Alat Muzik Tradisional Kaum Kadazandusun

JENIS ALAT MUZIK TRADISIONAL

K

ebanyakaan alat-alat muzik di Sabah dibuat daripada bahan bahan asli. Sebagai contoh, tongkungon, turali, suling (atau seruling), sompoton dan togunggak diperbuat daripada buluh.

Alat lain seperti gambus, kompang dan gendang diperbuat daripada kulit kambing. Gong dan kulintangan dibuat daripada kayu lembut dan menyerupai gitar panjang bertali tiga yang dibuat daripada giman, sejenis gentian pokok palma.

GONG

Gong merupakan tulang belakang dalam kebanyakan arena permainan muzik dan ianya digunakan dalam hampir kesemua upacara sosial. Bilangan gong yang dimainkan bersama berbeza -beza mengikut keperluan masyarakat setempat. Satu atau dua buah gendang juga sering dipalu bersama untuk menseragamkan iramanya. Gong boleh didapati di seluruh negeri Sabah dan mempunyai nilai yang tinggi. Ia juga digunakan sebagai hantaran berian, upacara kepercayaan animis me, isyarat dan perayaan pesta-pesta menuai. Gong yang lebih popular mempunyai dindin g yang tebal, bibir yang dalam serta tombol yang besar, ditempah dari Filipina, Indonesia atau B runei.

TOGUNGGAK / TONGKUNGON

Dikenali sebagai tagunggak di kalangan suku kaum Murut, Togunggak di kalangan suku kaum Dusun/Kadazan atau 'Togunggu' di Penampang., idiofon bambu paluan ini dimainkan dalam kumpulan untuk mengiring tarian atau perarakan di pesta -pesta. Satu set alat-alat muzik ini merangkumi enam (togunggu') hingga tiga puluh (tagunggak) buah, bergantung kepada suku kaum. Muzik yang dikelua rkan menyerupai satu set gong sesuatu kumpulan, dengan setiap idiofon diselaraskan bunyinya mengikut gong sebenar yang dimainkan.

Getaran kepingan kayu ini menghasilkan bunyi yang kecil tetapi dengan meletakkannya di hadapan mulut sipemain boleh membesarkan bunyinya melalui salun (bunyi yang berbalik). Ianya popular di kalangan sukukaum Kadazandusun. seseorang pemain menutup dan membuka tiga daripada empat paip terp endek pada hujungnya dengan tiga jari tangan kanan dan tiga lubang kecil pada dasar paip terpendek serta hadapan dan belakang paip yang lebih panjang dengan jari tangan kiri. Berjenis-jenis frekuensi boleh dihasilkan dengan mengubah mulut serta kedudukan lidah. Apabila tidak dipakai. Untuk mengukir bentuknya. ianya memerlukan tangan yang halus dan mahir. Kepingan kecil polod diletakkan di dalam labu dan menambah salun alat yang baru disiapkan. Alat ini lazimnya ditemui di kawasan -kawasan suku-kaum Dusun. Kepingan berkayu yang nipis di tengah alat ini digetarkan dengan memukulnya dengan ibu jari. Paip-paip buluhnya diikatkan bersama dengan rotan yang telah diraut nipis. . Semada memainkan sompoton. Beberapa kepingan kecil polod(seperti dalam Bungkau) diletakkan pada dasar tiap -tiap tepian paip yang berbunyi. alat ini selalunya disimpan dalam bekas tiub buluh kecil agar ianya tidak rosak dan sentiasa dalam keadaan bersih. Ianya dibuat daripada sebiji buah l abu yang kering dengan lapan batang paip buluh yang disusun dalam dua lapisan. sipemain boleh m enghasilkan satu bunyian harmoni yang merdu. Salah satu daripada paip ini tidak mempunyai bunyi dan berfungsi untuk memperseimbangkan kedudukan bentuk alat tersebut. SOMPOTON Organ mulut merupakan alat yang sangat menarik di antara alat -alat musik tempatan di Sabah.BUNGKAU Kecapi mulut dibuat daripada kulit sejenis pokok palma yang dikenali sebagai polod oleh suku kaun Kadazandusun. Sompoton ini boleh dimainkan secara perseorangan untuk hiburan persendirian atau dalam kumpulan untuk mengiringi tarian. Paip tersebut dimasukkan ke dalam lubang pada sisi labu kemudian ditampal dengan lilin lebah. Dengan meniup atau menyedut mulut labu.

KULINTANGAN Pada mulanya alat ini diperkenalkan di barat Sabah oleh suku kaum Brunei tetapi secara tradisional ianya juga digunakan oleh suku kaum Bajau dan beberapa suku Dusun/Kadazan. Alat ini merangkumi lapan ataupun 9 buah gong -gong cerek yang kecil. Selalunya. Gam kelulut digunakan untuk melekatkan batang -batang buluh tersebut juga untuk menaha n angin dari keluar melalui celah -celah buluh apabila tiupan dilakukan. Lapan batang buluh kecil disusun dalam dua lapisan dan dimasukkan kebahagian buah labu tersebut dengan menebuk. Cara Bermain Pemain boleh meniup atau menyedut mulut labu dengan menutup dan membuka tiga daripada empat buluh terpendek pada hujungnya dengan tiga kecil pada dasar buluh terpendek serta hadapan dan belakang paip yang lebih panjang dengan jari tang an kiri. Gong-gong cerek ini diletakkan tersusun dalam satu barisan di atas sebuah rangka kayu rendah. Setiap daripadanya mengeluarkan bunyi-bunyian yang berbeza-beza apabila dipukul. Ianya dimainkan juga untuk hiburan persendirian dimainkan secara solo tanpa diiringi oleh suara. Cara Bermain Ia dimainkan dengan memetik tali loyang dan nada tali -talinya dibetulkan dengan memutarkan skru kayu telinga di atas alat ini. Beberapa kepingan kecil plat buluh diletakkan pada dasar tiap -tiap tepian buluh untuk menghasilkan bunyi mengikut kod muzik yang telah ditentukan. Biasanya sipemain duduk di atas lantai berhadapan dengan barisan gong sambil memukulnya dengan dua pemukul kayu kecil. ENGKERURAI Pengenalan Diperbuat dari labu air yang telah dikeringkan. Salah satu daripada buluh ini tidak berfungsi hanya untuk memperseimbangkan kedudukan bentuk alat tersebut. di mana ianya diiringi oleh gong -gong tradisional. SUNDATANG Pengenalan Diperbuat dari kayu bernama tembailing atau kayu nangka. . Ia mempunyai dua atau tiga tali loyang diperbuat dari akar polon. ia dimainkan dalam majlis -majlis dan perayaan seperti majlis perkahwinan dan upacara keagamaan. Fungsi Di Tambunan. Fungsi Alat ini dimainkan oleh suku kaum Kadazan di Sabah dalam persembahan nyanyian dan tarian. ianya dimainkan untuk mengiring tarian sundatang magarang. Sompotan boleh dimainkan secara hiburan persendirian atau kumpulan untuk mengiringi ta rian. Ianya akan mengeluarkan nada yang bergetar dan menghasilkan satu bunyian harmoni yang merdu.

. Al t . Y l i l i . . i t i l t l l . i . l t i l j i Sil t.TETAWAK P l i t i t it i i ti i t i i B ii t i ti B . i i i i .I j i . i t t l t. ALAT IK TRADISI AL KADAZANDUSUN YANG LAIN K t S li t li . i i t. i i i il t . l. B i t t l t t i i i t . i i t i. ti W l i K lit. i i t i t t t i i l ii it i ti S iS .

PERALATAN TRADISIONAL KAUM KADAZANDUSUN PERALATAN PERIKANAN Tundalo Siud Bangkala Tambong Bubu sawak PERALATAN PENTERNAKAN Lukug Gading PERALATAN MEMBURU Sopuk Tuwil Gaba Sungul Balatik Paliw Tandus Ramok Rungkasip Tabpai Sodik Tungkakub Pimpig Tawos PERALATAN DAN PRODUK-PRODUK EKONOMI Bohungon Basung Kakanan Luping Sigup Sada toosin Bilis Tipun Paha Tusi .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful