P. 1
Tanaman Tomato

Tanaman Tomato

4.5

|Views: 5,388|Likes:
Published by yuzamri
mengenai teknik penanaman tomato.
mengenai teknik penanaman tomato.

More info:

Published by: yuzamri on Sep 04, 2008
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/18/2013

pdf

text

original

Tanaman Tomato Pengenalan Tomato adalah sejenis sayuran jenis buah yang mempunyai jangka hayat yang singkat

. Ia menjadi makanan kepada manusia di serata dunia. Ia berasal dari Amerika Selatan dan kini penanamannya telah meluas ke semua negara beriklim tropika. Pengeluaran utama tomato di Malaysia ialah di kawasan Cameron Highland. Kawasan di tanah rendah yang menanam tomato ialah di negeri Johor. Sebahagian besar tanaman adalah untuk permintaan dalam negeri dan sedikit sahaja dieksport ke Singapura. Negara juga mengimport 4000 tan produk berasaskan tomato. Pengeluaran tempatan hanya mencukupi untuk kegunaan segar. Botani Tanaman Nama saintifik bagi tomato ialah Lycopersicon cycopersicum (L). Dari famili Solanaceae. Pokok tomato dibahagikan kepada dua kumpulan besar iaitu yang tumbuh menegak (determinate) dan yang tumbuh menjalar (indeterminate). Perbezaan juga terdapat pada ciri-ciri buah yang menjadi asas perbezaan kulvitar-kulvitarnya. Ciri-ciri am pokok adalah seperti :Akar Batang Daun Bunga Buah Benih Cara pendebungan - akar tunjang yang kuat dan banyak akar- akar serabut - warna hijau, bercabang dan berbuku - berbulu dan terdapat banyak bentuk - berwarna kuning dan berukuran lebih 1cm - banyak perbezaan warna, saiz, bentuk dan rasa - berwarna kuning perang dan beratnya 2.5g/biji - persenyawaan sendiri

Keperluan Asas Tanaman Faktor Iklim Tomato lebih sesuai ditanam di kawasan tanah tinggi. Walaubagaimana terdapat juga kultivar tomato yang sesuai di tanam di tanah rendah. Suhu yang sesuai adalah 18 – 32oc. Jumlah hujan pula ialah sebanyak 460mm untuk pertumbuhan yang baik. Faktor Tanah Tanaman tomato sesuai di tanam di pelbagai jenis tanah termasuk tanah pasir ( BRIS dan bekas lombong ) dan tanah gambut. Yang paling penting bagi tanaman tomato adalah saliran serta pengudaraan yang baik. Tanah yang mempunyai nilai pH 5.5 – 8.0 adalah amat sesuai. Keperluan topografi adalah seperti berikut.

Sifat – sifat tanah dan kesesuaian untuk tanaman tomato Kesesuaian untuk tanaman tomato Sifat Tanah Sesuai Kecerunan Saliran 0 – 60 Tak sempurna salir ke salir Sederhana sesuai 6 - 120 Kurang salir dan agak sangat salir ke sangat salir Kedalaman tanah yang berkesan Tekstur dan struktur > 50 cm Selain dari pasir 25 – 50 cm Pasir yang tak berstruktur berstruktur dan lempung. Kemasinan < 1 mmhos 1 – 2 mmhos

Kedalaman lapisan asid sulfat Ketebalan gambut Keberbatuan

> 50 cm Tidak menghalang Tiada halangan pada 25 cm kedalaman tanah

0 – 50 cm -

Ketidak seimbangan unsur

Tiada keracunan kelebihan mikro nutrien atau CEC rendah

CEC rendah

Sumber : Wong ( 1986 )

Kultivar-kultivat yang disyorkan

Sifat pokok L 24 Tabiat pokok Tegak, rimbun dan berterusan MT 1 Tegak, rimbun, sederhana besar,

Kultivar MT 11 Rimbun, separa berterusan Serdang 2 King Kong ( F1)

Tegak, rimbun, Tegak, separa sepera berterusan berterusan ( indeterminate)

( indeterminate) separa berterusan

(semideterminate) (indeterminate) (indeterminate) Berat Besar (lebih 60 g/biji) Warna Kegunaan Hasil Merah Segar 18-30 tan/ha Kecil (25-30 g/biji) Merah cerah Segar/proses 15-25 tan/ha Sederhana (40-80 g/biji) Merah Segar 15-28 tan/ha Sederhana (40-80 g/biji) Merah Segar 20-25 tan/ha Besar (100-150g/biji) Merah Segar 25-30 tan/ha

Amalan Kultur Program Kerja Program gerak kerja bagi tomato terdapat seperti jadual berikut.

Program Kerja Untuk Sehektar Tomato Hari - 46 Aktiviti Penyediaan semaian (untuk lebih kurang 10000 pokok) Input Bahan a. kotak semaian b. beg plastik c. batas -40 -30 Rawatan biji benih Menyembur baja daun Racun Thiram Baja daun 10000 5 3g/1000g benih Ikut syor label Saiz 100X15cm Benih ditanam sedalam 0.5cm Sembur seminggu sekali hingga -26 -16 -14 -7 -3 Kawalan penyakit dan perosak Pembersihan kawasan Pengapuran Pembajaan asas Layout, penyediaan batas, menutup batas dengan plastik 0 7 14 15 27 28 30 32 40 Mengubah anak benih Menyulam Pembajaan i Kawalan Penyakit dan Perosak Kawalan Penyakit dan Perosak Pembajaan ii Kawalan Rumpai Memasang penyokong & dawai Kawalan Penyakit dan Perosak Racun kimia trektor GML Tahi ayam Trektor Plastik silver shine Anak pokok Anak pokok NPK 12:12:17:2 Racun Kimia Racun Kimia NPK 12:12:17:2 Racun Kimia Penyokong kayu Racun Kimia 1 pokok/ lubang 300 kg/ha Ikut syor label Ikut syor label 600 kg/ha Ikut syor label 16000 batang Ikut syor label Jarak 0.6 X 0.6m Baja ditabur sekeliling pokok Kawalan pencegahan jika perlu Kawalan pencegahan jika perlu Baja ditabur sekeliling pokok Racun antara batas. Gunakan penyembur Kawalan pencegahan jika perlu Ikut syor label 3-5 tan/ha 5 tan/ha 40 gulung mengubah Sembur bila perlu Kadar untu tanah mineral Digaul ke dalam batas Saiz 12X12cm Catatan Kadar 70 Saiz 60X60cm

42 54 55 56 56-60 68 82 96

Mencantas Kawalan Penyakit dan Perosak Kawalan Rumpai Pembajaan ii Hasil mula dipungut Kawalan Penyakit dan Perosak Kawalan Penyakit dan Perosak Kawalan Penyakit dan Perosak

Racun Kimia Racun Kimia NPK 12:12:17:2 Bakul Racun Kimia Racun Kimia Racun Kimia

Ikut syor label Ikut syor label 600 kg/ha Ikut syor label Ikut syor label Ikut syor label

Membuang tunas sisi dan daun berlebihan. Kawalan pencegahan jika perlu Racun antara batas. Baja ditabur sekeliling pokok Jangka masa kutipan hasil 30-45 hari Kawalan pencegahan jika perlu Kawalan pencegahan jika perlu Kawalan pencegahan jika perlu

Penyediaan Anak Benih Gunakan biji benih yang bermutu tinggi. Jumlah biji benih yang digunakan adalah 300g/ha.biji benih dirawat dengan menggunakan racun kulat seperti thiram dengan kadar 3g/1000g biji benih. Biji beni perlu disemai sekurang – kurangnya 6 minggu sebelum menanam dan sediakan 10% lebihan benih untuk aktiviri sulaman. Anak benih ditanam di bawah jaring kalis serangga. Semasa peingkat semaian, anak benih boleh boleh disembur dengan baja daun (foliar) yang mengandungi unsur NPK mulai minggu ketiga. Sembur racun serangga seperti chlorpyrifos jika terdapat tanda – tanda serangan perosak. Terdapat tiga cara semaian yang disyorkan i. ii. iii. Semaian batas Semaian polibeg Semaian kotak

i. Semaian batas Campuran tanah 7:3:2 ( tanah, bahan organik, pasir ) digunakan bagi batas semaian berukuran 1m lebar X 15cm tinggi. Semai biji benih sedalam 0.5cm dalam jalur dengan jarak 5cm. Tabur tanah kering yang halus sepanjang jalur untuk menutup biji benih.siram batas dan tutup dengan teduhan yang dibuat dari plastik lutsinar.

ii. Polibeg

Semaian

Isi polibeg berukuran 12cm X 20cm X 1mm dengan tanah campuran 7:3:2. Tanam 2-3 biji benih sedalam 0.2cm. Tinggalkan hanya satu pokok apabila mempunyai 2-3 helai daun. Letakkan polibeg dibawah teduhan yang didirikan daripada plastik lutsinar dan jaring kalis serangga. iii. Semaian kotak Kotak yang dibuat daripada kayu atau plastik berukuran 60cm X 60cm diisi dengan tanah campuran 7:3:2. Kotak semaian yang digunakan perlu mempunyai lubang di bahagian bawah supaya air tidak bertakung. Biji benih ditanah sedalam 0.5cm dan tabut tanah halus diatasnya. Kotak semaian diatur di atas meja panjang di dalam bangsal semaian. Bangsal semian boleh ditutup dengan kepingan plastik sebagai atap. Dinding bangsal boleh ditutup

dengan jaring untuk mengawal kemasukan serangga. Pengairan oleh dilakukan dengan menyiram atau menggunakan sistem pengairan renjis. Penyediaan Kawasan Penyedian kawasan merangkumi kerja-kerja pembersihan tanah pembajakan dan pembinaan batas. Tanah dibajak dan digembukan sedalam 15cm-22cm. Batas dibentuk selebar 1.2m lebar X 20-30cm tinggi. Pengapuran perlu dilakukan sebelum penanaman dibuat sekiranya pH tanah kurang daripada 5. pengapuran dilakukan semasa kerja-kerja pembajakan tanah dijalankan dan sebaik-baiknya dibuat 1-2 bulan sebelum anak benih ditanam. Bahan kapur yang selalu digunakan ialah Ground Megnesium Limestone ( GML ) dengan kada 3-5 tan/ha. Penanaman di Ladang Anak benih diubah ke ladang ketika berumur 5-6 minggu. Hanya anak benih yang sihat sahaja dipilh. Sebelum mengubah, anak benih perlu mengalami proses pengerasan dengan cara mendedahkan kepada cahaya matahari beransur-ansur. Ubah anak benih ketika cuaca redup atau pada waktu petang duikuti dengan siraman air. Jarak tanaman yang disyorkan ialah 60cm X 60cm. Penggunaan sungkupan plastik silver shine digalakkan untuk mengawal rumpai dan mengurangkan serangan kutu daun. Pilih kawasan yang belum ditanam dengan tanaman jenis Solanaceae. Satu minggu selepas menanam, anak benih yang mati ataupun kurang disahat perlu disulam.

Penyediaan Sokangan Sebulan selepas mengubah, sokong anak pokok dengan pancang kayu atau buluh. Penyokong ini boleh dibuat dengan menggunakan dua batang kayu yang dipacak pada hujung setiap batas. Rentang dawai pada kedua-dua kayu dan ikat tiap-tiap pokok tomato di batas kepada dawai.. biasanya tinggi penyokong ialah 50-70cm.

Pembajaan Kadar pembajaan tanaman tomato berbeza mengikut jenis tanah. Jadual dibawah menunjukkan kadar baja yang disyorkan untuk tanaman tomato. Kadar pembajaan tanaman tomato bersungkupan plastik bagi beberapa jenis tanah Jenis Tanah Jenis Kadar (Tan / ha / musim) Baja Masa (MLT) Minggu Lepas Tuai BRIS Rudua Tahi Ayam NPK 12:12:17:2 10 2 -1* 2,4 & 8 Gaul dalam tanah Keliling pokok Cara

-

Baging

Tahi Ayam NPK 12:12:17:2

25 3

-1* 2,4 & 8

Gaul dalam tanah Keliling pokok

Bekas Lombong

Tahi Ayam NPK 12:12:17:2

25 2

-1* 2,4 & 8

Gaul dalam tanah Keliling pokok

-

Pasir

Gambut

NPK 12:12:17:2

2

2,4 & 8

Keliling pokok

Mineral

Tahi Ayam NPK 12:12:17:2

5 1.5

-1* 2,4 & 8

Gaul dalam tanah Keliling pokok

Pemangkasan Pemangkasan disyorkan untuk kultivar tomato yang bertabiat rimbun. Tunas-tunas sisi dan daun-daun berlebihan perlu dibuang untuk menggalakkan pengudaraan yang baik. Pengurusan Air Pengairan boleh dilakukan dengan menyiram atau menggunakan sistem pengairan renjis. Sistem pengairan renjis mempunyai kecekapan pengairan 65-75% dan keperluan tenaga kerja yang rendah. Kos bahan bagi sistem ini adalah diantara RM5000 – R 8000 sehektar. Jenis perenjis yang sesuai digunakan mempunyai julat tekanan operasi yang rendah antara 1.5 – 2.5 kg/cm2 dengan kadar alir perenjis 0.3 – 1.0 liter/ saat dan garis pusat siraman liputan 25-30 m.

Pengurusan Perosak Kawalan Penyakit dan Serangga Kawalan Serangga Nama perosak Bahagian serangan Peringkat serangan Simptom : Ulat pengorek buah (Chloridea obsoleta F.) : Buah, daun, tunas dan bunga : Peringkat berbunga dan buah : Buah berlubang dan busuk, pucuk muda dan bunga dimakan ulat Kawalan : Sembur pokok dengan Bacillus thuringiensis, permethrin atau acephate selang 14 hari. Kutip buah yang diserang dan musnahkan. Nama perosak Bahagian serangan : Buah : Lalat buah (Bactrocera sp)

Peringkat serangan Simptom

: Peringkat berbuah : Buah berlubang dan reput. Buah gugur atau busuk sebelum matang

Kawalan tanam

: Kutip buah yang diserang dan musnahkan secara atau bakar Sebagai kawalan gunakan attractant seperti methyleugenol

Nama perosak Bahagian serangan Peringkat serangan Simptom tidak terbentuk Kawalan atau Kawalan Penyakit Penyakit Penyebab Bahagian diserang Cara merebak Simpton

: Hamama merah (tetranychus truncatus) : Daun dan bunga : Semua peringkat : Daun – daun yang diserang berkerekot dan bertompok kuning. Pertumbuhan terbantut dan bunga : Sembur pokok dengan racun serangga seperti dicofol propagite

: Hawar Phytophthora : Phytophthora infestans (kulat) : Daun dan Buah : Tanah dan air : Daun bertompok perang dan hitam. Daun tua berair di bahagian hujung. Bahagian belakang daun bertompok putih. Pada buah, terdapat bintik lecuh (water soak), bahagian yang diserang berkedut. Pokok akan mati pada akhirnya.

Kawalan – – – – Sembur racun kulat – maneb, mancozeb, captafol atau cuprous oxide. Bakar bahagian berpenyakit. Pastikan kawasan tanaman bersaliran baik. Jaga kebersihan kawasan tanaman.

Penyakit Penyebab Bahagian diserang Cara merebak Simpton

: Antraknos buah : Colletotrichum sp : Buah : Biji benih dan angin : Jangkitan awal kelihatan lekuk yang kemudian membesar menjadi tompok perang kehitaman. Serangan menyebabkan buah reput.

Kawalan Guna biji benih yang sihat. Bajak reput relai ke dalam tanah semasa penyediaan tanah

Jika terdapat serangan Penyakit Penyebab Bahagian diserang Cara merebak Simptom Musnahkan buah-buah yang berpenyakit Sembur buah dengan racun kulat seperti mancozeb. : Hawar alternaria : Alternaria solani : Batang, daun dan buah : Angin : Terdapat bintik berwarna perang pada bstsng dan daun tua. Bintik kemudian membesar menjadi tompok pusar hitam Tisu daun di keliling tompok bertukar menjadi kuning Buah yang diserang mempunyai bintik lekuk dan dipenuhi dengan spora hitam. Kawalan Sembur dengan racun kulat – cooper oxychloride, mancozeb atau chlorothalonil Bakar bahagian yang berpenyakit

Penyakit Penyebab Bahagian diserang Cara merebak Simptom

: Reput Pangkal : Sclerotium rolfsii / Rhizoctonia sp : Pangkal pokok : Tanah : Daun-daun kelihatan layu Terdapat masalah putih pada pangkal pokok Akhirnya pangkal akan menjadi hitam dan reput

Kawalan - Pastikan kawasan tanaman bersaliran baik. - Musnahkan pokok yang diserang.

Penyemburan racun perosak hendaklah diberhentikan sebelum mengutip hasil. Ini berpandukan kepada tempoh larangan mengutip hasil (TDMH) yang telah ditetapkan bagi racun-racun perosak yang berkenaan. Jadual dibawah adalah panduan tempoh mengutip hasil. Panduan tempoh dilarang mengutip hasil (TDMH) racun perosak yang disyorkan bagi tomato Racun Perosak acephate benomyl Bacillus Thuringiensis captafol carbendazim cuprous oxide chlorothalonil dicofol malathion TDMH ( Bil. Hari ) 21 3 Tiada 14 3 Tiada 7 7 3

mancozeb maneb permethrin propagite

14 14 5 7

Panduan pengiraan racun perosak tanaman adalah bertujuan untuk menjaga keselamatan pengguna supaya racun yang digunakan pada kadar yang disyorkan tanpa pembaziran dan ia juga dapat mengelakkan dari pencemaran udara. Syor berdasarkan % bahan aktif Formula : V1 x C1 = V2 x C2 V1 = V2 x C2 C1 Di mana : V1 C1 V2 C2 = = = = Isipadu ( volume ) racun perosak kormesil Kepekatan bahan aktif racun perosak kormesil Jumlah isipadu semburan ( spray volume ) racun perosak dan air Kepekatan bahan aktif racun perosak yang disyorkan

Contoh Pengiraan 450 liter isipadu semburan racun malathion ( kandungan bahan aktif 52% ) disyorkan untuk mengawal kepinding dengan kadar 0.1% bahan aktif. Berapa banyakkah (liter) racun malathion diperlukan? Menggunakan formula di atas :

V2 C1 C2 V1 = =

= = =

450 liter 52% 0.1%

450 liter X 0.1 % 52 % 0.86 liter ( 860 ml )

Jawapan : Gunakan 0.86 liter ( 860 ml ) racun malathion dengan isupadu senburan 450 liter Kawalan Rumpai Rumpai bersaing untuk mendapatkan zat makanan, air dan cahaya. Rumpai yang tumbuh di atas batas perlu di cabut dengan menggunakan tangan, cangkul atau dikawal menggunakan sungkupan. Sungkupan dengan menggunakan plastik silver shine adalah teknik sungkupan yang paling berkesan. Bagi rumpai yang tumbuh di antara batas boleh dikawal dengan menggunakan racun rumpai seperti glufosinate-ammonium (0.5 kg/ha) atau glyphosate (0.6 kg/ha) sebelum peringkat berbuah. Ketika menyembur, gunakan penyembur bertudung bagi mengelakkan tempias semburan dari terkena tanaman.

Kematangan dan Pengutipan Hasil Hasil boleh dipungut lebih kurang 8-9 minggu selepas mengubah. Buah akan masak 30 selepas berbunga dan tempoh mengeluarkan hasil adalah 30 – 45 hari selepas kutipan pertama. Buah boleh dipungut bila masih berwarna hijau tetapi cukup matang. Pungutan buah yang masih hijau atau hijau kekuningan dibuat untuk mengelakkan buah dari pecah. Buah-buah dipetik dengan menggunakan tangan sebiji demi sebiji dengan memastikan kulit buah tidak tercedera. Buah yang telah dipetik dimasukkan ke dalam bakul yang beralas kertas dengan muatan tidak melebihi 30kg. Dalam keadaan ambien, buah tomato masak boleh disimpan selama 2 hari. Jangka masa penyimpanan boleh ditingkatkan ke 12 minggu jika disimpan di bilik sejuk pada sushu 5-100c dengan kelembapan di antara 9095%. Kualiti buah yang dikehendaki di pasaran adalah seperti berikut:Ukuran – Saiz Besar Sederhana Kecil Bentuk Garis Pusat (cm) >6 cm <5 cm 5-6 cm

- bulat dan tidak cacat

Warna - 90% warna hijau dan 10% kuning Tekstur- lembut, bila dibelah terdapat rongga udara

Keadaan

- Bebas dari serangan penyakit, kerosakan dan kekotoran

Ekonomi Pengeluaran Kos Perbelanjaan Pada umumnya anggaran kos perbelanjaan tanaman tomato boleh dibahagikan kepada kos tetap, kos bahan dan kos tenaga kerja. Kos tetap Kos tetap merangkumi perbelanjaan bagi cukai dan alat-alat pengairan. Anggaran kos tetap bagi sehektar tanaman tomato ialah sebanyak RM756.25. Kos Bahan Jumlah kos bahan untuk pengeluaran sehektar tanaman tomato ialah sebanykan RM6529.30. perbelanjaan ini adalah diperlukan untuk bahan seperti benih, baja, racun dan alat-alat ladang. Kos Tenaga Kos tanaga kerja untuk mengusahakan sehektar tanaman tomato ialah sebanyak RM1910.00 semusim. Perbelanjaan yang paling tinggi adalah kos tenaga kerja untuk memungut hasil iaitu RM450.00.

Anggaran Kos Pengeluaran Tomato Seluas Sehektar
Butir - butir Kos Bahan Input i. ii.
-

Kuantiti 0.3 kg @ RM250
5 tan @ RM120 2.5 tan @ RM100 30 bag @ RM43

Kos ( RM ) 75.00
600.00 250.00 1290.00

Benih Baja
Tahi ayam Kapur NPK 12:12:17:2

iii. iv. v. vi. vii.

Racun Kimia Plastik silver shine Kayu penyokong Dawai Tali rafia

8% dari jmlah kos bahan 40 gulung @ RM70 16000 batang @ RM0.40 15 gulung @ RM43 6 gulung @ RM4.50 10% dari jumlah kos bahan

439.00 2800.00 320.00* 134.00** 27.00 593.00 6529.30 230.00 180.00 120.00 300.00 240.00 120.00 120.00 90.00

viii. Kontigensi Jumlah kecil I Kos Input Tenaga hari (t.h)@ RM15.00 i. ii. iii. iv. v. vi. vii. viii. Penyediaan tanah Membuat batas Menanam Memasang penyokong dan dawai Menyiram Mengawal rumpai Membaja Menjalarkan pokok

Kontrak 12 tenaga hari 8 tenaga hari 20 tenaga hari 16 tenaga hari 8 tenaga hari 8 tenaga hari 6 tenaga hari

ix.

Mengawal serangga/penyakit

4 tenaga hari 30 tenaga hari

60.00 450.00 1910.00 6.25 750.00 756.00 9195.55

x. Memungut hasil Jumlah kecil II Kos Tetap i. Cukai tanah ii. Alat-alat pengairan Jumlah kecil III Jumlah Kos Pengeluaran ( I+II+III )
• •

5 bulan @ RM 15/tahun 5 bulan @ RM 1800/tahun

kayu penyokong boleh digunakan selama 2 musim. Kos semusim : RM 640/2 = RM 320 Dawai boleh digunakan selama 2 tahun. Kos semusim : RM 645/24 X 5 = RM 134.30

Anggaran pendapatan petani dan harga pulangan modal ( Andaian : Hasil 16000kg/ha dan harga pada RM0.80/kg ) Perkara a. Pendapatan kasar b. Kos Pengeluaran c. Pendapatan bersih d. Pulangan bagi setiap RM pelaburan e. Harga pulangan modal Menggunakan tenaga keluarga (RM) 12800.00 7515.85* 5284.15 1.70 0.47 Menggunakan tenaga upah (RM) 12800.00 9195.00 3604.15 1.39 0.57

( kos pengeluaran/kg) * Tidak termasuk kos input tenaga hari yang terlibat dalam aktiviti II b hingga II j tetapi termasuk kos penyediaan tanah secara kontrak ( aktiviti II a )

Pendapatan bersih mengikut perubahan hasil dan tenaga Jenis tenaga Harga / kg ( RM ) Tenaga Keluarga 0.60 0.80 1.00 8000 2715.85 1115.85 484.15 Hasil 16000 2084.15 5284.15 8481.15 25000 7484.15 12484.15 17484.15

Tenaga Upah

0.60

4395.85

404.15

5804.15

0.80 1.00

2795.85 1195.85

3604.15 6804.15

10804.15 15804.15

Rujukan 1. FAMA, (1990). Pengendalian Lepas Tuai Sayur- Sayuran. Nota Kursus No.7. Kuala Lumpur : FAMA. 2. Jabatan Pertanian, (1985). Tomato Tanah Pamah. Risalah Pertanian Bil. 6. Kuala Lumpur : Jabatan Pertanian Semenanjung Malaysia.

3. MARDI, (1990). Panduan Pengeluaran Sayur-Sayuran. Kuala Lumpur : MARDI 4. Vimala P. Dan S.K. Chan, (1990) Tanah dan Pembajaan. Panduan Pengeluaran Sayur-Sayuran, Kuala Lumpur : MARDI.

5. Jabatan Pertanian, (1995). Perangkaan Keluasan Tanaman Semenanjung Malaysia 1994. Kuala Lumpur : Jabatan Pertanian Semenanjung Malaysia.

LAMPIRAN Penyakit yang biasa menyerang tomato

Lalat buah

ketidakseragaman saiz

Serangan pada bunga

Serangan pada daun

Serangan daun

Serangan daun

LAMPIRAN Penanaman Tomato

LAMPIRAN Hasil dan pemprosesan tomato sebelum dipasarkan

LAMPIRAN Kerja Pembungkusan tomato

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->