P. 1
fungsi logaritma

fungsi logaritma

|Views: 79|Likes:
Published by Syaif Ifood Oedien

More info:

Published by: Syaif Ifood Oedien on Apr 14, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/14/2011

pdf

text

original

166

KULIAH 23 : FUNGSI LOGARITMA
BAB 6
FUNGSI LOGARITMA DAN FUNGSI EKSPONEN
Objektif :
Pada akhir kuliah ini, pelajar akan
1. Dapat mengenal sifat asas fungsi logaritma , takrif dan bentuk grafnya
2. Mencari terbitan dan kamiran yang membabitkan fungsi logaritma
Bahagian 1 : Fungsi Logaritma
Pengenalan
Takrif : Suatu fungsi logaritma L ialah satu fungsi yang bukan
pemalar dan boleh beza yang tertakrif di atas selang (0, ∞) , sedemikian
hingga bagi sebarang x , y ∈ (0, ∞)
L ( xy ) = L(x) + L(y)
Sifat Fungsi Logaritma
1. L(1) = L(1.1) = L(1) + L(1)
= 2 L(1)
167
∴ L(1) = 0
2. Bagi x ∈ (0, ∞) ,
0 = L(1) = L( x . 1/ x )
= L( x) + L( 1/ x)
∴ L ( x ) = - L ( 1/ x ) atau
L( 1/ x ) = - L( x)
∴ Bagi x , y ∈ (0, ∞) ,
L ( x/y ) = L( x) - L( y)
3. Fungsi logaritma adalah bolehbeza, daripada takrif terbitan kita tulis
′ ·
+ −

L x had
L x h L x
h
h
( )
( ) ( )
0
Daripada sifat fungsi logaritma L(x) - L(y) = L(x/y) , kita perolehi
L x h L x L
x h
x
L
h
x
L x had
L h x
h
had
L h x L
h
h h
( ) ( )
( )
( / ) ( / ) ( )
+ − ·
+
|
.

`
,
· +
|
.

`
,

∴ ′ ·
+
·
+ −
→ →
1
1 1 1
0 0
) 1 (
1
) ( , log ) 1 (
1
/
) 1 ( ) / 1 ( 1
/
) 1 ( ) / 1 (
.
1
0 / 0
L
x
x L L aritma fungsi sebarang Bagi L
x
x h
L x h L
had
x x h
L x h L
x
had
x h h
′ · ′ ⇒ ′ ·
− +
·
− +
·
→ →
Perhatikan bahawa ′ ≠ L ( ) 1 0 kerana L bukan fungsi pemalar.
Fungsi logaritma asli
Fungsi logaritma yang paling mudah ialah fungsi yang mempunyai nilai
′ · L ( ) 1 1 . Oleh yang demikian, daripada takrif terbitan kita telah perolehi
168

x
L
x
x L
1
) 1 (
1
) ( · ′ · ′
Jadi, L( x) ialah antiterbitan bagi 1/ x . Daripada takrif antiterbitan, kita
dapati ungkapan
1
1
t
dt
x

juga merupakan antiterbitan bagi 1/x , jadi
′ · +

L x
t
dt C
x
( )
1
1
Oleh kerana 0 1
1
0
1
1
1
1
· ⇒ + · + · ⇒ ·
∫ ∫
L
t
dt C C C L x
t
dt
x
( ) ( ) .
Kita namakan fungsi L( x) di atas sebagai fungsi Logaritma Asli dalam x
Takrif : Fungsi Logaritma Asli bagi x ∈ ∞ ( , ) 0 ditulis ln x dan
ditakrifkan sebagai
ln x
t
dt
x
·

1
1
Kita namakan fungsi f(x) = ln x fungsi logaritma asli.
Graf bagi fungsi ln x
Daripada sifat fungsi ln x , kita dapati terbitan bagi ln x adalah positif
bagi x ∈ ∞ ( , ) 0 , oleh itu ln x menokok di atas selang ( , ) 0 ∞ . Kita ketahui
juga bahawa ln 1 = 0 ; maka ln x > 0 jika x > 1 dan ln x < 0 jika 0 < x < 1 .
Kita boleh juga mentafsirkan fungsi ln x
t
dt
x
·

1
1
sebagai luas bagi rantau
dibawah lengkung
t
y
1
· didalam selang t = 1 dan t = x.
169
ln x > 0 jika x > 1 ln x < 0 jika 0 < x < 1
Rajah 1 : Luas rantau ln x
Rajah 2 : Graf bagi y = ln x
Satu lagi sifat bagi fungsi ln x diberi seperti berikut ;
Bagi sebarang nombor nisbah n dan bagi sebarang nilai x ∈ ∞ ( , ) 0 ,
ln ln x n x
n
·
t
t
y
y
luas = ln x
luas = -ln x
y = 1/t
y = 1/t
1 x x 1
1
x
y = ln x
t
y
170
Untuk membukti sifat di atas , kita mulakan dengan penggunaan takrif asas
fungsi ln x, di mana
ln x
t
dt
n
x
n
·

1
1
Dengan kaedah gantian t u dt nu du
n n
· ⇒ ·
−1
;
Bila u = 1, t = 1 dan bila
n
x t x u · · , , maka
ln ln x
u
nu du n
u
du n x
n
n
n
x x
· · ·

∫ ∫
1 1
1
1 1
Terbitan bagi ln x
D x
x
x
(ln ) ·
1
atau d u
u
du (ln ) ·
1
.
Secara amnya, kita boleh tulis
D x
x
x
ln ·
1
Kita ingat kembali bahawa
x
x bila x
x bila x
·
>
− <
¹
'
¹
¹
'
¹
0
0
Bila x > 0 , kita perolehi
d
dx
x
x
(ln ) ·
1
Bila x < 0 , D x D x
x x
x x
(ln ) ( ln( ) ) ( ) · − · −
|
.

`
,
− ·
1
1
1
171
Dengan kaedah yang sama D f x
f x
f x
x
ln ( )
( )
( )
·

Contoh :
Cari D x
x
ln
2
1 −
Penyelesaian :
D x
x
x
x
ln
2
2
1
2
1
− ·

Contoh :
Cari ′ f x ( ) jika f x x x ( ) ln · −
2
1
Penyelesaian :
Gunakan petua hasildarab,
′ · − +


|
.

`
,

· − −

f x x x x
x
x x
x
x
( ) (ln )
ln
2 1
1
1
2 1
1
2
2
Contoh :
Jika y = ln | sek x + tan x | , dari ′ y
Penyelesaian :
Andaikan f( x) = sek x + tan x
172
′ · + f x sek x x sek x ( ) tan
2
. Jika y = ln f( x) , maka
′ ·

∴ ′ ·
+
+
· y
f x
f x
y
sek x x sek x
sek x x
sek x
( )
( )
(tan
tan
Contoh :
Gunakan sifat logaritma untuk mencari ′ y jika y
x
x
·
+

1
1
Penyelesaian :
Tulis
ln ln ln
ln ln
( ) ( )
y
x
x
x
x
x x
y
y
x x
y
y
x
y
x
y
y
x
·
+

·
+

|
.

`
,

· + − −
∴ ′ ·
+


∴ ′ ·
+


′ ·


1
1
1
1
1
2
1
1
2
1
1 1
2
1
1
1
2
1
1
2 1 2 1
1
1
2
2
Antiterbitan bagi 1/u
Daripada rumus d u
u
du (ln ) ·
1
Kita perolehi
c u f du
u f
u f
c u du
u
+ ·

⇒ + ·
∫ ∫
)) ( ln(
) (
) (
ln
1
Contoh :
173
Cari
1
3 x
dx
+

Penyelesaian :
Gantikan u = x + 3 , du = dx

+
· · + · + +
∫ ∫
1
3
1
3
x
dx
u
du u c x c ln ln
Contoh :
Cari tan x dx

Penyelesaian :
dx
x
x
dx x
cos
sin
tan ·
c x kos c u du
u
dx x
dx x du x kos u Gantikan
dx
x kos
x
dx x
+ − · + − · − · ∴
− · ∴ ·
· ∴
∫ ∫
∫ ∫
ln ln
1
tan
sin
sin
tan
Jawapan ini boleh juga ditulis sseperti berikut :-
− + · + · + ln ln ln kos x c
kos x
c sek x c
1
174
Contoh : Cari luas rantau di bawah lengkung
x
y
1
· di dalam selang
]
]
]

2
3
,
2
1
Penyelesaian :
Luas A = [ ] 3 ln
2
1
ln
2
3
ln ln
1
2
3
2
1
2
3
2
1
· − · ·

x dx
x
Contoh : Cari

dx
x x ln
1
Penyelesaian :
Andaikan u = ln x , maka dx
x
du
1
·
Oleh yang demikian, C x C u du
u
dx
x x
+ · + · ·
∫ ∫
) ln(ln ln
1
ln
1
A

= had h →0 x h / x →0 h/ x x h/ x 1 1 = L ′(1) ⇒ Bagi sebarang fungsi log aritma L. daripada takrif terbitan kita tulis L ( x + h ) − L( x ) h L ′( x ) = had h→ 0 Daripada sifat fungsi logaritma L(x) .L( y) 3. ∞) . ∞) . Bagi x ∈ (0.L ( 1/ x ) atau ∴L (x) L( 1/ x ) = . kita perolehi x + h h L( x + h ) − L( x ) = L    = L 1 +     x   x ∴ L ′( x ) = had h→ 0 L(1 + h / x ) L(1 + h / x ) − L(1) = had h→ 0 h h 1 L(1 + h / x) − L(1) 1 L(1 + h / x) − L(1) = had . 0 = L(1) = L( x . Oleh yang demikian. daripada takrif terbitan kita telah perolehi .L(y) = L(x/y) . L ( x/y ) = L( x) . Fungsi logaritma adalah bolehbeza.L( x) ∴ Bagi x . y ∈ (0. Fungsi logaritma asli Fungsi logaritma yang paling mudah ialah fungsi yang mempunyai nilai L ′(1) = 1 . L ′( x) = L ′(1) x x Perhatikan bahawa L ′(1) ≠ 0 kerana L bukan fungsi pemalar.167 ∴ L(1) = 0 2. 1/ x ) = L( x) + L( 1/ x) = .

Kita ketahui juga bahawa ln 1 = 0 . oleh itu ln x menokok di atas selang (0. Graf bagi fungsi ln x Daripada sifat fungsi ln x . L( x) ialah antiterbitan bagi 1/ x . jadi t 1 1 L ′( x ) = ∫ dt + C t 1 0 = L(1) ⇒ 1 ∫ t dt + C = 0 + C = C ⇒ 1 1 x Oleh kerana L( x ) = ∫ t dt 1 x 1 . ∞) ditulis Fungsi Logaritma Asli bagi Takrif : ditakrifkan sebagai ln x dan ln x = ∫ t dt 1 x 1 Kita namakan fungsi f(x) = ln x fungsi logaritma asli. kita x 1 dapati ungkapan ∫ dt juga merupakan antiterbitan bagi 1/x . x 1 Kita boleh juga mentafsirkan fungsi ln x = ∫ dt sebagai luas bagi rantau t 1 dibawah lengkung y = 1 didalam selang t = 1 dan t = x. kita dapati terbitan bagi ln x adalah positif bagi x ∈ (0.168 L ′( x) = 1 1 L ′(1) = x x Jadi. t . Kita namakan fungsi L( x) di atas sebagai fungsi Logaritma Asli dalam x x ∈ (0. Daripada takrif antiterbitan. maka ln x > 0 jika x > 1 dan ln x < 0 jika 0 < x < 1 . ∞) . ∞) .

Bagi sebarang nombor nisbah n dan bagi sebarang nilai x ∈ (0. ln x n = n ln x . ∞) .169 y y y = 1/t y = 1/t luas = ln x luas = -ln x t 1 ln x > 0 jika x > 1 x t x 1 t ln x < 0 jika 0 < x < 1 Rajah 1 : Luas rantau ln x y y = ln x x 1 Rajah 2 : Graf bagi y = ln x Satu lagi sifat bagi fungsi ln x diberi seperti berikut .

kita perolehi 1 d (ln x) = dx x Dx ( ln( − x ) ) =  −   1  ( −1) = x 1 x Bila x < 0 . Bila u = 1. t = 1 dan bila u = x. kita mulakan dengan penggunaan takrif asas fungsi ln x. u Secara amnya. di mana xn ln x = n ∫ t dt 1 1 Dengan kaedah gantian t = u n ⇒ dt = nu n−1 du .170 Untuk membukti sifat di atas . Dx (ln x ) = . kita boleh tulis Dx ln x = Kita ingat kembali bahawa  x bila x > 0    − x bila x < 0  1 x x = Bila x > 0 . t = x n . maka ln x n = 1 n −1 ∫ u n nu du 1 x = n∫ 1 x 1 du u = n ln x Terbitan bagi ln x Dx (ln x ) = 1 x atau d (ln u) = 1 du .

171 Dengan kaedah yang sama Dx ln f (x) = f ′(x) f (x) Contoh : Cari Dx ln x2 −1 Penyelesaian : Dx ln x2 −1 = 2x x −1 2 Contoh : Cari f ′( x ) jika f ( x ) = x 2 ln 1 − x Penyelesaian : Gunakan petua hasildarab. dari y′ 2 x (ln 1 − x ) + 2 x ln 1 − x −  −1  x2   1 − x x2 1− x Penyelesaian : Andaikan f( x) = sek x + tan x . f ′( x ) = = Contoh : Jika y = ln | sek x + tan x | .

172 f ′( x ) = y′ = f ′( x ) f ( x) ∴ y′ sek x tan x + sek 2 x . maka sek x (tan x + sek x = = sek x sek x + tan x Contoh : Gunakan sifat logaritma untuk mencari y ′ jika y = x +1 x −1 Penyelesaian : Tulis x +1  x +1  ln y = ln = ln    x −1  x −1 1 1 ln x +1 − ln x −1 = 2 2 1 1 1 1 1 ∴ y′ = − 2 x +1 2 x −1 y y y ∴ y′ = − 2(x +1) 2(x −1) −y y′ = 2 x −1 1 2 Antiterbitan bagi 1/u Daripada rumus d (ln u ) = Kita perolehi 1 du u ∫ u du = ln u Contoh : 1 +c ⇒ ∫ f ′(u ) du = ln( f (u )) + c f (u ) . Jika y = ln f( x) .

173 Cari ∫ x + 3dx 1 Penyelesaian : Gantikan u = x + 3 . du = dx ∴ ∫ x + 3 dx 1 = ∫ u du 1 = ln u + c = ln x + 3 + c Contoh : Cari ∫ tan x dx Penyelesaian : tan x dx = ∴∫ tan x dx = sin x dx cos x ∫ kos x dx ∴ du = − sin xdx 1 + c = − ln kos x + c sin x Gantikan u = kos x ∴ ∫ tan x dx = −∫ u du = − ln u Jawapan ini boleh juga ditulis sseperti berikut :- − ln kos x + c = ln 1 +c kos x = ln sek x + c .

∫ x ln x dx = ∫ u du = ln u + C = ln(ln x) + C 1 1 .174 Contoh : Cari luas rantau di bawah lengkung y = 1 1 3 di dalam selang  . maka du = 1 dx x Oleh yang demikian.  x 2 2 Penyelesaian : A Luas A = ∫ 3 2 1 2 1 3 1 2 dx = [ln x ]1 = ln − ln = ln 3 2 2 x 2 3 Contoh : Cari ∫ 1 dx x ln x Penyelesaian : Andaikan u = ln x .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->