TOPIK 9 SISTEM DALAM ENJIN

HASIL PEMBELAJARAN
Di akhir topik ini, anda seharusnya dapat: 1. Mengenali sistem-sistem yang terdapat dalam enjin;

2. Menerangkan kendalian sistem bahan api;

3. Menerangkan kendalian sistem penyalaan; dan

4. Menerangkan kendalian sistem penyejukan dan pelinciran.

PENGENALAN
Topik ini menyenaraikan sistem-sistem utama yang terdapat dalam enjin dan menerangkan kendaliannya. Komponen-komponen utama dalam sistem dikenalpasti dan diterangkan fungsinya agar peranannya dalam kendalian enjin dapat dilihat.

9.1 PENGENALAN SISTEM BAHAN API
Fungi utama sistem bahan api ialah memebekalkan campuran udara dan bahan api ke dalam ruang pembakaran enjin untuk memudahkan pembakaran yang sempurna serta memperoleh kuasa yang optimum. Kadar campuran berubah mengikut keadaan jalan yang dilalui oleh kenderaan.

9.1.1

Tangki Bahan Api

Biasanya tangki ini diperbuat daripada keluli tertekan.1. Penapis yang kotor dan tersumbat akan menyebabkan campuran udara dan bahan api menjadi kaya dan membazirkan bahan api.1. 9. Terdapat dua jenis pam iaitu mekanikal dan elektrik diguna dalam kenderaan. Di dalam tangki terdapat sesekat untuk mengurangkan bahan api bergelombang.4 Penapis Udara Fungsi penapis udara ialah membersihkan udara yang masuk ke dalam silinder. Kebanyakan kenderaan moden mengguna pam elektrik. Rajah 9. Lihat Rajah 9.Terdapat dua jenis penapis udara iaitu kering dan basah dipasang atas corong karburetor.2. Sila lihat Rajah 9.3 Tolok Bahan Api Tolok bahan api menunjukkan paras bahan api dalam tangki minyak. Unit penghantar isyarat juga terletak dalam tangki dan fungsinya ialah menghantar isyarat menunjukkan muatan tangki.1.2 Pam Bahan Api Fungsi pam bahan api ialah mengepam bahan api daripada tangki ke enjin. 9.1. . Dua jenis tolok diguna dalam kenderaan iaitu jenis gelong imbangan dan jenis thermostatik.1: Pam bahan api mekanikal 9. Pam mekanikal dipasang pada enjin sementara pam elektrik dipasang dalam tangki bahan api.Tangki bahan api biasanya terletak jauh dari enjin untuk mengelakkan kebakaran khususnya ketika berlaku kemalangan.

Rajah 9.6 Karburetor .1. Ia mengelakkan orifis karburetor daripada tersumbat.1. Lihat Rajah 9.2: Penapis udara 9.3: Penapis bahan api 9.Rajah 9.5 Penapis Bahan Api Bahan api perlu bersih apabila memasuki karburetor. Bahan api yang kotor juga boleh menyebabkan injektor tersumbat.3.

Rajah 9. bawah dan atas. Karburetor juga dikelaskan mengikut corongnya samada satu corong atau dua corong. kuasa penuh dan pencepat.4. .4: Jenis karburator berdasarkan udara Rajah 9.5. kelajuan melahu/rendah. kelajuan tinggi.6.Fungsi karburetor ialah membekalkan campuran udara dan bahanapi mengikut keperluan keadaan jalan serta kelajuan kenderaan. Karburetor boleh dikelaskan mengikut beberapa kaedah.5: Jenis satu corong Kenderaan melalui pelbagai keadaan semasa bergerak atas jalan. Bagi memenuhi keadaan ini berbagai litar digunakan dalam karburetor untuk menyalurkan campuran udara dan bahan api. pencekik. Litar-litar utama ialah pelampung. Berdasarkan aliran udara ia dibahagi kepada aliran tepi. Lihat Rajah 9. 9. Sila lihat Rajah 9. Lihat Rajah 9.4(a).

8 Kendalian Bahan api dari tangki disalurkan oleh pam elektrik ke dalam sistem bertekanan. Sistem ini adalah lebih effisyen berbanding dengan sistem karburetor kerana ia dapat menyukat bahan api dengan lebih tepat mengikut keadaan jalan.Rajah 9. Bahan api yang berlebihan kembali ke tangki. unit kawalan elektronik memberi isyarat kepada pemancit untuk menyembur bahan api. Lihat Rajah 9.1.9 Pemancit Pemancit adalah sebuah komponen elektromekanikal yang memancit bahan api yang tersukat ke dalam pancarongga. Pemancit ini sebenarnya adalah sebuah solenoid yang bergerak apabila arus laluinya. .6: Litar pelampung 9. Sebuah pengatur dalam sistem mampastikan tekanan bahan api dalam sistem adalah malar. 9.7 Sistem Pancitan Bahan Api Elektronik Kendalian sistem ini adalah dengan memancit bahan api ke dalam panca rongga sedutan yang mengalirkan udara. 9. Berdasarkan isyarat penderia. Sukatan ditentukan oleh unit kawalan elektronik yang dibantu oleh penderia.7.1.1.

Apakah fungsi penderia dalam sistem pancitan bahan api elektronik? 9.Rajah 9. Bekalan arus terputus bila titik sesentuh terbuka dan medan magnet jatuh dalam gelung penyalaan mewujudkan arus bervoltan tinggi yang disalurkan ke plag .7: Pemancit 1. Maka keadaan ini memerlukan percikan bunga api yang bervoltan tinggi dalam lingkungan 25000 volt. Apakah kebaikan sistem pancitan bahan api elektronik berbanding dengan sistem karburetor? 2. Apabila arus mengalir melalui litar utama dan dibumikan melalui titik sesentuh yang tertutup akan terwujud medan magnet dalam gelung penyalaan. campuran udara dan bahan api dimampat semasa lejang mampatan.2.2 PENGENALAN SISTEM PENYALAAN Dalam enjin pembakaran dalam.1 Sistem Penyalaan Bateri Kendalian sistem ini adalah berdasarkan menyambung dan memutuskan pengaliran arus melalui litar utama dalam sistem penyalaan bateri. 9.

Komponen utama dalam sistem ini ialah bateri.8.2 Bateri Bateri membekalkan arus untuk mengendalikan semua sistem dalam enjin. titik sesentuh.8: Sistem penyalaan bateri 9.2. Rajah 9. Lihat Rajah 9. Lihat Rajah 9. Rajah 9. Terdapat dua jenis bateri iaitu basah dan kering. Setiap sel bateri mengandungi plat positif dan negatif. gelung penyalaan dan plag pencucuh.pencucuh.9. Setiap sel boleh mengeluarkan dua volt dan bateri kenderaan biasa adalah 6 volt dan 12 volt. Plat-plat ini diasingkan oleh pemisah. pengagih.9: Binaan sel bateri . suis penyalaan.

4 Plag Pencucuh Fungsi plag pencucuh ialah memercihkan bunga api di antara elektrod tengah dan tepi untuk mencucuh campuran udara dan bahan api yang termampat dalam ruang pembakaran. 2.2.10.3 Gelung Penyalaan Kandungan gelung terdiri daripada dua belitan dawai tembaga berpenebat. Apabila aliran arus terputus.9. Apakah fungsi unit kawalan elektronik dalam sistem penyalaan . 9. Lihat Rajah 9. medan magnet runtuh dan voltan tinggi dalam lingkungan 25000 volt dihantar ke plag pencucuh. Nyatakan perbezaan di antara sistem penyalaan titik sesentuh dan sistem penyalaan elektronik. Arus yang mengalir dalam belitan utama menghasilkan daya magnet. Rajah 9.2.10: Binaan plag pencucuh 1.

Setiap silinder mempunyai gelung penyalaan sendiri dan titik penyalaan ditentukan oleh isyarat daripada penderia aci engkol dan aci sesendol yang menghantar isyarat kepada unit kawalan elektronik.6 Penderia Penderia mengukur dan menterjemahkan isyarat yang diterima kepada isyarat elektrikal.7 Unit Kawalan Elektronik Unit kawalan elektronik diprogram mengikut spesifikasi enjin yang berfungsi untuk menerima isyarat daripada penderia. Isyarat tersebut dihantar kepada unit kawalan elektronik yang akan membanding dengan voltan yang dihantar kepada penderia tersebut.11: Penderia aliran udara 9. Lihat Rajah 9.5 Sistem Penyalaan Elektronik Penggunaan sistem penyalaan elektronik telah mengalami perubahan drastik hingga kini. Rajah 9.11.2. 9.2. merekod. Kebanyakan kenderaan tidak mengguna pengagih lagi. . menganalisis isyarat dan membuat keputusan.2. Dengan maklumat tersebut unit ini akan mengarahkan penggerak-penggerak yang terdapat dalam enjin.elektronik? 9.

3 SISTEM PENYEJUKAN DAN SISTEM PELINCIRAN Enjin pembakaran dalam perlu disejukkan semasa kendalian. Komponen utama dalam sistem ini adalah radiator.1 Sistem Penyejukan Terdapat dua jenis sistem penejukan iaitu mengguna udara dan penyejuk. kipas. Proses ini disempurnakan dengan mendedahkan penyejuk ke udara melalui permukaan yang luas.3. Dalam sistem ini penyejuk mengalir di sekeliling silinder dan disejukkan apabila mengalir melalui radiator. Lihat Rajah 9. 9.9. Paip dan sirip yang terdapat dalam radiator memudahkan proses pengalihan haba daripada penyejuk ke udara.3. pam air. . thermostat dan paip hos. Pengaliran penyejuk dibantu oleh pam air. Pam air ini dikendalikan oleh tali sawat yang disambung kepada takal aci engkol.12. 9.2 Radiator Air yang melaui selubung air perlu disejukkan sebelum beredar semula. Jenis kedua mengguna sistem penyejuk bertekanan. Enjin yang disejukkan oleh udara mempunyai sirip dikeliling silinder enjin dan dibantu oleh penghembus yang mengarahkan udara dikeliling silinder. Kegagalannya boleh menyebabkan bahagian-bahagiannya terlebur akibat suhu yang tinggi.

Keadaan ini menyebabkan bahgian tersebut haus dengan mudah dan menjadi panas. Berdasarkan pemerhatian anda. Maka minyak pelincir perlu digunakan untuk melincir bahagian-bahagian enjin.3.3 Pam Air Pam ini yang dilengkapi dengan pendesak bantu mengedarkan penyejuk dalam sistem. sebutkan kedudukan pam air dalam enjin kereta. 1.Rajah 9. 9. Pam air dipasang pada hadapan bungkah enjin dan dipacu oleh tali sawat.3. Apakah fungsi sirip dalam sistem penyejukan udara? 2.4 Pelinciran Enjin Pengendalian bahagian enjin yang bergerak menyebabkan geseran.12: Radiator 9. .

Selain daripada melincirkan bahagian-bahagian. Ini dilakukan oleh penceduk yang terpasang pada rod penyambung.13: Sistem pelinciran kereta . minyak pelincir juga berfungsi sebagai pengadang di antara dinding silinder dan omboh. Rajah 9. Sementara enjin berbilang silinder mengguna pam minyak pelincir untuk mengepam minyak daripada takungan kepada bahagian-bahagian enjin. Selain daripada minyak pelincir gris juga digunakan untuk tujuan melincirkan pergerakan bahagian tertentu.13. Minyak yang kotor ditapis oleh penapis minyak yang terpasang pada enjin. Minyak pelincir lama ke lamaan akan menjadi kotor dan perlu diganti dengan yang baru. Ia juga menyejukkan bahagian-bahagian yang bergerak dan bergeser serta mengalirkan kotoran dan serpihan keluar ke takungan minyak. Panduan mengganti minyak pelincir serta penapis terdapat dalam manual kereta. Biasanya enjin motosikal silinder tunggal mengguna kaedah menyimbah minyak ke bahagian-bahagian. Pelbagai kaedah digunakan untuk melincirkan enjin. Lihat Rajah 9.Pelincir yang diguna dalam enjin kenderaan adalah hasil sampingan semasa memproses minyak mentah petroliam.