dan mempunyai kebolehan. Lawatan itu telah memberi ilham kepada beliau untuk membina sebatang terusan yang dapat membangun ekonomi Negeri Kedah melalui projek pertanian supaya usaha pertanian dapat dijalankan secara besar-besaran sekiranya mempunyai sistem tali air yang teratur. Di dalam konteks itulah Wan Muhammad Saman telah menjadikan Alor Setar sebagai pusat pentadbiran Negeri Kedah Projek Pembangunan Semasa lawatan ke Negeri Siam. Mengikut catatan yang tertulis di Batu Peringatan adalah seperti berikut: "Sanah 1303. Buat pertama kalinya beliau berusaha untuk menyelaras semua pemerintahan di bawah pentadbiran beliau. Tidak ada cara lain bagi petani-petani di kawasan itu untuk mendapatkan air bagi sawah mereka. ii. dan sekiranya kawasan-kawasan itu berlebihan air. beliau telah mengadakan beberapa perubahan di dalam struktur pentadbiran Negeri Kedah. Sawah bendang di kawasan itu banyak mengharapkan air hujan semata-mata. iv. Sekiranya kawasan itu kekurangan air. beliau diajar dengan pelbagai ilmu terutama ilmu peperangan. Sekiranya terusan dibina. ia boleh digunakan sebagai jalan untuk penduduk-penduduk yang tinggal di sepanjangnya kerana pada masa itu jalan yang ada hanyalah sungai sahaja. tammat" 40 . Oleh kerana itulah Sultan Abdul Hamid telah memerintahkan Wan Muhammad Saman supaya sebatang terusan dari Alor Setar ke kaki Gunung Jerai dikorek. terusan itu boleh digunakan untuk memasukkan air dari sungai besar. v. 10 haribulan Shawal. Wan Muhammad Saman telah tertarik dengan terusan-terusan yang merupakan jalan perhubungan dan pengangkutan utama di Kota Bangkok. air itu pula boleh disalirkan ke kawasan sawah. vi.Dilantik Sebagai Perdana Menteri Sebagai anak pembesar. Kadam Wan Muhammad Saman Ibni Wan Ismail. Keadaan ekonomi Negeri Kedah pada masa itu adalah kukuh berbanding dengan Negeri-negeri Melayu yang lain. Pada tahun 1870. mulai korek sungai Korok di hujung Sungai Pengkalan Kundur tuju ke Gunung Jerai dan muka kualanya di seberang tentang dengan balai air Kota Setar ini.

Untuk mengatasi masalah tersebut beliau menggunakan jawatannya sebagai Perdana Menteri untuk mendapatkan tenaga buruh secara percuma. Beliau mengenakan "sistem kerah" untuk menjalankan projek menggali terusan. Wan Muhammad Saman juga menghadapi masalah kekurangan modal untuk membayar upah kepada buruh-buruhnya.a) Masalah yang dihadapi pada Peringkat Awal Sebelum pembinaan terusan Wan Muhammad Saman. Selain itu. Misalnya terusan yang hendak dibina itu terpaksa melalui berbagai-bagai jenis hutan termasuk hutan berpaya yang di dalamnya mengandungi bakau dan hutan nipah. Terdapat juga pekerjapekerja yang lari ke Pulau Pinang kerana tidak tahan dengan sikap beliau yang agak keras. Penghulu pula melantik Panglima dan Tok Kwang untuk melicinkan peraturan sewaktu bekerja. beliau akan memastikan bahawa setiap orang tidak akan terlepas daripada kerahan tenaga tersebut. Masalah yang paling berat ditanggung ialah ketika beliau hendak menyelesaikan kerja pembinaan pada . Sekiranya terdapat pekerja yang ponteng kerja. tanpa alasan yang logik mereka akan dihukum dengan seberat-berat hukuman. seluas mana. Untuk mengatasi masalah ini Wan Muhammad Saman telah menjemput seorang tukang pelan untuk membuat peta terusan ini supaya lurus dan tidak bengkang-bengkok yang bernama En. Malah orang-orang tua juga diberikan tugas untuk membekalkan makanan kepada pekerja-pekerja. Wan Muhammad Saman telah mengarahkan penghulu-penghulu untuk membuat jadual giliran kepada anak buah mereka supaya tidak timbul masalah-masalah seperti sawah yang terbiar. Ramai pekerjanya telah mati dan sakit akibat diserang penyakit demam malaria. Semasa menjalankan kerja menggali. setiap orang tidak akan terlepas daripada kerahan tenaga. Kerja menggali terusan dibuat secara "berderau" iaitu penduduk sesebuah kampung hendaklah sepakat bekerjasama dengan penduduk kampung lain. sebesar mana dan sejauh mana. b) Proses Membuat Terusan Wan Muhammad Saman telah memulakan usaha mengorek terusan pada 31 Ogos 1885. Wan Muhammad Saman menghadapi pelbagai masalah semasa pembinaan projek beliau. beliau manghadapi berbagai-bagai masalah dari segi teknik dan penawaran tenaga buruh. Tempat yang dipanggil Lubuk Katong itu sekarang dikenali sebagai "Tandop" kerana di situlah dibinanya sebuah tandop atau empangan yang boleh mengawal air supaya tidak berubah kedudukannya apabila berlaku musim tengkujuh atau kemarau. kemudian menyudahkan kerja yang ditentukan untuk kedua-dua buah kampung mereka secara bersama-sama. Peringkat ketiga: Menyambungkan terusan di Tandop dengan Sungai Kedah di Alor Setar. Peringkat kedua: Pembinaan bermula dari Kota Sarang Semut hingga ke Kaki Gunung Jerai. Dengan sistem itu. cop dan parang. Embi serta dua orang juru ukurnya bernama Haji Kechik dan Fakhruddin dan dua orang pegawai dari Thailand yang turut datang ke Kedah untuk memberi tunjuk ajar. Pembinaan terusan Wan Muhammad Saman dijalankan dalam tiga peringkat: Peringkat pertama: Kerja menggali dimulakan dari hujung Sungai Pengkalan Kundur ke Kota Sarang Semut. Rakyat telah dikerah untuk menggali terusan itu dengan menggunakan alat-alat tradisional seperti cam. Satu lagi masalah besar yang dihadapinya ialah bagaimana terusan itu hendak dibina.

Antara kesan-kesan hasil daripada pembinaan terusan Wan Muhammad Saman ialah: i. d) Implikasi Pembinaan Terusan Wan Muhammad Saman Terusan Wan Muhammad Saman merupakan satu tali air untuk saliran dan pengairan tanah-tanah sawah. Justeru itu. Pekan itu telah berkembang dari masa ke masa.peringkat ketiga kerana orang-orang Melayu tidak sanggup lagi meneruskan kerja-kerja pembinaan disebabkan terlalu ramai nyawa yang terkorban. Proses pembinaan terusan itu telah mengorbankan banyak wang dan nyawa manusia. Guar Cempedak dan Gurun. Malah kejayaan beliau telah memberi banyak implikasi kepada pembangunan Negeri Kedah sebagai contoh kepada pembesar-pembesar Kedah lain. 24 kaki lebar dan 5 kaki dalam itu telah siap dibina pada tahun 1895. Terusan sepanjang 22 batu. Hasil daripada pembukaan terusan itu juga menyebabkan ramai penduduk membuka penempatan baru di sepanjang terusan itu. Pekan-pekan itu memainkan peranan penting untuk penduduk-penduduk bertukar-tukar pandangan dan pemikiran. Wan Muhammad Saman terpaksa menggunakan khidmat buruh kontrak Cina yang dibayar upah RM2. Kota Sarang Semut. Sebagai contoh kejayaan Wan Yunus mengorek Sungai Dulang. malah merupakan pusat pertembungan idea-idea baru yang merupakan asas kepada pembentukan masyarakat yang progresif. Antara anak terusan yang masih digunakan hingga sekarang ialah Sungai Kota Sarang Semut. Simpang Empat. Telah berjaya menarik minat pembesar-pembesar lain untuk mengikut jejak langkah beliau. Oleh sebab itulah terdapatnya penempatan berjajar di sepanjang kawasan terusan Wan Muhammad Saman.00 hingga RM3. Sempena mengenangkan jasa Wan Muhammad Saman yang tidak terhingga kepada pembangunan Negeri Kedah. Sungai Limau dan Guar Cempedak. iii. Antaranya Pekan Tandop. Sungai Simpang Empat. Tunku Yaakub mengorek Sungai Alor Changlih dari Jitra ke Kuala Jerlun dan Wan Yahaya mengorek Sungai Korek dari Kodiang ke Kuala Sanglang. v. . Tuan Syed Othman mengorek Sungai Yan Kecil. Ini disebabkan buruh Cina tidak terikat dengan undang-undang Negeri Kedah kerana menganggap diri mereka sebagai rakyat British c) Kejayaan Projek terusan Wan Muhammad Saman Walaupun Wan Muhammad Saman terpaksa menghadapi pelbagai kesulitan. maka terusan tersebut dinamakan atas nama beliau iaitu "Terusan Wan Muhammad Saman". namun akhirnya pada 10 tahun kemudian projeknya itu telah terlaksana dengan jayanya.00 sehari. Oleh yang demikian banyak lagi saliran-saliran kecil telah dibina bagi membawa air terus ke kawasan pedalaman untuk mengairi tanah-tanah sawah. Pembinaan terusan Wan Muhammad Saman telah menyebabkan banyak tanah dibuka untuk penanaman padi. Jalan raya itu masih kekal hingga ke hari ini yang menghubungkan bandar Alor Setar dengan tempat-tempat lain yang menuju arah selatan ii. Terusan itu juga merupakan asas kepada pembinaan jalan raya yang utama kerana di atas tanah yang dilonggokkan di tebing terusan itulah terbinanya jalan raya tersebut. iv. Kadangkala buruh-buruh Cina itu juga sering mengancam nyawa beliau kerana tidak dapat membayar upah kepada mereka.

satu lagi pintu penyalur air dari Terusan Wan Muhammad Saman ke tanah bendang Tandop Batu 18-Tandop pertama. Melalui Tandop inilah tanah bendang di sebelah jalan raya Alor Setar Sungai Petani diairi Terusan Wan Muhammad Saman di bahagian Kaki Gunung Jerai (Kepala Bukit Gurun) seiring dengannya ialah jalan raya Alor Setar .Sungai Petani (Batu 20) Sawah padi yang mendapat bekalan air dari Terusan Wan Muhammad Saman .Tandop Lubuk Katong (Tandop). Tandop yang terakhir dalam siri-siri Tandop Terusan Wan Muhammad Saman Tandop Batu 16/Padang Lumat. satu lagi pintu penyalur air dari Terusan Wan Muhammad Saman ke tanah bendang Tandop Batu 17 Tandop yang kedua.

DSDK.JP. terletak di Kaki Gunung Jerai yang dirasmikan oleh YAB Dato' Seri Haji Osman Bin Aroff SSDK..DHMS..Anak sungai mengalir dari air terjun ke Terusan Wan Muhammad Saman Air terjun di Gunung Jerai menjadi punca air bagi Terusan Wan Muhammad Saman Batu kenangan yang menunjukkan Terusan Wan Muhammad Saman mulai dikorek pada 10-10-1303 bersamaan 1885.. Menteri Besar Kedah yang terletak di Kaki Gunung Jerai Batu peringatan yang menunjukkan Terusan Wan Muhammad Saman mulai dikorek pada 10-10-1303 bersamaan 1885 Batu kenangan yang telah dibina ini menceritakan secara ringkas tentang Terusan Wan Muhammad Saman untuk makluman pelancong yang datang ke Negeri Kedah ..JMN.

Gambar-gambar di atas menunjukkan siri-siri tandop yang mengawal air dari Terusan Wan Muhammad Saman ke kawasan bendang masih boleh dilihat hingga ke hari ini Gambar yang menunjukkan Terusan Wan Muhammad Saman yang telah diperbaharui terletak di Pekan Tandop .

Alor Setar Jalan raya yang terletak bersebelahan Terusan Wan Muhammad Saman merupakan jalan .Gambar yang menunjukkan Terusan Wan Muhammad Saman telah disambungkan dari Pekan Tandop ke Sungai Kedah Gambar yang menunjukkan Terusan Wan Muhammad Saman di sepanjang Jalan Sungai Petani .

Walaupun dengan keadaan zamannya yang serba sukar itu beliau mampu membawa beberapa perubahan ke dalam Negeri Kedah. Sesungguhnya Wan Muhammad Saman telah berjaya menempatkan dirinya di dalam senarai pemimpin Melayu yang teragung di Tanah Melayu. Wan Muhammad Saman telah menunjukkan sifatnya sebagai pemimpin tradisional yang menumpukan penuh taat setia kepada Raja dan tanah air serta membuktikan dirinya sebagai seorang pentadbir yang cekap dan perancang ekonomi yang bijak di Negeri Kedah. Dari segi sikap dan tindak tanduknya. Usaha-usaha itu merupakan titik-tolak di dalam pembangunan yang telah berjaya dijalankan. Dengan terbinanya Terusan Wan Muhammad Saman itu telah berjaya mengubah tanah paya kepada kawasan pertanian.penghubung antara Sungai Petani Alor Setar dan kawasan selatan Peta kedudukan Terusan Wan Muhammad Saman dan cawangancawangannya Wan Muhammad Saman telah berjaya melancarkan rancangan pembangunan Negeri Kedah. Justeru itulah beliau tetap dikenang oleh seluruh masyarakat Melayu Kedah sebagai "perintis pembangunan" Negeri Kedah .

Wan Mat Saman merupakan Menteri Besar semasa pemerintahan Sultan Ahmad Tajuddin Mukarram Syah dan Sultan Abdul Hamid Halim Syah.5 m dan selebar 7. Terusan ini menghubungkan Sungai Kedah di Alor Setar hingga ke kaki Gunung Jerai di Gurun. pihaknya sudah berbincang dengan beberapa pihak berkenaan untuk mengkaji keperluan membuka semula terusan itu.Kerajaan Negeri bersetuju menimbang cadangan penduduk Yan untuk membuka semula Terusan Wan Mat Saman bagi mengatasi masalah banjir di daerah berkenaan.TERUSKAN TERUSAN MAT SAMAN Assalamualaikum. Pembinaan Terusan Wan Mat Saman merupakan suatu pencapaian yang mengagumkan pada masa itu. Terusan sepanjang 36 km ini dibina pada tahun 13 Ogos 1885 dan berfungsi untuk mengairi kawasan sawah padi diKedah. Terusan Wan Mat Saman merupakan terusan yang terpanjang di Malaysia. Kerajaan Kedah sedang menimbang untuk membuka semula Terusan Mat Saman. Panjang terusan ini adalah 36 km. Terusan Wan Mat Saman mula dibina pada 13 Ogos 1885 dan siap dibina pada 12 Julai 1896. selatan Kedah. kedalaman 1. Datuk Seri Azizan Abdul Razak berkata. Terusan Wan Mat Saman dinamakan sempena nama Menteri Besar Kedah pada masa itu iaitu Dato' Wan Muhammad Saman Wan Ismail.5 . Menteri Besar.

dan pihaknya akan cuba menyelesaikan isu itu secepat mungkin. Datuk Seri Azizan Abdul Razak berkata. : Kerajaan Negeri bersetuju menimbang cadangan penduduk Yan untuk membuka semula Terusan Wan Mat Saman bagi mengatasi masalah banjir di daerah berkenaan. Azizan berkata. Kita akan bincang dan atasi masalah ini secepat mungkin. katanya. masalah banjir mula berlaku dan semakin kerap sejak beberapa tahun kebelakangan ini. termasuk peruntukan Projek Pembangunan Koridor Wilayah Utara (NCER) yang di bawah tanggungjawab Kerajaan Pusat.Terusan Wan Mat Saman akan dibuka semula ALOR SETAR. penduduk Yan mendakwa sejak Terusan Wan Mat Saman ditutup daripada menyalurkan air dari kawasan sekitar Gurun dan Yan. katanya. penduduk menggesa supaya terusan itu dibuka semula sebagai usaha menangani masalah banjir di kawasan terbabit.SH . Menurutnya. Saya percaya JPS akan bertindak segera sebab mereka mempunyai peruntukan untuk mengatasi masalah banjir. Sebelum ini. peranan terusan itu suatu masa dahulu amat penting bagi mengairi sawah padi selain mengawal banjir. Kita sudah bincang dengan Jabatan Kerja Raya (JKR) dan Jabatan Pengairan dan Saliran (JPS) untuk menangani isu banjir di daerah tersebut dan antaranya mengenai keperluan membuka semula terusan itu. 18 Sept. Berikutan itu. pihaknya sudah berbincang dengan beberapa pihak berkenaan untuk mengkaji keperluan membuka semula terusan itu. Kerajaan Negeri prihatin dengan kesan yang terpaksa dihadapi penduduk akibat banjir di kawasan berkenaan kerana banyak tanaman musnah dan menyebabkan kerugian kepada penduduk. katanya. Menteri Besar.

Saman yang dimulakan pada hari ini dalam tahun 1885 maka berbagai perubahan dan kemajuan telah dapat dilaksanakan di negeri Kedah sehingga ianya terkenal sebagai negeri Jelapang Padi . Berbagai masalah telah dihadapi semasa kerja-kerja pembinaan terusan dijalankan seperti kekurangan tenaga buruh akibat kematian kerana penyakit demam kepialu. Pembinaan terusan tersebut telah dijalankan dalam tiga peringkat:Peringkat Pertama: Kerja-kerja menggali dibuat dari hujung Sungai Pengkalan Kundor atau Tandop. Walaubagaimanapun sepuluh tahun kemudian iaitu dalam tahun 1895 terusan Wan Mohd.3 dan 1.Pada hari ini 08. Peringkat Ketiga: Kerja-kerja menyambung terusan di Tandop dengan Sungai Kedah di Alor Setar. iaitu di sebuah Lubok bernama Lubok Ketong hingga ke bandar Kota Sarang Semut. Cadangan pembinaan terusan itu telah diperkenankan oleh Sultan Abdul Hamid yang memerintah ketika itu dan baginda memerintahkan agar sebatang terusan dibina dari Alor Star hingga ke kaki Gunung Jerai. saman bin Wan Ismail yang telah dilantik sebagai Menteri Besar Kedah pada tahun 1875. pembinaan Terusan Wan Mohd.1885.5 m dalamnya telah disiapkan.12. Dengan pembinaan terusan Wan Mohd. Inisiatif untuk membina terusan ini timbul setelah beliau dilantik menjadi Menteri Besar. Saman di Kedah telah dimulakan. Peringkat Kedua: Kerja-kerja menggali dari bandar kota sarang Semut hingga ke Kaki Gunung Jerai di Gurun. Pembinaan terusan itu telah diselenggarakan oleh Wan Mohd. terusan-terusan yang merupakan jalan perhubungan dan pengangkutan di Kota Bangkok telah menarik perhatian beliau.2 km lebar 7. Ketika lawatannya ke negeri Siam itu. Saman sepanjang 35. Lawatan itu telah memberi ilham kepada Wan Mohd. Saman untuk membina sebatang terusan untuk membangunkan ekonomi negeri Kedah melalui projek-projek pertanian.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->