TOPIK 9 SISTEM DALAM ENJIN

HASIL PEMBELAJARAN
Di akhir topik ini, anda seharusnya dapat: 1. Mengenali sistem-sistem yang terdapat dalam enjin;

2. Menerangkan kendalian sistem bahan api;

3. Menerangkan kendalian sistem penyalaan; dan

4. Menerangkan kendalian sistem penyejukan dan pelinciran.

PENGENALAN
Topik ini menyenaraikan sistem-sistem utama yang terdapat dalam enjin dan menerangkan kendaliannya. Komponen-komponen utama dalam sistem dikenalpasti dan diterangkan fungsinya agar peranannya dalam kendalian enjin dapat dilihat.

9.1 PENGENALAN SISTEM BAHAN API
Fungi utama sistem bahan api ialah memebekalkan campuran udara dan bahan api ke dalam ruang pembakaran enjin untuk memudahkan pembakaran yang sempurna serta memperoleh kuasa yang optimum. Kadar campuran berubah mengikut keadaan jalan yang dilalui oleh kenderaan.

9.1.1

Tangki Bahan Api

Tangki bahan api biasanya terletak jauh dari enjin untuk mengelakkan kebakaran khususnya ketika berlaku kemalangan. .Terdapat dua jenis penapis udara iaitu kering dan basah dipasang atas corong karburetor.1. Sila lihat Rajah 9. 9. Unit penghantar isyarat juga terletak dalam tangki dan fungsinya ialah menghantar isyarat menunjukkan muatan tangki. Lihat Rajah 9. Rajah 9. Terdapat dua jenis pam iaitu mekanikal dan elektrik diguna dalam kenderaan. Pam mekanikal dipasang pada enjin sementara pam elektrik dipasang dalam tangki bahan api.2 Pam Bahan Api Fungsi pam bahan api ialah mengepam bahan api daripada tangki ke enjin.1.3 Tolok Bahan Api Tolok bahan api menunjukkan paras bahan api dalam tangki minyak.2. Di dalam tangki terdapat sesekat untuk mengurangkan bahan api bergelombang.1. Kebanyakan kenderaan moden mengguna pam elektrik. 9. Penapis yang kotor dan tersumbat akan menyebabkan campuran udara dan bahan api menjadi kaya dan membazirkan bahan api.1. Dua jenis tolok diguna dalam kenderaan iaitu jenis gelong imbangan dan jenis thermostatik.4 Penapis Udara Fungsi penapis udara ialah membersihkan udara yang masuk ke dalam silinder.1: Pam bahan api mekanikal 9. Biasanya tangki ini diperbuat daripada keluli tertekan.

Ia mengelakkan orifis karburetor daripada tersumbat. Bahan api yang kotor juga boleh menyebabkan injektor tersumbat.6 Karburetor .1. Lihat Rajah 9.5 Penapis Bahan Api Bahan api perlu bersih apabila memasuki karburetor.Rajah 9.1.2: Penapis udara 9. Rajah 9.3: Penapis bahan api 9.3.

Rajah 9. Karburetor boleh dikelaskan mengikut beberapa kaedah. Lihat Rajah 9.Fungsi karburetor ialah membekalkan campuran udara dan bahanapi mengikut keperluan keadaan jalan serta kelajuan kenderaan. 9.4(a).4. . Litar-litar utama ialah pelampung. pencekik. kelajuan tinggi. kelajuan melahu/rendah.5: Jenis satu corong Kenderaan melalui pelbagai keadaan semasa bergerak atas jalan.5. bawah dan atas. Karburetor juga dikelaskan mengikut corongnya samada satu corong atau dua corong. Bagi memenuhi keadaan ini berbagai litar digunakan dalam karburetor untuk menyalurkan campuran udara dan bahan api.6. Lihat Rajah 9.4: Jenis karburator berdasarkan udara Rajah 9. Sila lihat Rajah 9. kuasa penuh dan pencepat. Berdasarkan aliran udara ia dibahagi kepada aliran tepi.

Sistem ini adalah lebih effisyen berbanding dengan sistem karburetor kerana ia dapat menyukat bahan api dengan lebih tepat mengikut keadaan jalan.1.1. Sukatan ditentukan oleh unit kawalan elektronik yang dibantu oleh penderia. unit kawalan elektronik memberi isyarat kepada pemancit untuk menyembur bahan api.8 Kendalian Bahan api dari tangki disalurkan oleh pam elektrik ke dalam sistem bertekanan.Rajah 9.1. . Sebuah pengatur dalam sistem mampastikan tekanan bahan api dalam sistem adalah malar. Berdasarkan isyarat penderia.9 Pemancit Pemancit adalah sebuah komponen elektromekanikal yang memancit bahan api yang tersukat ke dalam pancarongga. 9.7 Sistem Pancitan Bahan Api Elektronik Kendalian sistem ini adalah dengan memancit bahan api ke dalam panca rongga sedutan yang mengalirkan udara.6: Litar pelampung 9. Pemancit ini sebenarnya adalah sebuah solenoid yang bergerak apabila arus laluinya. 9. Lihat Rajah 9. Bahan api yang berlebihan kembali ke tangki.7.

Apabila arus mengalir melalui litar utama dan dibumikan melalui titik sesentuh yang tertutup akan terwujud medan magnet dalam gelung penyalaan.2 PENGENALAN SISTEM PENYALAAN Dalam enjin pembakaran dalam.2. 9. Apakah kebaikan sistem pancitan bahan api elektronik berbanding dengan sistem karburetor? 2.1 Sistem Penyalaan Bateri Kendalian sistem ini adalah berdasarkan menyambung dan memutuskan pengaliran arus melalui litar utama dalam sistem penyalaan bateri. Apakah fungsi penderia dalam sistem pancitan bahan api elektronik? 9. Maka keadaan ini memerlukan percikan bunga api yang bervoltan tinggi dalam lingkungan 25000 volt. Bekalan arus terputus bila titik sesentuh terbuka dan medan magnet jatuh dalam gelung penyalaan mewujudkan arus bervoltan tinggi yang disalurkan ke plag .7: Pemancit 1.Rajah 9. campuran udara dan bahan api dimampat semasa lejang mampatan.

Rajah 9.9: Binaan sel bateri . Setiap sel boleh mengeluarkan dua volt dan bateri kenderaan biasa adalah 6 volt dan 12 volt. Komponen utama dalam sistem ini ialah bateri. suis penyalaan. Lihat Rajah 9.8: Sistem penyalaan bateri 9. Lihat Rajah 9. Terdapat dua jenis bateri iaitu basah dan kering. Plat-plat ini diasingkan oleh pemisah. pengagih. gelung penyalaan dan plag pencucuh.2.8. titik sesentuh.2 Bateri Bateri membekalkan arus untuk mengendalikan semua sistem dalam enjin. Rajah 9. Setiap sel bateri mengandungi plat positif dan negatif.pencucuh.9.

2. Apakah fungsi unit kawalan elektronik dalam sistem penyalaan . Apabila aliran arus terputus.10.3 Gelung Penyalaan Kandungan gelung terdiri daripada dua belitan dawai tembaga berpenebat. 9.2. Lihat Rajah 9. 2. Nyatakan perbezaan di antara sistem penyalaan titik sesentuh dan sistem penyalaan elektronik.4 Plag Pencucuh Fungsi plag pencucuh ialah memercihkan bunga api di antara elektrod tengah dan tepi untuk mencucuh campuran udara dan bahan api yang termampat dalam ruang pembakaran. Rajah 9. medan magnet runtuh dan voltan tinggi dalam lingkungan 25000 volt dihantar ke plag pencucuh.9.10: Binaan plag pencucuh 1. Arus yang mengalir dalam belitan utama menghasilkan daya magnet.

5 Sistem Penyalaan Elektronik Penggunaan sistem penyalaan elektronik telah mengalami perubahan drastik hingga kini. Rajah 9. Setiap silinder mempunyai gelung penyalaan sendiri dan titik penyalaan ditentukan oleh isyarat daripada penderia aci engkol dan aci sesendol yang menghantar isyarat kepada unit kawalan elektronik.11. Lihat Rajah 9. 9. Isyarat tersebut dihantar kepada unit kawalan elektronik yang akan membanding dengan voltan yang dihantar kepada penderia tersebut. Kebanyakan kenderaan tidak mengguna pengagih lagi.11: Penderia aliran udara 9.6 Penderia Penderia mengukur dan menterjemahkan isyarat yang diterima kepada isyarat elektrikal. menganalisis isyarat dan membuat keputusan.2.7 Unit Kawalan Elektronik Unit kawalan elektronik diprogram mengikut spesifikasi enjin yang berfungsi untuk menerima isyarat daripada penderia.elektronik? 9. merekod.2. .2. Dengan maklumat tersebut unit ini akan mengarahkan penggerak-penggerak yang terdapat dalam enjin.

Enjin yang disejukkan oleh udara mempunyai sirip dikeliling silinder enjin dan dibantu oleh penghembus yang mengarahkan udara dikeliling silinder. kipas.1 Sistem Penyejukan Terdapat dua jenis sistem penejukan iaitu mengguna udara dan penyejuk.3. Proses ini disempurnakan dengan mendedahkan penyejuk ke udara melalui permukaan yang luas. Dalam sistem ini penyejuk mengalir di sekeliling silinder dan disejukkan apabila mengalir melalui radiator.3. Komponen utama dalam sistem ini adalah radiator. Jenis kedua mengguna sistem penyejuk bertekanan. thermostat dan paip hos. . Paip dan sirip yang terdapat dalam radiator memudahkan proses pengalihan haba daripada penyejuk ke udara.2 Radiator Air yang melaui selubung air perlu disejukkan sebelum beredar semula. 9.3 SISTEM PENYEJUKAN DAN SISTEM PELINCIRAN Enjin pembakaran dalam perlu disejukkan semasa kendalian. Pengaliran penyejuk dibantu oleh pam air. Lihat Rajah 9.9. Pam air ini dikendalikan oleh tali sawat yang disambung kepada takal aci engkol. 9.12. pam air. Kegagalannya boleh menyebabkan bahagian-bahagiannya terlebur akibat suhu yang tinggi.

Rajah 9.3. Pam air dipasang pada hadapan bungkah enjin dan dipacu oleh tali sawat. Apakah fungsi sirip dalam sistem penyejukan udara? 2.12: Radiator 9. .3 Pam Air Pam ini yang dilengkapi dengan pendesak bantu mengedarkan penyejuk dalam sistem.4 Pelinciran Enjin Pengendalian bahagian enjin yang bergerak menyebabkan geseran. sebutkan kedudukan pam air dalam enjin kereta. Berdasarkan pemerhatian anda. 9.3. 1. Keadaan ini menyebabkan bahgian tersebut haus dengan mudah dan menjadi panas. Maka minyak pelincir perlu digunakan untuk melincir bahagian-bahagian enjin.

Sementara enjin berbilang silinder mengguna pam minyak pelincir untuk mengepam minyak daripada takungan kepada bahagian-bahagian enjin. Biasanya enjin motosikal silinder tunggal mengguna kaedah menyimbah minyak ke bahagian-bahagian.Pelincir yang diguna dalam enjin kenderaan adalah hasil sampingan semasa memproses minyak mentah petroliam. Selain daripada minyak pelincir gris juga digunakan untuk tujuan melincirkan pergerakan bahagian tertentu. Pelbagai kaedah digunakan untuk melincirkan enjin. Lihat Rajah 9. Panduan mengganti minyak pelincir serta penapis terdapat dalam manual kereta.13: Sistem pelinciran kereta . Selain daripada melincirkan bahagian-bahagian. Minyak yang kotor ditapis oleh penapis minyak yang terpasang pada enjin. Rajah 9. Ia juga menyejukkan bahagian-bahagian yang bergerak dan bergeser serta mengalirkan kotoran dan serpihan keluar ke takungan minyak. Ini dilakukan oleh penceduk yang terpasang pada rod penyambung. Minyak pelincir lama ke lamaan akan menjadi kotor dan perlu diganti dengan yang baru.13. minyak pelincir juga berfungsi sebagai pengadang di antara dinding silinder dan omboh.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful