P. 1
Lukisan Persembahan

Lukisan Persembahan

|Views: 3,509|Likes:
Published by Azizah Mohamed

More info:

Categories:Topics, Art & Design
Published by: Azizah Mohamed on Jul 13, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/23/2013

pdf

text

original

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu.

Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

A. FUNGSI LUKISANPERSEMBAHAN
Definisi : Lukisan yang digunakan oleh arkitek atau pereka untuk menerangkan dan berkomunikasi dengan pelanggan. Kepentingan dan Tujuan Lukisan Persembahan : • Meletakkan idea serta ilham di atas kertas. Membantu arkitek memajukan idea atau menerangkan rekabentuk kepada pelanggan. • Sebagai media perantaraan di antara perekabentuk atau arkitek dengan klien untuk menarik perhatian mereka (klien). Kelebihan Lukisan Persembahan berbanding Lukisan Kerja : • • Lebih mudah dan ringkas. Tidak perlu butiran, jadual tingkap, susunatur perpaipan dsb. Lebih menarik dengan penggunaan pelbagai media warna dan dapat dipersembahkan dalam pelbagai bentuk grafik.


Mempunyai lukisan 3 dimensi seperti perspektif dan exonometrik – gambaran bangunan lebih jelas dan mudah difahami. Lebih cepat disiapkan.

Satu set Lukisan Persembahan terdiri daripada : • • • • • Pelan Tapak Pelan Lantai 4 Pandangan Keratan Lukisan 3D

Maklumat atau perkara yang mesti ada di dalam Lukisan Persembahan : • • • • • Tajuk Projek Tajuk Lukisan Skala Nama Ruang Dimensi (secara kasar-untuk menunjukkan keluasan) Elemen-elemen tambahan seperti : Kemasan Lantai, Perabot, Tumbuhan dan Arca Manusia.
lukisan persembahan - 1 -

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

B. MEDIA DAN ALATAN ASAS UNTUK MELUKIS
Alatan-alatan Untuk Melukis dan Melakar :

• •
• • • • •

Pensil – pelbagai jenis Pen – pelbagai jenis Arang Pensil Warna Pembaris Sesiku Tiga Dsb

Pensil Jenis-jenis Pensil :


Pensil Kayu (Wood Encased Pencil) Pensil Mekanikal Pensil Cengkam (Clutch Pencil)

Gred-gred Pensil serta Ciri dan Kegunaannya :

Gred Pensil

Jenis Mata Pensil

Ciri-ciri

Kegunaan

2H ke atas H, HB dan B 2B ke atas

Keras Sederhana Lembut

Menghasilkan garisan halus dan pudar. Menghasilkan garisan sederhana tebal dan terang. Menghasilkan garisan tebal dan sangat terang (hitam).

Untuk membuat garisan binaan. Untuk membuat garisan objek. Untuk membuat garisan profil dan lorekan.

Penggunaan gred mata pensil yang berlainan dapat menghasilkan satu strok atau tekstur yang baik jika penggunaan teknik yang betul. Tujuan penghasilan tekstur yang berbeza dalam lukisan atau lakaran adalah untuk : • • Memisahkan antara satah Menunjukkan objek 3 dimensi Menunjukkan perkaitan teduhan dan juga bayang Menerangkan bentuk sesuatu objek


lukisan persembahan - 2 -

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

Pen Jenis-jenis Pen serta Ciri dan Kegunaannya
Jenis Pen Ciri-ciri Kegunaan

Pen Teknikal (0.1, 0.2, 0.3 dsb)

• Berkemampuan dalam menghasilkan ketebalan yang konsisten. • Tidak perlu mengenakan tekanan yang berbeza. • Menggunakan dakwat basah. • Sesuai digunakan di atas kertas surih. • Penjagaan yang teliti kerana mata pen yang mudah bengkok atau patah. • Mata pen yang agak lembut. • Sesuai digunakan di atas pelbagai jenis kertas. • Mata pen yang keras, licin dan agak bulat.

• Lukisan Kerja

Felt Pen (0.2, 0.4, 0.6) Pen Mata Bulat Kertas

• Lakaran. • Lorekan. • Menulis.

Jenis-jenis Kertas serta Ciri dan Kegunaannya
Jenis Kertas Ciri-ciri Kegunaan Media yang Sesuai

Kertas Katrij (Cartridge Paper)

• Terdapat dalam pelbagai saiz. • Terdapat permukaan yang licin dan berira. • Berwarna putih dan juga putih kekuningan.

• Sebagai kertas persembahan. • Lakaran.

• Pensil

• Felt Pen
• Pensil Warna

• Pelbagai gred ketebalan.
• Pelbagai saiz. Kebiasaannya saiz A0. • Berwarna putih kekuningan. • Nipis, ringan dan lutsinar. • Mudah koyak. • Pelbagai saiz. • Pelbagai gred kelicinan permukaan kertas. • Pelbagai gred ketebalan. • Bermutu tinggi dan agak mahal. • Pelbagai saiz. • Lutsinar. • Sensitif kepada air dan kelembapan. Mudah rosak. • Permukaan yang licin. • Tebal dan keras. • Saiz imperial. • Permukaan licin dan ada juga yang berira. • Permukaan berwarna putih. • Lakaran awal / cadangan. • Pensil • Felt Pen

Butter Paper

Kertas Warna Air (Water Color Paper)

• Persembahan akhir

• Warna air.

Kertas Surih (Tracing Paper) Illustration Board

• Lukisan Kerja.

• Pen Teknikal.

• Persembahan akhir.

• • • •

Warna air Pensil warna Marker Air Brush Color

lukisan persembahan - 3 -

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

• dsb

C. TEKNIK ASAS LUKISAN
Garisan Definisi Garisan : Sambungan titik-titik menjadi garisan yang mempunyai panjang yang bersambungan dengan lebar yang konsisten. Jenis-jenis Garisan : • • • • Garisan Binaan Garisan Objek Garisan Profil Garisan Bernada (Lorekan)

Penilaian Kualiti Garisan : • • • • Kejelasan Ketebalan dan keseragaman yang konsisten Ketepatan Kekemasan

Kualiti Garisan ditentukan oleh : 1. Posisi pegangan pensil Posisi pegangan yang berbeza seperti pegangan secara menegak, slope atau mendatar menyebabkan bahagian pensil yang menyentuh kertas berbeza dan menyebabkan kualiti garisan berbeza. (rujuk nota posisi pegangan pensil) 2. Tekanan pensil Tekanan pensil yang berbeza pada posisi pegangan yang sama menyebabkan garisan menjadi lebih cerah atau lebih gelap dan menyebabkan kualiti garisan berbeza. (rujuk nota kaedah memegang pensil)

Posisi Pegangan Pensil Tujuan memegang pensil / pen dengan betul ketika melukis : • • Menghasilkan garisan yang berkualiti. Menghasilkan strok yang pelbagai.
lukisan persembahan - 4 -

Menghasilkan

tona

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

garisan yang pelbagai.

Posisi Pegangan Pensil Posisi Pensil Garisan yang Terhasil

• Pegangan secara vertical

• Pegangan secara slopped

• Pegangan secara horizontal

Kaedah Memegang Pensil • Pegangan pensil hendaklah tidak terlalu kuat. • Jarak pegangan pensil hanya beberapa inci dari mata pensil. • Ketika menarik pensil iaitu apabila menghasilkan garisan, keseluruhan tangan hendaklah digerakkan. Bukannya hanya menggerakkan pergelangan tangan.

Lakaran Definisi Lakaran : Penghasilan lukisan yang bersahaja (spontan), ringkas dan cepat. Tujuan lakaran sebelum penghasilan lukisan akhir : • Untuk meluahkan idea dengan pantas. • Memberikan pemahaman tambahan terhadap idea awal. Kualiti sesebuah lakaran dipengaruhi oleh : • Kebersihan • Kualiti garisan • Ketepatan lakaran 4 kaedah untuk melukis dan melakar : • Melalui Pengukuran - menganggar ukuran objek dengan sesuatu secara kasar, kemudian memindahkannya di atas kertas lukisan.

Menggunakan Grid - melakar dengan merujuk kepada grid yang dilukis di atas gambar asal dan grid pada kertas lukisan.

lukisan persembahan - 5 -

Menggunakan Paksi melakar dengan merujuk garisan paksi yg dilukis di atas gambar asal atau membayangkan garisan paksi pada bangunan/pemandangan yang dilihat. Lakaran Bebas - melakar secara bebas berdasarkan pemerhatian.

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

Pelbagai jenis lakaran : • Outline Drawing (Layout) • Quick Sketch

- Hasil lakaran yang ringkas. - Satu jenis garisan - Hanya bentuk asas – tiada butiran • Line Drawing

- Lakaran ringkas dengan beberapa jenis garisan. - Mempunyai sedikit lorekan untuk menunjukkan imej. • Shading

• Finished Rendering - Ketebalan garisan adalah sama. - Butiran yang ringkas ditunjukkan.

• Image Study - Menggunakan tona yang pelbagai untuk menunjukkan perbezaan satah.

- Mempunyai butiran terperinci. - Susunatur dan perkadaran yang sesuai - Perspektif yang tepat.

- Lakaran yang amat ringkas dan cepat. - Tiada butiran.

lukisan persembahan - 6 -

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

lukisan persembahan - 7 -

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu.

Pelbagai jenis stroke : HB • Horizontal Line

Pegangan Horizontal 2B 6B HB

Pegangan Vertical 2B 6B HB

Pegangan Slope 2B 6B

Vertical Line

Short Individual Stroke

Short Continuous Stroke

Individual M Stroke

Continuous W
lukisan persembahan - 8 -

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

Stroke

lukisan persembahan - 9 -

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

Lorekan / Rendering Tujuan Lorekan dalam lakaran : • • • Memisahkan antara satah Menunjukkan objek 3 dimensi Menunjukkan perkaitan teduhan dan juga bayang Menerangkan bentuk sesuatu objek

3 teknik dalam membuat atau menghasilkan lorekan / rendering : • Teknik Garisan • Teknik Titik • Kombinasi Teknik Garisan dan Titik Teduhan dan Bayang Tujuan teduhan dan bayang diaplikasikan di dalam lukisan persembahan : • Lukisan lebih mudah difahami dengan menerangkan kedalaman dan juga bentuk sesebuah permukaan. Contohnya : permukaan rata atau bulat, permukaan melintang atau menegak.
a 4 5° 4 5°

a

45 °

Bentuk sesebuah bayang bergantung kepada : • • • • Posisi garisan bayang Posisi pemerhati Arah cahaya Bentuk atau permukaan di mana bayang itu jatuh.

Sumber cahaya dianggap selari. Teduhan berlaku apabila cahaya tidak sampai ke permukaan sesuatu objek. Permukaan dimana teduhan berlaku akan menghasilkan bayang. Sempadan bayang garisan teduhan.

Garisan Teduhan

Anggapkan arah cahaya adalah 45°. Sudut ini akan menghasilkan saiz atau ketebalan bentuk bayang.
lukisan persembahan - 10 -

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

• Apabila membuat lorekan untuk teduhan dan bayang, perhatikan perbezaan gelap yang ketara di sepanjang garisan antara teduhan atau bayang dengan permukaan objek. • Terdapat perbezaan gelap atau value yang pelbagai mengikut pantulan cahaya yang terkena pada dinding yang berhampiran.

Cahaya yang dipantulkan

Perbezaan gelap yang ketara di sepanjang garisan ini.

lukisan persembahan - 11 -

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

D. LUKISAN PERSEMBAHAN
Melukis berpandukan perkadaran dan skala untuk menghasilkan lukisan persembahan yang bersesuaian dengan senibina. Satu set Lukisan Persembahan terdiri daripada : • • • Pelan Tapak Pelan Lantai 4 Pandangan 2 Keratan Lukisan 3D – Perspektif, Exonometrik dsb.

• •
• • • • • •

Maklumat atau perkara yang mesti ada di dalam Lukisan Persembahan : Tajuk Projek Tajuk Lukisan Skala Nama Ruang Dimensi (secara kasar-untuk menunjukkan keluasan) Elemen-elemen tambahan seperti : Kemasan Lantai, Perabot, Tumbuhan dan Arca Manusia.

Elemen-eleman Tambahan / Entourage : • • • • Bentuk Manusia Perabot Kenderaan Tumbuhan / Lanskap

Bentuk Manusia Kepentingan bentuk manusia : • Sebagai penunjuk skala • Petunjuk kedalaman ruang dan aras • Menerangkan perkaitan diantara manusia (aktiviti) dan persekitarannya • Menunjukkan kegunaan/fungsi sesuatu binaan atau rekabentuk. • Menghidupkan sesuatu lukisan. Perkara penting dalam menghasilkan atau melukis bentuk manusia ialah : • Perkadaran / Proportion • Saiz • Aktiviti

Orang dewasa

Kanak-kanak

Perbezaan tahap keperincian dalam melukis bentuk manusia haruslah bersesuaian dengan jenis lakaran atau lukisan yang dihasilkan. Sebagai contoh, lakaran kasar tidak bersesuaian jika dimasukkan bentuk manusia yang dilukis terperici.
lukisan persembahan - 12 -

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

Lakaran kasar

Sederhana

Terperinci

Jangan kerap tonjolkan Tunjukkan orang Sesekali, tunjukkan individu berseorangan. yang sedang bahagian belakang. berbual.

Tunjukkan merekaTunjukkan mereka sedang membuat sedang membawasesuatu seperti membaca, melambai barang. tangan atau meletakkan tangan di dalam poket.

Tunjukkan orang berkumpulan –bahagian belakang juga bahagian hadapan. Pelbagaikan jantina, begitu juga dengan kanak-kanak. Tunjukkan orang membawa binatang, menolak kereta sorong bayi dsb. Tunjukkan juga bentuk manusia dalam keadaan duduk, bersandar atau duduk di atas dinding dsb.

Aras kepala terletak di garisan yang sama (horizon line)

lukisan persembahan - 13 -

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

Arca Manusia – Pandangan atas

Perspektif Perspektif amat penting dalam sesebuah lukisan terutama lukisan persembahan. Ianya menampilkan perbezaan dari segi saiz, warna dan jalinan sesuatu objek apabila ia berada di dalam ruang pandangan mata. Kepentingan Lukisan Perspektif dalam Lukisan Persembahan : • • • • • Perspektif adalah sistem untuk memastikan skala atau ukuran objek menyerupai anggaran sebenar dari pelbagai sudut pandangan. Perspektf memberi makna kepada sesuatu objek berdasarkan kepada saiz objek tersebut yang dihasilkan di dalam lukisan. Perspektif adalah antara lukisan gaya bebas berbanding lukisan teknikal Mempamerkan lukisan berbentuk 3D. Mudah difahami dan lebih menarik. Memberi gambaran sebenar objek daripada lakaran idea awal.

Jenis-jenis Perspektif :

• • •

Perspektif 1 Titik – mempunyai 1 titik lenyap. Perspektif 2 Titik – mempunyai 2 titik lenyap. Perspektif 3 Titik – mempunyai 3 titik lenyap.

Titik Lenyap: • • Titik dimana semua garisan yang digunakan untuk membuat perspektif, bertemu. Titik yang terletak di garisan horizon.

Garisan Horizon: • Garisan mendatar yang merentasi lukisan dan terletak pada paras penglihatan manusia. Penghurufan Penghurufan dalam lukisan persembahan harus diterapkan pada setiap komposisi lukisan dengan cermat dan kemas. Ciri-ciri Penghurufan Yang Baik: • • • Mudah dibaca Konsisten dari segi gaya Konsisten dari segi jarak dan ruang penghurufan

lukisan persembahan - 14 -

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

Kebersihan dan Kekemasan

Fungsi Garis Panduan dalam membuat Penghurufan: • Bagi mengawal ketinggian dan ruang antara huruf supaya saiz yang konsisten dapat dikekalkan. Contoh :

E.

WARNA DI DALAM LUKISAN PERSEMBAHAN
 

Kenapa setiap orang mempunyai warna kegemaran? Kenapa pelbagai produk atau pembungkusan produk direkabentuk dalam warnawarna tertentu? Bagaimana warna mempengaruhi tingkahlaku seseorang? Bagaimana warna memainkan peranan penting dalam sesebuah rekabentuk?

 

Warna merupakan salah satu elemen penting dalam rekabentuk. Pemilihan warna akan memberi kesan kepada rekabentuk dan ia juga dapat menerangkan fungsi sesuatu rebentuk. Sir Issac Newton merupakan orang pertama yang mengkaji tentang warna iaitu dalam tahun awal 1700. Kepentingan Warna di dalam Lukisan Persembahan : • Menerangkan warna yang diwarnakan pada fasad banguanan. Menerangkan bahan atau material yang digunakan. Membezakan latarbelakang dengan permukaan bangunan.


• Menjadikan lukisan lebih menarik. Media warna yang sesuai digunakan di dalam Lukisan Persembahan : • Warna Air Teknik – Teknik Dalam Mengaplikasi Warna Air • Warna Marker • Kaedah Basah atas Basah / Wet on Wet • Warna Poster • Kaedah Basah atas Kering • Warna Acrylic • Kaedah Basuhan Kering lukisan persembahan - 15 • Airbrush • Pensil Warna

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

Warna terdiri dari 12 segmen warna. Dan daripada 12 segmen warna ini, ia terbahagi kepada 3 jenis.

RODA WARNA /
red/violet

red

COLOR WHEEL
red/orange

violet

orange

blue/violet

yellow/orange

blue

yellow

blue/green green

yellow/green

12 SEGMEN WARNA

Tiga Pembahagian Warna :

lukisan persembahan - 16 -

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

1.

WARNA ASAS/PRIMER (PRIMARY

COLOR) Terdiri dari 3 warna asas yang mana gabungan warna-warna ini akan membentuk warna-warna lain. Warnawarna tersebut ialah : MERAH, BIRU dan KUNING.
r e d

b l u e

y e l l o w

W
2. WARNA SEKUNDER warna-warna warna asas kedua akan atau

A

R

N

A

P

RA I M S

AA R

SY /

C

O

L O

r e d
r e d

(SECONDARY COLOR) Gabungan menghasilkan
v i o l e t
v i o l e t

o

r a n g e

o r a n g e

sekunder. Sebagai contoh; campuran merah dan kuning akan menghasilkan warna jingga/orange, campuran kuning dan biru akan meghasilkan warna hijau, manakala campuran warna biru dan merah akan menghasilkan warna violet.

b

l u

e

b l u e

y e l l o w y e l l o w

g r e e n g r e e n

3.

WARNA KETIGA (TERTIARY

COLOR) Gabungan warna-warna asas dan warnawarna sekunder akan membentuk warna ketiga. Sebagai contoh : biru + hijau hijau + kuning kuning + jingga = turquoise = lime = saffron

lukisan persembahan - 17 -

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

red/violet

red/orange

blue/violet

yellow/orange

blue/green

yellow/green

WARNA KETIGA/
TERTIARY COLOR

WARNA-WARNA HARMONI Kombinasi warna dalam roda warna disebut warna-warna harmoni. Warna harmoni terbahagi kepada 5 iaitu : 1. MONOCHROMATIC

2.

ANALOGOUS

lukisan persembahan - 18 -

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

3.

COMPLEMENTARY

4.

COMPLEMENTARY ANALOGOUS

5.

TRIADS ; Kombinasi 3 warna dari bentuk segitiga dalam roda warna. Terdapat 3 jenis; a. PRIMARY TRIADS Kombinasi 3 warna asas.

lukisan persembahan - 19 -

KOLEJ KOMUNITI KUALA TERENGGANU KEMENTERIAN PENGAJIAN TINGGI MALAYSIA Jalan Tengku Ampuan Mariam, 20200 K. Terengganu. Disediakan oleh : Azizah binti Mohamed

b. SECONDARY TRIADS Kombinasi 3 warna sekunder.

c. INTERMEDIATE triads Kombinasi 3 warna ketiga.

lukisan persembahan - 20 -

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->