P. 1
Hutan Hujan Tropika Di Malaysia Dan Kegunaannya

Hutan Hujan Tropika Di Malaysia Dan Kegunaannya

|Views: 272|Likes:
Published by Najid Senik

More info:

Published by: Najid Senik on Jul 20, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/23/2014

pdf

text

original

HUTAN HUJAN TROPIKA DI MALAYSIA DAN KEGUNAANNYA CHEAH LI PHENG KANDUNGAN

• • • • • • • • • •

Pengenalan Sumber Kayu-Kayan Sumber Bukan Kayu Habitat Bagi Haiwan, Serangga Dan Tumbuhan Mengawal Alir Air Dan Kualiti Air Mengawal Hakisan Tanah Kestabilan Cuaca Rekreasi Kesimpulam Rujukan

PENGENALAN Hutan boleh ditakrifkan sebagai satu komuniti pokok-pokok besar serta haiwan dan serangga yang saling hidup dalam beranika cara dengan meliputi kawasan yang sangat luas. Ia memerlukan cahaya matahari, udara, air dan tanah untuk mencapai pertumbuhan, kematangan dan seterusnya membiak dengan baik. Hutan amat penting dalam alam ini, terutamanya untuk manusia dan haiwan. Hutan telah memberikan manusia banyak faedah walaupun dari segi hasilnya ataupun perkhidmatannya.Antara peibagai fungsi hutan yang amat memanfaatkan manusia boleh terbahagikan kepada 3 kumpulan besar iaitu dari segi ekonomi seperti pengeluaran balak dan hasil kayu dan bukan kayu serta haiwan liar. Selain itu, ia juga memberi pelindungan yang mempunyai hubungan dengan iklim atau mikro iklim. Seterusnya, hutan juga memainkan peranan dari segi aspek-sapek rekreasi. Hutan di Malaysia digolongkan sebagai Hutan Hujan Tropika. Hutan Hujan Tropika dipercayai merupakan ekosistem yang paling tua dan rumit di dunia. Hutan Hujan Tropika amat penting dari segi ekologi. Ekologi Hutan Hujan Tropika di Malaysia dan kawasan lain mempunyai 2 ciri yang ketara iaitu kadar pertumbuhan yang tinggi dan kepelbagaian spesies yang sukar disaingi. Kekayaan Hutan Hujan Tropika dari segi bilangan spesies merupakan faktor penting tarikan para pengkaji. Sebenarnya, di seluruh dunia terdapat tiga kawasan Hutan Hujan Tropika. Kawasan yang paling luas merupakan Hutan Hujan Tropika Amerika di Lembangan Amazon. Hutan Hujan Tropika di Indo-Malaya yang merupakan perbincangan utama di sini adalah kawasan hutan yang kedua luas di dunia. Di Afrika, Hutan Hujan Tropika terletak di Conga dan luasnya meliputi sepanjang pantai Teluk

nyatoh dan kempas yang bernilai tinggi. Di samping itu. Sebahagian besar kayu yang berasal dari Asia Tenggara telah dieksport ke negara Jepun untuk diproses dan kemudiannya kayu tersebut dihantar ke Amerika Syarikat. Hutan Oak Gunung dan Hutan Ericaceous Gunung.Guinea dan beberapa kawasan di Uganda. Hutan Paya Gambut. terdapat 677 spesies balak yang meliputi 168 genus yang mempunyai nilai dagangan. 500 spesies paku-pakis dan 24 spesies konifer. Dalam tempoh masa 20 tahun (1970-1990). daripada jumlah di atas kira-kira 9000 spesies tumbuhan berbunga terdapat di Semenanjung Malaysia. terdapat juga jenis-jenis hutan lain seperti Hutan Paya Laut. Ini adalah kawasan Hutan Hujan Tropika yang terkecil. Setiap habitat hutan tersebut mempunyai spesies-spesies kayu yang berpotensi termasuklah spesies-spesies dipterokarpa dan spesies-spesies kayu kommersial seperti merbau. Tiada jaminan yang konkrit bahawa sumber alam semulajadi dan warisan ini akan terus kekal pada masa hadapan. kadar pembalakan di Malaysia adalah . Antaranya merangkumi 3000 spesies pokok. sumber Hutan Hujan Tropika sering dikaitkan dengan Hutan Tanah Pamah dan Hutan Bukit Dipterokarpa iaitu kawasan taburan pelbagai spesies pokok balak komersial negara. Ini jelas kelihatan dengan tanda-tanda bahawa kawasan hutan sudah mula berkurangan dengan cepat berdasarkan kadar eksploitasi masa kini. Pada masa sekarang. 300 spesies palma dan 60 spesies rumput dan buluh. Kadar pembalakan di Malaysia adalah sangat tinggi. daripada sejumlah 3000 spesies pokok dalam Hutan Hujan Tropika. Terutamanya prihatin dan tanggungjawab masyarakat adalah amat diperlukan. Hanya sebahagian kecil daripadanya yang telah ditemui atau dikenali kegunaannya pada masa kini. lumut hati. Tetapi ini tidak bermakna bahawa kita harus berpuas hati dan mengabaikan masalah-masalah yang sedang mengancam kawasan hutan kita. penggunaan kayu keras tropika sedunia telah meningkat. dianggarkan terdapat 14500 spesies tumbuh-tumbuhan berbunga di Hutan Hujan Tropika Malaysia. Tambahan lagi. SUMBER KAYU-KAYAN Hutan Hujan Tropika merupakan satu gedung spesies tumbuhan yang besar. Selain itu. Berdasarkan suatu penilaian yang dibuat. kadar pertambahan dalam pengunaan kayu adalah sebanyak 13 kali ganda di kebanyakan negara mengimport. liken dan alga tidak dapat ditentukan dengan tepat. pemeliharaan dan pengurusan sumber-sumber ini memerlukan tindakan wajar dan segera. Di Malaysia. 1000 spesies orkid. Sebenarnya. Misalnya pada 1977. Mengikut statistik. Malaysia adalah amat beruntung kerana masih mempunyai kawasan hutan asli. bitis. bilangan bagi spesies lumut.

Kayu Getah. Chengal. Negara import utama produk kayu Malaysia ialah Jepun. ubat-ubatan. Sebenarnya. Hasil ini memainkan peranan penting dalam ekonomi moden. Jenis-jenis hasil keluaran tidak terhad kepada hasil keluaran tumbuh-tumbuhan sahaja tetapi juga meliputi keluaran daripada binatang. Maple. barulah kita sedar bahawa hutan yang dahulunya nampak seperti tidak boleh dihabiskan tidak lagi mampu membekalkan kayu yang cukup untuk pasaran dalam negara. Tambahan lagi. balak yang berdiameter kecil seperti kayu getah juga turut bertambahnya penggunaan. pada awal tahun 1970-an balak dan papan gergaji merupakan eksport utama Malaysia untuk pertukaran matawang asing.sebanyak 10 km perseri setiap hari. pandan dan sebagainya. Antara hasil-hasil hutan bukan kayu yang biasa dijumpai termasuklah rotan. kayu-kayu keras seperti Meranti. papan serpai. pengeluaran hasil bukan kayu adalah kurang teratur. damar. pelbagai spesies kayu yang kurang terkenal sedang giat digalakkan kegunaannya. Rotan merupakan hasil hutan yang terpenting di Malaysia. Antara spesies yang sesuai untuk pembuatan perabot ialah Balak. Untuk menampung penggunaan kayu keras tropika di Malaysia. Walaupun Hutan Hujan Tropika Malaysia terdapat pelbagai spesies tumbuhan yang nampaknya mempunyai bekalan sumber kayu-kayan yang banyak tetapi ia semakin tidak mencukupi akibat kadar pembalakan yang tinggi. Industri yang berasaskan hutan telah menyediakan banyak pekerjaan dan wujudkan perdagangan antarabangsa yang berharga. Nyatoh dan sebagainya. Keruing dan lain-lain juga digunakan sebagai bahan binaan. mengkuang. tempinis (Streblue elongatus) dan derum (Cratoxylum sp. papan lapis.). Singapura dan China. buluh. SUMBER BUKAN KAYU Keluaran hasil bukan kayu ialah semua keluaran hutan selain kayu balak. Mahogany dan Jati digunakan sebagai bahan untuk meningkatkan kualiti dan memenuhi citarasa pengguna. Eropah. Hasil kayu-kayan ada banyak penggunaan. Ianya termasuklah beberapa hasil keluaran hutan bernilai rendah tetapi pada umumnya sangat meluas digunakan. Walnut. Sejak itu. Selain itu. Kembang Semangkok. Merbau. Balau . Jika berbanding dengan hasil kayu hutan. hutan adalah penting untuk membekalkan kayukayu yang begitu banyak mendatangkan faedah kepada kita. Kayu-kayu juga digunakan oleh penduduk tempatan sebagai bahan api pada kehidupan harian. Contohnya venier. Spesiesspesies tersebut termasuk pauh kijang (Irvingia malayana). tumbuh-tumbuhan pewarna. Taiwan. Walaupun terdapat pelbagai jenis hasil hutan bukan kayu tetapi ia tidak mempunyai kepentingan perdagangan yang tinggi. Kini Malaysia mula beralih kepada industri pembuatan yang berasaskan kayu untuk meningkatkan nilai bahan kayu yang dieksport. Spesies-spesies luar negara seperti Oak. perabot dan lain-lain. Ia dikenali di seluruh dunia kerana kecantikannya yang menyerlah apabila direkabentuk . Oleh itu.

penekanan dan penggunaannya hanya terhad bagi beberapa jenis palma yang popular seperti nipah.menjadi perabot. Rumbia atau sagu (Metroxylon sagu) ialah jenis palma yang lebih besar dan hidup di paya-paya air tawar. layang-layang. mesin-mesin pemprosesan telah digunakan. Buahnya boleh dimakan sementara tangkainya boleh diperah bagi mendapat nira. mengkuang dan pandan merupakan jenis-jenis tumbuhan monokotilidon dalam famili Pandanaceae. Walau bagaimanapun. Bertam (Eugeissona tristis) hidup di merata hutan pedalaman. Dewasa ini. Ia merupakan bahan utama dalam pembuatan tepung sagu daripada bahagian dalam batangnya. Selain rotan. Daun-daun buluh semeliang (S. rumbia dan bertam sahaja. Antaranya termasuk sangkar-sangkar anyaman dan raga-raga besar untuk mengisi sayursayuran. Daun-daunnya boleh dibuat atap dan barangan kraf manakala daun-daun muda yang masih belum terbuka (anak daun) digunakan bagi membuat kertas pembalut tembakau rokok. Buluh telah diproses menjadi banyak alatan penggunaan harian. Dengan berkembangnya teknologi baru. Daunnya boleh dijadikan atap dan buahnya pula boleh dimakan sementara tangkai jambak bungannya kadangkala diukir untuk dijadikan barang hiasan. Batang buluh lemang (Schizostachyum brachycladum) boleh menjadi bekas untuk memasak pulut yang dicampurkan dengan santan kelapa. Sebenarnya. Di samping itu. Nipah (Nypa fruticnns) tumbuh di sepanjang tebing-tebing sungai seluruh Semenanjung Malaysia. Lazimnya tumbuh sebagai pokok . Di kawasan luar bandar pula. sangkar burung dan alat sumpitan buluh. Ia merupakan sumber bahan asli yang berkepentingan istimewa terutamanya di kalangan masyarakat desa. Rotan lazimnya tumbuh liar dengan banyaknya di kawasan-kawasan pedalaman hutan semulajadi. ia juga dijadikan peralatan muzik. Rebung-rebung buluh terutamanya buluh betang (Dendrocalamus aspera) dan beting (Gigantochloa levis) yang hidup liar atau ditanam boleh dijadikan sumber makanan berzat. Isi batangnya juga berguna sebagai bahan makanan kepada binatang ternakan seperti ayam. Buluh merupakan sejenis tumbuhan yang tergolong dalam famili rumput (Gramineae).grande) boleh digunakan untuk membungkus pulut kukus iaitu sejenis masakan kaum cina. itik. rotan yang paling popular diperdagangankan serta berharga tinggi ialah manau (Calamus manam). Industri barangan yang berasaskan buluh telah dapat berkembang menjadi perusahaan yang lebih berdaya maju. babi. Manau merupakan pilihan utama bagi pembuatan rangka dan komponen perabot rotan. terdapat pelbagai penggunaan buluh secara tradisi. terdapat juga 150 spesies jenis palma asli di dalam hutan Malaysia. perusahaan rotan di Malaysia pada umumnya bersifat kecil dan tertumpu di kawasan-kawasan luar bandar di mana sumber-sumber bahan mentah ini mudah diperoleh. Selain daripada dinding dan lantai yang direkabentuk dengan begitu indah dab menarik. Penggunaan buluh adalah lebih meluas berbanding dengan hasil hutan bukan kayu yang lain. Daunnya boleh disisir menjadi atap dan dinding rumah.

Orang-orang asli pula menggunakan bahagian kulit akar Tongkat Ali bagi mengubati demam cacar manakala serbuknya pula digunakan bagi merawat luka atau bisul serta bagi meredakan demam malaria. daun dan ubi tumbuhan. Selain itu. Bahan-bahan tersebut menjadi buruan kepada mereka yang ingin memilikinya sama ada untuk hiasan atau sebagai sumber dagangan yang lumayan. Biasanya ia hidup merimbun di habitat berair. Dalam kegunaan perubatan tradisional misalnya.). sentul (Sandoricum koetjape). akar.apiculata) sebagai sejenis tonik kesihatan untuk ibu-ibu selepas bersalin. merbau (Intsia sp. masyarakat melayu meminum air rebusan Tongkat Ali (Eurycoma longifolia) dan (E.) dan rengas juga boleh digunakan untuk menghasilkan bermacam-macam pewarna. sena (Pterocarpus indicus) dan akar kunyit (Fibraurea chloroleuca). tahi atau najis . hutan juga membekalkan pelbagai bahan daripada binatang di hutan.). Ia juga digunakan sebagai pewarna bahan makanan.). jambu (Eugenia sp. kawasan pantai dan bukit. Buah dan biji-bijian liar hutan juga dijual di pasar-pasar tempatan. ia telah mula mendapat pasaran yang tinggi sebagai salah satu sumber makanan tempatan. kapas dan benang. mempisang (Goniothalamus sp. topi. bayur (Pterospermum sp.).). rambutan (Nephelium sp. Pemakaian bahan ubat yang dihasilkan daripada tumbuh-tumbuhan berbeza mengikut sifat penyakit yang diubati.).). Antaranya terdiri daripada macang (Mangifera foetida). Hutan juga membekalkan sumber makanan kepada manusia terutamanya bagi penduduk yang tinggal berhampiran dengan hutan dan fauna yang tinggal dalamnya.) dan medang (Cinnamomum sp. kulit harimau badak. Di antara spesiesspesies tumbuhan lain yang sering dikaitkan dengan nilai perubatan termasuklah jenis selusuh Fatimah (Labisia sp. Mengkuang mempunyai saiz daun yang lebih besar dan panjang berbanding dengan pandan. durian (Durio sp.). burung dan sebagainya. bag tangan dan barangan ringan yang lain. harimau bintang. Tumbuh-tumbuhan pewarna lain ialah mengkudu (Morinda sp.berbatang seperti spesies Pandanus odoratissimus. sutera. Tambahan lagi. rhu (Casuarina sp. Penggunaan bahan-bahan mengkuang ialah bagi menghasilkan barangan seperti tikar. lembah-lembah. Kini. ketapang (Terminalia sp. tapir. Antara barang yang berasaskan haiwan-haiwan yang diburu ini termasuklah gading gajah. pucuk. Daun-daun pandan pula dianyam menjadi tikar. Hutan merupakan gedong yang penuh dengan pokok-pokok yang mempunyai nilai-nilai perubatan terutamanya dari bahagian-bahagian batang. tikar. Bunga pakma (Rafflesia hasselitii) yang dikatakan mengandungi nilai perubatan turut mendapat harga yang tinggi di pasaran. kajang dan tirai. Biasanya keluaran mengkuang adalah lebih tahan daripada pandan. Di samping itu.) dan sebagainya. Selain makanan. sumber pemakanan dari hutan telah mendapat promosi yang meluas dan dengan pendedahan ini. tumbuh-tumbuhan pewarna yang paling berharga di Malaysia ialah daripada spesies sepang (Caesalpinia sappan) yang digunakan untuk mewarnakan pandan.

250 spesies ikan air tawar dan 675 spesies mamalia. daun. Kebanyakannya boleh dimakan dan hasil daripada pokok sengkawang dan ketupang. Minyak daripada pokok penaga pula boleh digunakan untuk membuat bahan-bahan seperti sabun. Peranan serangga dalam pendebungaan. Di samping itu. Minyak-minyak ini berperisa enak dan berbau harum. Kerajaan kini telah mengambil tindakan dalam menghadkan pengeluaran bahan-bahan mentah keluaran hasil hutan supaya ia dapat diurus bagi pengeluaran yang berkekalan. Mengikut kajian yang dijalankan. Haiwan. Dengan ini. boleh dikatakan hutan menyediakan banyak peluang pekerjaan bagi usahawan-usahawan kecil yang ingin menceburkan diri dalam industri berasaskan sumber keluaran hasil hutan bukan kayu. Selain itu. Lilin lebah dan sarang burung layang-layang dipungut sama ada untuk tujuan makanan atau perubatan. Antaranya termasuklah kayu gaharu yang boleh menghasilkan bau wangi apabila dibakar dan sering digunakan dalam upacara keagamaan. serangga dan tumbuhan yang setiap satunya mempunyai peranan dalam pengekalan ekosistem hutan. . Pokok-pokok pengeluaran gaharu ialah karas (Aquilaria malaccensis) dan cendana (Wikstroemia candalleana). selain hasil-hasil yang disenaraikan di atas terdapat lagi banyak hasil hutan bukan kayu yang lain. Hutan turut menyediakan makanan secara langsung bagi herbivor dan secara tidak langsung kepada karnivor. Penaga dan pulasari pula digunakan dalam pembuatan bahan perisa dan haruman bahan makanan serta penyediaan ubat-ubatan. HABITAT BAGI HAIWAN. Antara jenis-jenis tumbuhan yang sering dimanfaatkan sebagai bahan dasar dalam penghasilan minyak bauan asli ialah kenagan. serangga dan tumbuhan adalah saling bergantung untuk hidup. Hutan Hujan Tropika Malaysia terdapat 1200 spesies burung. SERANGGA DAN TUMBUHAN Hutan menyediakan habitat yang semulajadi bagi beribu-ribu haiwan. burung dan kelawar sebagai penyebar buah dan biji tidak boleh diperkecilkan. minyakminyak daripada sayur-sayuran terdapat secara semulajadi daripada buahbuahan dan biji-bijian tumbuhan. pihak PERHILITAN telah menjalankan langkah kawalan agar binatang-binatang tersebut tidak terus pupus dari habitat hutannya. Sebenarnya. bunga tanjung dan keruing gondol. Lebih daripada 8000 spesies tumbuhan berbunga di mana antaranya ada 2500 spesies adalah spesies pokok. aktiviti atau diet haiwan. Hutan Hujan Tropika boleh dibahagikan kepada beberapa nic yang terasing antara sama lain dari segi ruang. buah atau bunga tumbuhan. cat dan lilin. Akibatnya. minyak bauan asli merupakan sejenis minyak yang meruap dan lazimnya terdapat dalam bahagian-bahagian kulit. 1000 spesies rama-rama dan kupu-kupu. Secara kasar. 147 spesies amfibia. akar.kelawar juga dipungut untuk digunakan sebagai baja asli.

Kumpulan burung yang menduduki bahagian tengah kanopi adalah lebih sukar untuk dibezakan antaranya terdapat burung kesumbar. Spesies Lepidoptera (ramarama) pula adalah sangat penting untuk industri pelancongan.Harrison (1962) telah membezakan 6 komuniti burung dan mamalia dalam Hutan Hujan Tropika berdasarkan aras kanopi yang didudukinya dan juga berdasarkan julat bahan makanannya seperti berikut: 1. Contohnya aras yang lebih tinggi dalam hutan terdapat Ceratopogonidae. buah-buahan dan sebahagian kecil yang makan nektar dan serangga. 2. (kerengga) penting sebagai pengawalan perosak secara biologi. Sebaliknya. Di bawah tumbuhan kecil pula terdapat Psocoptera. Kanopi atas : burung dan mamalia pemakan daun. semut. . Di atas kanopi : insektivor serta burung karnivor dan kelawar. rama-rama. Oecophylla sp. pada zon yang lain kurang menampung pengguna primer dan terdapat lebih banyak pengguna sekunder. terdapat juga sejumlah kecil karnivor. 3. Dapat dilihat bahawa kumpulan burung dan mamalia fitofaj yang utama hidup pada kanopi atas. labah-labah. dan sebagainya. burung-burung rimba dan burung kuang terdapat pada tumbuhan bawah. Sebenarnya. anai-anai dan kebanyakkan famili Diptera. Selain itu. Haiwan kecil di atas tanah atau di bawah pokok : mamalia dan burung pemakan pelbagai jenis makanan pada lantai hutan. iaitu haiwan yang menjadi mangsa kepada haiwan yang lain. Dalam Hutan Hujan Tropika terdapat populasi invertebrata yang mempunyai kepadatan yang rendah tetapi menunjukkan taksonomi yang sangat pelbagai. banyak invertebrata yang terdapat dalam hutan amat berfaedah kepada manusia. Contohnya. komuniti invertebrata adalah berbeza pada lurah yang bersebelahan dan pada lereng dan permatang rabung. 5. Invertebrata merupakan haiwan yang tidak bertulang belakang seperti serangga. burung merpati dan burung-burung yang memakan buah-buahan dan serangga. Apis mellifera dan Apis dorsata akan membekalkan lebah madu kepada kita. Contahnya burung yang hidup di atas kanopi termasuk burung enggang. Tempat habitat serangga juga dibahagikan kepada banyak aras. Haiwan pemanjat di tengah-tengah kanopi : mamalia pemakan pelbagai jenis makanan yang bergerak turun naik batang daripada silara pohon hingga ke tanah. 6. terutamanya insektivor atau omnivor serta beberapa jenis herbivor dan karnivor. Haiwan yang terbang di tengeh-tengah kanopi : Kebanyakan burung dan kelawar insektivor. burung belatuk dan burung merbah. Lubang-lubang dalam batang pokok. batang yang reput serta tanah di bawahnya merupakan habitat tak selanjar yang penting. Tiap-tiap habitat ini mempunyai sekutuan dengan invertebrata yang tertentu. Burung pacat. Homoptera dan pemangsanya. Haiwan besar di atas tanah : herbivor dan karnivor pngiringnya. 4. anai-anai. Misalnya.

bunga yang didebungakan oleh haiwan mempunyai daya penarik untuk menarik haiwan tersebut dan mungkin ada daya penghalang untuk mencegah peengusahahasilan yang berlebihan. Tumbuhan yang merupakan sumber makanan haiwan yang utama juga tertakluk kepada hukum pemilihan semulajadi. Mengikut pendapat para ahli ekologi.Cambidae sp. Akan tetapi. Contohnya. hubungan antara tumbuhan dan haiwan juga jelas lihat dalam hutan. Buah yang disebarkan oleh kelawar berwarna lebih pucat. Walaupun hutan penting sebagai habitat haiwan. Buah yang disebarkan oleh kelawar masak di atas pokok kemudian buah akan terkeluar daripada dedaun supaya mudah dilawati oleh kelawar. jingga. serangga dan tumbuhan. . Hutan bukan hanya merupakan suatu persekitaran yang terdapatnya haiwan yang banyak tetapi juga tidak boleh kurangnya tumbuh-tumbuhan. air hujan akan menitis ke bawah menuju ke lantai hujan dengan pantas. Pula ialah sejenis kumbang yang larvanya dimakan oleh kaum tertentu. liputan hutan dapat mengurangkan kejadian banjir pada musim hujan lebat dangan memerangkap sebahagian daripada air hujan dan mengembalikan sebahagiannya kepada atmosfera. Di sanping itu. kebanyakan berwarna coklat atau kekunigan dan mempunyai bau yanng hapak. mempunyai binaan bunga yang kukuh dan mempunyai banyak nektar cair. Haraplah dengan terlaksananya Akta Perlindungan Hidupan Liar 1972. usaha ke arah pemuliharaan haiwan yang mengalami bahaya terpupus dapat dipertingkatkan. Contoh satu ciri "sindrom" ialah penyesuaian pokok untuk sebaran biji oleh kelawar. pergerakan titisan air hujan dapat dilambatkan oleh kanopi hutan dan lapisan tumbuhan di bawahnya. Selain itu. Antara kelawar yang berperanan penting ialah Pteropus yang boleh mengangkat buah seberat 200 g. hasillah hubungan haiwan dengan tumbuhan yang saling memerlu. bentuk. haiwan juga memainkan peranan yang penting dalam penyebaran biji bagi pokok-pokok di kawasan tropika. Dengan ini. Tumbuhan juga memerlukan bantuan haiwan dalam pendebungaan dan penyebarannya. Terdapat juga gabungan kombinasi binaan. Dalam pendebungaan. Struktur Hutan Hujan Tropika yang berkanopi adalah penghalang hujan yang sangat cekap. saiz dan bauan yang disebut "sindrom" yang ada kaitan dengan lawatan sesuatu kelas haiwan. MENGAWAL ALIR AIR DAN KUALITI AIR Apabila hujan turun dengan lebat. sebilangan besar haiwan sedang mengalami masalah kepupusan. tetapi dengan masalah pemusnahan yang semakin serius ini. bunga yang didebungakan oleh burung tidak mempunyai bauan tetapi berwarna terang merah. kuning dan hijau.

boleh mengatakan bahawa hutan berperanan untuk mengurangkan larian air dan meningkatkan keupayaan penyusupan serta membantu perkolasi air. untuk menitis air hujan. Selain itu. hanya sebahagian sahaja hujan yang turun dapat sampai ke lantai tanah hutan akibat daripada pemintasan tumbuhan. Oleh itu. aliran dasar dan aliran subpermukaan. daundaun yang gugur di lantai hutan juga boleh bertindak ssebagai "kusyen" yang dapat menyerap titisan air hujan dan seterusnya menghalang pengaliran air ke dalam tanah di bawahnya. Hutan adalah sangat penting sebagai satu sistem penyediaan kualiti air yang bermutu kepada manusia. sistem saliran yang ada sekarang adalah tidak dapat menampung kesemua hujan yang turun pada musim hujan dan mengakibatkan berlakunya banjir. kewujudan humus dapat memperbaiki tekstur dan meningkatkan ketelapan supaya membantu dalam penyusupan air. Kajian Liken 1970 telah menunjukkan bahawa kehilangan litupan hutan akan menyebabkan air hujan terus mengalir ke sungai-sungai dan mengakibatkan kejadian banjir kilat secara tidak langsung yang mendatangkan bencana kepada manusia. Oleh itu. Dengan ini. Sebelum air hujan mengalir ke sungai dan rangkaian sungai. hujan yang sampai ke muka bumi akan membebaskan tenaga yang akan mengakibatkan serakan kumin tanih. Yang penting sekali ialah hutan dapat mengurangkan kesan titisan air hujan ke atas tanah. Ini dapat dilihat pada sebatang anak sungai yang mengalir ke kawasan hutan dan berbanding dengan sebatang sungai yang mengalir ke kawasan rancangan perumahan ketika hujan lebat. Hal ini penting kerana penyusupan air dapat menghalang sesuatu kawasan itu daripada digenangi air. Selain itu. Banjir berlaku akibat daripada air yang berlebihan dalam sungai dan rangkaian sungai. Pada hakikatnya. Di samping itu. peranan hutan bukan sahaja dapat mengurangkan kesan titisan hujan ke atas tanah. air hujan yang tidak terpintas akan menjadi aliran terus atau aliran batang dan akan mengalir secara perlahan-lahan ke anak-anak sungai. Disebabkan oleh kurangnya air hujan yang terpintas dan tersejat. Mengikut statistik. Sebahagian besar air hujan yang dipintas tidak sampai ke tanah dan sebelumnya akan tersejat ke atmosfera. Ekosistem hutan berperanan sebagai "regulator" air dalam mengawal kadar alirannya. Justeru. Ramai ahli ekologi bersetuju bahawa legah yang . Sebaliknya. Tanah hutan hujan primer dilindungi oleh beberapa lapisan kanopi. Kuantiti hujan yang sampai ke lantai hutan adalah bergantung kepada bentuk dan susunan daun dan ranting pokok dalam hutan.Sebenarnya. larian air dalam hujan adalah rendah iaitu 40%-50% kerana sebahagian besarnya telah dipintas oleh hutan. ia akan melalui aliran dataran. kanopi hutan dapat menghasilkan perubahan kadar dan tempoh curahan air hujan ke lantai hutan. kekerapan banjir dan kehebatannya dapat dilihat setelah pemusnahan hutan berlaku. tetapi ia juga menggalakkan penyusupan air. berapa banyak hujan yang dipintas oleh pelbagai lapisan kanopi bergantung kepada keamatan hujan dan tempoh hujan turun.

Basuhan cerun akibat tindakan titisan air hujan dan larian permukaan. 4. Antara proses-proses tersebut ada perbezaan dari segi kepentingannya. Kawasan hutan telah ditebang dan diusahakan untuk pertanian dan kegiatan lain yang menguntungkan manusia pada jangka masa yang pendak. aliran daratan pun mula memperlihatkan kesannya dengan membawa bersama-sama kumin-kumin tanih. Hal ini disebabkan apabila pokok-pokok ditebang. pokok-pokok juga berfungsi sebagai pengikat tanah-tanih dengan akarnya. Proses sedemikian dinamakan sebagai proses iring arus. Peranan penggondolan kimia adalah lebih berkesan daripada hakisan mekanikal. Akibat penebangan hutan yang melampau. 3. Hakisan oleh sungai. Di kawasan tropika lembap. Eluviasi mekanikal yang berlaku apabila kumin halus kelodak dan lampung di bawa air. Ia dapat melindungi permukaan tanah daripada hentaman titisan air hujan dan akarnya dapat mencengkam pada tanah. percikan titisan hujann akan mempercepatkan proses hakisan. Walaupun sebahagian daripada nutrien boleh digunakan oleh tumbuhan lain yang ditanam oleh petani pindah tetapi kebanyakannya akan terlarut resap dan mengalir ke sungai. Hakisan ini telah memberi implikasi bahawa litupan tumbuhtumbuhan di rantau ini melindungi permukaan bumi daripada hakisan mekanikal. Perubahan nutrien yang banyak mungkin menimbulkan kesan yang tidak diingini seperti eutrofikasi tasik dan kolam. litupan tumbuh-tumbuhan bertindak sebagai penutup bumi yang semulajadi. Keupayaan ini . 2. proses penggondolan melibatkan beberapa proses yang penting. Hal ini kerana agregat tanih relai dan liang-liang besar dalam tanih telah ditutupi atau disumbati. Dengan ini. Penebangan hutan bukan sahaja mempengaruhi aliran sungai dan suhu air sungai tetapi juga boleh menimbulkan perubahan keadaan kimia air sungai. kemerosotan kualiti air akan berlaku. Dengan ini. bekalan nutrien yang tersimpan dalam tumbuhan akan hilang. Sebenarnya. Antara proses-proses itu termasuklah: 1. Penggondolan kimia yang berlaku apabila batuan bertindak balas dengan air dan gas yang terlarut dalamnya.dilitupi tumbuhan membekalkan air yang berkualiti lebih baik digunakan oleh manusia kerana hutan bertindak sebagai penapis dalam menentukan kebersihan dan kejernihan air. MENGAWAL HAKISAN TANAH Masalah hakisan tanah sering berlaku kebelakangan ini akibat daripada aktiviti manusia sendiri. proses hakisan tanah telah mula berlaku secara perlahan-lahan. Apabila hujan diturunkan dengan lebat.

Ini telah menjejaskan suhu udara di . Keputusannya menunjukkan bahawa kadar larian air adalah sebanyak 40%-50% sahaja. Tanah yang kehilangan humus tidak akan dapat serap air hujan dengan berkesan dan membiarkannya menjadi air lari. Ini adalah rendah di kawasan Hutan Hujan Tropika kerana kadar pemintasan oleh kanopi hutan adalah tinggi. minyak dan gas asli untuk menampung keperluan tenaga. Semasa proses fotosintesis terjadi pada tumbuhan. Sebenarnya cara yang paling mudah untuk merosakkan tanih ialah dengan membasmi litupan tumbuh-tumbuhan dan mendedahkannya kepada hujan lebat yang menghakis bahagian atas tanah. hutan memang memainkan peranan yang tidak dapat digantikan dalam mengawal hakisan tanah. Jika litupan tumbuhan dibuangkan maka ini seolah-olah menyingkirkan sebahagian besar daripada kesuburan tanah. bukit-bukit yang curam juga perlukan perlindungan daripada hutan untuk mencegah kerosakan yang serius yang disebabkan oleh hakisan. Hutan Hujan Tropika adalah unik kerana mempunyai kadar biojisim yang tinggi. Proses karbonisasi pula telah diimbangi oleh pernafasan tumbuhan dan haiwan dan aktiviti ungkaibina yang mengakibatkan penggunaan oksigan dan pengeluaran karbon dioksida. tumbuh-tumbuhan akan menyerap karbon dioksida dengan mengeluarkan oksigan. jelaslah kita lihat peranan hutan sebagai pengawal hakisan tanah yang penting. hutan dapat memelihara kualiti alam sekitar dan mencegah kejadian-kejadian buruk seperti banjir kilat daripada berlaku.dapat mengelakkan butir-butir tanah daripada pecah dan dihakis oleh air. enapan dalam sungai akan berkurangan dan seterusnya terus mengurangkan pemendakan di hilir sungai. Serasah daun yang terkumpul di lantai hutan juga akan menyimpan karbon dari atmosfera dalam proses fotosintesis. Hal in akan menyebabkan berlakunya hakisan tanah yang serius. Yang membimbangkan kita ialah proses ini telah mengeluarkan karbon dioksida yang banyak ke udara. Pemusnahan hutan yang berlarutan bererti semakin berkurangnya penukaran karbon dioksida kepada organik karbon di udara. Dengan ini. Dengan keupayaan ini. Dengan ini. daripada sejumlah 8330 bilion tan organik karbon yang terkumpul bersama-sama bahan tumbuhan. 40 % daripadannya dihasilkan di Hutan Hujan Tropika (Whitmore 1984). Mengikut statistik. Selain itu. Hal ini terjadi lebih serius lagi dengan pembakaran fosil seperti arang batu. KESTABILAN CUACA Pengurangan kawasan Hutan Hujan Tropika sejak kebelakangan ini telah disedari dengan memberi kesan terhadap cuaca di bumi. Justeru. Bahagian atas tanah kaya dengan humus dan mengandungi banyak pengurai. Satu tinjauan telah dilakukan untuk mengukur larian air yang berlaku dalam hutan.

Oleh itu. Dengan ini. Pada berpuluh-puluh tahun dahulu. taraf hidup penduduk juga semakin meningkat dan mempunyai masa yang lapang untuk beristirehat. semakin ramai lagi orang yang menuju ke hutan untuk mendapat udara yang segar dan bersih. Pokok-pokok yang ditanam di kawasan bandar dan di sepanjang jalan selain daripada mempunyai fungsi tersebut juga dapat bertindak sebagai zon penyerap bunyi di samping menambah keindahan suasana sekeliling. kloroflorokarbon (CFC). sudah pasti mendapat jawapan betapa hutan memberi kesan terhadap cuaca persekitaran yang nyaman. hutan-hutan rekreasi telah diwujudkan dengan tujuan menyediakan kawasan-kawasan yang mempunyai ciri-ciri hutan alam semulajadi bagi aktiviti-aktiviti peristirehatan kepada masyarakat. Di kawasan bandar. Ini telah kelihatan semakin jelas sejak 100 tahun kebelakangan ini. Sebab yag pertama mungkin kerana penduduk mula mempunyai masa untuk berekreasi. Penggunaan hutan untuk rekreasi kian berkembang sejak kebelakangan ini. pokok-pokok berfungsi sebagai agen pembersih udara melalui proses fotosintesis di mana gas karbon dioksida diserap dan gas oksigan dibebaskan. Ianya akan mempengaruhi pengugangan kadar gas dan secara tidak langsung juga mempengaruhi ketebalan lapisan ozon yang terdapat di atmosfera. Selain itu. Kehadiran gas-gas seperti karbon dioksida. Ini telah menyebabkan suhu meningkat. Dengan perkembangan kegiatan perindustrian. REKREASI Ahli sains menganggap hutan sebagai satu makmal yang besar bagi mereka menjalankan eksperimen dan kajian yang tak terhingga. Penduduk bandar juga mula bosan dengan kehidupan di bandar dan ingin tinggal jauh dari bandar buat seketika. Saintis-saintis alam sekitar telah mendapati bahawa suhu pada siang hari di bandar adalah lebih tinggi berbanding kawasan luar bandar. masyarakat berkesempatan menghayati suasana persekitaran hutan di samping mengenali pelbagai fungsi flora dan fauna hutan. hutan telah digunakan untuk berehat dan bersukan. Para saintis meramalkan bahawa hal ini akan mengakibatkan pemanasan dunia. Wap-wap air hasil daripada proses ini pula menolong melembap dan menyamankan udara. Jika kita berjalan dalam kota raya yang penuh dengan bangunan batu dan kemudiannya berjalan melalui jalan yang dinaungi oleh pokok-pokok. Kenyataan menunjukkan bahawa pemekatan karbon dioksida di udara telah bertambah. Dalam konteks .sekitar kawasan hutan yang asalnya adalah lebih rendah dan selesa daripada kawasan yang terbuka tanpa tumbuhan. Ahli masyarakat yang biasa pula telah menganggap hutan sebagai sesuatu tempat yang cantik dan selesa untuk merehatkan minda dan jiwa. nitrid oksida di atmosfera akan menyekat pelepasan tenaga sinaran daripada permukaan bumi tetapi ia tidak menghalang laluan tenaga haba dari matahari ke atmosfera. Fenomena ini dikenali sebagai kesan rumah hijau.

tetapi kadar eksploitasi masa kini memberi penanda bahawa tidak banyak yang masih tinggal untuk dilihat dan dinikmati oleh generasi akan datang. pengurusan dalam industri berorientasikan pelancongan alam semulajadi berpotensi menghasilkan pendapatan yang lumayan kepada ekonomi negara. kita perlu mempunyai pandangan yang jauh bahawa hutan kita akan terus memberi kesejahteraan kepada penghidupan sejagat. Hutan Hujan Tropika menepati keperluan berekreasi. sebanyak 14 kawasan lagi telah dimajukan sebagai hutan rekreasi. Justeru. Sehinggan penghujung Rancangan Malaysia ke-4 (1981-1985). persiaran danai alam. Oleh demikian. terdapat lebih daripada 30 juta penduduk menjalankan kegiatan memburu dan memencing. Sebagai warganegara yang . Sebaliknya. Kawasan hutan tidak akan dimusnahkan melalui aktiviti penebangan dan ia digunakan untuk tujuan pelancongan alam semulajadi dan aktiviti rekreasi.ini. kolam mandi dan pelbagaai kemudahan rekreasi lain. masyarakat turut disediakan dengan pelbagai kemudahan riadah seperti kawasan perkhemahan. ia tidak seharusnya menjejaskan sistem penampungan penghidupan bersumberkan hasil hutan yang sedia ada. Walau bagaimanapun. Taman Negara telah diwujudkan. Langkah kerajaan dalam menubuhkan hutan-hutan rekreasi ini telah menambahkan perkembangan kemajuan pelancongan negara. Dalam Rancangan Malaysia ke-2 dan ke-3 (1971-1980). Walaupun proses pembangunan terus dijalanjkan di negara ini. kawasan hutan diperuntukan untuk tujuan rekreasi dan tempat pemeliharaan hidupan liar. hutan telah memberikan kita banyak faedah yang secara langsung atau tidak langsung. masyarakat akan menjadi lebih mencintai alam semulajadi sejajar dengan kehendak negara bagi memelihara dan mengekalkan kualiti dan keindahan alam sekitar. Keperluan yang diseimbangi dan tindakan yang teratur di dalam mengeksploitasi khazanah hutan perlulah diuruskan bersesuaian dengan program pembangunan negara. Dengan cara ini. adalah penting untuk menjadikan hutan kita sebagai sumber alam semulajadi yang tidak seharusnya dipergunakan dengan berleluasa untuk mendapatkan keuntungan jangka pendek. masih ramai penduduk yang menganggap hidupan liar sebagai sesuatu yang menarik untuk dilihat dan dikaji. Ini telah menampung keperluan industri pelancongan dan rekreasi Amerika. masyarakat akan menjadi lebih prihatin dan peka terhadap kepentingan hutan dalam menyumbangkan peranannya mensejahterakan kehidupan. Di samping teduhan tumbuhan dan aliran sungai. bukannya untuk diburu. 25 kawasan hutan rekreasi telah ditubuhkan. Oleh sebab itu. Sebenarnya. Dalamnya terdapat banyak hidupan liar seperti seladang yang takutkan manusia. Misalnya di Amerika Syarikat. KESIMPULAN Walaupun kita telah menikmati banyak faedah daripada hutan. Kini. Dengan ini. Di negara asing. nilai rekreasi hidupan liar dari segi ekonomi adalah lebih tinggi daripada nilai dagangannya.

bertanggungjuwab. RUJUKAN Hutan Hujan Tropika Di Timur Jauh. Mather Belhaven Press A Division of Pinter Publishers London Tumbuh-tumbuhan Dan Persekitaran – Satu Perspektif Geografi Ismail Ahmad Yaakob Mohamad Jani Percetakan Dewan Bahasa Dan Pustaka Hutan Hujan Tropika Semenanjung Malaysia Khairuddin Haji Kamaruddin Institut Penyelidikan Perhutanan Malaysia . Haruslah kita ingat bahawa segala yang ada dalam alam ini bukan hak milik kita sahaja. Kita hanya meminjamnya daripada generasi lalu dan perlu kembalikannya kepada generasi yang akan datang.C Whitmore. T. kita harus mengimbangi pandangan dan mempunyai komitmen terhadap nilai-nilai hutan serta memeliharanya demi kesejahteraan penghidupan yang seimbang. Dewan Bahasa Dan Pustaka Kementerian Pendidikan Malaysia 1991 Global Forest Resources Alexander S.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->