Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 219

PENGLIBATAN IBU BAPA DALAM PENDIDIKAN PRASEKOLAH: TINJAUAN DI BEBERAPA TADIKA SWASTA DI DAERAH CURUG, TANGERANG, INDONESIA ELIS JOHANNES HENDRY SALIM ROHATY MAZJUB PENGENALAN Sumber manusia yang berkualiti sangat diperlukan bagi penyelesaian pelbagai masalah bangsa dan pencapaian kemajuan bangsa dan negara. Sumber manusia yang berkualiti akan lebih mudah dibentuk bila pembinaannya dimulakan sejak usia kanak-kanak. Di masa hadapan kanak-kanak ini akan menjadi generasi penerus yang unggul dalam semua aspek kehidupan dan mampu bersaing di era informasi ini. Menurut National Early Childhood Development Forum atau NECDF (2004), dalam konteks Indonesia ada empat alasan mendasar mengapa semua pihak perlu mempercepatkan peningkatan kualiti sumber manusia secara maksima, iaitu untuk menghadapi era globalisasi yang tidak dapat dielakkan, mengejar ketinggalan daripada negara lain, menguasai teknologi dan ilmu pengetahuan untuk menguruskan sumber semula jadi dengan tepat dan untuk menghadapi kerosakan alam persekitaran yang disebabkan oleh tindakan manusia yang tidak bertanggungjawab. Berdasar kepada pernyataan tersebut, pembentukan sumber manusia yang unggul merupakan hal yang mendesak dan tidak dapat dinafikan lagi. Pembentukan sumber manusia ini tidak hanya untuk meningkatkan kemampuan bagi tujuan ekonomi, tetapi justeru pembangunan peribadi yang tertumpu kepada kemampuan otak dan merujuk kepada kemahiran, sikap, perilaku mandiri, memiliki kemampuan untuk bersaing yang tinggi dan ketahanan terhadap perubahan global. Apabila dikaitkan dengan keupayaan otak, para pakar perkembangan otak menyatakan bahawa usia lima tahun pertama ialah masa keemasan (golden age) kerana perkembangan otak yang sangat cepat.. Bloom (1964) menyatakan pada usia 4 tahun, perkembangan intelek seorang kanak-kanak telah mencapai 50 peratus daripada perkembangan intelek seorang dewasa. Pada masa ini ibu bapa mempunyai peluang terbaik untuk membantu anak-anaknya berkembang secara maksima dalam semua aspek yang mencakupi aspek intelek, sosial, rohani dan fizikal. Masa ini adalah masa yang paling tepat untuk memulakan pembangunan sumber manusia yang berkualiti dan pembinaannya dimulakan daripada pembangunan otak sejak awal, bahkan sejak di dalam rahim ibu. Selain itu kecerdasan kanak-kanak juga ditentukan oleh stimulasi yang diterima dari alam persekitaran (Hunt, 1961). Stimulasi yang seronok bagi kanak-kanak akan membentuk jalur belajar di otak, yang menjadi asas yang kuat bagi proses pembelajaran di peringkat yang lebih tinggi atau usia yang lebih tua. Dalam keadaan masyarakat sekarang ini, khasnya di Indonesia, sebahagian besar ibu bapa bekerja sehingga mempunyai waktu yang sangat terhad bagi merangsangkan anak-anaknya di rumah. Ibu bapa dari keluarga kurang bernasib baik kurang memperhatikan tentang pentingnya stimulasi pada usia awal ini. Menurut Rohaty (1994) dalam kajiannya di Malaysia, seringkali keadaan di rumah

220

Elis Johannes

kurang merangsang pembelajaran di persekitaran mereka. Sedangkan ibu bapa daripada golongan berada biasanya sibuk bekerja dan kurang dapat meluangkan masa melayan anak-anak mereka ke arah penyediaan pengetahuan dan kemahiran yang menjadi syarat kejayaan di sekolah. Jadi ibu bapa kehilangan peluang untuk mengembangkan anak-anaknya secara maksima. Pendidikan prasekolah boleh menjadi institusi yang membantu ibu bapa menyelesaikan permasalahan ini. Menurut Rohaty (2003) masa prasekolah adalah tahun-tahun kritis dan asas kepada peringkat pendidikan selanjutnya serta menentukan kejayaan hidup seseorang individu. Pendidikan prasekolah bertujuan membantu ibu bapa untuk meningkatkan perkembangan kanak-anak secara holistik (Essa, 1992) melalui pengalaman belajar yang bermakna dan menyeronokkan serta persekitaran yang diperkaya bagi menstimulasi otak mereka. Pendidikan prasekolah dapat memberikan pengalaman yang mungkin tidak boleh dibekalkan di rumah sekalipun keluarga itu serba mencukupi (Rohaty, 1994). Pendidikan prasekolah yang berkualiti memberikan stimulasi secara holistik kepada kanak-kanak sehingga dapat meningkatkan fungsi kognitif, konsep kendiri yang positif, harga diri, kemandirian, dan kemahiran sosial. Ia juga mengembangkan emosi kanak-kanak yang seimbang, pemahaman nilai agama dan spiritual sejak awal serta pemahaman nilai kesihatan dan keselamatan. Maka dapat disimpulkan bahawa pendidikan prasekolah mempunyai peranan yang penting dalam pembentukan sumber manusia yang unggul. Dalam kajian ini pendidikan prasekolah merujuk kepada pendidikan yang disediakan oleh tadika bagi kanak-kanak yang berumur 4 sampai 6 tahun. Namun kejayaan pendidikan kanak-kanak di prasekolah ditentukan oleh penglibatan ibu bapa dalam pendidikan prasekolah. Banyak kajian membuktikan kesan penglibatan ibu bapa terhadap kejayaan pembelajaran kanak-kanak dan sekolah (Conway (2003; Mc Allister, 1993). Kajian yang dilakukan oleh National Center for Family & Community Connections with Schools (2002), yang membuat ulasan daripada 51 kajian tentang penglibatan ibu bapa menyimpulkan bahawa ditemukan hubungan yang positif dan meyakinkan antara penglibatan ibu bapa dan kesannya terhadap sekolah, keluarga dan pelajar daripada semua sosio ekonomi status, bangsa, latar belakang pendidikan dan umur. Hampir semua prasekolah kerajaan dan swasta dan Sekolah Rendah di Amerika Syarikat telah menyediakan kesempatan bagi ibu bapa untuk terlibat. (Huntsinger dan Jose, 2009). Guru dan pengetua perlu menyokong penglibatan ibu bapa dalam aktiviti-aktiviti di prasekolah dan menyamakan persepsi antara pengetua dan para guru mengenai penglibatan ibu bapa. Ibu bapa pun perlu memahami kepentingan pendidikan prasekolah bagi kehidupan kanak-kanak mereka di masa hadapan, sehingga penglibatan mereka di prasekolah boleh ditingkatkan. Penglibatan ibu bapa merupakan manifestasi daripada persepsi ibu bapa terhadap pendidikan prasekolah. Penglibatan ibu bapa dalam pendidikan di beberapa tadika merupakan topik utama daripada kajian ini. Dalam konteks di Indonesia, beberapa masalah berkaitan dengan penglibatan ibu bapa di prasekolah adalah walaupun banyak kajian dalam dan luar negara menunjukkan kesan positif daripada penglibatan ibu bapa terhadap kanakkanak, ibu bapa, dan pihak sekolah, penglibatan ibu bapa dalam pendidikan

(b) sejauh mana ibu bapa boleh membantu guru dan pelajar dalam pengajaran dan pembelajaran di dalam kelas dan (c) sejauh mana ibu bapa boleh dilibatkan dalam bidang kurikulum di prasekolah. Pendidikan prasekolah umumnya mudah dijumpai di kawasan bandar sahaja. Di Indonesia 99 peratus prasekolah diurus oleh pihak swasta di mana tadika-tadika ini mempunyai kurikulum. seperti pendidikan dan status sosio ekonomi ibu bapa. Apalagi bila mereka tinggal di luar bandar dan tidak mempunyai akses kepada pendidikan prasekolah. Belum ada kajian yang memberikan literatur tentang sejauh mana penglibatan ibu bapa dalam pendidikan prasekolah di Indonesia. Guru yang tidak mempunyai latar belakang pendidikan di bidang pendidikan prasekolah.Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 221 prasekolah ini belum menjadi tumpuan perhatian pelbagai pihak berkenaan. 2007. dasar. kemampuan kewangan tadika. Faktor-faktor lain yang mempengaruhi penglibatan ibu bapa ini adalah latar belakang guru dan ibu bapa sendiri. Sedangkan prasekolah yang kemampuan kewangan tinggi lebih mudah melaksanakan program penglibatan ibu bapa tapi mungkin dasar tadika tidak terbuka terhadap penglibatan ibu bapa atau guru kurang pengetahuan dan pengalaman tentang amalan-amalan prasekolah yang boleh melibatkan ibu bapa. masih banyak ibu bapa yang belum menyedari kepentingan pendidikan prasekolah. Persepsi guru ini dipengaruhi oleh latar belakang pendidikan dan pengalaman mereka. Persepsi guru dan pengetua tentang penglibatan ibu bapa sangat berbeza dari aspek (a) sejauh mana ibu bapa boleh terlibat dalam membuat keputusan di prasekolah. dasar dan kemampuan kewangan yang berbeza-beza kerana sangat bergantung kepada yuran pelajar dan pihak penyokong atau penderma. Dalam konteks Indonesia sebagai negara kepulauan yang luas dan mempunyai masyarakat yang majmuk. Jabatan Pendidikan Nasional. Menurut Direktorat Pendidikan Anak Usia Dini (Prasekolah). kurikulum. walaupun didapati peningkatan jumlah prasekolah yang sangat signifikan pada tahun 2006. Penglibatan ibu bapa sangat berbeza di pelbagai tadika kerana pelbagai keadaan yang tidak menyokong seperti dasar tadika. Prasekolah yang kemampuan kewangannya rendah biasanya kurang memperhatikan program penglibatan ibu bapa kerana lebih menumpukan perhatian kepada memenuhi proses pembelajaran dan pengajaran di prasekolah. Ibu bapa daripada keluarga kurang bernasib baik cenderung menganggap pendidikan prasekolah tidak penting. persepsi ibu bapa tentang kepentingan pendidikan prasekolah sangat berbeza. tahap dan kesan penglibatan ibu bapa yang berbeza. Kepelbagaian tadika menurut jenis. Persepsi ibu bapa yang rendah mengenai pendidikan prasekolah ini mengakibatkan penglibatan mereka di pendidikan prasekolah juga rendah. persepsi ibu bapa terhadap pendidikan prasekolah. persepsi ibu bapa dan guru terhadap penglibatan ibu bapa dan faktor-faktor lain yang mempengaruhi penglibatan ibu bapa. persepsi guru terhadap penglibatan ibu bapa. Keadaan tadika ini mempengaruhi pihak prasekolah untuk membuat amalan yang melibatkan ibu bapa di prasekolah. psikologi atau tidak mempunyai sijil Keguruan kurang . sikap dan keperibadian mereka. kemampuan kewangan menghasilkan jenis. Mereka masih menumpukan perhatian kepada hal-hal lain yang dianggap lebih penting.

222 Elis Johannes memahami psikologi perkembangan kanak-kanak secara menyeluruh sehingga menganggap kurang penting penglibatan ibu bapa dalam pendidikan kanak-kanak di prasekolah. Guru dan pengetua yang lain berpendapat tidak perlu melibatkan ibu bapa terlalu banyak kerana mereka pasti tidak mempunyai masa. Keadaaan ini menjadi lebih buruk apabila guru-guru tersebut kurang pengalaman. 5. pengkaji melakukan kajian ini dengan objektif seperti berikut ini: 1. Mengenalpasti kekangan yang mempengaruhi penglibatan ibu bapa 4. Sebahagian guru yang introvert tidak menyukai bila orangtua terlibat terlalu banyak di prasekolah. 6. Tidak terdapat hubungan yang signifikan antara persepsi guru tentang penglibatan ibu bapa dengan penglibatan ibu bapa. 3. Mereka juga boleh bekerja sama dengan pihak tadika dalam membuat keputusan mengenai kanak-kanak. Pelbagai kekangan lain terhadap penglibatan ibu bapa juga mempengaruhi sejauh mana ibu bapa dapat terlibat dalam pendidikan prasekolah. Mengenal pasti tahap amalan aktiviti tadika yang melibatkan ibu bapa. Hipotesis nol kajian adalah : Ho1. Pernyataan ini tidak disertai dengan panduan terperinci bagi pihak tadika untuk membuat aktiviti-aktiviti konkrit yang melibatkan ibu bapa di tadika. 8. Tidak terdapat hubungan yang signifikan antara persepsi ibu bapa tentang pendidikan prasekolah dengan penglibatan ibu bapa. 2. Mengenalpasti strategi bagi meningkatkan penglibatan ibu bapa dalam aktiviti-aktiviti di tadika. . Ho2. 7. Keadaan ini tidak menyokong pihak prasekolah untuk merancang kurikulum yang melibatkan ibu bapa. Mengenal pasti tahap penglibatan ibu bapa menurut jenis tadika. Mengenalpasti faedah penglibatan ibu bapa 9. Mengenalpasti hubungan antara SSE ibu bapa dengan penglibatan ibu bapa. HIPOTESIS KAJIAN Kajian ini menguji 4 hipotesis nol. Ada guru dan pengetua tidak mau ditegur oleh ibu bapa. Mengenalpasti hubungan antara latar belakang akademik dengan penglibatan ibu bapa. Thomas (1987) menyatakan masalah timbul bila guru enggan bekerjasama dengan ibu bapa yang bukan daripada golongan profesional. OBJEKTIF KAJIAN Berdasar kepada permasalahan tersebut. Mengenalpasti hubungan antara persepsi ibu bapa tentang pendidikan prasekolah dengan penglibatan ibu bapa. Jakarta. Mengenalpasti hubungan antara persepsi guru tentang penglibatan ibu bapa dengan penglibatan ibu bapa. Dalam Panduan Pembelajaran di Taman Kanak-kanak (2006) yang diterbitkan oleh Departemen Pendidikan Nasional. dinyatakan bahawa ibu bapa boleh terlibat secara sukarela atau menyertai kegiatan di tadika.

Kemudian pengkaji menghuraikan topik penglibatan ibu bapa ini dari pelbagai aspek. dan merupakan landasan filosofis daripada Head Start (Administration for Children and Families. kesukarelaan.al 2008). Tidak terdapat hubungan yang signifikan antara latar belakang status sosio ekonomi (SSE) dengan penglibatan ibu bapa. pengetua mempunyai 4 peranan kepimpinan dalam penglibatan ibu bapa. sejauh mana penglibatan ibu bapa dalam aktiviti di tadika. dan menggalakkan pihak kerajaan untuk membuat kurikulum yang lebih banyak melibatkan ibu bapa dalam pendidikan tadika. Penglibatan ibu bapa mengikut Model Epstein (2002) mempunyai enam jenis penglibatan iaitu aspek keibubapaan. pereka bentuk program. Menurut Gestwicki (2004) kekangan dalam membangun hubungan antara ibu bapa dan guru . Menurut Berger (1995). Dalam kajian ini pengkaji tidak mengkaji aspek kolaborasi dengan komuniti. Setiap jenis penglibatan akan mempunyai banyak amalan yang berbeza yang boleh dilakukan oleh pihak tadika untuk mencapai matlamat prasekolah yang sudah ditetapkan. membuat keputusan dan kolaborasi dengan komuniti. pihak yang digaji. 2008). prasekolah dan pihak kerajaan kerana memberikan gambaran sejauh mana amalan tadika yang melibatkan ibu bapa. sukarelawan yang bersifat sementara. TINJAUAN LITERATUR Menurut Morrison (1978) pengertian daripada penglibatan ibu bapa yang komprehensif adalah proses aktualisasi daripada potensi ibu bapa. Ho4. Sebagai contoh.Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 223 Ho3. atau sebagai penonton sahaja. pembelajaran di rumah. 1999 dalam Arnold et al. kerana aspek ini lebih tertumpu kepada penglibatan komuniti dalam prasekolah. Teori menunjukkan pentingnya penglibatan ibu bapa dalam pembinaan kemahiran akademik sejak awal (Christenson. KEPENTINGAN KAJIAN Dapatan kajian ini akan sangat bermanfaat bagi pihak ibu bapa. 2004). Selanjutnya pengkaji membahagi bab kedua kepada dua topik utama iaitu topik berkenaan dengan pendidikan prasekolah dan topik berkenaan dengan penglibatan ibu bapa. untuk membantu ibu bapa mencari kekuatan. iaitu sebagai sebagai pembina moral. potensi dan bakatnya serta menggunakannya bagi diri mereka sendiri dan keluarga. pembina hubungan dengan ibu bapa dan penyelaras program penglibatan ibu bapa. Sedangkan ibu bapa mempunyai beberapa peranan iaitu sebagai pembuat polisi. 2006 dalam Arnold et. pembinaan penglibatan ibu bapa adalah tujuan utama dari Jabatan Pendidikan Amerika Syarikat (Fantuzzo et al. Tidak terdapat hubungan yang signifikan antara latar belakang akademik dengan penglibatan ibu bapa. guru bagi anak-anaknya.). Pengkaji berasa perlu menghuraikan topik tentang pendidikan prasekolah di Indonesia secara luas supaya topik penglibatan ibu bapa dalam konteks Indonesia dapat difahami secara mudah. Penglibatan ibu bapa secara meluas diyakini menjadi penting bagi perkembangan akademik awal kanak-kanak.. komunikasi.

Seramai 346 sampel ibu bapa dan 30 sampel guru dan pengetua terlibat dalam kajian ini. Data kualitatif dianalisis . METODOLOGI Dalam bab ke tiga pengkaji menghuraikan tentang metodologi kajian. Kajian ini merupakan kajian kuantitatif dan kualitatif yang menggunakan kaedah tinjauan. Temu bual dengan pengetua tadika dilakukan bagi mendapatkan maklumat tambahan yang menyokong data kuantitatif dan menjawab persoalan ke delapan kajian. Apabila falsafah sekolah dan tindakan administratif tidak menyokong perkongsian dengan keluarga. dapat dibezakan menjadi faktor dalaman dan faktor luaran. Statistik deskriptif yang digunakan dalam kajian ini adalah dalam bentuk frekuensi. Instrumen dalam kajian ini menggunakan soal selidik dengan skala likert 4 poin. maka ibu bapa kehilangan peluang untuk membangun hubungan dengan guru. Tuckman (1978) berpendapat bahawa kaedah soal selidik merupakan cara yang berkesan bagi mendapatkan maklumat daripada responden. Selanjutnya guru yang terlalu sibuk menjadi kekangan dalam penglibatan ibu bapa. perbezaan antara pengalaman guru dan ibu bapa sehingga seringkali guru memandang ibu bapa kurang pengetahuan berbanding dengan guru yang dilatih secara profesional. Analisis juga dilakukan untuk menguji hipotesis kajian yang dibina iaitu dengan menggunakan statistik parametrik Pekali Korelasi Pearson. menganggap tadika membosankan dan tidak wujud komunikasi dua hala dalam mesyuarat (Rohaty dan Abu Bakar. Faktor dalaman mencakupi masalah antaranya keperibadian guru yang kurang suka bersosialisasi dengan ibu bapa. Menurut Mohd Majid (1998) statistik deskriptif berupa organisasi dan ringkasan data yang diperoleh dari analisis data. 2004). peratusan. Apabila dasar pentadbiran sekolah mempunyai polisi yang melarang hubungan dan diskusi antara ibu bapa dan kakitangan sekolah. maka cara tinjauan yang menggunakan sampel rawak adalah lebih praktikal. Tadika dengan yuran pelajar rendah adalah apabila yuran pelajar kurang daripada 70 RM. Apabila soal selidik digunakan. Hal ini membuat ibu bapa enggan bertemu guru. sederhana dan rendah. Analisis data dilakukan secara statistik deskriptif dan inferensi dengan menggunakan SPSS 12. min dan sisihan piawai bagi menghuraikan sampel kajian dan menjawab persoalan kajian. Kekangan lain adalah ibu bapa yang berminat terlibat tapi tidak ada pembantu rumah. Faktor berikutnya ialah isu kepercayaan iaitu anggapan negatif tentang kemampuan keluarga. Sampel ini berasal daripada 6 tadika swasta di daerah Curug.224 Elis Johannes bagi tujuan penglibatan ibu bapa. Pengkaji menggunakan pemilihan sampel rawak berstrata di mana pengkaji membezakan tadika menjadi tiga jenis kumpulan iaitu tadika dengan yuran tinggi. bekerja. 1993 dalam Getswicki. Ide lama tentang penglibatan ibu bapa yang terlalu formal kurang menyokong hubungan baik antara pihak tadika dan ibu bapa (Swap. Tadika dengan yuran pelajar sederhana adalah apabila yuran pelajar antara 71 RM – 180 RM. Tangerang.0. Faktor luaran mencakupi masalah waktu yang dimiliki oleh guru. 1994). Sedangkan tadika dengan yuran pelajar tinggi adalah apabila yuran pelajar lebih daripada 180 RM. guru tidak akan mempunyai waktu untuk meresponi ibu bapa.

di tadika dengan yuran rendah penglibatan ibu bapa berkaitan dengan aspek pembuat keputusan mempunyai purata min terendah iaitu 1.7 % responden guru juga berpendapat sama bahawa. Faktor yang menjadi kekangan utama dalam penglibatan ibu bapa menurut 63. Secara keseluruhan skor minnya ialah 2. Jawaban dibandingkan dengan jawaban responden lain dan pengkaji menyatukan jawaban serta membuat kesimpulan. kekangan utama adalah faktor ’kesibukan bekerja’ sehingga ibu bapa tidak dapat datang ke tadika. Bagi menjawab persoal kajian ke dua. penglibatan ibu bapa berkait aspek kesukarelawan mempunyai purata min terendah iaitu 1.03. Sedangkan 96.57 dan purata min bagi amalan aktiviti berkait aspek mengambil keputusan ialah 1. dapat disimpulkan bahawa penglibatan ibu bapa di semua jenis tadika berada pada tahap rendah iaitu dengan nilai min 1.20 yang diinterpretasikan penglibatan pada tahap rendah.76 sedangkan aspek keibubapaan mempunyai purata min tertinggi iaitu 2.6%). komunikasi dan pembelajaran di rumah adalah sederhana.5 % responden ibu bapa.95. DAPATAN KAJIAN Dapatan kajian bagi menjawab persoalan kajian pertama hingga ke empat diperoleh melalui analisis statistik deskriptif yang dijalankan. Purata min bagi amalan aktiviti berkait aspek kesukarelawan ialah 2.14 dan purata min bagi aspek pembelajaran di rumah ialah 2. Di tadika dengan yuran tinggi penglibatan berkaitan dengan aspek kesukarelawan mempunyai purata min terendah iaitu 1.88 iaitu tahap rendah. Faktor SSE juga dianggap sebagai kekangan oleh 40. iaitu tahap sederhana. Bagi aspek mengambil keputusan dan kesukarelawan. . Sebesar 41.91. Secara keseluruhan skor min di tadika dengan yuran sederhana ialah 1.90. Di tadika dengan yuran sederhana.51 sedangkan bagi aspek komunikasi mempunyai purata min tertinggi iaitu 2. Berdasarkan data-data di setiap jenis tadika ini. Sedangkan purata min bagi amalan aktiviti berkait aspek komunikasi ialah 3. Secara keseluruhan skor min tahap amalan aktiviti di tadika yang melibatkan ibu bapa ialah 2. Ini bermakna tadika mengamalkan aktiviti-aktiviti yang melibatkan ibu bapa di tadika tapi tidak terlalu aktif.8 % responden ibu bapa juga menganggap kebijakan sekolah yang tidak menyokong penglibatan ibu bapa menjadi kekangan bagi penglibatan ibu bapa di tadika. Purata min bagi amalan aktiviti berkait aspek keibubapaan ialah 2.47 sedangkan bagi aspek komunikasi mempunyai purata min tertinggi iaitu 2.52. Interpretasi dari purata min ini adalah tahap amalan aktiviti tadika yang melibatkan ibu bapa berkait aspek keibubapaan.27. Ini bermakna tadika ada mengamalkan aktiviti-aktiviti ini tapi tidak terlalu aktif.44. Ini bermakna ibu bapa kurang terlibat dalam aktiviti-aktiviti di semua jenis tadika. tahap amalan aktiviti tadika rendah jadi pihak tadika kurang mengamalkan aktiviti-aktiviti dalam aspek-aspek tersebut.Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 225 dengan memperhatikan tema-tema yang didapat daripada jawaban responden.9 % responden ibu bapa adalah faktor ’kesibukan bekerja’ sehingga sukar mengatur waktu untuk datang ke sekolah (64.53. Skor min keseluruhan di tadika dengan yuran rendah ialah 1.77 yang bermakna tahap penglibatan .

01 ditolak Ho2 : Tidak ada hubungan antara persepsi guru terhadap penglibatan ibu bapa dengan penglibatan ibu bapa Korelasi Pearson r = 0. Jadi dapat disimpulkan bahawa kekangan utama dalam penglibatan ibu bapa adalah faktor waktu. sikap guru dan ibu bapa.01 ditolak Jadual 1 menunjukkan bahawa hipotesis Ho1 ditolak.01 diterima Ho3 :Tidak ada hubungan antara SSE dengan penglibatan ibu bapa Korelasi Pearson r = 0. serta faktor latar belakang sosio ekonomi dan akademik ibu bapa.226 Elis Johannes Sebesar 56.3 % responden guru juga berpendapat sama dengan ibu bapa bahawa faktor pendidikan. SSE juga menjadi kekangan bagi penglibatan ibu bapa dalam aktiviti di tadika.188 p<0. Hipotesis Ho3 ditolak sehingga rumusannya adalah ada hubungan yang signifikan antara status sosio ekonomi dengan penglibatan ibu bapa. Hasil analisis uji Pekali Pearson Hipotesis Statistik Hasil Keputusan Ho1 : tidak ada hubungan antara persepsi ibu bapa terhadap pendidikan prasekolah dengan penglibatan ibu bapa Korelasi Pearson r = 0. Sebesar 40.403 p < 0.3 % responden guru. Ini bermakna bahawa ada hubungan yang signifikan antara hubungan antara persepsi ibu bapa tentang pendidikan prasekolah dengan penglibatan ibu bapa.7 % responden guru menyatakan faktor ’tadika kekurangan dana bagi mengadakan program yang melibatkan ibu bapa’ juga menjadi kekangan bagi penglibatan ibu bapa. Dapatan kajian diringkaskan dalam Jadual 1. Bagi menjawab persoalan kajian ke empat sampai ke tujuh. Selanjutnya 33. Jadual 1. kerjaya. Hipotesis Ho4 ditolak bererti ada hubungan yang signifikan antara latar belakang akademik dengan penglibatan ibu bapa. ’Keperibadian guru yang tertutup sehingga kurang menyukai guru terlibat’ juga menjadi kekangan menurut 33.272 p < 0.017 p > 0. Jadi .01 ditolak Ho4: Tidak ada hubungan antara latar belakang akademik dengan penglibatan ibu bapa Korelasi Pearson r = 0.0 % resonden guru juga berpendapat bahawa sikap negatif kerana pengalaman sekolah yang pahit yang dialami ibu bapa juga menjadi kekangan. pengkaji melakukan uji Pekali Pearson.

Persoalan kajian terakhir ialah strategi peningkatan ibu bapa dalam aktiviti-aktiviti di tadika. 2. Sedangkan faedah utama bagi ibu bapa adalah masalah kanak-kanak dapat diselesaikan dengan berkesan. merancang kurikulum yang melibatkan ibu bapa. Selanjutnya menurut guru faedah utama daripada penglibatan ini bagi pihak tadika adalah guru-guru dapat merancang kerja rumah yang lebih interaktif dan tadika dapat berjaya mencapai matlamat tadika. Menurut perspektif ibu bapa faedah utama daripada penglibatan mereka adalah juga dalam bidang akademik anak-anaknya seperti ibu bapa akan mengetahui cara menyokong pembelajaran anak di rumah. 4. kemahiran berkomunikasi yang berkesan. ibu bapa dapat menyumbang tenaga dan berkongsi bakat. Bagi kanak-kanak. 6 topik. dan kemahiran berbahasa. serta meningkatkan kemahiran keibubapaan. seperti kemahiran membaca pembelajaran di rumah. semakin tinggi penglibatan ibu bapa dalam aktiviti di tadika. terutama berkenaan dengan cara mendidik anak 6 memberikan pengarahan tentang disiplin sekolah dan menyokongnya dengan mengingatkan. dan mempunyai sikap terbuka terhadap ibu bapa serta menyedari bahawa perspektif ibu bapa perlu dipertimbangkan dalam pembuatan keputusan berkaitan dengan pendidikan kanak-kanak. Ibu bapa juga mempunyai persepsi yang cukup baik terhadap faedah daripada penglibatan ibu bapa. Persepsi guru terhadap faedah daripada penglibatan ibu bapa ini cukup tinggi. Strategi peningkatan penglibatan ibu bapa. 3. Hipotesis Ho2 diterima sehingga rumusannya ialah tidak ada hubungan antara persepsi guru terhadap penglibatan ibu bapa dengan penglibatan ibu bapa. dan kanakkanak memiliki sikap positif terhadap kerja rumah. Faedah utama bagi ibu bapa sendiri adalah meningkatkan kemahiran keibubapaan dan esteem kendiri mereka. il 1 Aspek penglibatan Keibu-bapaan  Strategi Responden  bengkel atau seminar bagi ibu bapa tentang pelbagai 1. Sedangkan faedah utama bagi guru antaranya guru-guru dapat meningkatkan kemahiran dalam merancang kerja rumah yang lebih interaktif. memberi reward dan berbincang dengan ibu bapa melibatkan ibu bapa dalam perbincangan dengan guru dan pengetua supaya mendapat keputusan yang tepat sesuai dengan perkembangan anak melibatkan ibu bapa dalam memberikan cadangan berkenaan dengan kurikulum 3. 5. meningkatkan esteem kendiri kanak-kanak. JADUAL 2.Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 227 semakin tinggi latar belakang status sosio ekonomi dan akademik ibu bapa. faedah penglibatan ibu bapa dianggap sangat besar bagi kejayaan akademik dan emosi kanak-kanak. 6 2 2 Mengambil keputusan   .

hari Sukan.5 2 6 5 Kesukarelawan  3. perbincangan. Dalam aspek pembelajaran di rumah seramai 3 responden mencadangkan ’melibatkan ibu bapa dalam kerja rumah yang interaktif’. Sedangkan dalam aspek komunikasi. membersihkan persekitaran dan menanam pohon mengajar secara sukarela dalam bidang kokurikulum memberikan pengarahan tentang program kesukarelawan di awal tahun ajaran dan mengadakan pertemuan pada jadual yang dapat dihadiri oleh ibu bapa seperti hari Sabtu pagi atau sore hari mengadakan tinjauan bagi mengetahui bakat ibu bapa yang dapat diajarkan secara sukarela di kelas sesuai dengan waktu yang disetujui oleh ibu bapa Responden 1. strategi yang paling banyak dicadangkan adalah ’membuat jadual pertemuan dengan ibu bapa untuk seminar. hari Guru. hari Ibu. menanam pohon dan . pengarahan sesuai dengan waktu yang telah disetujui oleh ibu bapa membentuk Persatuan Ibu bapa dan Guru supaya komunikasi antara guru dan ibu bapa lebih baik dan ibu bapa dapat memberikan cadangan kepada pihak tadika dengan berkesan pengarahan bagi ibu bapa untuk memilih sekolah rendah yang baik memberi peluang ibu bapa berkomunikasi dengan guru saat menjemput pulang anaknya melibatkan ibu bapa dalam kerja rumah yang interaktif membuat jadual aktiviti bagi ibu bapa dan anak di rumah menjalin komunikasi dua hala di mana ibu bapa dan guru berbincang dan saling memberikan cadangan bagi menyelesaikan masalah pembelajaran di rumah penglibatan ibu bapa secara sukarela dalam majlismajlis sekolah seperti hari besar keagamaan. 5.3. bengkel. 2 6  Berdasarkan Jadual 2 dapat diringkaskan bahawa strategi yang paling banyak dicadangkan oleh responden guru berkait aspek keibubapaan adalah ’mengadakan bengkel atau seminar bagi ibu bapa tentang pelbagai topik. pengarahan sesuai dengan waktu yang telah disetujui oleh ibu bapa’. 2. bengkel. hari Sukan. Dalam aspek kesukarelawan seramai 3 responden pula mencadangkan ’penglibatan ibu bapa secara sukarela dalam majlis-majlis sekolah seperti hari besar keagamaan. 4. terutama berkenaan dengan cara mendidik anak’. 5   1. perbincangan. 6 3. hari Ibu.228 Elis Johannes il 3 Aspek penglibatan Komunikasi  Strategi membuat jadual pertemuan dengan ibu bapa untuk seminar. 5    4 Pembelajaran  di rumah   4 4 2. hari Guru. membersihkan persekitaran. 4.

item ini mempunyai nilai min tertinggi dan hal ini menyokong dapatan kajian Zuraimah (2002) yang menyatakan 75 % responden guru bersetuju bahawa ibu bapa pelajar banyak terlibat dengan menghadiri majlis sekolah seperti hari sukan tahunan / hari ucapan dan penyampaian hadiah sekolah dan hari anugrah cemerlang.Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 229 lain-lain’. Azhar dan Nor Lizalina (2002) yang melaporkan bahawa penglibatan ibu bapa terbatas kepada hal yang lebih bersifat fizikal dan sosial seperti mengiringi kanak-kanak dalam lawatan. Dapatan ini juga selari dengan dapatan Rohaty. pengalaman dan kemahiran yang ada pada ibu bapa dalam usaha membantu kanakkanak meningkatkan prestasi mereka secara maksima sama ada dalam aktiviti kurikulum ataupun aktiviti kokurikulum. penyampai hadiah. Aspek komunikasi ini mempunyai purata min yang paling tinggi berbanding dengan aspek-aspek lainnya iaitu dengan nilai purata min 3. konser. Ini disebabkan dalam kajian tersebut. Item ‘Memberikan maklumat kepada ibu bapa berhubung dengan pelanggaran disiplin anak di tadika’ juga mempunyai nilai min yang sama tingginya iaitu 3.67.52. dan lain-lain’ juga mempunyai nilai min yang tinggi iaitu 3. Tadika belum menggunakan tenaga. guru dan ibu bapa sendiri. Pihak tadika menganggap penting untuk selalu berkomunikasi dengan ibu bapa tentang pelanggaran disiplin tadika demi keselamatan kanak-kanak seperti pemakaian perhiasan ke sekolah. Ini bermakna tadika mengamalkan aktiviti yang melibatkan ibu bapa tapi tidak terlalu aktif. Walau demikian.67. melukai kawan. dapatan ini tidak selari dengan dapatan Nelavathi (2004) di mana aktiviti menghubungi ibu bapa tentang kes disiplin tadika mempunyai nilai min terendah. hanya 2 orang responden mencadangkan ’melibatkan ibu bapa dalam perbincangan dengan guru dan pengetua supaya mendapat keputusan yang tepat sesuai dengan perkembangan anak. datang terlambat ke tadika dan jarang masuk sekolah dan lain-lain. Sedangkan dalam aspek mengambil keputusan. melibatkan diri semasa hari penyampaian sijil atau hari sukan. Pada amnya tadika-tadika di Indonesia selalu berusaha untuk menjana hubungan yang rapat dengan ibu bapa sehingga dapat mewujudkan kerjasama kedua belah pihak bagi kepentingan pelajar. PERBINCANGAN DAPATAN Bagi persoalan kajian pertama. iaitu tahap sederhana. hari anugerah cemerlang. pelanggaran disiplin lebih disebabkan oleh faktor pelajar dan . Secara keseluruhan skor min tahap amalan aktiviti di tadika yang melibatkan ibu bapa ialah 2. Pelanggaran disiplin sekolah ini kadang-kadang disebabkan juga oleh faktor ibu bapa sendiri. Kajian yang dijalankan oleh States (1998) mendapati bahawa kanak-kanak menunjukkan prestasi yang lebih baik di sekolah apabila wujud komunikasi dua hala antara ibu bapa dan guru di sekolah. secara keseluruhan dapatan kajian ini selari dengan dapatan kajian Nelavathi (2004) iaitu tahap amalan aktiviti berkaitan dengan aspek komunikasi paling tinggi dan aspek pembuatan keputusan paling rendah. Item ‘Menjemput ibu bapa ke majlis sekolah seperti hari perpisahan. Dalam kajian Nelavathi.14.

Secara keseluruhan skor minnya ialah 2.44. Item mengenai penglibatan dalam perancangan dasar tadika yang berkait dengan kerja rumah mempunyai nilai min kedua tertinggi iaitu 2. Bagi persoalan kajian ke dua. Dari temu bual diketahui bahawa pihak tadika berpendapat tadika harus menggunakan kurikulum yang sudah ditetapkan oleh Departemen Pendidikan Nasional dan tidak boleh diubah oleh ibu bapa. Hal ini disebabkan oleh tuntutan Sekolah Rendah yang pada amnya lebih menerima pelajar yang sudah mempunyai kemampuan membaca dan menulis. Sebahagian besar pihak tadika melaksanakan aktiviti ini kerana persepsi ibu bapa yang sering menganggap tadika sebagai tahap penyediaan kemampuan 3 M untuk masuk ke Sekolah Rendah. Ini bermakna tadika kurang mengamalkan aktiviti yang melibatkan ibu bapa berkaitan dengan aspek membuat keputusan.47 sedangkan aspek komunikasi mempunyai nilai min tertinggi iaitu 2. Akibatnya kerja rumah khasnya dalam 3 M (membaca. di tadika dengan yuran rendah penglibatan ibu bapa berkaitan dengan aspek pembuat keputusan mempunyai nilai min terendah iaitu 1.76 sedangkan aspek keibubapaan mempunyai nilai min tertinggi iaitu 2. tetapi lebih terbuka dalam menerima cadangan tentang disiplin sekolah dan kerja rumah. menulis dan menghitung) menjadi tumpuan perhatian ibu bapa sehingga pihak tadika berasa perlu melibatkan ibu bapa dalam perancangan berkaitan dengan kerja rumah.95. Secara keseluruhan tahap penglibatan ibu bapa . Data temu bual juga menyokong dapatan bahawa pada amnya pihak tadika tidak terbuka dalam membincangkan tentang kurikulum. Hal ini selari dengan dapatan kajian Nelavathi (2004) dan dapatan kajian Survey of Parents and Teachers (2000) dalam Nelavathi (2004) yang menyatakan bahawa guru tidak bersetuju ibu bapa dilibatkan dalam aspek membuat keputusan berhubungan dengan pentadbiran. aspek kesukarelawan mempunyai nilai min terendah iaitu 1. Pengaturan kewangan adalah tugas daripada pihak tadika dan tidak memerlukan campur tangan ibu bapa.90. Dengan perbincangan ini ibu bapa dapat bekerja sama dan menyokong anak-anaknya untuk mematuhi disiplin sekolah. Di tadika dengan yuran sederhana.230 Elis Johannes dianggap bukan pelanggaran yang serius sehingga masih bisa diselesaikan oleh guru tanpa membabitkan ibu bapa Secara keseluruhan purata min bagi aktiviti berkait aspek membuat keputusan ialah 1. Secara keseluruhan skor min di tadika dengan yuran rendah ialah 1.88 yang bermakna penglibatan ibu bapa di tadika dengan yuran sederhana adalah kurang.53. Namun pihak tadika tidak melibatkan ibu bapa dalam perancangan dasar tadika berhubung kurikulum.43 yang hampir selari dengan dapatan kajian Nelavathi yang mendapati nilai min tertinggi bagi item ini. pengurusan kurikulum sekolah dan penilaian guru.20 yang diinterpretasikan penglibatan pada tahap rendah.51 sedangkan aspek komunikasi mempunyai nilai min tertinggi iaitu 2.27. Skor min keseluruhan di tadika dengan yuran rendah ialah 1. Di tadika dengan yuran tinggi penglibatan berkaitan dengan aspek kesukarelawan mempunyai nilai min terendah iaitu 1.77 yang bermakna penglibatan ibu bapa kurang. Perbincangan tentang disiplin sekolah dianggap penting kerana sebahagian pelanggaran disiplin disebabkan juga oleh faktor ibu bapa. dapat disimpulkan bahawa penglibatan ibu bapa dalam aktiviti di tadika secara keseluruhan adalah kurang iaitu dengan nilai min 1. kewangan. Berdasarkan data-data di setiap jenis tadika ini.

Faktor kekangan utama yang mempengaruhi penglibatan ibu bapa adalah faktor f waktu. konferensi antar guru dan ibu bapa (parent-teacher conferences). Bagi tadika dengan yuran tinggi. Minggu atau pada hari lainnya sebelum ibu bapa berangkat ke tempat kerja serta menyediakan lebih banyak cara bagi ibu bapa untuk terlibat dari rumah. Pendidikan keibubapaan ini biasanya diberikan dalam seminar atau bengkel. kewangan dan dasar tadika. Dapatan ini menyokong dapatan Mardziah (2006) dalam kajiannya tentang penglibatan ibu bapa dalam program prasekolah di Seremban. Sikap pengetua dan guru yang kurang terbuka terhadap penglibatan ibu bapa juga dapat mempengaruhi tahap amalan aktiviti yang melibatkan ibu bapa. kekangan ini disebabkan oleh dasar tadika yang tidak sepenuhnya menyokong penglibatan ibu bapa atau mungkin guru tidak mempunyai pengetahuan dan kemahiran yang mencukupi bagi merancang dan melaksanakan aktiviti yg lebih komprehensif. kerjaya. Mereka masih berfokus kepada cara memenuhi keperluan bagi proses pembelajaran dan pengajaran di tadika. komite kelas (classroom committees). Penyertaan ibu bapa dari rumah tidak hanya yang berkaitan dengan kerja rumah. Pihak tadika perlu merancang aktiviti penglibatan yang menciptakan lebih banyak peluang bagi ibu bapa yang bekerja untuk terlibat. Dapatan Driebe dan Cohran (1996) juga selari dengan dapatan ini iaitu semakin tinggi masa dalam pekerjaan yang berhubungan dengan semakin besarnya pendapatan. Seperti contoh membuat jadual pertemuan atau majlis lainnya pada hari Sabtu. tetapi diperluas dengan menyediakan idea dan sumber bagi aktiviti-aktiviti yang mereka dapat lakukan di rumah dengan anaknya. Pendidikan keibubapaan ini sangat penting bagi meningkatkan pengetahuan ibu bapa tentang cara mendidik anak dan menyedarkan ibu bapa tentang pentingnya penglibatan mereka dalam pendidikan anak-anaknya sehingga ibu bapa termotivasi. Pertemuan-pertemuan dengan ibu bapa merupakan sarana bagi komunikasi dua hala dengan ibu bapa. Bagi tadika dengan yuran rendah. Castro (2006) membahagikan pertemuan ini kepada 6 jenis iaitu pertemuan berhubung dengan pembuatan dasar (policy council). Menurut Castro et al (2006) program Head Start Amerika Syarikat. tertarik dan mempunyai sikap yang peduli terhadap program . Selain itu mereka juga kurang pengetahuan tentang program penglibatan ibu bapa. Hasil kajian Castro et al (2004) mendapati pekerjaan ibu bapa menjadi prediktor yang terkuat bagi penglibatan ibu bapa melebihi faktor pendidikan dan kepercayaan ibu bapa mengenai penglibatan mereka. maka semakin sedikit masa yang dapat disediakan bagi aktiviti penglibatan ibu bapa.Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 231 ini lebih rendah daripada tahap amalan aktiviti oleh pihak tadika. ibu bapa dapat lebih mudah diajak bekerja sama. Dengan komunikasi yang baik. Jadi masih ada ruang bagi ibu bapa untuk meningkatkan penglibatan mereka kerana tahap amalan tadika bagi aktiviti yang melibatkan ibu bapa lebih tinggi. sikap guru dan ibu bapa. menganggap aktiviti yang dilakukan oleh ibu bapa di rumah sebagai bahagian daripada kesukarelawan mereka. serta faktor latar belakang sosio ekonomi dan akademik ibu bapa. faktor kewangan menyebabkan tadika belum menumpukan perhatian kepada program penglibatan ibu bapa. orientasi ibu bapa (parent orientation). pendidikan keibubapaan (parent education). yang berhubungan dengan sekolah dan komuniti.

232 Elis Johannes penglibatan ini. Arnold et al (2008) juga mendapati bahawa status ibu atau bapa tunggal menjadi pengantara bagi hubungan antara status sosio ekonomi dan penglibatan ibu bapa. memasak. Ini bererti tidak terdapat hubungan yang signifikan antara persepsi guru tentang penglibatan ibu bapa dengan penglibatan ibu bapa dalam aktiviti-aktiviti di tadika.05. pengalaman. Rumusannya adalah semakin tinggi persepsi ibu bapa tentang pendidikan prasekolah. Yamamoto (2006) dan Castro et al (2004). taraf pendidikan. Mardziah (2006).000 <0. Jadi ini merupakan langkah awal dan kunci daripada keberhasilan program penglibatan ibu bapa. Hasil uji hipotesis ke tiga menunjukkan ada hubungan yang signifikan antar latar belakang status sosio ekonomi ibu bapa dengan penglibatan ibu bapa (p = 0. Ini bererti terdapat hubungan yang signifikan antara persepsi ibu bapa terhadap pendidikan prasekolah dengan penglibatan ibu bapa dalam aktiviti-aktiviti di tadika. Nilai signifikan p = 0.001 lebih kecil daripada 0. Mengikut pendapat Hapidah (2001).931. Penglibatan ibu bapa lebih berhubungan dengan persepsi mereka terhadap pendidikan prasekolah. Dapatan ini selari dengan kajian Nelavathi (2004). Sedangkan ibu bapa daripada golongan SSE sederhana . Keputusan uji Korelasi Pearson ini bermakna hipotesis Ho2 yang dibina ditolak. aspek seperti latar belakang individu.931 lebih besar dari pada 0. situasi persekitaran yang memberi akses kepada maklumat pendidikan prasekolah seperti media membantu membentuk persepsi ibu bapa yang tinggi.01). dalam konteks ini persepsi ibu bapa terhadap pendidikan prasekolah. Hasil uji korelasi untuk menguji hipotesis ke dua mendapati nilai signifikan p = 0. perniagaan dan lain-lain. taraf pendidikan mereka. tidak hanya yang berkaitan dengan pendidikan anak tetapi juga topik yang dapat membantu ibu bapa meningkatkan kemahiran dalam bidang lainnya sehingga membantu meningkatkan SSE mereka seperti pelatihan program komputer. Pengalaman ibu bapa yang positif mengenai prasekolah.01 (p>0. Adanya peningkatan persepsi guru tidak bermakna penglibatan ibu bapa juga meningkat. Lareau (2000) menyatakan bahawa status sosio ekonomi keluarga telah diketahui di Amerika Syarikat dan Eropah sebagai salah satu elemen yang sangat berkuasa yang berhubungan dengan penyertaan ibu bapa dalam pendidikan anakanaknya. Keputusan uji Korelasi Pearson ini bermakna hipotesis Ho1 yang dibina ditolak. Materi dalam seminar pun boleh dirancang sesuai dengan keperluan ibu bapa. dipengaruhi oleh faktor-faktor lain dan tidak berhubungan dengan persepsi guru. Semakin tinggi status sosio ekonomi ibu bapa semakin tinggi penglibatan mereka. kepercayaan dan nilai yang diamalkan oleh individu akan membentuk persepsi individu tersebut terhadap sesuatu fenomena. situasi persekitaran.01. Hasil uji Pekali korelasi terhadap hubungan antara persepsi ibu bapa terhadap pendidikan prasekolah dengan penglibatan ibu bapa dalam aktiviti-aktiviti di tadika mendapati nilai signifikan p = 0. Menurut Borg dan Gall (1983) nilai r = 0. r = 0.188 diinterpretasikan sebagai hubungan pada tahap yang lemah.169). semakin tinggi pula tahap penglibatan mereka di tadika. bahasa Inggeris. Kajian Yamamoto mendapati bahawa ibu SSE yang lebih tinggi cenderung lebih banyak terlibat dalam mengakses sumber-sumber maklumat formal dan untuk terlibat dalam membaca di rumah sehari-hari tetapi mereka kurang terlibat untuk berpartisipasi di sekolah. Arnold et al (2008).

Dapatan kajian ini konsisten dengan kajian Nelavathi (2004) dan Mardziah (2005) Dapatan kajian ini juga menyokong kajian Nord dan West (2001) yg melaporkan bahawa ibu bapa yg berpendidikan dan berpendapatan tinggi lebih banyak melibatkan diri dalam aktiviti yg dianjurkan oleh sekolah tempat anak mereka belajar. Semakin tinggi pencapaian akademik ibu bapa semakin banyak penglibatan mreka dalam aktiviti di tadika. emosi. masalah pembelajaran anak dapat diselesaikan dengan berkesan dan mereka dapat menyumbang tenaga dan berkongsi bakat dengan guru.. untuk membantu ibu bapa mencari kekuatan. 1999 menunjukkan bahawa penglibatan orang tua yang lebih tinggi menentukan pecapaian akademik kanak-kanak yang tinggi. Ibu bapa daripada golongan SSE rendah cenderung menganggapnya sebagai tanggungjawab daripada guru-guru sahaja sehingga mereka kurang terlibat dalam pendidikan anak-anaknya (Lareau.01. Ringkasnya terdapat perkaitan antara pencapaian akademik ibu bapa dengan penglibatan mereka di tadika. Guru juga menganggap bahawa penglibatan ini merupakan sarana bagi ibu bapa untuk menyumbang tenaga dan berkongsi bakat serta meningkatkan kemahiran keibubapaan. didapati 97% murid yang ibu bapa mereka berpendidikan ijazah melibatkan diri di sekolah. Bagi kanak-kanak. potensi dan . 2006). mengakses sumber maklumat formal paling sedikit satu kali sebelum memilih prasekolah yang tepat bagi anaknya. Namun ibu bapa yang berpendidikan lebih rendah cenderung lebih terlibat dalam aktiviti di sekolah. Dalam kajian mereka. Mereka juga mempunyai rasa tanggung jawab yang lebih besar terhadap keluarga daripada ibu yang tidak mengakses maklumat ini. Ibu yang mempunyai pendidikan lebih tinggi cenderung lebih terlibat dalam aktiviti membaca kepada anaknya setiap hari daripada ibu bapa yang berpendidikan rendah. penguasaan kemahiran awal di prasekolah. Ibu bapa yang berpendidikan lebih tinggi. r = 0. motor. Ini mungkin disebabkan ibu bapa berpendidikan tinggi lebih yakin dan berminat untuk melibatkan diri dalam pendidikan anak-anaknya dan lebih menyukai penglibatan langsung dari rumah.24. 2000 dalam Yamamoto. 2006). 2003 dalam Yamamoto. Dapatan ini menyokong dapatan Rohaty (2003) bahawa melalui penglibatan ibu bapa. Dapatan kajian daripada Arnold 2008 dan Izzo et al. Kajian Yamamoto et al.272). dan adaptif yang lebih baik.<0.Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 233 mempunyai keyakinan yang lebih tinggi daripada kelompok SSE rendah dalam berinteraksi dengan guru dan menyediakan sokongan serta nasihat bagi anak-anak mereka (Lareau. sosial dan motor. perkembangan sosial. Marcon (1999) menyatakan bahawa penglibatan ibu bapa yang lebih tinggi dan jenis penglibatan yang lebih aktif berkait dengan kemahiran berbahasa kanak-kanak yang lebih baik. Persepsi guru terhadap faedah daripada penglibatan ibu bapa ini cukup baik iaitu dengan purata min 3. Hal ini selari dengan pendapat Morrison (1978) bahawa pengertian daripada penglibatan ibu bapa yang komprehensif adalah proses aktualisasi daripada potensi ibu bapa. (2006) menunjukkan juga bahawa pendidikan ibu bapa ini berhubungan dengan pendapatan mereka. Hasil uji hipotesis ke empat menunjukkan bahawa terdapat hubungan antara penglibatan ibu bapa dengan latar belakang akademik ibu bapa di tadika (p. faedah penglibatan ibu bapa dianggap sangat besar dalam domain akademik kanak-kanak.

Ibu bapa mempercayai bahawa dengan melibatkan diri mereka dalam pembelajaran anak di rumah dengan cara yang menyenangkan. Menurut Rohaty (2003) penglibatan ibu bapa ini dapat meningkatkan esteem kendiri daripada ibu bapa yang dalam kajian ini mempunyai nilai min 3. Jadi ke dua purata min ini masih berada dalam tahap yang sama iaitu tahap sederhana (Borg and Gall.03 berbanding dengan 3. Dapatan kajian ini menyokong dapatan Rohaty (2003) yang menyatakan penglibatan ibu bapa dapat menjana hubungan yang erat antara keluarga dan pihak tadika.544). terutama dalam mendidik anak dan membuat keputusan terbaik bagi anak mereka. mereka bersetuju bahawa penglibatan mereka terutama akan meningkatkan kemahiran keibubapaan yang menjadi langkah awal bagi penglibatan dalam aspek lainnya. 1983). Melalui seminar dan bengkel yang dilaksanakan di tadika dan peluang untuk terlibat dalam pembuatan keputusan.234 Elis Johannes bakatnya serta menggunakannya bagi diri mereka sendiri dan keluarga. Menurut ibu bapa faedah terutama daripada penglibatan mereka adalah juga dalam bidang akademik anak-anaknya. Dalam proses penglibatan ibu bapa di tadika. Ibu bapa memandang penglibatan mereka juga memberi pelbagai faedah bagi guru kerana guru dan pengetua harus memikirkan rancangan bagi melibatkan ibu bapa secara komprehensif. Purata min bagi konstruk faedah penglibatan menurut persepsi ibu bapa ialah 3.p=.19 (s. tadika berjaya mencapai matlamat tadika. ibu bapa dapat meningkatkan kemahiran mereka. . Ini bermakna ibu bapa juga mempunyai persepsi yang cukup baik terhadap faedah daripada penglibatan ibu bapa. mereka memiliki motivasi untuk terlibat dalam pelbagai aspek lainnya secara berterusan.24 menurut guru.. maka mereka juga menganggap bahawa penglibatan mereka akan memberikan lebih banyak pengaruh terhadap bidang akademik anakanak mereka. kualiti pembelajaran dapat ditingkatkan. anak-anak akan menikmati dan mempunyai sikap positif terhadap kerja rumah. Dapatan ini menyokong pendapat McAllister (1993) bahawa salah satu elemen yang menyumbang kepada kejayaan kanak-kanak dan kejayaan sekolah adalah penglibatan ibu bapa dalam pendidikan. terutamanya dalam bidang kerja rumah dan kurikulum sehingga kualiti pembelajaran di tadika dapat ditingkatkan. Hal ini kerana persepsi ibu bapa bahawa stimulasi 3M di tadika sebagai penyediaan untuk memasuki Sekolah Rendah. Dengan penglibatan ibu bapa dalam pelbagai aspek seperti yang dikenalkan oleh Epstein (2002) maka guru beranggapan bahawa tadika akan berjaya mencapai matlamat tadika yang telah ditetapkan. Selanjutnya menurut guru faedah utama bagi pihak tadika adalah guru-guru dapat merancang kerja rumah yang lebih interaktif dan dengan perkongsian dengan ibu bapa. Ibu bapa mempunyai peluang untuk melaksanakan peranannya sebagai pendidik. Dengan kemahiran dan pengetahuan yang mereka dapatkan. membangun sikap yang terbuka dan tidak memandang rendah perspektif serta penglibatan ibu bapa walaupun ibu bapa bukan dari golongan profesional. mereka menjadi tumpuan pembangunan melalui perkongsian bakat dalam pelbagai aktiviti di tadika. Bagi ibu bapa sendiri. dalam menjana hubungan dengan keluarga melalui komunikasi yang berkesan.

Bagi meningkatkan keberkesanan bengkel dan seminar. program IT dan internet dan cara membuat artikel sekolah. 3. guru boleh melakukan cadangan berikut: 1. Menjalankan pelbagai usaha untuk menarik minat ibu bapa melibatkan diri dalam pendidikan di tadika dan menekankan keberkesanan penglibatan ibu bapa terhadap kanak-kanak sehingga ibu bapa mempunyai motivasi yang . seperti memberikan seminar atau bengkel tentang kewirausahaan. Meningkatkan kualiti guru melalui pelatihan tentang psikologi anak. Peranan Guru Sikap mereka mempengaruhi kejayaan penglibatan ibu bapa. Pihak tadika perlu merancang kurikulum yang mencakupi program penglibatan ibu bapa secara lebih berstruktur serta menyokong seluruh guru dan kaki tangan sekolah dalam melaksanakannya.Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 235 IMPLIKASI KAJIAN Hasil kajian tentang penglibatan ibu bapa dalam tadika mendatangkan beberapa implikasi yang harus dipikirkan oleh pelbagai pihak berkenaan. pihak tadika perlu mempertimbangkan pemilihan masa yang tepat. Kurikulum Tadika 1. tidak memandang rendah penyertaan ibu bapa dalam aktiviti di tadika dan melihat ibu bapa sebagai orang yang mempunyai kemahiran atas anak-anak mereka. jadual seminar. Bagi menjayakan program ini. Dasar Tadika 1. taktik menyelesaikan masalah. pihak tadika sebaiknya merancang aktiviti yang dapat menyokong ibu bapa di tadika dengan yuran rendah untuk meningkatkan pengetahuan dan SSE mereka sebagai salah satu kaedah untuk meningkatkan penglibatan ibu bapa. dan topik seminar. 2. Menunjukkan sikap terbuka. Memberikan pelatihan bagi guru dan staff sekolah berkaitan dengan cara merancang dan menjalankan program penglibatan ibu bapa. Pihak tadika harus mempunyai dasar yang terbuka terhadap penglibatan ibu bapa dan melakukan pelbagai hal yang menyokong program penglibatan ibu bapa. Model penglibatan yang dicadangkan oleh Epstein dapat digunakan sebagai panduan yang mendetail dan perlu disesuaikan dengan keadaan keluarga di Indonesia 3. Menyedari bahawa mereka mempunyai peranan penting dalam program penglibatan ibu bapa dan menentukan kejayaan kanak-kanak dan tadika 2. 2. Dalam konteks di Indonesia. Peranan Pentadbir Sekolah Bagi guru besar dan pengetua dapat dicadangkan beberapa hal berikut: 1.

Surat pekeliling juga diperlukan untuk lebih menekankan pelaksanaan program penglibatan ini. 2. Peranan Pihak Kerajaan 1. School Psychology Review 37 (1): 74-90.L. 2004). diharapkan semua pihak berkenaan memainkan fungsinya dengan maksima.236 Elis Johannes kuat untuk terlibat walaupun ada kekangan yang menghalangi penglibatan mereka.). New York: Merrill Prentice-Hall. A. & Doctoroff. khasnya di institusi pendidikan prasekolah. (2008). 5. . Pihak kerajaan perlu memberikan sokongan kewangan kepada tadika yang memerlukan khasnya tadika dengan yuran rendah sehingga mereka boleh menumpukan perhatian kepada program penglibatan ibu bapa. G. Penglibatan ibu bapa dalam pendidikan prasekolah bukan saja bertujuan untuk mewujudkan hubungan mesra antara pihak berkenaan. Parent Involvement in Preschool: Predictors and the Relation of Involvement to Prelitery Development. Parents as Partners in Education: Families and Shools Working Together (4th ed. Englewood Cliffs. KESIMPULAN Melalui pelaksanaan program penglibatan ibu bapa dalam pendidikan prasekolah yang berkesan..H. D. Pihak kerajaan perlu menyokong kajian-kajian tentang penglibatan ibu bapa dan mensosialisasikannya di masyarakat. Suasana perkongsian yang harmonis antara pihak tadika dengan ibu bapa adalah penting dalam usaha membentuk kanak-kanak menjadi generasi penerus yang berkualiti tinggi dalam pelbagai aspek kehidupan bangsa dan negara. Berger. E. 1995. Zeljo. Oleh itu dapat dicadangkan kepada pihak kerajaan untuk menyokong pihak majikan bagi memberikan peluang kepada ibu bapa untuk hadir di tadika dalam batasan frekuensi dan masa sehingga tidak mengganggu pekerjaan di tempat kerja. tapi bersama-sama menangani isu pendidikan yang timbul. 6. RUJUKAN Arnold. 3.H. 4. Pihak kerajaan perlu meratakan akses dan maklumat tentang pendidikan prasekolah di seluruh wilayah Indonesia khasnya di daerah luar bandar dan pulau-pulau terpencil sehingga persepsi ibu bapa terhadap pendidikan prasekolah dapat ditingkatkan dan penglibatan mereka di tadika juga boleh ditingkatkan. Garis panduan diperlukan bagi membantu guru dan pengetua merancang dan melaksanakan aktiviti yang melibatkan ibu bapa dengan berkesan. Pola pekerjaan ini menyebabkan ibu bapa kekurangan masa untuk terlibat dalam pendidikan anaknya di tadika mahupun di luar tadika (Castro.

(2004). Positive relationships between parent school involvement and public school inner-city preschooler’s development and academic performance. Skinner. Journal of Educational Psychology 89: pp. Jakarta. M.M.S. C. C. Fifth Edition. National Early childhood Development Forum. (1978). Tesis Dr. Epstein. (2004). N. Peisner-Feinberg. Barbour.Prosiding Seminar Penyelidikan Siswazah UKM 237 Bloom. teacher and classroom characteristics. (2000). A. Direktorat Pendidikan anak Usia Dini. Families. Merrill Publishing Company. Stability and Change in Human Characteristics. Fakulti Pendidikan. Hapidah Mohamad. Kurowski. Home. Vol 6 No.C. (2004). Kebijakan Pembinaan Taman kanak-kanak. Intelligence & Experience. C. P. Tighe. M. The School Psychology Review 28 (3): 395–412. Predictors of Parent Involvement in Children's Schooling.A. New York: John Wiley & Sons. Direktorat Pembinaan TK dan SD.E. (1999). Departemen Pendidikan Nasional. Departemen Pendidikan Nasional.. Pemikiran Guru Cemerlang: Implikasinya terhadap Perkembangan Profesionalisme Guru. Jakarta . Early Childhood Care and Development in Indonesia. S. UKM. (2006). C & Barbour N.L. & Childs. J. Hunt. Morrison. J.S. School and Community partnerships: Your Handbook for Action. & Apostoleris. Second Ed.. Dlm. Jakarta.. S. and Community Relations: A Guide to Working with Families. (1993). G. Marcon. (1961). Kaedah Penyelidikan Pendidikan. Schools. E. M. The family-school partnership: An opportunity to promote the learning competence of all students. Departemen Pendidikan Nasional. 33: 83104. D. & Sanders.S. New York: Delmar Publishers.G. Meninjau Penglibatan Ibu bapa dalam Program Prasekolah di Tiga Buah Sekolah Rendah di Daerah Seremban. 1.. Family. 538–548. Fal: Universiti Kebangsaan Malaysia.. School and Community. Projek Kajian Pensarjanaan. . Grolnick. Schools.M.L. & Scully. (1964). (2004)...S. Bangi McAllister. United States: Pearson Prentice Ltd Essa. Journal of Educational Psychology 92: 367-376. S.. (2005). School Psychology Review.O. (1997). Parent involvement in Head Start programs: the role of parent. W. B. (2002). Parent Involvement in the Home. Bulletin Padu: Jurnal Ilmiah Anak Usia Dini. New York: The Ronald Press Company. J. R. (1992). Family Involvement Questionnaire: A multivariate assessment of family participation in early childhood education. (2008). Fantuzzo. Ohio: Charles E. Early Childhood Research Quarterly 19 :413–430 Christenson. Introduction to Early Childhood Education. 5 Februari. Castro.H. United States of America: Delmar Learning. L. (2007). Bryant D. E. Developing home-school partnerships. Majid. (2004). Dipresentasikan pada kegiatan Pelatihan Peningkatan Mutu Profesional guru di LPMP. (2001). Benjet. Mardziah Abdullah. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Getswicki.. New York: Teachers college Press. and Communities.H. School.

Thomas.. Kuala Lumpur: Penerbitan Fajar Bakti Sdn. Extra People in the Classroom.B. Pendidikan Pra Sekolah. Y. & Suzuki.. Pendidikan prasekolah: Cabaran Kualiti (Syarahan Perdana). 1994. Conducting Educational Research. Maternal involvement in preschool children’s education in Japan: Relation to parenting beliefs and socioeconomic status. Yamamoto. Majzub & Abu Bakar Nordin. S. Bhd. Early Childhood Research Quarterly 21 (2006): 332– 346 .D. Bangi: Penerbitan Malindo Sdn. (1987). (2006). (2003). Rohaty Mohd Majzub. (1978). 29:173-81 Tuckman.238 Elis Johannes Rohaty Mohd. Educational research. Bhd. Holloway.W. New York: Harcourt Brace Jovanovich. G. S.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful