Teknik Cantuman

Cantuman adalah satu proses pembiakan tampang (vegetative) bagi tumbuh-tumbuhan yang sesuai untuk dibiakan dengan cara mengambil sebahagian tunas dari pokok induk yang digabung dengan pokok anak benih penanti. Pembiakan ini dijalankan bagi mendapatkan anakbenih tanaman yang menyerupai ciri-ciri pokok induk yang baik seperti tahan penyakit, hasil yang tinggi, mudah diurskan dan sebagainya. Bagi tumbuh-tumbuhan yang membiak melalui biji, terdapat kelemahan yang telah dikenalpasti. Diantara nya ialah buah terhasil menerusi proses pendebungan yang tidak lengkap. Ini berlaku apabila pendebungaannya berlaku dihasilkan oleh debunga jantan dari pokok yang sama jenis tetapi bukan dari pokoknya sendiri. Biji dan seterusnya anak pokok yang terhasil dari kaedah ini tidak mempunyai sifat-sifat induknya yang asal. Selain dari itu pembiakan biji juga didapati tempoh matangnya (berbuah) adalah lebih panjang. Bagi mendapatkan benih yang baik dan mengikut kualiti pokok bakanya, teknik atau kaedah pembiakan tampang diamalkan. Pembiakan tampang dilakukan dengan mengambil bahagian-bahagian pokok yang terpilih daripada pokok-pokok yang berbaka baik, sihat dan telah beberapa kali berbuah. Bahagianbahagian pokok yang boleh digunakan ialah mata tunas, ranting dan pucuk mengikut kesesuaian kaedah yang hendak digunakan. Kebaikan cara ini seperti dapat mempercepatkan kematangan pokok, ciri-ciri pokok seperti induknya, murah, cepat matang, jangka masa yang singkat dan sebagainya.

Kaedah-kaedah pembiakan tampang.
1. Cantuman mata tunas 2. Cantuman baji (cantuman appolo) 3. Cantuman sanding 4. Tut pada pokok dewasa (macot) 5. Keratan

Peralatan asas yang diperlukan: • • • • Anak benih dalam polibeg . Kejayaan kaedah ini lebih tinggi iaitu mencapai 80% hingga 90% bergantung pada jenis pokok. buat kelaran lintang 1/3 daripada lilitan batang.1.pokok penanti Pisau cantuman Pita cantuman Mata tunas dari pokok yang telah dipilih dan Gunting pokok 1. Buat 2 kelaran dikiri dan kanan ke bawah sepanjang 2.1 Persiapan Sediakan sepokok anak benih yang mempunyai saiz lilitan batangnya diantara 3cm hingga 4cm. Jenis-jenis pokok yang boleh dibiakkan dengan keadah ini adalah terdiri daripada pokok buah-buahan berbatang keras.5 cm. Anak benih ini diistilahkan sebagai pokok penanti. Anak benih ini hendaklah yang tumbuh sihat dalam polibeg. Jarak kelaran dengan permukaan tanah didalam polibeg hendaklah di antara 12 hingga 15 cm. kemahiran penjagaan. 1.2 Cara mencantum Dengan menggunakan pisau cantuman . Dengan menggunakan pisau cantuman. Jangan gunakan anakbenih yang sedang berpucuk muda kerana ini akan menyukarkan kerja-kerja mengopek kulit dari batangnya. Cantuman mata tunas Cantuman mata tunas adalah diantara kaedah pembiakan tampang yang mudah dan banyak diamalkan oleh para petani dan juga mereka yang mengusahakan tapak semaian pokok buahbuahan. .

Kemudian daun-daun yang ada pada ranting hendaklah dipotong dengan berhati-hati supaya tidak mencederakan mata tunas yang terdapat diantara tangkai daun dengan ranting.kopek kulit daripada batang bermula bermula dari kelaran lintang kebawah. Kelar memanjang dikiri dan juga kanan tunas lebih kurang 2.5 cm dikedua-dua hujung bahagian kelaran memanjang. Matikan ikatan pita cantuman setelah membalut 3 cm hingga 4 cm diatas daripada mata tunas. sihat dan telah beberapa kali berbuah. Sekarang pokok penanti telah pun siap untuk dibuat cantuman.5 cm dan juga melintang sepanjang 1. balut batang pokok penanti bermula dari bahagian bawah tapak cantuman keatas. Dengan menggunakan pita cantuman. pastikan pita cantuman tidak mengenai mata tunas. Pilih ranting dari pokok baka yang baik. Semasa membalut. Saiz ranting hendaklah lebih kecil daripada batang pokoki penanti. .

Pita cantuman hendaklah dibuka setelah selepas 2 hingga 3 minggu. 7 hari kemudian. Ini perlu dilakukan untuk mengurangkan pertumbuhan pucuk dipokok penanti dan bagi menggalakkan petumbuhan tunas pada bahagian cantuman. kelarkan sedikit kulit mata tunas dengan pisau cantuman. Untuk memastikan kejayaan cantuman. Siraman perlu dilakukan 2 kali sehari dan merumput mesti dilakukan 1 bulan sekali diikuti dengan membaja setiap kali selepas kerja-kerja merumput.5 cm dari paras cantuman. Penanaman diladang bolehlah dilakukan apabila anak benih berumur diantara 8 hingga 10 bulan selepas cantuman dibuat. Sekiranya didapati kulit mata tunas bewarna hijau. potong sebahagian lagi batang pokok penanti iaitu 2. potong batang pokok penanti dengan menggunakan gunting pokok lebih kurang 15 cm dari paras cantuman.3 Penjagaan Anak pokok yang telah dicantum diletakkan dibawah lindungan dan disiram 2 kali sehari terutamanya pada musim panas. Pita cantuman hendaklah dibuka setelah selepas 2 hingga 3 minggu. Anak pokok yang telah dicantum diletakkan dibawah lindungan dan disiram 2 kali sehari terutamanya pada musim panas.1. Untuk memastikan kejayaan cantuman. . Ini akan membantu pembesaran pucuk mata tunas. ini bererti cantuman yang telah dibuat telah pun berjaya. Dalam tempoh itu penjagaan hendaklah dibuat seperti biasa. Selepas 2 minggu. kelarkan sedikit kulit mata tunas dengan pisau cantuman.

Cantuman mata tunas adalah satu kaedah pembiakan yang paling mudah dan boleh dijadikan satu perniagaan. Terdapat lebih 750 nurseri atau Perniagaan Tapak Semaian di Malaysia yang manjalankan cantuman sebagai kaedaah pembiakan tanaman. Mata tunas dapat dilihat disebelah dalam kulit tunas dan pastikan tunasnya tidak cacat ataupun tertinggal pada kayu ranting. . tanggalkan kulit tunas daripada ranting. Bagi mereka yang minat untuk belajar berkaitan Teknik dan Teknologi Cantuman boleh bertanya kepada Jabatan Pertanian untuk mengetahui bila kursus cantuman akan diadakan.Dengan menggunakan ibu jari dan jari telunjuk kanan. Kulit tunas ditampalkan dibahagian tetingkap yang telah dibuat terlebih awal pada pokok penanti.

2 Penyediaan tunas pucuk Pucuk yang sihat berukuran 8-10 cm panjang berwarna hijau keperangan dan berdaun daripada klon terpilih sebagai sion. Ikatan tali boleh dibukakan selepas 1 1/2 hingga 2 bulan atau apabila didapati percantuman antara tunas pucuk sion dan pokok penanti telah kukuh. . Anak cantuman baji yang telah berjaya boleh dialih ke ladang setelah berukur 5-6 bulan. Percambahan bermula 3-4 minggu. Bahagian pucuknya dipotong dengan menggunakan pisau cukur sepanjang 8-10 cm dari pangkal pokok. 2. Cantuman Baji 2. Pastikan bahagian pucuk yang tinggal masih berwarna hijau. Permukaan yang dipotong hendaklah rata dan licin serta berukuran kira-kira 2 cm panjang. Daun-daun dikerat separuh. Pucuk direndam di dalam larutan hormon seperti Pantas atau Indole Butyric Acid selama 10-15 minit dan dikeringkan dengan kain bersih.2. Beg plastik ini boleh ditanggalkan selepas didapati pucuk baru keluar pada tunas atau 1 bulan selepas cantuman. Kemudian batang pokok penanti dibelah dua sepanjang 2 cm dengan pisau cukur tadi. pangkal pucuk dipotong berbentuk baji atau V. Pokok penanti yang sesuai dicantum setelah berumur 10 bulan atau 15 cm tinggi. Anak benih yang mempunyai 2 helai daun dialih ke dalam beg plastik bersaiz 20 cm x 30 cm berisi tanah campuran 3:2:1 (tanah atas: pasir : baja organik). Cantuman ini diikat tali rafia yang halus.3 Penyisipan pucuk ke pokok penanti Pucuk akan disisipkan pada pokok penanti yang telah dibelah dengan kemas. Pokok yang telah dicantum ditutup dengan sarong plastik dan diletakkan di bawah lindungan. 2. Dengan menggunakan pisau nipis.1 Penyediaan pokok penanti Biji benih matang disemai di dalam kotak semaian berpasir.

Cantuman sanding Dilakukan terhadap dua batang pokok yang bersaiz hampir sama kedua-dua sion dan pokok penanti dihiris selebar 2-3 cm.3. letakkan di tempat yang teduh • siram dua kali sehari • pokok dilabel tarikh cantuman. kemudian ditemukan supaya bahagian kambium bertemu dengan baik • ikat tempat cantuman dengan pita pada masa ini sion masih mendapat bekalan nutrien dari pokok induknya • Penjagaan pokok cantuman • setelah dicantum. kaedah dan jenis cantuman • selepas 10-14 hari tanggal serkup plastik pada cantuman baji untuk pastikan kejayaannya • apabila cantuman sanding berjaya. potong sion daripada pokok induknya bagi membolehkannya membesar bersama pokok penanti .

nisbah yang sesuai ialah 1 bahagian tanah loam dan 1 bahagian  bahan organic . ia dipisahkan daripada pokok induk  Kelebihan tut i.Memerlukan kemahiran membuat tut  Medium pengakaran .Tanaman lebih mudah tumbang kerana tidak mempunyai akar  tunjang .4.Tidak boleh dibiakkan dalam kuantiti yang banyak pada sesuatu  pokok induk . ii.medium digaul rata dan dicampur sedikit air supaya melekit untuk dibentuk bebola . Ciri pokok induk diwarisi sepenuhnya Tanaman baru lebih cepat matang  Kekurangan tut . Tut (macot)  Teknik pembiakan yang dilakukan pada dahan atau ranting yang masih terlekat pada induk  Bahagian yang terlibat mendapat makanan dan air dari pokok induk  Apabila tut telah berjaya.

 Pemilihan dan penyediaan dahan o pilih dahan pokok induk yang sihat.5 cm kopek kulit antara kelaran tersebut dan kikis lapisan kambium untuk mengelakkan kulit bercantum semula sapukan hormon penggalak akar pada bahagian atas bentuk medium seperti bebola 5 cm diameter bahagikan bebola kepada dua bahagian dan lekapkan pada bahagian yang dikikis o o o o o o kejapkan medium pada dahan dan balut dengan plastik lut sinar o ikat kedua-dua hujung bahagian yang telahdibalut .5 . ukuran diameter 1 cm dan tiada ranting kecil pada bahagian yang hendak dilakukan tut buat dua kelaran mengelilingi dahan pada jarak 2.

 Penjagaan tut o ranting yang dibuat tut akan mula berakar setelah beberapa minggu o rekodkan - Tarikh membuat tut Tarikh tut mengeluarkan akar Kira peratus kejayaan tut -  Mengubah anak pokok o o o tut akan berakar dalam masa 1-3 bulan tut yang berjaya boleh diubah ke polibeg atau pasu potong dahan bahagian bawah tut untuk asingkan dari induk o buang plastik lut sinar sebelum anak pokok ditanam untuk membolehkan akar berkembang .

1 • Jenis keratan batang Keratan Kayu Lembut o bahagian termuda sekali atau masih hijau o panjang keratan 10-15 cm. Keratan Menggunakan bahagian tumbuhan seperti batang. 2-3 helai daun Keratan Kayu Sederhana o bahagian dahan atau ranting yang baru matang o panjang keratan 10-20 cm.5. tdak mgandungi biji benih rumpai & agen penyakit serta serangga o medium yang sesuai 1 bahagian pasir dan 1 bahagian bahan organik Hormon pengakaran o digunakan untuk membantu dan menggalakkan pengeluaran dan • . gembur. beberapa helai daun Keratan Kayu Keras o bahagian batang atau dahan yang telah matang o semua daun hendaklah dibuang • • 5. ranting dan dahan tanaman 5.2 Medium Penyemaian • medium mpunyai saliran baik.

• pertumbuhan akar o jenis hormon Seradix 1. 2. 3 dan Hormoton A dan B o Menyemai keratan sebelum menyemai. celup bahagian bawah keratan dengan hormon penggalak akar o masukkan ke dalam lubang atau alur yang disediakan • Pembentukan akar o akar keratan akan mula tumbuh dalam masa 1 minggu hingga 6 minggu o keratan yang tidak mudah dicabut menunjukkan ianya telah mula berakar .