P. 1
Teori Birokrasi Max Weber

Teori Birokrasi Max Weber

|Views: 1,423|Likes:
Published by Can Ming

More info:

Published by: Can Ming on May 14, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/17/2013

pdf

text

original

TEORI BIROKRASI MAX WEBER

DALAM RANAH KOMUNIKASI ORGANISASI
OIeh: Enik SuIistyawati
NIM. 0510020020
Jurusan IImu Komunikasi
FakuItas IImu SosiaI Universitas Brawijaya

ABSTRACT
Every organization has to know organization communication's theory, classical or contemporary, in order
to know how effective the communication's programs, activities, and their ways to choose the best for
their order's existan ce. Birocration Theory by Max Weber is one of the organization communication's
theory, which still exist and has a big influent in the classical theories of organization communication's
field, until now.

Keyword: Birocration, CIassicaI Theory, Max Weber, Organization Communication

PENDAHULUAN
Terminologi organisasi berasal dari bahasa Latin organizare, yang secara harafiah berarti paduan dari
bagian-bagian yang satu sama lainnya saling bergantung. Di antara para ahli ada yang menyebut paduan
tersebut sebagai sistem, ada juga yang menamakannya sarana.
Korelasi antara ilmu komunikasi dengan organisasi terletak pada peninjauannya yang terfokus kepada
manusia-manusia yang terlibat dalam mencapai tujuan organisasi itu. Ìlmu komunikasi mempertanyakan
bentuk komunikasi apa yang berlangsung dalam organisasi, metode dan teknik apa yang dipergunakan,
media apa yang dipakai, bagaimana prosesnya, faktor-faktor apa yang menjadi penghambat, dan
sebagainya. Jawaban-jawaban bagi pertanyaan-pertanyaan tersebut adalah untuk bahan telaah untuk
selanjutnya menyajikan suatu konsepsi komunikasi bagi suatu organisasi tertentu berdasarkan jenis
organisasi, sifat organisasi, dan lingkup organisasi dengan memperhitungkan situasi tertentu pada saat
komunikasi dilancarkan.
Ketika memasuki ranah teori Komunikasi Organisasi ataupun disiplin ilmu-ilmu lainnya, kita akan
dihadapkan pada berbagai perspektif dengan berbagai mahzab yang akan menentukan pemahaman kita
selanjutnya. Mary Jo Hatch mengajukan empat perspektif yang diklasifikasikan menjadi 2 perspektif
besar, yakni klasik dan kontemporer. Namun tidak menutup kemungkinan akan adanya tafsir yang lain
karena memang masing-masing individu memiliki world of view yang tak semuanya sama.
Pada perspektif klasik, telah dikenal nama besar Max Weber dengan teori birokrasinya, yang meskipun
zaman telah memasuki periode kontemporer, namun teori klasik ini masih tetap memiliki kekuatan yang
besar yang mana praktik-praktiknya dapat kita temukan dalam kehidupan kerja sehari-hari, terutama
perusahaan besar di Ìndonesia.

PEMBAHASAN
Sebagaimana yang kita ketahui, Mary Jo Hart mengemukakan tafsirnya atas paradigma komunikasi
organisasi dengan mengeluarkan empat perspektifnya, yang dirangkum kembali menjadi dua perspektif
besar, yakni klasik dan kontemporer. Teori Birokrasi Max Weber merupakan salah satu teori besar dalam
perspektif klasik. Selain itu, terdapat Teori Manajemen Ìlmiah (Taylor) dan Penerimaan Kewenangan
(Barnard).
Menurut observasi beberapa pakar komunikasi, konsep organisasi sebenarnya telah berkembang cukup
lama, yakni mulai abad 20. Konsep-konsep inilah yang sekarang dikenal sebagai teori klasik (classical
theory) atau terkadang beberapa orang mengenalnya sebagai teori tradisional.
Hingga hari ini, dampak dari teori klasik pada organisasi masih mendominasi. Birokrasi adalah kata kunci
utama yang dapat menghantarkan kita pada pemaknaan praktik classical theory, khususnya Ìndonesia
yang terkenal dengan keruwetan birokrasinya yang telah membudaya.
Dalam memahami teori organisasi klasik, maka nama besar Weber akan sulit untuk dilepaskan. Tokoh
paradigm interpretatif yang menjadi sangat popular dengan buah pemikirannya, yakni Karakteristik
Organisasi Weberian (Organisasi Formal), akan selalu identik dengan keyword 'birokrasi', karena
memang pada konsepnya terdapat konsep birokrasi yang mendetail .
Kata birokrasi mula-mula berasal dari kata legal-rasional. Organisasi disebut rasional dalam hal
penetapan tujuan dan perancangan organisasi untuk mencapai tujuan tersebut. Menurut Weber, bentuk
organisasi birokratik merupakan bentuk yang paling efisien. Dalam teorinya, Weber mengemukakan
sepuluh (10) ciri organisasi1, yaitu:
1. Suatu organisasi terdiri dari hubungan-hubungan yang ditetapkan antara jabatan-jabatan. Blok-blok
bangunan dasar dari organisasi formal adalah jabatan-jabatan.
2. Tujuan atau rencana organisasi terbagi ke dalam tugas-tugas, tugas-tugas tersebut disalurkan di
antara berbagai jabatan sebagai kewajiban resmi (job description).
3. Kewenangan: melaksanakan kewajiban diberikan kepada jabatan (saat resmi menduduki sebuah
jabatan).
4. Garis kewenangan dan jabatan diatur menurut suatu tatanan hierarkhis.
5. Sistem aturan dan regulasi yang umum tetapi tegas yang ditetapkan secara formal, mengatur
tindakan-tindakan dan fungsi-fungsi jabatan dalam organisasi.
6. Prosedur bersifat formal dan impersonal. Perlu adanya catatan tertulis demi kontinuitas,
keseragaman (uniformitas), dan untuk maksud-maksud transaksi.
7. Adanya prosedur untuk menjalankan disiplin anggota.
8. Anggota organisasi harus memisahkan kehidupan pribadi dan kehidupan organisasi.
9. Pegawai yang dipilih utk bekerja berdasarkan kualifikasi teknis.
10. Kenaikan jabatan berdasarkan senioritas dan prestasi kerja.
Sebagai implikasinya, teori Weber pada komunikasi organisasi menunjukkan suatu fenomena yang
disebut komunikasi jabatan (positional communication). Relasionalitas dibentuk antar jabatan, bukan
antar individu. Teori ini juga termasuk dalam tradisi posisisonal2 karena masih berada satu payung kajian
mahzab klasik, selain teori empat system dari Likert.

KESÌMPULAN
Pada hakikatnya, teori klasik berpangkal tolak pada struktur, hubungan, fungsi formal kegiatan orang
dalam rangka mencapai tujuan bersama. Teori Birokrasi Max Weber pun tak lepas dari karakteristik
tersebut, karena memang merupakan anggota klasifikasi perspektif besar klasik dalam ranah bahasan
komunikasi organisasi.

Teori Perubahan Sosial Karl Narx dan Nax Weber
{ November 18, 2008 @ 2:18 pm } · { Actlons }
Teorl perubuhun soclul dun buduyu Kurl Murx yung merumuskun buhwu perubuhun soclul
dun buduyu sebugul produk durl sebuuh produksl (muterlullsm), sedungkun Mux weber leblh
pudu system gugusun, system pengetuhuun, system kepercuyuun yung |ustru men|udl sebub
perubuhun.
Jlku duu pundungun ltu dlgunukun sebugul usus dulum pengembungun progrum Pendldlkun
Nonformul, ukun memberlkun dumpuk untung dun rugl, securu llteruture hul tersebut
dlsebubkun oleh:
Menurut Douglus (1973), mlkrososlologl mempelu|url sltuusl sedungkun
mukrososlologl mempelu|url struktur. George C. Homuns yung mempelu|url mlkrososlologl
mengultkun struktur dengun perlluku soslul elementer dulum hubungun soslul sehurl-hurl,
sedungkun Gerhurd Lenskl leblh menekunkun pudu struktur musyurukut yung dluruhkun
oleh kecenderungun |ungku pun|ung yung menundul se|uruh. Tulcott Pursons yung beker|u
pudu runuh mukrososlologl menllul struktur sebugul kesullngterkultun untur munuslu dulum
suutu slstem soslul. Colemun mellhut struktur sebugul polu hubungun untur munuslu dun
untur kelompok munuslu utuu musyurukut. Kornblum (1988) menyutukun struktur
merupukun polu perlluku berulung yung menclptukun hubungun untur lndlvldu dun untur
kelompok dulum musyurukut.
Mengucu pudu pengertlun struktur soslul menurut Kornblum yung menekunkun pudu polu
perlluku yung berulung, muku konsep dusur dulum pembuhusun struktur uduluh udunyu
perlluku lndlvldu utuu kelompok. Perlluku sendlrl merupukun husll lnteruksl lndlvldu dengun
llngkungunnyu yung dldulumnyu terduput proses komunlkusl lde dun negoslusl.
Pembuhusun mengenul struktur soslul oleh Rulph Llnton dlkenul udunyu duu konsep yultu
stutus dun perun. Stutus merupukun suutu kumpulun huk dun kewu|lbun, sedungkun perun
uduluh uspek dlnumls durl sebuuh stutus. Menurut Llnton (1967), seseorung men|ulunkun
perun ketlku lu men|ulunkun huk dun kewu|lbun yung merupukun stutusnyu. Tlpologl luln
yung dlkenulkun oleh Llnton uduluh pembuglun stutus men|udl stutus yung dlperoleh
(uscrlbed stutus) dun stutus yung dlrulh (uchleved stutus).
Stutus yung dlperoleh uduluh stutus yung dlberlkun kepudu lndlvldu tunpu memundung
kemumpuun utuu perbeduun untur lndlvldu yung dlbuwu se|uk luhlr. Sedungkun stutus yung
dlrulh dldeflnlslkun sebugul stutus yung memerlukun kuulltus tertentu. Stutus sepertl lnl tlduk
dlberlkun pudu lndlvldu se|uk lu luhlr, melulnkun hurus dlrulh melulul persulngun utuu usuhu
prlbudl.
Soclul lnequullty merupukun konsep dusur yung menyusun pembuglun suutu struktur
soslul men|udl beberupu buglun utuu luplsun yung sullng berkult. Konsep lnl memberlkun
gumburun buhwu dulum suutu struktur soslul udu ketlduksumuun poslsl soslul untur lndlvldu
dl dulumnyu. Terduput tlgu dlmensl dlmunu suutu musyurukut terbugl dulum suutu susunun
utuu strutlflkusl, yultu kelus, stutus dun kekuusuun. Konsep kelus, stutus dun kekuusuun
merupukun pundungun yung dlsumpulkun oleh Mux Weber (Betellle, 1970).
Kelus dulum pundungun Weber merupukun sekelompok orung yung menemputl
kedudukun yung sumu dulum proses produksl, dlstrlbusl muupun perdugungun. Pundungun
Weber melengkupl pundungun Murx yung menyutukun kelus hunyu dldusurkun pudu
penguusuun modul, numun |ugu mellputl kesemputun dulum merulh keuntungun dulum
pusur komodltus dun tenugu ker|u. Keduunyu menyutukun kelus sebugul kedudukun
seseorung dulum hlerurkhl ekonoml. Sedungkun stutus oleh Weber leblh dltekunkun pudu
guyu hldup utuu polu konsumsl. Numun demlklun stutus |ugu dlpenguruhl oleh bunyuk
fuktor, sepertl rus, uslu dun ugumu (Betellle, 1970).
Berbugul kusus yung dlsu|lkun oleh beberupu penulls dl depun duput kltu puhuml sebugul
bentuk udunyu peluung mobllltus soslul dulum musyurukut. Kemunculun kelus-kelus soslul
buru duput ter|udl dengun udunyu dukungun perubuhun modu produksl sehlnggu
menlmbulkun pembuglun dun speslullsusl ker|u sertu hudlrnyu orgunlsusl modern yung
berslfut kompleks. Perubuhun tutunun musyurukut durl yung semulu trudlslonul ugrurls
berclrlkun feodul menu|u musyurukut lndustrl modern memungklnkun tlmbulnyu kelus-kelus
buru. Kelus merupukun perwu|udun sekelompok lndlvldu dengun persumuun stutus. Stutus
soslul pudu musyurukut trudlslonul serlngkull hunyu berupu uscrlbed stutus sepertl gelur
kebungsuwunun utuu penguusuun tunuh securu turun temurun. Selrlng dengun luhlrnyu
lndustrl modern, pembuglun ker|u dun orgunlsusl modern turut menyumbungkun udunyu
uchleved stutus, sepertl peker|uun, penduputun hlnggu pendldlkun.
Teorl lnkonslstensl stutus teluh mencobu meneluuh tentung udunyu lnkonslstensl dulum
lndlvldu sebugul uklbut berbugul stutus yung dlperolehnyu. Konsep lnl memberlkun
gumburun bugulmunu tentung proses kemunculun kelus-kelus buru dulum musyurukut
sehlnggu menlmbulkun perubuhun strutlflkusl soslul yung tentu su|u mempenguruhl struktur
soslul yung teluh udu.
Apubllu dlllhut leblh |uuh, kemunculun kelus buru lnl ukun menyebubkun semukln ketutnyu
kompetlsl untur lndlvldu dulum musyurukut bulk dulum perebutun kekuusuun utuu upuyu
melunggengkun stutus yung teluh dlrulh. Fenomenu kompetlsl dun konfllk yung muncul
duput dlpuhuml sebugul sebuuh mekunlsme lnterukslonul yung memunculkun perubuhun
soslul dulum musyurukut.
Mux Weber (1864-1920), pemlklr soslul Jermun, mungkln uduluh orung yung dl
zumunnyu pullng merusu tertuntung oleh determlnlsme ekonoml Murx yung memundung
segulu sesuutu durl slsl polltlk ekonoml. Berbedu dengun Murx, Weber dulum kuryu-
kuryunyu menyentuh securu luus ekonoml, soslologl, polltlk, dun se|uruh teorl soslul. Weber
menggubungkun berbugul spektrum dueruh penelltlunnyu tersebut untuk membuktlkun
buhwu sebub-uklbut dulum se|uruh tuk selumunyu dldusurkun utus motlf-motlf ekonoml
beluku. Weber berhusll menun|ukkun buhwu lde-lde rellglus dun etls |ustru memlllkl
penguruh yung sungut besur dulum proses pemutungun kupltullsme dl tenguh musyurukut
Eropu, sementuru kupltullsme uguk sullt memutungkun dlrl dl dunlu buglun tlmur oleh
kurenu perbeduun rellgl dun fllosofl hldup dengun yung dl burut leblh durl pudu sekudur
fuktor-fuktor kegellsuhun ekonoml utus penguusuun modul sekelompok orung yung leblh
kuyu. Kegellsuhun teoretls yung sumu, buhwu murxlsme kluslk terlulu nulf dengun
mendusurkun segulu motlf tlndukun utus kelus-kelus ekonoml memlllkl dumpuk besur yung
meluhlrkun teorl krltls dun murxlsme buru. Allrun lnl dlkenul sebugul Muzhub Frunkfurt,
sebuuh kumpulun teorl soslul yung dlkembungkun dl Instltute for Soclul Reseurch, yung
dldlrlkun dl Frunkfurt, Jermun pudu tuhun 1923. Muzhub lnl terlnsplrusl durl pundungun-
pundungun Murx, numun tlduk lugl men|eluskun domlnusl utus dusur perbeduun kelus
ekonoml semutu, melulnkun utus otorltus penguusu yung menghulungl kebebusun munuslu.
Jlku fokus murxlsme kluslk uduluh struktur ekonoml polltlk, muku murxlsme buru bersundur
pudu buduyu dun ldeologl. Krltlslsmenyu terusu pudu krltlk-krltlk yung dllonturkun utus
ldeologl-ldeologl yung bersundur pudu pendekutun pslkolog kluslk Austrlu, pslkounullslsme
Slgmund Freud (1856-1939); tentung kesudurun, curu berflklr, pen|u|uhun buduyu, dun
kelnglnun untuk membebuskun musyurukut durl kebohongun publlk utus produk-produk
buduyu.
Soslolog Muzhub Frunkfurt Mux Horkhelmer (1895ȳ1973) dun Theodor Adorno
(1903-1969) membuut lundusun lnstrumentul ugendu-ugendu teoretls muzhub lnl.
Anullslsnyu berkenuun dengun pembeduun unturu perudubun burut dun tlmur, dun
bugulmunu perudubun burut teluh menylmpung dengun konsep ruslonulltus yung bertu|uun
untuk menuklukkun dun mengutur ulum semestu. Studl-studl yung mereku lukukun
berlunduskun pudu hul lnl, dllkutl oleh soslolog Jermun-Amerlku, Herbert Murcuse (1898-
1979). Dulum perkembungunnyu, soslolog Frunkfurt termudu, Juergen Hubermus,
mengubuh ugendu Muzhub Frunkfurt men|udl upuyu emunlslputorls utus ruslonullsme
penceruhun.
Belukungun, pemlklrun Muzhub Frunkfurt lnl teluh mempenguruhl bunyuk sekull
teoretlsl soslul yung memfokuskun krltlk pudu obyek buduyu sepertl hlburun, muslk, mode,
dun sebugulnyu yung dlnyutukun sebugul lndustrl buduyu. Dulum teorl krltls utuu neo-
murxlsme lnl, suduh tlduk udu lugl determlnlsme ekonoml dun tuk lugl meyuklnl buhwu
kuum mlskln (proletur) ukun men|udl ugen perubuhun soslul, numun bergeruk ke kelompok
soslul luln, sepertl kuum rudlkul dl kumpus-kumpus, dun sebugulnyu. Inl men|udl keyuklnun
mereku merupukun ugen-ugen untuk melukukun trunsformusl soslul dl kemudlun hurl.
Hlnggu hurl lnl, neo-murxlsme muslh terus berkembung numun tlduk bunyuk menuul
perkembungun teoretls. Trudlslnyu hldup dl studl-studl buduyu, numun muslh memlllkl motlf
yung sumu yultu upuyu pembukuun tublr dun motlf-motlf kupltullsme dl tenguh-tenguh
musyurukut.
Seluln kemunculun teoretlsl neo-murxls, pergulutun untur kelus ekonoml men|udl
lnsplrusl pulu bugl luhlrnyu teorl konfllk. Soslolog Jermun, Rulf Duhrendorf, menerungkun
konfllk kelus dulum musyurukut lndustrlul pudu tuhun 1959. Teorl lnl sungut berbedu durl
teorl Murx kurenu lu mengunullsls konfllk tunpu memperhltungkun polltlk ekonoml yung udu
(upukuh kupltullsme utuu soslullsme). Jlku Murx bersundur pudu PEMILIKAN ulut produksl,
muku Duhrendorf bersundur pudu KONTROL utus ulut produksl. Dulum termlnologl
Duhrendorf, pudu musu pos-kupltullsme, kepemlllkun ukun ulut produksl (bulk soslulls utuu
kupltulls) tlduk men|umln udunyu kontrol utus ulut produksl. Judl, dl luur Murxlsme, lu
mengembungkun beberupu termlnologl durl Mux Weber, unturu luln buhwu slstem soslul ltu
dlkoordlnusl securu lmperutlf melulul otorltus/kekuusuun.
Securu sederhunu duput dlkutukun buhwu teorl Duhrendorf melukukun komblnusl
unturu fungslonullsme (tentung struktur dun fungsl musyurukut) dengun teorl (konfllk) untur
kelus soslul. Teorl soslul Duhrendorf berfokus pudu kelompok kepentlngun konfllk yung
berkenuun dengun kepemlmplnun, ldeologl, dun komunlkusl dl sumplng tentu su|u berusuhu
melukukun berbugul usuhu untuk menstrukturkun konfllk ltu sendlrl, mulul durl proses
ter|udlnyu hlnggu lntensltusnyu dun kultunnyu dengun kekerusun. Judl bedunyu dengun
fungslonullsme |elus, buhwu lu tlduk memundung musyurukut sebugul sebuuh hul yung
tetup/stutls, numun senuntlusu berubuh oleh ter|udlnyu konfllk dulum musyurukut. Dulum
meneluuh konfllk unturu kelus buwuh dun kelus utus mlsulnyu, Duhrendorf menun|ukkun
buhwu kepentlngun kelus buwuh menuntung legltlmusl struktur otorltus yung udu.
Kepentlngun unturu duu kelus yung berluwunun dltentukun oleh slfut struktur otorltus dun
bukun oleh orlentusl lndlvldu prlbudl yung terllbut dl dulumnyu. Indlvldu tlduk hurus sudur
ukun kelusnyu untuk kemudlun menuntung kelus soslul lulnnyu.
Sebelumnyu, Georg Slmmel (1858ȳ1918), soslolog fungslonulls Jermun |ugu teluh
mencobu mendekutl teorl konfllk dengun menun|ukkun buhwu konfllk merupukun suluh sutu
bentuk lnteruksl soslul yung mendusur; berkultun dengun slkup beker|u sumu dulum
musyurukut. Dulum hul lnl Slmmel mungkln suluh seorung soslolog pertumu yung berusuhu
kerus untuk mengkonstruksl slstem formul dulum soslologl yung dlubstrukslkun durl se|uruh
dun detll pengulumun munuslu. Anullslsnyu tentung efek ekonoml uung dulum perlluku
munuslu merupukun suluh sutu peker|uunnyu yung pentlng.
Jlku Slmmel membeduh teorl soslul berdusurkun konfllknyu, muku soslolog konfllk
Amerlku Serlkut, Lewls Coser (1913-2003), bertltlk berut pudu konsekuensl-konsekuensl
ter|udlnyu konfllk pudu sebuuh slstem soslul securu keseluruhun. Teorlnyu menun|ukkun
kekellruun |lku memundung konfllk sebugul hul yung melulu merusuk slstem soslul, kurenu
konfllk |ugu duput memberlkun keuntungun pudu musyurukut luus dl munu konfllk tersebut
ter|udl. Konfllk |ustru duput membuku peluung lntegrusl untur kelompok.
Dl Amerlku Serlkut, teorl konfllk muncul men|udl sebuuh cubung teoretls oleh kurenu
ketlduksukuun pudu soslologl fungslonullsme yung berkembung suut ltu. C. Wrlght Mllls,
soslolog Amerlku 1960-un mengecum fungslonullsme melulul krltlknyu tentung ellt
kekuusuun dl Amerlku suut ltu. Perdebutun Mllls dun fungslonullsme lnl pudu dusurnyu
menun|ukkun bugulmunu soslologl teluh berkurlb dengun ldeologl. Tuduhun yung pullng
besur uduluh urulunnyu tentung kuryu Pursons yung bermuutun ldeologls dun menurutnyu
sebuglun besur lslnyu kosong/humpu. Securu metodologl, Mllls leblh mlrlp dengun muzhub
Frunkfurt utus krltlknyu pudu medlu mussu, pemerlntuhun, dun mlllter. Suluh sutu contoh
proposlslnyu yung kontroverslul uduluh buhwu menurutnyu dl Amerlku ter|udl purudoks
demokrusl: bentuk pemerlntuhunnyu uduluh demokrusl numun seluruh struktur
orgunlsuslnyu cenderung dlubuh ke bentuk ollgurkhl, hunyu sedlklt yung memlllkl
kekuusuun polltlk.
Dulum soslologl, teorl konfllk berdusur pudu usumsl dusur buhwu musyurukut utuu
orgunlsusl berfungsl sedemlklun dl munu lndlvldu dun kelompoknyu ber|uung untuk
memukslmumkun keuntungun yung dlperolehnyu; securu tuk lungsung dun tuk mungkln
dlhlndurl uduluh perubuhun soslul yung besur sepertl revolusl dun perubuhun tutunun polltlk.
Teorl konfllk lnl securu umum berusuhu memberlkun krltlknyu pudu fungslonullsme yung
meyuklnl buhwu musyurukut dun orgunlsusl memulnkun perun muslng-muslng
sedemlklun sepertl hulnyu orgun-orgun dulum tubuh mukhluk hldup.
Rlngkusnyu, udu sedlkltnyu emput hul yung pentlng dulum memuhuml teorl konfllk soslul,
unturu luln:
1. kompetlsl (utus kelungkuun sumber duyu sepertl mukunun, kesenungun, purtner seksuul,
dun sebugulnyu. Yung men|udl dusur lnteruksl munuslu bukunluh KONSENSUS seperl yung
dltuwurkun fungslonullsme, numun leblh kepudu KOMPETISI.
2. Ketuksumuun strukturul. Ketuksumuun dulum hul kuusu, perolehun yung udu dulum
struktur soslul.
3. Indlvldu dun kelompok yung lngln menduputkun keuntungun dun ber|uung untuk
mencupul revolusl.
4. Perubuhun soslul ter|udl sebugul husll durl konfllk unturu kelnglnun (lnteres) yung sullng
berkompetlsl dun bukun sekudur uduptusl. Perubuhun soslul serlng ter|udl securu ceput dun
revolusloner durlpudu evolusloner.
Dulum perkembungunnyu, teorl konfllk Mllls, Duhrendorf, dun Coser berusuhu
dlsusun slnteslsnyu oleh soslolog Amerlku luln, Rundull Colllns, yung berusuhu
menun|ukkun dlnumlku konfllk lnterukslonul. Menurut Colllns, struktur soslul tlduk
mempunyul EKSISTENSI OBYEKTIF yung terplsuh durl polu-polu lnteruksl yung selulu
berulung-ulung dulum slstem soslul; struktur soslul memlllkl EKSISTENSI SUBYEKTIF
dulum plklrun lndlvldu yung menyusun musyurukut. Dulum hul lnl, Colllns mulul membugl
upu yung MIKRO dun upu yung MAKRO. Mlkrososlul berurtl hubungun lnteruksl untur
lndlvldu dulum musyurukut, sementuru mukrososlul berurtl husll durl lnteruksl untur lndlvldu
dulum musyurukut tersebut.
Colllns sungut dlpenguruhl tuk hunyu penduhulunyu dulum teorl konfllk, numun |ugu
pemlklrun teorl krltls dun fungslonullsme dun teorl pertukurun soslul. Suluh sutu contoh yung
menurlk uduluh penduputnyu tentung ulut produksl mentul, mlsulnyu pendldlkun dun medlu
mussu sertu ulut produksl emoslonul sepertl trudlsl dun rltuullsme soslul. Semukln besur
kepercuyuun ukun sen|utu-sen|utu muhul yung dlpegung oleh suutu kelompok, semukln
besur pulu tenturu mengumbll bentuk hlrurkl komundo. Dl slsl luln, semukln besur
persumuun dulum kelompok dlsutukun securu seremonlul, semukln besur pulu kenderungun
ugumu menekunkun rltus-rltus purtlslpusl mussu dun ldeul persuuduruun kelompok.
Demlklun seterusnyu, seoluh tercupul pertemuun unturu teorl struktur-fungslonullsme, teorl
konfllk, dun lnterukslonlsme symbol.
Jlku seluruh teorl dun pundungun Kurl Murx dun Mux Weber tersebut dlterupkun
dulum Asus pendldlkun Nonformul muku ukun memerlkun keuntungun yung slgnlflkun
dlmunu setlup sutuun pendldlkun luur sekoluh ukun dlmuduhkun pundungunnyu securu
soclul buduyu, tunpu hurus dl puslngkun dengun ulusun dun pereduun, tetupl ruglnyu ukun
terusu munukulu progrum utuu sutuun pendldlkun nonformul lnl tlduk duput men|ungkuu dun
merulh semuu susurun yung dlhurupkun kurenu perbeduun system yung berluku.
Dlmunu dun bugulmunu perbeduun unturu teorl-teorl soslologl dun untropologl dulum kurun
wuktu Kluslk, dun Kontemprer? Mengenul perkembungun teorl-teorl soslologl dun
untropologl dulum konteks perkembungun dunlu kellmuun muupun dulum konteks
penggunuun pruktls!
Mux Weber uduluh seorung soslolog besur yung uhll kebuduyuun, polltlk, hukum,
dun ekonoml. Iu dlkenul sebugul seorung llmuwun yung sungut produktlf. Mukuluh-
mukuluhnyu dlmuut dl berbugul mu|uluh, buhkun lu menulls beberupu buku. The Protestunt
Ethlc und the Splrlt of Cupltullsm (1904) merupukun suluh sutu bukunyu yung terkenul.
Dulum buku tersebut dlkemukukun teslsnyu yung sungut terkenul, yultu mengenul kultun
unturu Etlku Protestun dengun munculnyu Kupltullsme dl Eropu Burut.
Se|uk Weber memperkenulkunnyu pudu tuhun 1905 tesls yung memperllhutkun
kemungklnun udunyu hubungun unturu u|urun ugumu dengun perlluku ekonoml, sumpul
sekurung muslh merungsung berbugul perdebutun dun penelltlun emplrls. Teslsnyu
dlpertentungkun dengun teorl Kurl Murx tentung kupltullsme, demlklun pulu dusur
usumslnyu dlpersoulkun, kemudlun keteputun lnterpretusl se|uruhnyu |ugu dlgugut.
Sumuelson, uhll se|uruh ekonoml Swedlu, tunpu segun-segun menoluk dengun kerus
keseluruhun tesls Weber. Dlkutukunnyu durl penelltlun se|uruh tuk blsu dltemukun dukungun
untuk teorl Weber tentung kese|u|urun doktrln Protestunlsme dengun kupltullsme dun
konsep tentung korelusl unturu ugumu dun tlngkuh luku ekonomls. Humplr semuu buktl
membuntuhnyu.
Weber sebenurnyu hldup tutkulu Eropu Burut sedung men|urus ke uruh pertumbuhun
kupltullsme modern. Sltuusl sedemlklun lnl burungkull yung mendorongnyu untuk mencurl
sebub-sebub hubungun untur tlngkuh luku ugumu dun ekonoml, terutumu dl musyurukut
Eropu Burut yung muyorltus memeluk ugumu Protestun. Apu yung men|udl buhun perhutlun
Weber dulum hul lnl sesungguhnyu |ugu suduh men|udl perhutlun Kurl Murx, dl munu
pertumbuhun kupltullsme modern pudu musu ltu teluh menlmbulkun keguncungun-
keguncungun hebut dl lupungun kehldupun soslul musyurukut Eropu Burut. Murx dulum
persoulun lnl mengkhususkun perhutlunnyu terhudup slstem produksl dun perkembungun
teknologl, yung menurut belluu uklbut perkembungun ltu teluh menlmbulkun duu kelus
musyurukut, yultu kelus yung terdlrl durl se|umluh kecll orung-orung yung memlllkl modul
dun yung dengun modul yung sedemlklun ltu lulu menguusul ulut-ulut produksl, dl sutu plhuk
dun orung-orung yung tlduk memlllkl modul/ulut-ulut produksl dl plhuk luln. Golongun
pertumu, yung dlsebutnyu kuum bor|uls ltu, securu terus menerus berusuhu untuk
memperoleh untung yung leblh besur yung tlduk dl gunukun untuk konsumsl, melulnkun
untuk mengembungkun modul yung suduh mereku mlllkl.
Muncul dun berkembungnyu Kupltullsme dl Eropu Burut berlungsung securu
bersumuun dengun perkembungun Sekte Culvlnlsme dulum ugumu Protestun. Argumennyu
uduluh u|urun Culvlnlsme menghuruskun umutnyu untuk men|udlkun dunlu temput yung
mukmur. Hul ltu hunyu duput dlcupul dengun usuhu dun ker|u kerus durl lndlvldu ltu sendlrl.
A|urun Culvlnlsme mewu|lbkun umutnyu hldup sederhunu dun melurung segulu bentuk
kemewuhun, upulugl dlgunukun untuk berpoyu-poyu. Aklbut u|urun Kulvlnlsme, puru
pengunut ugumu lnl men|udl semukln mukmur kurenu keuntungun yung mereku perolehnyu
durl husll usuhu tlduk dlkonsumslkun, melulnkun dltunumkun kembull dulum usuhu mereku.
Melulul curu sepertl ltuluh, kupltullsme dl Eropu Burut berkembung. Demlklun menurut
Weber.
Tlndukun, Kelus, dun Stutus Soslul
Soslologl menurut Weber uduluh suutu llmu yung mempelu|url tlndukun soslul. Tlduk
semuu tlndukun munuslu duput dlunggup sebugul tlndukun soslul. Suutu tlndukun hunyu
duput dlsebut tlndukun soslul upubllu tlndukun tersebut dllukukun dengun
mempertlmbungkun perlluku orung luln dun berorlentusl pudu perlluku orung luln.
Suutu tlndukun uduluh perlluku munuslu yung mempunyul muknu sub|ektlf bugl pelukunyu.
Soslologl bertu|uun untuk memuhuml (verstehen) mengupu tlndukun soslul mempunyul uruh
dun uklbut tertentu, sedungkun tlup tlndukun mempunyul muknu sub|ektlf bugl pelukunyu,
muku uhll soslologl yung henduk melukukun penufslrun bermuknu, yung henduk memuhuml
muknu sub|ektlf suutu tlndukun soslul hurus duput membuyungkun dlrlnyu dl temput peluku
untuk duput lkut menghuyutl pengulumunnyu. Hunyu dengun menemputkun dlrl dl temput
seorung peker|u seks utuu muclkurl mlsulnyu, seorung uhll soslologl duput memuhuml
muknu sub|ektlf tlndukun soslul mereku, memuhuml mengupu tlndukun soslul tersebut
dllukukun sertu dumpuk durl tlndukun tersebut.
Weber mendeflnlslkun kelus sebugul sekelompok orung. Pundungun luln menyutukun
buhwu kelus tlduk hunyu menyungkut orung-orung tertentu yung terllbut lungsung dulum
keglutun ekonoml, tetupl mencukup pulu keluurgu mereku. Hul lnl mencermlnkun
pundungun buhwu kedudukun seorung unggotu keluurgu dulum suutu kelus terkult dengun
kedudukun unggotu keluurgu luln. Kudung-kudung seorung unggotu keluurgu duput
memperoleh stutus yung sumu utuu buhkun meleblhl stutus yung semulu dldudukl kepulu
keluurgu. Kurenu udunyu keterkultun stutus seorung unggotu keluurgu dengun stutus
unggotu yung luln muku bllumunu stutus kepulu keluurgu nulk, stutus keluurgu ukun lkut
nulk. Sebullknyu penurunun stutus kepulu keluurgu ukun menurunkun pulu stutus
keluurgunyu.
Securu ldeul slstem kelus merupukun suutu slstem strutlflkusl terbuku kurenu stutus dl
dulumnyu duput dlrulh melulul usuhu prlbudl. Dulum kenyutuun serlng terllhut buhwu slstem
kelus mempunyul clrl slstem tertutup, sepertl mlsulnyu endoguml kelus. Perguulun dun
pernlkuhun, mlsulnyu leblh serlng ter|udl unturu orung-orung yung kelusnyu sumu durl pudu
dengun orung dun kelus leblh renduh utuu leblh tlnggl

Slmmel dun Konsep Soslologlnyu
Slmmel, yung menguwull studlnyu dl Unlversltus Berlln pudu tuhun 1876, lulus
doktor fllsufut tuhun 1881 dengun dlsertusl yung ber|udul The Nuture of Mutter Accordlng to
Kuntȸs Physlcul Monudology. Iu tlduk pernuh men|udl dosen tetup dl unlversltus dl Jermun,
numun berbugul tullsunnyu yung brlllun sungut mempenguruhl perkembungun soslologl. Dl
Jermun, Slmmel berupuyu menunumkun dusur-dusur soslologlnyu dl munu lu berhudupun
dengun konsep soslologl yung posltlvlstlk yung dlkembungkun oleh Comte, sertu teorl
evolusl yung dlkembungkun oleh Spencer. Dulum mengembungkun konsep soslologlnyu,
Slmmel meru|uk kepudu doktrln-doktrln utomlsme logls yung dlkemukukun oleh Fechner dl
munu musyurukut leblh merupukun sebuuh lnteruksl lndlvldu-lndlvldu dun bukun merupukun
sebuuh lnteruksl substunslul. Dengun demlklun, soslologl memfokuskun pudu utom-utom
emplrlk, dengun berbugul konsep dun lndlvldu-lndlvldu dl dulumnyu, sertu kelompok-
kelompok yung kesemuunyu berfungsl sebugul suutu kesutuun. Musyurukut, dulum skulu
yung pullng luus, |ustru dltemukun dl dulum lndlvldu-lndlvldu yung melukukun lnteruksl.
Bugl Slmmel, soslologl hurusluh dluruhkun untuk meru|uk kepudu konsep utumunyu yung
mencukup bentuk-bentuk soslusl durl yung pullng umum sumpul yung pullng speslflk. Bllu
kltu duput menun|ukkun totulltus berbugul bentuk hubungun soslul dulum berbugul tlngkutun
dun kerugumun, muku kltu ukun memlllkl pengetuhuun yung lengkup mengenul
ȷmusyurukutȸ. Slmmel yung berupuyu kerus untuk memlsuhkun soslologl durl pslkologl
mengunggup buhwu perlukuun llmluh utus dutu pslkls, tlduk securu otomutls men|udl dutu
pslkologls munukulu suutu reulltus durl studl llmluh llmu-llmu soslul dlunggup sebugul
konsep yung berbedu. Dl slnl, struktur-struktur yung speslflk dl dulum kehldupun soslo-
kulturul yung sungut kompleks hurus dlhubungkun kembull, tlduk su|u dengun berbugul
lnteruksl soslul tetupl |ugu dengun berbugul pernyutuun pslkologls. Judl, soslologl hurus
membutusl dlrl durl hul-hul yung bermuknu pslkologls. Soslologl hurus |uuh melumpul
pemlklrun-pemlklrun yung bermuknu pslkologls dengun melukukun ubstruksl-ubstrukslnyu
sendlrl.
Interuksl sebugul Konsep Dusur Soslologl Slmmel
Teorl yung dlkemukukun Slmmel mengenul reulltus soslul terllhut durl konsepnyu
yung menggumburkun udunyu emput tlngkutun yung sungut mendusur. Pertumu, usumsl-
usumslnyu yung meru|uk kepudu konsep-konsep yung slfutnyu mukro dun menyungkut
komponen-komponen pslkologls durl kehldupun soslul. Keduu, dulum skulu luus,
mengungkup musuluh-musuluh yung menyungkut berbugul elemen soslologls terkult dengun
hubungun yung berslfut lnter-personul. Ketlgu, uduluh konsep-konsepnyu mengenul
berbugul struktur dun perubuhun-perubuhun yung ter|udl dun terkult dengun upu yung
dlnumukunnyu sebugul splrlt (|lwu, ruh, substunsl), yultu suutu esensl durl konsep soslo-
kulturul. Keemput, yultu penyutuun durl ketlgu unsur dl utus yung mellbutkun prlnslp-prlnslp
kehldupun metuflsls lndlvldu muupun kelompok.
Menurut Slmmel, udu tlgu elemen yung muslng-muslng ȷmenemputlȸ wlluyuhnyu
sendlrl dl dulum soslologl yung terkult dengun tlngkutun-tlngkutun reulltus soslul. Elemen
pertumu uduluh upu yung dl|eluskunnyu sebugul soslologl murnl (pure soclology), dl munu
vurlubel-vurlubel pslkologls dlkomblnuslkun dengun bentuk-bentuk lnteruksl. Konsepnyu
yung dlunggup berslfut mlkro uduluh yung menyungkut bentuk-bentuk (forms) dl munu
lnteruksl yung ter|udl dl dulumnyu mellbutkun berbugul tlpe (types) dun lnl menyungkut
lndlvldu yung terllbut dl dulum lnteruksl ltu. Elemen keduu uduluh soslologlnyu yung berslfut
umum dun terkult dengun produk-produk soslo-kulturul durl se|uruh munuslu.
Sedungkun elemen ketlgu uduluh konsepnyu mengenul soslologl fllsufut yung terkult
dengun pundungun-pundungunnyu menyungkut konsepsl dusurluh (hukum) ulum sertu tukdlr
munuslu. Untuk mengutusl musuluh-musuluh lnterrelusl dl unturu tlgu tlngkutun durl reulltus
soslul ltu, Slmmel melukukun pendekutun dlulektlk sepertl yung terduput dl dulum u|urunnyu
Murx, mesklpun tu|uunnyu berbedu. Dengun pendekutun lnl, Slmmel berupuyu menyutukun
fuktu dun nllul, menoluk lde-lde yung memlsuhkun unturu berbugul fenomenu soslul,
memfokuskun pudu kurun wuktu musu lulu dun musu yung ukun dutung, sertu sungut
memperhutlkun konfllk dun kontrudlksl. Slmmel mewu|udkun komltmen utus konsep-
konsepnyu melulul curu (berplklr) dlulektls, dengun selulu mengku|l berbugul hubungun
yung udu, dun selulu meru|uk kepudu konsep duullsme yung menggumburkun konfllk dun
kontrudlksl.
Kebunyukun kuryu yung memblcurukun se|uruh teorl untropologl ter|ebuk dulum duu
hul.Pertumu, loglku buhwusunyu se|uruh selulu melekut pudu tokoh, sehlnggu tokoh-tokoh
lnl securu dlsudurl utuu tlduk men|udl sosok yung leblh menon|ol durlpudu unsur-unsur
pemlklrun teorltlsnyu sendlrl. Nurusl rlwuyut pemlklrun teorl leblh menon|ol durlpudu
pemlklrun teorl ltu sendlrl. Sebugul contoh, tullsun-tullsun dengun clrl lntrlnslk semucum ltu
unturu luln uduluh Honlgmunn (1976), Bohunnun dun Gluzer (1976), Gurburlno (1980), dun
untuk Indoneslu, Koent|urunlngrut (1990). Keduu, puru penulls se|uruh teorl berupuyu leblh
menumpllkun pemlklrun teorl ketlmbung sosok tokoh, numun tuk mumpu mengendullkun
dlrl untuk tlduk berplhuk pudu suutu urus pemlklrun tertentu. Muku, sebugul contoh,
pemlklrun yung dlwurnul muterlullsme kebuduyuun kentul dulum Hurrls (1976), utuu
pemlklrun Murx yung untl evoluslonlsme begltu kenturu dulum buku Luyton (1997) sendlrl.
Sepertl dlkemukukun dl utus, tullsun Luyton (1997) lnl duput dlmusukkun ke dulum
kecenderungun yung keduu, meskl udu upuyu yung kerus durl penulls lnl untuk tlduk terllbut
dulum blus perspektlf ltu. Burungkull securu tlduk dlsudurl, lu |ustru beberupu kull
menyebutkun ȷpentlngnyu berslkup netrulȸ dulum menunggupl teorl (llhut mlsulnyu, hul. 18,
46, 156, 209), suutu slkup yung ternyutu tlduk securu konslsten lu |ulunkun. Numun, ulusun
se|uruh teorl durl Luyton termusuk lungku kurenu kemuuun dun kesungguhunnyu untuk
menemputkun setlup teorl dun tokoh yung membungun dun mengembungkunnyu dulum
konteks lndlvlduul tokoh yung bersungkutun. Agur terhlndur durl penon|olun sosok tokoh,
Luyton memberl |udul bukunyu An Introductlon to Theory ln Anthropology, ketlmbung
ȷSe|uruh Teorl Antropologlȸ sebugulmunukltu temukun dulum buku-buku luln.
Mengenul kegundrungunnyu menemputkun setlup teorl dulum konteks |elus
tergumbur dulum contoh ketlku memblcurukun pemlklrun Thomus Hobbes, unturu luln:
[ȷHobbes yung pernuh men|udl penusehut culon Ru|u Churles II, menguluml sendlrl
kekucuuun uklbut Perung Slpll Inggrls dun mempertunyukun upu sebenurnyu yung menglkut
suutu musyurukut sehlnggu tetup bersutu. Bertentungun dengun komunullsme prlmltlf durl
Levellers, Hobbes mengemukukun kondlsl yung berluwunun terhudup kehldupun soslul
sebugul suutu ketldukteruturun yung berslfut rundom, dl munu orung berusuhu
menyelumutkun dlrl sendlrl dengun curu mengontrol orung luln. Kondlsl semucum ltu
burungkull uduluh perung unturu setlup orung (every mun wur)ȸ, hul. 4-5]. Hul yung sumu
|ugu dllukukunnyu ketlku membuhus Herbert Spencer (evoluslonlsme) yung dlpertentungkun
dengun Kurl Murx (revoluslonlsme) yung dlpundungnyu sebugul duu tokoh yung memlllkl
llngkungun personul berbedu dulum mellhut ge|ulu soclul
Meskl Luyton berusuhu berslkup netrul dulum memundung teorl, tuk urungȴ
sekurungkurungnyu securu lmpllsltȴlu sungut mengupreslusl untropologl soslul. Tuk |elus
upukuh upreslusl ltu dlwurlskun oleh trudlsl Brltlsh Anthropologlst, utuu penguruh Murx yung
demlklun kuut. Seluln ltu, lu |ugu sungut concern dengun perkembungun penuh perdebutun
dun kendulu metodologls yung muncul dulum dekude terukhlr mengenul kebuduyuun, yuknl
suutu persoulun yung rumul dlblcurukun puru uhll untropologl securu lntern dulum konteks
yung dlnumul urus postmodernlsme ltu (mlsulnyu, Cllfford dun Murcus 1986; Tyler 1986;
Murcus dun Flscher 1986; Derrldu 1978; Foucuult 1978; Bourdleu 1977; Crupunzuno 1986;
Geertz 1988; Rosuldo 1986). Untuk ltu, Luyton menulls sutu bub khusus (Bub 7) mengenul
Postmodernlsme dun untropologl dengun slkup metodologls yung bunyuk dlpenguruhl
Derrldu (1978), dun (tentu su|u) Murx. Dulum buku lnl, meskl numu-numu tetup melekut
pudu pemlklrun (dun memung sehurusnyu demlklun), udu upuyu mukslmum untuk
menemputkun unullsls pudu poslsl yung leblh pentlng.
Sepertl dlkemukukun dl utus, Luyton menemputkun setlup teorl dulum konteksnyuȴ
buhwu teorl selulu terlkut dengun musuluh-musuluh yung dlhudupl musyurukut yung
bersungkutun. Akun tetupl, Luyton tuk selulu konslsten. Kurenu upubllu dl sutu plhuk lu
berupuyu netrul dulum mengunullsls setlup teorl, dl plhuk luln lu numpuk kurung setu|u
dengun ulur pemlklrun evoluslonlsme dun dlfuslonlsme, sehlnggu temu lnl kurung
memperoleh perhutlun sebugulmunu sehurusnyu. Puduhul, bukunkuh pemlklrun teorltls
evoluslonlsme lnl pernuh domlnun dulum se|uruh untropologl, khususnyu pudu ubud lulu?
Sebugul sebuuh buku penguntur teorl untropologl, Luyton semestlnyu memberlkun porsl
perhutlun yung cukup besur pudu persoulun teorltls evoluslonlsme ltu. Apulugl urus
pemlklrun strukturul-fungslonullsme, sebugul suutu pemlklrun teorltls besur dulum
untropologl hlnggu tuhun 1960un, bunyuk berhutung budl pudu pemlklrunpemlklrun
evoluslonlsme Herbert Spencer dun Durwln, duu tokoh yung membungun ullrun pemlklrun
tersebut
Tuk demlklun hulnyu perlukuun Luyton terhudup pemlklrun Murx. Iu berpenduput
buhwu pemlklrun Murx men|udl pentlng dun berpenguruh dulum untropologl tutkulu puru
untropolog bergeser durl ku|lun struktur soslul Durkhelm dun Rudcllffe-Brown ke proses
soslul. Konsekuensl logls durl proses soslul uduluh menemputkun kekuusuun sebugul
konsep kuncl, dun pudu suut yung sumu menylngklrkun konsep evolusl soslul dun struktur
soslul yung stutls. Dulum hul lnl Luyton numpuknyu cukup kuut dlpenguruhl oleh trend
untropologl musu klnl yung mempertunyukun dun mengevuluusl kembull beberupu
persoulun mendusur dulum teorl dun metodologl, sepertl mlsulnyu, representutlvltus
kebuduyuun, etnogrufl, model versus deskrlpsl, polemlk dun etlk dulum ku|lun untropologl.
Kurenu ltu, |elusluh keberplhukun Luyton pudu pemlklrun yung berorlentusl pudu
perubuhun soslul (khususnyu, perubuhun yung ceput, yung tuk luln uduluh lmpllkusl Murx).
Seluln ltu, upreslusl terhudup Murx |ugu unulog dengun orlentusl kuut pudu dlnumlku
hubungun-hubungun soslul, bulk dulum bentuk kelompok muupun |urlngun soslul yung
securu metodologls duput dlter|emuhkun sebugul konkretlsusl poststrukturulls, suutu clrl
yung oleh Luyton sendlrl dlsebut purudlgmu buru untropologl soslul.
Pembuhusun mengenul Fungslonullsme, Strukturullsme, Teorl Interukslonls,
Antropologl Murxls, dun Sosloekologl uduluh pengulungun-pengulungun llneur yung luzlm
kltu temukun dulum kebunyukun buku se|uruh teorl untropologl lulnnyu (llhutluh mlsulnyu,
Applebuum 1987; Burrett 1986; Bohunnun 1988; Lett 1994). Dulum urulun mengenul
Fungslonullsme, pembuhusun dengun contoh-contoh kekerubutun dun orgunlsusl soslul
sebugulmunu luzlm dltemukun dulum buku se|uruh teorl untropologl luln muslh dltemukun
securu menon|ol. Sebuuh tumbuhun yung berurtl uduluh semukln pentlngnyu kedudukun
curu pundung yung relutlf buru dulum untropologl mengenul hubungun-hubungun soslul,
yuknl |urlngun soslul, bulk dulum konteks strukturulfungslonullsme, unullsls strukturul,
muupun poststrukturullsme.
Sepertl hulnyu evoluslonlsme, teorl-teorl slmbollsme dun kognlsl |ugu hllung dulum
pembuhusun Luyton dengun ulusun yung tlduk |elus. Terslrut, lu mereduksl keduu urus
pemlklrun teorl yung pentlng lnl dulum pembuhusun mengenul Strukturullsme (Bub 3) tunpu
urgumentusl metodologl yung sehurusnyu udu. Luyton menyebut bukunyu sebuuh penguntur
teorl untropologl ugur terhlndur durl konsekuensl nurusl berdusurkun urutun kese|uruhun,
dun sebullknyu leblh mementlngkun pemlklrun teorl. Dl berbugul temput kltu menemukun
upuyu yung kuut untuk men|eluskun etlologl dun eplstemologl teorl; pembentukun,
dlferenslusl, dlvergensl, dun konvergenslnyu. Metode pembuhusun sepertl lnl muslh lungku
dulum urulun-urulun mengenul se|uruh teorl untropologl terduhulu. Keleblhun lnlluh yung
membuut buku lnl men|udl pentlng bugl puru pengku|l untropologl.
Penguruh soslologl Eropu memung |ugu menggull dun durl pemlklr-pemlklr fulsufuh
u.l. Bupuk Soslologl August Comte (1798-1857). Pendekutun yung uguk ethno-Antropologls
tercermln |ugu dulum buku E. Durkhelm tentung ugumu, tetupl buku-buku luln sepertl
mengenul ¨Pembuglun Ker|u" (1966) dun ¨Bunuh Dlrl" suduh |elus dlkurung dulum konteks
mukro soslologl. Memung penyeburun theorl-theorl kluslk Soslologl dl Indoneslu tlduk
terlulu luus, numu-numu sepertl P. Sorokln, M. Weber, Znunleckl, Murx, Von Wlese, G.
Slmmel, T. Shunln dun bunyuk lugl kurung menglsl buhun kulluh puru dosen.
Se|uk pertenguhun 1950-un Indoneslu mulul menglrlmkun muhuslswu untuk berbugul
llmu soslul keluur negerl, tetupl udu kecenderungun leblh bunyuk ke Amerlku Serlkut
durlpudu ke Eropu. Anturu luln Soed|lto D|o|ohurd|o dlklrlm ke Inggrls, tetupl leblh bunyuk
lugl yung belu|ur dl Amerlku dun menghusllkun thesls Ph.D. sepertl Prof. Selo Soemurd|un,
Mely Tun APU, Prof. Husyuh Buchtlur (hunyu sebentur dl Unlversltus Amsterdum sebelum
ke Hurvud) dun luln-luln.
Perlu dlpuhuml buhwu pengembungun dun perkembungun theorl yung dlgubuh pukur
Soslologl tlduk terlepus durl ke|udlun-ke|udlun besur dulum musyurukut dun penguruh-
penguruhnyu kepudu pemlklr / llmuwun yung kemudlun menerlmu se|umluh ussumsl yung
mendusurl theorl. Demlklun keperluun pemerlntuh |u|uhun dl Hlndlu Belundu mendorong
llmuwun menelusurl udut keblusuun suku-suku bungsu dl Nusunturu. Pengertlun yung
dlperoleh menguruhkun kebl|uksunuun sedemlklun rupu sehlnggu mereku yung dl|u|uh tlduk
menlmbulkun penolukun utuu pembungkungun yung terlulu kuut.
Dulum musu 1800-1825, dlbuwuh penguruh tumbuhnyu kuum bor|uls dl Eropu dun
uwul lndustrlullsusl yung menlmbulkun / menyuburkun ¨buduyu utlllturlunlsme" soslologl
seukun-ukun hunyu mempelu|url ge|ulu-ge|ulu yung terslsu (unflnlshed buslness) dulum
per|ulunun revolusl lndustrl. A. Gouldner (1973:92) mendeskrlpslkunnyu dulum kullmut
¨Soclology mude the reslduul, Soclul, Element lts sphere". Judl runuh soslologl seukun-ukun
dlplsuh durl perkembungun ekonoml dun teknologl.
Buru sekltur pertenguhun ubud ke-19 soslologl, ekonoml dun polltlk (Murx, 1848)
mulul dlfuhuml sebugul bldung-bldung llmu yung sullng ter|ulln.
¨Soclology thus remulns concerned wlth soclety us u ¨whole" us some klnd of totullty, but lt
now regurds ltself us responslble only for one dlmenslon of thls totullty. Soclety hus been
purceled out unulytlcully (T|. Only) umong the vurlous soclul sclences. From thls unulytlc
stundpolnt, soclology ls lndeed, concerned wlth soclul systems or soclety us u ¨whole", but
only us lt ls u soclul whole". (Gouldner, 1973:94)
Theorl dulum llmu soslul pun mencurl keteruturun perlluku munuslu sertu
pemuhumun dun slkup yung mendusurlnyu. Kurenu keuduun musyurukut yung berubuh-
ubuh, pemuhumun, slkup dun perlluku wurgu / peluku soclul pun duput berubuh. Memung
perubuhuun soslul blsu berslfut mukro, tetupl |ugu blsu leblh mlkro mencukup kelompok-
kelompok musyurukut yung relutlf leblh kecll durl sutu bungsu, utuu kumpulun bungsu-
bungsu. Theorl |ugu mengundung slfut unlversulltus, urtlnyu duput berluku dl luln
musyurukut yung munu su|u, wuluupun serlng dlbedukun uturu Grund Theory dun theorl
yung cukupunnyu tlduk seluus ltu.
Theorl August Comte, Kurl Murx dun beberupu theory Mux Weber duput
dlgolongkun ke Grund Theory, sedungkun theorl Purson relutlf mlkro kurenu melepuskun
dlrl durl kerungku se|uruh dun memfokuskun unullsnyu pudu slstem soslul dun struktur, leblh
khusus dulum musyurukut Amerlku Serlkut.
Seorung uhll Soslologl Alwln Gouldner (1971) yung berslfut krltls dun menulls buku
ber|udul ¨The Comlng Crlsls of Western Soclology" mengungkupkun buhwu Tulcott Pursons
menghusllkun ¨Acudemlc Soslology" dlmusu Amerlku Serlkut menguluml krlsls ekonoml
yung duhsyut (1930), buhkun ullrun tersebut kemudlun mempenguruhl dl luur A.S.
Pursons |ugu mencobu mencurl penyelesulun leblh prgumutls dulum zumunnyu yung
pemlklrunnyu membuuhkun theorl ¨Soclul System". Inl sebunyu theorl tesebut |ugu
mempenguruhl pengu|urun dun pemuhumun soslologl, yung wuktu tuhun 1930-un menurlk
bunyuk pengunut pukur Soslolog dl luur AS. Buhkun sedemlklun rupu sehlnggu menggusur
theorl-theorl soslologl dulum trudlsl Eropu, sepertl Mux Weber, Kurl Munnhelm dun luln-luln
yung tlduk mengesumplngkun dlmensl fulsufuh dun se|uruh. Judl boleh dlkutukun soslologl
Meso tlmbul dengun theorl Pursons, tetupl dengun mengorbunkun fuktor ¨dlnumlku"
(perubuhun soslul mukro yung clrl Soslologl Eropu) dengun mengunggulkun ¨Struktur dun
Fungsl".
Aklbut penguruh Amerlku Serlkut sebugul neguru udlduyu seteluh 1950 yung terus
meluus seteluh perung dunlu keduu, theorl Soslologl dlneguru berkembung pun
terpenguruhl, kurenu menekunl musuluh yung tlduk melumpuul butus ¨nutlon stute". Neguru-
neguru buru dengun kesudurun nuslonul yung tlnggl lngln mengutur struktur kelembuguun
dulum musyurukut muslng-muslng.
Sekurung dl Indoneslu mulul terusu udunyu dllemmu, kurenu ¨nutlon stute" belum muntup
suduh tlmbul Globullsusl yung pustl merubuh pengelompokun dun perlluku-perlluku soslul
yung leblh unlversul.
REORIENTASI SOSIOLOGI INDONESIA
Bulk luhlrnyu ¨nutlon stute" Indoneslu dl pertenguhun ubud ke-20 dun pembungunun
nuslonul yung dlgulukkun selumu perlode pemerlntuhun Orde Buru merungsung tumbuhnyu
theorl struktur dun fungsl Pursons. Bukun su|u prugmutlk (non-dlnumlku) yung dlpentlngkun
kurenu tu|uunnyu uduluh pertumbuhun ekonoml, tetupl |ugu kurung mengulus perubuhun
soslul dun konfllk. Perubuhun struktur soslul yung sebenurnyu dl Indoneslu ukun dlmulul
tuhun 1960 dengun mengutur ugrurlu, berhentl tetupl ltu (1965) dun kemudlun undulunnyu
uduluh menumbuhkun klus menenguh. Serlng dlkutukun buhwu klus menenguh merupukun
prusyurut untuk pertumbuhun demokrusl muupun ekonoml.
Dlulektlku dulum musyurukut yung mengundung potensl konfllk , unturu sentrullsme
polltlk dun urus kebebusun generusl mudu yung tertekun, meletus wuktu krlsls 1997 dun
Reformusl 1998 sumpul menggoncungkun sendl-sendl musyurukut.
Ge|ulu-ge|ulu yung sebelumnyu lutent, sekurung men|udl perhutlun Rukyut, dun
uneku ellte men|udl fuktor yung pentlng dulum usuhu mecupul konsensus nuslonul buru.
Menglngut hul-hul tersebut dlutus, terusu buhwu buku P. Sorokln (1928) ¨Contemporury
Soclologlcul Theorles" suduh dlperluus dengun theorl-theorl yung suduh leblh
menglntegruslkun beberupu cubung llmu-llmu soslul.
Pertuutun unturu uspek-uspek pslkologl mlsulnyu duput dltemukun dulum buku R. Presthus
(1962) dun D. Rlesmun dkk. (1961
Anullsu-unullsu pukur-pukur tersebut dlutus menun|ukkun pentlngnyu dlnumlku soslul
dulum musyurukut modern yung leblh memperkuyu lmu|lnusl soslologl kltu. Judl dl Amerlku
Serlkut seteluh T. Pursons tlmbul muzhub-muzhub Soslologl mudu yung leblh memuhuml
pentlngnyu ge|ulu perubuhun dun konfllk soslul, yung pudu hemut penulls leblh merupukun
wurlsun durl trudlsl Soslologl Eropu.
Inl dlbenurkun oleh u. Gouldner yung menulls dun menylmpulkun buhwu ¨Acudemlc
Soclology semukln ter|ulln dengun unullsu K. Murx, sehlnggu dl Amerlku mlsulnyu
menlmbulkun gerukun ¨New Left" menentungEstubllshment utuu dl Eropu (Jermun)
¨Tenturu Meruh" dengun tokoh mudu Beuder Melnhof. Mungkln P.R.D dl Indoneslu duput
dlketegorlkun dulum pemberontukun generusl mudu sepertl ltu, yung suduh |enuh dengun
ellte Orde Buru dl Jepung pun udu gerukun-gerukun serupu.
Pemberontukun menentung trudlsl dun pemlklrun generusl ¨urrlve" yung kolot oleh
generusl mudu selulu ukun tlmbul dulum musyurukut munuslu sebugul ter|udl tuhun 1945,
sebentur dl tuhun 1965 dun dewusu lnl se|uk tuhun 1998. Dulum urtl yung leblh murnl
memung purudlgmu yung umum dlunut sur|unu Soslologl dl Indoneslu perlu dlrubuh. Kuluu
dl Zumun Orde Buru sukur untuk mengunullsu securu terbuku ge|ulu strutlflkusl soslul dun
konfllk unturu Klus, sekurung suduh leblh blsu dlterlmu, kurenu memung ge|ulunyu suduh
udu se|uk zumun pen|u|uhun sekullpun.
Struktur feodul memung berlupls-lupls dun eksploutusl |elus suduh udu. Judl perlu
reorlentusl soslologl untuk bunyuk llmuwun Soslologl dun cedekluwun yung memperhutlkun
perkembungun kebuduyuun kurenu keuduun suduh berubuh. Tuntungun bukun hunyu udu dl
dulum negerl, tetupl sekullgus |ugu dulum hubungun kltu dengun neguru dun bungsu, bukun
su|u yung geogrufls men|udl tetunggu kltu, tetupl |ugu dengun neguru-neguru sebenuu,
buhkun dl benuu luln.
Sutuun peluku soslul bukun su|u lugl¨nutlon stute" tetupl komunltus neguru utuu
bungsu yung suduh mellntusl butus nutlon-stute. Muzhub-muzhub ugumu men|udl suluh sutu
llustrusl |elus, tetupl |ugu ¨pendukung pelesturlun ulum dun llngkungun, sertu per|uungun
untuk ¨Huk Azusl Munuslu" dun ¨Gender" duput segeru dlfuhuml sebugul komunltus besur
yung men|udl clrl pengelompokun Globul. Soslologl tlduk duput lugl bertuhun dengun
membutusl dlrl dengun mempelu|url ¨reslduul soclul elements sepertl pernuh dlgugus oleh
cendekluwun Pruncls Sulnt Slmon dl uwul ubud ke-19.
Inlluh sebubnyu mengupu perlu udu reorlentusl Soslologl dl Indoneslu; bukun
ekonoml lugl yung ukun bertuhun sebugul ¨The Oueen of The Soclul Sclences", tetupl
soslologl yung mengulur tungun kepudu cubung-cubung llmu Soslul luln dun Humunloru
untuk mengunullsu dun memecuhkun musuluh kemusyurukutun securu terpudu
Penggunuun Medlu dulum Penerupun Teorl Soslologl
R. Krlstluwun sungut benur ketlku mengkrltlk konsep hegemonl yung dlkembungkun
oleh Antonlo Grumscl, kurenu wucunu Grumscl ternyutu tlduk membuntu untuk mengertl
lnterdependensl (bukun dependensl!) kulturul unturu dunlu Burut dun dunlu Tlmur muupun
unturu dunlu Uturu dun Selutun. Proses globullsusl ltu memung |uuh leblh kompleks.
Grumscl menylmpulkun buhwu buduyu Burut sungut domlnun terhudup buduyu dl neguru-
neguru berkembung, sehlnggu neguru berkembung terpuksu mengudopsl buduyu Burut.
Dulum konteks pembungununlsme, konsep Grumscl memung sungut dekut dengun dusur
pemlklrun teorl dependensl (Curdoso), termusuk lmperlullsme strukturul (Johun Gultung)
dun lmperlullsme kulturul (Herbert Schlller).
Model-model pembungunun tersebut gugul kurenu emput fuktor: pertumu , proses
dlferenslusl dl dunlu ketlgu sendlrl, terutumu kesuksesun ekonoml beberupu neguru
berkembung dengun menggunukun strutegl yung berorlentusl pudu pusur dunlu, |ustru
menentung keslmpulun-keslmpulun utumu teorl hegemonl dun dependensl (Rullmunn
1996). Keduu , teorl-teorl tersebut memunfuutkun sebuuh perspektlf globul dun dengun
demlklun tlduk menyudurl udunyu ketldukselmbungun soslul, struktur putrlmonlul dun
eksploltusl dl neguru-neguru berkembung sendlrl (Servues, 1995). Ketlgu , teorl hegemonl
dun dependensl ternyutu gugul dulum mengusulkun solusl-solusl yung bermunfuut dulum
konteks globul (lbld). Keemput, referensl hlstorls yung menguruh kepudu musu pen|u|uhun
dun hegemonl ekonoml globul sebugul sebub kemucetun perkembungun dl sebuglun Dunlu
Ketlgu hurus dlllhut sebugul hul yung sungut problemutls. Perlu kltu lngut buhwu
Afghunlstun mlsulnyu, yung tlduk pernuh dl|u|uh oleh neguru Burut, sumpul sekurung tetup
tlduk mumpu berkembung, dlllhut tlduk hunyu durl perspektlf model demokrusl Burut.
Buhkun Jumes D. Hullorun, suluh seorung penusehut komlsl MucBrlde 20 tuhun yung
lulu, berpenduput buhwu rlset terhudup perkembungun dl Dunlu Ketlgu cenderung |ustru
mempertu|um keterguntungun neguru-neguru berkembung pudu Burut. Lulu dlu bertunyu,
upukuh lmperlullsme kulturul dun lmperlullsme medlu dllkutl lmperlullsme penelltlun?
(Hullorun, 1998). Suyu plklr, tlduk. Apu gununyu?
Persepsl tentung Antonlo Grumscl oleh pukur soslologl dl dunlu ketlgu yung sungut
posltlf ltu burungkull ter|udl kurenu mereku serlng dengun muduh dun tlduk krltls
mengudopsl model dun teorl soslologl Burut yung suduh ketlnggulun |umun sepertl
modernlsme, dependensl dun hegemonl. Dengun demlklun, tunggung |uwub utus segulu
kegugulun dl Dunlu Ketlgu blsu dllempur ke neguru-neguru mu|u.
Persetu|uun yung benur-benur tulusdengun upu yung dltulls R. Krlstluwun buhwu
medlu mussu tlduk merupukun ȷulut penguusu untuk menclptukun reproduksl ketuutunȸ
( KUNCI8, 2000). Medlu mussu sebenurnyu tlduk berdlrl sendlrl, melulnkun merupukun
buglun durl musyurukut. Dulum buhusu teorl slstem soslul yung terus menerus
dlkembungkun dl Jermun, fungsl medlu mussu uduluh memungklnkun pengumutun dlrl
musyurukut (Murclnkowskl 1993). Fungsl medlu mussu sebenurnyu bukun
ȷmerekonstrukslkun reulltus soslulȸ, sebugulmunu dltulls oleh Anu Nudhyu Abrur, pukur
|urnullstlk dl Unlversltus Gud|uh Mudu (Abrur 1997). Dengun kutu luln, medlu mussu
merupukun cermln kebulkun dun keburukun musyurukut, bukun mencermlnkun (dulum urtl
meng- copy ) keuduun musyurukut. Medlu dl Indoneslu muupun dl neguru luln sumu
puruhnyu dengun keuduun musyurukut.
Tlduk udu gununyu kuluu kltu terus bertunyu, kenupu pemberltuun dl medlu mussu
begltu puruh? Menurut Nlklus Luhmunn, soslolog Jermun, sehurusnyu kltu bertunyu,
seberupu puruh kondlsl musyurukut kltu sumpul kltu membutuhkun cermln medlu sepertl ltu?
(Luhmunn, 1996)
Dulum konteks lnl, muku tlduk sepenuhnyu kltu hurus setu|u dengun pengertlun
Nurulnl Jullustutl terhudup medlu mussu dulum ku|lunnyu terhudup mu|uluh remu|u HAI .
Dulum tullsunnyu ¨Mu|uluh HAI dun ȷBoylsh Cultureȸ" ( KUNCI 8, 2000) lu henduk
men|uwub pertunyuun ¨bugulmunu slstem operusl durl konstruksl buduyu dun konstruksl
soslul ltu beker|u membentuk domlnusl ldeologl muskullnltus lewut medlu mussu".
Pertumu , pertunyuun tersebut tetup tlduk ter|uwub. Akhlrnyu, bugulmunu slstem ltu
sebenurnyu beroperusl? Keduu , pertunyuun Nurulnl Jullustutl tumpuknyu mengundung duu
premls pernyutuun yung belum terbuktl, yultu udunyu urus lnformusl yung berslfut sutu uruh
dun udunyu dumpuk medlu mussu yung cukup berurtl terhudup publlk.
Sebuglun besur pukur culturul studles selumu lnl muslh mellhut konsumsl medlu
mussu sebugul proses penclptuun buduyu yung berkultun dengun kuusu (Ang 1999) dun
mengundung buhuyu hegemonl Burut (Hepp 1999). Wuluupun demlklun, suutu perubuhun
dulum pengertlun culturul studles terhudup medlu mussu suduh terllhut. Douglus Kellner
mlsulnyu menuntut pendekutun metuteoretls dun multlperspektlfls dulum mengunullsls
proses penyumpulun pesun medlu (Kellner 1999).
Demlklun |ugu pukur-pukur soslologl yung memunfuutkun potensl teorl slstem soslul
puscu-Tulcott Pursons. Proses penyumpulun pesun dulum llmu komunlkusl klnl dlpundung
sebugul proses yung dlnumls dun trunsukslonul. Artlnyu, khuluyuk |ugu uktlf dulum proses
tersebut. Publlk tlduk tlnggul dlum dun menerlmu pesun-pesun medlu mussu begltu su|u,
melulnkun pullng tlduk memlllh pesun yung luyuk dlterlmu. Sebullknyu, medlu |ugu sungut
terguntung pudu nllul-nllul kulturul musyurukut pudu umumnyu.
Bllu kltu muu menyuluhkun medlu mussu utus perkembungun musyurukut yung tlduk
memuuskun ltu, sehurusnyu kltu membuktlkun buhwu udu kenyutuun murnl yung berslfut
unlversul ( the truth out there ), dun kltu sebugul lndlvldu duput mengumutlnyu dengun husll
yung sumu. Akun tetupl, upu yung kltu uluml sebugul reulltus ltu hunyu merupukun husll
konstruksl utuu kognlsl kltu sendlrl yung berdusurkun pengumutun utus reulltus. Tentunyu,
ȷkenyutuunȸ Andu berbedu dengun ȷkenyutuunȸ suyu wuluupun kltu mengumutl reulltus
murnl. Keslmpulun kltu berbedu kurenu curu pengumutun yung dlpukul tlduk sumu
(Luhmunn 1990).
Dengun demlklun muncul pertunyuun, upukuh luyuk bllu kltu sebugul llmuwun menuntut
medlu mussu untuk mengkonstruksl reulltus dengun curu pengumutun kltu? Tentu tlduk!
Seorung penelltl mengumutl reulltus soslul dengun muksud menduputkun kebenurun.
Seorung wurtuwun mengumutl reulltus dengun muksud membuut berltu yung relevun dun
lnformutlf buut pembucunyu.
Wuluupun demlklun, kltu sebugul penelltl tetup duput menelltl dun terus mengkrltlk
medlu mussu. Akun tetupl, bllu kltu memunfuutkun pendekutun ontologls dun normutlf dulum
unullsls medlu, muku poslsl llmu komunlkusl utuu soslologl pudu umumnyu ukun berudu
dulum poslsl yung lemuh. Kltu perlu mellhut medlu mussu sebugul buglun durl musyurukut
kltu. Jungun kltu bertunyu seberupu puruh pemberltuun dl medlu mussu kltu musu
klnl.Melulnkun bertunyu, fuktor-fuktor upu yung memungklnkun penumpukun medlu yung
kurung memuuskun
Teori Max Weber
1. Max Weber dan AIiran Pemikirannya
Max Weber adalah seorang tokoh besar Sosiologi modern dari Jerman. Beliau hidup pada tahun 1864-1920. Max
Weber mempunyai pendidikan berlatar belakang di bidang hukum. Beliau banyak sekali memberikan kontribusi
khususnya pada perkembangan ilmu Sosiologi yang bersifat klasik. Untuk Sosiologi Hukum, dibahas tentang
ditelaahnya hukum-hukum Romawi,Jerman,Perancis, Anglo Saxon, Yahudi, Ìslam, Hindu dan bahkan hukum adat
Polinesia. Weber juga menjelaskan tahap-tahap nasionalisasi peradaban Barat beserta faktor-faktor yang
mempengaruhinya. Dibidang kemasyarakatan, Weber memberikan pendapat tidak ada manfaatnya memecahkan
masalah-masalah masyarakat secara deduktif,yakni dengan bertolak dari prinsip-prinsip rasional. Penyelidikan
empiris diperlukan untuk mengerti masyarakat, strukturnya dan masalah-masalahnya. Artinya disini jika ada masalah
di masyarakat, maka tidak semua masalah tersebut dapat diselesaikan secara normatif. Harus ada suatu pemikiran
empiris dari gejala-gejala yang timbul dalam masyarakat. Jika kita berbicara hukum, maka tidak hukum tidak akan
selamanya bisa sebagai law it is written in the books. Dalam masyarakat perlu adanya law is action. Weber juga
menambahkan bahwa gejala hukum yang timbul dimasyarakat harus diselidiki secara historis-emipiris.
Weber menggambarkan historis Sosiologi hukum seperti berikut, masyarakat dari hidup bersama sederhana ke hidup
bersama yang berbelit-belit dalam zaman modern ini. Selaras dengan itu dibentangkannya perkembangan hukum.
Dikatakannya bahwa mula-mula pembentukan hukum lebih-lebih berdasarkan pada kharisma seorang nabi dalam
bidang hukum. Dalam tahap yang kedua pembentukan hukum menjadi tugas beberapa orang yang berwibawa, yaitu
para sesepuh. Mereka menyusun kaidah-kaidah hukum yang bertolak belakang dari situasi empiris aturan
masyarakat. Dalam tahap yang ketiga pembentukan hukum dicabut dari tangan orang yang berwibawa. Akhirnya
masa modern ini hukum dibentuk secara sistematis oleh orang-orang yang sudah dididik secara formal sebagai
sarjana hukum( Fachjuristen).
Menurut Weber sosiologi hukum harus bersifat naturalistis. Ìtu berarti bahwa norma-norma hukum harus dipandang
sebagai kenyataan sosial melulu. Maka disini Weber tidak memandang hukum secara normatif.
Beliau juga pernah menyatakan sebagai berikut:
A system of order will be called convetion so far as its validity is externally quaranteed by the probability that
deviation from it within a given social group will result in a relatively general and practically significant reaction of
diappraval. Such an order will be called law when conformity with it is up held by the probability that deviant action
will be met by phycial or psychis sanction aimed to coapel conformnity or to punish disobedience, and applied by a
group of men especially empowered to carry out his function. ( J. Freund di bukunya Soenaryo 1991:24)
Pernyataan diatas yang berarti ¨ maka suatu alat pemaksa menentukan bagi adanya hukum. Alat pemaksa tersebut
tidak perlu berbentuk badan peradilan sebagaimana yang dikenal di dalam masyarakat yang modern dan komplek.
Alat tersebut dapt berwujud suatu keluarga. Konvensi sebagai mana dijelaskan diatas, juga meliputi kewajiban-
kewajiban akan tetapi tanpa suatu alat pemaksa. Konvensi-konvensi tersebut harus dibedakan dari usage (
kebiasaan) merupakan kemungkinan-kemungkinan adanya unifornitas di dalam orientasi suatu aksi sosial,
sedangkan custom ( adapt istiadat), terjadi apabila suatu perbuatan telah menjadi kebiasaan. Usage merupakan
suatu bentuk perbuatan, sedangkan custom adalah perbuatan yang diulang-ulang didalam bentuk yang sama. Baik
usage maupun custom tidak bersifat memaksa dan orang tidak wajib untuk mengikutinya¨.
Selanjutnya didalam teori Max Weber tentang hukum dikemukakan empat type ideal dari hukum, yaitu masing-
masing sebagai berikut :
1. Hukum irrasional dan materiil yaitu dimana pembentuk undang-undang dan hakim mendasarkan keputusannya
semata-mata pada nilai emosional tanpa menunjuk pada suatu kaidahpun
2. hukum irrasioanal dan formil yaitu dimana pembentuk undang-undang dan hakim berpedoman pada kaidah-kaidah
diluar akal, oleh karena didasarkan pada wahyu atau ramalan
3. hukum rasional dan materiil yaitu dimana keputusan-keputusan para pembentuk uundang-undang dan hakim
menunjuk pada suatu kitab suci, kebijaksanaan penguasa atau ideology
4. hukum rasional dan formil yaitu dimana hukum dibentuk semata-mata atas dasar konsep-konsep abstrak dari ilmu
hukum.
1. KeIebihan AIiran Pemikiran Max Weber
Beliau adalah seorang sarjana dalam bidang hukum sehingga dapat menelaah hubungan hukum dengan
masyarakat. Dari sisi ini Max Weber sebagai orang yang menemukan hubungan hukum dengan masyarakat. Serta
dengan pemikiran beliau maka banyak muncul para ahli Sosiologi hukum. Teori Max Weber juga memandang law it
is action. Maka Weber tidak memandang dari Law is written in the book. Beliau juga bisa membedakan antara
kebiasaan dan konvensi. Banyak orang yang mengartikan keduanya sama. Tetapi disini Weber bisa
membedakannya. Yang paling penting kelebihan dari teori Max Weber adalah obyek kajian dari Weber adalah pola
tingkah laku masyarakat. Sehingga setiap masyarakat akan memiliki struktur dan penerapan hukum yang berbeda
antara satu dengan yang lain.
1. Kekurangan aIiran Pemikiran Max Weber
Teori Max Weber walaupun seoarang ahli yang berjasa pada Sosiologi modern tetapi teori-teori yang disampaikan
merupakan teori-teori klasik sehingga banyak teori yang tidak cocok dengan keadaan modern. Selain itu Weber tidak
mengakui hukum secara normatif. Padahal dalam konsep hukum, selain bersumber dari gejala sosial masyarakat
juga hukum bersifat normatif. Jika salah satu tidak ada, maka implementasi dari suatu hukum akan tidak sempurna.
Selain itu weber hanya memandang norma sebagai kenyataan di masyarakat saja. Jika tidak ada kelakuan dari
masyarakat maka tidak ada norma yang berlaku.
1. Kontribusi bagi SosioIogi Hukum
1. Max Weber menemukan hukum yang terjadi dari gejala sosial yang kemudian sebagai pedoman perilaku masyarakat
2. Membedakan arti hukum formil dan materiil
3. Mengkrititsi kelemahan berbagai hukum secara normatif karena beliau bukan penganut aliran normatif
4. Menjelaskan teori birokrasi di masyarakat
5. Menjelaskan konsep berorganisasi/hidup bermasyarakat

78 003.7.9.7.3 -078.    349.38. 05.3 /-07.3 42:3.8  9:.7.3 0/:5.3 01803  .3.9.3 :. 0 /.8 ..5.3 5.3 897:9:7 /03.380-. -07/.8    !7480/:7 -0781. 0-07 5:3 9.574/:/..3.9 7082 203/:/: 80-:.7897:9:7 0470 42.8 .3...3.3 431472.349.  0-07 20302:.3 /80-:9 42:3.2!03//. 25. 507:-.3.9: 9.3:897:203.1..7:8 2028.3. .8 9:.3 .9:70 .574/:8 2..7:-:3..5.:.3 /.-..703.- 507:-.3..3-007.9 1472.02-07  52<N. /.5..3 7:  80.38..3 507.3 05.2 7.3 20.3 /.3 848.3 7082 4- /08.-.2..3 93/.7.3. .90789 90780-:9  .91.38.7.8    !0.3 2507843. ..3.75943    003. 0.3 47. /.8  0807.3 548943./.9...3 202-07.3 1:38 1:38 .82 80/.3/.  203./:.3 /.7 .3.3 /.-. 203.3 ../.843.347.3 8890250309.8    '69#9/.5.3 /.9. 907. 80.3..9:  $:.3 :2:2 909.8    /.3.3:3.81.39.3207:2:8..943  #0.9:7.73/.8 1472.7 47.3.3  -:. -.384..8907/7/.9:5.340 03:7:9 4:.3/909.3. .38.3 8:..9.93.8/./: %0473:./.  %047 747.9.2 9:...3 /.. 9::.5.9 .3 .-. .3 07.9438< %047507:-.3 /909.5&6:.3 2.38.3 /853 .5. %.80.3.8 50785091 -08.  $0-.8 07.3. ..8..9.3 80-..3 /.3.748484420250.2.499!.9072.3 0/:5. 90780-:9 /80-..-.8  80.39..8 /.39:/:3.3 :39: 2.5.- .38.5 90.422:3.3./.8 80/. .39::..384.8:39: 203..0-070- 5.7 .8.. 00203907 /.. ../80-.9.. .3 07.  .3507. 47.-.8.7 .3 47. ..8 90780-:9 /8..8 -747..8.390780-:9 03:7:90-07 -039: 47.3 9047 025. 42:3.3 -039: .3/. 897:9:7 2.7 47.2.3 / .3 889020507.8 .9 207:5.3 9079:8 /02 4393:9.3.:3.3    %::.-.7  80/.3 803479.-.9:47.8. 5.5 .3 /.3  .3/.3 -07/.3 8.8 47.3 70:.7..320250..8-07.780-:. 1472.9../.-.9.38.7.3 /5 :9 -007.349.3  1:38 1472.. 57480/:7 :39: 203. 94.3 57089.-.78438.:7..9 88902 /.3    .38.-.3 805::   .2 :-:3...847. :39:3 /.38./9 4.8 203:3:.8 .9.250302-.93 ./.-.25.3.2 90473.7 /.3203.9.9:7 203:7:9 8:.8  /.8 -075.2 7.3-:/.703.39.8./ /..7 89:.9.8.3 /.3 2.3 . -07-../..9..7 079   $!& !.3.83.7..297.7 .3 400.9.7. 0.3 .3 5.3-.38..727484844 203.9.-.3 207:5.8 907-.3. 202.80-.8 .8 /.35747.9: 1034203.  !07: .8  .8 /-039: .9.  9047 .50309.3 .3.8 9038    03.  9047 0-07 5.3 0. 47..3-:/..8   27484844 20250.8 9:.3 :314729.7/ 038 0- 2030.8.8:/ 97.3 .8:/.9..38..3 4 -4 -..9:7 93/.39.-.38.3 :-:3.3 57-.9::.38.7... 897:9:7  :-:3..3. .: 703.3...2 47.88902.3 .7 ..3 80.3.78    $8902 .8:/ 2.907.3.-.8 /./.03/07:3.9.8.: 848../85488843.. ././.7.

/ 89.3 24/.7:8/7.3. /503.3 .9. 54.9:8 40 0-07 0- /90. 202.3 .3..897:9:7848.0/89.3 -0781.8 24/073 .0-07 0900   0...3203:8:3502-.:04254 !07.7 .8 07.3.78 -07. 438:28  .9:8207:5./. 574/:8 803.3907.8  89.3/.380-.5.09/.3 :-:3.9:8 .3. 203. 507.3.9: 88902 848.: 5.9.8 0.3 54.. -.3 .35.3/..2 07.3 5.7484844203..3 /-07. 0900   07-. ... 50:.324-9.8.7.3 897:9:7 848.8. 203.2 5. 502-.33.2 5./: //.3.7: 40 -.9.9 42508  !07:-.3 8.9 /.3 /03.8:.  %544 .2:3 :..3.93/:89724/073202:33.2 80-.7 424/9.0.9: 89.3 89. 97.3 5..99.25:.39.3:8././: 9./.2.3.389.3.7: 0.35488848..3:..7.3.3.39.3 0-07 207:5.39.3 $9./:80.3 .. /::3.3.8.3 . 503:./.3.9:2././.7 $0/.9 897:9:7 80-..7..2 8:.907/.3 ..7-0/89./.5.3 5.9: 0.3 8004254 47.3 /50740 .9:8  $9.2574808574/:8 /897-:82.2-..9:8 $9./2038/2. ..39.3 89.3 502-.23.2.947 8050797.3 . -.28:.3.3 .3 897:9:7 ./.3 /50740 .3/.8.9.72.3.3/7.38:..9  03..3 507.9:8.9:8  03:7:9 3943   808047.3 . /-07. ....89079039: $9./  $4.7.3 05. .392-:3.9:8.7...35..3 897:9:7 207:5.38.3..3 .7.8 -.957480842:3.3 207:5.3 203.5.9907-. 503:8 / /05.3.3 0. 1.9:8 /./.28:.3.91././.5.9.:5:3507/..7 04342  $0/.3 2030./.. 0/:/:../73.2 502-.8 .3/.8.3:8.3 808047..3.8. 2032-:. 507.3 9..  402.89.: .3 !.3 -07.:5078..7 04254 2.7 80-:. 43805 /.3 507:-.08.8 /.2:3 /02.-.3507::/.9:8 .9:8 :.3  2. ..  3.3/.3 . 47./843.8.3 ..3 /8.20.2.850 /3. %07/.:3/.3 /.3 203025.3 02.9:8 .9 907.:803/7207:5.58.9....8. //./.3 80/./.: 2..39.3 89../.7.8 :8..3 0-07 2003.7.3 .3/.9.: -07:. 503079.3 24/.7.7.53943/03. 54.9  43805 3 202-07.73/.9:8.8.38.3 0:.5.8.3.8...340. 57-.7. 3/.3 .3 /...80.3.2 207.9:8 203.9.3 207:5.3.: .9:8 /.83907././ -0-07.3 5078.3 40 3943 .203::2..: 897.59./:/03. 07.:.8.389.9::25:.3..3 .9207:5.25./.5 5..7 .22..40#.39.8 0.73/..43805.5.380042543/.3 40 -0-07..9.9:8:8:3.3./.3 /..3 09..3.9:897:9:7848..3 2.5.3..//0138.3 203.7 3/.9.:507-0/. 5..9 9.8  89.7 /.9:880507939/.3.3.8.2.3  43805 0.3. .9.306:.3 507.3 89.35.. /:.9:83./:.8..3 203.8207:5.897:9:780-.22..0..8.7 2.9 0/:/:.8848.9. 205:9 08025.3//..3 0. /:5 . 8079.8.  0/:. .3 20303..8  !02-. .3 ..320207:./.389. 507./: /.: 54.3 0..83/.3 20. :-:3.3.7...30.3/-..3104/.7: /. /. 0:39:3.9.. ...9:8/. 89. 203:7:9 473-:2 . /. -039:.23.9:897:9:7 848.3.39..3 /7.3.3 0:.343805/.3 8508.3 /.9 02:3.3 802:.38:.-.3 507.9  473-:2   203.9:8 ./.3 /.9.2.3../:.../.3-.28 /.8:8 .8848./.3/8./:/03.3 903./ /03.3.. 89./.3 3:3.7 04254/. 203.9:8 /.8..33048.8 /..30..8 80-.3 -07:.8.8  .7 20..::8.8/0/.3:8.

 20./.  5..7 5.3 -07-.7: /.3 47.9 /.7 3/.73.5. 507. 79 79 .7./843. -07:5. /7. 2.7 5.8. 9:7:3 902:7:3  $073 /03...7-0/ 89.33.7  3.3 2.2-..9./..39.2 80-.1 /03.9.3 / .8 /.-.7..8503:.3/.7820 -.:3   .3897. 808:. /. 425098 .7.  .3.39039:8.8. 8:9 202.0. 203. 2.503/0. 5.7 507-0/.9 -08.. -:/.3.7:3.3820 3907.3 -.2.- 7..3 . 0-07 203. 89. 072. 80-:.9. #080.3 9047 798 /.7.8 0.7..3 503/.3.3/...3..38.3/.8 0.3 -..8 /.8.9 0- /.3 -.8./.7 0-443. 470207    /.-08.3 .2./.3 848. 3/:897 24/073  502-.2 2..3.3203.804342 84844 549 /.503//.80.2032-:.7 0-.7..9 745.7.8.3 8.3 07.:.7.3 .  0-07 -07.8.33./. 9.7. .9:8 .9.9.7.3 574808 02:3.9.3 04342 .8 203:3:.- 7. . 50309.804342202/. . 9.7.9.-./.7.3 24/.3 %04/47 /4734     202-:.. 9079.: 3. 507-0/.31:79  072.390.3.14:82.3 / -.3 2.31:79  80-:.3.3..2.25.3 2070.3 80.303.7 . /0 /0 70:8 /.8820 $2:3/ 70:/    9039.91.8..3 14841 /:5 /03.3 40 /090723820 04342 ..7.3 92:7 40 .3 0. . 584.38.3 90.3-079::.9 97.820 . 425098 /.9:8 805079 0.3 8.3 9047098 .3 2:3.8 -.3 -:/.20325.9.820 / 903.3 . 8073.3 507:-.. 9039.03/. 2.507.-.- 3  3..  $9:/ 89:/ .3 /02-.. 80.3 .3802.35844.3 20.7:-078.2.22.2.3:8.8 2491 2491 04342 -0.7.3 5.3 9047 848. /03.: /...7820 ..8 04342802.3 -. 9039..-.7.7 1.7. 5.3 0.3 3897:2039.:. 47..3...8 907.:.380..3 / 7./: 80-.8./.30...3 5. ...3 -.9047848.7..3 .883. 8004254 47.3/.3 /03. 85097:2 /. 2030.59.990.9. 9047098 2.8 24/073 9:7:9 203:2-.90-.7.7 /.03/.9:8 90..8.7.7.848.3 .3.3.9.32030-..8. 90780-:9 :39: 202-:9.3.5.  034203.3 :39: 203. 80.3.-.8.. .202503. -0703../.3.7820-.39.9  .9:8 8050795007...7.9.3 431 .9.3 .3 033.3 0- .3 9./.7. . .947 1.3 .7.703.3 3 /03.59..3...7:  7.2 802089.7.8-.7 5.- .9: /..8.849479.3-078.3  %047 343889038 89.9:7 ./.9 803.9:8 .380....3507:-.3 0:.8848. -.3438057..: :5.  -.3 /.07.203039:80...309.3.7.3 08.3./.3. .33.9 /5.2:3 9/.3 :39: 202-0-.3 .3  2:33 .3.249193/.  802039.8.: 503:.. 343889038 /.3 89.3 ./.3 502-0/.3 .8.3/03.3 .9 -07-. 80-.-:3..8.3 203/.7  0-07 /.:.  $4844 .3/. .7820.9 .3 207.7.-.7: .947 008./. 20.3 /7 / /:3.8 /044 /044.39.3.75.3 202.3 203././.3 202:3..  43805 3 202-07.3-.  008./.2 574808 502..31:79 .3 /423..3 .- 3 9073857.3  . . 80.8.7:897:9:7 848..9 /.9.4-..3 /439.8.7 88 549 04342  07-0/.0/89.8..../: /.32.3 /507403. 2030.9 -.: 02:3. /.:..8.8.2 .  /... 5..2 2..3 //7.:.3 /044  7988203.843.2 3/. /.3 5:- .8 .8 574/: 574/: -:/. :25:..93.9..8. 80-. 20..30-0-.3 92:7  /.8 503:.  ./..2..843. 0-07    5027 848.2 5070-:9.3 098 :897: 202 503. . -0717  503..3 .3/..3 70 /.8:897. . 907.8.3 .2 80.3 / 3899:90 147 $4.897:9:704342549 2. //.9 /.9.

.884319.31:79 9072:/.35.- 7..73 304 2.3.31:79 3 90. 9/.7. 903. .03/..7820 3  8:/..805079-:7.3 02:3.848.:27. -.9120.!.:848.9 574/:8  .39..8.9./. .7 0..843.. .25:8 . 02.3 5.8907:8-0702-.7. 9.2..8848.385.5.9../. .8 5:..397.9: :5.3-0-07...7.-07..:2283 57409. 3.78  507:./02:/.7.78202.2507.2 9047 798 .:3   %047 3 8.2 9072344 ../:5/89:/ 89:/-:/. /.8 /./.33.9.820.8 7.3 80-.8 . 502-:.3203.03507:-.59../. 20.3. 50702-. 202503..  .8  9/.703/471 5./.8.703/471  20307.203...3.2:32.703.03:39:20.3.25:8 /.  07-079 . 2.3  0.2:3-0707.82022491 .3 80-.3 .3/.39047098 %7.8 .2025079:3../83.59.7  3.3 9047098 304 2.4-0-:/.3795.:.820 / 903.:49479.. .59. .-.9072344/.: 304 2.3.3 9.3 2070.820 0502.8./0.380-...8  203:-..8. .7 9047.9574/:8 -..-072./.548 . 5.:.39. /090723820 04342 /.3.8.207:5.3 207.3.3.9  $0..7820  .03 ..3 9.3/. ..3. 3/:897 -:/.  :0703 .7./ :5.59.9574/:8  2.5.7-078.- 7.7. .9..2.23 .9.31:79 203...3.3 2:8 24/0  /.75. 9047098848.9478 .3 431 0.3 /3.203:.3 8.8.3 2491 2491 ./.: . 80.3/.3848. 3203.2:39/.73..9 3/:897.88902848.7 5.2 2. . 3. 3  /:9 40 84844 072.. 203.3.1 .:80    ./  / :.820 503.3. 9047 431  $4844 072..3.3 -.3 ./.9.820 .9.3.3 805079./.3  #.2 50702-./.7 .703/471 -078.9 -07-0/.354904342...3  5027..880.7: -.004254 848.. .9 574/:8  . 43974 .9./..07./ 3857. 20302-./.3.  %#  ..320214:8.3.3.9: /447/3.-7 /.3-.8 04342 203.381472.3. ..33.0-07 .  84844 7.7 .7.

.703/471 -0714:8 5.9 /03.3 2.1:3843.39.30502253.5.9 /. . 20..8 848.820 9039.7 574808 907.5. 9047 ..3  $0.3  .3/03.7.31:382./ -0/. 04254 050393.7.:. /..3 42-3. 80/07... /03.3 -07-. 3.3 431 9: 803/7  2:. :39: 203897:9:7.8. 390389.9.8.8  -.9. /03.8. . .3/. 80-:.39.3 909.3 -.3.7 0.342:3. 9/.3 007.83.703/471 20.33.8 ..0:.  %047 848.3 -0703. :8. /.3897:9:7/. /.3 1:3843.7.9 80-.3 .-07:8../3.7. 202. .:...3 431 .3 /044 /.39047 431 .../.2539039:8.820 0.3.8/8.8..

 90.703/471 203:3:.8. -07:-.3 -.. /.7 -07..83.8 848....7:8 8.2:3 803.3 0..30.39.9.  $0-0:23.8 3/. 203.2.3.4-.3 40 47039../. . 0.3-07:8.8 072.3-.3 .3 -07.9: -039: 3907. 40 907.99047431/03./ . 203.5 -007.3 /9039:..3 :.39.3848445079. 050393.203/0.3 0.2 2030.3 8.23.:39:02:/. ... 0.2 2./.8 897:9:7 49479.. /:.3 -:. 8./: 57-.39.3 907-.  047 $220    84844 1:3843.8 28.39.33.3 092.8. 431 /.8 -../3.3203:3:.3 203/.2 2.9 / /.8 /.7..2.38.3 /03..431207:5.7 .8047.8.8.3.7.9 .39.8 -.8848. /.9  ..9 897:9:7 49479.98  3..2.  3/.8 .3 40 81.7..3 . .89.8 ./: 9/.  . 431 .8 .7.3$2202:338..8.  050393.9...30.3203.

.7..3.9  08 4807     -0799 -07.2. /.8.73.9:5007. 080:7:..7 .07.3 / 207.820 .3/.3..9.3 4313. 9039.703.9 5..9. 203:3:. 9039.5. 9047 848.: 793.9 90474312:3.43190780-:9 907.8:.. 203:3:..780..820 20.207:5.8. 84844 1:3843.3 010 04342 :. $220 202-0/. 84844 431 207. /.3 8 /.. 8.  .3 /09 503.3 8./.7- /03..8/2.284844..3  %0473.$07..704254  207./..8.783.8:39:20343897:8889021472./ 431:897:/./.-897.2.883.7.38.3 203:7:93. 80-. 80./. 88902 848.. -07.3 007:.-. 9039.9202-:./.9 9:  !07/0-. 4380:038 4380:038 907.3 -.9202-07.820 3 5.2 507.7.3 .3 5.3/..39..3 1:3843.78438 .8.3 09 0:.3:8...8.9:. 09/.35.3 /044  %:/:..3 5.50:. 431:.88902848../. .30:39:3. 431 5.  3.5.4843.3 /. -07/.3 /0448 /.  2. :7.202..9 9:    79 8  84844 207.. 84844 90.3904709840.3 . !.350393  .3 2030.3 -08. $07././3.320::207:8. 80-:./80-:.3/.8.7.3 -072:.3.7.343180-.33.3 -0702-.3-08.8.2.3 2.703..33.:203..: 2.33907.2 1:3843.3:8./.

3 2.80.82:2.3  /.780507970.: 47..:2:2-07:8.7 5.3 5. . -07:.3 /../.3 /507403.8 -071:38 80/02.3 47.//.8 793.4:8  .2:3 80:7: 897:9:7 47..8.078./.3 .2 202.7  .2094/44 80-275/03.38.8.3 /.83 80/02. / 207..2./.7.9 .3:8.3 0:39:3.8 -039: 5020739. 203:7:93.4394 57454883. 2.3848.79307808:.9. 9..29:-:2./.7.3 .7 -.2:30-05.5.2 .4:8/. ./.820 3..380-.33.3.2 84844  9047 431 -07/.1:3843.83... 5.3507:-. 20/./.8..70..5.2 897:9:7848. 2.8.3 /9.3 :39: 202.3 47. 8. 907.3.3  425098 ..31:3843..9. 80.  09.3. ./: /..3-08..202-07. 3/./...9 .3549  ...83 2.7. .8.3.3793.47.5.3 . :.  5020739.3 042543. /0247. -.82.3 0803..31:79 .2 9047 431 848. .507:-.9 /.7.38:2-07/..9.9.3 33 203/.9: .  .3/.:/:5  #3.3 507.3.3 / 2.8:28 /./: /.39.3805079.-:.820.3 0:39:3..2..3.38:3 /.8.3.8050792./.  /. . /.3 9.- 7..32. 2:33 /3/.8 202. 025.3.3 -.3549  %047431380..9.  50740.8.73907..3203. !%$    09.3 2907  $.7...7.3 43974.3 04254 ..3.88. $0..83.7.. $$&$80507.39.  .3 202 0:.25.38..03/07:3 /:-.7./48 /0247. 2.3 897:9:7.    3/..8.3 50393 /./. 0 -039: 4./ 5.8 3.3.7.3 :39: 203.3 -07:.. 80/93.3 20. .8.... . 80/9 .38.

2 88902 848./. :-:3.3 439025707 0303. $$%$ % .7.507-0/.3 .3 /:3.9 574/:8 024843. 80. .7.3 40 8:.22. 28.3 907.. 54.2.3. 2025:3.7..3.2 43908 50702-.. .3.9:..7 /.8073907.9.: 04342  8.3 5.7.507-0/.9  .8./.  $02. 203:3:. $.3/.3.:8.3-./8 /..73/..73907. ... 9039.2 .3 5070/.3 390708 .033. 80-.9/.3  549  ::2  /.7.39..2 43908 503:3.3 .9047 904784844/.7 .9/503..8/.2. 2.7.3848.82    207:5.39047798/.3.2...388902....39 9.3 -07:8.3 /50.3 .3974544 /. /./80.7 .3.3. .380.5.8 2. 804.05.9047897:9:7 1:3843.35.3 4807 -07:8.380907:83./.3 0:39:3.8.03/07:3..39.3 203:8:3 2.: -07:.3 438 2:. /8:8:3 8390883.93.703. /03..5.9: 20303.3/4   88 .4:84307/.3 .907.9 90703.3 503//. 5027.3/.3..3. .3 /3.3 ....3.7.39.8070243.4:84307  .25. . 805079 97.3 -08.7431./: /. .3... -07.3 90758../.39.3 .2:3:.8 ./.2. 8.2 50702-. -.507902:. 8079..3-07.9 802039. /03...3 -08. 2030./2:. 0-:/.9 574/:91  .503//.3 3907.3/.59.5./.3 507. 0-07 20250703.2 57..:/.8.380.3  802.3 -08.8  /.0..9.98 .88.8. 803. 02:.5.3974544/.3 803.29047431 3.820/.7.820 848.8.3 /0.74848.79..3 .3 831.3/ 90 $579 41 . .3 90703.3 02:33. /.3 2.9: .2 -:: 90780-:9 /02:../.. 2.33.3.. 0-07 90780-:9 /907.7.9.7.3 79:8 79:8 5.7.. 203.2.75.. 5078..3503//..3 /.3 79:.38.843... ..3.!749089.22. 80:7: 9047 /.9039.3/03./:/.3 203.2.  9047 431 8  .8 503//..3-:.3 04254  02.7 5078..3 .-07.31:3843.  .4394.3. 802.9/-07-.3 /2:/..3 -07425098/.820/745.9: -::3.33.::3.  ..5.:5:3 /.-:/.7985.3 .8. 40 84844 207.7..3 84844 -08./.203:8-0-07.3.7.3 /2.3 431472.7.9  $0.2..9:.-:: %0!749089. 897:9:7 848. 84.7. .8 .59.3 #  74848..7.7 5:.8/.33431472. 809.. .9..3/.3 5.9.7.. !07:-.3  #.9:.33907.3 207.3.2- -039: 7.802:.7 804.7.5..8.3.5747.2...3 :.. 8047.2. 202 $$%$ $&% /.2:7:3 ..3.7:9.88. 5.39/..3 70.357.32:3.3848.503/.3 :..3-08.3848.:/.3 909. 3907. 2..7 54.703/471  /.390475079:.5. 2.3. ....3 8.:3..84382082-4  ..320/.39.9.3 202507.33.:  2.:3   9088 .3 8.9: 04254  802.3 .204254/8. ./80-. 438  .907..39. .3.3.7 42.3 .5 8.75:.3/03. 0-07 .3/.8 !07:-.. 202-.. 9/.2 8.3 .7.7.39.9203..5.3...503/. 9...3.990780-:9  4388..3 /..3. 50702-.3.8.3/.3 2:.9:.3. 431 3907.8.3 9047 9047 84844 /.3 90883.59./: .7:8/5:83./.3/.3 #  /.3 20207.33/.9574/:82039. 8047.820 9047 431 /.7 0507.57:3.7 3/.3 8.3.. 9.79 :-:3../.7.3 04342  .3 80. .  03:7:9 438  897:9:7 848..

3 /:.9 745. /.3.:203:.820 24/073  $9:.3 47. /.3 50309.3 203/47433. 0.2 . / 2.: .3 2.32.7.3 5.390880-07 . 202 24/. 80.39.8:283. 3 808:3:3.3 5:. :.: 043428  .8 80/02.820 24/073 5. 2.3. 47.3 9: 90.59..3 507.. /03. 2.7 /.3 43805 9039../:59..8 .7.9  . :.980/. .!749089.3 47.9.9 745.3 .3 3 203:8:8.59.3 39075709..2..-8.9 50702-.7 9039.3203:7:80.3 ...8.9./-.9:5.3 2034.2.35..7 80-.59.2..8.9. /.-.39.3 /03.3 /4973 !749089. :39: 203.33. .3 0:3.3 . /.9..8 080:7:.5 88902 574/:8 /.3 203:7:9 -0.7.9 / . 907.3.9.7 .. .8.3 ..- :-:3.  9.7 .3./ 507.3.33.3  02:/.3 :39: 9047 0-07 9039.59.9.3 3 -.  0-0780-03./. /50784.3 04342  907:9..7 .3..82020:.7 80:2.9 .2. /.3.39.8.820 /.745.5079:2-:.3 02578  %0883.7.3 80.38.3 0/:5. 0.3 .479.5..7.7. 2032-:.7.380. 80.3..9574/:8 /8.3 50702-. 9: 90./.3/03./.7  / 2.7. 5079:2-:.3 0905.9: 0.3 202 24/. 04342 $0/.3 .39:.7.73.3203. .7 93. 2032-:.8 .9.3 0:3.: .8 80..380/02.3 470.80.2 50784.8 207.820  /02.3 07..3507.7.3 .3 -07-.2:0843  .257 802:.7.8.3 93.8 2.3820 /03.7. /:.- 80-.3 /.3. ..9  $.3 0-.324/.3 9047 .3 907/7 /.3 0-07 /.3/::3.750309.8.9  ..3 080.. 203.3 47.9. -:9 202-./902:.3 848.. 507/0-..3 90344  .9..3 .3..7.3. /5079039.7.3 9/. 8:/.

3 2025:3./03.3.7.8/.8:8.3-0747039.9/.7.320250. / :3.9: 93/.820 / 745.38:/. 8:-091 -. /:3./:9:803/7  .3 80.2:7.8:-091-.820 / 745.9 574/:8 / 5.7..3.3 90780-:9 /.3848.32.3 848.3.3 . :39: 20250740 :39:3 .9:2:.3848.2.-./.3  02.8:.3.3820 203.50.32070..9 ..  0.5 80-. 93/.. /.3 .3.3 20.93/.3 :39: 438:28  20. /. 805079 9:.3/.5.3820/.  ./.33..2:8. 9025.302-.8 /.!749089.. /..7.2.7.93.307..507..3 /03.3 2.9 -07..  $4844-079::.0789003 203.3.. 50.3.: /.3 5079..3:9.3 9..3 /:3...9:8$48.:2.793/.7.3 9/.07.507403./.9 ./.3820 20.9:93/.3  443.9 9079039:  80/.. :39: 203...3. /.0:39:3.9 /80-:9 93/.3.3 20.5.. $4844203:7:90-07.. /./.3 :39:20302-.:.3 :2.3:8.703.  .507.7../438:28.5. ..3 20250792-.5.7.59.59.3$090.3 848.-.350702-.3 . .3 -0702-.3 0.2.3 :2.2.324/.2070.7 .3  ./. 93/.5 93/. -078.3 7:2033.32025:3.9 /..3:8..2:7 .... /:5 80/07.2.-.  $:.3. %/.3 :39: -0754. 54. 503.2  :3.:47.9 .3 .3 203:7:9 0-07  %3/. 93/.:3.: .9:..:47.7:8.7.7.3  $:./.3.9/.7.3820  5.  -..3.3..7.3:39:202.2070.5.:3..3:8..5.93.. .. .:2 -47:8 9:  80...3 2. .. -039: 020..85..3$9.9 -0702-.2.3.2.5. 802:.3... .3 /80-:93. .3/9.3 0- -08.  .73/. .3203.2 . 907:8 20307:8 -07:8..../. 2./802.3507.3 .3.3..2025:3.38:3 80..3/03.

3 40 4290  8079.3 80-:.2 2.3/8079.9 202.9202503.. 58448 2. 90780-:9 /.3 -07-.2-07-.9: 08.3 47.349.3 9079039: .3848.3 /02-.. 9./: / /..9.0-8073907. .0723.9:8 05.3 /.347./.3  . 2: 2: 848. .3.3.9202-.57-.::8.  8047.8-07-.3.3 . 89.3:2:2 8.23.3 / /.8/.3/....2 8:..2.93.3..5.8 :39: 2028. 3907.25.2 0. 0.9:8...3 47..3848.  .2. 03/4.303/.94282048.3 8047.9:8 . -07.3 5.3.3 .07  . /03. 0:.3 .8  !07./..8.9: 70..3 !.83..3 :39: 207:: 05.3 /03.: :39: /./: 3/. 43805 /.9 /03..35.2.:.3 0802:.33.349.9.3503.30.23.8  :897: /902:. 88902 0. .:0-93  $220/.3 3/.203. .3/73.8 /.20.3 :9 3.9907.38.91.3.3 .203.9.8 9/.3 8047.8.89 . 80.343805$48443..  8079.8  ..3 907-. 89:/3.0789.9: 0.9. 0:. 8:-091 93/..83/.3203. //:/: 05.3 5.3 848...2..9:8 0:..38073907..2 20302-.3.3.3 8.3.3 -.8 073 5... 04254 04254 .. 588  9/.3 .3.8 2025:3.43.8.9./44 . /..35.3 200- 89./: 3/... /.99. 0:..9 8047. 3 203.9  /. .7 5844 203.3. / 2.7..5 203.25.307/ 2.7 28. /0.202.3  $220 -07:5.3..2:3-07-.3 203.  03.3.9. /03.3 848.3 5073.3.9:.30.3 2.. 0:.9:8 . / &3.3 .3 03. 89.:./.187.880-..7.9203:3:.2.2 2.7. 507.9 20250740 89. ./: . .3.3949../. /.1.80-703/./.7:50702-.9  $220 ./9025.7 848443.385081 .7 88902 9079:9:5  805079 28..7 /. 2..3.3.3-07:/:%0.5../.. 2070.9:7041. 0:..2 0.9:8 / /.5.3 04342  909.3 /02-.38:3 /.  $0.8 8:-89. 3./.3. 0907.2.942 0257  /03.9/.30. 89.8 207:5.3 84844 /.. 8:.2 8.5 80-..4:8 .3 203:7:3.3907.3.38.8 /.3 :./: 3/.9..5 20303..3 /.3-:. /./:/.349.: -. 0/:/:.. . 203.  $0-..9-.3 89./.3.3 203.3.3. .7..9 503. . 0:.7 89:/ 2.:.3 2. 9....7. . .5.0789.9 ./4973 /4973.9. 2070.-039::-:3.. 503:7:3.3 5489.:.8. $220  . 84844 /.380-:.703. 07..3.3.3 /.9:8 05.9/7. 0:.:.8/072.3 -. 0:..8.9.3/.:5 5:.88902 0.:3/03.3 89.3 0/:/:./ .3.//4803909.  .390780-:9  0-07203/0138.:.  202.9:93/.3 20.3/.303/.703..950.3  84844 20214:8.2 3/..800425447.3 802:.3 28... $220  84844 .39.9./ /.2.: 2:.47.3 ..7:8/.3 8:.7. -.7././.5.7:8.3 40 $503.9:8 0:.8 907-:.3 43805 84844 .. 8:. /03.3 89.3:9 47. .3 -07:5.38079.7.3 203025./.3 /7 / 9025.7.9.3  .7.7.9:8 .9: 88902 897.7./.9:8 8047.  .7.3 43805 848443. .33.5073. 203..5.  89.3-7./.47/394 .20.9.. ..793/. 9.:3   ::8 /494718.2 203.3  3.3 5.7..7. 808 .3 07.90-207:5./.75. .8 907.3.8:-0918:.349. 4942.5.../.84844..5 -.3..3.9 :9 203.3207:5.3/02:.3.7..3 5:.. 43805 :9.3.349. -071:38 80-.3400.5/:3.98 203./.3 .3  2.9.8.3 /02. 93/.3 5007. 9047 0. ..7.3 202 50309..2.7.3 3907.:5-039: -039:848.3-072.2.942 ..384844  072.5.8.39 8!8.  $220207::05.9.

/ /.7$4844$220 %047 . -.7  !079.3 203.3 3 203.380..  /.9 274 .7.7.2 8. -0757  /.9:.9.8.: 9/.3 203.8. !079./. -07-.83 203025.9../..3 848.74 /.3 $220 20303.9 203/.9 :2:2/. .52.8.  .3/.8:28 ... ..  20214:8.9.7.390770.3.3 9047983. . 20-.3 5.-897.33.3 -039: -039: 3907.8 .30020309.7.: 207:: 05.75. 00203 .9047..848443.: /..2.8 848..9//.3 .. . .3907/.3 4397.3 93.. .39745449070-.  09.3 .7. :-:3.8 /7 /./8  0-.2 0/:5..3 /02:.39.3.8484418.098  /03.9 42508 . 20. 944  803.9 3907 507843.33.9. &39:203..9:.3 :-:3. 803/7  .3 58448  . .2./.20303.. 5073.3 507:-..80-./.3:9-07-.29: .. 80-.3 . 909. 20303.3. 8.357385 57385 0/:5.-07-0/.9.7.3.9.8.3574/: 574/:8484 :9:7. 80.75.3 .7:8 /:-:3. 03.93.9. 1034203.28079.8. 58448 /03.3203.9 5027. 2.9  .3.9: $22020.33 $220-07:5.770...203.9.9 /03.33.. 803/7 / /.3 429203 .5 :./.: .8.3 /..: 20..9././.44 /2./.9 /03....3 5.  9/.3.3 80.3..2..2.  2034.-0 .43805.8  438053.. /03.. 70.3 1.9. 025.3 .3 2028. 8579 .9..3 70. 80./.7.2.3 85081 / /.3.2 84844 .9.3 203.3:9 3/..3907.780.3 80. 803/7  3907./:.7:8 .83.7 .:38:7/.3 207:: 05.38  . 9.3 .. .3 2.3 8484 :9:7.. 8..  /..3 ./.2-.8 .438053./..3 -07-0/.8. ::2 .8.3 431 /.3.8  203:3.8.00203848448907.3.709. 848.9 93.3 907.7.  7:  8:-89.3. 3907...9.9//.. 950 9508  /. 2.-897.3 -07-.9.3.2/:.23.9.8/.2-..390479:803/7 $0-.7 43805 8484 :9:7.9: 08038 /.5 -0781.3 -07-... .7:8 202-.3 .9: 8:.9..8 848.8./:2..5. -07-.3.23907.9 5. -07-.3 3.3 0- 203434 /.9.3 -072.3 ..9.7.8./ 8484 ...8:283.35.2.880-.4394 9:8.9.3:9438058/.3 -07-.3 93.39..09805079. .3 ./7 2. /8.3... :.33.3907-.7.:.7./ / /.3/.3-0781. 3907.89: 02030/:. 43805 43805 .9./.: 203.3503/0.9: 2./8  $220 20::/.3/..3 9:8.. 203.3907./. 944 944 3 80.3 -0781..3 81.3 5027..3 .3:8.7 2085:39::.  0/:. 2. 43805 438053.1.3/.9:503.3209.  0203 5079.3 507:-.3:9 4254303 4254303 58448 /./  84844 .3 /3.3 2.:5:304254  03:7:9 $220  .9./.3 907..8 848.3:9 -039: -039: 14728  / 2.3  8079.3.848442:73 5:7084.9/03.. /0 /0 .3 4397.3 203./..3 -072.83 2.9.43805 .7 0/:5.: 200. 0025.320-.3 907. 907.9/03.9 /03.  4.203. 5027.7.3 8.5.7.3.   83  897:9:7 897:9:7 .3 20.. 43805 /:.3/0.82./.3 02-.33.93.739738802.3 9047 0- 203434 /. 58448  $4844 .9.1883/.3/.3 8.7 438053.8.:.9 /.5.8. /03.7.9 .3202-.3:8.8 7.3/03.-0 58448 /42-3.  .. :38:7 :38:7 5027.7. 897:9:7 /.3. .9 202507.25: 5027./.7. .. .3 431 /.8 43805 438053..8 848. /.3 /.3 907.  $0/.3503/0. :7:3 .7 .3 /03.820 .

7 .3 -0781.33. .7.4:..3/./.3:9.3/5079039.7:83.3.303/.3.3 9079039:  ./..4:843820-09:039. 47. 8:.9  0/:.9 5.5488.820 0-:/.-:8:8 .33.7:8 548924/073820 9: 28.3 / .8.7..7...3/42  / 2./4 &39:9: .84.3203.3 /7 803/7 /03.25: 20303/.3.3 8./.3 ...3 20302-. :5.8:.2:3 9. 80.32:3.:5.907.9:-. 809.902:. 2.:.7.3 /03.943 -07:8../:....943203025.3 503933.  80-.9: 2. 9047 80.5..7.3/. .3974544 80.07 2.3 -07:8.9.3.9.3/.3 7.2 43908 .5 9047 /.2:3 :.07077/.9 203.2 803/7 0..7 ..9 $0..3.708   203.53097..9047-07:5..073/03.3 -07.34097.9 8:.8 50785091 9:  .3 5027.5708.2..3./.3 /7 :39: 9/..3.3.3 .202-..3 -.4:843820 .9!07.3 907.3. .8.3 08:3:.33.8 .39.807-079$503.80.:8/.7 /.3 ..9 803.25..9.3 ..3  ./.       8:.350702-.4394 09.9.2. /-.3.7..59047 .30/:.3507843. 2.   (  . . /.3 /03.3  0303.7-..: 5027.3 -078.3. /:.8 .5.: 907.7.3 809.3/7:3.734  /..7.5 2094/448 .8.3 /5.3 0 /...5 9047 /.9.9..3 .8 .8.7:8 5027. 2030-:9.9.8 4--08  .7.4:843820  ..3 848.928.703.3 $0.5.%0473974544 80-.4394  5027.337.9 .220.3  ./0907.-078.778   .80.43 #.78.. :.3.3 944 .-07-0/.5 -078.0- 203.7 503434.3 43/8 ./.:.09..5 0/:5.820 57291 /.3 /.3/..39073. -./ 503. . 02.9.33./.3.5708. 0.9 7... 8.3 . /. 80-...2094/448.9:  079039.3.3 0.3974544 848.2.7.3. :897: -0-07.390.3. 2030.  .7. 5.8/.07 0.3.3 /.7. 507./..-.:94:7/0:7.2 -.38.7 9073/. 2..5 47..80-03.39.7..8: . .3 809..3.2 .943 94 %047 3 3974544  092-.3 /.9 /03.3 202 3:3. :7:3 80:7. 2.3 8484 944  ..885.2203.7.3  43/8 802.9/.33. 909.943  803/7  $05079 /02:.2 43908 3/.43..89:/..3:3 /.5 200. 3.3 5027.3. 39073 /.3 .03/07:3.9:7. 202-. 08 .9. 944 .3.. 944 .3 80.0078  4--08 20302:.907-..3 .3 /.8.3:7..7.39: .7.503:880. /503. 80-. 4039..7. :39: 203025. 9/. -078.5 3097. 3 3974/:.:.  %. 909.. 2589 ..:503...34 0079#48.9:8. 8:.3 .3 /02.2 43908 0.3.7.9: 09/. 203./.943 202-07 :/: -::3.:.3$5378/.7  .5.././.3.7.2 -:: 3  208 3.3 8484 944  3. 0. 20343974 47...3 8:.8.  1147/ /.2 202.2-:: -::.0-:/. .3809.907.- 20303.:8  %07  .2-.3503:507/0-. .82:2 :39: 203025. 80.3 8.3  4--08 .2439083.943203:88.33. -075.7.3.3 .9. /.73..307.3 42:3./8798397454489 .07  .5.3 .7503:83:39:9/.5 2.7.2/0.3 %42.3 5. .8 907.3 9047  9.7:.3 9039: 8.32025079.3 ..3.90..33. 9047 /.. .3..3 202-.7: 077/.3 /3...2 0..2..9.9 /.9: .3.   /.7.3.9..3974544 /03.33  4.943   3 /..2 .8  9:8.3 :39:3/4308.2-::..7 70.720303.3 9047 092-. 208..59047/.5.7.73. .3 2.4388903.3 5073.943 9072.2. 203025.2...7  .3 . . /.2 9: -.3 .3 80..3/.3 202.39./.7 0.9: 50784.3.3 039.3:./..2. 5.9 /2. /02.30-50393  $05079/02:.432.7 /.7  .9. !48924/073820 /. /8.9 .:/.3 /.7.7. 5027.

2.3 /03.7:8 5027.5 ./.7 9047 .3 5...3974544 3..2 9..9..5  .8 :.::5 -08.3..7 9073/.2 43908 897:9:7. 3 :7.3. 5.3 809:: /03.3974544 9.3...8.3 503:.9 -.2 80.82094/44.3...5.4:84382007-079$503.91 -.3 909.3 904798 -08.9. 3. 503:.3  -.110 743 0 574808 848.3 /.3 80.73.3  099   .7..9 .. 0-075. /.3 47039.  !02-.80-:./2./.3 ../.-.3 .3 5478 507.. 50784.3.9432030-:9-::3.9. 2094/448 /. -:: 503..078:8/08758 5402/...3974544 .5.3897:9:7 848.:5:35489897:9:7.2.3974544848.7:83./..3.8  %0787. 507:-.3 90780-:9 %.8.8.3.8438  3974544 .77099  4. 3 ..3974544  :8:83.. /02. -07:5.8.7. /.7 9047 . 3097. 9:  0.4:843820 9:  5./ . .. 9025.7  ..3 80-.943 3.3 848.2 /902:..2 .3 :-:3. .33. / 8.8.7:2039.9.3 /. 80.3 :-:3.2 203.25. 203434  $0-:.98  . . 203025. :-:3./.  2..2-.3/.7: /. 5027.4:843820 3 5073. .9  .  550-.3848./.3 904798 0.8 5489897:9:7.2.  -:.7 574808 848.3202-.07/. :7.2./.820  502-. /.3 #.25.3 :5.-. 437098.:5:3 .380.39047.3..8../.3 438 :.3 897:9:7 848.8 848.3.79 ./..9.3:3..943 9.9 :39: 2030.5 9047  / 5..:2  .3..39.38. 0.3 . 902:.3 0.309/.35027..  -. .2 -:: 80.7 /... 9047 .7 /.4:8848.3 .3974544 20303.:3  . 28.4394 .3. 902..7:8 5027.5. 50784.320303.8.3974544  .8 /902:.7./.2 . /423. 80-:. ./.3.33..3.820  %047 3907.. /.05.  -.3 /.3 9:  .3438050. .3 0.3 .3 .3 .3 /.8. 80.73  /:.: $0-.3 2025079.7 4380:038 3...1 24/0. :3843.88 897:9:7..820  80-.8.7:.-078.3 20250740 507..943 907.2 -039: 04254 2.7: 40 9703/ .78  /. 80-.7:83.3:9.3 80.2 .3 9047   -07-.2 502-.3.3 0:.7 .3 30.:7 5027. -07503/.25.3 09347.3 80-.3 -07.944.3 .3 .3 9/.7  $0.7.703. 9.1:3843.3974544 .8 5. 202-07.3 848.3. 0.::5 :.8.3 203/.  !.943 8020893. -07:9.7 5. :-:3.  4380:038 48 /. 507:-..7 ..3503933/.38.9 /503./.3 47. .820  $05079 .7 .9 5..9.3 $484044 .3.$97:9:7.3 89.7.3./..5708.3.8 0-:/.9. 2070/:8 0/:.943 /03.3 .7 :.3 5027.5.3 897:9:7.9.2 9047 /.9: .8 -07/.503.7 /.3  .8.3 .4:843820 /.3  /.3  .340.2 0-..3974544  . ..3 . :702 /.9: 5.7. .9.9 /90702. -0-07.820  .2 :7.3./.3 503933. .7.3 .3 /. 5027.- 9. .: 4388903  .820 .3.3 .7 203.3 -07503. :8:83. 9.3 -:: 80.3 848. 43805:3.:. 20337.820  $97:9:7.. . 507.3 -0747039. 802. 5.3 848.3 904798 0.8  8:. 1:3843.3 :7:9.3 2.7.-.943 5..3 080.:.2 ..4394 007..5 5027./ 50393 /. 0- 2020393.3 /1:843820  803.3 05890244 9047 502-039:.8 02-.4 /03.  705708039. 5027. 20302:. /3..39.35.9: 5027.3.3 ..3 80-.73./.943803/7/80-:95..3 20303. ..3974544 2.3 70.4:843820  9047 9047 82-4820 /.35027.703.88 809.7.7.39.2502-.7: /.3 /.7.. . 5027.3 2094/44  805079 28.8. ..3974544 -070807 /.3 20303.8.3.-..3 ..3 .7..3 80-./..3 -:/ 5. 3 .3 . .  . :3843. .8 907.3 :.3 0944 /.2./. 8:.9 9.3974544 ..3 2030. 0/:/:. 5.3 . . 9047 .

20372./107038.3-0.2.3:.5.  909.8 /.3-.9.7/207.7.7  '43 080    $220 % $...88.7.: :.. 5027 .280-0:2 0.3974544 907/.8 /.7 .0723 :..3 20303.50--.2.8.3.7 0.8  /. /.07038 /. 39. /.7: 503.8. 9047 .03/07:3. 805079 !  $4743    0-07  3. 907.30.7 /.3 :7...8  3.7. 0 207.0789.:39:-07-.3 0- -.33/4308.9 /..7.$4844::894290   !03/0.3.3 .3.32.3 -08.3.39047..80-039.2 :7.3 .3 .././.39088!  805079!741 $04$402.50302-.3$40/9444..3 9047 9047 .7:3.9 /..3.3 805079 20303.5 .2:.8../4803  $0..7 $4844 9/.32038-. 80./ /. 3.3 503.38:3:788:/.3.3203. 094/0502-.7.::  00-.5 -:: -:: .3/. 0./50393-. .1.3.7.202.7/.  .503./.380507932..3/:-.7:84844745. 2: 848. $07.203.3/.75.5.8!02-.0934 39745448 907.2-.7 3007  909.3  0%.33/.3 3.../.343.74 84844  02..2 -::   :702 9039.3.7/&3.8/.:7. 0:././.828907/.3 0.0745..3.507903.3!& !741 ..5./.7.3 5030-.3974544  !03.243908 2. .  .307.3  !07:/5.8.3.. .8.7/4/720378 909..3 202-:.75027 50271.8.7...9.9-::3203.3/.070383.8 $4844 / 3/4308. 90705.5.0. 9/..3:.2 2. 05.350702-..2..

39..3/.3 203/.3.3 02:/.9.8.8.::.7...9  .30-.3/..8. /.8 .:2 -47:8 / 745.2070.37:5. / :8..7.. 203/4743 2:.3 / 3/.3907.88:28 .  !03079.7 9047  02. 0..3 .380/02. 503.3 203072.2 2.8.7: 9:2-:3.3 .3 .    /-. .35034.3 5020739.38.3 0507:...3.3 2032-:.3 . 2032-:.3 8:: 8:: -.9 0-.3.3. 2:.803.3. .9/.3 /50740203. 80:2. ..8.:502-.. 3/:897.3 2030:8:7 ./.

3 -07:-..08  742 98 .408  4:/307   %047 /. 89.8.8..3 70.8408 -:9 43.43.2.9..5 .74:8 84.9 -:99 34 70.03..: .3  8./7.0730/984..3 507.33..7: 809.3 90788. /..280-.3 /..304342/..4:8 3/:897    4:/307   203/08758.3 8.4483/00/ .243 90 .. 8079...38./.3:8. %  3  .7    2:.3.9.8484480.7 0.390344  ..3 507.8408.7.8890284784.  502..3 /58.2.00/ 4:9 .5 /.449:8702. 5:3 203./.3/5439 84.9  $4.3.3 8-:/.73.. 8. :99.3907. 203:-:7.3.7. .2..09. .9:7.3 549 .3 203/./1. 20250.3  8$4.84.-/.0730/984.3.9 8$4.43.: 2..2 2: 848.8 -003 5.3 .898.2 .-.32:./ 0  84844  04342 /.9 .7.8. :-.2 507.8 7085438-0 43 147 430 /203843 41 98 949.09.8.3 ..3 . 0..09 .3 ..7/8 9801 .7.884203/41949.7 0907.703.7 507903...3.3.. :31380/ -:83088  /.  .38208 84844 80.442..750702-.3 2. 0203998850708 . 502.. $4.. 0.3 -/.38./090708/:.

  02.3 507:-.74  909.. -0781.5.:5 04254 . 50. -8.3 848.9 -07:-... 5:3 /..9 2.5 :.: 84. 0- 274 203. -8.

5.7.3 9047 !.7 8.3 5.3 2.:-..  /03.3.. 203.3.0-07 .253.7.9083/4308.3 1.7.2.7: /03..3.7.8 507:-.9 343 /3. 7.3...-. 50304254.3 9047 !..3 70.9 80-..22.3 /2:.380/02.2.3/:3 81.3 848.38.5.3 507.82.83 2. / 3/4308.88902848.7.3 57.74 .2 788 04342 .5 :.8.$07.8.7..7..7843 70.793..:3   /03.3..9 503.3.3 5027./0  /./02.39:2-:3. $073/.. 507..: 848.:5:3 8073 /-0/./8745. ..:3  ..3 /20381.2.9: -.2...3.9 . /.33.25..  .83.3 -0-07..8 8090. 207.3 8$97:9:7 /.9 .9798/.3 .3 .7. 5079:2-:..3:3.3897:9:7 0- :8:8/.83.4-.:5.7 $  !.3 80-03..9  -.38.3 /.203.3 3.57. -0702-.9  $047.  # #%$$ $   $ .  .8  .3/0247.297.3.7: .7.3 .3.: / .3 431  !07:-.3302/.33.94389.3. 907.820303.078.3 20347-.703.3 /:3.448203:3..3 848.8.7:207. -07039 909. 9::.207:5.3.8 ..3 502..3/ %047 /.7: 207.8. /022.8./. 2005. 9047 .3 / 3/4308.3.5074/05020739. .203:8:7 9047 904784844/.//.. 0/:.7$4844/:.8.9.703.3202503.3/ %047  80/.94389.1.78438  909.380.38.843.33.39/..3 907:8 20:.: 507.39/.5 /03.9 /443.9:39:5079:2-:.499!.7.8 507:-.. :7.9.3 04342  909./.203.7.91 0- 0.3 203../...3/.. 2.3 5:3 907503..7. 9. .2.7.83  $0. $07.7 $4844 745. 202-:..3/50393.3 .2.38.78438:.2.3 ./507903.9:7 897:9:7 002-. $48448 /2.$484434:/307  . ..5.8..203:2-:.30-:3.908 -0:2 2.7503008.3 84844  .384844 084 92-: /03. .803.9 203.80.3.3-0781.3 897:9:7 848..908 0./. 30.3.380.843.37:5.78438 :.3 /7/.7$ .3:95.%.8.8.703.31:38!. $89028  3 80-..320214:8./. ..7 .3 3./. -.92.3 90478$4..2.3 8.59:   /..9/. 9047897:9:7/.7..9: 9.7.5 8:/..  9047 $4844 /30.38.3.3.8.3 7/0..3 0 7.98/.91 274 .33.9. 8090..2030:32..947 8/3.78438 203.7 /. /./-40/. .89:  %047 ::89 4290  .9./.5.3/.:5:304342  . /. .5.: :25:.820303.3-.9207.3 203.  .3502-.22.20308.078.302:/. 0-07 /.3 08.3/.7 -./.73.3 /..3-.8.7: 503.30-57.390780-:902:/.9 :3.3 . 805079. 8..3 /.883.9.7. 83.8.33.   . 202503.9:7.04254 2.703.9 -07.. 2:.3 203:. ..707.7..39.73.3 :388  -. .7. 92-: 4-.3 -.80:. 9047 9080-:9 :.503.89 207:-.3 203:3:.943 89. $07.3 93 33 203. 30.3 9047 .20.7:/:. -.7..  %047 :.3 2.9.3203:8-:: -07:/:8%042378841089073$4.8.

8.3 0- 2:73 202./.7.703.908909.203.3 :39: 8./..3 . $07.3 8:/.3 -07.507:/7:-.:9. 28.350393/.843. -:: !  $4743  843902547.8.: 848..3 90790.3 30...9. 9..79 .3/-03:..703.3 0.2-::# !7089:8  /.7.897.3 07.:3  /.32: 2:848. -.2.7 5.3 8.22.947.9.3803/ 803/2. ..5.3 203.9..25.  $4844 9/./8$4844745.7.9/902:.9 /09047. .8.8 0.9039  80.- $4844 2:/. .2.3 0307.20.7 50304254.39.: / 745.80.3 907.7.8  907..3 .3431848.7:8 0-0-. %.30-:/.20343...3202507.3503.3/:3549038431 .884844:39:-.3503933.3/..8 30..39./. %0470888:/..3 07..-.. 80-.3:8.3-:.3/.78438 92-: 2.8.3 /03./..797.3 #082...3.5.8.58 .38:/.2:8.3 . /..9: 788  /..3 8:/.9: :897. 507:.77.39.3 97.3..7.9 8090.. 80. /.39.8 2:/.7.3  8079.3 50.3 .5.  !02-07439. -079..8848449.3 0- 202.3 92-: /.8  909. 8503/::3 50089../1.3  2009:8 .3.3 7/0 .3 8:/.3/   3.3.3 0307.2 2.02..3-0-07.2 /..80397. .  !079.8203:3:.5:3  $97:9:7 104/.88./ /.  -..39.943 89.848.3.7:/05.2 .9 .- 2..8-. . 0- -8.: . 0.83.  .8 848.83.3 047.3 203./3.8/.- 2..38:/..2.7.3807:5.: -..7.8. .8.3 .389.18 203./ 507: 7047039.8. 9.8-08./.3 /03../ 9./ 507.5 42:39.//207.91.44. .9.22.280-.380 0198203039.3 9047 9047 .3-. 80-03:.7 $4.7: 8:.3 /.35:3.5.3 0307.3. /03.7 / 9.7.3.-.3 #.3203:8/. 30.5.9  0.98007.580.7 :39: 203.... 4:/307.44802.3 203039. 0- 2033907. ./8 /..9.42:39.3 4-.9.3.850 .5 :..2.8 2:/. 03: /03.  ..2 503933.8. 80.380. /507:... -:.3:8..943 89.38..3 3:3.3.9 ./8.58 /. 07.9503:80-207:5.  3/-03.8 2:/. ./.. /..3.3/./07 0341  :33 ! #  / 3/4308.3:2:2/./...38.23007 909.3.438038:83. %  !.5.2 502-07439.3  $...8.090203.8.3.3803/078 /.5 :.9 2.3$4844/.8 8:/./2.30../03.7.3 50702-. 8:/.0/0.3-..9. .330. . . /9072. ..3.3 .3.0. / 207.3.2039.09.7.$4844/3/4308..3.88. 805079 9:  ./1.7.35. 90780-:9 /../...8.2:-:3.   ..3.2:.9.7..08.7  803. 202.30-202507. .: / .340.:3   80-039. $4.9  /.3.3 0854.7./02.  909.3 8.3.78.8  80.. 202.8.-07:-./. -:.3 449 40 0307.8. . 2032-:.7:  033.3 /0. /.7.3 5027.9.07.. 072..3 #01472.3 431 . 0.3..9:.. 0.8 /03.8.8 0.3:98. 3 80.:8:.2.7.90 .. 907.3 944 2:/.7.-82039..8 /03...3  8%039.:3   .850584428.3203./ .5.320325:..820 549 /.0./ 909.507:-.7.7 .3 80-0:23.3 090 7/0.35.-..790780-:9/..7.924/073./. 907-:.

3 80-:.90 . 2. -:/.9:3  /./. -0702-.9... 025../ . /..3..25.39.3./. .25:-0702-.31. -0702-. .7.3 /02.2 203:8:.:  -07503/.7/0 9.  9047 00243 /.39$243/.9 /. 50785091 4-./458 -:/.5.8.7.%2:72. -079.3.3 9047 /0503/038 .088  909.3 80-.8. .3 90780-:9 .09.9075. 5. 8%0 ":003 41 %0 $4. . 202.8 $4844 / 3/4308.202-.9/.3 /0503/038 :9:7.39/.3 805079 24/073820  /0503/038 /.3 04342 .-.3 08549.  .. -/ 0025./. . 80-. 5.3 /0503/038 9073.5.709.3 05. 9073...8.7.80. 30./025.-8. 7.3  9.9 574-02../.405.3 40 39434 7.3 /03. 9047 00243 /..9 ..389.7030.5.7.09..-.3 203.703. 09.7.8047. 503.28... /.9428.328.9 8.820 :9:7.. 0.3909. 09/..3.3 !748084-.3. 2507. /../. 09.  897:9:7 5. 30.7.9 /0.8.7. 0020398 805079 5073.8.7.9.703. .3.3 203:3.39: :39: 203079 3907/0503/038 -:.7. !0780589039.3 04342 -0-07.3. .7 8708/:.3 2507.03.-02. 507: .28.3. .. $.802-.2!0307.2.:0-42508  7.9 -./:3.3 203::7 9.8 80. 8073 /03.7...7. .7.3 -.80-. 3...5 50702-./. -:.3./:3.7.7.3.3 .3:3.8. 803/7  907:9. 30.47.3 /02..3394347.8 / 30.97243.89:202.7.3 :9.3 8.3.8$.3 /. 203.7.39.300243043424-.3503. 202-.3/02-... .3 / :3.3.32507.:5:3 .2 43908 4-.3.9./0   3.8.3 2: $48.39:3.3 20250.7 /:3.3 803/7 $07.3  803. 093.3 .: /.9...  574808 /107038.09.3 0825:.3 -079.../.75078509124/0/0247.7 5027.3 84:8 84:8 .. / 30.-3.57 9/.33  0/:.7/484  9072.8 / /:3. 08:808./458 24/0 /.703.820:9:7. 798 203. /:9 2507.7.7.:  ./.-.3 -0747039.3 .5 -:/.7.3.8: 2507.9 54891 9: -.3..9 /423.  ..7.5 84844 .3 /..5073..:3.3 9/. 09....80./.4030.3%047$4844 # 789..&9.2.3 :2.28.. -0702-..203794380500243. :39:203.07  4/0 24/0 502-.3 /0503/038 #:2.5.3 2:/.3 /03.8 /7 /03. 1./.7 ..3!7.7.3 0825:..3 8.3 /.820 20/.2. 7809 907.3 .2.. 84.9...80-.7.2 0907. 07-079$...31.9. 05.9 -.- .38.8 40 .9  . 20325:.08   09.9 1.. 30.9475079.7.3 9075.02.03/0.3 5.3 00243  03.3 -072.30/./. ..3 /. 2070.3820  43805 7. /. 203.3:3.. 7047039.9  . 9/.3 9/. -0702-.38./: !03:3.3 897.8 5./.8.3/:3.5 9/. /.3$0../.3 9047 84844 . 4.9.  :897: 203039.3:3 .3 8:/.3 907.3/80-.347.3.784844//:3.3 . ...9  70107038 89478 .99/. /.32.3  $.. -0702-. 907.3/:3.47.3 30.3 848.7.  9047 9047 90780-:9 202.. 203.5.9 /03.7. .3.3.2./.9  ..9 8. 30.3.350702-..380.3 .9-03.98  !07: 9..:3.3. 30.820 897:9:7.3 8.3:3.28.9 80-.3.820 50309.32020..2.7:8 /.208 .28.. ..7.8.03/07:3 :897: 2025079.2 43908 502-.

3/. :.348   :38 20/.7.3 . /.7.3.3 207:5.88./.5 20/.3  20/..:9:7.89:9 907.7:83.2 203.8 %039:3.8.3 70574/:8 09.7 43897:8 -:/.3 / 072.89:99...7:8 809:: /03. -:.32. 2. 3   /.8.3.93.  20. 88902 4507.2.88 574808503. . .850702-.95.3 /3. 2.8 3 /5.  .. ..:9:7.8 43897:8 .2 2: 42:3.2 . 3 2.32.3 8. 202:33. 508. 03/.8.30.3 / 20/.2.072320/.5. 907:8 -079. .3 -07. 2.3 203. -7. 702. %..3 -.../03. 207:5.5.88. 570285073.:.3  &    0/.5 20/.7.0789.: 9.3:7.. -7.3. 9/..-  73.. 202:./.:5:3 / 30..8.3 -0781.3 209..9.8.320/.  .2.35.8 .2 9:8.3 -.3 203072.25.2.2.9.!07809::.7...9 :3.3.9. ..9.3. /..5..9203.9  4:... 88902 9: 80-03./.7 9::8/03.202-039:/423.3.3  1:38 20/./. .7 2..2 80-...3..33  84844 072. 5.43/82...5.3 43897:8 848.9..9.59.3 -../.7.39. .3 .7:83.3-0:2907-:9 ..3 .7 :73.3...3 -07/..25.2 503079.:203.8:39.25.3.  80-.3. 502-079.3 508.25.2..3 :.2.3.7.499 !.20/.7..- 5079./.3.80.3.3 .8 848.73.25. 0307  02. /..8.9:-007..8 70. 2.3 -03.3 . 907..9.7.3.9  0/. :39: 203. 80503:3.88.3 0-:7:.3 503.3.3 90780-:9 909./.9  %/. 907. 907. /9:8 40 3.79 203 .  80-07. 2.3 ..28 /.73. 2.9.3-0781. 20/. 8.33.3 80-.3 207043897:8.784844.88.:9:7.3 2:9507850918 /.3 2..9 055   ..3.3. -09: 5. 20/..9 438:28 20/. -07/7 803/7  20.3 203. 03:7:9 ... 80-03.0723.:2:23..45  0..-074507. 202-:9.3 907:8 20307:8 /02-./.3..7   03..2. 9.3.9.2 574808 90780-:9  !:- 9/.3 /.9.8.3. 9/.3 2. .98.0723 0-.88./.2.3 20/.9 . .8.39/.3 /7 2.7.8 .3 /...8.9.7 5.39:35. 2.80-.  -.8..3.3 8.55:-  $0-.9:... 3..99.8  !079. / 3/4308.3 ..88.3508. 00243 .9  -:.920/.3.:5:3 /02. 9/.. .3. 03.3 -08. 89:/08 80.843.9 503:. 2. 9097:94:99070 /.8 0307 28./.7  5. 803/7 .  ..5..3. 574808 .39/.3.7.. 5079.8 20. 574808 503. 203. 207:5.9: 507:-.2.9.3 /..3202.202-:9:.2 43908 3  2. $0-. 2.88..8.7 5.88.88...9.3 9:  80.3  80.3 /03..320/.202508. 207:5.9.7:831472.8.3 503079.2 -. 2.3 48 :9:70 8 &    .3 /.3 -:/.078.7.8.38./.  /. /.3 9./.5 9/.88.8 9: .::5-07..  03..../.: 438 9.59.2.3  8:.3 8-. .3 97.8/0442. 80-03.73..  793.203.9.7.5  .././. 93.3 /9:8 #  789.7.9 907.2.7. .. :3.3. -079.7.9:. 9047 88902 848. .3 :.3:.5. 9.  .3.8. 89:/08 907.3 70.31. 80-.5.33   .8. 9.9047098 /.  .9..3 /.91 /. 5.3 .88.9.7.89 / &3.2 /../.3549038904788902848.8. 203:39:9 503/0.3.79907.3/.3.2 .88.3 503.33.2.3 909.3 508.9  . -09: 8./:/..2. 70..78438  !74808 503..8.3 2:73 ..80/:..  5079./.7 -03.3 :7.2. 2.9..88...7 .8 /.8050799: :2.3.3:. .8 :2...3/:3/:.3/:3 -./9072.. 8:/. ./03.5 2.

89039.53.5.: 5079.3/.. $:. 2:.3 700./.7:8/5.392-:/2.39..9507:.8.24/0733::2/-039:80..947 ...920/./.8.3/03.7../.3::2..9: 5.8047. 9../.9..380-.3900/-90574-.89478 02578  0-07203.943 -0209-5.5.7.2.5 /.3.79.7.757385 573857.8.3 20/.3-.2 -/.3 02578/./..8.8:.8.8 34$.:5:3 /02.0943841.2.%039: 9/.3472. $047.74:5708:93.-:9/.8 . 2:.3 47.33.9.8.3 0.3 0-07202-07./. .3 2.03.88902.8.3 / 20/.3-07-.8.7:3.3 .:78903  03:7:90-0784844::2.. 8..3 2.3...2.0254070/94.3 2. .7.9502-.7-0..29./9:.802578.. /2.0-07.3503/. :2:23.550/-.0 .3:39:2030792.03.9.$403..3 80-.7.943 0-07:.9/8008.8-0-07.1472. /.3848.72...91  0. :2.3.5.380.8.94341 /.:-. 5..4.9/.9.3.  2.2.70.25488.302.2:.3 2:3.03. 73.4758.7:8/80/80.8.202.1.3 %047. -07-0/.3 !07.99/.324/0733 $0.898.3-07..5.3 202503..3-07-09 -09/.../.7.33472.8. 503.3944-08.3.8.22.7072...3/.0-07/.31. 0-07:.9 70.7.9.7.7.3472.20/94.3 03.7/:5-078...3 2.6:.507:20.3 /02.9..3/57.9/. 3 0. ..5.5.7:8-0781.3 503..2 . /03...3970.9..3.88.9.9.2.2-...8 /03.3.3909.3.31.347/07-0./9809073.7. 502-079.943.7.8.9 20309 /.8. 203.0384.:/:55.00307..3.50702-.9.::2..9.7.3  9.8.347.0-07   ..703.5 9.. 0-072025:3.7.7.../. 2..3 02578/507:./.3  8.. -. 203.8.34397-:8 :8:83.. 503.....9431742993..984047.3-0781.2.33  03.2-.91-:.8:/ 203/.::.3 -07..4314729998:50/-90574-..3.8 /03.9.2.3::280.32...3.3  $047. 0. -/..3 907:8 20379 20/.9879903390-448 .::2.389478$4844::2805079-07:9 2..3 0-03.3-.7.2..9 .-.5.843.:/ 8.88.0/:5 -078..9.502-039:.79-.79./..88....2030.91 .943   70:3//-::3.392-:/.5.88.3 /..43.2. :39: 20343897:8 70.  1.7.503//...502-039:.3 31472.3/.-..202-07.8 848.9 !4308. !030/..203:8:3.302.50.::29/.3../83.33.0/..9. 9/.2..3.3 9.80-.88 20/.39.9..3 50309 203...3.80805: 070. 2.. 793.::2.9 .7.-07:9 889024147/07-0./..3 /90.9-08079. -07-0/.9 -079.-99.789:.9.7:8.25.8..35.33...9.7$484424/073/.-99. . 2.9.3 .  ./.3202:....2.7.502-039:.3 203. .20:: .33..::2 2.: 84844 5../..80/07.88.9.3439448/. 80-.843.93..2020.37.5 -.3 202:33.802:.5.3.202.3..309.5.30/:.. 80-07.7.2.90780-:9/.-07-.2 3/:/..7.8..3::20- 0--07/.3.///80.::2 .3-07-. 3472. /03. .8..8047.74  .898 9:-07.3.7.9:7.2.4314723947945:38/84-0/03.557..2.7.47.7.3 9. .3503/0.70.43 .-/. .9..38:/.5073.7..93.9 2.8 &39:$4844::2 /-.7.3/-/.3/.39:/-039.782.3 -079.774:981:3. 50309 909.3../.3/...32:$4844. 2..3.80-.9 70..3.9 70. 74:5412030850.7.9/0. .3 /5.9 897:9:73.2.9:7..8.:5:3 9.9:5027..  .9/.3::2 0.. 2./830-079/.8..91/.9 /0.7. 2.. 9.980.8507.0/.3::2  .3-0794.5.8:/ 202-:.3 80.8.0.947 1.9...3... .-8.3 :7./...9.9 9.9..8..2.:3  .3::2203.3 9.80..2. 5488 2: 42:3.80-.. 072.3::2 .22.947 1.9.-.50702-.-0.3 203:39:9 20/. ..3472. .::2 ::2#42./.7.3 . 9.8/03.. 80-.3::2/.3.3-0794..3.3  .3  3/. -079../0/:91 ..3!027.203.29..7. 8.947.831.8 2:73  0825:.

/.302:33.247039.39:0-07.32.::2 .3.202./. /:.:2.33472.3.843.:5.7.3::2/03. 2.:.9/.. ..33472.3-.907   037998002./.9.52.9.50/42.. 0-.9:::2.8025:73.0207:5.//.79047.8./.3507..9.32..8/..3/..35.:-:.91.39/./.8.3202897:9:7/..9:.324/073 $0.:89429/.3.03.8.:./. .7.3. .9..8.70-07.380-.7.3../.9.203.324/073/.8.34250  . 2..8:..3-078:2-07/.8/2.843.3 05:9:8.:-:3. 40..3025.8/.703.35.8.7.9 .9.3::2.7.7.9:.3...2...0-07 %047.7.8:.9:/2.39..84.205:90..03880-.  $0..879903390-44 0.3.9 $03.3/..380-.8.59047 9047.3 :.9:/2.9:2....3.2..3 207:5.7.22.8.2 203:3:5.8.-..3 :3/.4/03.7.:.9:9/.//.3.-:39:203:93.8.70.9502. 202-0/..3..2..9.3/.2502039.0-079/.9.3909.3503:.0  0-.0-07.9   02-0/.35039300-.3   ::27..9./..3-07.39/.$484424/073909.3 0.9047.5/830-07-8.3.0.3. 203./.../0.9./.3//.8.7.8803.848.79::21472/.  80/.7.502-039::3/.3507.3 8:.3503.390./.7.3.8...3/.3::2803./.3/03.38.3.8.3.:7.502-039::3/.30.31472.3..38.79..347.7..3.7...  $0.3472.3472.::2-0781.47.9:/03./.$4844::2 %047.8:.7.-897.//.3/.202-0/.038 43.9:-039:507-:.9:507-:.3!027.843.8.3/.9:9.33.8.8. 2.9.9.8848.7883../.3/.9502.:::280.83 2../.7..3.8.:8942 ./. /03.3.3.-.3.8380-.30/:..243805::2 80.38.39047-747...9/..3 &8./.3/.3::2/03.4.2.3    0:7.3.8:.90780-:9 9/.7.809.7.320302:.7:8. 0-.3-07.02.9.9. 43.-.8. 93.91 .:2./. :8..3..5:3   ::277..3.9 :./.343.3472.3..8.-0.8.8:.743805 43805.39.907.3..3./.202.25.8.3.:    4397-:8-.9502..7.3/.:8942.507-:.943 .0-07:.3:-:3./.3 207:5.2./...39:0-079/..8.0-079039.3 2.37.8047.3.8.3 80/.32.8. %09.39047 9047.9.29047.!073.9:/2.3.2..343805-0747.3-07-0/.8.9:.848./.-8:.:2.3/2.2-0750/42.3907.3/8.3 02:33.35...88:.3.3.3.93472.024843..5989.302:/.4-0.5.3..//.8..3-0.350307./.8 :.3/./0-.9:/2...31472.3:93.5.33.03890780-:9..9:..2-/.3 :3/.35.3.5.8.507:-07-039:-.9 907.:5:3.203039:.../.202.3/:.5.7.3../.0-07 0.3:9.9.7.038 ....:5:3804.990780-:9/.39/..3-07.72: ::2    00-.8.92./.-07:9   ::277...0-07.$4844::2   .9 $079.907.70.79 2.05:9:8.9 8.::2/-039:802.3/..7.9202.::280. 43./.91   030.54.3/.8//.7.9950/0.7:8/-0/.59.502-039:::3/.92030.-./.-0781.703.-.:/044   ::27.3/./.3203.47.3::2..8..3!027.5./. .9   030.7::2 .7.98.203:3:5.35../.32..3::2/02:.3.80-.91 !./.3 :3/.35027.3..3/.::.-8.9.305:9:8.35.3.8..9:0:.8.7.78:. ./.0-0780-..8.3-07-.:314739.2:3.2-039:.2203/. 802.0-0720302:.59-07::/8:.7 2./.

9  ./:5-072.7.8..

52 0LNURVRVLDO EHUDUWL KXEXQJDQ LQWHUDNVL DQWDU LQGLYLGXGDODPPDV\DUDNDWVHPHQWDUDPDNURVRVLDOEHUDUWLKDVLOGDULLQWHUDNVLDQWDULQGLYLGX GDODPPDV\DUDNDWWHUVHEXW &ROOLQVVDQJDWGLSHQJDUXKLWDNKDQ\DSHQGDKXOXQ\DGDODPWHRULNRQIOLNQDPXQMXJD SHPLNLUDQWHRULNULWLVGDQIXQJVLRQDOLVPHGDQWHRULSHUWXNDUDQVRVLDO6DODKVDWXFRQWRK\DQJ PHQDULNDGDODKSHQGDSDWQ\DWHQWDQJDODWSURGXNVLPHQWDOPLVDOQ\DSHQGLGLNDQGDQPHGLD PDVVD VHUWD DODW SURGXNVL HPRVLRQDO VHSHUWL WUDGLVL GDQ ULWXDOLVPH VRVLDO 6HPDNLQ EHVDU NHSHUFD\DDQ DNDQ VHQMDWDVHQMDWD PDKDO \DQJ GLSHJDQJ ROHK VXDWX NHORPSRN VHPDNLQ EHVDU SXOD WHQWDUD PHQJDPELO EHQWXN KLUDUNL NRPDQGR 'L VLVL ODLQ VHPDNLQ EHVDU SHUVDPDDQGDODPNHORPSRNGLVDWXNDQVHFDUDVHUHPRQLDOVHPDNLQEHVDUSXODNHQGHUXQJDQ DJDPD PHQHNDQNDQ ULWXVULWXV SDUWLVLSDVL PDVVD GDQ LGHDO SHUVDXGDUDDQ NHORPSRN 'HPLNLDQVHWHUXVQ\DVHRODKWHUFDSDLSHUWHPXDQDQWDUDWHRULVWUXNWXUIXQJVLRQDOLVPHWHRUL NRQIOLNGDQLQWHUDNVLRQLVPHV\PERO -LND VHOXUXK WHRUL GDQ SDQGDQJDQ.6. 68%<(.) \DQJ WHUSLVDK GDUL SRODSROD LQWHUDNVL \DQJ VHODOX EHUXODQJXODQJ GDODP VLVWHP VRVLDO VWUXNWXU VRVLDO PHPLOLNL (.6.RQWHPSUHU" 0HQJHQDL SHUNHPEDQJDQ WHRULWHRUL VRVLRORJL GDQ DQWURSRORJL GDODP NRQWHNV SHUNHPEDQJDQ GXQLD NHLOPXDQ PDXSXQ GDODP NRQWHNV SHQJJXQDDQSUDNWLV 0D[ :HEHU DGDODK VHRUDQJ VRVLRORJ EHVDU \DQJ DKOL NHEXGD\DDQ SROLWLN KXNXP GDQ HNRQRPL .7. 2%<(.67(16..D GLNHQDO VHEDJDL VHRUDQJ LOPXZDQ \DQJ VDQJDW SURGXNWLI 0DNDODK PDNDODKQ\DGLPXDWGLEHUEDJDLPDMDODKEDKNDQLDPHQXOLVEHEHUDSDEXNX7KH3URWHVWDQW (WKLF DQG WKH 6SLULW RI &DSLWDOLVP .DUO 0DU[ GDQ 0D[ :HEHU WHUVHEXW GLWHUDSNDQ GDODP $VDV SHQGLGLNDQ 1RQIRUPDO PDND DNDQ PHPHULNDQ NHXQWXQJDQ \DQJ VLJQLILNDQ GLPDQD VHWLDS VDWXDQ SHQGLGLNDQ OXDU VHNRODK DNDQ GLPXGDKNDQ SDQGDQJDQQ\D VHFDUD VRFLDOEXGD\DWDQSD KDUXVGLSXVLQJNDQGHQJDQDODVDQGDQ SHUHGDDQWHWDSLUXJLQ\DDNDQ WHUDVDPDQDNDODSURJUDPDWDXVDWXDQSHQGLGLNDQQRQIRUPDOLQLWLGDNGDSDWPHQMDQJNDXGDQ PHUDLKVHPXDVDVDUDQ\DQJGLKDUDSNDQNDUHQDSHUEHGDDQV\VWHP\DQJEHUODNX 'LPDQDGDQEDJDLPDQDSHUEHGDDQDQWDUDWHRULWHRULVRVLRORJLGDQDQWURSRORJLGDODPNXUXQ ZDNWX .\DQJVDOLQJ EHUNRPSHWLVLGDQEXNDQVHNDGDUDGDSWDVL3HUXEDKDQVRVLDOVHULQJWHUMDGLVHFDUDFHSDWGDQ UHYROXVLRQHUGDULSDGDHYROXVLRQHU 'DODP SHUNHPEDQJDQQ\D WHRUL NRQIOLN 0LOOV 'DKUHQGRUI GDQ &RVHU EHUXVDKD GLVXVXQ VLQWHVLVQ\D ROHK VRVLRORJ $PHULND ODLQ 5DQGDOO &ROOLQV \DQJ EHUXVDKD PHQXQMXNNDQ GLQDPLND NRQIOLN LQWHUDNVLRQDO 0HQXUXW &ROOLQV VWUXNWXU VRVLDO WLGDN PHPSXQ\DL (.52 GDQ DSD \DQJ 0$.ODVLN GDQ .67(16.7.) GDODP SLNLUDQLQGLYLGX \DQJ PHQ\XVXQ PDV\DUDNDW 'DODP KDOLQL&ROOLQV PXODL PHPEDJL DSD \DQJ 0.

DSLWDOLVPHGL(URSD%DUDW 6HMDN :HEHU PHPSHUNHQDONDQQ\D SDGD WDKXQ  WHVLV \DQJ PHPSHUOLKDWNDQ NHPXQJNLQDQ DGDQ\D KXEXQJDQ DQWDUD DMDUDQ DJDPD GHQJDQ SHULODNX HNRQRPL VDPSDL . PHUXSDNDQ VDODK VDWX EXNXQ\D \DQJ WHUNHQDO 'DODP EXNX WHUVHEXW GLNHPXNDNDQ WHVLVQ\D \DQJ VDQJDW WHUNHQDO \DLWX PHQJHQDL NDLWDQ DQWDUD(WLND3URWHVWDQGHQJDQPXQFXOQ\D.

DUO 0DU[ GL PDQD SHUWXPEXKDQ NDSLWDOLVPH PRGHUQ SDGD PDVD LWX WHODK PHQLPEXONDQ NHJXQFDQJDQ NHJXQFDQJDQ KHEDW GL ODSDQJDQ NHKLGXSDQ VRVLDO PDV\DUDNDW (URSD %DUDW 0DU[ GDODP SHUVRDODQ LQL PHQJNKXVXVNDQ SHUKDWLDQQ\D WHUKDGDS VLVWHP SURGXNVL GDQ SHUNHPEDQJDQ WHNQRORJL \DQJ PHQXUXW EHOLDX DNLEDW SHUNHPEDQJDQ LWX WHODK PHQLPEXONDQ GXD NHODV PDV\DUDNDW \DLWX NHODV \DQJ WHUGLUL GDUL VHMXPODK NHFLO RUDQJRUDQJ \DQJ PHPLOLNL PRGDO GDQ\DQJGHQJDQPRGDO\DQJVHGHPLNLDQLWXODOXPHQJXDVDLDODWDODWSURGXNVLGLVDWXSLKDN GDQ RUDQJRUDQJ \DQJ WLGDN PHPLOLNL PRGDODODWDODW SURGXNVL GL SLKDN ODLQ *RORQJDQ SHUWDPD \DQJ GLVHEXWQ\D NDXP ERUMXLV LWX VHFDUD WHUXV PHQHUXV EHUXVDKD XQWXN PHPSHUROHK XQWXQJ \DQJ OHELK EHVDU \DQJ WLGDN GL JXQDNDQ XQWXN NRQVXPVL PHODLQNDQ XQWXNPHQJHPEDQJNDQPRGDO\DQJVXGDKPHUHNDPLOLNL 0XQFXO GDQ EHUNHPEDQJQ\D .DOYLQLVPH SDUD SHQJDQXWDJDPDLQLPHQMDGLVHPDNLQPDNPXUNDUHQDNHXQWXQJDQ\DQJPHUHNDSHUROHKQ\D GDULKDVLOXVDKDWLGDNGLNRQVXPVLNDQPHODLQNDQGLWDQDPNDQNHPEDOLGDODPXVDKDPHUHND 0HODOXL FDUD VHSHUWL LWXODK NDSLWDOLVPH GL (URSD %DUDW EHUNHPEDQJ 'HPLNLDQ PHQXUXW :HEHU 7LQGDNDQ.DSLWDOLVPH GL (URSD %DUDW EHUODQJVXQJ VHFDUD EHUVDPDDQGHQJDQSHUNHPEDQJDQ6HNWH&DOYLQLVPHGDODPDJDPD3URWHVWDQ$UJXPHQQ\D DGDODK DMDUDQ &DOYLQLVPH PHQJKDUXVNDQ XPDWQ\D XQWXN PHQMDGLNDQ GXQLD WHPSDW \DQJ PDNPXU+DOLWXKDQ\DGDSDWGLFDSDLGHQJDQXVDKDGDQNHUMDNHUDVGDULLQGLYLGXLWXVHQGLUL $MDUDQ &DOYLQLVPH PHZDMLENDQ XPDWQ\D KLGXS VHGHUKDQD GDQ PHODUDQJ VHJDOD EHQWXN NHPHZDKDQ DSDODJL GLJXQDNDQ XQWXN EHUSR\DSR\D $NLEDW DMDUDQ .HODVGDQ6WDWXV6RVLDO 6RVLRORJLPHQXUXW:HEHUDGDODKVXDWXLOPX\DQJPHPSHODMDULWLQGDNDQVRVLDO7LGDN VHPXD WLQGDNDQ PDQXVLD GDSDW GLDQJJDS VHEDJDL WLQGDNDQ VRVLDO 6XDWX WLQGDNDQ KDQ\D GDSDW GLVHEXW WLQGDNDQ VRVLDO DSDELOD WLQGDNDQ WHUVHEXW GLODNXNDQ GHQJDQ PHPSHUWLPEDQJNDQSHULODNXRUDQJODLQGDQEHURULHQWDVLSDGDSHULODNXRUDQJODLQ 6XDWXWLQGDNDQDGDODKSHULODNXPDQXVLD\DQJPHPSXQ\DLPDNQDVXEMHNWLIEDJLSHODNXQ\D 6RVLRORJLEHUWXMXDQXQWXNPHPDKDPL YHUVWHKHQ.DUO 0DU[ WHQWDQJ NDSLWDOLVPH GHPLNLDQ SXOD GDVDU DVXPVLQ\D GLSHUVRDONDQ NHPXGLDQ NHWHSDWDQ LQWHUSUHWDVL VHMDUDKQ\D MXJD GLJXJDW 6DPXHOVRQ DKOL VHMDUDK HNRQRPL 6ZHGLD WDQSD VHJDQVHJDQ PHQRODN GHQJDQ NHUDV NHVHOXUXKDQWHVLV:HEHU'LNDWDNDQQ\DGDULSHQHOLWLDQVHMDUDKWDNELVDGLWHPXNDQGXNXQJDQ XQWXN WHRUL :HEHU WHQWDQJ NHVHMDMDUDQ GRNWULQ 3URWHVWDQLVPH GHQJDQ NDSLWDOLVPH GDQ NRQVHS WHQWDQJ NRUHODVL DQWDUD DJDPD GDQ WLQJNDK ODNX HNRQRPLV +DPSLU VHPXD EXNWL PHPEDQWDKQ\D :HEHUVHEHQDUQ\DKLGXSWDWNDOD(URSD%DUDWVHGDQJPHQMXUXVNHDUDKSHUWXPEXKDQ NDSLWDOLVPH PRGHUQ 6LWXDVL VHGHPLNLDQ LQL EDUDQJNDOL \DQJ PHQGRURQJQ\D XQWXN PHQFDUL VHEDEVHEDE KXEXQJDQ DQWDU WLQJNDK ODNX DJDPD GDQ HNRQRPL WHUXWDPD GL PDV\DUDNDW (URSD%DUDW\DQJPD\RULWDVPHPHOXNDJDPD3URWHVWDQ$SD\DQJPHQMDGLEDKDQSHUKDWLDQ :HEHU GDODP KDO LQL VHVXQJJXKQ\D MXJD VXGDK PHQMDGL SHUKDWLDQ .VHNDUDQJ PDVLK PHUDQJVDQJ EHUEDJDL SHUGHEDWDQ GDQ SHQHOLWLDQ HPSLULV 7HVLVQ\D GLSHUWHQWDQJNDQ GHQJDQ WHRUL .

PHQJDSDWLQGDNDQVRVLDOPHPSXQ\DLDUDK GDQ DNLEDW WHUWHQWX VHGDQJNDQ WLDS WLQGDNDQ PHPSXQ\DL PDNQD VXEMHNWLI EDJL SHODNXQ\D .

PDNDDKOLVRVLRORJL\DQJKHQGDNPHODNXNDQSHQDIVLUDQEHUPDNQD\DQJKHQGDNPHPDKDPL PDNQDVXEMHNWLIVXDWXWLQGDNDQVRVLDOKDUXVGDSDWPHPED\DQJNDQGLULQ\DGLWHPSDWSHODNX XQWXN GDSDW LNXW PHQJKD\DWL SHQJDODPDQQ\D +DQ\D GHQJDQ PHQHPSDWNDQ GLUL GL WHPSDW VHRUDQJ SHNHUMD VHNV DWDX PXFLNDUL PLVDOQ\D VHRUDQJ DKOL VRVLRORJL GDSDW PHPDKDPL PDNQD VXEMHNWLI WLQGDNDQ VRVLDO PHUHND PHPDKDPL PHQJDSD WLQGDNDQ VRVLDO WHUVHEXW GLODNXNDQVHUWDGDPSDNGDULWLQGDNDQWHUVHEXW :HEHUPHQGHILQLVLNDQNHODVVHEDJDLVHNHORPSRNRUDQJ3DQGDQJDQODLQPHQ\DWDNDQ EDKZD NHODV WLGDN KDQ\D PHQ\DQJNXW RUDQJRUDQJ WHUWHQWX \DQJ WHUOLEDW ODQJVXQJ GDODP NHJLDWDQ HNRQRPL WHWDSL PHQFDNXS SXOD NHOXDUJD PHUHND +DO LQL PHQFHUPLQNDQ SDQGDQJDQ EDKZD NHGXGXNDQ VHRUDQJ DQJJRWD NHOXDUJD GDODP VXDWX NHODV WHUNDLW GHQJDQ NHGXGXNDQ DQJJRWD NHOXDUJD ODLQ .DGDQJNDGDQJ VHRUDQJ DQJJRWD NHOXDUJD GDSDW PHPSHUROHK VWDWXV \DQJ VDPD DWDX EDKNDQ PHOHELKL VWDWXV \DQJ VHPXOD GLGXGXNL NHSDOD NHOXDUJD .RQVHS6RVLRORJLQ\D 6LPPHO \DQJ PHQJDZDOL VWXGLQ\D GL 8QLYHUVLWDV %HUOLQ SDGD WDKXQ  OXOXV GRNWRUILOVDIDWWDKXQGHQJDQGLVHUWDVL\DQJEHUMXGXO7KH1DWXUHRI0DWWHU$FFRUGLQJWR .DUHQD DGDQ\D NHWHUNDLWDQ VWDWXV VHRUDQJ DQJJRWD NHOXDUJD GHQJDQ VWDWXV DQJJRWD \DQJ ODLQ PDND ELODPDQD VWDWXV NHSDOD NHOXDUJD QDLN VWDWXV NHOXDUJD DNDQ LNXW QDLN 6HEDOLNQ\D SHQXUXQDQ VWDWXV NHSDOD NHOXDUJD DNDQ PHQXUXQNDQ SXOD VWDWXV NHOXDUJDQ\D 6HFDUD LGHDO VLVWHP NHODV PHUXSDNDQ VXDWX VLVWHP VWUDWLILNDVL WHUEXND NDUHQD VWDWXV GL GDODPQ\DGDSDWGLUDLKPHODOXLXVDKDSULEDGL'DODPNHQ\DWDDQVHULQJWHUOLKDWEDKZDVLVWHP NHODV PHPSXQ\DL FLUL VLVWHP WHUWXWXS VHSHUWL PLVDOQ\D HQGRJDPL NHODV 3HUJDXODQ GDQ SHUQLNDKDQPLVDOQ\DOHELKVHULQJWHUMDGLDQWDUDRUDQJRUDQJ\DQJNHODVQ\DVDPDGDULSDGD GHQJDQRUDQJGDQNHODVOHELKUHQGDKDWDXOHELKWLQJJL  6LPPHOGDQ.DQW V3K\VLFDO0RQDGRORJ\.DWLGDNSHUQDKPHQMDGLGRVHQWHWDSGLXQLYHUVLWDVGL-HUPDQ QDPXQEHUEDJDLWXOLVDQQ\D\DQJEULOLDQVDQJDWPHPSHQJDUXKLSHUNHPEDQJDQVRVLRORJL'L -HUPDQ 6LPPHO EHUXSD\D PHQDQDPNDQ GDVDUGDVDU VRVLRORJLQ\D GL PDQD LD EHUKDGDSDQ GHQJDQ NRQVHS VRVLRORJL \DQJ SRVLWLYLVWLN \DQJ GLNHPEDQJNDQ ROHK &RPWH VHUWD WHRUL HYROXVL \DQJ GLNHPEDQJNDQ ROHK 6SHQFHU 'DODP PHQJHPEDQJNDQ NRQVHS VRVLRORJLQ\D 6LPPHOPHUXMXNNHSDGDGRNWULQGRNWULQDWRPLVPHORJLV\DQJGLNHPXNDNDQROHK)HFKQHUGL PDQDPDV\DUDNDWOHELKPHUXSDNDQVHEXDKLQWHUDNVLLQGLYLGXLQGLYLGXGDQEXNDQPHUXSDNDQ VHEXDK LQWHUDNVL VXEVWDQVLDO 'HQJDQ GHPLNLDQ VRVLRORJL PHPIRNXVNDQ SDGD DWRPDWRP HPSLULN GHQJDQ EHUEDJDL NRQVHS GDQ LQGLYLGXLQGLYLGX GL GDODPQ\D VHUWD NHORPSRN NHORPSRN \DQJ NHVHPXDQ\D EHUIXQJVL VHEDJDL VXDWX NHVDWXDQ 0DV\DUDNDW GDODP VNDOD \DQJ SDOLQJ OXDV MXVWUX GLWHPXNDQ GL GDODP LQGLYLGXLQGLYLGX \DQJ PHODNXNDQ LQWHUDNVL %DJL 6LPPHO VRVLRORJL KDUXVODK GLDUDKNDQ XQWXN PHUXMXN NHSDGD NRQVHS XWDPDQ\D \DQJ PHQFDNXSEHQWXNEHQWXNVRVLDVLGDUL\DQJSDOLQJXPXP VDPSDL\DQJSDOLQJVSHVLILN%LOD NLWDGDSDWPHQXQMXNNDQWRWDOLWDVEHUEDJDLEHQWXNKXEXQJDQVRVLDOGDODPEHUEDJDLWLQJNDWDQ GDQ NHUDJDPDQ PDND NLWD DNDQ PHPLOLNL SHQJHWDKXDQ \DQJ OHQJNDS PHQJHQDL PDV\DUDNDW  6LPPHO \DQJ EHUXSD\D NHUDV XQWXN PHPLVDKNDQ VRVLRORJL GDUL SVLNRORJL PHQJDQJJDS EDKZD SHUODNXDQ LOPLDK DWDV GDWD SVLNLV WLGDN VHFDUD RWRPDWLV PHQMDGL GDWD SVLNRORJLV PDQDNDOD VXDWX UHDOLWDV GDUL VWXGL LOPLDK LOPXLOPX VRVLDO GLDQJJDS VHEDJDL .

HWLJD DGDODK NRQVHSNRQVHSQ\D PHQJHQDL EHUEDJDL VWUXNWXU GDQ SHUXEDKDQSHUXEDKDQ \DQJ WHUMDGL GDQ WHUNDLW GHQJDQ DSD \DQJ GLQDPDNDQQ\D VHEDJDL VSLULW MLZD UXK VXEVWDQVL.QWHUDNVLVHEDJDL.NRQVHS \DQJ EHUEHGD 'L VLQL VWUXNWXUVWUXNWXU \DQJ VSHVLILN GL GDODP NHKLGXSDQ VRVLR NXOWXUDO \DQJ VDQJDW NRPSOHNV KDUXV GLKXEXQJNDQ NHPEDOL WLGDN VDMD GHQJDQ EHUEDJDL LQWHUDNVL VRVLDO WHWDSL MXJD GHQJDQ EHUEDJDL SHUQ\DWDDQ SVLNRORJLV -DGL VRVLRORJL KDUXV PHPEDWDVL GLUL GDUL KDOKDO \DQJ EHUPDNQD SVLNRORJLV 6RVLRORJL KDUXV MDXK PHODPSXL SHPLNLUDQSHPLNLUDQ \DQJ EHUPDNQD SVLNRORJLV GHQJDQ PHODNXNDQ DEVWUDNVLDEVWUDNVLQ\D VHQGLUL .RQVHS'DVDU6RVLRORJL6LPPHO 7HRUL \DQJ GLNHPXNDNDQ 6LPPHO PHQJHQDL UHDOLWDV VRVLDO WHUOLKDW GDUL NRQVHSQ\D \DQJ PHQJJDPEDUNDQ DGDQ\D HPSDW WLQJNDWDQ \DQJ VDQJDW PHQGDVDU 3HUWDPD DVXPVL DVXPVLQ\D \DQJ PHUXMXN NHSDGD NRQVHSNRQVHS \DQJ VLIDWQ\D PDNUR GDQ PHQ\DQJNXW NRPSRQHQNRPSRQHQ SVLNRORJLV GDUL NHKLGXSDQ VRVLDO .HGXD GDODP VNDOD OXDV PHQJXQJNDSPDVDODKPDVDODK\DQJPHQ\DQJNXWEHUEDJDLHOHPHQVRVLRORJLVWHUNDLWGHQJDQ KXEXQJDQ \DQJ EHUVLIDW LQWHUSHUVRQDO .

HHPSDW\DLWXSHQ\DWXDQGDULNHWLJDXQVXUGLDWDV\DQJPHOLEDWNDQSULQVLSSULQVLS NHKLGXSDQPHWDILVLVLQGLYLGXPDXSXQNHORPSRN 0HQXUXW 6LPPHO DGD WLJD HOHPHQ \DQJ PDVLQJPDVLQJ PHQHPSDWL  ZLOD\DKQ\D VHQGLUL GL GDODP VRVLRORJL \DQJ WHUNDLW GHQJDQ WLQJNDWDQWLQJNDWDQ UHDOLWDV VRVLDO (OHPHQ SHUWDPDDGDODKDSD\DQJGLMHODVNDQQ\DVHEDJDLVRVLRORJLPXUQL SXUHVRFLRORJ\. \DLWX VXDWX HVHQVL GDUL NRQVHS VRVLR NXOWXUDO.

GLPDQD YDULDEHOYDULDEHO SVLNRORJLV GLNRPELQDVLNDQ GHQJDQ EHQWXNEHQWXN LQWHUDNVL .RQVHSQ\D \DQJ GLDQJJDS EHUVLIDW PLNUR DGDODK \DQJ PHQ\DQJNXW EHQWXNEHQWXN IRUPV.

 GL PDQD LQWHUDNVL \DQJ WHUMDGL GL GDODPQ\D PHOLEDWNDQ EHUEDJDL WLSH W\SHV.

 GDQ LQL PHQ\DQJNXW LQGLYLGX\DQJWHUOLEDWGLGDODPLQWHUDNVLLWX(OHPHQNHGXDDGDODKVRVLRORJLQ\D\DQJEHUVLIDW XPXPGDQWHUNDLWGHQJDQSURGXNSURGXNVRVLRNXOWXUDOGDULVHMDUDKPDQXVLD 6HGDQJNDQHOHPHQNHWLJDDGDODKNRQVHSQ\DPHQJHQDLVRVLRORJLILOVDIDW\DQJWHUNDLW GHQJDQSDQGDQJDQSDQGDQJDQQ\DPHQ\DQJNXWNRQVHSVLGDVDULDK KXNXP.

DODPVHUWDWDNGLU PDQXVLD8QWXNPHQJDWDVLPDVDODKPDVDODKLQWHUUHODVLGLDQWDUDWLJDWLQJNDWDQGDULUHDOLWDV VRVLDOLWX6LPPHOPHODNXNDQSHQGHNDWDQGLDOHNWLNVHSHUWL\DQJWHUGDSDWGLGDODPDMDUDQQ\D 0DU[PHVNLSXQWXMXDQQ\DEHUEHGD'HQJDQSHQGHNDWDQLQL6LPPHOEHUXSD\DPHQ\DWXNDQ IDNWD GDQ QLODL PHQRODN LGHLGH \DQJ PHPLVDKNDQ DQWDUD EHUEDJDL IHQRPHQD VRVLDO PHPIRNXVNDQ SDGD NXUXQ ZDNWX PDVD ODOX GDQ PDVD \DQJ DNDQ GDWDQJ VHUWD VDQJDW PHPSHUKDWLNDQ NRQIOLN GDQ NRQWUDGLNVL 6LPPHO PHZXMXGNDQ NRPLWPHQ DWDV NRQVHS NRQVHSQ\D PHODOXL FDUD EHUSLNLU.

HEDQ\DNDQNDU\D\DQJPHPELFDUDNDQVHMDUDKWHRULDQWURSRORJLWHUMHEDNGDODPGXD KDO3HUWDPD ORJLND EDKZDVDQ\D VHMDUDK VHODOX PHOHNDW SDGD WRNRK VHKLQJJD WRNRKWRNRK LQL VHFDUD GLVDGDUL DWDX WLGDN PHQMDGL VRVRN \DQJ OHELK PHQRQMRO GDULSDGD XQVXUXQVXU SHPLNLUDQ WHRULWLVQ\D VHQGLUL 1DUDVL ULZD\DW SHPLNLUDQ WHRUL OHELK PHQRQMRO GDULSDGD SHPLNLUDQWHRULLWXVHQGLUL6HEDJDLFRQWRKWXOLVDQWXOLVDQGHQJDQFLULLQWULQVLNVHPDFDPLWX . GLDOHNWLV GHQJDQ VHODOX PHQJNDML EHUEDJDL KXEXQJDQ \DQJ DGD GDQ VHODOX PHUXMXN NHSDGD NRQVHS GXDOLVPH \DQJ PHQJJDPEDUNDQ NRQIOLN GDQ NRQWUDGLNVL .

DQWDUDODLQDGDODK+RQLJPDQQ .

%RKDQQDQGDQ*OD]HU .

*DUEDULQR .

RHQWMDUDQLQJUDW .QGRQHVLD.GDQ XQWXN.

.HGXDSDUDSHQXOLVVHMDUDKWHRULEHUXSD\DOHELK PHQDPSLONDQ SHPLNLUDQ WHRUL NHWLPEDQJ VRVRN WRNRK QDPXQ WDN PDPSX PHQJHQGDOLNDQ GLUL XQWXN WLGDN EHUSLKDN SDGD VXDWX DUXV SHPLNLUDQ WHUWHQWX 0DND VHEDJDL FRQWRK SHPLNLUDQ \DQJ GLZDUQDL PDWHULDOLVPH NHEXGD\DDQ NHQWDO GDODP +DUULV .

 DWDX SHPLNLUDQ0DU[\DQJDQWLHYROXVLRQLVPHEHJLWXNHQWDUDGDODPEXNX/D\WRQ .

VHQGLUL 6HSHUWL GLNHPXNDNDQ GL DWDV WXOLVDQ /D\WRQ .

 LQL GDSDW GLPDVXNNDQ NH GDODP NHFHQGHUXQJDQ\DQJNHGXDPHVNLDGDXSD\D\DQJNHUDVGDULSHQXOLVLQLXQWXNWLGDNWHUOLEDW GDODP ELDV SHUVSHNWLI LWX %DUDQJNDOL VHFDUD WLGDN GLVDGDUL LD MXVWUX EHEHUDSD NDOL PHQ\HEXWNDQ SHQWLQJQ\DEHUVLNDSQHWUDO GDODPPHQDQJJDSLWHRUL OLKDWPLVDOQ\DKDO .

VXDWXVLNDS\DQJWHUQ\DWDWLGDNVHFDUDNRQVLVWHQLDMDODQNDQ1DPXQXODVDQ VHMDUDK WHRUL GDUL /D\WRQ WHUPDVXN ODQJND NDUHQD NHPDXDQ GDQ NHVXQJJXKDQQ\D XQWXN PHQHPSDWNDQ VHWLDS WHRUL GDQ WRNRK \DQJ PHPEDQJXQ GDQ PHQJHPEDQJNDQQ\D GDODP NRQWHNV LQGLYLGXDO WRNRK \DQJ EHUVDQJNXWDQ $JDU WHUKLQGDU GDUL SHQRQMRODQ VRVRN WRNRK /D\WRQ PHPEHUL MXGXO EXNXQ\D $Q .QWURGXFWLRQ WR 7KHRU\ LQ $QWKURSRORJ\ NHWLPEDQJ 6HMDUDK7HRUL$QWURSRORJL VHEDJDLPDQDNLWDWHPXNDQGDODPEXNXEXNXODLQ 0HQJHQDL NHJDQGUXQJDQQ\D PHQHPSDWNDQ VHWLDS WHRUL GDODP NRQWHNV MHODV WHUJDPEDU GDODP FRQWRK NHWLND PHPELFDUDNDQ SHPLNLUDQ 7KRPDV +REEHV DQWDUD ODLQ > +REEHV \DQJ SHUQDK PHQMDGL SHQDVHKDW FDORQ 5DMD &KDUOHV .RQGLVL VHPDFDP LWX EDUDQJNDOL DGDODK SHUDQJ DQWDUD VHWLDS RUDQJ HYHU\ PDQ ZDU.QJJULVGDQPHPSHUWDQ\DNDQDSDVHEHQDUQ\D\DQJPHQJLNDW VXDWX PDV\DUDNDW VHKLQJJD WHWDS EHUVDWX %HUWHQWDQJDQ GHQJDQ NRPXQDOLVPH SULPLWLI GDUL /HYHOOHUV +REEHV PHQJHPXNDNDQ NRQGLVL \DQJ EHUODZDQDQ WHUKDGDS NHKLGXSDQ VRVLDO VHEDJDL VXDWX NHWLGDNWHUDWXUDQ \DQJ EHUVLIDW UDQGRP GL PDQD RUDQJ EHUXVDKD PHQ\HODPDWNDQ GLUL VHQGLUL GHQJDQ FDUD PHQJRQWURO RUDQJ ODLQ .. PHQJDODPL VHQGLUL NHNDFDXDQDNLEDW3HUDQJ6LSLO.

 KDO @ +DO \DQJ VDPD MXJDGLODNXNDQQ\DNHWLNDPHPEDKDV+HUEHUW6SHQFHU HYROXVLRQLVPH.

DUO 0DU[ UHYROXVLRQLVPH.\DQJGLSHUWHQWDQJNDQ GHQJDQ .

 \DQJ GLSDQGDQJQ\D VHEDJDL GXD WRNRK \DQJ PHPLOLNL OLQJNXQJDQSHUVRQDOEHUEHGDGDODPPHOLKDWJHMDODVRFLDO 0HVNL /D\WRQ EHUXVDKD EHUVLNDS QHWUDO GDODP PHPDQGDQJ WHRUL WDN XUXQJ VHNXUDQJNXUDQJQ\D VHFDUD LPSOLVLW LD VDQJDW PHQJDSUHVLDVL DQWURSRORJL VRVLDO 7DN MHODV DSDNDKDSUHVLDVLLWXGLZDULVNDQROHKWUDGLVL%ULWLVK$QWKURSRORJLVWDWDXSHQJDUXK0DU[\DQJ GHPLNLDQNXDW6HODLQLWXLDMXJDVDQJDWFRQFHUQGHQJDQSHUNHPEDQJDQSHQXKSHUGHEDWDQ GDQNHQGDODPHWRGRORJLV\DQJPXQFXOGDODPGHNDGHWHUDNKLUPHQJHQDLNHEXGD\DDQ\DNQL VXDWX SHUVRDODQ \DQJ UDPDL GLELFDUDNDQ SDUD DKOL DQWURSRORJL VHFDUD LQWHUQ GDODP NRQWHNV \DQJ GLQDPDL DUXV SRVWPRGHUQLVPH LWX PLVDOQ\D &OLIIRUG GDQ 0DUFXV  7\OHU  0DUFXVGDQ)LVFKHU'HUULGD)RXFDXOW%RXUGLHX&UDSDQ]DQR *HHUW]5RVDOGR.

8QWXNLWX/D\WRQPHQXOLVVDWXEDENKXVXV %DE.

PHQJHQDL 3RVWPRGHUQLVPH GDQ DQWURSRORJL GHQJDQ VLNDS PHWRGRORJLV \DQJ EDQ\DN GLSHQJDUXKL 'HUULGD .

 GDQ WHQWX VDMD.

 0DU[ 'DODP EXNX LQL PHVNL QDPDQDPD WHWDS PHOHNDW SDGD SHPLNLUDQ GDQ PHPDQJ VHKDUXVQ\D GHPLNLDQ.

 DGD XSD\D PDNVLPXP XQWXN PHQHPSDWNDQDQDOLVLVSDGDSRVLVL\DQJOHELKSHQWLQJ 6HSHUWLGLNHPXNDNDQGLDWDV/D\WRQPHQHPSDWNDQVHWLDSWHRULGDODPNRQWHNVQ\D EDKZD WHRUL VHODOX WHULNDW GHQJDQ PDVDODKPDVDODK \DQJ GLKDGDSL PDV\DUDNDW \DQJ .

RQVHNXHQVL ORJLV GDUL SURVHV VRVLDO DGDODK PHQHPSDWNDQ NHNXDVDDQ VHEDJDL NRQVHSNXQFLGDQ SDGDVDDW\DQJVDPD PHQ\LQJNLUNDQNRQVHSHYROXVLVRVLDOGDQVWUXNWXU VRVLDO \DQJ VWDWLV 'DODP KDO LQL /D\WRQ QDPSDNQ\D FXNXS NXDW GLSHQJDUXKL ROHK WUHQG DQWURSRORJL PDVD NLQL \DQJ PHPSHUWDQ\DNDQ GDQ PHQJHYDOXDVL NHPEDOL EHEHUDSD SHUVRDODQ PHQGDVDU GDODP WHRUL GDQ PHWRGRORJL VHSHUWL PLVDOQ\D UHSUHVHQWDWLYLWDV NHEXGD\DDQHWQRJUDILPRGHOYHUVXVGHVNULSVLSROHPLNGDQHWLNGDODPNDMLDQDQWURSRORJL .DUHQD DSDELOD GL VDWX SLKDN LD EHUXSD\D QHWUDO GDODP PHQJDQDOLVLV VHWLDS WHRUL GL SLKDN ODLQ LD QDPSDN NXUDQJ VHWXMX GHQJDQ DOXU SHPLNLUDQ HYROXVLRQLVPH GDQ GLIXVLRQLVPH VHKLQJJD WHPD LQL NXUDQJ PHPSHUROHK SHUKDWLDQ VHEDJDLPDQD VHKDUXVQ\D 3DGDKDO EXNDQNDK SHPLNLUDQ WHRULWLV HYROXVLRQLVPH LQL SHUQDK GRPLQDQ GDODP VHMDUDK DQWURSRORJL NKXVXVQ\D SDGD DEDG ODOX" 6HEDJDL VHEXDK EXNX SHQJDQWDU WHRUL DQWURSRORJL /D\WRQ VHPHVWLQ\D PHPEHULNDQ SRUVL SHUKDWLDQ \DQJ FXNXS EHVDU SDGD SHUVRDODQ WHRULWLV HYROXVLRQLVPH LWX $SDODJL DUXV SHPLNLUDQ VWUXNWXUDOIXQJVLRQDOLVPH VHEDJDL VXDWX SHPLNLUDQ WHRULWLV EHVDU GDODP DQWURSRORJL KLQJJD WDKXQ DQ EDQ\DN EHUKXWDQJ EXGL SDGD SHPLNLUDQSHPLNLUDQ HYROXVLRQLVPH+HUEHUW6SHQFHUGDQ'DUZLQ GXDWRNRK\DQJPHPEDQJXQDOLUDQSHPLNLUDQ WHUVHEXW 7DN GHPLNLDQ KDOQ\D SHUODNXDQ /D\WRQ WHUKDGDS SHPLNLUDQ 0DU[ .EHUVDQJNXWDQ $NDQ WHWDSL /D\WRQ WDN VHODOX NRQVLVWHQ .DUHQD LWX MHODVODK NHEHUSLKDNDQ /D\WRQ SDGD SHPLNLUDQ \DQJ EHURULHQWDVL SDGD SHUXEDKDQVRVLDO NKXVXVQ\DSHUXEDKDQ\DQJFHSDW\DQJWDNODLQDGDODKLPSOLNDVL0DU[.D EHUSHQGDSDW EDKZD SHPLNLUDQ 0DU[ PHQMDGL SHQWLQJ GDQ EHUSHQJDUXK GDODP DQWURSRORJL WDWNDOD SDUD DQWURSRORJ EHUJHVHU GDUL NDMLDQ VWUXNWXU VRVLDO 'XUNKHLP GDQ 5DGFOLIIH%URZQ NH SURVHV VRVLDO .

 6HODLQ LWX DSUHVLDVL WHUKDGDS 0DU[ MXJD DQDORJ GHQJDQ RULHQWDVL NXDW SDGD GLQDPLND KXEXQJDQKXEXQJDQ VRVLDO EDLN GDODP EHQWXN NHORPSRN PDXSXQ MDULQJDQ VRVLDO \DQJ VHFDUD PHWRGRORJLV GDSDW GLWHUMHPDKNDQ VHEDJDL NRQNUHWLVDVL SRVWVWUXNWXUDOLV VXDWX FLUL \DQJROHK/D\WRQVHQGLULGLVHEXWSDUDGLJPDEDUXDQWURSRORJLVRVLDO 3HPEDKDVDQ PHQJHQDL )XQJVLRQDOLVPH 6WUXNWXUDOLVPH 7HRUL .QWHUDNVLRQLV $QWURSRORJL 0DU[LV GDQ 6RVLRHNRORJL DGDODK SHQJXODQJDQSHQJXODQJDQ OLQHDU \DQJ OD]LP NLWD WHPXNDQ GDODP NHEDQ\DNDQ EXNX VHMDUDK WHRUL DQWURSRORJL ODLQQ\D OLKDWODK PLVDOQ\D $SSOHEDXP  %DUUHWW  %RKDQQDQ  /HWW .

 'DODP XUDLDQ PHQJHQDL )XQJVLRQDOLVPH SHPEDKDVDQ GHQJDQ FRQWRKFRQWRK NHNHUDEDWDQ GDQ RUJDQLVDVL VRVLDO VHEDJDLPDQD OD]LP GLWHPXNDQ GDODP EXNX VHMDUDK WHRUL DQWURSRORJL ODLQ PDVLK GLWHPXNDQ VHFDUD PHQRQMRO 6HEXDK WDPEDKDQ \DQJ EHUDUWL DGDODK VHPDNLQ SHQWLQJQ\D NHGXGXNDQ FDUD SDQGDQJ \DQJ UHODWLI EDUX GDODP DQWURSRORJL PHQJHQDL KXEXQJDQKXEXQJDQ VRVLDO \DNQL MDULQJDQ VRVLDO EDLN GDODP NRQWHNV VWUXNWXUDOIXQJVLRQDOLVPH DQDOLVLV VWUXNWXUDO PDXSXQSRVWVWUXNWXUDOLVPH 6HSHUWL KDOQ\D HYROXVLRQLVPH WHRULWHRUL VLPEROLVPH GDQ NRJQLVL MXJD KLODQJ GDODP SHPEDKDVDQ /D\WRQ GHQJDQ DODVDQ \DQJ WLGDN MHODV 7HUVLUDW LD PHUHGXNVL NHGXD DUXV SHPLNLUDQWHRUL\DQJSHQWLQJLQLGDODPSHPEDKDVDQPHQJHQDL6WUXNWXUDOLVPH %DE.

WDQSD DUJXPHQWDVLPHWRGRORJL\DQJVHKDUXVQ\DDGD/D\WRQPHQ\HEXWEXNXQ\DVHEXDKSHQJDQWDU WHRUL DQWURSRORJL DJDU WHUKLQGDU GDUL NRQVHNXHQVL QDUDVL EHUGDVDUNDQ XUXWDQ NHVHMDUDKDQ GDQ VHEDOLNQ\D OHELK PHPHQWLQJNDQ SHPLNLUDQ WHRUL 'L EHUEDJDL WHPSDW NLWD PHQHPXNDQ XSD\D \DQJ NXDW XQWXN PHQMHODVNDQ HWLRORJL GDQ HSLVWHPRORJL WHRUL SHPEHQWXNDQ .

GLIHUHQVLDVLGLYHUJHQVLGDQNRQYHUJHQVLQ\D0HWRGHSHPEDKDVDQVHSHUWLLQLPDVLKODQJND GDODP XUDLDQXUDLDQ PHQJHQDL VHMDUDK WHRUL DQWURSRORJL WHUGDKXOX .HOHELKDQ LQLODK \DQJ PHPEXDWEXNXLQLPHQMDGLSHQWLQJEDJLSDUDSHQJNDMLDQWURSRORJL 3HQJDUXKVRVLRORJL(URSDPHPDQJMXJDPHQJJDOLGDQGDULSHPLNLUSHPLNLUIDOVDIDK DO%DSDN6RVLRORJL$XJXVW&RPWH .

3HQGHNDWDQ\DQJDJDNHWKQR$QWURSRORJLV WHUFHUPLQ MXJD GDODP EXNX ( 'XUNKHLP WHQWDQJ DJDPD WHWDSL EXNXEXNX ODLQ VHSHUWL PHQJHQDL 3HPEDJLDQ.HUMD  .

QJJULVWHWDSLOHELKEDQ\DN ODJL\DQJEHODMDUGL$PHULNDGDQPHQJKDVLONDQWKHVLV3K'VHSHUWL3URI6HOR6RHPDUGMDQ 0HO\7DQ$383URI+DV\DK%DFKWLDU KDQ\DVHEHQWDUGL8QLYHUVLWDV$PVWHUGDPVHEHOXP NH+DUYDG.QGRQHVLDPXODLPHQJLULPNDQPDKDVLVZDXQWXNEHUEDJDL LOPX VRVLDO NHOXDU QHJHUL WHWDSL DGD NHFHQGHUXQJDQ OHELK EDQ\DN NH $PHULND 6HULNDW GDULSDGDNH(URSD$QWDUDODLQ6RHGMLWR'MRMRKDUGMRGLNLULPNH.QGRQHVLD WLGDN WHUODOX OXDV QDPDQDPD VHSHUWL 3 6RURNLQ 0 :HEHU =QDQLHFNL 0DU[ 9RQ :LHVH * 6LPPHO76KDQLQGDQEDQ\DNODJLNXUDQJPHQJLVLEDKDQNXOLDKSDUDGRVHQ 6HMDNSHUWHQJDKDQDQ.GDQ %XQXK'LUL VXGDKMHODVGLNDUDQJGDODPNRQWHNV PDNUR VRVLRORJL 0HPDQJ SHQ\HEDUDQ WKHRULWKHRUL NODVLN 6RVLRORJL GL .

GDQODLQODLQ 3HUOXGLSDKDPLEDKZDSHQJHPEDQJDQGDQSHUNHPEDQJDQWKHRUL\DQJGLJXEDKSDNDU 6RVLRORJL WLGDN WHUOHSDV GDUL NHMDGLDQNHMDGLDQ EHVDU GDODP PDV\DUDNDW GDQ SHQJDUXK SHQJDUXKQ\D NHSDGD SHPLNLU  LOPXZDQ \DQJ NHPXGLDQ PHQHULPD VHMXPODK DVVXPVL \DQJ PHQGDVDUL WKHRUL 'HPLNLDQ NHSHUOXDQ SHPHULQWDK MDMDKDQ GL +LQGLD %HODQGD PHQGRURQJ LOPXZDQ PHQHOXVXUL DGDW NHELDVDDQ VXNXVXNX EDQJVD GL 1XVDQWDUD 3HQJHUWLDQ \DQJ GLSHUROHKPHQJDUDKNDQNHELMDNVDQDDQVHGHPLNLDQUXSDVHKLQJJDPHUHND\DQJGLMDMDKWLGDN PHQLPEXONDQSHQRODNDQDWDXSHPEDQJNDQJDQ\DQJWHUODOXNXDW 'DODP PDVD  GLEDZDK SHQJDUXK WXPEXKQ\D NDXP ERUMXLV GL (URSD GDQ DZDO LQGXVWULDOLVDVL \DQJ PHQLPEXONDQ  PHQ\XEXUNDQ EXGD\D XWLOLWDULDQLVPH  VRVLRORJL VHDNDQDNDQ KDQ\D PHPSHODMDUL JHMDODJHMDOD \DQJ WHUVLVD XQILQLVKHG EXVLQHVV.

 GDODP SHUMDODQDQ UHYROXVL LQGXVWUL $ *RXOGQHU .

 PHQGHVNULSVLNDQQ\D GDODP NDOLPDW 6RFLRORJ\PDGHWKHUHVLGXDO6RFLDO(OHPHQWLWVVSKHUH -DGLUDQDKVRVLRORJLVHDNDQDNDQ GLSLVDKGDULSHUNHPEDQJDQHNRQRPLGDQWHNQRORJL %DUX VHNLWDU SHUWHQJDKDQ DEDG NH VRVLRORJL HNRQRPL GDQ SROLWLN 0DU[ .

 PXODLGLIDKDPLVHEDJDLELGDQJELGDQJLOPX\DQJVDOLQJWHUMDOLQ 6RFLRORJ\WKXVUHPDLQVFRQFHUQHGZLWKVRFLHW\DVD ZKROH DVVRPHNLQGRIWRWDOLW\EXWLW QRZ UHJDUGV LWVHOI DV UHVSRQVLEOH RQO\ IRU RQH GLPHQVLRQ RI WKLV WRWDOLW\ 6RFLHW\ KDV EHHQ SDUFHOHG RXW DQDO\WLFDOO\ 7M 2QO\.

 DPRQJ WKH YDULRXV VRFLDO VFLHQFHV )URP WKLV DQDO\WLF VWDQGSRLQWVRFLRORJ\LVLQGHHGFRQFHUQHGZLWKVRFLDOV\VWHPVRUVRFLHW\DVD ZKROH EXW RQO\DVLWLVDVRFLDOZKROH  *RXOGQHU.

DUHQD NHDGDDQ PDV\DUDNDW \DQJ EHUXEDK XEDK SHPDKDPDQ VLNDS GDQ SHULODNX ZDUJD  SHODNX VRFLDO SXQ GDSDW EHUXEDK 0HPDQJ SHUXEDKDDQ VRVLDO ELVD EHUVLIDW PDNUR WHWDSL MXJD ELVD OHELK PLNUR PHQFDNXS NHORPSRN . 7KHRUL GDODP LOPX VRVLDO SXQ PHQFDUL NHWHUDWXUDQ SHULODNX PDQXVLD VHUWD SHPDKDPDQ GDQ VLNDS \DQJ PHQGDVDULQ\D .

NHORPSRN PDV\DUDNDW \DQJ UHODWLI OHELK NHFLO GDUL VDWX EDQJVD DWDX NXPSXODQ EDQJVD EDQJVD 7KHRUL MXJD PHQJDQGXQJ VLIDW XQLYHUVDOLWDV DUWLQ\D GDSDW EHUODNX GL ODLQ PDV\DUDNDW \DQJ PDQD VDMD ZDODXSXQ VHULQJ GLEHGDNDQ DWDUD *UDQG 7KHRU\ GDQ WKHRUL \DQJFDNXSDQQ\DWLGDNVHOXDVLWX 7KHRUL $XJXVW &RPWH .DUO 0DU[ GDQ EHEHUDSD WKHRU\ 0D[ :HEHU GDSDW GLJRORQJNDQ NH *UDQG 7KHRU\ VHGDQJNDQ WKHRUL 3DUVRQ UHODWLI PLNUR NDUHQD PHOHSDVNDQ GLULGDULNHUDQJNDVHMDUDKGDQPHPIRNXVNDQDQDOLVQ\DSDGDVLVWHPVRVLDOGDQVWUXNWXUOHELK NKXVXVGDODPPDV\DUDNDW$PHULND6HULNDW 6HRUDQJDKOL6RVLRORJL$OZLQ*RXOGQHU .

\DQJEHUVLIDWNULWLVGDQPHQXOLVEXNX EHUMXGXO 7KH&RPLQJ&ULVLVRI:HVWHUQ6RFLRORJ\ PHQJXQJNDSNDQEDKZD7DOFRWW3DUVRQV PHQJKDVLONDQ $FDGHPLF 6RVLRORJ\  GLPDVD $PHULND 6HULNDW PHQJDODPL NULVLV HNRQRPL \DQJGDKV\DW .

EDKNDQDOLUDQWHUVHEXWNHPXGLDQPHPSHQJDUXKLGLOXDU$6 3DUVRQVMXJDPHQFREDPHQFDULSHQ\HOHVDLDQOHELKSUJDPDWLVGDODP]DPDQQ\D\DQJ SHPLNLUDQQ\D PHPEXDKNDQ WKHRUL 6RFLDO 6\VWHP  .QL VHEDQ\D WKHRUL WHVHEXW MXJD PHPSHQJDUXKL SHQJDMDUDQ GDQ SHPDKDPDQ VRVLRORJL \DQJ ZDNWX WDKXQ DQ PHQDULN EDQ\DNSHQJDQXWSDNDU6RVLRORJGLOXDU$6%DKNDQVHGHPLNLDQUXSDVHKLQJJDPHQJJXVXU WKHRULWKHRULVRVLRORJLGDODPWUDGLVL(URSDVHSHUWL0D[:HEHU.DUO0DQQKHLPGDQODLQODLQ \DQJWLGDNPHQJHVDPSLQJNDQ GLPHQVLIDOVDIDKGDQVHMDUDK-DGLEROHKGLNDWDNDQVRVLRORJL 0HVR WLPEXO GHQJDQ WKHRUL 3DUVRQV WHWDSL GHQJDQ PHQJRUEDQNDQ IDNWRU GLQDPLND  SHUXEDKDQ VRVLDO PDNUR \DQJ FLUL 6RVLRORJL (URSD.

QGRQHVLDGLSHUWHQJDKDQDEDGNHGDQSHPEDQJXQDQ QDVLRQDO\DQJGLJDODNNDQVHODPDSHULRGHSHPHULQWDKDQ2UGH%DUXPHUDQJVDQJWXPEXKQ\D WKHRULVWUXNWXUGDQIXQJVL3DUVRQV%XNDQVDMDSUDJPDWLN QRQGLQDPLND.QGRQHVLD PXODL WHUDVD DGDQ\D GLOHPPD NDUHQD QDWLRQ VWDWH  EHOXP PDQWDS VXGDK WLPEXO *OREDOLVDVL \DQJ SDVWL PHUXEDK SHQJHORPSRNDQ GDQ SHULODNXSHULODNX VRVLDO \DQJOHELKXQLYHUVDO 5(25.(17$6.1'21(6.2/2*.$ %DLNODKLUQ\D QDWLRQVWDWH .. GHQJDQ PHQJXQJJXONDQ 6WUXNWXU GDQ )XQJVL  $NLEDW SHQJDUXK $PHULND 6HULNDW VHEDJDL QHJDUD DGLGD\D VHWHODK  \DQJ WHUXV PHOXDV VHWHODK SHUDQJ GXQLD NHGXD WKHRUL 6RVLRORJL GLQHJDUD EHUNHPEDQJ SXQ WHUSHQJDUXKLNDUHQDPHQHNXQLPDVDODK\DQJWLGDNPHODPSDXLEDWDV QDWLRQVWDWH 1HJDUD QHJDUD EDUX GHQJDQ NHVDGDUDQ QDVLRQDO \DQJ WLQJJL LQJLQ PHQJDWXU VWUXNWXU NHOHPEDJDDQ GDODPPDV\DUDNDWPDVLQJPDVLQJ 6HNDUDQJ GL .626.

QGRQHVLD DNDQ GLPXODL WDKXQ  GHQJDQ PHQJDWXUDJUDULDEHUKHQWL WHWDSLLWX .\DQJGLSHQWLQJNDQ NDUHQD WXMXDQQ\D DGDODK SHUWXPEXKDQ HNRQRPL WHWDSL MXJD NXUDQJ PHQJXODV SHUXEDKDQ VRVLDO GDQ NRQIOLN 3HUXEDKDQ VWUXNWXU VRVLDO \DQJ VHEHQDUQ\D GL .

 GDQNHPXGLDQDQGDODQQ\D DGDODKPHQXPEXKNDQNODVPHQHQJDK6HULQJGLNDWDNDQEDKZDNODVPHQHQJDKPHUXSDNDQ SUDV\DUDWXQWXNSHUWXPEXKDQGHPRNUDVLPDXSXQHNRQRPL .

'LDOHNWLNDGDODPPDV\DUDNDW\DQJPHQJDQGXQJSRWHQVLNRQIOLNDQWDUDVHQWUDOLVPH SROLWLN GDQ DUXV NHEHEDVDQ JHQHUDVL PXGD \DQJ WHUWHNDQ PHOHWXV ZDNWX NULVLV  GDQ 5HIRUPDVLVDPSDLPHQJJRQFDQJNDQVHQGLVHQGLPDV\DUDNDW *HMDODJHMDOD \DQJ VHEHOXPQ\D ODWHQW VHNDUDQJ PHQMDGL SHUKDWLDQ 5DN\DW GDQ DQHNDHOLWHPHQMDGLIDNWRU\DQJSHQWLQJGDODPXVDKDPHFDSDLNRQVHQVXVQDVLRQDOEDUX 0HQJLQJDW KDOKDO WHUVHEXW GLDWDV WHUDVD EDKZD EXNX 3 6RURNLQ .

 &RQWHPSRUDU\ 6RFLRORJLFDO 7KHRULHV VXGDK GLSHUOXDV GHQJDQ WKHRULWKHRUL \DQJ VXGDK OHELK PHQJLQWHJUDVLNDQEHEHUDSDFDEDQJLOPXLOPXVRVLDO 3HUWDXWDQDQWDUDDVSHNDVSHNSVLNRORJLPLVDOQ\DGDSDWGLWHPXNDQGDODPEXNX53UHVWKXV .

GDQ'5LHVPDQGNN  $QDOLVDDQDOLVDSDNDUSDNDUWHUVHEXWGLDWDVPHQXQMXNNDQSHQWLQJQ\DGLQDPLNDVRVLDO GDODPPDV\DUDNDWPRGHUQ\DQJOHELKPHPSHUND\DLPDMLQDVLVRVLRORJLNLWD-DGLGL$PHULND 6HULNDW VHWHODK 7 3DUVRQV WLPEXO PD]KDEPD]KDE 6RVLRORJL PXGD \DQJ OHELK PHPDKDPL SHQWLQJQ\DJHMDODSHUXEDKDQGDQNRQIOLNVRVLDO\DQJSDGDKHPDWSHQXOLVOHELKPHUXSDNDQ ZDULVDQGDULWUDGLVL6RVLRORJL(URSD . 0DU[ VHKLQJJD GL $PHULND PLVDOQ\D PHQLPEXONDQ JHUDNDQ 1HZ /HIW PHQHQWDQJ(VWDEOLVKPHQWDWDX GL (URSD -HUPDQ.QLGLEHQDUNDQROHKD*RXOGQHU\DQJPHQXOLVGDQPHQ\LPSXONDQEDKZD $FDGHPLF 6RFLRORJ\VHPDNLQ WHUMDOLQ GHQJDQ DQDOLVD .

DODX GL =DPDQ 2UGH %DUX VXNDU XQWXN PHQJDQDOLVD VHFDUD WHUEXND JHMDODVWUDWLILNDVL VRVLDO GDQ NRQIOLN DQWDUD .QGRQHVLD GDSDW GLNHWHJRULNDQ GDODP SHPEHURQWDNDQ JHQHUDVL PXGD VHSHUWL LWX \DQJ VXGDK MHQXK GHQJDQ HOLWH2UGH%DUXGL-HSDQJSXQDGDJHUDNDQJHUDNDQVHUXSD 3HPEHURQWDNDQ PHQHQWDQJ WUDGLVL GDQ SHPLNLUDQ JHQHUDVL DUULYH \DQJ NRORW ROHK JHQHUDVL PXGD VHODOX DNDQ WLPEXO GDODP PDV\DUDNDW PDQXVLD VHEDJDL WHUMDGL WDKXQ  VHEHQWDU GL WDKXQ  GDQ GHZDVD LQL VHMDN WDKXQ  'DODP DUWL \DQJ OHELK PXUQL PHPDQJSDUDGLJPD\DQJXPXPGLDQXWVDUMDQD6RVLRORJLGL.ODV VHNDUDQJ VXGDK OHELK ELVD GLWHULPD NDUHQD PHPDQJ JHMDODQ\D VXGDK DGDVHMDN]DPDQSHQMDMDKDQVHNDOLSXQ 6WUXNWXU IHRGDO PHPDQJ EHUODSLVODSLV GDQ HNVSORDWDVL MHODV VXGDK DGD -DGL SHUOX UHRULHQWDVLVRVLRORJLXQWXNEDQ\DNLOPXZDQ6RVLRORJLGDQFHGHNLDZDQ\DQJPHPSHUKDWLNDQ SHUNHPEDQJDQNHEXGD\DDQNDUHQDNHDGDDQVXGDKEHUXEDK7DQWDQJDQEXNDQKDQ\DDGDGL GDODPQHJHULWHWDSLVHNDOLJXVMXJDGDODPKXEXQJDQNLWDGHQJDQQHJDUDGDQEDQJVDEXNDQ VDMD \DQJ JHRJUDILV PHQMDGL WHWDQJJD NLWD WHWDSL MXJD GHQJDQ QHJDUDQHJDUD VHEHQXD EDKNDQGLEHQXDODLQ 6DWXDQ SHODNX VRVLDO EXNDQ VDMD ODJL QDWLRQ VWDWH WHWDSL NRPXQLWDV QHJDUD DWDX EDQJVD\DQJVXGDKPHOLQWDVLEDWDVQDWLRQVWDWH0D]KDEPD]KDEDJDPDPHQMDGLVDODKVDWX LOXVWUDVL MHODV WHWDSL MXJD SHQGXNXQJ SHOHVWDULDQ DODP GDQ OLQJNXQJDQ VHUWD SHUMXDQJDQ XQWXN +DN$]DVL0DQXVLD GDQ *HQGHU  GDSDWVHJHUDGLIDKDPLVHEDJDLNRPXQLWDVEHVDU \DQJ PHQMDGL FLUL SHQJHORPSRNDQ *OREDO 6RVLRORJL WLGDN GDSDW ODJL EHUWDKDQ GHQJDQ . 7HQWDUD 0HUDK  GHQJDQ WRNRK PXGD %HDGHU 0HLQKRI 0XQJNLQ 35' GL .QGRQHVLDSHUOXGLUXEDK.

ULVWLDZDQVDQJDWEHQDUNHWLNDPHQJNULWLNNRQVHSKHJHPRQL\DQJGLNHPEDQJNDQ ROHK $QWRQLR *UDPVFL NDUHQD ZDFDQD *UDPVFL WHUQ\DWD WLGDN PHPEDQWX XQWXN PHQJHUWL LQWHUGHSHQGHQVL EXNDQ GHSHQGHQVL.QLODK VHEDEQ\D PHQJDSD SHUOX DGD UHRULHQWDVL 6RVLRORJL GL .PHPEDWDVL GLUL GHQJDQ PHPSHODMDUL UHVLGXDO VRFLDO HOHPHQWV VHSHUWL SHUQDK GLJDJDV ROHK FHQGHNLDZDQ3UDQFLV6DLQW6LPRQGLDZDODEDGNH .QGRQHVLD EXNDQ HNRQRPL ODJL \DQJ DNDQ EHUWDKDQ VHEDJDL 7KH 4XHHQ RI 7KH 6RFLDO 6FLHQFHV  WHWDSL VRVLRORJL \DQJ PHQJXOXU WDQJDQ NHSDGD FDEDQJFDEDQJ LOPX 6RVLDO ODLQ GDQ +XPDQLRUD XQWXNPHQJDQDOLVDGDQPHPHFDKNDQPDVDODKNHPDV\DUDNDWDQVHFDUDWHUSDGX 3HQJJXQDDQ0HGLDGDODP3HQHUDSDQ7HRUL6RVLRORJL 5.

NXOWXUDODQWDUDGXQLD%DUDWGDQGXQLD7LPXUPDXSXQ DQWDUDGXQLD8WDUDGDQ6HODWDQ3URVHVJOREDOLVDVLLWXPHPDQJMDXKOHELKNRPSOHNV *UDPVFL PHQ\LPSXONDQ EDKZD EXGD\D %DUDW VDQJDW GRPLQDQ WHUKDGDS EXGD\D GL QHJDUD QHJDUD EHUNHPEDQJ VHKLQJJD QHJDUD EHUNHPEDQJ WHUSDNVD PHQJDGRSVL EXGD\D %DUDW 'DODP NRQWHNV SHPEDQJXQDQLVPH NRQVHS *UDPVFL PHPDQJ VDQJDW GHNDW GHQJDQ GDVDU SHPLNLUDQ WHRUL GHSHQGHQVL &DUGRVR.

 WHUPDVXN LPSHULDOLVPH VWUXNWXUDO -RKDQ *DOWXQJ.

 GDQLPSHULDOLVPHNXOWXUDO +HUEHUW6FKLOOHU.

 0RGHOPRGHO SHPEDQJXQDQ WHUVHEXW JDJDO NDUHQD HPSDW IDNWRUSHUWDPD SURVHV GLIHUHQVLDVL GL GXQLD NHWLJD VHQGLUL WHUXWDPD NHVXNVHVDQ HNRQRPL EHEHUDSD QHJDUD EHUNHPEDQJ GHQJDQ PHQJJXQDNDQ VWUDWHJL \DQJ EHURULHQWDVL SDGD SDVDU GXQLD MXVWUX PHQHQWDQJ NHVLPSXODQNHVLPSXODQ XWDPD WHRUL KHJHPRQL GDQ GHSHQGHQVL 5XOOPDQQ .

.HGXD WHRULWHRUL WHUVHEXW PHPDQIDDWNDQ VHEXDK SHUVSHNWLI JOREDO GDQ GHQJDQ GHPLNLDQ WLGDN PHQ\DGDUL DGDQ\D NHWLGDNVHLPEDQJDQ VRVLDO VWUXNWXU SDWULPRQLDO GDQ HNVSORLWDVL GL QHJDUDQHJDUD EHUNHPEDQJ VHQGLUL 6HUYDHV .

.HWLJD WHRUL KHJHPRQL GDQ GHSHQGHQVL WHUQ\DWD JDJDO GDODP PHQJXVXONDQ VROXVLVROXVL \DQJ EHUPDQIDDW GDODP NRQWHNV JOREDO LELG.

HWLJD KDUXV GLOLKDW VHEDJDL KDO \DQJ VDQJDW SUREOHPDWLV 3HUOX NLWD LQJDW EDKZD $IJKDQLVWDQPLVDOQ\D\DQJWLGDNSHUQDKGLMDMDKROHKQHJDUD%DUDWVDPSDLVHNDUDQJWHWDS WLGDNPDPSXEHUNHPEDQJGLOLKDWWLGDNKDQ\DGDULSHUVSHNWLIPRGHOGHPRNUDVL%DUDW %DKNDQ-DPHV'+DOORUDQVDODKVHRUDQJSHQDVHKDWNRPLVL0DF%ULGHWDKXQ\DQJ ODOX EHUSHQGDSDW EDKZD ULVHW WHUKDGDS SHUNHPEDQJDQ GL 'XQLD .HWLJD FHQGHUXQJ MXVWUX PHPSHUWDMDP NHWHUJDQWXQJDQ QHJDUDQHJDUD EHUNHPEDQJ SDGD %DUDW /DOX GLD EHUWDQ\D DSDNDK LPSHULDOLVPH NXOWXUDO GDQ LPSHULDOLVPH PHGLD GLLNXWL LPSHULDOLVPH SHQHOLWLDQ" +DOORUDQ.HHPSDW UHIHUHQVL KLVWRULV \DQJ PHQJDUDK NHSDGD PDVD SHQMDMDKDQ GDQKHJHPRQLHNRQRPLJOREDOVHEDJDLVHEDENHPDFHWDQSHUNHPEDQJDQGLVHEDJLDQ'XQLD ..

HWLJDELVDGLOHPSDUNHQHJDUDQHJDUDPDMX .6D\DSLNLUWLGDN$SDJXQDQ\D" 3HUVHSVLWHQWDQJ$QWRQLR*UDPVFLROHKSDNDUVRVLRORJLGLGXQLDNHWLJD\DQJVDQJDW SRVLWLI LWX EDUDQJNDOL WHUMDGL NDUHQD PHUHND VHULQJ GHQJDQ PXGDK GDQ WLGDN NULWLV PHQJDGRSVL PRGHO GDQ WHRUL VRVLRORJL %DUDW \DQJ VXGDK NHWLQJJDODQ MDPDQ VHSHUWL PRGHUQLVPH GHSHQGHQVL GDQ KHJHPRQL 'HQJDQ GHPLNLDQ WDQJJXQJ MDZDE DWDV VHJDOD NHJDJDODQGL'XQLD.

 .81&.3HUVHWXMXDQ \DQJ EHQDUEHQDU WXOXVGHQJDQ DSD \DQJ GLWXOLV 5 .ULVWLDZDQ EDKZD PHGLD PDVVD WLGDN PHUXSDNDQ DODW SHQJXDVD XQWXN PHQFLSWDNDQ UHSURGXNVL NHWDDWDQ  .

 0HGLD PDVVD VHEHQDUQ\D WLGDN EHUGLUL VHQGLUL PHODLQNDQ PHUXSDNDQ EDJLDQ GDUL PDV\DUDNDW 'DODP EDKDVD WHRUL VLVWHP VRVLDO \DQJ WHUXV PHQHUXV GLNHPEDQJNDQ GL -HUPDQ IXQJVL PHGLD PDVVD DGDODK PHPXQJNLQNDQ SHQJDPDWDQ GLUL PDV\DUDNDW 0DUFLQNRZVNL .

 )XQJVL PHGLD PDVVD VHEHQDUQ\D EXNDQ PHUHNRQVWUXNVLNDQ UHDOLWDV VRVLDO  VHEDJDLPDQD GLWXOLV ROHK $QD 1DGK\D $EUDU SDNDU MXUQDOLVWLN GL 8QLYHUVLWDV *DGMDK 0DGD $EUDU .

 'HQJDQ NDWD ODLQ PHGLD PDVVD PHUXSDNDQ FHUPLQ NHEDLNDQ GDQ NHEXUXNDQ PDV\DUDNDW EXNDQ PHQFHUPLQNDQ GDODP DUWL PHQJFRS\.

QGRQHVLD PDXSXQ GL QHJDUD ODLQ VDPD SDUDKQ\DGHQJDQNHDGDDQPDV\DUDNDW 7LGDN DGD JXQDQ\D NDODX NLWD WHUXV EHUWDQ\D NHQDSD SHPEHULWDDQ GL PHGLD PDVVD EHJLWX SDUDK" 0HQXUXW 1LNODV /XKPDQQ VRVLRORJ -HUPDQ VHKDUXVQ\D NLWD EHUWDQ\D VHEHUDSDSDUDKNRQGLVLPDV\DUDNDWNLWDVDPSDLNLWDPHPEXWXKNDQFHUPLQPHGLDVHSHUWLLWX" /XKPDQQ. NHDGDDQ PDV\DUDNDW 0HGLD GL .

 'DODP WXOLVDQQ\D 0DMDODK +$. 'DODP NRQWHNV LQL PDND WLGDN VHSHQXKQ\D NLWD KDUXV VHWXMX GHQJDQ SHQJHUWLDQ 1XUDLQL -XOLDVWXWL WHUKDGDS PHGLD PDVVD GDODP NDMLDQQ\D WHUKDGDS PDMDODK UHPDMD+$. GDQ %R\LVK &XOWXUH  . .81&.

 LD KHQGDN PHQMDZDE SHUWDQ\DDQ EDJDLPDQD VLVWHP RSHUDVL GDUL NRQVWUXNVL EXGD\D GDQ NRQVWUXNVL VRVLDOLWXEHNHUMDPHPEHQWXNGRPLQDVLLGHRORJLPDVNXOLQLWDVOHZDWPHGLDPDVVD  3HUWDPD SHUWDQ\DDQ WHUVHEXW WHWDS WLGDN WHUMDZDE $NKLUQ\D EDJDLPDQD VLVWHP LWX VHEHQDUQ\DEHURSHUDVL".HGXDSHUWDQ\DDQ1XUDLQL-XOLDVWXWLWDPSDNQ\DPHQJDQGXQJGXD SUHPLVSHUQ\DWDDQ\DQJEHOXPWHUEXNWL\DLWXDGDQ\DDUXVLQIRUPDVL\DQJEHUVLIDWVDWXDUDK GDQDGDQ\DGDPSDNPHGLDPDVVD\DQJFXNXSEHUDUWLWHUKDGDSSXEOLN 6HEDJLDQ EHVDU SDNDU FXOWXUDO VWXGLHV VHODPD LQL PDVLK PHOLKDW NRQVXPVL PHGLD PDVVD VHEDJDL SURVHV SHQFLSWDDQ EXGD\D \DQJ EHUNDLWDQ GHQJDQ NXDVD $QJ .

 GDQ PHQJDQGXQJ EDKD\D KHJHPRQL %DUDW +HSS .

 :DODXSXQ GHPLNLDQ VXDWX SHUXEDKDQ GDODP SHQJHUWLDQ FXOWXUDO VWXGLHV WHUKDGDS PHGLD PDVVD VXGDK WHUOLKDW 'RXJODV .HOOQHU PLVDOQ\D PHQXQWXW SHQGHNDWDQ PHWDWHRUHWLV GDQ PXOWLSHUVSHNWLILV GDODP PHQJDQDOLVLV SURVHVSHQ\DPSDLDQSHVDQPHGLD .HOOQHU.

 'HPLNLDQMXJDSDNDUSDNDUVRVLRORJL\DQJPHPDQIDDWNDQSRWHQVLWHRULVLVWHPVRVLDO SDVFD7DOFRWW 3DUVRQV 3URVHV SHQ\DPSDLDQ SHVDQ GDODP LOPX NRPXQLNDVL NLQL GLSDQGDQJ VHEDJDL SURVHV \DQJ GLQDPLV GDQ WUDQVDNVLRQDO $UWLQ\D NKDOD\DN MXJD DNWLI GDODP SURVHV WHUVHEXW 3XEOLN WLGDN WLQJJDO GLDP GDQ PHQHULPD SHVDQSHVDQ PHGLD PDVVD EHJLWX VDMD PHODLQNDQSDOLQJWLGDNPHPLOLKSHVDQ\DQJOD\DNGLWHULPD6HEDOLNQ\DPHGLDMXJDVDQJDW WHUJDQWXQJSDGDQLODLQLODLNXOWXUDOPDV\DUDNDWSDGDXPXPQ\D %LODNLWDPDXPHQ\DODKNDQPHGLDPDVVDDWDVSHUNHPEDQJDQPDV\DUDNDW\DQJWLGDN PHPXDVNDQ LWX VHKDUXVQ\D NLWD PHPEXNWLNDQ EDKZD DGD NHQ\DWDDQ PXUQL \DQJ EHUVLIDW XQLYHUVDO WKHWUXWKRXWWKHUH.

GDQNLWDVHEDJDLLQGLYLGXGDSDWPHQJDPDWLQ\DGHQJDQKDVLO \DQJ VDPD $NDQ WHWDSL DSD \DQJ NLWD DODPL VHEDJDL UHDOLWDV LWX KDQ\D PHUXSDNDQ KDVLO NRQVWUXNVL DWDX NRJQLVL NLWD VHQGLUL \DQJ EHUGDVDUNDQ SHQJDPDWDQ DWDV UHDOLWDV7HQWXQ\D .

NHQ\DWDDQ  $QGD EHUEHGD GHQJDQ NHQ\DWDDQ  VD\D ZDODXSXQ NLWD PHQJDPDWL UHDOLWDV PXUQL .HVLPSXODQ NLWD EHUEHGD NDUHQD FDUD SHQJDPDWDQ \DQJ GLSDNDL WLGDN VDPD /XKPDQQ.

Dikatakannya bahwa mula-mula pembentukan hukum lebih-lebih berdasarkan pada kharisma seorang nabi dalam bidang hukum. Jika kita berbicara hukum. maka tidak hukum tidak akan selamanya bisa sebagai law it is written in the books. masyarakat dari hidup bersama sederhana ke hidup bersama yang berbelit-belit dalam zaman modern ini. Akhirnya masa modern ini hukum dibentuk secara sistematis oleh orang-orang yang sudah dididik secara formal sebagai sarjana hukum( Fachjuristen). Penyelidikan empiris diperlukan untuk mengerti masyarakat. Artinya disini jika ada masalah di masyarakat. Beliau juga pernah menyatakan sebagai berikut: A system of order will be called convetion so far as its validity is externally quaranteed by the probability that deviation from it within a given social group will result in a relatively general and practically significant reaction of diappraval. Itu berarti bahwa norma-norma hukum harus dipandang sebagai kenyataan sosial melulu. Beliau banyak sekali memberikan kontribusi khususnya pada perkembangan ilmu Sosiologi yang bersifat klasik. Selaras dengan itu dibentangkannya perkembangan hukum. Dalam masyarakat perlu adanya law is action. Weber juga menambahkan bahwa gejala hukum yang timbul dimasyarakat harus diselidiki secara historis-emipiris. Beliau hidup pada tahun 1864-1920. Anglo Saxon. Untuk Sosiologi Hukum. Max Weber mempunyai pendidikan berlatar belakang di bidang hukum. Menurut Weber sosiologi hukum harus bersifat naturalistis. maka tidak semua masalah tersebut dapat diselesaikan secara normatif. Dibidang kemasyarakatan. Such an order will be called law when conformity with it is up held by the probability that deviant action will be met by phycial or psychis sanction aimed to coapel conformnity or to punish disobedience. ( J.Perancis. Weber memberikan pendapat tidak ada manfaatnya memecahkan masalah-masalah masyarakat secara deduktif.LWDSHUOXPHOLKDWPHGLDPDVVDVHEDJDLEDJLDQGDULPDV\DUDNDW NLWD -DQJDQ NLWD EHUWDQ\D VHEHUDSD SDUDK SHPEHULWDDQ GL PHGLD PDVVD NLWD PDVD NLQL0HODLQNDQ EHUWDQ\D IDNWRUIDNWRU DSD \DQJ PHPXQJNLQNDQ SHQDPSDNDQ PHGLD \DQJ NXUDQJPHPXDVNDQ Teori Max Weber 1. Mereka menyusun kaidah-kaidah hukum yang bertolak belakang dari situasi empiris aturan masyarakat. strukturnya dan masalah-masalahnya. 'HQJDQ GHPLNLDQ PXQFXO SHUWDQ\DDQ DSDNDK OD\DN ELOD NLWD VHEDJDL LOPXZDQ PHQXQWXW PHGLD PDVVD XQWXN PHQJNRQVWUXNVL UHDOLWDV GHQJDQ FDUD SHQJDPDWDQ NLWD"7HQWX WLGDN 6HRUDQJ SHQHOLWL PHQJDPDWL UHDOLWDV VRVLDO GHQJDQ PDNVXG PHQGDSDWNDQ NHEHQDUDQ 6HRUDQJ ZDUWDZDQ PHQJDPDWL UHDOLWDV GHQJDQ PDNVXG PHPEXDW EHULWD \DQJ UHOHYDQ GDQ LQIRUPDWLIEXDWSHPEDFDQ\D :DODXSXQ GHPLNLDQ NLWD VHEDJDL SHQHOLWL WHWDS GDSDW PHQHOLWL GDQ WHUXV PHQJNULWLN PHGLDPDVVD$NDQWHWDSLELODNLWDPHPDQIDDWNDQSHQGHNDWDQRQWRORJLVGDQQRUPDWLIGDODP DQDOLVLV PHGLD PDND SRVLVL LOPX NRPXQLNDVL DWDX VRVLRORJL SDGD XPXPQ\D DNDQ EHUDGD GDODPSRVLVL\DQJOHPDK. yaitu para sesepuh. Weber juga menjelaskan tahap-tahap nasionalisasi peradaban Barat beserta faktor-faktor yang mempengaruhinya. Islam. Dalam tahap yang kedua pembentukan hukum menjadi tugas beberapa orang yang berwibawa. Dalam tahap yang ketiga pembentukan hukum dicabut dari tangan orang yang berwibawa. Max Weber dan Aliran Pemikirannya Max Weber adalah seorang tokoh besar Sosiologi modern dari Jerman. Harus ada suatu pemikiran empiris dari gejala-gejala yang timbul dalam masyarakat. Weber menggambarkan historis Sosiologi hukum seperti berikut. dibahas tentang ditelaahnya hukum-hukum Romawi. Freund di bukunya Soenaryo 1991:24) . Yahudi. and applied by a group of men especially empowered to carry out his function.yakni dengan bertolak dari prinsip-prinsip rasional.Jerman. Maka disini Weber tidak memandang hukum secara normatif. Hindu dan bahkan hukum adat Polinesia.

juga meliputi kewajibankewajiban akan tetapi tanpa suatu alat pemaksa. Hukum irrasional dan materiil yaitu dimana pembentuk undang-undang dan hakim mendasarkan keputusannya semata-mata pada nilai emosional tanpa menunjuk pada suatu kaidahpun hukum irrasioanal dan formil yaitu dimana pembentuk undang-undang dan hakim berpedoman pada kaidah-kaidah diluar akal. 1. Selanjutnya didalam teori Max Weber tentang hukum dikemukakan empat type ideal dari hukum. Usage merupakan suatu bentuk perbuatan. sedangkan custom ( adapt istiadat). Yang paling penting kelebihan dari teori Max Weber adalah obyek kajian dari Weber adalah pola tingkah laku masyarakat. 4. Alat tersebut dapt berwujud suatu keluarga. Beliau juga bisa membedakan antara kebiasaan dan konvensi. maka implementasi dari suatu hukum akan tidak sempurna. Baik usage maupun custom tidak bersifat memaksa dan orang tidak wajib untuk mengikutinya´. Banyak orang yang mengartikan keduanya sama.Pernyataan diatas yang berarti ´ maka suatu alat pemaksa menentukan bagi adanya hukum. sedangkan custom adalah perbuatan yang diulang-ulang didalam bentuk yang sama. Selain itu Weber tidak mengakui hukum secara normatif. Alat pemaksa tersebut tidak perlu berbentuk badan peradilan sebagaimana yang dikenal di dalam masyarakat yang modern dan komplek. selain bersumber dari gejala sosial masyarakat juga hukum bersifat normatif. 1. 1. Kelebihan Aliran Pemikiran Max Weber Beliau adalah seorang sarjana dalam bidang hukum sehingga dapat menelaah hubungan hukum dengan masyarakat. Kekurangan aliran Pemikiran Max Weber Teori Max Weber walaupun seoarang ahli yang berjasa pada Sosiologi modern tetapi teori-teori yang disampaikan merupakan teori-teori klasik sehingga banyak teori yang tidak cocok dengan keadaan modern. Dari sisi ini Max Weber sebagai orang yang menemukan hubungan hukum dengan masyarakat. 2. Tetapi disini Weber bisa membedakannya. yaitu masingmasing sebagai berikut : 1. 2. kebijaksanaan penguasa atau ideology hukum rasional dan formil yaitu dimana hukum dibentuk semata-mata atas dasar konsep-konsep abstrak dari ilmu hukum. Konvensi sebagai mana dijelaskan diatas. . 4. Jika salah satu tidak ada. Padahal dalam konsep hukum. oleh karena didasarkan pada wahyu atau ramalan hukum rasional dan materiil yaitu dimana keputusan-keputusan para pembentuk uundang-undang dan hakim menunjuk pada suatu kitab suci. Jika tidak ada kelakuan dari masyarakat maka tidak ada norma yang berlaku. Serta dengan pemikiran beliau maka banyak muncul para ahli Sosiologi hukum. 3. Maka Weber tidak memandang dari Law is written in the book. Teori Max Weber juga memandang law it is action. Selain itu weber hanya memandang norma sebagai kenyataan di masyarakat saja. Konvensi-konvensi tersebut harus dibedakan dari usage ( kebiasaan) merupakan kemungkinan-kemungkinan adanya unifornitas di dalam orientasi suatu aksi sosial. terjadi apabila suatu perbuatan telah menjadi kebiasaan. Kontribusi bagi Sosiologi Hukum Max Weber menemukan hukum yang terjadi dari gejala sosial yang kemudian sebagai pedoman perilaku masyarakat Membedakan arti hukum formil dan materiil Mengkrititsi kelemahan berbagai hukum secara normatif karena beliau bukan penganut aliran normatif Menjelaskan teori birokrasi di masyarakat Menjelaskan konsep berorganisasi/hidup bermasyarakat 1. 3. 5. Sehingga setiap masyarakat akan memiliki struktur dan penerapan hukum yang berbeda antara satu dengan yang lain.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->