KONSEP KECEKAPAN Konsep kecekapan boleh dilihat apabila sesuatu jabatan atau organisasi menggunakan segala sumber ataupun

input yang ada secara optima untuk menghasilkan output. Output merujuk kepada keluaran atau perkhidmatan yang dihasilkan oleh sesebuah organisasi. Sebagai contoh ialah output yang dikeluarkan oleh Jabatan Pendaftaran Negara ialah Kad Pengenalan, Sijil Kelahiran, Sijil Kerakyatan dan Sijil Perkahwinan (Awam). Input pula ialah sumber-sumber yang digunakan untuk menghasilkan output. Sumber-sumber ini ialah seperti tenaga manusia, modal, bahan-bahan, peralatan kerja, jentera dan sebagainya. Dengan lain perkataan, konsep kecekapan menjelaskan perhubungan di antara bagaimana output yang dihasilkan oleh sesebuah organisasi dengan input yang digunakannya. Menurut Juhari Ali, kecekapan juga bermaksud apabila pengurus membuat dengan betul. Kecekapan organisasi boleh diukur dari aspek kuantiti input yang digunakan oleh organisasi untuk menghasilkan satu unit pengeluaran atau perkhidmatan. Contohnya, apabila organisasi berupaya menambahkan bilangan produk atau perkhidmatan dengan menggunakan kuantiti input yang sama atau kurang, organisasi tersebut dianggap telah meningkatkan kecekapannya.1 Untuk memahami konsep kecekapan, kita terlebih dahulu perlulah mengetahui tentang perkara-perkara seperti input, output (termasuk kuantiti dan kualiti), produktiviti, dan tahap perkhidmatan. Input merujuk kepada sumber-sumber yang ada dalam sesuatu organisasi bagi menghasilkan output. Contoh input
1

Juhary Ali, 1987, Asas Pengurusan, Pulau Pinang: Penerbit Universiti Sains Malaysia, hlm 13. 1

pembungkusan. Wawasan Pentadbiran Awam Malaysia. dan perkhidmatan lepas jualan. bermakna ia telah dapat menggunakan segala input yang diperuntukkan kepadanya dengan cara yang paling optimum dan produktif. Sebagai contohnya seperti jumlah pasport yang dikeluarkan. Kuantiti merujuk kepada jumlah output yang dihasilkan. layanan. jumlah barangan yang dikeluarkan oleh sesebuah kilang dan jumlah kemudahan yang diwujudkan dalam sesebuah pejabat. keberkesanan dan kualiti. Matlamat sesebuah jabatan/pejabat bukan sahaja setakat mengeluarkan output pada kuantiti yang tepat. teknologi. 2 . struktur organisasi. Konsep kecekapan sering dikaitkan dengan konsep produktiviti. gaya pengurusan. perkhidmatan sokongan. Apabila sesebuah jabatan/pejabat dikatakan cekap. persekitaran kerja. bahan-bahan dan kelengkapan modal. Perkaitan di antara kecekapan dan kualiti pula boleh ditunjukkan apabila output sesebuah jabatan/pejabat itu dihubungkan dengan pihak pelanggan yang menjadi sasarannya. Kualiti sesuatu output boleh diukur dari segi kepuasan pengguna atau pelanggan. Kuala Lumpur: Institut Tadbiran Awam Negara (INTAN). hlm 124. tetapi juga memastikan output 2 Ahmad Sarji Abdul Hamid. Output pula merujuk kepada barangan dan perkhidmatan yang dihasilkan untuk memenuhi keperluan pelanggan. dan kehalusan kerja (pertukangan). Penghasilan sesuatu output melibatkan kuantiti dan kualiti. kesenian.termasuklah sumber tenaga manusia. hubungan inter-peribadi dan komunikasi. sistem dan prosedur. Perkaitan di antara kecekapan dan produktiviti boleh dilihat dari segi penggunaan input. 1994.2 Kualiti produk atau perkhidmatan merangkumi aspek daya tarikan produk.

Oleh itu. hlm 123. Kuala Lumpur: Institut tTdbiran Awam Negara (INTAN). bersopan santun dan mengutamakan keselamatan. 3 . ia perlu menekankan aspek kualiti. 1994. boleh dipercayai.tersebut dapat memenuhi kehendak pelanggan.melengkapi dan perlu diberi perhatian oleh setiap jabatan/ pejabat apabila menghasilkan keluaran atau perkhidmatan. sesebuah jabatan/pejabat perlu menekankan aspek produktiviti.3 Manakala untuk memastikan outputnya dapat memenuhi kehendak pelanggan pula. Ini bermakna jabatan/pejabat perlu memastikan output tersebut dapat mempamerkan ciri-ciri yang dihargai oleh pelanggan. kualiti dan produktiviti adalah dua aspek yang saling lengkap. Wawasan Pentadbiran Awam Malaysia. tiada kesilapan. 3 Ahmad Sarji Abdul Hamid. Bagi membolehkannya mengeluarkan output pada kuantiti yang tepat. Di antara ciri-ciri yang dimaksudkan itu termasuklah perkhidmatan yang cepat.

modal dan sebagainya dapat digunakan secara optimum. peralatan dan tenaga manusia dan seterusnya memproses input tersebut mengikut kaedah-kaedah yang tertentu. 4 . Teknologi. Untuk mengeluarkan output ini ia perlu mendapatkan input-input asas seperti bahan-bahan mentah. hlm 85. modal. Semakin cekap proses ini dilakukan semakin tinggilah produktiviti kerana inputinput asas seperti tenaga manusia.4 Keupayaan sesebuah jabatan atau organisasi mempertingkatkan kecekapannya adalah bergantung kepada sejauhmana ia dapat menyempurnakan proses transformasi ini dengan cekap. Rajah 1 : Hubungkait Di Antara Input – Transformasi – Output INPUT Tenaga Manusia. Kuala Lumpur: MDC Publishers Sdn.BAGAIMANAKAH SESUATU AKTIVITI ITU DIKATAKAN CEKAP? Sesebuah jabatan ataupun organisasi mengeluarkan pelbagai output bagi mencapai objektifnya.Bhd. Hubung kait di antara konsep-konsep input-transformasi-output ini dapat ditunjuk dalam Rajah 1. Proses ini dinamakan proses transformasi. Kelengkapan Modal dan PROSES TRANSFORMASI OUTPUT Keluaran dan Perkhidmatan 4 Pekeliling Kemajuan Pentadbiran Awam dan Profil Perkhidmatan Awam Malaysia Edisi 2007: Panduan Mengenai Peningkatan Produktiviti Dalam Perkhidmatan Awam..

bahan-bahan dan kelengkapan modal. hlm 123. Kuala Lumpur: Institut Tadbiran Awam Negara (INTAN). membuat keputusan-keputusan strategik atau operasional. pihak jabatan atau organisasi perlu menambah input-input pengurusan bagi melengkapkan proses transformasi. teknologi. pihak pengurusan berupaya untuk mengukuhkan faktor-faktor yang mempengaruhi kecekapan. Ini adalah kerana kakitangan memainkan berbagai peranan penting dalam proses pengeluaran seperti menjadi buruh.Sepertimana yang ditunjukkan dalam Rajah 1. persekitaran kerja. gaya pengurusan dan sebagainya. Dengan mengolah dan menggabungkan inputinput asas dan input-input pengurusan ini maka pihak jabatan/pejabat boleh menghasilkan output yang dikehendakinya seterusnya akan memperlihatkan kecekapan sesebuah organisasi itu. kawalan kualiti. untuk menjadi cekap jabatan ataupun sesuatu organisasi itu hendaklah berupaya untuk membangunkan sumber tenaga manusia dalam organisasinya. Wawasan Pentadbiran Awam Malaysia. struktur organisasi. Untuk mengatakan sesuatu aktiviti ataupun sesebuah organisasi itu cekap.5 (a) Tenaga Manusia Keupayaan sesebuah jabatan/pejabat mencapai matlamat prestasinya sangat bergantung kepada faktor tenaga manusia. Oleh itu. sistem dan prosedur. Inputinput pengurusan ini adalah seperti sistem dan prosedur kerja. 1994. 5 . Faktor-faktor yang dimaksudkan itu terdiri daripada tenaga manusia. struktur organisasi. Kakitangan juga bertanggungjawab menggerakkan berbagai proses penting dalam organisasi seperti perancangan. gaya pengurusan. kawalan belanjawan dan sebagainya. 5 Ahmad Sarji Abdul Hamid. pengurus kakitangan teknikal dan sebagainya.

Sistem tersebut hendaklah mampu menyokong pencapaian 6 . Sistem dan prosedur kerja yang baik akan menggalakkan produktiviti kerana proses kerja dapat berjalan dengan licin dan cekap. Mereka perlu berkomunikasi. bahagian dan unit. jabatan ataupun organisasi perlu memastikan sistem dan prosedur kerja yang diamalkan oleh kakitangan mereka. Dengan itu. bertukar-tukar maklumat dan bergantung antara satu sama lain bagi menyiapkan sesuatu kerja. Sistem dan prosedur adalah mekanisma pentadbiran yang diwujudkan oleh jabatan/pejabat bagi menyelaras proses-proses. sistem dan prosedur kerja juga menggariskan tatacara tentang bagaimana sesuatu kerja itu mesti dilakukan. Keputusan yang cepat akan melicinkan kerja dan ini seterusnya membawa kepada kecekapan pengurusan jabatan ataupun organisasi tersebut. Untuk mempertingkatkan produktiviti. peringkat-peringkat tindakan yang perlu disempurnakan. aktiviti-aktiviti dan tindakan yang terlibat dalam menjayakan sesuatu kerja. Penyelarasan ini perlu kerana kerja-kerja yang dijalankan adalah proses yang melibatkan berbagai lapisan kakitangan.(b) Sistem Dan Prosedur Kerja Tahap kecekapan sesebuah jabatan ataupun organisasi boleh dilihat melalui sistem dan prosedur kerja yang diamalkan oleh jabatan ataupun organisasi berkenaan. sistem dan prosedur kerja secara langsung menentukan prestasi kerja setiap kakitangan. bekerjasama. standard-standard yang perlu dipatuhi dan sebagainya. Selain daripada itu. sentiasa berkeadaan cekap. sistem fail yang baik akan mempercepatkan proses membuat keputusan kerana maklumat-maklumat yang tersimpan dalam fail boleh diperolehi apabila diperlukan. Sebagai contoh.

Oleh itu sesebuah jabatan ataupun organisasi hendaklah merancang dan mengambil tindakan. perancanga. penentuan 7 .tindakan yang konkrit bagi mencapai matlamat ini. Kewujudan struktur organisasi yang mantap akan member kesan terhadap tahap kecekapan sesebuah jabatan ataupun organisasi. akauntabiliti dan tanggungjawab. Peranan dan pengaruh pihak pengurusan ke atas prestasi jabatan/pejabat adalah besar kerana ia bertanggungjawab terhadap proses-proses utama dalam organisasi. bahagian dan unit. Dengan yang demikian. pengagihan kuasa dan wibawa. Hal ini termasuklah proses membuat keputusan. Struktur inilah yang menentukan ciri-ciri penting jabatan ataupun organisasi tersebut seperti corak pengagihan tugas mengikut fungsi. Struktur seperti ini akan mempastikan kerja-kerja dapat dijalankan dengan licin serta membolehkan sumber-sumber yang ada dalam organisasi digemblengkan secara optima. belanjawan. (d) Gaya Pengurusan Tahap kecekapan sesuatu jabatan ataupun organisasi juga boleh dilihat melalui gaya pengurusan dalam sesebuah jabatan ataupun organisasi. matlamat dan keadaan persekitarannya. (c) Struktur Organisasi Sesebuah jabatan ataupun organisasi dibentuk berasaskan struktur yang sesuai dengan objektif. peruntukan sumber dan corak perhubungan dalam organisasi.prestasi kerja yang cemerlang dan bukannya menjadi penghalang kepada kelicinan proses kerja. struktur organisasi adalah salah satu faktor penting yang boleh mempengaruhi dan mengawal perjalanan aktiviti-aktiviti jabatan/pejabat dan ini seterusnya memberi kesan kepada tahap tahap kecekapan jabatan ataupun organisasi berkenaan.

Penjimatan kos ini juga menyumbang kepada peningkatan produktiviti. (e) Persekitaran Kerja Persekitaran kerja sesebuah mempunyai kesan langsung ke atas tahap kecekapan sesebuah jabatan ataupun organisasi.keutamaan kerja. sesebuah jabatan ataupun organisasi akan mempertingkatkan kualiti persekitaran kerjanya supaya bersesuaian dengan tugas-tugas yang dijalankan. Sebagai contohnya. 8 . pengagihan sumber. untuk mempertingkatkan kecekapan dan produktiviti. hlm : 41. Oleh itu. pihak pengurusan perlu menunjukkan komitmen terhadap tahap kecekapan dengan mengamalkan corak pengurusan yang berorientasikan output dan penggunaan input secara optima. Oleh itu. Sintok: Penerbitan Universiti Utara Malaysia. proses-proses kerja akan dapat berjalan dengan lancer dan cekap. Tanggungjawab terpenting pihak pengurusan ialah dengan memastikan seluruh kakitangan dan sistem dalam jabatan/pejabat dapat digerakkan ke arah peningkatan kecekapan. masa untuk menyiapkan sesuatu kerja akan dapat dijimatkan dan ini adalah petunjuk kepada peningkatan produktiviti. sekiranya sesebuah jabatan ataupun organisasi mempunyai susun atur yang baik. Selain itu.6 Aktiviti-aktiviti seperti pergerakan fail. maklumat dan komunikasi di antara bahagian-bahagian dan di antara kakitangan dapat dibuat dengan berkesan. dan penilaian prestasi. Pengurusan Organisasi Kerja:Beberapa Persoalan. (f) Teknologi 6 Razali Mat Zin. susun atur pejabat yang baik juga akan mengoptimakan penggunaan ruang dan ini akan menjimatkan kos operasi. Oleh itu. Hal ini berupaya memperlihatkan kecekapan kepada organisasi tersebut dalam menghasilkan output. 1989.

Ini akan membantu mengatasi masalah kecacatan output yang disebabkan oleh kecuaian atau kelemahan manusia. di samping meningkatkan kualitinya. Dengan cara ini kerja-kerja dapat dijalankan dengan cepat. Kuala Lumpur: MDC Publishers Sdn. Bahanbahan tersebut terpaksa dibuang kerana jika diproses boleh mencacatkan output yang akan dihasilkan. Kuala Lumpur: Institut tadbiran Awam Negara (INTAN). hlm 123. boleh diambilalih oleh mesin. 1994. sesetengah kerja yang dahulunya dijalankan oleh manusia secara manual..7 Teknologi bukan sahaja merujuk kepada mesin-mesin atau peralatan elektronik seperti komputer. mesin taip elektrik atau mesin faksimili tetapi juga merangkumi pengetahuan dan kaedah-kaedah bekerja yang saintifik. sesetengah proses kerja dapat diautomasi atau dimekanisasikan. sesebuah jabatan atau organisasi perlu memastikan bahan-bahan yang digunakannya berkualiti tinggi. kertas. (g) Bahan-bahan Sesuatu aktiviti itu juga dikatakan cekap apabila sesebuah jabatan atau organisasi dapat mengurangkan pembaziran bahan-bahan yang digunakan sebagai input8. murah. Melalui penggunaan teknologi. 7 Pekeliling Kemajuan Pentadbiran Awam dan Profil Perkhidmatan Awam Malaysia Edisi 2007: Garis Panduan Mengenai Tatacara Penggunaan Internet dan Mel Elektronik di Agensi-agensi Kerajaan. Wawasan Pentadbiran Awam Malaysia. Pembaziran lazimnya berlaku apabila bahan-bahan yang dibeli untuk dijadikan input itu tidak berkualiti. Selain daripada itu. Bahan-bahan ini adalah seperti bahan binaan. alat tulis. 9 .Bhd. hlm 534-541. 8 Ahmad Sarji Abdul Hamid. Sebab itulah untuk meningkatkan produktiviti. bahan kimia dan lain-lain yang digunakan untuk menghasilkan output.Penggunaan teknologi moden dalam proses kerja adalah satu langkah yang penting bagi mencerminkan kecekapan sesuatu aktiviti.

Pengukuran produktiviti boleh dilaksanakan di dua peringkat iaitu di peringkat organisasi dan pada peringkat individu. pengukuran dibuat untuk mengetahui tahap produktiviti sesebuah jabatan/pejabat. Terdapat 4 langkah yang terlibat dalam mengukur kecekapan di peringkat jabatan/pejabat. Pengukuran terhadap tahap kecekapan adalah satu daripada komponen penting dalam usaha peningkatan produktiviti. mengumpul data berdasarkan kepada petunjukpetunjuk produktiviti yang telah dikenal pasti dan menilai tahap produktiviti 10 .KAYU PENGUKUR KONSEP KECEKAPAN BERSAMA CONTOH. Pada dasarnya. menentukan petunjuk-petunjuk produktiviti (productivity indicators) bagi setiap output utama yang dikenal pasti. Langkah-langkah ini termasuklah mengenal pasti outputoutput utama berdasarkan kepada objektif-objektif yang telah ditentukan.

Kad Pengenalan dan lesen-lesen. ceramah.html 11 . Contoh Output Di Pejabat Daerah dan Tanah Di antara output utama yang dihasilkan oleh Pejabat Tanah ialah kutipan cukai tanah. 9 http://www. Contoh output dalam bentuk perkhidmatan ialah seperti pungutan cukai tanah. khidmat nasihat.9 Output-output utama yang dihasilkan oleh sesebuah jabatan atau organisasi perlu dikenalpasti.ca/internet/English/meth_gde_e_20331. Contoh output dalam bentuk keluaran ialah seperti barangan. Kelulusan Hak Milik Sementara dan Projek-projek pembangunan kecil.gc. Kad Pengenalan. Sijil Kerakyatan dan Sijil Kematian. Contoh Output Di Jabatan Pengangkutan Jalan Di antara output utama Jabatan Pengangkutan Jalan ialah pemeriksaan kenderaan perniagaan. Output-output ini adalah dalam dua bentuk iaitu perkhidmatan dan keluaran. Lesen Pendudukan Sementara (TOL). pemberian ubat kepada pesakit-pesakit di kaunter-kaunter hospital dan kawalan trafik di jalan raya. Contoh output-output di agensi-agensi Kerajaan tertentu adalah seperti berikut: Contoh Output di Jabatan Pendaftaran Negara Di antara output utama yang dihasilkan oleh Jabatan Pendaftaran Negara ialah Sijil Kelahiran. lesen pemandu dan pendaftaran kenderaan.semasa.oag-bvg.

Untuk mengukur tahap kecekapan sesebuah jabatan atau organisasi. Kuala Lumpur: MDC Publishers Sdn. Jadual 2: Petunjuk Produktiviti Bagi Output-output Utama Jabatan Pendaftaran Negara Output Utama 1. Seelok-eloknya beberapa petunjuk produktiviti diwujudkan untuk setiap output. Bilangan sijil kelahiran yang dikeluarkan oleh seseorang pekerja yang terlibat dalam proses pengeluaran: Bilangan pekerja yang terlibat dalam proses pengeluaran sijil kelahiran 10 Pekeliling Kemajuan Pentadbiran Awam dan Profil Perkhidmatan Awam Malaysia Edisi 2007:Panduan Mengenai Peningkatan Produktiviti Dalam Perkhidmatan Awam. Petunjuk-petunjuk tahap kecekapan yang diwujudkan adalah berdasarkan kepada output-output utama yang telah dikenal pasti.10 Contoh-contoh petunjuk produktiviti yang biasa digunakan oleh jabatan/ pejabat Kerajaan adalah seperti di dalam Jadual 2. Petunjuk. Dalam mewujudkan petunjukpetunjuk produktiviti jabatan atau organisasi perlu menumpukan perhatian kepada perkara-perkara berikut seperti data yang perlu dikutip sudah sedia ada atau senang diperolehi. 12 . kuantiti dan masa. hlm 91-95. Sijil Kelahiran Kayu Ukur Tahap Kecekapan 1. beberapa petunjuk kecekapan perlu diwujudkan.petunjuk produktiviti ialah satu pengukuran proksi yang digunakan untuk mengukur kecekapan jabatan/pejabat..Bhd. bilangan dan peratus. petunjuk yang dipilih adalah jelas dan senang difahami dan juag etunjuk produktiviti berkenaan mencerminkan unsur kos. Petunjukpetunjuk tahap kecekapan ini boleh dinyatakan dalam bentuk nisbah (ratios).

Sijil Kerakyatan 4.Output Utama Kayu Ukur Tahap Kecekapan (b) Masa purata yang diambil untuk memproses satu sijil kelahiran: Jumlah masa yang diambil dalam proses keluaran sijil kelahiran Bilangan sijil kelahiran yang dikeluarkan (c) Masa purata yang diambil untuk memperbaiki kesilapan Jumlahsatu sijil kelahiran: dalam masa untuk memperbaiki kesilapan dalam sijil kelahiran Jumlah masa yang diambil dalam proses pengeluaran sijil kelahiran purata (dari segi gaji pekerja yang terlibat) untuk (d) Kos memproses satu sijil kelahiran: Gaji pekerja yang terlibat dalam proses pengeluaran sijil kelahiran sijil kelahiran yang dikeluarkan Bilangan 2. Kad Pengenalan 2. Sijil Kematian 3. (a) Bilangan kad pengenalan yang dikeluarkan oleh seseorang pekerja yang terlibat dalam proses pengeluaran: Bilangan kad pengenalan yang dikeluarkan Bilangan pekerja yang terlibat dalam proses pengeluaran kad (b) Masa purata yang diambil dalam proses pengeluaran satu Jumlah masa yang diambil dalam proses pengeluaran semua kad pengenalan Bilangan kad pengenalan yang dikeluarkan (c) Peratus kad pengenalan yang diproses lambat: Bilangan kad pengenalan yang diproses Bilangan kad pengenalan yang diterima 3. . Semua petunjuk-petunjuk seperti di atas boleh digunakan. 4. Semua petunjuk-petunjuk seperti di atas boleh digunakan.

iii. x. Bilangan kenderaan perniagaan yang diperiksa = Bilangan pemeriksa kenderaan vii.Indikator-indikator lain yang boleh digunakan lain untuk mengukur tahap kecekapan di peringkat jabatan ataupun organisasi adalah seperti berikut: i. Bilangan projek yang siap mengikut jadual = Bilangan projek yang dikendalikan ii. Jumlah masa menunggu untuk perkhidmatan = Bilangan pelanggan Bilangan pesakit yang datang semula untuk rawatan = Bilangan pesakit yang telah menerima rawatan iv. v. Bilangan projek-projek pembangunan yang telah siap bagi sesuatu tempoh = Bilangan projek-projek pembangunan yang dikendalikan bagi sesuatu tempoh ix. . Bilangan muka surat yang ditaip = Bilangan jurutaip Jumlah masa yang diambil untuk menyediakan semua baucer = Bilangan baucer yang diselesaikan vi. Bilangan kenderaan yang didaftarkan = Bilangan pekerja yang terlibat dalam kerja-kerja pendaftaran viii. Jumlah masa untuk latihan/kursus = Jumlah masa bekerja Kos penyelenggaraan mesin = Kos penyelenggaraan mesin yang dirancangkan.

. Jika didapati bahawa tahap kecekapan tidak mencapai standardkecekapan yang telah ditentukan.Untuk membolehkan sesuatu jabatan atau organisasi menentukan tahap kecekapan semasa. Data yang dikumpul perlu dianalisa dan dinilai dari semasa ke semasa untuk mengesan tahap produktiviti di peringkat jabatan atau organisasi. Ini kerana tahap kecekapan adalah bersifat relatif. Oleh itu sesebuah jabatan atau organisasi hendaklah sentiasa memperbaiki prestasinya pada sepanjang masa. Usaha-usaha ke arah ini hendaklah diterapkan menjadi sebahagian daripada amalan pengurusan seharian. Ini adalah kerana kecekapan sesebuah jabatan ataupun organisasi bukan sahaja dinilai berasaskan keupayaannya menghasilkan keluaran-keluaran. perbandingan perlu dibuat dengan standard produktiviti pada tahun-tahun yang lepas. tumpuan ke atas produktiviti seharusnya juga diseimbangkan dengan tumpuan ke atas kualiti. Penutup Sesebuah jabatan atau organisasi hendaklah menjadikan usaha peningkatan kecekapan sebagai satu proses yang berterusan. kajian perlu dijalankan untuk menentukan sebab-sebab kegagalan dan tindakan pembetulan diambil. Tahap kecekapan semasa telah meningkat jika standard produktiviti tempoh tersebut adalah lebih baik dari standard produktiviti dalam tempoh lepas. tetapi juga turut dinilai berasaskan keupayaan keluaran tersebut memenuhi kehendak orang ramai yang menjadi pelanggan. Sesuatu tahap yang dianggap tinggi pada satu masa dahulu tidak lagi dianggap sedemikian pada masa ini. Selain itu. Penilaian perlu dibuat bersama-sama oleh Ketua Jabatan/Unit dan pekerja-pekerjanya.

1987. Pekeliling Kemajuan Pentadbiran Awam dan Profil Perkhidmatan Awam Malaysia Edisi 2007.html http://www. Sumber Internet http://www.Bhd. 1994.my/ucapan/?m=p&p=ahmadsarji&id=2659 . Kuala Lumpur:MDC Publishers Sdn.gc. Razali Mat Zin.ca/internet/English/meth_gde_e_20331. 1989. Juhary Ali. Sintok: Penerbitan Universiti Utara Malaysia.gov.Bibliografi Ahmad Sarji Abdul Hamid. Wawasan Pentadbiran Awam Malaysia. Asas Pengurusan. Pulau Pinang: Penerbit Universiti Sains Malaysia. Kuala Lumpur: Institut Tadbiran Awam Negara (INTAN).pmo. Pengurusan Organisasi Kerja:Beberapa Persoalan.oag-bvg.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful