KONSEP KECEKAPAN

KONSEP KECEKAPAN Konsep kecekapan boleh dilihat apabila sesuatu jabatan atau organisasi menggunakan segala sumber ataupun

input yang ada secara optima untuk menghasilkan output. Output merujuk kepada keluaran atau perkhidmatan yang dihasilkan oleh sesebuah organisasi. Sebagai contoh ialah output yang dikeluarkan oleh Jabatan Pendaftaran Negara ialah Kad Pengenalan, Sijil Kelahiran, Sijil Kerakyatan dan Sijil Perkahwinan (Awam). Input pula ialah sumber-sumber yang digunakan untuk menghasilkan output. Sumber-sumber ini ialah seperti tenaga manusia, modal, bahan-bahan, peralatan kerja, jentera dan sebagainya. Dengan lain perkataan, konsep kecekapan menjelaskan perhubungan di antara bagaimana output yang dihasilkan oleh sesebuah organisasi dengan input yang digunakannya. Menurut Juhari Ali, kecekapan juga bermaksud apabila pengurus membuat dengan betul. Kecekapan organisasi boleh diukur dari aspek kuantiti input yang digunakan oleh organisasi untuk menghasilkan satu unit pengeluaran atau perkhidmatan. Contohnya, apabila organisasi berupaya menambahkan bilangan produk atau perkhidmatan dengan menggunakan kuantiti input yang sama atau kurang, organisasi tersebut dianggap telah meningkatkan kecekapannya.1 Untuk memahami konsep kecekapan, kita terlebih dahulu perlulah mengetahui tentang perkara-perkara seperti input, output (termasuk kuantiti dan kualiti), produktiviti, dan tahap perkhidmatan. Input merujuk kepada sumber-sumber yang ada dalam sesuatu organisasi bagi menghasilkan output. Contoh input
1

Juhary Ali, 1987, Asas Pengurusan, Pulau Pinang: Penerbit Universiti Sains Malaysia, hlm 13. 1

bahan-bahan dan kelengkapan modal. Matlamat sesebuah jabatan/pejabat bukan sahaja setakat mengeluarkan output pada kuantiti yang tepat. Perkaitan di antara kecekapan dan kualiti pula boleh ditunjukkan apabila output sesebuah jabatan/pejabat itu dihubungkan dengan pihak pelanggan yang menjadi sasarannya. jumlah barangan yang dikeluarkan oleh sesebuah kilang dan jumlah kemudahan yang diwujudkan dalam sesebuah pejabat. dan kehalusan kerja (pertukangan). Perkaitan di antara kecekapan dan produktiviti boleh dilihat dari segi penggunaan input. Output pula merujuk kepada barangan dan perkhidmatan yang dihasilkan untuk memenuhi keperluan pelanggan. 2 . bermakna ia telah dapat menggunakan segala input yang diperuntukkan kepadanya dengan cara yang paling optimum dan produktif. tetapi juga memastikan output 2 Ahmad Sarji Abdul Hamid. hubungan inter-peribadi dan komunikasi. sistem dan prosedur. Kualiti sesuatu output boleh diukur dari segi kepuasan pengguna atau pelanggan. Wawasan Pentadbiran Awam Malaysia. Apabila sesebuah jabatan/pejabat dikatakan cekap. keberkesanan dan kualiti. hlm 124. teknologi. Kuantiti merujuk kepada jumlah output yang dihasilkan. dan perkhidmatan lepas jualan. Penghasilan sesuatu output melibatkan kuantiti dan kualiti. perkhidmatan sokongan. 1994.termasuklah sumber tenaga manusia.2 Kualiti produk atau perkhidmatan merangkumi aspek daya tarikan produk. persekitaran kerja. struktur organisasi. Sebagai contohnya seperti jumlah pasport yang dikeluarkan. gaya pengurusan. pembungkusan. Kuala Lumpur: Institut Tadbiran Awam Negara (INTAN). Konsep kecekapan sering dikaitkan dengan konsep produktiviti. layanan. kesenian.

tersebut dapat memenuhi kehendak pelanggan. ia perlu menekankan aspek kualiti. boleh dipercayai. Oleh itu. hlm 123. bersopan santun dan mengutamakan keselamatan. tiada kesilapan. Kuala Lumpur: Institut tTdbiran Awam Negara (INTAN). 1994. Wawasan Pentadbiran Awam Malaysia. Ini bermakna jabatan/pejabat perlu memastikan output tersebut dapat mempamerkan ciri-ciri yang dihargai oleh pelanggan. kualiti dan produktiviti adalah dua aspek yang saling lengkap. sesebuah jabatan/pejabat perlu menekankan aspek produktiviti.3 Manakala untuk memastikan outputnya dapat memenuhi kehendak pelanggan pula. 3 Ahmad Sarji Abdul Hamid.melengkapi dan perlu diberi perhatian oleh setiap jabatan/ pejabat apabila menghasilkan keluaran atau perkhidmatan. Bagi membolehkannya mengeluarkan output pada kuantiti yang tepat. Di antara ciri-ciri yang dimaksudkan itu termasuklah perkhidmatan yang cepat. 3 .

Rajah 1 : Hubungkait Di Antara Input – Transformasi – Output INPUT Tenaga Manusia. modal dan sebagainya dapat digunakan secara optimum.Bhd.BAGAIMANAKAH SESUATU AKTIVITI ITU DIKATAKAN CEKAP? Sesebuah jabatan ataupun organisasi mengeluarkan pelbagai output bagi mencapai objektifnya. 4 . Kuala Lumpur: MDC Publishers Sdn. hlm 85.. Kelengkapan Modal dan PROSES TRANSFORMASI OUTPUT Keluaran dan Perkhidmatan 4 Pekeliling Kemajuan Pentadbiran Awam dan Profil Perkhidmatan Awam Malaysia Edisi 2007: Panduan Mengenai Peningkatan Produktiviti Dalam Perkhidmatan Awam. Teknologi. Untuk mengeluarkan output ini ia perlu mendapatkan input-input asas seperti bahan-bahan mentah. Semakin cekap proses ini dilakukan semakin tinggilah produktiviti kerana inputinput asas seperti tenaga manusia. peralatan dan tenaga manusia dan seterusnya memproses input tersebut mengikut kaedah-kaedah yang tertentu. Hubung kait di antara konsep-konsep input-transformasi-output ini dapat ditunjuk dalam Rajah 1.4 Keupayaan sesebuah jabatan atau organisasi mempertingkatkan kecekapannya adalah bergantung kepada sejauhmana ia dapat menyempurnakan proses transformasi ini dengan cekap. modal. Proses ini dinamakan proses transformasi.

bahan-bahan dan kelengkapan modal. hlm 123. pihak jabatan atau organisasi perlu menambah input-input pengurusan bagi melengkapkan proses transformasi.Sepertimana yang ditunjukkan dalam Rajah 1. kawalan kualiti. gaya pengurusan dan sebagainya. 5 . gaya pengurusan. persekitaran kerja. struktur organisasi. untuk menjadi cekap jabatan ataupun sesuatu organisasi itu hendaklah berupaya untuk membangunkan sumber tenaga manusia dalam organisasinya. Faktor-faktor yang dimaksudkan itu terdiri daripada tenaga manusia. pengurus kakitangan teknikal dan sebagainya. Oleh itu. 5 Ahmad Sarji Abdul Hamid. Inputinput pengurusan ini adalah seperti sistem dan prosedur kerja. kawalan belanjawan dan sebagainya.5 (a) Tenaga Manusia Keupayaan sesebuah jabatan/pejabat mencapai matlamat prestasinya sangat bergantung kepada faktor tenaga manusia. Wawasan Pentadbiran Awam Malaysia. Kuala Lumpur: Institut Tadbiran Awam Negara (INTAN). teknologi. Dengan mengolah dan menggabungkan inputinput asas dan input-input pengurusan ini maka pihak jabatan/pejabat boleh menghasilkan output yang dikehendakinya seterusnya akan memperlihatkan kecekapan sesebuah organisasi itu. membuat keputusan-keputusan strategik atau operasional. Kakitangan juga bertanggungjawab menggerakkan berbagai proses penting dalam organisasi seperti perancangan. Untuk mengatakan sesuatu aktiviti ataupun sesebuah organisasi itu cekap. pihak pengurusan berupaya untuk mengukuhkan faktor-faktor yang mempengaruhi kecekapan. 1994. sistem dan prosedur. Ini adalah kerana kakitangan memainkan berbagai peranan penting dalam proses pengeluaran seperti menjadi buruh. struktur organisasi.

bahagian dan unit.(b) Sistem Dan Prosedur Kerja Tahap kecekapan sesebuah jabatan ataupun organisasi boleh dilihat melalui sistem dan prosedur kerja yang diamalkan oleh jabatan ataupun organisasi berkenaan. sistem dan prosedur kerja secara langsung menentukan prestasi kerja setiap kakitangan. sistem dan prosedur kerja juga menggariskan tatacara tentang bagaimana sesuatu kerja itu mesti dilakukan. standard-standard yang perlu dipatuhi dan sebagainya. bekerjasama. Selain daripada itu. Sistem tersebut hendaklah mampu menyokong pencapaian 6 . Penyelarasan ini perlu kerana kerja-kerja yang dijalankan adalah proses yang melibatkan berbagai lapisan kakitangan. Keputusan yang cepat akan melicinkan kerja dan ini seterusnya membawa kepada kecekapan pengurusan jabatan ataupun organisasi tersebut. Mereka perlu berkomunikasi. jabatan ataupun organisasi perlu memastikan sistem dan prosedur kerja yang diamalkan oleh kakitangan mereka. Untuk mempertingkatkan produktiviti. sentiasa berkeadaan cekap. Sistem dan prosedur kerja yang baik akan menggalakkan produktiviti kerana proses kerja dapat berjalan dengan licin dan cekap. Dengan itu. bertukar-tukar maklumat dan bergantung antara satu sama lain bagi menyiapkan sesuatu kerja. aktiviti-aktiviti dan tindakan yang terlibat dalam menjayakan sesuatu kerja. peringkat-peringkat tindakan yang perlu disempurnakan. sistem fail yang baik akan mempercepatkan proses membuat keputusan kerana maklumat-maklumat yang tersimpan dalam fail boleh diperolehi apabila diperlukan. Sebagai contoh. Sistem dan prosedur adalah mekanisma pentadbiran yang diwujudkan oleh jabatan/pejabat bagi menyelaras proses-proses.

belanjawan. Oleh itu sesebuah jabatan ataupun organisasi hendaklah merancang dan mengambil tindakan. Peranan dan pengaruh pihak pengurusan ke atas prestasi jabatan/pejabat adalah besar kerana ia bertanggungjawab terhadap proses-proses utama dalam organisasi. pengagihan kuasa dan wibawa. perancanga. (d) Gaya Pengurusan Tahap kecekapan sesuatu jabatan ataupun organisasi juga boleh dilihat melalui gaya pengurusan dalam sesebuah jabatan ataupun organisasi. bahagian dan unit. akauntabiliti dan tanggungjawab. Struktur seperti ini akan mempastikan kerja-kerja dapat dijalankan dengan licin serta membolehkan sumber-sumber yang ada dalam organisasi digemblengkan secara optima. matlamat dan keadaan persekitarannya. peruntukan sumber dan corak perhubungan dalam organisasi. (c) Struktur Organisasi Sesebuah jabatan ataupun organisasi dibentuk berasaskan struktur yang sesuai dengan objektif. penentuan 7 .prestasi kerja yang cemerlang dan bukannya menjadi penghalang kepada kelicinan proses kerja. Hal ini termasuklah proses membuat keputusan. Dengan yang demikian. Struktur inilah yang menentukan ciri-ciri penting jabatan ataupun organisasi tersebut seperti corak pengagihan tugas mengikut fungsi.tindakan yang konkrit bagi mencapai matlamat ini. struktur organisasi adalah salah satu faktor penting yang boleh mempengaruhi dan mengawal perjalanan aktiviti-aktiviti jabatan/pejabat dan ini seterusnya memberi kesan kepada tahap tahap kecekapan jabatan ataupun organisasi berkenaan. Kewujudan struktur organisasi yang mantap akan member kesan terhadap tahap kecekapan sesebuah jabatan ataupun organisasi.

Hal ini berupaya memperlihatkan kecekapan kepada organisasi tersebut dalam menghasilkan output. maklumat dan komunikasi di antara bahagian-bahagian dan di antara kakitangan dapat dibuat dengan berkesan. proses-proses kerja akan dapat berjalan dengan lancer dan cekap.keutamaan kerja. 8 .6 Aktiviti-aktiviti seperti pergerakan fail. (f) Teknologi 6 Razali Mat Zin. sesebuah jabatan ataupun organisasi akan mempertingkatkan kualiti persekitaran kerjanya supaya bersesuaian dengan tugas-tugas yang dijalankan. Tanggungjawab terpenting pihak pengurusan ialah dengan memastikan seluruh kakitangan dan sistem dalam jabatan/pejabat dapat digerakkan ke arah peningkatan kecekapan. (e) Persekitaran Kerja Persekitaran kerja sesebuah mempunyai kesan langsung ke atas tahap kecekapan sesebuah jabatan ataupun organisasi. 1989. dan penilaian prestasi. Oleh itu. untuk mempertingkatkan kecekapan dan produktiviti. Selain itu. pengagihan sumber. masa untuk menyiapkan sesuatu kerja akan dapat dijimatkan dan ini adalah petunjuk kepada peningkatan produktiviti. Oleh itu. Penjimatan kos ini juga menyumbang kepada peningkatan produktiviti. sekiranya sesebuah jabatan ataupun organisasi mempunyai susun atur yang baik. Sebagai contohnya. hlm : 41. Oleh itu. pihak pengurusan perlu menunjukkan komitmen terhadap tahap kecekapan dengan mengamalkan corak pengurusan yang berorientasikan output dan penggunaan input secara optima. susun atur pejabat yang baik juga akan mengoptimakan penggunaan ruang dan ini akan menjimatkan kos operasi. Pengurusan Organisasi Kerja:Beberapa Persoalan. Sintok: Penerbitan Universiti Utara Malaysia.

kertas. 9 . Ini akan membantu mengatasi masalah kecacatan output yang disebabkan oleh kecuaian atau kelemahan manusia. 7 Pekeliling Kemajuan Pentadbiran Awam dan Profil Perkhidmatan Awam Malaysia Edisi 2007: Garis Panduan Mengenai Tatacara Penggunaan Internet dan Mel Elektronik di Agensi-agensi Kerajaan. Bahan-bahan ini adalah seperti bahan binaan. Wawasan Pentadbiran Awam Malaysia. Pembaziran lazimnya berlaku apabila bahan-bahan yang dibeli untuk dijadikan input itu tidak berkualiti. 8 Ahmad Sarji Abdul Hamid. sesebuah jabatan atau organisasi perlu memastikan bahan-bahan yang digunakannya berkualiti tinggi. bahan kimia dan lain-lain yang digunakan untuk menghasilkan output. di samping meningkatkan kualitinya.7 Teknologi bukan sahaja merujuk kepada mesin-mesin atau peralatan elektronik seperti komputer. 1994. hlm 534-541. mesin taip elektrik atau mesin faksimili tetapi juga merangkumi pengetahuan dan kaedah-kaedah bekerja yang saintifik. Sebab itulah untuk meningkatkan produktiviti. hlm 123. Bahanbahan tersebut terpaksa dibuang kerana jika diproses boleh mencacatkan output yang akan dihasilkan. boleh diambilalih oleh mesin. Melalui penggunaan teknologi. alat tulis.. murah.Penggunaan teknologi moden dalam proses kerja adalah satu langkah yang penting bagi mencerminkan kecekapan sesuatu aktiviti. Kuala Lumpur: Institut tadbiran Awam Negara (INTAN). Dengan cara ini kerja-kerja dapat dijalankan dengan cepat. sesetengah proses kerja dapat diautomasi atau dimekanisasikan. (g) Bahan-bahan Sesuatu aktiviti itu juga dikatakan cekap apabila sesebuah jabatan atau organisasi dapat mengurangkan pembaziran bahan-bahan yang digunakan sebagai input8.Bhd. sesetengah kerja yang dahulunya dijalankan oleh manusia secara manual. Selain daripada itu. Kuala Lumpur: MDC Publishers Sdn.

Pada dasarnya. pengukuran dibuat untuk mengetahui tahap produktiviti sesebuah jabatan/pejabat. Pengukuran produktiviti boleh dilaksanakan di dua peringkat iaitu di peringkat organisasi dan pada peringkat individu.KAYU PENGUKUR KONSEP KECEKAPAN BERSAMA CONTOH. mengumpul data berdasarkan kepada petunjukpetunjuk produktiviti yang telah dikenal pasti dan menilai tahap produktiviti 10 . menentukan petunjuk-petunjuk produktiviti (productivity indicators) bagi setiap output utama yang dikenal pasti. Terdapat 4 langkah yang terlibat dalam mengukur kecekapan di peringkat jabatan/pejabat. Langkah-langkah ini termasuklah mengenal pasti outputoutput utama berdasarkan kepada objektif-objektif yang telah ditentukan. Pengukuran terhadap tahap kecekapan adalah satu daripada komponen penting dalam usaha peningkatan produktiviti.

Kad Pengenalan dan lesen-lesen. khidmat nasihat. Contoh Output Di Pejabat Daerah dan Tanah Di antara output utama yang dihasilkan oleh Pejabat Tanah ialah kutipan cukai tanah. Output-output ini adalah dalam dua bentuk iaitu perkhidmatan dan keluaran. 9 http://www. Contoh output-output di agensi-agensi Kerajaan tertentu adalah seperti berikut: Contoh Output di Jabatan Pendaftaran Negara Di antara output utama yang dihasilkan oleh Jabatan Pendaftaran Negara ialah Sijil Kelahiran.semasa.oag-bvg.9 Output-output utama yang dihasilkan oleh sesebuah jabatan atau organisasi perlu dikenalpasti. Sijil Kerakyatan dan Sijil Kematian.html 11 . Contoh output dalam bentuk keluaran ialah seperti barangan. Kelulusan Hak Milik Sementara dan Projek-projek pembangunan kecil. Contoh Output Di Jabatan Pengangkutan Jalan Di antara output utama Jabatan Pengangkutan Jalan ialah pemeriksaan kenderaan perniagaan. ceramah. Contoh output dalam bentuk perkhidmatan ialah seperti pungutan cukai tanah.gc.ca/internet/English/meth_gde_e_20331. Lesen Pendudukan Sementara (TOL). lesen pemandu dan pendaftaran kenderaan. pemberian ubat kepada pesakit-pesakit di kaunter-kaunter hospital dan kawalan trafik di jalan raya. Kad Pengenalan.

. beberapa petunjuk kecekapan perlu diwujudkan. Petunjuk-petunjuk tahap kecekapan yang diwujudkan adalah berdasarkan kepada output-output utama yang telah dikenal pasti. Dalam mewujudkan petunjukpetunjuk produktiviti jabatan atau organisasi perlu menumpukan perhatian kepada perkara-perkara berikut seperti data yang perlu dikutip sudah sedia ada atau senang diperolehi. hlm 91-95. Petunjukpetunjuk tahap kecekapan ini boleh dinyatakan dalam bentuk nisbah (ratios). kuantiti dan masa. 12 . Seelok-eloknya beberapa petunjuk produktiviti diwujudkan untuk setiap output. petunjuk yang dipilih adalah jelas dan senang difahami dan juag etunjuk produktiviti berkenaan mencerminkan unsur kos.Untuk mengukur tahap kecekapan sesebuah jabatan atau organisasi. Sijil Kelahiran Kayu Ukur Tahap Kecekapan 1.10 Contoh-contoh petunjuk produktiviti yang biasa digunakan oleh jabatan/ pejabat Kerajaan adalah seperti di dalam Jadual 2. Bilangan sijil kelahiran yang dikeluarkan oleh seseorang pekerja yang terlibat dalam proses pengeluaran: Bilangan pekerja yang terlibat dalam proses pengeluaran sijil kelahiran 10 Pekeliling Kemajuan Pentadbiran Awam dan Profil Perkhidmatan Awam Malaysia Edisi 2007:Panduan Mengenai Peningkatan Produktiviti Dalam Perkhidmatan Awam. bilangan dan peratus. Petunjuk. Jadual 2: Petunjuk Produktiviti Bagi Output-output Utama Jabatan Pendaftaran Negara Output Utama 1.Bhd.petunjuk produktiviti ialah satu pengukuran proksi yang digunakan untuk mengukur kecekapan jabatan/pejabat. Kuala Lumpur: MDC Publishers Sdn.

Sijil Kematian 3. 4. Semua petunjuk-petunjuk seperti di atas boleh digunakan. Semua petunjuk-petunjuk seperti di atas boleh digunakan. .Output Utama Kayu Ukur Tahap Kecekapan (b) Masa purata yang diambil untuk memproses satu sijil kelahiran: Jumlah masa yang diambil dalam proses keluaran sijil kelahiran Bilangan sijil kelahiran yang dikeluarkan (c) Masa purata yang diambil untuk memperbaiki kesilapan Jumlahsatu sijil kelahiran: dalam masa untuk memperbaiki kesilapan dalam sijil kelahiran Jumlah masa yang diambil dalam proses pengeluaran sijil kelahiran purata (dari segi gaji pekerja yang terlibat) untuk (d) Kos memproses satu sijil kelahiran: Gaji pekerja yang terlibat dalam proses pengeluaran sijil kelahiran sijil kelahiran yang dikeluarkan Bilangan 2. Sijil Kerakyatan 4. Kad Pengenalan 2. (a) Bilangan kad pengenalan yang dikeluarkan oleh seseorang pekerja yang terlibat dalam proses pengeluaran: Bilangan kad pengenalan yang dikeluarkan Bilangan pekerja yang terlibat dalam proses pengeluaran kad (b) Masa purata yang diambil dalam proses pengeluaran satu Jumlah masa yang diambil dalam proses pengeluaran semua kad pengenalan Bilangan kad pengenalan yang dikeluarkan (c) Peratus kad pengenalan yang diproses lambat: Bilangan kad pengenalan yang diproses Bilangan kad pengenalan yang diterima 3.

Jumlah masa menunggu untuk perkhidmatan = Bilangan pelanggan Bilangan pesakit yang datang semula untuk rawatan = Bilangan pesakit yang telah menerima rawatan iv. Jumlah masa untuk latihan/kursus = Jumlah masa bekerja Kos penyelenggaraan mesin = Kos penyelenggaraan mesin yang dirancangkan. Bilangan projek-projek pembangunan yang telah siap bagi sesuatu tempoh = Bilangan projek-projek pembangunan yang dikendalikan bagi sesuatu tempoh ix. iii. Bilangan muka surat yang ditaip = Bilangan jurutaip Jumlah masa yang diambil untuk menyediakan semua baucer = Bilangan baucer yang diselesaikan vi. Bilangan kenderaan perniagaan yang diperiksa = Bilangan pemeriksa kenderaan vii. . Bilangan projek yang siap mengikut jadual = Bilangan projek yang dikendalikan ii.Indikator-indikator lain yang boleh digunakan lain untuk mengukur tahap kecekapan di peringkat jabatan ataupun organisasi adalah seperti berikut: i. v. x. Bilangan kenderaan yang didaftarkan = Bilangan pekerja yang terlibat dalam kerja-kerja pendaftaran viii.

Data yang dikumpul perlu dianalisa dan dinilai dari semasa ke semasa untuk mengesan tahap produktiviti di peringkat jabatan atau organisasi. tumpuan ke atas produktiviti seharusnya juga diseimbangkan dengan tumpuan ke atas kualiti. perbandingan perlu dibuat dengan standard produktiviti pada tahun-tahun yang lepas. Selain itu.Untuk membolehkan sesuatu jabatan atau organisasi menentukan tahap kecekapan semasa. tetapi juga turut dinilai berasaskan keupayaan keluaran tersebut memenuhi kehendak orang ramai yang menjadi pelanggan. Jika didapati bahawa tahap kecekapan tidak mencapai standardkecekapan yang telah ditentukan. Penutup Sesebuah jabatan atau organisasi hendaklah menjadikan usaha peningkatan kecekapan sebagai satu proses yang berterusan. kajian perlu dijalankan untuk menentukan sebab-sebab kegagalan dan tindakan pembetulan diambil. Oleh itu sesebuah jabatan atau organisasi hendaklah sentiasa memperbaiki prestasinya pada sepanjang masa. Usaha-usaha ke arah ini hendaklah diterapkan menjadi sebahagian daripada amalan pengurusan seharian. Ini adalah kerana kecekapan sesebuah jabatan ataupun organisasi bukan sahaja dinilai berasaskan keupayaannya menghasilkan keluaran-keluaran. Ini kerana tahap kecekapan adalah bersifat relatif. Sesuatu tahap yang dianggap tinggi pada satu masa dahulu tidak lagi dianggap sedemikian pada masa ini. . Tahap kecekapan semasa telah meningkat jika standard produktiviti tempoh tersebut adalah lebih baik dari standard produktiviti dalam tempoh lepas. Penilaian perlu dibuat bersama-sama oleh Ketua Jabatan/Unit dan pekerja-pekerjanya.

Wawasan Pentadbiran Awam Malaysia. Pengurusan Organisasi Kerja:Beberapa Persoalan.gov. 1987. Sumber Internet http://www.ca/internet/English/meth_gde_e_20331.html http://www. Pekeliling Kemajuan Pentadbiran Awam dan Profil Perkhidmatan Awam Malaysia Edisi 2007. Pulau Pinang: Penerbit Universiti Sains Malaysia.oag-bvg.gc. 1989. Kuala Lumpur:MDC Publishers Sdn.my/ucapan/?m=p&p=ahmadsarji&id=2659 . Sintok: Penerbitan Universiti Utara Malaysia. Asas Pengurusan. Razali Mat Zin. 1994. Juhary Ali.Bibliografi Ahmad Sarji Abdul Hamid. Kuala Lumpur: Institut Tadbiran Awam Negara (INTAN).pmo.Bhd.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful