KAJIAN MENGENAI BUDAYA KAHWIN LEWAT USIA DI KALANGAN LELAKI DI MALAYSIA

1.0

PENGENALAN Di dalam perspektif Islam, perkahwinan adalah satu perjanjian diantara

lelaki dan perempuan untuk mempunyai satu ikatan yang sah dan bersih dalam tujuan untuk mengembangkan zuriat. Sabda Rasulullah S.A.W , daripada Anas r.a, katanya telah bersabda nabi S.A.W bahawa perkahwinan adalah sunnahku, sesiapa yang benci sunnahku, maka dia bukan dari golonganku. Allah S.W.T menjadikan manusia dengan fitrahnya yang ingin hidup berpasang-pasangan, berkasih-sayang, bahagia, dan dapat memenuhi tuntutan syahwatnya melalui cara yang halal. Fitrah tersebut dapat dilaksanakan melalui ikatan perkahwinan yang sah. Islam mensyariatkan umatnya untuk berkahwin kerana terdapat

banyak hikmah dan kebaikan di dalamnya. Dari perspektif kesihatan pula, perkahwinan adalah satu hubungan sah di sisi undang-undang yang disempurnakan melalui upacara sivil atau keagamaan antara dua individu yang ingin tinggal bersama sebagai pasangan seksual dan serumah. Kajian menunjukkan mereka yang berkahwin lebih gembira, sihat, panjang umur dan menikmati kesihatan mental yang lebih baik dan bermakna serta kurang menghadapi risiko untuk didera secara fizikal. Stigma diberi gelaran anak dara tua, andartu atau andalusia sering dikaitkan dengan golongan wanita, manakala gelaran bujang terlajak atau teruna tua pula adalah gelaran yang diberikan pula terhadap golongan lelaki.

1

Mereka yang tergolong dalam kumpulan ini sedar bahawa mereka ingin berkahwin. iaitu. (d) Regretful Merupakan golongan individu yang ingin berkahwin tetapi menganggap bahawa takdir telah menentukan mereka kekal bujang dan tidak berkahwin. Mereka secara lazimnya merupakan para rahib. pendita atau sami. (a) Ambivalent Menjadi pilihan individu itu sendiri untuk membujang dan menganggap pembujangan mereka bersifat sementara. Mereka aktif mencari pasangan untuk berkahwin tetapi masih gagal. Mereka merupakan golongan wanita yang terdiri daripada 2 . (b) Wishful Merupakan individu yang terpaksa hidup membujang dan menganggap pembujangan bersifat sementara. Terdapat peratusan yang sangat kecil yang memilih untuk menjadi bujang jenis ini. Mereka tidak mencari pasangan untuk berkahwin namun mereka bersikap terbuka terhadap cadangan untuk berkahwin.Menurut Shoctak (1987) terdapat 4 jenis golongan yang menjalani kehidupan membujang.karier atau seronok dengan kehidupan sendiri. (c ) Resolved Merujuk kepada golongan individu yang menggangap mereka bujang untuk selamanya. Mereka biasanya terdiri daripada golongan lelaki dan perempuan awal dewasa yang secara aktif terlibat dalam pendidikan.

Namun di sebalik pelaksanaan proses pembangunan dan pemodenan negara. Budaya kahwin lewat usia telah mula mencorak perubahan dalam institusi kekeluarga di Malaysia tanpa mengira kaum dan agama. Dr.2 peratus dan 3 . Samad Kechot menyatakan bahawa gejala kahwin lewat usia di kalangan lelaki dan perempuan merupakan masalah sepunya masyarakat dan bukan menjadi masalah individu. 2. beliau bimbang sekiranya kelompok terbabit terpengaruh dengan budaya masyarakat barat seperti di Amerika Syarikat yang menolak konsep perkahwinan dan menghalalkan seks bebas sekali gus menyebabkan akidah tergelincir dan peningkatan masalah sosial masyarakat Melayu. samada dalam kerajaan telah melaksanakan banyak proses pembangunan bidang pendidikan dan sosioekonomi. bagi jangkamasa 1981-1990. telah timbul kesan negatif yang dilihat sebagai trend atau budaya yang melanda masyarakat Malaysia. Menurut data Bancian Penduduk dan Perumahan 2000 yang dikeluarkan oleh Jabatan Statistik Negara. Selain itu. Menurut Pensyarah Kanan Pusat Pengajian Bahasa dan Kesusteraan dan Kebudayaan Melayu Universiti Kebangsaan Malaysia.0 PENYATAAN MASALAH Dalam usaha untuk mencapai matlamat Dasar Wawasan Negara.wanita berpendidikan tinggi dan berumur lebih daripada 40 tahun dan mempunyai pendapatan yang tinggi. peratusan lelaki dan wanita bujang yang belum berkahwin adalah sebanyak 43.

Data tersebut menyatakan perangkaan bagi lelaki dan wanita bujang pada tahun 2002 adalah sebanyak 3. Sebagai kesimpulan. Dapatan kajian yang dilakukan lebih ditumpukan kepada faktor-faktor penyumbang dan kesan terhadap institusi kekeluarga.1 peratus dan wanita sebanyak 68.4 peratus.6 dan wanita bujang sebanyak 40.0 SOALAN KAJIAN Kajian ini akan menjawab soalan-soalan berikut a) Adakah tanggungjawab terhadap keluarga menyumbang kepada budaya kahwin lewat? b) c) Adakah faktor kerjaya menyumbang kepada budaya kahwin lewat? Adakah kedudukan sosio ekonomi menyumbang kepada budaya kahwin lewat? 4 . 3.4 juta. Peratusan ini meningkat bagi jangkamasa 1990-2000.2 peratus. iaitu bagi lelaki sebanyak 48. adalah wajar satu kajian diadakan dalam usaha mencari jawapan terhadap budaya kahwin lewat usia yang melanda golongan lelaki yang berada di bandar-bandar besar yang membangun dengan arus kemajuan ekonomi dan infrastruktur. Fakta ini diperkukuhkan lagi dengan data bancian oleh Lembaga Penduduk dan Perancangan Keluarga Negara. peratusan lelaki bujang adalah sebanyak 59.1 juta dan 2.5 peratus. Manakala bagi tahun 2004. Kajian-kajian yang lepas lebih banyak memberikan fokus kepada golongan wanita yang berpendidikan tinggi dan bekerjaya.60.

0 OBJEKTIF KAJIAN Objektif kajian boleh dibahagikan kepada dua.2 (a) Objektif Khusus Untuk mengetahui bilangan golongan lelaki yang kahwin lewat usia yang menginap di Kuala Lumpur.4. banyak terdapat di kawasan-kawasan yang pesat membangun. contohnya di Kuala Lumpur. 5 . Di dapati bahawa bilangan lelaki bujang yang berusia lewat lebih tinggi berbanding wanita. 5. 5.1 Objektif Utama Objektif utama kajian ini adalah untuk mengkaji kesan kewujudan budaya kahwin lewat usia yang berlaku di kalangan lelaki di Kuala Lumpur kesan daripada pelaksanaan proses pembangunan dan pemodenan negara. Kajian akan ditumpukan kepada lelaki yang berusia 25 tahun ke atas dan masih belum berkahwin. (b) Untuk menilai hubungan di antara faktor-faktor yang menyumbang kepada budaya kahwin lewat usia.0 SKOP KAJIAN Kajian ini difokuskan kepada faktor-faktor yang menyumbang kepada berlakunya budaya kahwin lewat usia di kalangan lelaki di Malaysia khususnya di Kuala Lumpur. iaitu objektif utama dan objektif khusus. 5. (c) Untuk menilai pengaruh kesan budaya kahwin lewat usia terhadap institusi kekeluargaan.

Malaysia yang dahulunya berteraskan ekonomi berasaskan pertanian kini telah memacu ekonomi industri pembuatan dan sedang menuju ke arah negara maju menjelang 2020. perubatan.0 SOROTAN KARYAWAN Perkembangan sosio ekonomi Malaysia selama hampir lima dekad selepas kemerdekaan telah mempengaruhi kehidupan masyarakat. Yang paling menonjol. perniagaan bermodal besar. dan pandangan hidup masyarakat Malaysia semakin rencam dan pelbagai kesan daripada perubahan di atas. Sikap. seperti bidang politik. Perubahan ini telah memberi peluang pekerjaan yang banyak dan berjaya mengurangkan kadar pengangguran. Kegiatan ekonomi masyarakat juga turut berubah. cara berfikir. meningkatkan lagi kualiti kehidupan masyarakat. Penyertaan dalam kegiatan ekonomi telah memperbaiki pendapatan dan membolehkan masyarakat menikmati kehidupan yang berkualiti. dan ikhtisas – kejuruteraan.6. kewangan dan lain-lain. Kemudahan bekalan air bersih yang semakin merata ke semua daerah diikuti dengan kemudahan bekalan elektrik. Bilangan wanita yang terlibat dalam kegiatan yang dulunya dikuasai oleh lelaki. Kemudahan kesihatan yang semakin baik telah berjaya menurunkan kadar kematian dan meningkatkan jangkaan hayat masyarakat. semakin ramai. Peluang persekolahan memberi ruang kepada masyarakat memperoleh pendidikan asas yang penting untuk mereka memperbaiki kemahiran dan memperoleh pengetahuan yang sesuai dengan perkembangan semasa. wanita bukan sahaja memberikan tumpuan perhatian masalah rumah tangga tetapi juga turut terlibat aktif dalam urusan luar rumah. Sektor perkhidmatan seperti pendidikan dan 6 .

min umur perkahwinan pertama tertinggi bagi lelaki adalah di antara 27 dan 28 tahun sementara. hubungan suami isteri yang renggang dan pelbagai corak kekeluargaan yang suatu masa menjadi tegahan dalam masyarakat kini semakin mendapat pengesahan. Kesan perubahan pandangan hidup ini semakin ketara dalam masyarakat.1 Usia Kahwin Di Malaysia Di Malaysia terdapat perubahan dalam tren perkahwinan mengikut umur bagi tempoh beberapa dekad yang lalu. 1989). Melewatkan perkahwinan. Lelaki atau wanita yang masih bujang pada umur yang lewat juga tidak sukar untuk ditemui.perubatan serta sebahagian sektor perkilangan dikuasai oleh wanita. Laporan Banci Penduduk dan Perumahan Negara Tahun 2000 menunjukkan tren peningkatan usia berkahwin yang agak merata di kalangan penduduk lelaki dan wanita seperti di Jadual 1. Menurut Cho dan Retherford (1973). perubahan struktur perkahwinan mempunyai pertalian rapat dengan proses pembangunan dan pemodenan yang membawa kepada meningkatnya bilangan perempuan yang melambatkan perkahwinan kerana mahu meneruskan pelajaran (Hairi Abdullah. Pandangan masyarakat tentang kekeluargaan juga turut berubah. mengupah penjagaan anak. Tren yang sama turut diperhatikan untuk lelaki dan wanita di Sabah dan 7 . Pembangunan sosio ekonomi terutama dalam bidang pendidikan telah menyebabkan ramai di kalangan penduduk negara ini telah menangguhkan perkahwinan pada usia yang lebih lewat. min umur perkahwinan pertama bagi wanita pula di antara 24 dan 25 tahun. menghadkan bilangan anak. 6. Di Semenanjung Malaysia. Jumlah bilangan anak semakin kurang.

8 Lelaki 28.9 27.4 27. Malah.6 27. Sabah dan Sarawak (1991 – 2004) 1991 Lelaki 27.Sarawak. 8 . Peratus penduduk Malaysia kekal membujang meningkat pada kesemua peringkat usia dewasa. peratus mereka kekal membujang di telah mencapai hampir sepertiga daripada keseluruhan penduduk negara ini.4 23. semakin ramai mulai menamatkan zaman membujang mereka dengan berkahwin.8 26. Hanya selepas mencapai usia 25 tahun ke atas.8 22.8 Wilayah Semenanjung Sabah Sarawak Komposisi penduduk kekal membujang di negara ini sejak beberapa dekad lalu turut menunjukkan peningkatan. usia di antara 22 dan 23 tahun. Peningkatan dalam peratus membujang ini telah menyebabkan kadar fertiliti dalam negara telah merosot ke tahap lebih rendah berbanding tahun-tahun sebelumnya.1 23.7 2000 Wanita 25.6 26.9 2004 Wanita 25. usia berkahwin pertama lelaki di antara 26 dan 27 tahun dan bagi wanitanya pula.5 23.5 Wanita 24.1 Lelaki 28.3 23. Di Sabah. Jadual 1 : Min Umur Perkahwinan Pertama antara Jantina bagi Semenanjung. Pengalaman peningkatan umur perkahwinan juga berlaku di Sarawak dengan umur perkahwinan pertama bagi lelaki dan semasa berumur 23 tahun.3 27. Secara keseluruhan. peratus penduduk kekal bujang didapati agak tinggi terutama di kalangan penduduk berusia di bawah 20-24 tahun seperti yang ditunjukkan di Jadual 2.8 23.

9 24.0 2.3 19.7 3.2 3.8 61.4 44.4 32.4 Sarawak 1991 2000 93.4 2.3 36.8 Lelaki 98.9 12.7 2.7 49.6 14.2 25.6 16.2 2.8 6.5 33.7 2.4 6.0 7.6 85.5 29.1 14.8 1991 88.4 19.7 7.7 2.8 1.7 4.1 Wanita 95.0 20.3 2.2 1.7 3.8 17.4 5.7 3.4 10.7 5.9 5.1 2. (1991 dan 2000) Umur 15-19 20-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64 65+ Jumlah Sem.0 6.7 12.4 60.0 2000 9 .6 45.8 2.4 5.0 8.6 71.9 5.8 5.8 32.5 3.Jadual 2: Peratus Penduduk Belum Pernah Berkahwin.4 7.5 8.5 4.1 5.2 8.4 5.8 35.5 31.1 68.4 2.9 9.8 1.2 1. Semenanjung. Jadual tersebut juga menunjukkan peratusan lelaki bujang adalah lebih tinggi daripada wanita.7 90. Sabah.1 2. dan Sarawak.9 30.2 Sabah 2000 97.4 10.0 Wanita 92.3 3.4 34.3 54.6 78.0 4. Nisbah di antara lelaki dan wanita yang memilih untuk kekal bujang bagi setiap kumpulan umur telah menunjukkan peningkatan dalam tempoh masa tersebut.0 81.4 57.9 3.4 7.2 2000 98.6 3.5 69.3 Jadual 3 menunjukkan peratusan penduduk bujang di Malaysia mengikut jantina pada tahun 1991 hingga 2000.8 10.9 2.0 5. Jadual 3: Peratusan Populasi Bujang Antara Lelaki dan Wanita (1991 dan 2000) 1991 Umur Lelaki 15 – 19 20 – 24 25 – 29 30 – 34 35 – 39 40 – 44 45 – 49 98. M'sia 1991 92.1 2.2 37.8 12.6 39.1 3.8 4.9 88.

Pendapatan yang baik adalah salah satu unsur penting yang menjamin kestabilan kehidupan dan keharmonian hidup keluarga. keadaan dan keperluan lelaki seperti melanjutkan pelajaran. Suasana ini menyebabkan seseorang bersedia mengorbankan memperoleh sebahagian kemahiran usianya pekerjaan untuk sebelum membolehkannya memasuki kehidupan kekeluargaan. pendidikan dan pekerjaan yang menyebabkan penangguhan perkahwinan. 10 . Duza dan Baldwin (1977) dalam pola umur perkahwinan mengatakan bahawa pendidikan dan pekerjaan merupakan pilihan alternatif untuk perkahwinan. bekerja membantu keluarga. apakah kecenderungan ini dipengaruhi perubahan struktur penduduk. alasan ekonomi atau masalah peribadi? 6. mengatakan bahawa faktor utama yang mempengaruhi usia kahwin ialah urbanisasi. Melewatkan umur berkahwin adalah merupakan salah satu kesan keadaan ini. (a) Tanggungjawab Terhadap Keluarga Tanggungjawab untuk menjaga ibu bapa serta desakan ekonomi keluarga menuntut seseorang mempunyai kemahiran bagi membolehkan mereka menikmati peluang ganjaran yang disediakan oleh institusi pekerjaan.2 Faktor-Faktor Yang Mempengaruhi Usia Kahwin Bogue (1969) dan Smith (1983). kesukaran mendapat pasangan sesuai atau sepadan.Persoalan timbul.

termasuk berkaitan hidup berkeluarga. pendidikan dilihat berkaitan rapat dengan amalan melewatkan perkahwinan. Lamanna. Memandangkan kegiatan ekonomi semasa lebih menekankan kemahiran. Tahap kemahiran dikaitkan dengan pekerjaan dan jumlah ganjaran. Pendidikan juga berperanan mengubah cara manusia berfikir dan menguruskan diri dan alam sekelilingnya.(b) Komitmen Kepada Kerjaya Abdul Aziz Jemain (2003) mengatakan salah satu sebab mengapa seseorang individu itu memilih untuk membujang sesetengah individu lebih mementingkan pekerjaan dan menyebabkan keinginan untuk berkahwin semakin pudar. M dan Riedmann. Dalam konteks ini. Untuk mencapai kecemerlangan dalam kerjaya bagi memperolehi jawatan atau pendapatan yang lumayan. A (2006) merumuskan bahawa kesan daripada peningkatan peluang melanjutkan pendidikan dan keterlibatan wanita dalam pasaran 11 . Tindakan untuk melanjutkan pelajaran ke peringkat lebih tinggi menyebabkan ramai daripada kalangan wanita dan juga lelaki telah menangguhkan urusan perkahwinan atau mendirikan rumahtangga ke usia yang lebih lewat. seseorang itu perlu mengikuti latihan kemahiran yang akan memerlukan masa dan akan melewatkan perkahwinan. (c) Status Sosio-Ekonomi Pendidikan memainkan peranan penting ke atas kehidupan seseorang manusia.

PEMBOLEHUBAH TAK BERSANDAR PEMBOLEHUBAH BERSANDAR Rajah 1: Kerangka Kerja Teoritikal Bagi Kajian Mengenai Budaya Kahwin Lewat Usia Di Kalangan Lelaki Di Malaysia 12 . teori-teori dan kajian-kajian lepas. 7.0 KERANGKA KERJA TEORITIKAL Berdasarkan sorotan karyawan. komitmen terhadap kerjaya dan status sosio ekonomi ke atas budaya kahwin lewat di kalangan lelaki di Malaysia sebagai pemboleubah bersandar. kajian ini akan dilaksanakan berdasarkan kerangka kerja teoritikal yang dibina seperti di Rajah 1. Kajian ini akan mengkaji pengaruh tiga pembolehubah tak bersandar iaitu tanggungjawab terhadap keluarga.pekerjaan menyebabkan ramai telah menangguhkan perkahwinan ke usia lebih lewat dengan tempoh membujang telah dipanjangkan.

9. (b) Terdapat perhubungan yang signifikan faktor kerjaya dengan kahwin lewat. 10.0 REKABENTUK KAJIAN Kajian ini menggunakan rekabentuk kajian tinjauan iaitu melalui borang soal selidik dan temuduga. (b) Terdapat perhubungan yang signifikan kedudukan sosio ekonomi dengan kahwin lewat.8.0 TEKNIK ANALISIS Maklumbalas soal selidik dianalisa secara statistik deskriptif untuk kekerapan dan peratus. Ujian Korelasi Pearson digunakan untuk menentukan korelasi/perkaitan antara pembolehubah-pembolehubah yang diukur dengan menggunakan skala interval atau ratio. 11. Responden dipilih secara persampelan rawak. 13 .0 HIPOTESIS (a) Terdapat perhubungan yang signifikan antara tanggungjawab terhadap keluarga dengan kahwin lewat.0 SAMPEL KAJIAN Sampel kajian terdiri daripada 300 responden iaitu lelaki yang bekerja di sektor awam dan swasta di kawasan Kuala Lumpur. Borang soal selidik akan diedarkan kepada 300 orang responden di samping temuduga.

14 . Hasil kajian ini boleh membantu kerajaan sebagai panduan dalam menetapkan dasar dan polisi pada masa hadapan.0 RUMUSAN Kajian ini dilaksanakan bagi mengkaji faktor-faktor utama yang mempengaruhi budaya kahwin lewat di kalangan lelaki di Malaysia.12. Ia juga sebagai panduan bagi agensi-agensi kerajaan yang berkaitan untuk melaksanakan langkah atau inisiatif bagi menggalakkan lelaki kahwin awal bagi mengelakkan penularan budaya barat yang menolak konsep perkahwinan dan menghalalkan seks bebas yang akan menyebabkan keruntuhan institusi kekeluarga di Malaysia.

The distribution by age at first marriage in a female cohort. Bourdieu 5. Hairi Abdullah. McNeil. Sri Lanka. 3. Universiti Kebangsaan Malaysia.) Nuptiality and Population Policy: An Investigation in Tunisia. Badrud and C. Asmah & C. Universiti Teknologi Malaysia 4. Proses Dan Masalah. New York: John Wiley and Sons. A. 2003: 75–89.R. Rosniza (2010) Peningkatan Pendidikan Menjejaskan Fertiliti Penduduk Tempatan: Konfirmasi Dari Pembangunan Besut Baru Terengganu. Coale. Baldwin (1977. D. (1989) Penduduk Semenanjung Malaysia : Struktur. A. J. and D. R. Abdul Aziz Jemain. (2003) Menjejak Perubahan Fertiliti Dan Umur Perkahwinan Di Semenanjung Malaysia.Rujukan 1. 2. 6. Bogue. 15 . (1969) Principles of Demography. Universiti Kebangsaan Malaysia. Bangi. Abdul Aziz Jemain & Puzziawati Ab Ghani. 7. M. Duza. 67: 743-749. (2001) Model umur berkahwin pertama di Semenanjung Malaysia Matematika 17(1): 33-44. Jurnal Teknologi.S. Journal of the American Statistical Association. 39(C) Dis. (1972).. and Malaysia (New York: Population Council).

16 . USA. Rohani Abd Razak.D. John R. 14. Mahadi. S. CA: Wodssworth. Thomson Wadsworth. R. 9.Belmont. Pp. S. (2002) Population : An Introduction to Concepts and Issues. 12. New York: Academic Press. (2008) Perubahan Struktur Umur Penduduk: Impak Dan Cabaran Kepada Pembangunan Negara. (1983) The impact of Age at Marriage and Proportions marring on Fertility. Abd. Bulatao and others (Eds. Smith. Retherford. Edisi ke 8. Weeks. Peter C. Dlm National Population Conference “Building The Next Generation”. A (2006) Marriage and Families : Making Choices In A Diverse Society. 13..8. Bancian Penduduk Dan Perumahan Malaysia 2000. 15.). dan L. In: Determinants Fertility in Developing Countries. (2006) Fourth Malaysia Population And Family Survey ( MPFS 4 ) At A Glance. Cho (1973) Comparative Analysis of Recent Fretility Tren In East Asia. Buletin Perangkaan Sosial Malaysia 2005. 163-181 in International Union For the Scientific Study of Population 10. Kuala Lumpur. Razak.M & Riedmann. Lamanna. Universiti Malaya Kuala Lumpur.J. Jabatan Perangkaan Malaysia 2005. 11.