TOPIK 9 SISTEM DALAM ENJIN

HASIL PEMBELAJARAN
Di akhir topik ini, anda seharusnya dapat: 1. Mengenali sistem-sistem yang terdapat dalam enjin;

2. Menerangkan kendalian sistem bahan api;

3. Menerangkan kendalian sistem penyalaan; dan

4. Menerangkan kendalian sistem penyejukan dan pelinciran.

PENGENALAN
Topik ini menyenaraikan sistem-sistem utama yang terdapat dalam enjin dan menerangkan kendaliannya. Komponen-komponen utama dalam sistem dikenalpasti dan diterangkan fungsinya agar peranannya dalam kendalian enjin dapat dilihat.

9.1 PENGENALAN SISTEM BAHAN API
Fungi utama sistem bahan api ialah memebekalkan campuran udara dan bahan api ke dalam ruang pembakaran enjin untuk memudahkan pembakaran yang sempurna serta memperoleh kuasa yang optimum. Kadar campuran berubah mengikut keadaan jalan yang dilalui oleh kenderaan.

9.1.1

Tangki Bahan Api

Kebanyakan kenderaan moden mengguna pam elektrik. Unit penghantar isyarat juga terletak dalam tangki dan fungsinya ialah menghantar isyarat menunjukkan muatan tangki.4 Penapis Udara Fungsi penapis udara ialah membersihkan udara yang masuk ke dalam silinder.Tangki bahan api biasanya terletak jauh dari enjin untuk mengelakkan kebakaran khususnya ketika berlaku kemalangan. Terdapat dua jenis pam iaitu mekanikal dan elektrik diguna dalam kenderaan. Penapis yang kotor dan tersumbat akan menyebabkan campuran udara dan bahan api menjadi kaya dan membazirkan bahan api.Terdapat dua jenis penapis udara iaitu kering dan basah dipasang atas corong karburetor.2. Sila lihat Rajah 9. Dua jenis tolok diguna dalam kenderaan iaitu jenis gelong imbangan dan jenis thermostatik.1.1.1. Biasanya tangki ini diperbuat daripada keluli tertekan.1: Pam bahan api mekanikal 9. Lihat Rajah 9.3 Tolok Bahan Api Tolok bahan api menunjukkan paras bahan api dalam tangki minyak. Di dalam tangki terdapat sesekat untuk mengurangkan bahan api bergelombang.1. 9.2 Pam Bahan Api Fungsi pam bahan api ialah mengepam bahan api daripada tangki ke enjin. Rajah 9. Pam mekanikal dipasang pada enjin sementara pam elektrik dipasang dalam tangki bahan api. . 9.

3.3: Penapis bahan api 9. Lihat Rajah 9.6 Karburetor .5 Penapis Bahan Api Bahan api perlu bersih apabila memasuki karburetor.Rajah 9. Rajah 9.1. Ia mengelakkan orifis karburetor daripada tersumbat. Bahan api yang kotor juga boleh menyebabkan injektor tersumbat.1.2: Penapis udara 9.

Rajah 9.Fungsi karburetor ialah membekalkan campuran udara dan bahanapi mengikut keperluan keadaan jalan serta kelajuan kenderaan.6. kuasa penuh dan pencepat. Berdasarkan aliran udara ia dibahagi kepada aliran tepi. 9. Karburetor boleh dikelaskan mengikut beberapa kaedah. Lihat Rajah 9. Litar-litar utama ialah pelampung. bawah dan atas.4(a). kelajuan melahu/rendah.5. Sila lihat Rajah 9. Karburetor juga dikelaskan mengikut corongnya samada satu corong atau dua corong. Bagi memenuhi keadaan ini berbagai litar digunakan dalam karburetor untuk menyalurkan campuran udara dan bahan api.4. pencekik. . kelajuan tinggi.4: Jenis karburator berdasarkan udara Rajah 9.5: Jenis satu corong Kenderaan melalui pelbagai keadaan semasa bergerak atas jalan. Lihat Rajah 9.

Sukatan ditentukan oleh unit kawalan elektronik yang dibantu oleh penderia.7.9 Pemancit Pemancit adalah sebuah komponen elektromekanikal yang memancit bahan api yang tersukat ke dalam pancarongga.1. .8 Kendalian Bahan api dari tangki disalurkan oleh pam elektrik ke dalam sistem bertekanan.1. Sistem ini adalah lebih effisyen berbanding dengan sistem karburetor kerana ia dapat menyukat bahan api dengan lebih tepat mengikut keadaan jalan.Rajah 9. Sebuah pengatur dalam sistem mampastikan tekanan bahan api dalam sistem adalah malar. Bahan api yang berlebihan kembali ke tangki. 9.6: Litar pelampung 9. Berdasarkan isyarat penderia. unit kawalan elektronik memberi isyarat kepada pemancit untuk menyembur bahan api.1. Pemancit ini sebenarnya adalah sebuah solenoid yang bergerak apabila arus laluinya. 9.7 Sistem Pancitan Bahan Api Elektronik Kendalian sistem ini adalah dengan memancit bahan api ke dalam panca rongga sedutan yang mengalirkan udara. Lihat Rajah 9.

Apakah fungsi penderia dalam sistem pancitan bahan api elektronik? 9.Rajah 9. Apakah kebaikan sistem pancitan bahan api elektronik berbanding dengan sistem karburetor? 2.2. Apabila arus mengalir melalui litar utama dan dibumikan melalui titik sesentuh yang tertutup akan terwujud medan magnet dalam gelung penyalaan. campuran udara dan bahan api dimampat semasa lejang mampatan.1 Sistem Penyalaan Bateri Kendalian sistem ini adalah berdasarkan menyambung dan memutuskan pengaliran arus melalui litar utama dalam sistem penyalaan bateri.2 PENGENALAN SISTEM PENYALAAN Dalam enjin pembakaran dalam. Maka keadaan ini memerlukan percikan bunga api yang bervoltan tinggi dalam lingkungan 25000 volt. Bekalan arus terputus bila titik sesentuh terbuka dan medan magnet jatuh dalam gelung penyalaan mewujudkan arus bervoltan tinggi yang disalurkan ke plag . 9.7: Pemancit 1.

Lihat Rajah 9.pencucuh. Setiap sel boleh mengeluarkan dua volt dan bateri kenderaan biasa adalah 6 volt dan 12 volt.9.8: Sistem penyalaan bateri 9. Terdapat dua jenis bateri iaitu basah dan kering. Plat-plat ini diasingkan oleh pemisah.2.9: Binaan sel bateri . titik sesentuh. Lihat Rajah 9.8. Rajah 9. suis penyalaan.2 Bateri Bateri membekalkan arus untuk mengendalikan semua sistem dalam enjin. pengagih. Setiap sel bateri mengandungi plat positif dan negatif. Rajah 9. Komponen utama dalam sistem ini ialah bateri. gelung penyalaan dan plag pencucuh.

2. Apakah fungsi unit kawalan elektronik dalam sistem penyalaan .10: Binaan plag pencucuh 1. Apabila aliran arus terputus. Lihat Rajah 9.9.3 Gelung Penyalaan Kandungan gelung terdiri daripada dua belitan dawai tembaga berpenebat.4 Plag Pencucuh Fungsi plag pencucuh ialah memercihkan bunga api di antara elektrod tengah dan tepi untuk mencucuh campuran udara dan bahan api yang termampat dalam ruang pembakaran.2. Nyatakan perbezaan di antara sistem penyalaan titik sesentuh dan sistem penyalaan elektronik. 9.10.2. Rajah 9. medan magnet runtuh dan voltan tinggi dalam lingkungan 25000 volt dihantar ke plag pencucuh. Arus yang mengalir dalam belitan utama menghasilkan daya magnet.

Setiap silinder mempunyai gelung penyalaan sendiri dan titik penyalaan ditentukan oleh isyarat daripada penderia aci engkol dan aci sesendol yang menghantar isyarat kepada unit kawalan elektronik.5 Sistem Penyalaan Elektronik Penggunaan sistem penyalaan elektronik telah mengalami perubahan drastik hingga kini. merekod. Lihat Rajah 9. Dengan maklumat tersebut unit ini akan mengarahkan penggerak-penggerak yang terdapat dalam enjin. 9. Isyarat tersebut dihantar kepada unit kawalan elektronik yang akan membanding dengan voltan yang dihantar kepada penderia tersebut. menganalisis isyarat dan membuat keputusan.7 Unit Kawalan Elektronik Unit kawalan elektronik diprogram mengikut spesifikasi enjin yang berfungsi untuk menerima isyarat daripada penderia.2. Kebanyakan kenderaan tidak mengguna pengagih lagi. . Rajah 9.6 Penderia Penderia mengukur dan menterjemahkan isyarat yang diterima kepada isyarat elektrikal.elektronik? 9.11: Penderia aliran udara 9.2.11.2.

Pam air ini dikendalikan oleh tali sawat yang disambung kepada takal aci engkol. Jenis kedua mengguna sistem penyejuk bertekanan.1 Sistem Penyejukan Terdapat dua jenis sistem penejukan iaitu mengguna udara dan penyejuk. Lihat Rajah 9. Dalam sistem ini penyejuk mengalir di sekeliling silinder dan disejukkan apabila mengalir melalui radiator. 9.12. 9. thermostat dan paip hos. Kegagalannya boleh menyebabkan bahagian-bahagiannya terlebur akibat suhu yang tinggi. Paip dan sirip yang terdapat dalam radiator memudahkan proses pengalihan haba daripada penyejuk ke udara.2 Radiator Air yang melaui selubung air perlu disejukkan sebelum beredar semula. pam air. Proses ini disempurnakan dengan mendedahkan penyejuk ke udara melalui permukaan yang luas. Komponen utama dalam sistem ini adalah radiator. Enjin yang disejukkan oleh udara mempunyai sirip dikeliling silinder enjin dan dibantu oleh penghembus yang mengarahkan udara dikeliling silinder.9.3.3 SISTEM PENYEJUKAN DAN SISTEM PELINCIRAN Enjin pembakaran dalam perlu disejukkan semasa kendalian. Pengaliran penyejuk dibantu oleh pam air. . kipas.3.

.3.3. Keadaan ini menyebabkan bahgian tersebut haus dengan mudah dan menjadi panas. Berdasarkan pemerhatian anda.12: Radiator 9.Rajah 9. Maka minyak pelincir perlu digunakan untuk melincir bahagian-bahagian enjin. Apakah fungsi sirip dalam sistem penyejukan udara? 2.4 Pelinciran Enjin Pengendalian bahagian enjin yang bergerak menyebabkan geseran. 9.3 Pam Air Pam ini yang dilengkapi dengan pendesak bantu mengedarkan penyejuk dalam sistem. sebutkan kedudukan pam air dalam enjin kereta. Pam air dipasang pada hadapan bungkah enjin dan dipacu oleh tali sawat. 1.

Sementara enjin berbilang silinder mengguna pam minyak pelincir untuk mengepam minyak daripada takungan kepada bahagian-bahagian enjin. Panduan mengganti minyak pelincir serta penapis terdapat dalam manual kereta.13. Rajah 9. Ia juga menyejukkan bahagian-bahagian yang bergerak dan bergeser serta mengalirkan kotoran dan serpihan keluar ke takungan minyak. Lihat Rajah 9. Minyak pelincir lama ke lamaan akan menjadi kotor dan perlu diganti dengan yang baru.Pelincir yang diguna dalam enjin kenderaan adalah hasil sampingan semasa memproses minyak mentah petroliam. Selain daripada melincirkan bahagian-bahagian. Ini dilakukan oleh penceduk yang terpasang pada rod penyambung. minyak pelincir juga berfungsi sebagai pengadang di antara dinding silinder dan omboh. Selain daripada minyak pelincir gris juga digunakan untuk tujuan melincirkan pergerakan bahagian tertentu. Pelbagai kaedah digunakan untuk melincirkan enjin.13: Sistem pelinciran kereta . Biasanya enjin motosikal silinder tunggal mengguna kaedah menyimbah minyak ke bahagian-bahagian. Minyak yang kotor ditapis oleh penapis minyak yang terpasang pada enjin.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful