GEOGRAFI - TINGKATAN 2 PEMBANDARAN

PETA MINDA

Pengenalan
1. Proses pembandaran merupakan satu proses penumpuan penduduk di kawasan bandar. 2. proses pembandaran juga dikenali sebagai proses urbanisasi. 3. Proses pembandaran boleh menyebabkan perubahan dalam: (a) Jumlah penduduk (b) Fungsi bandar (c) Penggunaan tanah (d) Cara hidup penduduk 4. Bandar-bandar di Malaysia mengalami pembandaran yang pesat selepas negara mencapai kemerdekaan. 5. Jumlah penduduk di bandar bertambah dengan cepat kerana migrasi luar bandar ke bandar berlaku dengan giat disebabkan penduduk luar bandar ingin mencari lebih banyak peluang pekerjaan di bandar. 6. Bandar-bandar besar yang berlaku pembandaran ialah seperti: (a) Kuala Lumpur (b) Georgetown (c) Ipoh (d) Johor Bahru (e) Kuantan 7. Pembandaran menyebabkan jumlah penduduk disesuatu kawasan bertambah dengan banyak. 8. Ini adalah kadar kerana pertambahan semula jadi penduduk meningkat dan migrasi penduduk dari luar bandar ke bandar. 9. Kegiatan ekonomi sesuatu kawasan yang mengalamiproses pembandaran akan berubah dari sektor primer kepada sektor sekunder dan tertier. 10. Keadaan ini bermakna sesuatu kawasan itu tidak lagi hanya berfungsi sebagai pusat pertanian, perikanan tetapi berfungsi sebagai pusat perniagaan, perdagangan,

4. taraf perintis dan pengecualian cukai pendapatan. Bayan Lepas. Pihak berkuasa tempatan telah menyediakan banyak kemudahan asas di kawasan pembandaran untuk memenuhi keperluan penduduk yang semakin ramai. kerajaan juga menubuhkan Zon Perdagangan Bebas di beberapa tempat seperti Petaling Jaya. Pasir Gudang dan sebagainya. 11. 12. 13. perumahan. 6. Tindakan ini telah menyebabkan ramai penduduk dari luar bandar berhijrah ke bandar untuk mencari pekerjaan yang lebih baik. Zon Perdagangan Bebas dilengkapi dengan pelbagai kemudahan infrastruktur. Sungei Way. Tujuan kerajaan menubuhkan bandar baru adalah untuk mewujudkan lebih banyak peluang pekerjaan dan menggalakkan penghijrahan penduduk dari luar bandar. Nilai. 3. Bayan Lepas dan Pasir Gudang. Kemudahan-kemudahan ini telah menarik pelabur-pelabur asing untuk melabur di Malaysia. Faktor-faktor yang mempengaruhi pembandaran Malaysia ialah: (a) Dasar kerajaan (gavernan) (b) Peluang pekerjaan (c) Migrasi penduduk 1. 5. sekolah dan taman rekreasi. Tujuannya adalah supaya penduduk di kawasan pembandaran dapat kemudahan yang sempurna dan dapat meningkatkan taraf hidup penduduk. Terdapat beberapa kawasan di setiap negeri di Malaysia diisytiharkan oleh kerajaan sebagai kawasan perindustrian iaitu Petaling Jaya. 2. Air Keroh. 7. hospital. Senawang dan sebagainya. . Di samping itu. pihak kerajaan telah menubuhkan bandar-bandar baru seperti Shah Alam. Kemudahan yang ditambahkan di kawasan pembandaran adalah seperti jaringan jalan raya.perindustrian dan perkhidmatan. Selain itu. Faktor-faktor Yang Mempengaruhi Pembandaran Negara Malaysia 1. Dasar Ekonomi Baru 1970 dan Rancangan Lima Tahun yang memperkenalkan pembukaan kawasan baru dan bandar kecil telah menyebabkan proses pembandaran berlaku dengan pesat di bandar dan kawasan sekitarnya.

proses pembandaran akan berlaku dan kawasan tersebut akan menjadi bandar. Bandar ini biasanya merupakan bandar utama atau ibu negeri.1. Penduduk dari luar bandar berhijrah ke bandar untuk mendapatkan peluang pekerjaan yang lebih baik dalam pelbagai sektor dan mereka menetap di kawasan sekitar bandar dan lama-kelamaan kawasan mereka juga berkembang menjadi kawasan bandar seperti Petaling Jaya dan Shah Alam. 2. . sosial dan politik yang terdapat di sesebuah petempatan. 1. Fungsi sesebuah bandar adalah berdasarkan kepada bentuk kegiatan ekonomi. Semakin ramai penduduk berhijrah ke kawasan tersebut. Faktor-faktor tolakan di luar bandar ialah: (a) Kekurangan peluang pekerjaan (b) Kemiskinan di dalam keluarga (c) Kekurangan kemudahan infrastruktur (d) Bencana alam Fungsi Petempatan Bandar 1. Peta di bawah menunjukkan ibu negeri bagi negeri-negeri yang terdapat di Malaysia. Selain itu. 2. Peluang pekerjaan dalam sektor perdagangan. 2. Sesebuah petempatan bandar yang terdapat di negara ini mempunyai kepelbagaian fungsi. 5. 3. perniagaan dan perindustrian telah menggalakkan penumpuan penduduk dari luar bandar ke kawasan pembandaran. Terdapat bandar-bandar di negara Malaysia yang berfungsi sebagai pusat pentadbiran. Faktor-faktor yang menarik penduduk luar bandar berhijrah ke bandar ialah: (a) Peluang pekerjaan yang pelbagai dan banyak (b) Kadar upah lebih lumayan (c) Kemudahan asas yang lengkap (d) Kestabilan politik (e) Peluang melanjutkan pelajaran 3. Perkembangan industri kilang dari industri perkhidmatan di bandar telah memperluaskan peluang pekerjaan. 4. program tanah rancangan juga mempengaruh pembandaran Malaysia iaitu mewujudkan peluang pekerjaan di luar bandar dan menggalakkan penduduk berhijrah ke kawasan baru tersebut untuk mengusahakan. Pembandaran dan perkembangan bandar dipengaruhi oleh migrasi penduduk dari luar bandar ke bandar.

Tawau. Terengganu dan Miri. Shah Alam. Johor Bahru. Johor Bahru. 10. Kawasan perindustrian Petaling Jaya. Tumpat merupakan terminal kereta api di pantai timur Semenanjung Malaysia. Institusi pengajian tinggi awam dan kolej-kolej swasta biasanya terletak di kawasan bandar ini. Antara bandar di negara ini yang berfungsi sebagai bandar perniagaan dan perdagangan adalah seperti Georgetown. dan kolej Persediaan MARA. 6. Pusat Matrikulasi Bangi. Petempatan bandar juga berfungsi sebagai pusat pertahanan negara. Aktiviti perlombongan bijih timah yang terdapat di bandar Ipoh dan Taiping serta perlombongan petroleum di Kerteh. pusat latihan. 7. 5. Petempatan bandar juga turut berfungsi sebagai pusat pengumpulan hasil pertanian yang dibekalkan dari kawasan bandar . 8. Antara bandar tersebut ialah seperti Kota Bahru. Selain itu. Penduduk yang tinggal di sekitar kawasan bandar perindustrian biasanya bekerja di kilang-kilang yang terdapat dalam kawasan tersebut. . Ayer Hitam. Sandakan. Sandakan dan Kuching. pengkalan tentera udara. petempatan bandar juga turut berfugsi sebagai pusat pendidikan. Raub dan Tumpat. 12. darat dan laut. Antara bandar seumpama ini seperti Kuala lumpur. Lumut dan Butterworth menempatkan markas-markas tentera. Di bandar terdapatnya gedung-gedung perniagaan. Sarawak telah menyebabkan bandar-bandar tersebut berfungsi sebagai pusat perlombongan. Temerloh. Bandar raya Kuala Lumpur misalnya menempatkan Hentian Putra dan Puduraya sebagai terminal utama pengangkutan bas ekspres dan Sentral Kuala Lumpur berfungsi sebagai terminal utama Kereta api Tanah Melayu (KTM) bagi seluruh Semenanjung Malaysia. 4. Bandar-bandar seperti Port Dickson. Kota Kinabalu. Terdapat juga petempatan bandar yang berfungsi sebagai pusat perindustrian. Pusat perhubungan dan pengangkutan yang menempatkan terminal utama pengangkutan jalan raya dan kereta api merupakan salah satu fungsi petempatan bandar di Malaysia. Pejabat-pejabat pentadbiran persekutuan dan negeri serta ibu-ibu pejabat syarikat swasta terletak di dalam bandar-bandar ini. Bukit Mertajam dan Kulim merupakan antara beberapa bandar perindustrian yang terdapat di negara ini. Kuching dan Melaka. 9. Pusat perniagaan dan perdagangan merupakan salah satu fungsi petempatan bandar di negara ini. 13. 11.Ibu negeri-ibu negeri di Malaysia 3. pusat perkhidmatan kewangan dan pusat membeli-belah serta aktiviti import dan eksport. Shah Alam. Maktab Perguruan Islam. Bayan Lepas. Bandar Baru Bangi di Selangor contohnya menempatkan pelbagai institusi pengajian tinggi seperti Universiti Kebangsaan Malaysia. Ipoh. berek tentera. Ipoh. serta tempat simpanan senjata dan peluru.

Kuching di Sarawak dan Sandakan di Sabah berfungsi sebagai pusat pelabuhan di negara ini. Kepelbagaian ekonomi di bandar telah mewujudkan banyak peluang pekerjaan kepada masyarakat tempatan seperti di bandar raya Kuala Lumpur. Kesan Positif Pembandaran 1. Pelabuhan Klang. perniagaan dan perkhidmatan. 3. 2. Tanah Tinggi Genting dan Bukit Fraser pula berfungsi sebagai pusat pelancongan dan peranginan di negara ini.14. Selain itu. Thailand dan Jepun. Jaringan pengangkutan seperti jalan raya diperlebarkan dan lebuh raya bertingkat turut dibina untuk keselesaan penduduk di bandar seperti bandar raya Kuala Lumpur dan metropolis Bangkok. balai seni. Thailand dan Jepun. Bandar-bandar utama di negara-negara ini seperti bandar raya Kuala Lumpur. 2. Kemudahan pelabuhan untuk pengendalian aktiviti eksport dan import di negara ini telah menyebabkan wujudnya bandar-bandar seperti Georgetown. Pelabuhan Pasir Gudang di Johor. Pusat kebudayaan adalah salah satu fungsi petempatan bandar. Kesan Pembandaran 1. Malaysia. 15. Komuter dan . Proses perbandaran telah menyebabkan peningkatan penduduk bandar di negara Malaysia. turut dibina Sistem Pengangkutan Transit Ringan (LRT). bekalan elektrik dan air. pendidikan. kesihatan. Pertambahan ini telah meningkatkan bekalan tenaga kerja untuk pelbagai sektor seperti perindustrian. Contohnya seperti di bandar raya Kuala Lumpur terdapat Istana Budaya yang digunakan untuk kegiatan pementasan. Proses pembandaran yang berlaku di sesebuah negara telah menimbulkan pelbagai kesan positif dan negatif di negara-negara seperti Malaysia. panggung kebudayaan dan pusat kraf tangan serta cenderamata. Tanah Tinggi Cameron. metropolis Bangkok di Thailand dan metropolis Tokyo di Jepun menerima kesan-kesan daripada proses pembandaran yang berlaku. Pertambahan penduduk kesan daripada proses pembandaran telah menggalakkan kerajaan menambah dan meningkatkan kemudahan infrastruktur di kawasan bandar seperti kemudahan pengangkutan. Pulau Langkawi juga merupakan pusat pelancongan yang terkenal di negara ini kerana adanya pusat membeli-belah bebas cukai dan keindahan pantainya yang bersih dan menarik. Di bandar terdapatnya pusat-pusat pelbagai kebudayaan. metropolis Bangkok dan metropolis Tokyo. 1. 2. 16.

2. 1. Misalnya. Kerajaan Thailand menyediakan kemudahan pengangkutan air seperti yang terdapat di metropolis Bangkok. Peningkatan jumlah penduduk di bandar turut meningkatkan kemudahan kesihatan seperti hospital dan klinik. Begitu juga keadaannya dengan metropolis Tokyo yang terdapat kawasan riadah seperti Ueno. Kadar upah yang diberi jauh lebih tinggi berbanding luar bandar. . 5. Universiti dan kolej-kolej swasta didirikan untuk memenuhi keperluan tersebut. Hospital Komegome dan Pusat Kanser Kebangsaan di metropolis Tokyo juga merupakan kemudahan kesihatan yang disediakan kepada penduduknya. Keadaan ini membolehkan penduduk yang bekerja di bandar meningkatkan taraf hidup mereka melalui pendapatan yang diperoleh. 2. Sepanjang Sungai Chao Phraya dibina terusan yang dikenali sebagai Klong sehinggakan Bangkok digelar Venice Timur. Kepelbagaian kegiatan ekonomi yang terdapat di bandar telah mewujudkan banyak peluang pekerjaan kepada penduduknya. Jepun untuk kegunaan penduduknya. Shiba dan Hibiya. Bandar raya Kuala Lumpur misalnya terdapat Universiti Malaya. Pasar Terapung Damnoen Saduak menjadi destinasi perniagaan terapung yang terkenal di metropolis Bangkok. 1. Kerajaan turut meningkatkan kemudahan sosial di kawasan bandar seperti pusatpusat kesihatan.Monorel di bandar raya Kuala Lumpur serta kereta api peluru (Bullet Train) dan kereta api bawah tanah di metropolis Tokyo. 6. Kemudahan pendidikan yang lengkap di bandar membolehkan penduduknya memperoleh pendidikan yang lebih sempurna dan tinggi. 4. pusat rekreasi dan pusat perubatan. Hospital Selayang yang terdapat di bandar Selayang. Universiti Tun Abdul Razak. 3. kerajaan Malaysia menyediakan Taman Tasik Perdana dan Tasik Titiwangsa di bandar raya Kuala Lumpur sebagai lokasi riadah kepada penduduknya. Begitu juga dengan Universiti Tokyo di metropolis Tokyo dfan Universiti Chulalongkorn di metropolis Bangkok. Kolej Cosmopoint dan sebagainya untuk kemudahan pendidikan kepada penduduknya. 3. Kemudahan ini bertujuan membolehkan penduduk menikmati taraf hidup yang lebih sihat. Kemudahan yang disediakan di hospital membolehkan penduduk menikmati kesihatan yang lebih baik. 4. Misalnya di metropolis Bangkok terdapatnya kemudahan hospital seperti Hospital Besar Bangkok dan Hospital Bumrungrad. hospital Universiti Tokyo.

Keadaan ini akan diburukkan lagi apabila berlakunya banjir kilat. Jumlah kenderaan yang banyak menuju ke pusat bandar raya Kuala Lumpur telah menyebabkan kesesakan lalu lintas sering berlaku. Wilayah Saitama di bahagian utara.1. Proses pembandaran yang berlaku di metropolis Tokyo juga telah menyebabkan kawasan seperti sempadan Wilayah Chiba di Timur. Thailand dan Jepun turut menjadikan kawasan bandar sebagai destinasi pelancongan selain daripada pusat peranginan pantai yang terdapat di negara-negara tersebut. iaitu semasa penduduk pergi dan pulang dari kerja. 2. Destinasi-destinasi pelancongan ini bukan sahaja dinikmati oleh pelancong malahan kepada mereka yang tinggal di bandar. 2. Proses pembandaran yang berlaku telah menyebabkan kesesakan lalu lintas di badar terutama ketika waktu puncak. Jumlah kenderaan yang semakin bertambah telah menyebabkan pencemaran udara dan pencemaran bunyi berlaku di Bandar raya Kuala Lumpur. Pelancong yang datang ke negara Malaysia. Kawasan pinggir bandar akan menerima kesan pembangunan di bandar apabila berlakunya perluasan pusat bandar. dan Wilayah Kanagawa di bahagian selatan menerima kesan pembangunan yang berlaku. Begitu juga keadaannya apabila berlakunya banjir kilat di bandar raya Kuala Lumpur. Selain Bandar raya Kuala Lumpur. metropolis Bangkok dan metropolis Tokyo. Batu Caves yang terletak di kawasan Kuala Lumpur utara telah menerima kesan pembangunan yang berlaku di bandar raya Kuala Lumpur. 3. . Contohnya. 2. 1. 1. Destinasi pelancongan seperti Taman Tema Air Desa dan Mines Wonderland di Bandar raya Kuala Lumpur serta Safari World di metropolis Bangkok dan Disneyland di metropolis Tokyo menjadi tumpuan pelancong dari seluruh dunia. Kesan Negatif Pembandaran 1. 3. metropolis Bangkok juga turut mengalami masalah kesesakan lalu lintas kerana banyaknya jumlah kenderaan di jalan raya dan ketika berlakunya banjir kilat.

3. Sungai Klang di bandar raya Kuala Lumpur dan Sungai Chao Phraya. Bangunan konkrit dan jalan raya yang berturap menajdi punca utama masalah banjir kilat yang sering berlaku di bandar. Keadaan ini menggangu ketenteraman penduduk terutama kepada mereka yang tinggal berhampiran dengan jalan raya atau lebuh raya. 1. sisa-sisa kilamng di buang ke pantai sehingga menyebabkan hidupan akuatik di kawasan tersebut tercemar. 4. karbon monoksida. Contohnya di metropolis Tokyo. Pencemaran air juga berlaku disebabkan oleh pembuagan sisa domestik dan pembuagan sisa kilang. sulfur oksida. Gas-gas yang dibebaskan ke udara ini bukan sahaja mencemarkan udara malahan akan memburukkan lagi fenomena pulau haba yang berlaku di bandar kesan daripada peningkatan suhu yang berlaku di udara. 6. pernah mendapat penyakit Minamata kerana memakan ikan yang sudah tercemar. Masalah petempatan setinggan yang wujud di kawasan bandar disebabkan oleh: (a) jumlah rumah yang tidak mencukupi (b) kadar sewa rumah yang terlalu tinggi (c) harga tanah yang tinggi . penduduk disekitar kawasan Kumamoto misalnya. hidrokarbon dan nitrogen oksida yang dibebaskan daripada kenderaan telah menyebabkan berlakunya pencemaran udara di bandar-bandar tersebut. Bangkok menjadi tempat pembuangan sampah sarap sehingga mengakibatkan airnya tercemar. Keadaan banjir kilat akan bertambah buruk sekiranya sistem perparitan yang terdapat di bandar tidak sempurna dan dipenuhi sampah sarap kerana tiada pengurusan yang cekap. 3. 5. Gas-gas seperti karbon dioksida. Jalan yang berturap akan menyebabkan resapan larian air permukaan ke dalam bumi terhalang dan sistem saliran yang sedia ada tidak mampu menampung jumlah air yang meningkat secara mendadak. 2. Pertambahan jumlah penduduk dan peningkatan jumlah kilang akan memburukkan lagi keadaan ini.2. Jumlah kenderaan yang terlalu banyak di jalan raya telah menghasilkan bunyi bising sehingga mengakibatkan pencemaran bunyi berlaku. 2. 1. Kawasan setinggan adalah kesan negatif yang paling ketara akibat proses pembandaran yang berlaku. Bandar juga turut dicemari dengan pembuangan sampah sarap secara tidak terurus di kalangan penghuninya.

4. Bandar raya Kuala Lumpur dan metropolis Bangkok merupakan contoh bandar yang mempunyai masalah petempatan setinggan yang amat ketara. (d) memperkenalkan sistem pengangkutan lebih bersepadu di kawasan bandar seperti mengadakan sistem kawalan lalu lintas berkomputer seperti yang dilaksanakan oleh Dewan Bandaraya Kuala Lumpur (DBKL). 3. malah menimbulkan masalah sosial seperti keselamatan kesihatan. Langkah-langkah Mengurangkan Masalah Pembandaran 1. (a) menguatkuasakan undang-undang seperti Akta Alam Sekitar supaya kilang-kilang . (e) mengadakan zon larangan untuk menghadkan kemasukan kenderaan tertentu ke bandar tertentu pada waktu tertentu. 2.3. 5. (c) meningkatkan pembinaan Pengangkutan Aliran Ringan (LRT) dan monorel untuk mengurangkan masalah kesesakan lalu lintas. Antaranya termasuklah (a) melaksanakan kempen untuk menggalakkan penduduk berkongsi kereta (car pool) dan menggunakan kenderaan awam. Penduduk yang tidak mampu memiliki rumah mengambil jalan mudah dengan mendirikan petempatan di atas tanah-tanah kerajaan dan persendirian serta di kawasan tebing sungai dan di sepanjang landasan kereta api. 1. Petempatan ini bukan sahaja mencemarkan pemandangan bandar. 1. Migrasi penduduk luar bandar ke bandar ini telah mengurangkan jumlah tenaga kerja di kawasan luar bandar. (b) kerja-kerja melebarkan jalan raya dan membina lebih banyak jejantas perlu dilakukan. Keadaan ini mengakibatkan banyaknya kawasan pertanian di luar bandar yang tidak dimajukan dan terbiar begitu sahaja. Masalah pencemaran juga dapat diatasi dengan beberapa perkara seperti. dan ketidakselesaan penduduk sekitarnya. Masalah kesesakan lalu lintas dapat diatasi dengan melaksanakan beberapa perkara. Pendapatan yang lumayan dan taraf hidup yang lebih tinggi menyebabkan migrasi penduduk luar bandar ke bandar berlaku.

Contohnya. Bandar raya Kuala Lumpur dan Bandar raya Kuching dan Pulau Pinang dibina rumahrumah kos rendah dan pangsapuri untuk penduduk berpendapatan sederhana. (c) mengurangkan penghijrahan penduduk luar bandar ke bandar dengan membuka kawasan perindustrian di luar bandar. Contohnya Bandar raya Kuching dan badar raya Kuala Lumpur ditanam dengan pelbagai tumbuhan bagi mewujudkan bandar dalam taman. (d) membina loji kumbahan untuk merawat air kumbahan. Masalah kekurangan tempat tinggal dapat diatasi dengan: (a) memperbanyakkan pembinaan rumah kos rendah dan pangsapuri. (f ) memperkenalkan Green Belt di dalam kawasan bandar. . Masalah pembuangan sisa pepejal dan banjir kilat mungkin dapat diatasi dengan: (a) mewujudkan tapak pelupusan sampah sarap dan sisa-sisa buangan kilang yang lebih terurus. (e) memasang perangkap sampah sarap di sungai untuk memerangkap sampah yang dibuang ke sungai. Sungai Gombak dan Sungai Klang telah dilebar dan didalamkan agar mampu menampung jumlah air yang banyak. di bandar raya Kuala Lumpur. (c) memperkenalkan konsep penghijauan bandar dengan menanam pelbagai jenis pokok di bandar. (b) menempatkan semula penduduk di petempatan setinggan ke petempatan yang lebih terancang.memasang penapis dan meninggikan cerobong asap. (d) melaksanakan konsep memperbandarkan kampung untuk mengurangkan tumpuan penduduk ke bandar. (c) menaiktarafkan sistem perparitan dan saliran yang terdapat di bandar. (e) memperluas dan mendalamkan dasar sungai untuk menampung jumlah air yang lebih banyak. Sungai Segget di bandar raya Johor Bahru juga turut dinaiktarafkan untuk tujuan tersebut. (d) membina sistem saliran dan perparitan yang lebih sistematik. 1. 1. (b) menggunakan sistem insinerator untuk menggantikan sistem pembuangan sampah secara terbuka. (b) mengenakan denda yang tinggi terhadap kilang-kilang yang membuang sisa buangan ke udara dan sungai. contohnya.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful