TAHAP PENGUASAAN ILMU DAN PELAKSANAAN PENGURUSAN JENAZAH DIKALANGAN GURU AGAMA : SATU KAJIAN DI DAERAH BATANG PADANG

MOHD ZAIDI BIN ZAKARIA (G 75157)

CADANGAN KAJIAN UNTUK MEMENUHI SEBAHAGIAN DARIPADA SYARAT MEMPEROLEHI IJAZAH SARJANA MUDA PENGAJIAN ISLAM (SYARIAH) DENGAN KEPUJIAN

FAKULTI PENGAJIAN ISLAM UNIVERSITI KEBANGSAAN MALAYSIA PBJJ PUSAT UKM BANGI 2011

BAB 1 :PENDAHULUAN

7 Ulasan Kajian Lepas 1.3 Kesimpulan BAB 3 : PELAKSANAAN DAN PENGLIBATAN DALAM MASYARAKAT 3.3 Mengikut bahagian 2.2.2 Tahap penguasaan Ilmu pengurusan jenazah 2.2.8 Rumusan BAB 2 : TAHAP PENGUASAAN ILMU PENGURUSAN JENAZAH 2.2 Pelaksanaan dalam masyarakat 3.2.1 Pengenalan 3.3 Penglibatan guru agama .6 Metodologi Penyelidikan 1.1 Latar Belakang Masalah 1.4 Objektif Kajian 1.2 Permasalahan Kajian 1.1.2.5 Skop Kajian 1.2 Secara amali 2.1 Secara teori 2.3 Matlamat Kajian 1.4 Secara keseluruhan 2.1 Pengenalan 2.

2 Masalah dan kekangan 3.4 Rasa susah dan takut 3.2.2 Modul pengajian di Universiti /Maktab 4.1 Pengenalan 4.3 Peranan masyarakat .1 Kurang ilmu pengetahuan 3.3 Kurang keyakinan diri 3.5 Rasa jijik 3.4.2.1 Peranan Jabatan Pelajaran 4.6 Kurang kepercayaan masyarakat atau orang yang lebih tua 4.2 Kurang latihan dan pengalaman 3.4.4.2.3.4.3 Kesimpulan BAB 5 : CADANGAN DAN LANGKAH MENINGKATKAN PENGUASAAN ILMU PENGURUSAN JENAZAH 4.5 Kesimpulan BAB 4 : HALANGAN DAN KEKANGAN 4.1 Pengenalan 4.4.4.2 Cadangan 4.

4.4 Kesedaran diri 4.1 PENGENALAN Pengurusan jenazah adalah salah satu perkara fardu kifayah bagi umat Islam. maka terdapat empat kewajipan orang yang hidup terhadap yang mati iaitu memandikan. menyembahyangkan dan mengebumikannya.3 Kesimpulan 1. Apabila meninggal seseorang anak adam.2. Untuk melaksanakan empat perkara ini memerlukan ilmu yang cukup serta kerjasama yang baik dari semua ahli masyarakat. . mengkafankan. Ini bermakna setiap orang Islam wajib mempelajarinya kerana ianya satu kefarduan tetapi jika sudah ada yang melaksanakannya maka yang lain terlepas dari tanggungjawab tersebut.

s hanyalah di bandar atau pekan sahaja. Dalam satu kawasan seperti kampung. . Mungkin di sesetengah kawasan atau tempat. Salah satu daripada ilmu yang patut ada pada golongan ini ialah ilmu pengurusan jenazah kerana perkara kematian ini sentiasa berlaku dalam masyarakat. Begitu juga pegawai Jabatan Agama Islam. Ini lah yang menjadi tanda tanya kerana bilangan mereka ini agak ramai dan berada dimerata tempat termasuk di kawasan pedalaman.2 PERMASALAHAN KAJIAN Di dalam masyarakat.1. Atau bolehkah mereka terlibat dalam masyarakat. Dengan gelaran ustaz atau ustazah. tetapi tidak semua tempat begitu. Sejauhmanakah para guru agama yang mengajar di sekolah ini menguasai ilmu fardu kifayah khususnya ilmu pengurusan jenazah ini.bukan sekadar tahu dari segi teorinya sahaja. Apabila berlaku kematian. pegawai dari Agama Islam dan juga para guru agama yang digelar ustaz dan ustazah. Tetapi jika kawasan itu mempunyai sekolah. semestinya akan ada guru agama Islam yang bertugas disitu. mereka juga menjadi perhatian ahli masyarakat dalam hal-hal keagamaan. biasanya terdapat hanya seorang atau dua imam. Oleh itu masyarakat memandang golongan dari bidang agama sebagai golongan yang mahir dalam perkara ini untuk meminta bantuan menguruskan jenazah. golongan yang dianggap berkeutamaan atau berautoriti dalam menguruskan hal-hal keagamaan adalah golongan yang terlibat secara lansung dengan amalan ilmu keagamaan seperti imam. begitu juga bilal. Selain bertugas di sekolah sebagai guru kepada murid.taman perumahan atau mukim. sudah ada pasukan khas sama ada yang ditubuh secara rasmi atau tidak untuk menguruskan hal ini. bilal. golongan inilah yang dicari untuk menguruskannya. Sudah semestinya mereka ini mempunyai ilmu pengetahuan yang baik dalam bidang agama sama ada ilmu fardu ain atau fardu kifayah melebihi golongan orang awam yang lain. sewajarnyalah mereka menguasai berbagai bidang ilmu agama sama ada fardu ain atau fardu kifayah.

3 MATLAMAT KAJIAN Matlamat kajian ini ialah untuk mengkaji tahap penguasaan ilmu pengurusan jenazah dikalangan guru-guru agama Islam yang mengajar di sekolah menengah atau rendah dan sejauhmana ianya diamalkan dalam masyarakat setempat seterusnya mencari jalan bagaimana golongan guru agama ini dapat menjadi sebahagian dari masyarakat yang menguasai dan boleh melaksanakan ilmu pengurusan jenazah. masalah kajian yang akan diketengahkan oleh penyelidik adalah untuk mengkaji sejauhmana tahap penguasaan ilmu pengurusan jenazah ini dikuasai oleh para guru agama yang dilahirkan oleh universiti atau institut perguruan dan sejauhmana penglibatan mereka dalam pengurusan jenazah ini di dalam masyarakat. . Pejabat pelajarannya terletak di Tapah. salah satu daerah yang terdapat dinegeri Perak. atau sekadar bekerja disekolah sahaja.4 OBJEKTIF KAJIAN Antara objektif kajian ini ialah : 1. 1.4. Perak. 1.1 Mengenalpasti sejauhmana tahap penguasaan ilmu pengurusan jenazah dikalangan guru agama di sekolah dalam Daerah Batang Padang. 1. Apakah mereka ini dibekalkan dengan ilmu fardu kifayah ini semasa latihan atau kursus.2 Mengkaji halangan dan sebab mengapa terdapat sesetengah guru agama tidak menguasai ilmu pengurusan jenazah. Merangkumi berbagai kawasan penempatan seperti kawasan Bandar. Kajian yang akan dijalankan ini.4.kampong dan juga kawasan pedalaman dan perkampungan orang asli. melibatkan guru-guru agama di daerah Patang Padang. berada di tengah Daerah batang Padang ini.Oleh yang demikian. Daerah ini berada di bahagian selatan negeri Perak dan bersempadan dengan negeri Selangor. Penyelidik akan cuba kaitkan dan mencari punca permasalah sekaligus mencari jalan penyelesaian dari masalah yang berbangkit. pekan.

4.1. Limitasi sasaran kajian : Sasaran utama kajian ini tertumpu kepada golongan guru agama yang mengajar di sekolah rendah. menengah mahupun sekolah agama. Kajian lapangan pula menjadi sumber maklumat asas kepada landasan kajian ini kerana ia memudahkan proses untuk mendapatkan maklumat yang diperlukan secara . Ini bermakna kajian ini tidak memasukkan ilmu fardu kifayah yang lain yang juga perlu dan penting dalam masyarakat.5 SKOP KAJIAN Limitasi bidang kajian : Kajian ini dijalankan hanya untuk mengkaji tahap penguasaan ilmu pengurusan jenazah dari mandi. Kajian perpustakaan dilakukan untuk mendapatkan maklumat mengenai topik yang dikaji melalui pembacaaan dokumen seperti buku. 1. kafan.6. penyelidik menggunakan dua kaedah iaitu kajian perpustakaan dan kaedah kajian lapangan.6 METHOD KAJIAN 1.kajian ilmiah dan sumber-sumber yang berkaitan. 1.1 Jenis kajian Dalam kajian ini. satu daerah yang terdapat dalam Negeri Perak Darul Ridzuan. solat dan pengkebumian jenazah.jurnal. Limitasi lokasi kajian : Kajian ini tertumpu di Daerah Batang Padang.3 Mencadangkan aktiviti atau cara untuk membantu para guru agama agar dapat menguasai dan mengamalkan ilmu pengurusan jenazah dam masyarakat.

Soal selidik ini melibatkan guru-guru agama di sekolah menengah.Temubual Kaedah ini sesuai kerana ianya akan mendapat maklum balas yang jelas dan betul. 1. guru-guru agama. Borang ini diedarkan selama 3 hari sebelum dikumpulkan. Mohd Khadafi Bin Hj. Pemerhatian Kaedah ini digunakan untuk melihat dan menilai penglibatan guru-guru agama dalam pengurusan jenazah dalam masyarakat di Daerah Batang Padang. rendah dan sekolah agama di daerah Batang Padang. Walaupun mereka mengkajinya dalam konteks yang berbeza tetapi bidangnya sama iaitu mengenai . Kaedah ini akan digunakan kepada masyarakat setempat. Soal selidik Kaedah ini digunakan secara rawak dengan menggunakan soalan yang telah disediakan. Antaranya kajian yang dilakukan oleh Mohd Nizho Bin Abdul rahman. Soalan soal selidik ini merangkumi maklumat peribadi. Rofie dan Dr. tahap ilmu pengurusan jenazah secara teori. Bilangan soal selidik yang disedia dan diedarkan ialah sebanyak 50 orang responden.6. pegawai di Jabatan Pelajaran Daerah dan sebagainya yang sesuai untuk mendapatkan maklumat bersesuaian dengan kajian yang dijalankan.lebih terperinci sekaligus kajian ini tidak terhad kepada merujuk kajian perpustakaan sahaja.2 Instrumen kajian .7 LITERATURE REVIEW Terdapat beberapa kajian terhadap bidang pengurusan jenazah dalam beberapa perkara. 1. Mohd Khairul Anwar Osman yang bertajuk “Amalan Bid’ah dalam pengurusan dan penyelengggaraan jenazah : Kajian di Kubang Pasu”. pengalaman dan penglibatan dalam pengurusan jenazah serta cadangan.

sekumpulan anak muda diberi pendedahan dan latihan untuk menjadi Imam atau pemimpin agama dalam masyarakat. Selain itu.pengurusan jenazah. semestinya ilmu itu dikuasai walaupun tidak selalu dapat dilaksanakan. Kajian itu menjurus ke arah perkara-perkara atau amalan yang tidak sepatutnya dilakukan semasa menguruskan jenazah. Dalam program itu. Ini menggambarkan bahawa ilmu pengurusan jenazah ini amat penting dalam masyarakat. . Penulis juga mendapati ada artikel oleh saudara Arif Omar di dalam blognya yang menyentuh tentang pengurusan jenazah. pada tahun 2010 mencatat sejarah kerana terdapat sebuah stesyen televisyen berbayar telah mengadakan satu program keagamaan yang dianggap terbaik pernah di terbitkan dalam negara ini iaitu program ‘Imam Muda’. Amalan menjadikan urusan pengurusan jenazah seperti satu bisnes dapat dihentikan jika golongan guru agama yang bertebaran di seluruh pelosok negara ini dapat menguasai dan memanfaatkan ilmu pengurusan jenazah. Berbeza dengan kajian yang akan dilakukan oleh penulis nanti iaitu menumpukan kepada tahap penguasaan ilmu serta penglibatan guru-guru agama menguruskan jenazah dalam masyarakat. Antaranya ialah seperti menyediakan pakej pengurusan jenazah dari awal hingga akhir dengan bayaran tertentu. Apalagi bagi seseorang yang dipanggil ustaz dan ustazah. Ini memberi gambaran bahawa perlunya golongan guruguru agama ini terlibat secara lansung dalam urusan ini supaya tidak timbul lagi perkara seperti yang disebutkan oleh penulis blog tersebut. Antara perkara utama yang diberi tumpuan dan yang pertama diuji ialah pengurusan jenazah. Sedangkan perkara ini adalah fardu kifayah. Dia menyatakan kekesalannya tentang terdapat amalan sesetengah golongan dalam masyarakat yang menjadikan pengurusan jenazah seperti satu bisnes untuk mencari duit.

tugas mereka bukan sekadar mengajar didalam bilik darjah tetapi perlu juga menyumbangkan khidmat kepada masyarakat. Salah satu bentuk khidmat yang boleh disumbangkan ialah melalui pengurusan jenazah. Oleh kerana itu. Apatah lagi jika seseorang yang bergelar ustaz dan ustazah di sekolah. Tetapi ilmu mengenainya mesti lah dikuasai oleh semua orang Islam bukannya melepaskan kepada golongan tertentu sahaja kerana memberi alasan ianya fardu kifayah dan ada orang yang lebih layak.1.8 KESIMPULAN Menguruskan jenazah adalah fardu kifayah di dalam Islam. Apatah lagi jika masyarakat itu berada di kawasan pedalaman yang memang mengharapkan kudrat para ustaz dan ustazah untuk memimpin mereka dalam urusan keagamaan. golongan ini mestilah menguasai ilmu pengurusan jenazah dengan baik dan mendalam agar dapat diaplikasikan dalam kehidupan bermasyarakat. . Sesiapa sahaja boleh melaksanakan terutamanya kepada ahli keluarga simati itu sendiri.

Umur (a) 18 hingga 25 tahun (b) 26 hingga 35 tahun (c) 36 hingga 45 tahun (d) 46 tahun ke atas 3. Jantina (a) Lelaki (b) Perempuan 2. 1. Tempat Bertugas (a) Sekolah Rendah (b) Sekolah Menengah 6. Kelulusan (a) SPM / STPM (b) Diploma (c) Ijazah (d) Sarjana 4. Kelulusan (a) Dalam Negara (b) Luar Negara 5.BAHAGIAN A : LATAR BELAKANG RESPONDEN Arahan : Sila tandakan ( / ) pada jawapan yang sesuai. Kawasan bertugas (a) Bandar (b) Luar Bandar (c) Pedalaman ( ( ) ) ( ( ( ( ) ) ) ) ( ( ( ( ) ) ) ) ( ( ) ) ( ( ) ) ( ( ( ) ) ) .

1. Bolehkah menguburkan jenazah di malam hari? (a) Ya (b) Tidak ( ( ) ) 4.BAHAGIAN B : KEFAHAMAN RESPONDEN Sila tanda ( / ) pada jawapan yang sesuai. Pandangan anda tentang pihak yang menawarkan pakej pengurusan jenazah? (a) Setuju (b) Tidak setuju (c) Tak pasti ( ( ( ) ) ) . Hukum melaksanakan pengurusan jenazah? (a) Fardu Ain (b) Fardu Kifayah 2. Bolehkan suami memandikan jenazah isteri? ( a) Ya (c) Tidak ( ( ) ) ( ( ) ) 6. Rukun solat jenazah ada berapa? (a) 13 (b) 7 (c) 5 ( ( ( ) ) ) ( ( ) ) 3. Jumlah lapis kain kafan bagi jenazah lelaki ialah? (a) 5 (b) 3 5.

BAHAGIAN C : PENGALAMAN RESPONDEN Tandakan ( / ) pada jawapan yang sesuai. 1. Anda pernah / biasa mengebumikan jenazah / (a) Ya (b) Tidak ( ( ) ) 5. Anda pernah mengikuti sebarang kursus pengurusan jenazah? (a) Ya (b) Tidak ( ( ) ) . Anda pernah / biasa melaksanakan pengurusan jenazah dari awal hingga akhir ? (a) Ya (b) Tidak ( ( ) ) 6. Anda pernah /biasa mengkafankan jenazah ? (a) Ya (b) Tidak ( ( ) ) ( ( ) ) ( ( ) ) 4. Anda pernah / biasa memandikan jenazah? (a) Ya (b) Tidak 2. Anda pernah / biasa solat jenazah ? (a) Ya (b) Tidak 3.

Tidak pasti 3. 1 – Tidak setuju 2.nyatakan : _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _____ .Setuju 4 – Sangat setuju BIL 1 2 3 4 5 6 PERKARA Rasa takut atau gerun untuk mengurus jenazah Serahkan sahaja kepada pihak hospital atau masjid Rasa tidak yakin dengan ilmu dan kebolehan diri Tidak mendapat peluang Sibuk dengan tugas ditempat kerja Rasa jijik atau kotor 1 2 3 4 Jika ada sebab-sebab lain.BAHAGIAN D : KEKANGAN DAN MASALAH Tandakan ( / ) dalam petak yang disediakan berdasarkan skala jawapan yang diberi.

Bagaimana cara yang anda inginkan agar dapat mengamalkan ilmu pengurusan jenazah dalam masyarakat? ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- .BAHAGIAN E : CADANGAN 1. Apakah langkah yang boleh diambil untuk memastikan guru agama terlatih dalam ilmu pengurusan jenazah? -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 2.

apa kepentingan atau tujuan ia diadakan? 5. Berapa bilangan guru agama yang berkhidmat didaerah Batang Padang sekarang ? 2. apa sebab ia tidak diberi tumpuan? 6. Adakah ada rancangan untuk mengadakan kursus pengurusan jenazah bagi guruguru agama daerah ini pada masa akan datang? 7. Apakah kekangan yang ada dalam meningkatkan kemahiran ilmu fardu kifayah termasuk ilmu pengurusan jenazah ini kepada pihak tuan? BAB KEDUA .Soalan temubual untuk Pegawai Pelajaran Daerah Bahagian Pendidikan Islam. Berapa jumlah kursus yang dirancang bagi guru-guru agama daerah ini sepanjang tahun ini? 3. Jika ada. 1. Adakah kursus pengurusan jenazah termasuk dalam salah satu Kursus yang dirancang itu? 4. Jika tiada.

1 Takrif pengurusan jenazah .PENGURUSAN JENAZAH 2.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful