Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 219

PENGLIBATAN IBU BAPA DALAM PENDIDIKAN PRASEKOLAH: TINJAUAN DI BEBERAPA TADIKA SWASTA DI DAERAH CURUG, TANGERANG, INDONESIA ELIS JOHANNES HENDRY SALIM ROHATY MAZJUB PENGENALAN Sumber manusia yang berkualiti sangat diperlukan bagi penyelesaian pelbagai masalah bangsa dan pencapaian kemajuan bangsa dan negara. Sumber manusia yang berkualiti akan lebih mudah dibentuk bila pembinaannya dimulakan sejak usia kanak-kanak. Di masa hadapan kanak-kanak ini akan menjadi generasi penerus yang unggul dalam semua aspek kehidupan dan mampu bersaing di era informasi ini. Menurut National Early Childhood Development Forum atau NECDF (2004), dalam konteks Indonesia ada empat alasan mendasar mengapa semua pihak perlu mempercepatkan peningkatan kualiti sumber manusia secara maksima, iaitu untuk menghadapi era globalisasi yang tidak dapat dielakkan, mengejar ketinggalan daripada negara lain, menguasai teknologi dan ilmu pengetahuan untuk menguruskan sumber semula jadi dengan tepat dan untuk menghadapi kerosakan alam persekitaran yang disebabkan oleh tindakan manusia yang tidak bertanggungjawab. Berdasar kepada pernyataan tersebut, pembentukan sumber manusia yang unggul merupakan hal yang mendesak dan tidak dapat dinafikan lagi. Pembentukan sumber manusia ini tidak hanya untuk meningkatkan kemampuan bagi tujuan ekonomi, tetapi justeru pembangunan peribadi yang tertumpu kepada kemampuan otak dan merujuk kepada kemahiran, sikap, perilaku mandiri, memiliki kemampuan untuk bersaing yang tinggi dan ketahanan terhadap perubahan global. Apabila dikaitkan dengan keupayaan otak, para pakar perkembangan otak menyatakan bahawa usia lima tahun pertama ialah masa keemasan (golden age) kerana perkembangan otak yang sangat cepat.. Bloom (1964) menyatakan pada usia 4 tahun, perkembangan intelek seorang kanak-kanak telah mencapai 50 peratus daripada perkembangan intelek seorang dewasa. Pada masa ini ibu bapa mempunyai peluang terbaik untuk membantu anak-anaknya berkembang secara maksima dalam semua aspek yang mencakupi aspek intelek, sosial, rohani dan fizikal. Masa ini adalah masa yang paling tepat untuk memulakan pembangunan sumber manusia yang berkualiti dan pembinaannya dimulakan daripada pembangunan otak sejak awal, bahkan sejak di dalam rahim ibu. Selain itu kecerdasan kanak-kanak juga ditentukan oleh stimulasi yang diterima dari alam persekitaran (Hunt, 1961). Stimulasi yang seronok bagi kanak-kanak akan membentuk jalur belajar di otak, yang menjadi asas yang kuat bagi proses pembelajaran di peringkat yang lebih tinggi atau usia yang lebih tua. Dalam keadaan masyarakat sekarang ini, khasnya di Indonesia, sebahagian besar ibu bapa bekerja sehingga mempunyai waktu yang sangat terhad bagi merangsangkan anak-anaknya di rumah. Ibu bapa dari keluarga kurang bernasib baik kurang memperhatikan tentang pentingnya stimulasi pada usia awal ini. Menurut Rohaty (1994) dalam kajiannya di Malaysia, seringkali keadaan di rumah

220

Elis Johannes

kurang merangsang pembelajaran di persekitaran mereka. Sedangkan ibu bapa daripada golongan berada biasanya sibuk bekerja dan kurang dapat meluangkan masa melayan anak-anak mereka ke arah penyediaan pengetahuan dan kemahiran yang menjadi syarat kejayaan di sekolah. Jadi ibu bapa kehilangan peluang untuk mengembangkan anak-anaknya secara maksima. Pendidikan prasekolah boleh menjadi institusi yang membantu ibu bapa menyelesaikan permasalahan ini. Menurut Rohaty (2003) masa prasekolah adalah tahun-tahun kritis dan asas kepada peringkat pendidikan selanjutnya serta menentukan kejayaan hidup seseorang individu. Pendidikan prasekolah bertujuan membantu ibu bapa untuk meningkatkan perkembangan kanak-anak secara holistik (Essa, 1992) melalui pengalaman belajar yang bermakna dan menyeronokkan serta persekitaran yang diperkaya bagi menstimulasi otak mereka. Pendidikan prasekolah dapat memberikan pengalaman yang mungkin tidak boleh dibekalkan di rumah sekalipun keluarga itu serba mencukupi (Rohaty, 1994). Pendidikan prasekolah yang berkualiti memberikan stimulasi secara holistik kepada kanak-kanak sehingga dapat meningkatkan fungsi kognitif, konsep kendiri yang positif, harga diri, kemandirian, dan kemahiran sosial. Ia juga mengembangkan emosi kanak-kanak yang seimbang, pemahaman nilai agama dan spiritual sejak awal serta pemahaman nilai kesihatan dan keselamatan. Maka dapat disimpulkan bahawa pendidikan prasekolah mempunyai peranan yang penting dalam pembentukan sumber manusia yang unggul. Dalam kajian ini pendidikan prasekolah merujuk kepada pendidikan yang disediakan oleh tadika bagi kanak-kanak yang berumur 4 sampai 6 tahun. Namun kejayaan pendidikan kanak-kanak di prasekolah ditentukan oleh penglibatan ibu bapa dalam pendidikan prasekolah. Banyak kajian membuktikan kesan penglibatan ibu bapa terhadap kejayaan pembelajaran kanak-kanak dan sekolah (Conway (2003; Mc Allister, 1993). Kajian yang dilakukan oleh National Center for Family & Community Connections with Schools (2002), yang membuat ulasan daripada 51 kajian tentang penglibatan ibu bapa menyimpulkan bahawa ditemukan hubungan yang positif dan meyakinkan antara penglibatan ibu bapa dan kesannya terhadap sekolah, keluarga dan pelajar daripada semua sosio ekonomi status, bangsa, latar belakang pendidikan dan umur. Hampir semua prasekolah kerajaan dan swasta dan Sekolah Rendah di Amerika Syarikat telah menyediakan kesempatan bagi ibu bapa untuk terlibat. (Huntsinger dan Jose, 2009). Guru dan pengetua perlu menyokong penglibatan ibu bapa dalam aktiviti-aktiviti di prasekolah dan menyamakan persepsi antara pengetua dan para guru mengenai penglibatan ibu bapa. Ibu bapa pun perlu memahami kepentingan pendidikan prasekolah bagi kehidupan kanak-kanak mereka di masa hadapan, sehingga penglibatan mereka di prasekolah boleh ditingkatkan. Penglibatan ibu bapa merupakan manifestasi daripada persepsi ibu bapa terhadap pendidikan prasekolah. Penglibatan ibu bapa dalam pendidikan di beberapa tadika merupakan topik utama daripada kajian ini. Dalam konteks di Indonesia, beberapa masalah berkaitan dengan penglibatan ibu bapa di prasekolah adalah walaupun banyak kajian dalam dan luar negara menunjukkan kesan positif daripada penglibatan ibu bapa terhadap kanakkanak, ibu bapa, dan pihak sekolah, penglibatan ibu bapa dalam pendidikan

dasar dan kemampuan kewangan yang berbeza-beza kerana sangat bergantung kepada yuran pelajar dan pihak penyokong atau penderma. Apalagi bila mereka tinggal di luar bandar dan tidak mempunyai akses kepada pendidikan prasekolah. seperti pendidikan dan status sosio ekonomi ibu bapa.Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 221 prasekolah ini belum menjadi tumpuan perhatian pelbagai pihak berkenaan. Pendidikan prasekolah umumnya mudah dijumpai di kawasan bandar sahaja. Persepsi guru ini dipengaruhi oleh latar belakang pendidikan dan pengalaman mereka. Guru yang tidak mempunyai latar belakang pendidikan di bidang pendidikan prasekolah. kemampuan kewangan tadika. (b) sejauh mana ibu bapa boleh membantu guru dan pelajar dalam pengajaran dan pembelajaran di dalam kelas dan (c) sejauh mana ibu bapa boleh dilibatkan dalam bidang kurikulum di prasekolah. 2007. psikologi atau tidak mempunyai sijil Keguruan kurang . walaupun didapati peningkatan jumlah prasekolah yang sangat signifikan pada tahun 2006. tahap dan kesan penglibatan ibu bapa yang berbeza. Penglibatan ibu bapa sangat berbeza di pelbagai tadika kerana pelbagai keadaan yang tidak menyokong seperti dasar tadika. Mereka masih menumpukan perhatian kepada hal-hal lain yang dianggap lebih penting. Sedangkan prasekolah yang kemampuan kewangan tinggi lebih mudah melaksanakan program penglibatan ibu bapa tapi mungkin dasar tadika tidak terbuka terhadap penglibatan ibu bapa atau guru kurang pengetahuan dan pengalaman tentang amalan-amalan prasekolah yang boleh melibatkan ibu bapa. Ibu bapa daripada keluarga kurang bernasib baik cenderung menganggap pendidikan prasekolah tidak penting. Di Indonesia 99 peratus prasekolah diurus oleh pihak swasta di mana tadika-tadika ini mempunyai kurikulum. sikap dan keperibadian mereka. persepsi ibu bapa dan guru terhadap penglibatan ibu bapa dan faktor-faktor lain yang mempengaruhi penglibatan ibu bapa. persepsi guru terhadap penglibatan ibu bapa. Dalam konteks Indonesia sebagai negara kepulauan yang luas dan mempunyai masyarakat yang majmuk. Faktor-faktor lain yang mempengaruhi penglibatan ibu bapa ini adalah latar belakang guru dan ibu bapa sendiri. Keadaan tadika ini mempengaruhi pihak prasekolah untuk membuat amalan yang melibatkan ibu bapa di prasekolah. Menurut Direktorat Pendidikan Anak Usia Dini (Prasekolah). persepsi ibu bapa tentang kepentingan pendidikan prasekolah sangat berbeza. masih banyak ibu bapa yang belum menyedari kepentingan pendidikan prasekolah. kurikulum. persepsi ibu bapa terhadap pendidikan prasekolah. Persepsi guru dan pengetua tentang penglibatan ibu bapa sangat berbeza dari aspek (a) sejauh mana ibu bapa boleh terlibat dalam membuat keputusan di prasekolah. Persepsi ibu bapa yang rendah mengenai pendidikan prasekolah ini mengakibatkan penglibatan mereka di pendidikan prasekolah juga rendah. Belum ada kajian yang memberikan literatur tentang sejauh mana penglibatan ibu bapa dalam pendidikan prasekolah di Indonesia. Prasekolah yang kemampuan kewangannya rendah biasanya kurang memperhatikan program penglibatan ibu bapa kerana lebih menumpukan perhatian kepada memenuhi proses pembelajaran dan pengajaran di prasekolah. kemampuan kewangan menghasilkan jenis. Kepelbagaian tadika menurut jenis. Jabatan Pendidikan Nasional. dasar.

7. Dalam Panduan Pembelajaran di Taman Kanak-kanak (2006) yang diterbitkan oleh Departemen Pendidikan Nasional. Mengenalpasti hubungan antara SSE ibu bapa dengan penglibatan ibu bapa. Tidak terdapat hubungan yang signifikan antara persepsi ibu bapa tentang pendidikan prasekolah dengan penglibatan ibu bapa. Mengenalpasti hubungan antara persepsi ibu bapa tentang pendidikan prasekolah dengan penglibatan ibu bapa. Thomas (1987) menyatakan masalah timbul bila guru enggan bekerjasama dengan ibu bapa yang bukan daripada golongan profesional.222 Elis Johannes memahami psikologi perkembangan kanak-kanak secara menyeluruh sehingga menganggap kurang penting penglibatan ibu bapa dalam pendidikan kanak-kanak di prasekolah. HIPOTESIS KAJIAN Kajian ini menguji 4 hipotesis nol. 3. Keadaaan ini menjadi lebih buruk apabila guru-guru tersebut kurang pengalaman. . Pelbagai kekangan lain terhadap penglibatan ibu bapa juga mempengaruhi sejauh mana ibu bapa dapat terlibat dalam pendidikan prasekolah. Guru dan pengetua yang lain berpendapat tidak perlu melibatkan ibu bapa terlalu banyak kerana mereka pasti tidak mempunyai masa. Jakarta. Tidak terdapat hubungan yang signifikan antara persepsi guru tentang penglibatan ibu bapa dengan penglibatan ibu bapa. 2. Mengenalpasti kekangan yang mempengaruhi penglibatan ibu bapa 4. Sebahagian guru yang introvert tidak menyukai bila orangtua terlibat terlalu banyak di prasekolah. dinyatakan bahawa ibu bapa boleh terlibat secara sukarela atau menyertai kegiatan di tadika. 6. Pernyataan ini tidak disertai dengan panduan terperinci bagi pihak tadika untuk membuat aktiviti-aktiviti konkrit yang melibatkan ibu bapa di tadika. Mengenalpasti strategi bagi meningkatkan penglibatan ibu bapa dalam aktiviti-aktiviti di tadika. pengkaji melakukan kajian ini dengan objektif seperti berikut ini: 1. Mereka juga boleh bekerja sama dengan pihak tadika dalam membuat keputusan mengenai kanak-kanak. OBJEKTIF KAJIAN Berdasar kepada permasalahan tersebut. Ho2. Mengenalpasti hubungan antara latar belakang akademik dengan penglibatan ibu bapa. Mengenalpasti faedah penglibatan ibu bapa 9. Keadaan ini tidak menyokong pihak prasekolah untuk merancang kurikulum yang melibatkan ibu bapa. Ada guru dan pengetua tidak mau ditegur oleh ibu bapa. 8. Mengenal pasti tahap penglibatan ibu bapa menurut jenis tadika. Mengenal pasti tahap amalan aktiviti tadika yang melibatkan ibu bapa. Mengenalpasti hubungan antara persepsi guru tentang penglibatan ibu bapa dengan penglibatan ibu bapa. Hipotesis nol kajian adalah : Ho1. 5.

pereka bentuk program. 1999 dalam Arnold et al. pihak yang digaji. kesukarelaan. sukarelawan yang bersifat sementara.al 2008). Dalam kajian ini pengkaji tidak mengkaji aspek kolaborasi dengan komuniti. Ho4. atau sebagai penonton sahaja. Tidak terdapat hubungan yang signifikan antara latar belakang status sosio ekonomi (SSE) dengan penglibatan ibu bapa. pembelajaran di rumah. Sedangkan ibu bapa mempunyai beberapa peranan iaitu sebagai pembuat polisi. kerana aspek ini lebih tertumpu kepada penglibatan komuniti dalam prasekolah. Penglibatan ibu bapa mengikut Model Epstein (2002) mempunyai enam jenis penglibatan iaitu aspek keibubapaan. dan merupakan landasan filosofis daripada Head Start (Administration for Children and Families. potensi dan bakatnya serta menggunakannya bagi diri mereka sendiri dan keluarga. pembina hubungan dengan ibu bapa dan penyelaras program penglibatan ibu bapa. prasekolah dan pihak kerajaan kerana memberikan gambaran sejauh mana amalan tadika yang melibatkan ibu bapa. KEPENTINGAN KAJIAN Dapatan kajian ini akan sangat bermanfaat bagi pihak ibu bapa. untuk membantu ibu bapa mencari kekuatan. Menurut Gestwicki (2004) kekangan dalam membangun hubungan antara ibu bapa dan guru . 2006 dalam Arnold et.). Pengkaji berasa perlu menghuraikan topik tentang pendidikan prasekolah di Indonesia secara luas supaya topik penglibatan ibu bapa dalam konteks Indonesia dapat difahami secara mudah. Selanjutnya pengkaji membahagi bab kedua kepada dua topik utama iaitu topik berkenaan dengan pendidikan prasekolah dan topik berkenaan dengan penglibatan ibu bapa. TINJAUAN LITERATUR Menurut Morrison (1978) pengertian daripada penglibatan ibu bapa yang komprehensif adalah proses aktualisasi daripada potensi ibu bapa. komunikasi. Tidak terdapat hubungan yang signifikan antara latar belakang akademik dengan penglibatan ibu bapa. sejauh mana penglibatan ibu bapa dalam aktiviti di tadika. iaitu sebagai sebagai pembina moral.Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 223 Ho3. guru bagi anak-anaknya. 2004). dan menggalakkan pihak kerajaan untuk membuat kurikulum yang lebih banyak melibatkan ibu bapa dalam pendidikan tadika. pengetua mempunyai 4 peranan kepimpinan dalam penglibatan ibu bapa. pembinaan penglibatan ibu bapa adalah tujuan utama dari Jabatan Pendidikan Amerika Syarikat (Fantuzzo et al. Teori menunjukkan pentingnya penglibatan ibu bapa dalam pembinaan kemahiran akademik sejak awal (Christenson. Menurut Berger (1995). Sebagai contoh. 2008). Kemudian pengkaji menghuraikan topik penglibatan ibu bapa ini dari pelbagai aspek. Penglibatan ibu bapa secara meluas diyakini menjadi penting bagi perkembangan akademik awal kanak-kanak. Setiap jenis penglibatan akan mempunyai banyak amalan yang berbeza yang boleh dilakukan oleh pihak tadika untuk mencapai matlamat prasekolah yang sudah ditetapkan. membuat keputusan dan kolaborasi dengan komuniti..

menganggap tadika membosankan dan tidak wujud komunikasi dua hala dalam mesyuarat (Rohaty dan Abu Bakar. Faktor berikutnya ialah isu kepercayaan iaitu anggapan negatif tentang kemampuan keluarga. bekerja. maka cara tinjauan yang menggunakan sampel rawak adalah lebih praktikal. 2004). Apabila dasar pentadbiran sekolah mempunyai polisi yang melarang hubungan dan diskusi antara ibu bapa dan kakitangan sekolah.0. sederhana dan rendah. perbezaan antara pengalaman guru dan ibu bapa sehingga seringkali guru memandang ibu bapa kurang pengetahuan berbanding dengan guru yang dilatih secara profesional. Faktor dalaman mencakupi masalah antaranya keperibadian guru yang kurang suka bersosialisasi dengan ibu bapa. Temu bual dengan pengetua tadika dilakukan bagi mendapatkan maklumat tambahan yang menyokong data kuantitatif dan menjawab persoalan ke delapan kajian. Menurut Mohd Majid (1998) statistik deskriptif berupa organisasi dan ringkasan data yang diperoleh dari analisis data. Hal ini membuat ibu bapa enggan bertemu guru. min dan sisihan piawai bagi menghuraikan sampel kajian dan menjawab persoalan kajian. Statistik deskriptif yang digunakan dalam kajian ini adalah dalam bentuk frekuensi. Selanjutnya guru yang terlalu sibuk menjadi kekangan dalam penglibatan ibu bapa. Seramai 346 sampel ibu bapa dan 30 sampel guru dan pengetua terlibat dalam kajian ini. Ide lama tentang penglibatan ibu bapa yang terlalu formal kurang menyokong hubungan baik antara pihak tadika dan ibu bapa (Swap. Analisis juga dilakukan untuk menguji hipotesis kajian yang dibina iaitu dengan menggunakan statistik parametrik Pekali Korelasi Pearson. Sampel ini berasal daripada 6 tadika swasta di daerah Curug. Faktor luaran mencakupi masalah waktu yang dimiliki oleh guru. Kekangan lain adalah ibu bapa yang berminat terlibat tapi tidak ada pembantu rumah. peratusan. Tangerang. Pengkaji menggunakan pemilihan sampel rawak berstrata di mana pengkaji membezakan tadika menjadi tiga jenis kumpulan iaitu tadika dengan yuran tinggi. Tuckman (1978) berpendapat bahawa kaedah soal selidik merupakan cara yang berkesan bagi mendapatkan maklumat daripada responden. Apabila falsafah sekolah dan tindakan administratif tidak menyokong perkongsian dengan keluarga. Tadika dengan yuran pelajar sederhana adalah apabila yuran pelajar antara 71 RM – 180 RM. Tadika dengan yuran pelajar rendah adalah apabila yuran pelajar kurang daripada 70 RM. 1994). Kajian ini merupakan kajian kuantitatif dan kualitatif yang menggunakan kaedah tinjauan. maka ibu bapa kehilangan peluang untuk membangun hubungan dengan guru. 1993 dalam Getswicki. Sedangkan tadika dengan yuran pelajar tinggi adalah apabila yuran pelajar lebih daripada 180 RM. Instrumen dalam kajian ini menggunakan soal selidik dengan skala likert 4 poin. METODOLOGI Dalam bab ke tiga pengkaji menghuraikan tentang metodologi kajian. Data kualitatif dianalisis . guru tidak akan mempunyai waktu untuk meresponi ibu bapa. Apabila soal selidik digunakan.224 Elis Johannes bagi tujuan penglibatan ibu bapa. Analisis data dilakukan secara statistik deskriptif dan inferensi dengan menggunakan SPSS 12. dapat dibezakan menjadi faktor dalaman dan faktor luaran.

Bagi menjawab persoal kajian ke dua. tahap amalan aktiviti tadika rendah jadi pihak tadika kurang mengamalkan aktiviti-aktiviti dalam aspek-aspek tersebut. Secara keseluruhan skor min tahap amalan aktiviti di tadika yang melibatkan ibu bapa ialah 2. Skor min keseluruhan di tadika dengan yuran rendah ialah 1. Jawaban dibandingkan dengan jawaban responden lain dan pengkaji menyatukan jawaban serta membuat kesimpulan. Di tadika dengan yuran sederhana. DAPATAN KAJIAN Dapatan kajian bagi menjawab persoalan kajian pertama hingga ke empat diperoleh melalui analisis statistik deskriptif yang dijalankan.14 dan purata min bagi aspek pembelajaran di rumah ialah 2. penglibatan ibu bapa berkait aspek kesukarelawan mempunyai purata min terendah iaitu 1.6%).20 yang diinterpretasikan penglibatan pada tahap rendah. Berdasarkan data-data di setiap jenis tadika ini. Bagi aspek mengambil keputusan dan kesukarelawan.9 % responden ibu bapa adalah faktor ’kesibukan bekerja’ sehingga sukar mengatur waktu untuk datang ke sekolah (64.57 dan purata min bagi amalan aktiviti berkait aspek mengambil keputusan ialah 1.44.Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 225 dengan memperhatikan tema-tema yang didapat daripada jawaban responden. Purata min bagi amalan aktiviti berkait aspek kesukarelawan ialah 2. Interpretasi dari purata min ini adalah tahap amalan aktiviti tadika yang melibatkan ibu bapa berkait aspek keibubapaan.90.7 % responden guru juga berpendapat sama bahawa.95.53.88 iaitu tahap rendah. .51 sedangkan bagi aspek komunikasi mempunyai purata min tertinggi iaitu 2.47 sedangkan bagi aspek komunikasi mempunyai purata min tertinggi iaitu 2. Ini bermakna tadika ada mengamalkan aktiviti-aktiviti ini tapi tidak terlalu aktif. Sedangkan 96. Sedangkan purata min bagi amalan aktiviti berkait aspek komunikasi ialah 3. Sebesar 41. Secara keseluruhan skor minnya ialah 2. Secara keseluruhan skor min di tadika dengan yuran sederhana ialah 1. dapat disimpulkan bahawa penglibatan ibu bapa di semua jenis tadika berada pada tahap rendah iaitu dengan nilai min 1. iaitu tahap sederhana.76 sedangkan aspek keibubapaan mempunyai purata min tertinggi iaitu 2.52. Faktor SSE juga dianggap sebagai kekangan oleh 40. kekangan utama adalah faktor ’kesibukan bekerja’ sehingga ibu bapa tidak dapat datang ke tadika. di tadika dengan yuran rendah penglibatan ibu bapa berkaitan dengan aspek pembuat keputusan mempunyai purata min terendah iaitu 1. Ini bermakna tadika mengamalkan aktiviti-aktiviti yang melibatkan ibu bapa di tadika tapi tidak terlalu aktif. komunikasi dan pembelajaran di rumah adalah sederhana. Purata min bagi amalan aktiviti berkait aspek keibubapaan ialah 2.03. Ini bermakna ibu bapa kurang terlibat dalam aktiviti-aktiviti di semua jenis tadika.5 % responden ibu bapa.8 % responden ibu bapa juga menganggap kebijakan sekolah yang tidak menyokong penglibatan ibu bapa menjadi kekangan bagi penglibatan ibu bapa di tadika.77 yang bermakna tahap penglibatan . Faktor yang menjadi kekangan utama dalam penglibatan ibu bapa menurut 63.91. Di tadika dengan yuran tinggi penglibatan berkaitan dengan aspek kesukarelawan mempunyai purata min terendah iaitu 1.27.

403 p < 0. Ini bermakna bahawa ada hubungan yang signifikan antara hubungan antara persepsi ibu bapa tentang pendidikan prasekolah dengan penglibatan ibu bapa.017 p > 0.01 ditolak Jadual 1 menunjukkan bahawa hipotesis Ho1 ditolak.01 ditolak Ho4: Tidak ada hubungan antara latar belakang akademik dengan penglibatan ibu bapa Korelasi Pearson r = 0. pengkaji melakukan uji Pekali Pearson. SSE juga menjadi kekangan bagi penglibatan ibu bapa dalam aktiviti di tadika.7 % responden guru menyatakan faktor ’tadika kekurangan dana bagi mengadakan program yang melibatkan ibu bapa’ juga menjadi kekangan bagi penglibatan ibu bapa.0 % resonden guru juga berpendapat bahawa sikap negatif kerana pengalaman sekolah yang pahit yang dialami ibu bapa juga menjadi kekangan. serta faktor latar belakang sosio ekonomi dan akademik ibu bapa. kerjaya.272 p < 0. Hipotesis Ho3 ditolak sehingga rumusannya adalah ada hubungan yang signifikan antara status sosio ekonomi dengan penglibatan ibu bapa.01 diterima Ho3 :Tidak ada hubungan antara SSE dengan penglibatan ibu bapa Korelasi Pearson r = 0. Selanjutnya 33.3 % responden guru. Jadi . Hipotesis Ho4 ditolak bererti ada hubungan yang signifikan antara latar belakang akademik dengan penglibatan ibu bapa. Sebesar 40. Hasil analisis uji Pekali Pearson Hipotesis Statistik Hasil Keputusan Ho1 : tidak ada hubungan antara persepsi ibu bapa terhadap pendidikan prasekolah dengan penglibatan ibu bapa Korelasi Pearson r = 0. Jadual 1.3 % responden guru juga berpendapat sama dengan ibu bapa bahawa faktor pendidikan.226 Elis Johannes Sebesar 56.01 ditolak Ho2 : Tidak ada hubungan antara persepsi guru terhadap penglibatan ibu bapa dengan penglibatan ibu bapa Korelasi Pearson r = 0.188 p<0. ’Keperibadian guru yang tertutup sehingga kurang menyukai guru terlibat’ juga menjadi kekangan menurut 33. Bagi menjawab persoalan kajian ke empat sampai ke tujuh. sikap guru dan ibu bapa. Dapatan kajian diringkaskan dalam Jadual 1. Jadi dapat disimpulkan bahawa kekangan utama dalam penglibatan ibu bapa adalah faktor waktu.

Sedangkan faedah utama bagi guru antaranya guru-guru dapat meningkatkan kemahiran dalam merancang kerja rumah yang lebih interaktif. JADUAL 2. 5. Menurut perspektif ibu bapa faedah utama daripada penglibatan mereka adalah juga dalam bidang akademik anak-anaknya seperti ibu bapa akan mengetahui cara menyokong pembelajaran anak di rumah. 6 2 2 Mengambil keputusan   . ibu bapa dapat menyumbang tenaga dan berkongsi bakat. seperti kemahiran membaca pembelajaran di rumah. terutama berkenaan dengan cara mendidik anak 6 memberikan pengarahan tentang disiplin sekolah dan menyokongnya dengan mengingatkan. Faedah utama bagi ibu bapa sendiri adalah meningkatkan kemahiran keibubapaan dan esteem kendiri mereka. il 1 Aspek penglibatan Keibu-bapaan  Strategi Responden  bengkel atau seminar bagi ibu bapa tentang pelbagai 1. Persepsi guru terhadap faedah daripada penglibatan ibu bapa ini cukup tinggi. merancang kurikulum yang melibatkan ibu bapa. meningkatkan esteem kendiri kanak-kanak. 4. dan mempunyai sikap terbuka terhadap ibu bapa serta menyedari bahawa perspektif ibu bapa perlu dipertimbangkan dalam pembuatan keputusan berkaitan dengan pendidikan kanak-kanak. Sedangkan faedah utama bagi ibu bapa adalah masalah kanak-kanak dapat diselesaikan dengan berkesan. Ibu bapa juga mempunyai persepsi yang cukup baik terhadap faedah daripada penglibatan ibu bapa. Bagi kanak-kanak. dan kanakkanak memiliki sikap positif terhadap kerja rumah. Strategi peningkatan penglibatan ibu bapa. serta meningkatkan kemahiran keibubapaan. 2. Hipotesis Ho2 diterima sehingga rumusannya ialah tidak ada hubungan antara persepsi guru terhadap penglibatan ibu bapa dengan penglibatan ibu bapa. 6 topik. Selanjutnya menurut guru faedah utama daripada penglibatan ini bagi pihak tadika adalah guru-guru dapat merancang kerja rumah yang lebih interaktif dan tadika dapat berjaya mencapai matlamat tadika. memberi reward dan berbincang dengan ibu bapa melibatkan ibu bapa dalam perbincangan dengan guru dan pengetua supaya mendapat keputusan yang tepat sesuai dengan perkembangan anak melibatkan ibu bapa dalam memberikan cadangan berkenaan dengan kurikulum 3. kemahiran berkomunikasi yang berkesan. dan kemahiran berbahasa.Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 227 semakin tinggi latar belakang status sosio ekonomi dan akademik ibu bapa. Persoalan kajian terakhir ialah strategi peningkatan ibu bapa dalam aktiviti-aktiviti di tadika. faedah penglibatan ibu bapa dianggap sangat besar bagi kejayaan akademik dan emosi kanak-kanak. semakin tinggi penglibatan ibu bapa dalam aktiviti di tadika. 3.

pengarahan sesuai dengan waktu yang telah disetujui oleh ibu bapa’. hari Ibu. perbincangan. hari Guru. membersihkan persekitaran. 2 6  Berdasarkan Jadual 2 dapat diringkaskan bahawa strategi yang paling banyak dicadangkan oleh responden guru berkait aspek keibubapaan adalah ’mengadakan bengkel atau seminar bagi ibu bapa tentang pelbagai topik. 5   1. Dalam aspek pembelajaran di rumah seramai 3 responden mencadangkan ’melibatkan ibu bapa dalam kerja rumah yang interaktif’.228 Elis Johannes il 3 Aspek penglibatan Komunikasi  Strategi membuat jadual pertemuan dengan ibu bapa untuk seminar.3. hari Guru. pengarahan sesuai dengan waktu yang telah disetujui oleh ibu bapa membentuk Persatuan Ibu bapa dan Guru supaya komunikasi antara guru dan ibu bapa lebih baik dan ibu bapa dapat memberikan cadangan kepada pihak tadika dengan berkesan pengarahan bagi ibu bapa untuk memilih sekolah rendah yang baik memberi peluang ibu bapa berkomunikasi dengan guru saat menjemput pulang anaknya melibatkan ibu bapa dalam kerja rumah yang interaktif membuat jadual aktiviti bagi ibu bapa dan anak di rumah menjalin komunikasi dua hala di mana ibu bapa dan guru berbincang dan saling memberikan cadangan bagi menyelesaikan masalah pembelajaran di rumah penglibatan ibu bapa secara sukarela dalam majlismajlis sekolah seperti hari besar keagamaan. bengkel.5 2 6 5 Kesukarelawan  3. 5. perbincangan. strategi yang paling banyak dicadangkan adalah ’membuat jadual pertemuan dengan ibu bapa untuk seminar. menanam pohon dan . hari Sukan. bengkel. 6 3. 2. hari Ibu. terutama berkenaan dengan cara mendidik anak’. 4. Dalam aspek kesukarelawan seramai 3 responden pula mencadangkan ’penglibatan ibu bapa secara sukarela dalam majlis-majlis sekolah seperti hari besar keagamaan. 4. hari Sukan. Sedangkan dalam aspek komunikasi. 5    4 Pembelajaran  di rumah   4 4 2. membersihkan persekitaran dan menanam pohon mengajar secara sukarela dalam bidang kokurikulum memberikan pengarahan tentang program kesukarelawan di awal tahun ajaran dan mengadakan pertemuan pada jadual yang dapat dihadiri oleh ibu bapa seperti hari Sabtu pagi atau sore hari mengadakan tinjauan bagi mengetahui bakat ibu bapa yang dapat diajarkan secara sukarela di kelas sesuai dengan waktu yang disetujui oleh ibu bapa Responden 1.

Aspek komunikasi ini mempunyai purata min yang paling tinggi berbanding dengan aspek-aspek lainnya iaitu dengan nilai purata min 3.Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 229 lain-lain’. Ini disebabkan dalam kajian tersebut. pengalaman dan kemahiran yang ada pada ibu bapa dalam usaha membantu kanakkanak meningkatkan prestasi mereka secara maksima sama ada dalam aktiviti kurikulum ataupun aktiviti kokurikulum. datang terlambat ke tadika dan jarang masuk sekolah dan lain-lain. Pada amnya tadika-tadika di Indonesia selalu berusaha untuk menjana hubungan yang rapat dengan ibu bapa sehingga dapat mewujudkan kerjasama kedua belah pihak bagi kepentingan pelajar.52. Item ‘Menjemput ibu bapa ke majlis sekolah seperti hari perpisahan. Walau demikian. PERBINCANGAN DAPATAN Bagi persoalan kajian pertama. dapatan ini tidak selari dengan dapatan Nelavathi (2004) di mana aktiviti menghubungi ibu bapa tentang kes disiplin tadika mempunyai nilai min terendah. Ini bermakna tadika mengamalkan aktiviti yang melibatkan ibu bapa tapi tidak terlalu aktif. Pihak tadika menganggap penting untuk selalu berkomunikasi dengan ibu bapa tentang pelanggaran disiplin tadika demi keselamatan kanak-kanak seperti pemakaian perhiasan ke sekolah. iaitu tahap sederhana. penyampai hadiah. hari anugerah cemerlang. Dapatan ini juga selari dengan dapatan Rohaty.14. guru dan ibu bapa sendiri.67. hanya 2 orang responden mencadangkan ’melibatkan ibu bapa dalam perbincangan dengan guru dan pengetua supaya mendapat keputusan yang tepat sesuai dengan perkembangan anak. Secara keseluruhan skor min tahap amalan aktiviti di tadika yang melibatkan ibu bapa ialah 2. Pelanggaran disiplin sekolah ini kadang-kadang disebabkan juga oleh faktor ibu bapa sendiri. Item ‘Memberikan maklumat kepada ibu bapa berhubung dengan pelanggaran disiplin anak di tadika’ juga mempunyai nilai min yang sama tingginya iaitu 3. Sedangkan dalam aspek mengambil keputusan. Dalam kajian Nelavathi. pelanggaran disiplin lebih disebabkan oleh faktor pelajar dan . melukai kawan. Kajian yang dijalankan oleh States (1998) mendapati bahawa kanak-kanak menunjukkan prestasi yang lebih baik di sekolah apabila wujud komunikasi dua hala antara ibu bapa dan guru di sekolah.67. melibatkan diri semasa hari penyampaian sijil atau hari sukan. dan lain-lain’ juga mempunyai nilai min yang tinggi iaitu 3. Tadika belum menggunakan tenaga. item ini mempunyai nilai min tertinggi dan hal ini menyokong dapatan kajian Zuraimah (2002) yang menyatakan 75 % responden guru bersetuju bahawa ibu bapa pelajar banyak terlibat dengan menghadiri majlis sekolah seperti hari sukan tahunan / hari ucapan dan penyampaian hadiah sekolah dan hari anugrah cemerlang. konser. secara keseluruhan dapatan kajian ini selari dengan dapatan kajian Nelavathi (2004) iaitu tahap amalan aktiviti berkaitan dengan aspek komunikasi paling tinggi dan aspek pembuatan keputusan paling rendah. Azhar dan Nor Lizalina (2002) yang melaporkan bahawa penglibatan ibu bapa terbatas kepada hal yang lebih bersifat fizikal dan sosial seperti mengiringi kanak-kanak dalam lawatan.

77 yang bermakna penglibatan ibu bapa kurang. Secara keseluruhan tahap penglibatan ibu bapa . Secara keseluruhan skor min di tadika dengan yuran rendah ialah 1.76 sedangkan aspek keibubapaan mempunyai nilai min tertinggi iaitu 2.44.51 sedangkan aspek komunikasi mempunyai nilai min tertinggi iaitu 2. Di tadika dengan yuran sederhana. tetapi lebih terbuka dalam menerima cadangan tentang disiplin sekolah dan kerja rumah. Hal ini disebabkan oleh tuntutan Sekolah Rendah yang pada amnya lebih menerima pelajar yang sudah mempunyai kemampuan membaca dan menulis. Namun pihak tadika tidak melibatkan ibu bapa dalam perancangan dasar tadika berhubung kurikulum. kewangan. Akibatnya kerja rumah khasnya dalam 3 M (membaca. Perbincangan tentang disiplin sekolah dianggap penting kerana sebahagian pelanggaran disiplin disebabkan juga oleh faktor ibu bapa. pengurusan kurikulum sekolah dan penilaian guru.47 sedangkan aspek komunikasi mempunyai nilai min tertinggi iaitu 2. Di tadika dengan yuran tinggi penglibatan berkaitan dengan aspek kesukarelawan mempunyai nilai min terendah iaitu 1. Item mengenai penglibatan dalam perancangan dasar tadika yang berkait dengan kerja rumah mempunyai nilai min kedua tertinggi iaitu 2.27. aspek kesukarelawan mempunyai nilai min terendah iaitu 1. Secara keseluruhan skor minnya ialah 2. Dari temu bual diketahui bahawa pihak tadika berpendapat tadika harus menggunakan kurikulum yang sudah ditetapkan oleh Departemen Pendidikan Nasional dan tidak boleh diubah oleh ibu bapa.95. Data temu bual juga menyokong dapatan bahawa pada amnya pihak tadika tidak terbuka dalam membincangkan tentang kurikulum. Pengaturan kewangan adalah tugas daripada pihak tadika dan tidak memerlukan campur tangan ibu bapa. Ini bermakna tadika kurang mengamalkan aktiviti yang melibatkan ibu bapa berkaitan dengan aspek membuat keputusan. Sebahagian besar pihak tadika melaksanakan aktiviti ini kerana persepsi ibu bapa yang sering menganggap tadika sebagai tahap penyediaan kemampuan 3 M untuk masuk ke Sekolah Rendah. Berdasarkan data-data di setiap jenis tadika ini. menulis dan menghitung) menjadi tumpuan perhatian ibu bapa sehingga pihak tadika berasa perlu melibatkan ibu bapa dalam perancangan berkaitan dengan kerja rumah. dapat disimpulkan bahawa penglibatan ibu bapa dalam aktiviti di tadika secara keseluruhan adalah kurang iaitu dengan nilai min 1.90. Skor min keseluruhan di tadika dengan yuran rendah ialah 1. Bagi persoalan kajian ke dua. Hal ini selari dengan dapatan kajian Nelavathi (2004) dan dapatan kajian Survey of Parents and Teachers (2000) dalam Nelavathi (2004) yang menyatakan bahawa guru tidak bersetuju ibu bapa dilibatkan dalam aspek membuat keputusan berhubungan dengan pentadbiran.53.20 yang diinterpretasikan penglibatan pada tahap rendah.88 yang bermakna penglibatan ibu bapa di tadika dengan yuran sederhana adalah kurang. Dengan perbincangan ini ibu bapa dapat bekerja sama dan menyokong anak-anaknya untuk mematuhi disiplin sekolah.230 Elis Johannes dianggap bukan pelanggaran yang serius sehingga masih bisa diselesaikan oleh guru tanpa membabitkan ibu bapa Secara keseluruhan purata min bagi aktiviti berkait aspek membuat keputusan ialah 1. di tadika dengan yuran rendah penglibatan ibu bapa berkaitan dengan aspek pembuat keputusan mempunyai nilai min terendah iaitu 1.43 yang hampir selari dengan dapatan kajian Nelavathi yang mendapati nilai min tertinggi bagi item ini.

sikap guru dan ibu bapa. Bagi tadika dengan yuran tinggi. konferensi antar guru dan ibu bapa (parent-teacher conferences). Pertemuan-pertemuan dengan ibu bapa merupakan sarana bagi komunikasi dua hala dengan ibu bapa. Pihak tadika perlu merancang aktiviti penglibatan yang menciptakan lebih banyak peluang bagi ibu bapa yang bekerja untuk terlibat. tetapi diperluas dengan menyediakan idea dan sumber bagi aktiviti-aktiviti yang mereka dapat lakukan di rumah dengan anaknya. pendidikan keibubapaan (parent education). Selain itu mereka juga kurang pengetahuan tentang program penglibatan ibu bapa. Dapatan Driebe dan Cohran (1996) juga selari dengan dapatan ini iaitu semakin tinggi masa dalam pekerjaan yang berhubungan dengan semakin besarnya pendapatan. kekangan ini disebabkan oleh dasar tadika yang tidak sepenuhnya menyokong penglibatan ibu bapa atau mungkin guru tidak mempunyai pengetahuan dan kemahiran yang mencukupi bagi merancang dan melaksanakan aktiviti yg lebih komprehensif. Jadi masih ada ruang bagi ibu bapa untuk meningkatkan penglibatan mereka kerana tahap amalan tadika bagi aktiviti yang melibatkan ibu bapa lebih tinggi. Minggu atau pada hari lainnya sebelum ibu bapa berangkat ke tempat kerja serta menyediakan lebih banyak cara bagi ibu bapa untuk terlibat dari rumah. yang berhubungan dengan sekolah dan komuniti. Penyertaan ibu bapa dari rumah tidak hanya yang berkaitan dengan kerja rumah. kerjaya. serta faktor latar belakang sosio ekonomi dan akademik ibu bapa. tertarik dan mempunyai sikap yang peduli terhadap program . Hasil kajian Castro et al (2004) mendapati pekerjaan ibu bapa menjadi prediktor yang terkuat bagi penglibatan ibu bapa melebihi faktor pendidikan dan kepercayaan ibu bapa mengenai penglibatan mereka. Dengan komunikasi yang baik. ibu bapa dapat lebih mudah diajak bekerja sama. maka semakin sedikit masa yang dapat disediakan bagi aktiviti penglibatan ibu bapa. kewangan dan dasar tadika. Mereka masih berfokus kepada cara memenuhi keperluan bagi proses pembelajaran dan pengajaran di tadika. Dapatan ini menyokong dapatan Mardziah (2006) dalam kajiannya tentang penglibatan ibu bapa dalam program prasekolah di Seremban. Menurut Castro et al (2006) program Head Start Amerika Syarikat. orientasi ibu bapa (parent orientation).Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 231 ini lebih rendah daripada tahap amalan aktiviti oleh pihak tadika. menganggap aktiviti yang dilakukan oleh ibu bapa di rumah sebagai bahagian daripada kesukarelawan mereka. Bagi tadika dengan yuran rendah. faktor kewangan menyebabkan tadika belum menumpukan perhatian kepada program penglibatan ibu bapa. Pendidikan keibubapaan ini sangat penting bagi meningkatkan pengetahuan ibu bapa tentang cara mendidik anak dan menyedarkan ibu bapa tentang pentingnya penglibatan mereka dalam pendidikan anak-anaknya sehingga ibu bapa termotivasi. Castro (2006) membahagikan pertemuan ini kepada 6 jenis iaitu pertemuan berhubung dengan pembuatan dasar (policy council). Sikap pengetua dan guru yang kurang terbuka terhadap penglibatan ibu bapa juga dapat mempengaruhi tahap amalan aktiviti yang melibatkan ibu bapa. Seperti contoh membuat jadual pertemuan atau majlis lainnya pada hari Sabtu. komite kelas (classroom committees). Faktor kekangan utama yang mempengaruhi penglibatan ibu bapa adalah faktor f waktu. Pendidikan keibubapaan ini biasanya diberikan dalam seminar atau bengkel.

situasi persekitaran yang memberi akses kepada maklumat pendidikan prasekolah seperti media membantu membentuk persepsi ibu bapa yang tinggi. bahasa Inggeris. Lareau (2000) menyatakan bahawa status sosio ekonomi keluarga telah diketahui di Amerika Syarikat dan Eropah sebagai salah satu elemen yang sangat berkuasa yang berhubungan dengan penyertaan ibu bapa dalam pendidikan anakanaknya. dipengaruhi oleh faktor-faktor lain dan tidak berhubungan dengan persepsi guru. Hasil uji korelasi untuk menguji hipotesis ke dua mendapati nilai signifikan p = 0.931 lebih besar dari pada 0. Ini bererti tidak terdapat hubungan yang signifikan antara persepsi guru tentang penglibatan ibu bapa dengan penglibatan ibu bapa dalam aktiviti-aktiviti di tadika. taraf pendidikan mereka. perniagaan dan lain-lain. Ini bererti terdapat hubungan yang signifikan antara persepsi ibu bapa terhadap pendidikan prasekolah dengan penglibatan ibu bapa dalam aktiviti-aktiviti di tadika.001 lebih kecil daripada 0. Sedangkan ibu bapa daripada golongan SSE sederhana . Kajian Yamamoto mendapati bahawa ibu SSE yang lebih tinggi cenderung lebih banyak terlibat dalam mengakses sumber-sumber maklumat formal dan untuk terlibat dalam membaca di rumah sehari-hari tetapi mereka kurang terlibat untuk berpartisipasi di sekolah. Pengalaman ibu bapa yang positif mengenai prasekolah. Dapatan ini selari dengan kajian Nelavathi (2004). r = 0. Keputusan uji Korelasi Pearson ini bermakna hipotesis Ho2 yang dibina ditolak. Semakin tinggi status sosio ekonomi ibu bapa semakin tinggi penglibatan mereka. dalam konteks ini persepsi ibu bapa terhadap pendidikan prasekolah.01).931.232 Elis Johannes penglibatan ini. Materi dalam seminar pun boleh dirancang sesuai dengan keperluan ibu bapa. Yamamoto (2006) dan Castro et al (2004). Jadi ini merupakan langkah awal dan kunci daripada keberhasilan program penglibatan ibu bapa. pengalaman. situasi persekitaran. aspek seperti latar belakang individu. Hasil uji hipotesis ke tiga menunjukkan ada hubungan yang signifikan antar latar belakang status sosio ekonomi ibu bapa dengan penglibatan ibu bapa (p = 0. Nilai signifikan p = 0.000 <0.169).01 (p>0. Rumusannya adalah semakin tinggi persepsi ibu bapa tentang pendidikan prasekolah. Adanya peningkatan persepsi guru tidak bermakna penglibatan ibu bapa juga meningkat. Arnold et al (2008) juga mendapati bahawa status ibu atau bapa tunggal menjadi pengantara bagi hubungan antara status sosio ekonomi dan penglibatan ibu bapa. Menurut Borg dan Gall (1983) nilai r = 0.05. taraf pendidikan. Mardziah (2006). semakin tinggi pula tahap penglibatan mereka di tadika. Arnold et al (2008). Penglibatan ibu bapa lebih berhubungan dengan persepsi mereka terhadap pendidikan prasekolah. tidak hanya yang berkaitan dengan pendidikan anak tetapi juga topik yang dapat membantu ibu bapa meningkatkan kemahiran dalam bidang lainnya sehingga membantu meningkatkan SSE mereka seperti pelatihan program komputer. memasak. Hasil uji Pekali korelasi terhadap hubungan antara persepsi ibu bapa terhadap pendidikan prasekolah dengan penglibatan ibu bapa dalam aktiviti-aktiviti di tadika mendapati nilai signifikan p = 0. kepercayaan dan nilai yang diamalkan oleh individu akan membentuk persepsi individu tersebut terhadap sesuatu fenomena. Keputusan uji Korelasi Pearson ini bermakna hipotesis Ho1 yang dibina ditolak.188 diinterpretasikan sebagai hubungan pada tahap yang lemah.01. Mengikut pendapat Hapidah (2001).

potensi dan . Ibu bapa daripada golongan SSE rendah cenderung menganggapnya sebagai tanggungjawab daripada guru-guru sahaja sehingga mereka kurang terlibat dalam pendidikan anak-anaknya (Lareau. Dapatan kajian daripada Arnold 2008 dan Izzo et al. 1999 menunjukkan bahawa penglibatan orang tua yang lebih tinggi menentukan pecapaian akademik kanak-kanak yang tinggi.272). mengakses sumber maklumat formal paling sedikit satu kali sebelum memilih prasekolah yang tepat bagi anaknya. r = 0. didapati 97% murid yang ibu bapa mereka berpendidikan ijazah melibatkan diri di sekolah. Hasil uji hipotesis ke empat menunjukkan bahawa terdapat hubungan antara penglibatan ibu bapa dengan latar belakang akademik ibu bapa di tadika (p. untuk membantu ibu bapa mencari kekuatan. Kajian Yamamoto et al. motor. Persepsi guru terhadap faedah daripada penglibatan ibu bapa ini cukup baik iaitu dengan purata min 3. penguasaan kemahiran awal di prasekolah. Ringkasnya terdapat perkaitan antara pencapaian akademik ibu bapa dengan penglibatan mereka di tadika. 2006). 2003 dalam Yamamoto. (2006) menunjukkan juga bahawa pendidikan ibu bapa ini berhubungan dengan pendapatan mereka. Dapatan kajian ini konsisten dengan kajian Nelavathi (2004) dan Mardziah (2005) Dapatan kajian ini juga menyokong kajian Nord dan West (2001) yg melaporkan bahawa ibu bapa yg berpendidikan dan berpendapatan tinggi lebih banyak melibatkan diri dalam aktiviti yg dianjurkan oleh sekolah tempat anak mereka belajar. Marcon (1999) menyatakan bahawa penglibatan ibu bapa yang lebih tinggi dan jenis penglibatan yang lebih aktif berkait dengan kemahiran berbahasa kanak-kanak yang lebih baik. 2006).<0. sosial dan motor. Hal ini selari dengan pendapat Morrison (1978) bahawa pengertian daripada penglibatan ibu bapa yang komprehensif adalah proses aktualisasi daripada potensi ibu bapa. perkembangan sosial. Namun ibu bapa yang berpendidikan lebih rendah cenderung lebih terlibat dalam aktiviti di sekolah. Bagi kanak-kanak. Semakin tinggi pencapaian akademik ibu bapa semakin banyak penglibatan mreka dalam aktiviti di tadika. Ibu bapa yang berpendidikan lebih tinggi. 2000 dalam Yamamoto. dan adaptif yang lebih baik. emosi. Dalam kajian mereka.24. Ibu yang mempunyai pendidikan lebih tinggi cenderung lebih terlibat dalam aktiviti membaca kepada anaknya setiap hari daripada ibu bapa yang berpendidikan rendah.Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 233 mempunyai keyakinan yang lebih tinggi daripada kelompok SSE rendah dalam berinteraksi dengan guru dan menyediakan sokongan serta nasihat bagi anak-anak mereka (Lareau. Mereka juga mempunyai rasa tanggung jawab yang lebih besar terhadap keluarga daripada ibu yang tidak mengakses maklumat ini. Guru juga menganggap bahawa penglibatan ini merupakan sarana bagi ibu bapa untuk menyumbang tenaga dan berkongsi bakat serta meningkatkan kemahiran keibubapaan. Dapatan ini menyokong dapatan Rohaty (2003) bahawa melalui penglibatan ibu bapa. Ini mungkin disebabkan ibu bapa berpendidikan tinggi lebih yakin dan berminat untuk melibatkan diri dalam pendidikan anak-anaknya dan lebih menyukai penglibatan langsung dari rumah.. masalah pembelajaran anak dapat diselesaikan dengan berkesan dan mereka dapat menyumbang tenaga dan berkongsi bakat dengan guru. faedah penglibatan ibu bapa dianggap sangat besar dalam domain akademik kanak-kanak.01.

Melalui seminar dan bengkel yang dilaksanakan di tadika dan peluang untuk terlibat dalam pembuatan keputusan. Dapatan kajian ini menyokong dapatan Rohaty (2003) yang menyatakan penglibatan ibu bapa dapat menjana hubungan yang erat antara keluarga dan pihak tadika. Menurut ibu bapa faedah terutama daripada penglibatan mereka adalah juga dalam bidang akademik anak-anaknya. Ibu bapa mempercayai bahawa dengan melibatkan diri mereka dalam pembelajaran anak di rumah dengan cara yang menyenangkan. maka mereka juga menganggap bahawa penglibatan mereka akan memberikan lebih banyak pengaruh terhadap bidang akademik anakanak mereka. anak-anak akan menikmati dan mempunyai sikap positif terhadap kerja rumah. Dengan kemahiran dan pengetahuan yang mereka dapatkan. Ibu bapa mempunyai peluang untuk melaksanakan peranannya sebagai pendidik.234 Elis Johannes bakatnya serta menggunakannya bagi diri mereka sendiri dan keluarga.03 berbanding dengan 3. Dapatan ini menyokong pendapat McAllister (1993) bahawa salah satu elemen yang menyumbang kepada kejayaan kanak-kanak dan kejayaan sekolah adalah penglibatan ibu bapa dalam pendidikan. ibu bapa dapat meningkatkan kemahiran mereka.. mereka bersetuju bahawa penglibatan mereka terutama akan meningkatkan kemahiran keibubapaan yang menjadi langkah awal bagi penglibatan dalam aspek lainnya. Ibu bapa memandang penglibatan mereka juga memberi pelbagai faedah bagi guru kerana guru dan pengetua harus memikirkan rancangan bagi melibatkan ibu bapa secara komprehensif. Bagi ibu bapa sendiri. terutama dalam mendidik anak dan membuat keputusan terbaik bagi anak mereka. Selanjutnya menurut guru faedah utama bagi pihak tadika adalah guru-guru dapat merancang kerja rumah yang lebih interaktif dan dengan perkongsian dengan ibu bapa. Purata min bagi konstruk faedah penglibatan menurut persepsi ibu bapa ialah 3. . 1983).19 (s. mereka menjadi tumpuan pembangunan melalui perkongsian bakat dalam pelbagai aktiviti di tadika. Hal ini kerana persepsi ibu bapa bahawa stimulasi 3M di tadika sebagai penyediaan untuk memasuki Sekolah Rendah. Jadi ke dua purata min ini masih berada dalam tahap yang sama iaitu tahap sederhana (Borg and Gall. Ini bermakna ibu bapa juga mempunyai persepsi yang cukup baik terhadap faedah daripada penglibatan ibu bapa.24 menurut guru.544). membangun sikap yang terbuka dan tidak memandang rendah perspektif serta penglibatan ibu bapa walaupun ibu bapa bukan dari golongan profesional. Menurut Rohaty (2003) penglibatan ibu bapa ini dapat meningkatkan esteem kendiri daripada ibu bapa yang dalam kajian ini mempunyai nilai min 3.p=. Dengan penglibatan ibu bapa dalam pelbagai aspek seperti yang dikenalkan oleh Epstein (2002) maka guru beranggapan bahawa tadika akan berjaya mencapai matlamat tadika yang telah ditetapkan. tadika berjaya mencapai matlamat tadika. kualiti pembelajaran dapat ditingkatkan. dalam menjana hubungan dengan keluarga melalui komunikasi yang berkesan. Dalam proses penglibatan ibu bapa di tadika. terutamanya dalam bidang kerja rumah dan kurikulum sehingga kualiti pembelajaran di tadika dapat ditingkatkan. mereka memiliki motivasi untuk terlibat dalam pelbagai aspek lainnya secara berterusan.

2. tidak memandang rendah penyertaan ibu bapa dalam aktiviti di tadika dan melihat ibu bapa sebagai orang yang mempunyai kemahiran atas anak-anak mereka. Kurikulum Tadika 1. Pihak tadika harus mempunyai dasar yang terbuka terhadap penglibatan ibu bapa dan melakukan pelbagai hal yang menyokong program penglibatan ibu bapa. program IT dan internet dan cara membuat artikel sekolah. Menyedari bahawa mereka mempunyai peranan penting dalam program penglibatan ibu bapa dan menentukan kejayaan kanak-kanak dan tadika 2. Peranan Pentadbir Sekolah Bagi guru besar dan pengetua dapat dicadangkan beberapa hal berikut: 1. Dasar Tadika 1. pihak tadika perlu mempertimbangkan pemilihan masa yang tepat. Memberikan pelatihan bagi guru dan staff sekolah berkaitan dengan cara merancang dan menjalankan program penglibatan ibu bapa. Pihak tadika perlu merancang kurikulum yang mencakupi program penglibatan ibu bapa secara lebih berstruktur serta menyokong seluruh guru dan kaki tangan sekolah dalam melaksanakannya. Bagi menjayakan program ini.Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 235 IMPLIKASI KAJIAN Hasil kajian tentang penglibatan ibu bapa dalam tadika mendatangkan beberapa implikasi yang harus dipikirkan oleh pelbagai pihak berkenaan. Peranan Guru Sikap mereka mempengaruhi kejayaan penglibatan ibu bapa. Bagi meningkatkan keberkesanan bengkel dan seminar. 3. Menunjukkan sikap terbuka. dan topik seminar. Dalam konteks di Indonesia. pihak tadika sebaiknya merancang aktiviti yang dapat menyokong ibu bapa di tadika dengan yuran rendah untuk meningkatkan pengetahuan dan SSE mereka sebagai salah satu kaedah untuk meningkatkan penglibatan ibu bapa. seperti memberikan seminar atau bengkel tentang kewirausahaan. Model penglibatan yang dicadangkan oleh Epstein dapat digunakan sebagai panduan yang mendetail dan perlu disesuaikan dengan keadaan keluarga di Indonesia 3. Menjalankan pelbagai usaha untuk menarik minat ibu bapa melibatkan diri dalam pendidikan di tadika dan menekankan keberkesanan penglibatan ibu bapa terhadap kanak-kanak sehingga ibu bapa mempunyai motivasi yang . 2. Meningkatkan kualiti guru melalui pelatihan tentang psikologi anak. taktik menyelesaikan masalah. guru boleh melakukan cadangan berikut: 1. jadual seminar.

4.H. Peranan Pihak Kerajaan 1. Pihak kerajaan perlu meratakan akses dan maklumat tentang pendidikan prasekolah di seluruh wilayah Indonesia khasnya di daerah luar bandar dan pulau-pulau terpencil sehingga persepsi ibu bapa terhadap pendidikan prasekolah dapat ditingkatkan dan penglibatan mereka di tadika juga boleh ditingkatkan. D. 2.H. .). Pihak kerajaan perlu menyokong kajian-kajian tentang penglibatan ibu bapa dan mensosialisasikannya di masyarakat. 5. Pola pekerjaan ini menyebabkan ibu bapa kekurangan masa untuk terlibat dalam pendidikan anaknya di tadika mahupun di luar tadika (Castro.. Pihak kerajaan perlu memberikan sokongan kewangan kepada tadika yang memerlukan khasnya tadika dengan yuran rendah sehingga mereka boleh menumpukan perhatian kepada program penglibatan ibu bapa. Zeljo. 6. 2004).L. tapi bersama-sama menangani isu pendidikan yang timbul. School Psychology Review 37 (1): 74-90. KESIMPULAN Melalui pelaksanaan program penglibatan ibu bapa dalam pendidikan prasekolah yang berkesan. diharapkan semua pihak berkenaan memainkan fungsinya dengan maksima. & Doctoroff. Parents as Partners in Education: Families and Shools Working Together (4th ed. E. (2008).236 Elis Johannes kuat untuk terlibat walaupun ada kekangan yang menghalangi penglibatan mereka. Parent Involvement in Preschool: Predictors and the Relation of Involvement to Prelitery Development. Oleh itu dapat dicadangkan kepada pihak kerajaan untuk menyokong pihak majikan bagi memberikan peluang kepada ibu bapa untuk hadir di tadika dalam batasan frekuensi dan masa sehingga tidak mengganggu pekerjaan di tempat kerja. Penglibatan ibu bapa dalam pendidikan prasekolah bukan saja bertujuan untuk mewujudkan hubungan mesra antara pihak berkenaan. RUJUKAN Arnold. Garis panduan diperlukan bagi membantu guru dan pengetua merancang dan melaksanakan aktiviti yang melibatkan ibu bapa dengan berkesan. khasnya di institusi pendidikan prasekolah. Surat pekeliling juga diperlukan untuk lebih menekankan pelaksanaan program penglibatan ini. New York: Merrill Prentice-Hall. Berger. G. Englewood Cliffs. 1995. A. Suasana perkongsian yang harmonis antara pihak tadika dengan ibu bapa adalah penting dalam usaha membentuk kanak-kanak menjadi generasi penerus yang berkualiti tinggi dalam pelbagai aspek kehidupan bangsa dan negara. 3.

Tesis Dr... 5 Februari. Fal: Universiti Kebangsaan Malaysia. C. J. New York: Teachers college Press. Vol 6 No. Kaedah Penyelidikan Pendidikan. United States: Pearson Prentice Ltd Essa.S. Fantuzzo. M. National Early childhood Development Forum. Family. J. Pemikiran Guru Cemerlang: Implikasinya terhadap Perkembangan Profesionalisme Guru. Epstein. S. Majid. (1978).C. Mardziah Abdullah. Benjet. Schools. E. Jakarta. Ohio: Charles E. Early Childhood Research Quarterly 19 :413–430 Christenson. B.E. New York: Delmar Publishers. New York: John Wiley & Sons. Hapidah Mohamad. (2002). Castro. (2004).M. Kebijakan Pembinaan Taman kanak-kanak. J. and Communities. Second Ed. Skinner. Journal of Educational Psychology 92: 367-376. Journal of Educational Psychology 89: pp.S. & Childs.. Family Involvement Questionnaire: A multivariate assessment of family participation in early childhood education. (1961). Parent Involvement in the Home. M. (2007). Early Childhood Care and Development in Indonesia. G. Merrill Publishing Company. (2005). C... (2001). Jakarta. 538–548. (1964). Developing home-school partnerships. Departemen Pendidikan Nasional. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. School and Community. & Apostoleris. Direktorat Pendidikan anak Usia Dini.A.S. Home. Morrison. S..L. (2006). (1992). A. 33: 83104.O. . Families.H. Bangi McAllister.H. Dipresentasikan pada kegiatan Pelatihan Peningkatan Mutu Profesional guru di LPMP. Schools. Projek Kajian Pensarjanaan. New York: The Ronald Press Company. D. Fakulti Pendidikan. W. Peisner-Feinberg. & Sanders.M. Tighe. (2004). (2004). Getswicki. C & Barbour N. 1. Grolnick. Bulletin Padu: Jurnal Ilmiah Anak Usia Dini. Kurowski. Meninjau Penglibatan Ibu bapa dalam Program Prasekolah di Tiga Buah Sekolah Rendah di Daerah Seremban.. P. School Psychology Review. (1997). C. Direktorat Pembinaan TK dan SD. Fifth Edition. Marcon. (2004). (1993).. N. Intelligence & Experience. & Scully.G. L. E. and Community Relations: A Guide to Working with Families.. Departemen Pendidikan Nasional. teacher and classroom characteristics. The School Psychology Review 28 (3): 395–412. (2008). Hunt. M. Barbour. Jakarta . UKM. Parent involvement in Head Start programs: the role of parent. (1999). Dlm. Bryant D.Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 237 Bloom. United States of America: Delmar Learning. R. Positive relationships between parent school involvement and public school inner-city preschooler’s development and academic performance. School and Community partnerships: Your Handbook for Action.S. School. Introduction to Early Childhood Education. Predictors of Parent Involvement in Children's Schooling. Stability and Change in Human Characteristics. The family-school partnership: An opportunity to promote the learning competence of all students. (2004). (2000). S.L. Departemen Pendidikan Nasional.

Extra People in the Classroom. Conducting Educational Research. Early Childhood Research Quarterly 21 (2006): 332– 346 . & Suzuki. Educational research. Bhd. Majzub & Abu Bakar Nordin. Y. (1987).B. (2006).W. S. Maternal involvement in preschool children’s education in Japan: Relation to parenting beliefs and socioeconomic status. 1994. Rohaty Mohd Majzub. (2003). Yamamoto. Thomas..D. New York: Harcourt Brace Jovanovich. Holloway. S. Kuala Lumpur: Penerbitan Fajar Bakti Sdn. 29:173-81 Tuckman.. (1978). Pendidikan prasekolah: Cabaran Kualiti (Syarahan Perdana). Bhd.238 Elis Johannes Rohaty Mohd. Bangi: Penerbitan Malindo Sdn. G. Pendidikan Pra Sekolah.