TOPIK 9 SISTEM DALAM ENJIN

HASIL PEMBELAJARAN
Di akhir topik ini, anda seharusnya dapat: 1. Mengenali sistem-sistem yang terdapat dalam enjin;

2. Menerangkan kendalian sistem bahan api;

3. Menerangkan kendalian sistem penyalaan; dan

4. Menerangkan kendalian sistem penyejukan dan pelinciran.

PENGENALAN
Topik ini menyenaraikan sistem-sistem utama yang terdapat dalam enjin dan menerangkan kendaliannya. Komponen-komponen utama dalam sistem dikenalpasti dan diterangkan fungsinya agar peranannya dalam kendalian enjin dapat dilihat.

9.1 PENGENALAN SISTEM BAHAN API
Fungi utama sistem bahan api ialah memebekalkan campuran udara dan bahan api ke dalam ruang pembakaran enjin untuk memudahkan pembakaran yang sempurna serta memperoleh kuasa yang optimum. Kadar campuran berubah mengikut keadaan jalan yang dilalui oleh kenderaan.

9.1.1

Tangki Bahan Api

Biasanya tangki ini diperbuat daripada keluli tertekan.Terdapat dua jenis penapis udara iaitu kering dan basah dipasang atas corong karburetor. Dua jenis tolok diguna dalam kenderaan iaitu jenis gelong imbangan dan jenis thermostatik.3 Tolok Bahan Api Tolok bahan api menunjukkan paras bahan api dalam tangki minyak. Pam mekanikal dipasang pada enjin sementara pam elektrik dipasang dalam tangki bahan api.2 Pam Bahan Api Fungsi pam bahan api ialah mengepam bahan api daripada tangki ke enjin. Rajah 9. Di dalam tangki terdapat sesekat untuk mengurangkan bahan api bergelombang.Tangki bahan api biasanya terletak jauh dari enjin untuk mengelakkan kebakaran khususnya ketika berlaku kemalangan. Kebanyakan kenderaan moden mengguna pam elektrik.2.1: Pam bahan api mekanikal 9. 9.1.1. Penapis yang kotor dan tersumbat akan menyebabkan campuran udara dan bahan api menjadi kaya dan membazirkan bahan api. Lihat Rajah 9. Unit penghantar isyarat juga terletak dalam tangki dan fungsinya ialah menghantar isyarat menunjukkan muatan tangki.1. Terdapat dua jenis pam iaitu mekanikal dan elektrik diguna dalam kenderaan.4 Penapis Udara Fungsi penapis udara ialah membersihkan udara yang masuk ke dalam silinder. Sila lihat Rajah 9. 9. .1.

1. Rajah 9.Rajah 9. Ia mengelakkan orifis karburetor daripada tersumbat.3: Penapis bahan api 9.6 Karburetor . Bahan api yang kotor juga boleh menyebabkan injektor tersumbat.2: Penapis udara 9.1.5 Penapis Bahan Api Bahan api perlu bersih apabila memasuki karburetor.3. Lihat Rajah 9.

4.5: Jenis satu corong Kenderaan melalui pelbagai keadaan semasa bergerak atas jalan. Bagi memenuhi keadaan ini berbagai litar digunakan dalam karburetor untuk menyalurkan campuran udara dan bahan api.4(a). Lihat Rajah 9. kuasa penuh dan pencepat. 9. Karburetor boleh dikelaskan mengikut beberapa kaedah.5. Karburetor juga dikelaskan mengikut corongnya samada satu corong atau dua corong. . kelajuan tinggi.6. Litar-litar utama ialah pelampung. kelajuan melahu/rendah. Rajah 9. pencekik.Fungsi karburetor ialah membekalkan campuran udara dan bahanapi mengikut keperluan keadaan jalan serta kelajuan kenderaan. Berdasarkan aliran udara ia dibahagi kepada aliran tepi. Sila lihat Rajah 9. Lihat Rajah 9.4: Jenis karburator berdasarkan udara Rajah 9. bawah dan atas.

Sebuah pengatur dalam sistem mampastikan tekanan bahan api dalam sistem adalah malar.7 Sistem Pancitan Bahan Api Elektronik Kendalian sistem ini adalah dengan memancit bahan api ke dalam panca rongga sedutan yang mengalirkan udara. 9. unit kawalan elektronik memberi isyarat kepada pemancit untuk menyembur bahan api.1.1. Sukatan ditentukan oleh unit kawalan elektronik yang dibantu oleh penderia.8 Kendalian Bahan api dari tangki disalurkan oleh pam elektrik ke dalam sistem bertekanan. Sistem ini adalah lebih effisyen berbanding dengan sistem karburetor kerana ia dapat menyukat bahan api dengan lebih tepat mengikut keadaan jalan. . Bahan api yang berlebihan kembali ke tangki. Berdasarkan isyarat penderia.9 Pemancit Pemancit adalah sebuah komponen elektromekanikal yang memancit bahan api yang tersukat ke dalam pancarongga. Lihat Rajah 9. 9.1. Pemancit ini sebenarnya adalah sebuah solenoid yang bergerak apabila arus laluinya.7.6: Litar pelampung 9.Rajah 9.

7: Pemancit 1.Rajah 9. 9. Bekalan arus terputus bila titik sesentuh terbuka dan medan magnet jatuh dalam gelung penyalaan mewujudkan arus bervoltan tinggi yang disalurkan ke plag .1 Sistem Penyalaan Bateri Kendalian sistem ini adalah berdasarkan menyambung dan memutuskan pengaliran arus melalui litar utama dalam sistem penyalaan bateri.2 PENGENALAN SISTEM PENYALAAN Dalam enjin pembakaran dalam.2. Maka keadaan ini memerlukan percikan bunga api yang bervoltan tinggi dalam lingkungan 25000 volt. Apabila arus mengalir melalui litar utama dan dibumikan melalui titik sesentuh yang tertutup akan terwujud medan magnet dalam gelung penyalaan. Apakah fungsi penderia dalam sistem pancitan bahan api elektronik? 9. campuran udara dan bahan api dimampat semasa lejang mampatan. Apakah kebaikan sistem pancitan bahan api elektronik berbanding dengan sistem karburetor? 2.

gelung penyalaan dan plag pencucuh. Rajah 9.8.9. pengagih. Setiap sel bateri mengandungi plat positif dan negatif. Plat-plat ini diasingkan oleh pemisah. Lihat Rajah 9. suis penyalaan. Komponen utama dalam sistem ini ialah bateri.2. Rajah 9. Terdapat dua jenis bateri iaitu basah dan kering. Setiap sel boleh mengeluarkan dua volt dan bateri kenderaan biasa adalah 6 volt dan 12 volt.8: Sistem penyalaan bateri 9.2 Bateri Bateri membekalkan arus untuk mengendalikan semua sistem dalam enjin. Lihat Rajah 9. titik sesentuh.9: Binaan sel bateri .pencucuh.

Arus yang mengalir dalam belitan utama menghasilkan daya magnet. Nyatakan perbezaan di antara sistem penyalaan titik sesentuh dan sistem penyalaan elektronik.2. 2.4 Plag Pencucuh Fungsi plag pencucuh ialah memercihkan bunga api di antara elektrod tengah dan tepi untuk mencucuh campuran udara dan bahan api yang termampat dalam ruang pembakaran. medan magnet runtuh dan voltan tinggi dalam lingkungan 25000 volt dihantar ke plag pencucuh. 9.10. Rajah 9.9. Apabila aliran arus terputus.2. Apakah fungsi unit kawalan elektronik dalam sistem penyalaan .10: Binaan plag pencucuh 1. Lihat Rajah 9.3 Gelung Penyalaan Kandungan gelung terdiri daripada dua belitan dawai tembaga berpenebat.

Lihat Rajah 9.11.2.7 Unit Kawalan Elektronik Unit kawalan elektronik diprogram mengikut spesifikasi enjin yang berfungsi untuk menerima isyarat daripada penderia.5 Sistem Penyalaan Elektronik Penggunaan sistem penyalaan elektronik telah mengalami perubahan drastik hingga kini. Setiap silinder mempunyai gelung penyalaan sendiri dan titik penyalaan ditentukan oleh isyarat daripada penderia aci engkol dan aci sesendol yang menghantar isyarat kepada unit kawalan elektronik.2. Kebanyakan kenderaan tidak mengguna pengagih lagi.2.elektronik? 9.6 Penderia Penderia mengukur dan menterjemahkan isyarat yang diterima kepada isyarat elektrikal. 9. Rajah 9. merekod. . menganalisis isyarat dan membuat keputusan.11: Penderia aliran udara 9. Dengan maklumat tersebut unit ini akan mengarahkan penggerak-penggerak yang terdapat dalam enjin. Isyarat tersebut dihantar kepada unit kawalan elektronik yang akan membanding dengan voltan yang dihantar kepada penderia tersebut.

2 Radiator Air yang melaui selubung air perlu disejukkan sebelum beredar semula. .9.12. Dalam sistem ini penyejuk mengalir di sekeliling silinder dan disejukkan apabila mengalir melalui radiator.3. 9. kipas.3. 9. Pengaliran penyejuk dibantu oleh pam air. Pam air ini dikendalikan oleh tali sawat yang disambung kepada takal aci engkol. Jenis kedua mengguna sistem penyejuk bertekanan. Lihat Rajah 9. Proses ini disempurnakan dengan mendedahkan penyejuk ke udara melalui permukaan yang luas. Enjin yang disejukkan oleh udara mempunyai sirip dikeliling silinder enjin dan dibantu oleh penghembus yang mengarahkan udara dikeliling silinder. Komponen utama dalam sistem ini adalah radiator. Kegagalannya boleh menyebabkan bahagian-bahagiannya terlebur akibat suhu yang tinggi.1 Sistem Penyejukan Terdapat dua jenis sistem penejukan iaitu mengguna udara dan penyejuk.3 SISTEM PENYEJUKAN DAN SISTEM PELINCIRAN Enjin pembakaran dalam perlu disejukkan semasa kendalian. pam air. thermostat dan paip hos. Paip dan sirip yang terdapat dalam radiator memudahkan proses pengalihan haba daripada penyejuk ke udara.

. 9.3.4 Pelinciran Enjin Pengendalian bahagian enjin yang bergerak menyebabkan geseran. Pam air dipasang pada hadapan bungkah enjin dan dipacu oleh tali sawat. Maka minyak pelincir perlu digunakan untuk melincir bahagian-bahagian enjin.3 Pam Air Pam ini yang dilengkapi dengan pendesak bantu mengedarkan penyejuk dalam sistem.12: Radiator 9. sebutkan kedudukan pam air dalam enjin kereta. Keadaan ini menyebabkan bahgian tersebut haus dengan mudah dan menjadi panas.Rajah 9. Berdasarkan pemerhatian anda. 1. Apakah fungsi sirip dalam sistem penyejukan udara? 2.3.

Rajah 9. minyak pelincir juga berfungsi sebagai pengadang di antara dinding silinder dan omboh.Pelincir yang diguna dalam enjin kenderaan adalah hasil sampingan semasa memproses minyak mentah petroliam. Minyak yang kotor ditapis oleh penapis minyak yang terpasang pada enjin. Ini dilakukan oleh penceduk yang terpasang pada rod penyambung.13: Sistem pelinciran kereta . Lihat Rajah 9. Sementara enjin berbilang silinder mengguna pam minyak pelincir untuk mengepam minyak daripada takungan kepada bahagian-bahagian enjin. Selain daripada minyak pelincir gris juga digunakan untuk tujuan melincirkan pergerakan bahagian tertentu. Selain daripada melincirkan bahagian-bahagian. Minyak pelincir lama ke lamaan akan menjadi kotor dan perlu diganti dengan yang baru. Biasanya enjin motosikal silinder tunggal mengguna kaedah menyimbah minyak ke bahagian-bahagian. Panduan mengganti minyak pelincir serta penapis terdapat dalam manual kereta. Ia juga menyejukkan bahagian-bahagian yang bergerak dan bergeser serta mengalirkan kotoran dan serpihan keluar ke takungan minyak. Pelbagai kaedah digunakan untuk melincirkan enjin.13.