Perbezaan Pembelajaran Kolaboratif & Pembelajaran Koperatif

Pendahuluan Pembelajaran kolaboratif dan pembelajaran koperatif sering digunakan dalam bilik kuliah maktab perguruan dan kedua-dua jenis pembelajaran memainkan peranan yang amat penting dalam pendidikan guru. Nanum demikian banyak guru pelatih masih kurang faham perbezaan kedua-dua pembelajaran tersebut. Masalah ini menjadi lebih ketara menjelang musim menyiapkan kerja kursus berportfolio di mana guru-guru pelatih akan meminta sesiapa sahaja untuk menyemak dan menandatangani portfolionya. Alasannya ialah untuk memenuhi syarat kolaborasi lalu mendapat markah yang lebih tinggi. Lantaran itu, tujuan rencana ini adalah untuk menjelaskan persamaan dan perbezaan pembelajaran kolaboratif dan pembelajaran koperasi agar amalan kedua-dua pembelajaran lebih berkesan dan diharap pelatih akan mengaplikasinya dalam bilik darjah kelak. Skop Perbincangan dan pengajian tentang pembelajaran kolaboratif dan pembelajaran koperatif amat luas. Ia sering dikaitkan dengan pembelajaran aktif, konstruktivisme, pembelajaran konteksual, pembelajaran eksperiensial dan pembelajaran sosial. Justeru itu, dalam rencana ini, skop perbincangan dihadkan kepada pengajaran dan pembelajaran dalam bilik kuliah maktab perguruan sahaja. Ini bererti kolaborasi antara pensyarah dalam pembelajaran pelbagai disiplin, penyelidikan dan pembangungan sekolah tidak diambilkira. Selain itu, kolaborasi antara pensyarah dan pelatih dalam penyelidikan dan projek khas juga diketepikan. Satu lagi aspek yang cuma dibincangkan sepintas lalu ialah penilaian, ciri-ciri pembelajaran kumpulan serta berbagai-bagai bentuk pembelajaran elektronik. Begitu juga kolabori berpandukan WWW seperti Web Quest dan sebagainya. Contoh Kes Untuk melihat perbezaan antara pembelajaran kolaboratif dan pembelajaran koperasi, adalah baiknya jika kita meneliti satu contoh kes yang boleh menunjukkan perbezaan pelaksanaan keduadua pembelajaran tersebut. Dayang Awang merupakan pelatih yang mengikut kursus Ilmu Pendidikan di bawah bimbingan Dr. Sun Tan seorang pensyarah yang menggunakan prinsip-prinsip pembelajaran koperatif. Dayang juga mengikuti kursus penulisan di bawah Dr. Star Bun yang mengamalkan pembelajaran kolaboratif. Dalam kuliah Dr. Sun, Dayang dan ahli-ahli kumpulannya melibatkan diri dalam aktiviti kumpulan yang berstruktur semasa mereka menyelesaikan masalah atau mempelajari sesuatu kemahiran; sering kalinya Dayang diperuntukkan pranan spesifik dalam kumpulan. Dalam kuliah pembelajaran kolaboratif Dr. Star, Dayang dan ahli-ahli kumpulannya diminta untuk mengorganisasi usahasama dan berunding sesama ahli kumpulan tentang peranan masing-masing untuk mengkritik dan membincangkan esei pelajar lain.

Dayang tidak menerima latihan formal tentang teknik-teknik tersebut dalam kuliah Dr. Dr. Sun diberi latihan tentang kemahiran sosial dalam kumpulan kecil seperti pendengaran aktif. Dr. Sun mengadakan sesi kesimpulan untuk merumuskan perjalanan kuliah dan aktiviti kumpulan. Star. Sun untuk komen dan penilaian. Sun dan Dr. . Star menggambarkan komitmen kepada pembelajaran aktif kumpulan kecil yang jelasnya berbeza daripada nilai dan gaya kuliah tradisi. Pada akhir kuliah. tidak terdapatnya sesi pemprosesan kumpulan kerana ia inginkan Dayang dan pelatih-pelatih lain menyelesaikan konflik kumpulan atau isu-isu penglibatan ahli-ahli kumpulannya. Kedua-dua pensyarah telah menyerahkan sebahagian autoriti tradisi pengajar kepada pelatih. Berasaskan huraian kuliah Dr. Dalam kuliah pembelajaran kolaboratif. pelatih-pelatih sering melakukan tugasan ¶pemprosesan· kumpulan di mana pelatihpelatih menilai fungsi kumpulan dan bagaimana ahli-ahli kumpulan (secara individu atau kumpulan) boleh memperbaiki paras penglibatan dan prestasi kumpulan. Sun beredar dari satu kumpulan ke satu kumpulan yang lain untuk memerhati interaksi dan mendengar perbualan ahli kumpulan. Pada permulaan semester. pembinaan tugasan. Dalam kuliah-kuliah hipotetikal yang baru dinyatakan. Bagaimanapun. Dr. Dalam kuliah Dr. prosedur Dr. Sun. dan memberi maklum balas konstruktif kepada rakan sekumpulan. sifat pelajar. Sun biasanya diakhiri dengan sesi plenari. amalan kedua-dua pengajar dan andaian-andaiannya berbeza kerana mereka telah mengambil kaedah berbeza tentang pembelajaran kumpulan. Bagaimana pengetahuan dibina dan diasimilasikan. dan autoriti pengetahuan. Isu hubungan autoriti dan kuasa antara pengajar dan pelajar. maka jelasnya terdapat perbezaan di antara pembelajaran koperatif dan pembelajaran kolaboratif. Mengikut Matthews et. al. Sun akan mencampur tangan untuk membetulkan perjalanan dan hasil perbincangan. antara perbezaan-perbezaan yang boleh dikesan ialah: Gaya. Keputusan yang diambil oleh kedua-kua pensyarah bergandung kepada andaian tentang peranan pengajar. Dayang dan rakan-rakan sekelasnya dalam kuliah Dr. pelajar-pelajar sendiri membuat rumusan dan melaporkan hasil kerja perbincangan dan selepas itu menyimpan segala catatan perbincangan tentang karangan yang dikritik untuk dijadikan bahan pembelajaran dalam kuliah akan datang. Star kerana ia berpendapat pelatih-pelatih telah memiliki kemahiran-kemahiran sosial yang asas untuk kerja-kerja kumpulan. Sun dan Dr. dan darjah penglibatan pengajar. Sekiranya perlu. dan penilaian yang tepat. Setakat mana pelajar perlu dilatih untuk bekerja dalam kumpulan. Star tidak memantau secara aktif kegiatan kumpulan malah mengembalikan semua soalan kepada kumpulan untuk dibincangkan. fungsi. Selain itu. dalam kuliah Dr. Dr. Isu-isu implementasi lain seperti pembentukan kumpulan. Kuliah Dr. akauntabiliti individu dan kumpulan. ada kalanya kumpulan diminta menyampaikan secara lisan laporan ringkas tentang hasil dapatan atau menyerahkan salinan hasil perbincangan kepada Dr.Bila ahli-ahli kumpulan sedang memainkan peranan masing-masing dan menjalankan aktiviti berstruktur dalam kuliah pembelajaran koperatif. Star.

orang berinteraksi dalam kumpulan dan memerlukan penghormatan tentang kebolehan dan sumbangan ahli kumpulan. Antaranya ialah: Pembelajaran dalam bentuk aktif adalah lebih berkesan daripada penerimaan maklumat secara pasif. Matthews et. Ini bertentangan dengan persaingan di mana setiap ahli cuba mengatasi orang lain. al juga mengenalpasti beberapa persamaan di antara pembelajaran koperatif dan pembelajaran kolaboratif. Walaupun terdapat mekanisme untuk analisis kumpulan dan renungan kendiri. Menyeimbangkan syarahan dan aktiviti kumpulan kecil adalah bahagian penting dalam bilik kuliah. Perbincangan Mengikut Panitz (1996). jurulatih atau ¶bidan· dan bukan ¶sage on the stage·. mesyuarat jawatankuasa. Premis asas pembelajaran kolaboratif ialah pembinaan konsensus melalui koperasi ahli kumpulan. Pengajaran dan pembelajaran adalah pengalaman yang dikongsi di antara pengajar dan pelajar. Pembangunan kemahiran sosial dan kumpulan melalui pembinaan konsensus secara bertolak ansur merupakan asas pendidikan liberal.Dalam pada itu. dan Menghargai kepelbagaian atau diversiti bilik kuliah adalah mustahak untuk kehidupan demokrasi berbilang bangsa dan budaya. Penglibatan dalam aktiviti kumpulan kecil dapat membangunkan kemahiran berfikir aras tinggi dan memantapkan kebolehan individu untuk mengaplikasikan pengetahuan. Terdapatnya perkongsian autoriti dan penerimaan tanggungjawab di antara ahli kumpulan terhadap tindakan kumpulan. pendekatan teras . Pengajar memainkan peranan sebagai fasitator. Keahlian dalam komuniti akademik yang suportif dapat meningkatkan kejayaan dan ingatan pelajar. keluarga dan secara amnya apabila berhubung dengan orang lain. Dalam semua situasi kolaboratif. Penyuaraan idea-idea sendiri dalam situasi kumpulan kecil mengayakan kebolehan pelajar untuk merefleksi akan andaian dan proses pemikirannya. Pengamal pembelajaran kolaboratif menggunakan falsafah ini dalam bilik darjah. Pembelajaran kolaboratif bukan hanya merupakan satu teknik dalam bilik darjah malah merupakan suatu falsafah peribadi. Ianya lebih terarah daripada pembelajaran kolaboratif dan biasanya diawasi dengan teliti oleh pengajar. kumpulan komuniti. Penerimaan tanggungjawab untuk pembelajaran sama ada secara individu atau kumpulan dapat mengukuhkan perkembangan intelek. ¶Collabortion is a philosophy of interaction and personal lifestyle whereas cooperation is a structure of interaction designed to facilitate the accomplishment of an end product or goal·. Pembelajaran koperatif didefinisikan sebagai satu set proses untuk membantu interaksi manusia agar mencapai matlamat tertentu atau membangunkan produk yang spesifik.

Justeru itu. Contoh-contoh strurktur yang biasanya digunakan dalam bilik darjah ialah ´Think-Pair-Shareµ. Konsep ilmu bukan teras mencabar proses yang digunakan untuk memperoleh ilmu teras selain daripada hasil proses tersebut. Sebaliknya dalam . or content-free ways of organizing social interaction in the classroom·. khasnya berdasarkan hasil karya John Dewey yang mengutarakan pembelajaran berunsur sosial serta pendirian Kurt Lewin yang mengutamakan dinamika kumpulan. Bagi Rockwood. perbezaan kedua-dua konsep adalah seperti berikut: ´Supporters of co-opertive learning tend to be more teacher-centered. pembelajaran koperatif berasal usul dari Amerika Syarikat. Hasilnya ialah suatu anjakan daripada ¶foundational (cognitive) understanding of knowledge·. terutamanya syor-syor guru bahasa inggeris yang ingin membantu pelajar bertindak balas kepada kesusasteraan dengan lebih aktif dan bertanggungjawab. kepada ¶a nonfoundational ground where ´we understand knowledge to be a social construct and learning a social processµ (Brufee. Student talk is stressed as a means for working things out. pembelajaran koperatif digunakan dalam pembelajaran pengetahuan tradisi atau kakonik manakala pembelajaran kolaboratif seiring dengan gerakan konstruktivis sosial mementingkan liberisasi pengetahuan dan autoritinya. serta kewajaran hasil kerja kumpulan. Collaborative learning advocates distrust structure and allow students more say in forming friendship and interest groups. autoriti untuk menilai dan menentukan kewajaran hasil kerja kumpulan diproses melalui (1) kumpulan kecil. Mengikut John Myers (1991). Selain itu. pembelajaran koperatif berkecenderungan menggunakan kaedah kuantitatif yang meneliti pencapaian pelajar iaitu hasil pembelajaran. Bagi pembelajaran kolaboratif pula. Di samping itu. 1993). Sesuatu struktur biasanya terdiri daripada langkah-langkah bersiri dan setiap langkah ditentukan tingkah laku khas. (2) kumpulan plenari. pembelajaran kolaboratif mementingkan proses bekerjasama dalam pembelajaran manakala pembelajaran koperatif menegaskan hasil atau produk pembelajaran. Sehubugan dengan itu. Discovery and contextural approaches are used to teach interpersonal skills. menurut Meyers lagi. analysis and systematic application of structures.µ Rocky Rockwood meninjau perbezaan pembelajaran koperatif dan pembelajaran kolaboratif dari segi jenis isi kandungan yang dipelajari.pembelajaran koperatif adalah berpusatkan guru manakala pembelajaran kolaboratif lebih berpusatkan pelajar. dari segi pembelajaran kolaboratif. for example when forming heterogeneous groups. ´Numbered Heads Togetherµ dan ´Paraphrase Passpotµ. Pengajar berkuasa untuk menentukkan tugasan. and teaching co-operative skills. asal usulnya adalah dari United Kingdom. Spencer Kagan mengutarakan definisi pembelajaran koperatif dengan melihat kepada ¶creation. Pembelajaran kolaboratif lebih cenderung menggunakan pendekatan kualitatif yang menganalisa ucapan pelajar semasa ia mengkritik sesuatu penulisan kesusasteraan atau sejarah. Satu aspek yang penting dalam pembelajaran koperatif ialah letaknya autoriti dalam tangan pengajar. masalah. sturcturing positive inter-dependence. dan (3) komuniti ilmu yang lebih luas.

politikal dan falsafah tentang sifat pengetahuan sebagai pembinaan sosial serta autoriti dalam bilik darjah. MPSS. Penyelidikpenyelidik dan ahli teori yang menumpukan perhatian kepada pembelajaran kolaboratif biasanya berlatar belakangkan bidang kemanusiaan dan sains sosial. berpendapat kebanyakan penyelidik dan ahli teori pembelajaran koperatif merupakan ahli psikologi-sosial atau sosiologi yang berfokuskan aplikasi di sekolah rendah dan menengah. selepas pengajar menentukan tugasan. Pelajar cuma dikehendaki untuk mengusahakan matlamat pengajar dan menghasilkan jawapan yang ¶betul· atau diterima oleh pengajar.Ed. tugasan kumpulan akan sentiasa terbuka untuk disahkan oleh komuniti ilmu yang lebih luas dan bukan pengajar semata-mata. ia telah memindahkan autoriti kepada kumpulan. Di sini timbulkan perkaitan amalan kolaboratif dengan pedagogi feminis.teachersrock. dan menganjurkan konferens yang berbeza dan pada ketika yang berlainan. Dip. (Hons.Tech. Hasil karya golongan ini sering membangkitkan isu-isu teoritikal.htm . Ini menjadi lebih penting lagi memandangkan teknologi maklumat telah meruntuhkan sempadan masa dan ruang agar koperatif dan kolaborasi menjadi unsur yang penting dalam pendidikan.net/Perbezaan%20K%20&%20K. Mengikut Rockwood. Rencana ini merupakan satu usaha untuk menjelaskan konsep pembelajaran kolaboratif dan pembelajaran koperasi agar guru pelatih berasa lebih yakin untuk mengamalkan kedua-duanya dalam maktab mahupun di sekolah kelak. dari perspektif empowerment. Kekurangan komunikasi dan informasi di antara pengikut-pengikut kedua-dua pendekatan telah menyebabkan rasa ortodoks yang kaku. Disediakan oleh: Ng Kim Choy (M. maka barulah ia bersedia untuk pembelajaran kolaboratif. Matthews et al. Secara unggulnya.pembelajaran kolaboratif. pembelajaran koperatif merupakan pendekatan yang paling sesuai untuk pengetahuan teras.B. Hasilnya ialah keraguan dan kejahilan satu golongan terhadap golangan yang lain. teknik-teknik koperasi telah dikembangkan dan diadaptasikan di peringkat kolej. Lantaran itu.Mgt.).. Jabatan Ilmu Pendidikan. Ketua Jabatan. Selepas pelajar telah menguasai dengan wajarnya dalam pengetahuan asas. Contohnya pengajar harus menerima hasil kolaborasi kumpulan yang berkemunkinan bercanggah dengan pendiriannya dan terlalu mudah mahupun ringkas. Tujuan utama penyelidikan mereka ialah untuk mencari perbandingan di antara pembelajaran koperatif dengan bentuk pengajaran yang lain.A. Bagaimanapun dalam dekad ini. Kesimpulan Pembelajaran koperatif dan kolaboratif dikembangkan secara terasing di mana pengikutpengikutnya telah membentuk persatuan. pembelajaran koperasi kurang memberi kuasa kepada pelajar.). Pembelajaran kolaboratif lebih memberi kuasa kepada pelajar dan sedia menanggung risiko-risiko empowerment. 11 Ogos 1999 http://www. menerbitkan jurnal-jurnal.