GEOGRAFI - TINGKATAN 2 PEMBANDARAN

PETA MINDA

Pengenalan
1. Proses pembandaran merupakan satu proses penumpuan penduduk di kawasan bandar. 2. proses pembandaran juga dikenali sebagai proses urbanisasi. 3. Proses pembandaran boleh menyebabkan perubahan dalam: (a) Jumlah penduduk (b) Fungsi bandar (c) Penggunaan tanah (d) Cara hidup penduduk 4. Bandar-bandar di Malaysia mengalami pembandaran yang pesat selepas negara mencapai kemerdekaan. 5. Jumlah penduduk di bandar bertambah dengan cepat kerana migrasi luar bandar ke bandar berlaku dengan giat disebabkan penduduk luar bandar ingin mencari lebih banyak peluang pekerjaan di bandar. 6. Bandar-bandar besar yang berlaku pembandaran ialah seperti: (a) Kuala Lumpur (b) Georgetown (c) Ipoh (d) Johor Bahru (e) Kuantan 7. Pembandaran menyebabkan jumlah penduduk disesuatu kawasan bertambah dengan banyak. 8. Ini adalah kadar kerana pertambahan semula jadi penduduk meningkat dan migrasi penduduk dari luar bandar ke bandar. 9. Kegiatan ekonomi sesuatu kawasan yang mengalamiproses pembandaran akan berubah dari sektor primer kepada sektor sekunder dan tertier. 10. Keadaan ini bermakna sesuatu kawasan itu tidak lagi hanya berfungsi sebagai pusat pertanian, perikanan tetapi berfungsi sebagai pusat perniagaan, perdagangan,

Selain itu. 2. Zon Perdagangan Bebas dilengkapi dengan pelbagai kemudahan infrastruktur. Tujuannya adalah supaya penduduk di kawasan pembandaran dapat kemudahan yang sempurna dan dapat meningkatkan taraf hidup penduduk. 13. sekolah dan taman rekreasi. taraf perintis dan pengecualian cukai pendapatan. hospital.perindustrian dan perkhidmatan. perumahan. . Bayan Lepas dan Pasir Gudang. Pihak berkuasa tempatan telah menyediakan banyak kemudahan asas di kawasan pembandaran untuk memenuhi keperluan penduduk yang semakin ramai. Kemudahan yang ditambahkan di kawasan pembandaran adalah seperti jaringan jalan raya. Air Keroh. Bayan Lepas. Faktor-faktor Yang Mempengaruhi Pembandaran Negara Malaysia 1. 6. kerajaan juga menubuhkan Zon Perdagangan Bebas di beberapa tempat seperti Petaling Jaya. 7. Terdapat beberapa kawasan di setiap negeri di Malaysia diisytiharkan oleh kerajaan sebagai kawasan perindustrian iaitu Petaling Jaya. pihak kerajaan telah menubuhkan bandar-bandar baru seperti Shah Alam. Pasir Gudang dan sebagainya. Di samping itu. Dasar Ekonomi Baru 1970 dan Rancangan Lima Tahun yang memperkenalkan pembukaan kawasan baru dan bandar kecil telah menyebabkan proses pembandaran berlaku dengan pesat di bandar dan kawasan sekitarnya. 3. 12. 4. Nilai. Tujuan kerajaan menubuhkan bandar baru adalah untuk mewujudkan lebih banyak peluang pekerjaan dan menggalakkan penghijrahan penduduk dari luar bandar. 11. Sungei Way. Faktor-faktor yang mempengaruhi pembandaran Malaysia ialah: (a) Dasar kerajaan (gavernan) (b) Peluang pekerjaan (c) Migrasi penduduk 1. Tindakan ini telah menyebabkan ramai penduduk dari luar bandar berhijrah ke bandar untuk mencari pekerjaan yang lebih baik. Senawang dan sebagainya. Kemudahan-kemudahan ini telah menarik pelabur-pelabur asing untuk melabur di Malaysia. 5.

sosial dan politik yang terdapat di sesebuah petempatan. Sesebuah petempatan bandar yang terdapat di negara ini mempunyai kepelbagaian fungsi. Pembandaran dan perkembangan bandar dipengaruhi oleh migrasi penduduk dari luar bandar ke bandar. Faktor-faktor tolakan di luar bandar ialah: (a) Kekurangan peluang pekerjaan (b) Kemiskinan di dalam keluarga (c) Kekurangan kemudahan infrastruktur (d) Bencana alam Fungsi Petempatan Bandar 1. proses pembandaran akan berlaku dan kawasan tersebut akan menjadi bandar. Perkembangan industri kilang dari industri perkhidmatan di bandar telah memperluaskan peluang pekerjaan. Faktor-faktor yang menarik penduduk luar bandar berhijrah ke bandar ialah: (a) Peluang pekerjaan yang pelbagai dan banyak (b) Kadar upah lebih lumayan (c) Kemudahan asas yang lengkap (d) Kestabilan politik (e) Peluang melanjutkan pelajaran 3. Terdapat bandar-bandar di negara Malaysia yang berfungsi sebagai pusat pentadbiran. 2. Peluang pekerjaan dalam sektor perdagangan. perniagaan dan perindustrian telah menggalakkan penumpuan penduduk dari luar bandar ke kawasan pembandaran. 3. Fungsi sesebuah bandar adalah berdasarkan kepada bentuk kegiatan ekonomi. Penduduk dari luar bandar berhijrah ke bandar untuk mendapatkan peluang pekerjaan yang lebih baik dalam pelbagai sektor dan mereka menetap di kawasan sekitar bandar dan lama-kelamaan kawasan mereka juga berkembang menjadi kawasan bandar seperti Petaling Jaya dan Shah Alam. .1. Bandar ini biasanya merupakan bandar utama atau ibu negeri. Semakin ramai penduduk berhijrah ke kawasan tersebut. Peta di bawah menunjukkan ibu negeri bagi negeri-negeri yang terdapat di Malaysia. 1. 4. 2. Selain itu. 2. program tanah rancangan juga mempengaruh pembandaran Malaysia iaitu mewujudkan peluang pekerjaan di luar bandar dan menggalakkan penduduk berhijrah ke kawasan baru tersebut untuk mengusahakan. 5.

Temerloh. Aktiviti perlombongan bijih timah yang terdapat di bandar Ipoh dan Taiping serta perlombongan petroleum di Kerteh. Terengganu dan Miri. Antara bandar tersebut ialah seperti Kota Bahru. Bayan Lepas. 9. pusat perkhidmatan kewangan dan pusat membeli-belah serta aktiviti import dan eksport. Sarawak telah menyebabkan bandar-bandar tersebut berfungsi sebagai pusat perlombongan. 10. Bukit Mertajam dan Kulim merupakan antara beberapa bandar perindustrian yang terdapat di negara ini. Bandar-bandar seperti Port Dickson. Pejabat-pejabat pentadbiran persekutuan dan negeri serta ibu-ibu pejabat syarikat swasta terletak di dalam bandar-bandar ini. 7.Ibu negeri-ibu negeri di Malaysia 3. 6. Ipoh. Ayer Hitam. berek tentera. Tumpat merupakan terminal kereta api di pantai timur Semenanjung Malaysia. Antara bandar seumpama ini seperti Kuala lumpur. Pusat perniagaan dan perdagangan merupakan salah satu fungsi petempatan bandar di negara ini. . Shah Alam. serta tempat simpanan senjata dan peluru. 12. Petempatan bandar juga berfungsi sebagai pusat pertahanan negara. Di bandar terdapatnya gedung-gedung perniagaan. Penduduk yang tinggal di sekitar kawasan bandar perindustrian biasanya bekerja di kilang-kilang yang terdapat dalam kawasan tersebut. 4. Raub dan Tumpat. Ipoh. Sandakan dan Kuching. Shah Alam. Kawasan perindustrian Petaling Jaya. 13. dan kolej Persediaan MARA. pusat latihan. Institusi pengajian tinggi awam dan kolej-kolej swasta biasanya terletak di kawasan bandar ini. Antara bandar di negara ini yang berfungsi sebagai bandar perniagaan dan perdagangan adalah seperti Georgetown. Pusat Matrikulasi Bangi. 5. Selain itu. Kuching dan Melaka. 11. Petempatan bandar juga turut berfungsi sebagai pusat pengumpulan hasil pertanian yang dibekalkan dari kawasan bandar . Maktab Perguruan Islam. Terdapat juga petempatan bandar yang berfungsi sebagai pusat perindustrian. Pusat perhubungan dan pengangkutan yang menempatkan terminal utama pengangkutan jalan raya dan kereta api merupakan salah satu fungsi petempatan bandar di Malaysia. Johor Bahru. 8. pengkalan tentera udara. Lumut dan Butterworth menempatkan markas-markas tentera. Bandar raya Kuala Lumpur misalnya menempatkan Hentian Putra dan Puduraya sebagai terminal utama pengangkutan bas ekspres dan Sentral Kuala Lumpur berfungsi sebagai terminal utama Kereta api Tanah Melayu (KTM) bagi seluruh Semenanjung Malaysia. Tawau. Sandakan. Johor Bahru. Kota Kinabalu. Bandar Baru Bangi di Selangor contohnya menempatkan pelbagai institusi pengajian tinggi seperti Universiti Kebangsaan Malaysia. darat dan laut. petempatan bandar juga turut berfugsi sebagai pusat pendidikan.

2. Tanah Tinggi Genting dan Bukit Fraser pula berfungsi sebagai pusat pelancongan dan peranginan di negara ini. Malaysia. Proses perbandaran telah menyebabkan peningkatan penduduk bandar di negara Malaysia. Pulau Langkawi juga merupakan pusat pelancongan yang terkenal di negara ini kerana adanya pusat membeli-belah bebas cukai dan keindahan pantainya yang bersih dan menarik. Kuching di Sarawak dan Sandakan di Sabah berfungsi sebagai pusat pelabuhan di negara ini. perniagaan dan perkhidmatan.14. Bandar-bandar utama di negara-negara ini seperti bandar raya Kuala Lumpur. panggung kebudayaan dan pusat kraf tangan serta cenderamata. bekalan elektrik dan air. metropolis Bangkok di Thailand dan metropolis Tokyo di Jepun menerima kesan-kesan daripada proses pembandaran yang berlaku. Thailand dan Jepun. turut dibina Sistem Pengangkutan Transit Ringan (LRT). Komuter dan . kesihatan. Di bandar terdapatnya pusat-pusat pelbagai kebudayaan. Jaringan pengangkutan seperti jalan raya diperlebarkan dan lebuh raya bertingkat turut dibina untuk keselesaan penduduk di bandar seperti bandar raya Kuala Lumpur dan metropolis Bangkok. 3. 15. Contohnya seperti di bandar raya Kuala Lumpur terdapat Istana Budaya yang digunakan untuk kegiatan pementasan. Kesan Positif Pembandaran 1. Kepelbagaian ekonomi di bandar telah mewujudkan banyak peluang pekerjaan kepada masyarakat tempatan seperti di bandar raya Kuala Lumpur. Kemudahan pelabuhan untuk pengendalian aktiviti eksport dan import di negara ini telah menyebabkan wujudnya bandar-bandar seperti Georgetown. 16. Proses pembandaran yang berlaku di sesebuah negara telah menimbulkan pelbagai kesan positif dan negatif di negara-negara seperti Malaysia. Thailand dan Jepun. Pertambahan penduduk kesan daripada proses pembandaran telah menggalakkan kerajaan menambah dan meningkatkan kemudahan infrastruktur di kawasan bandar seperti kemudahan pengangkutan. 2. Pertambahan ini telah meningkatkan bekalan tenaga kerja untuk pelbagai sektor seperti perindustrian. pendidikan. Tanah Tinggi Cameron. 1. Kesan Pembandaran 1. Pelabuhan Pasir Gudang di Johor. Pusat kebudayaan adalah salah satu fungsi petempatan bandar. Pelabuhan Klang. Selain itu. balai seni. 2. metropolis Bangkok dan metropolis Tokyo.

2. hospital Universiti Tokyo. Kerajaan turut meningkatkan kemudahan sosial di kawasan bandar seperti pusatpusat kesihatan. 3. Jepun untuk kegunaan penduduknya. 5.Monorel di bandar raya Kuala Lumpur serta kereta api peluru (Bullet Train) dan kereta api bawah tanah di metropolis Tokyo. Begitu juga dengan Universiti Tokyo di metropolis Tokyo dfan Universiti Chulalongkorn di metropolis Bangkok. 4. Sepanjang Sungai Chao Phraya dibina terusan yang dikenali sebagai Klong sehinggakan Bangkok digelar Venice Timur. Shiba dan Hibiya. . Kemudahan yang disediakan di hospital membolehkan penduduk menikmati kesihatan yang lebih baik. 1. Misalnya. pusat rekreasi dan pusat perubatan. Keadaan ini membolehkan penduduk yang bekerja di bandar meningkatkan taraf hidup mereka melalui pendapatan yang diperoleh. Kerajaan Thailand menyediakan kemudahan pengangkutan air seperti yang terdapat di metropolis Bangkok. Universiti Tun Abdul Razak. Kemudahan ini bertujuan membolehkan penduduk menikmati taraf hidup yang lebih sihat. 6. Bandar raya Kuala Lumpur misalnya terdapat Universiti Malaya. Begitu juga keadaannya dengan metropolis Tokyo yang terdapat kawasan riadah seperti Ueno. 4. Pasar Terapung Damnoen Saduak menjadi destinasi perniagaan terapung yang terkenal di metropolis Bangkok. Peningkatan jumlah penduduk di bandar turut meningkatkan kemudahan kesihatan seperti hospital dan klinik. Kemudahan pendidikan yang lengkap di bandar membolehkan penduduknya memperoleh pendidikan yang lebih sempurna dan tinggi. Hospital Selayang yang terdapat di bandar Selayang. 3. Kadar upah yang diberi jauh lebih tinggi berbanding luar bandar. kerajaan Malaysia menyediakan Taman Tasik Perdana dan Tasik Titiwangsa di bandar raya Kuala Lumpur sebagai lokasi riadah kepada penduduknya. Kolej Cosmopoint dan sebagainya untuk kemudahan pendidikan kepada penduduknya. Kepelbagaian kegiatan ekonomi yang terdapat di bandar telah mewujudkan banyak peluang pekerjaan kepada penduduknya. Hospital Komegome dan Pusat Kanser Kebangsaan di metropolis Tokyo juga merupakan kemudahan kesihatan yang disediakan kepada penduduknya. Misalnya di metropolis Bangkok terdapatnya kemudahan hospital seperti Hospital Besar Bangkok dan Hospital Bumrungrad. Universiti dan kolej-kolej swasta didirikan untuk memenuhi keperluan tersebut. 2. 1.

2. Proses pembandaran yang berlaku di metropolis Tokyo juga telah menyebabkan kawasan seperti sempadan Wilayah Chiba di Timur. 2. . 1. 3. Begitu juga keadaannya apabila berlakunya banjir kilat di bandar raya Kuala Lumpur. Destinasi-destinasi pelancongan ini bukan sahaja dinikmati oleh pelancong malahan kepada mereka yang tinggal di bandar. Keadaan ini akan diburukkan lagi apabila berlakunya banjir kilat. Proses pembandaran yang berlaku telah menyebabkan kesesakan lalu lintas di badar terutama ketika waktu puncak. Wilayah Saitama di bahagian utara. 3. Thailand dan Jepun turut menjadikan kawasan bandar sebagai destinasi pelancongan selain daripada pusat peranginan pantai yang terdapat di negara-negara tersebut. iaitu semasa penduduk pergi dan pulang dari kerja. metropolis Bangkok juga turut mengalami masalah kesesakan lalu lintas kerana banyaknya jumlah kenderaan di jalan raya dan ketika berlakunya banjir kilat. Contohnya. Kesan Negatif Pembandaran 1. Selain Bandar raya Kuala Lumpur. metropolis Bangkok dan metropolis Tokyo. Jumlah kenderaan yang semakin bertambah telah menyebabkan pencemaran udara dan pencemaran bunyi berlaku di Bandar raya Kuala Lumpur. Jumlah kenderaan yang banyak menuju ke pusat bandar raya Kuala Lumpur telah menyebabkan kesesakan lalu lintas sering berlaku. 1.1. Destinasi pelancongan seperti Taman Tema Air Desa dan Mines Wonderland di Bandar raya Kuala Lumpur serta Safari World di metropolis Bangkok dan Disneyland di metropolis Tokyo menjadi tumpuan pelancong dari seluruh dunia. 2. Kawasan pinggir bandar akan menerima kesan pembangunan di bandar apabila berlakunya perluasan pusat bandar. dan Wilayah Kanagawa di bahagian selatan menerima kesan pembangunan yang berlaku. Pelancong yang datang ke negara Malaysia. Batu Caves yang terletak di kawasan Kuala Lumpur utara telah menerima kesan pembangunan yang berlaku di bandar raya Kuala Lumpur.

6. Gas-gas yang dibebaskan ke udara ini bukan sahaja mencemarkan udara malahan akan memburukkan lagi fenomena pulau haba yang berlaku di bandar kesan daripada peningkatan suhu yang berlaku di udara. Jalan yang berturap akan menyebabkan resapan larian air permukaan ke dalam bumi terhalang dan sistem saliran yang sedia ada tidak mampu menampung jumlah air yang meningkat secara mendadak. 5. Pertambahan jumlah penduduk dan peningkatan jumlah kilang akan memburukkan lagi keadaan ini. Bangunan konkrit dan jalan raya yang berturap menajdi punca utama masalah banjir kilat yang sering berlaku di bandar. 1. Gas-gas seperti karbon dioksida. 2. 3. Contohnya di metropolis Tokyo. Pencemaran air juga berlaku disebabkan oleh pembuagan sisa domestik dan pembuagan sisa kilang. Keadaan banjir kilat akan bertambah buruk sekiranya sistem perparitan yang terdapat di bandar tidak sempurna dan dipenuhi sampah sarap kerana tiada pengurusan yang cekap. sisa-sisa kilamng di buang ke pantai sehingga menyebabkan hidupan akuatik di kawasan tersebut tercemar. sulfur oksida. Keadaan ini menggangu ketenteraman penduduk terutama kepada mereka yang tinggal berhampiran dengan jalan raya atau lebuh raya. karbon monoksida. 4. hidrokarbon dan nitrogen oksida yang dibebaskan daripada kenderaan telah menyebabkan berlakunya pencemaran udara di bandar-bandar tersebut. Masalah petempatan setinggan yang wujud di kawasan bandar disebabkan oleh: (a) jumlah rumah yang tidak mencukupi (b) kadar sewa rumah yang terlalu tinggi (c) harga tanah yang tinggi . pernah mendapat penyakit Minamata kerana memakan ikan yang sudah tercemar. 1. Jumlah kenderaan yang terlalu banyak di jalan raya telah menghasilkan bunyi bising sehingga mengakibatkan pencemaran bunyi berlaku.2. 2. penduduk disekitar kawasan Kumamoto misalnya. Bangkok menjadi tempat pembuangan sampah sarap sehingga mengakibatkan airnya tercemar. Kawasan setinggan adalah kesan negatif yang paling ketara akibat proses pembandaran yang berlaku. 3. Sungai Klang di bandar raya Kuala Lumpur dan Sungai Chao Phraya. Bandar juga turut dicemari dengan pembuangan sampah sarap secara tidak terurus di kalangan penghuninya.

Langkah-langkah Mengurangkan Masalah Pembandaran 1. Penduduk yang tidak mampu memiliki rumah mengambil jalan mudah dengan mendirikan petempatan di atas tanah-tanah kerajaan dan persendirian serta di kawasan tebing sungai dan di sepanjang landasan kereta api. 3. Masalah kesesakan lalu lintas dapat diatasi dengan melaksanakan beberapa perkara. (a) menguatkuasakan undang-undang seperti Akta Alam Sekitar supaya kilang-kilang . (d) memperkenalkan sistem pengangkutan lebih bersepadu di kawasan bandar seperti mengadakan sistem kawalan lalu lintas berkomputer seperti yang dilaksanakan oleh Dewan Bandaraya Kuala Lumpur (DBKL). (b) kerja-kerja melebarkan jalan raya dan membina lebih banyak jejantas perlu dilakukan. 5. Pendapatan yang lumayan dan taraf hidup yang lebih tinggi menyebabkan migrasi penduduk luar bandar ke bandar berlaku. 4. (e) mengadakan zon larangan untuk menghadkan kemasukan kenderaan tertentu ke bandar tertentu pada waktu tertentu. Migrasi penduduk luar bandar ke bandar ini telah mengurangkan jumlah tenaga kerja di kawasan luar bandar. 1. Antaranya termasuklah (a) melaksanakan kempen untuk menggalakkan penduduk berkongsi kereta (car pool) dan menggunakan kenderaan awam. Petempatan ini bukan sahaja mencemarkan pemandangan bandar. malah menimbulkan masalah sosial seperti keselamatan kesihatan. 1. 2. Keadaan ini mengakibatkan banyaknya kawasan pertanian di luar bandar yang tidak dimajukan dan terbiar begitu sahaja. dan ketidakselesaan penduduk sekitarnya.3. (c) meningkatkan pembinaan Pengangkutan Aliran Ringan (LRT) dan monorel untuk mengurangkan masalah kesesakan lalu lintas. Masalah pencemaran juga dapat diatasi dengan beberapa perkara seperti. Bandar raya Kuala Lumpur dan metropolis Bangkok merupakan contoh bandar yang mempunyai masalah petempatan setinggan yang amat ketara.

(c) mengurangkan penghijrahan penduduk luar bandar ke bandar dengan membuka kawasan perindustrian di luar bandar. contohnya. 1. (b) menempatkan semula penduduk di petempatan setinggan ke petempatan yang lebih terancang. Contohnya Bandar raya Kuching dan badar raya Kuala Lumpur ditanam dengan pelbagai tumbuhan bagi mewujudkan bandar dalam taman. Bandar raya Kuala Lumpur dan Bandar raya Kuching dan Pulau Pinang dibina rumahrumah kos rendah dan pangsapuri untuk penduduk berpendapatan sederhana. (b) menggunakan sistem insinerator untuk menggantikan sistem pembuangan sampah secara terbuka. (e) memperluas dan mendalamkan dasar sungai untuk menampung jumlah air yang lebih banyak. Masalah pembuangan sisa pepejal dan banjir kilat mungkin dapat diatasi dengan: (a) mewujudkan tapak pelupusan sampah sarap dan sisa-sisa buangan kilang yang lebih terurus. (e) memasang perangkap sampah sarap di sungai untuk memerangkap sampah yang dibuang ke sungai. Masalah kekurangan tempat tinggal dapat diatasi dengan: (a) memperbanyakkan pembinaan rumah kos rendah dan pangsapuri. Sungai Gombak dan Sungai Klang telah dilebar dan didalamkan agar mampu menampung jumlah air yang banyak. (c) menaiktarafkan sistem perparitan dan saliran yang terdapat di bandar. Sungai Segget di bandar raya Johor Bahru juga turut dinaiktarafkan untuk tujuan tersebut. . (c) memperkenalkan konsep penghijauan bandar dengan menanam pelbagai jenis pokok di bandar. (d) membina loji kumbahan untuk merawat air kumbahan.memasang penapis dan meninggikan cerobong asap. Contohnya. (d) membina sistem saliran dan perparitan yang lebih sistematik. 1. di bandar raya Kuala Lumpur. (d) melaksanakan konsep memperbandarkan kampung untuk mengurangkan tumpuan penduduk ke bandar. (b) mengenakan denda yang tinggi terhadap kilang-kilang yang membuang sisa buangan ke udara dan sungai. (f ) memperkenalkan Green Belt di dalam kawasan bandar.