MANUAL

LATIHAN

PROSTAR
SEKOLAH
1

KANDUNGAN UNIT MANUAL

KANDUNGAN KATA-KATA ALUAN KETUA PENGARAH KESIHATAN MALAYSIA KEMENTERIAN KESIHATAN MALAYSIA KATA-KATA ALUAN KETUA PENGARAH PELAJARAN MALAYSIA KEMENTERIAN PELAJARAN MALAYSIA PENGHAYATAN DIRI PENGENALAN 1 – PROGRAM PROSTAR PANDUAN MENGGUNAKAN MANUAL PANDUAN LATIHAN PENGENALAN 2 – MEMBIMBING RAKAN SEBAYA MODUL 1: REMAJA BERKETERAMPILAN SIHAT MODUL 2: KESIHATAN SEKSUAL DAN REPRODUKTIF MODUL 3: TINGKAHLAKU BERISIKO MODUL 4: REMAJA MINDA SIHAT MODUL 5: REMAJA BIJAK BERKOMUNIKASI MODUL 6: PERANCANGAN DAN PERLAKSANAAN AKTIVITI BAHAN PENGAJARAN LAMPIRAN RUJUKAN

M/SURA T 6

7

8 9 16 17 21 39 88 100 130 155 179

2

MANUAL LATIHAN PROGRAM PROSTAR SEKOLAH Manual Latihan PROSTAR (Edisi 3) ini memberi wajah baru kepada Manual Latihan PROSTAR (Edisi 2) yang telah diterbitkan pada tahun 2003. Pembaharuan yang dilakukan melibatkan perubahan fokus utama kandungan daripada HIV dan AIDS kepada Kesihatan Remaja. Manual Latihan baru ini mengandungi 6 modul utama iaitu Kesihatan Diri, Kesihatan Seksual dan Reproduktif, Tingkahlaku Berisiko, Kesihatan Mental, Komunikasi dan Perancangan dan Pelaksanaan Aktiviti.

@ Bahagian Pendidikan Kesihatan, Kementerian Kesihatan Malaysia.

3

SENARAI NAMA PENYUMBANG UNTUK MANUAL LATIHAN PROGRAM PROSTAR (EDISI 3) KEMENTERIAN KESIHATAN MALAYSIA Dr. Hj. Mohd.Nizam Hj. Abd. Ghani Dr. Nik Rubiah Nik Abd. Rashid Dr. Nurashikin Ibrahim Pn. Suraiya Syed Mohamed Dr. Wan Fadhilah Wan Ismail Dr. Saidatul Norbaya Buang Dr. Rahimi Hasan Dr. Nazrila Hairizan Nasir Cik Azila Azmi En. Md Amidon Ag Damit Cik Zuraida Mohd Aziz Cik Norlaily Md Nasir En. Saiful Adli Suhaimi Pn. Irene Faridah Ismail En. Affendi Hj. Isa Tn. Hj. Hadi Bibi Dr. Abdul Rasid Kasri En. Md. Sabtuah Mohd. Royali Dr. Muhammad Azlan Abd.Rahman En. Mohd Adib Salleh En. Wan Mohd. Nasrun En. Safrudin Sahlan En. Azman Abd Rashid En. Mohd. Shahrizan Mahamood En. Mohd Nasir Mohd. Nor Pn. Khairunnisa’ Abdul Kadir Cik Nur Hidayatun Fadilah Mohd Nor Pn. Vanitha Subramaniam En. Mohd Zaidi Abd Lateh En. K. Manimaran En. Aziman Mahdi

UNIVERSITI MALAYA Dr. Siti Hajar Abu Bakar Ah

LPPKN Pn. Ng Kim Foong

4

Mazzam Abu Bakar En. Sentul.RHAM Pn. Ahmad Hasyimi Muhammad Pejabat Pelajaran Daerah Klang SMK Sg. Zainuddin bin Abd. Kaderan Cik Kamala Devi En. Kuala Lumpur Bahagian Pengurusan Sekolah Harian Bahagian Pengurusan Sekolah Harian 5 . Disa Hjh. Kapar Indah. Noor Habibah bt. Rosinah bt. Savitri A/P Varadan Pn. Mohamad Faizal b Saad En. Halim En. KL SMK Bukit Bandaraya. Ibrahim En. Mohd Effendee Ibrahim En. Zubri Yusof KEMENTERIAN PELAJARAN MALAYSIA En. Klang SMK Sri Istana. Burhanuddin b. El Sheila AADK En. Klang SMK Reko. Khairi bin Razali En. Kajang SMK Convent. Badrul Hisham Abdul Karim En. Hussein En. Zuhairi bin Auzai Pn. KL Jabatan Pelajaran Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur Jabatan Pelajaran Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur Jabatan Pelajaran Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur Bahagian Pengurusan Sekolah Harian Bahagian Pengurusan Sekolah Harian Jabatan Pelajaran Wilayah Persekutuan. Bashrim b.

Syabas diucapkan kepada Bahagian Pendidikan Kesihatan. Kelab PROSTAR Malaysia. ia dapat dimanafaatkan dengan sepenuhnya dan menjadi panduan di dalam melatih remaja Malaysia agar menjadi remaja yang bersahsiah tinggi dan dapat menyumbang kepada pembangunan keluarga. Kementerian Pelajaran Malaysia. masyarakat dan negara. Kementerian Kesihatan Malaysia di atas inisiatif dalam mengetuai penerbitan modul baru ini. Tingkah laku Berisiko. keperluan latihan turut mengalami perubahan. Seiring dengan perkembangan semasa. lebih 84. Kesihatan Seksual dan Reproduktif.KATA-KATA ALUAN Assalamulaikum w. Sekian. Kesihatan Mental. Jabatan-Jabatan Kesihatan Negeri. Wassalam.t. Komunikasi dan Perancangan Program.b. Skop-skop yang dimuatkan dalam Manual Latihan PROSTAR ini meliputi Kesihatan Diri. Saya berharap dengan adanya Manual Latihan ini. Setinggi ucapan terima kasih kepada Bahagian Sekolah. Manual Latihan PROSTAR kali ini diberi nafas baru dengan penambahan skop latihan yang akan menekankan aspek kesihatan remaja secara menyeluruh selain daripada isu HIV dan AIDS. Bahagian Kawalan Penyakit. Usaha bagi mewujudkan remaja bersahsiah ini hanya dapat direalisasikan jika semua pihak yang terlibat dan dilibatkan dalam aktiviti latihan ini dapat melaksanakan tugas dengan baik tanpa mendahulukan kepentingan masingmasing.000 Pembimbing Rakan Sebaya (PRS) telah dilatih. dan salam sejahtera Pertama sekali saya ingin mengambil kesempatan ini untuk mengucapkan tahniah dan syabas kepada kumpulan penyunting Manual Latihan PROSTAR edisi 2009. dan agensi-agensi lain di atas sumbangan dan kerjasama yang diberikan dalam penerbitan Manual PROSTAR versi 2009 ini. Tan Sri Datuk Dr Haji Mohd Ismail Merican 6 . Setelah 10 tahun Latihan PROSTAR dilaksanakan.

Kementerian Pelajaran Malaysia di atas penerbitan Manual Latihan PROSTAR Sekolah yang baru. Manual Latihan PROSTAR Sekolah yang dihasilkan ini merupakan panduan dan bahan rujukan utama kepada Guru-guru Penyelaras dan fasilitator sekolah dalam menjalankan aktiviti berkaitan kesihatan secara terancang. Saya difahamkan bahawa. Sekali lagi. Sekian. Alimuddin bin Hj. dan salam sejahtera Saya mengucapkan setinggi-tinggi penghargaan dan terima kasih kepada Kementerian Kesihatan Malaysia dengan usaha sama Bahagian Sekolah. efisien dan efektif. Usaha ini penting bagi menjamin kualiti dan keberkesanan program PROSTAR di sekolah.t. objektif utama Kelab PROSTAR diperkenalkan di sekolah adalah untuk mendayaupayakan murid-murid dengan pengetahuan dan kemahiran kesihatan yang relevan.Ketua Pengarah Kesihatan Kementerian Kesihatan Malaysia KATA-KATA ALUAN Assalamulaikum w.b. menilai dan menambahbaik Kelab PROSTAR sekolah dari masa ke semasa. adalah menjadi harapan saya agar manual ini dimanafaatkan sepenuhnya oleh guru penyelaras dan fasilitator sekolah dalam menjayakan program ini. Aktiviti yang terancang. Dato’ Hj. efisien dan efektif akan memastikan objektif pelaksanaan program PROSTAR di sekolah dapat direalisasikan dalam masa yang terdekat. komuniti sekolah dan ahli keluarga mereka. Pengetahuan dan kemahiran kesihatan yang relevan ini penting bagi meningkatkan tahap kesihatan diri murid dan sekaligus juga meningkatkan tahap kesihatan rakan sebaya. Mohd. Penggunaan manual ini di semua sekolah menengah yang menubuhkan Kelab PROSTAR juga akan membantu Kementerian Pelajaran Malaysia dan Kementerian Kesihatan Malaysia dalam memantau. Dom Ketua Pengarah Pelajaran Kementerian Pelajaran Malaysia 7 . Wassalam.

pernahkah kita Ucapkan Terima kasih ayah Terima kasih ibu Anakanda saying ibu ayah 8 . Sarawak Kini kita telah dewasa. Renungkan. Tika kita dikandung ibu Sembilan bulan sepuluh hari Ibu sarat mengandung Sarat membawa kita Ke sana ke mari Dijaganya dengan baik Sebaik-baik mungkin Bila cukup besar Kita disekolahkan Kasut… baju dan segalanya disedia Ibu ayah Apa kita berikan? Penat lelahnya tak terbalas Keperluan kita semua dipenuhi Ibu ayah Rela berhutang dan bergadai Makan disekat Kerana memenuhi kehendak kita Zalimkah kita !!! Ingatkah kita Kita pernah sakiti hati mereka Ibu pernah menangis Ayah pernah marah Kita hanya ketawa Ingatkah kita ? Adilkah kita Titik peluh Ibu ayah Kita persiakan Kerana Kita ego dengan diri Ego kita cantik Megah bergaji besar Dabik dada kerana dah bijak Lebih bijak dari mereka Tangisan pertama Penawar segala keperitan bersalin Ibu tersenyum Ayah bersyukur Kehadiran kita disambut gembira Kita begitu berharga Begitu besar maknanya Begitu mahal Bermula itulah Kita ditatang sebaiknya Kita diberi mandi Diberi makan Dijauhi dari gigitan serangga Dijaga kala menangis malam Dibawa berubat tatkala sakit Ibu menangis Bila kita kesakitan Mengalir air mata ibu Bila melihat kita sakit Punggung kita dibasuh Makan kita dijaga Kesihatan kita dipelihara Semuanya dijaga Ibu sakit disembunyi Kita sakit ibu risau Kita tak risau kala ibu sakit…. Bukankah kita zalim namanya !!!! Renungi Diri ini Dalam….PENGHAYATAN DIRI (RENUNGAN BUAT SEMUA) Renungkan.dalam Hayati diri ini Sehalusnya Puaskah kita Dengan diri kita ini Ibu Ayah Gembirakah kepada aku ini??? Pedulikah kita Bila mereka memanggil Sedarkah kita nilai pengorbanan mereka Pernahkah mereka minta bakti mereka dibalas ? dibayar?dihargai? Terfikirkah kita semua ini? Sedarkah kita hal ini? Renungan HAJI HADI BIBI Kuching...dalam….

Konsep PROSTAR berkonsepkan “Oleh Remaja. Idea penubuhan PROSTAR telah dicetuskan pada tahun 1995 hasil perbincangan KKM dengan pelbagai agensi kerajaan dan bukan kerajaan. Pelancaran program ini telah disempurnakan oleh Timbalan Perdana Menteri Malaysia semasa itu pada 24 November 1996 di Dataran Merdeka.PENGENALAN 1: PROGRAM PROSTAR Sejarah Penubuhan PROSTAR adalah singkatan kepada “Program Sihat untuk Remaja” yang dahulunya dikenali sebagai “Program Sihat Tanpa AIDS untuk Remaja”. Objektif • • • • Meningkatkan pengetahuan remaja mengenai amalan cara hidup sihat. Meningkatkan kesedaran remaja mengenai amalan cara hidup sihat Menggalakkan remaja mengamalkan amalan cara hidup sihat Melahirkan remaja yang berupaya menghindari tingkahlaku berisiko tinggi 9 . Program ini diperkenalkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) dalam usaha menangani masalah penularan jangkitan HIV dan AIDS di kalangan remaja. Untuk Remaja”. Ini diikuti dengan penerbitan dan penggunaan manual latihan PROSTAR( edisi 1) pada tahun yang sama. Melalui Remaja. Program ini menggerakkan remaja Malaysia yang berumur 13 hingga 19 tahun sebagai fasilitator ke arah cara hidup yang sihat. Kuala Lumpur. Sebagai fasilitator mereka dilatih untuk menjalankan pelbagai aktiviti promosi kesihatan kepada remaja yang lain.

Meningkatkan penglibatan remaja sebagai sukarelawan khidmat sosial dalam memberi khidmat sokongan kepada remaja lain. • • • • • Murid Sekolah Menengah Kebangsaan Harian Murid Sekolah Berasrama Penuh Murid Sekolah Teknik Murid Sekolah Menengah Agama Murid Sekolah Pendidikan Khas Strategi Bagi mencapai objektif program. • Mewujudkan jaringan kerjasama pelbagai agensi 10 . Formula PROSTAR Formula PROSTAR terdiri daripada simbol-simbol berikut :+ ÷ x = tambah maklumat bahagi tanggungjawab gandakan usaha tolak risiko sihat sepanjang hayat ! Kumpulan Sasaran Murid sekolah lingkungan umur 13-19 tahun.• • Melatih fasilitator yang berupaya menyampaikan maklumat berkaitan amalan cara hidup sihat. strategi berikut digunakan: • Pendekatan Rakan Sebaya Menggunakan pendekatan Rakan Sebaya dalam aktiviti pendidikan yang dilaksanakan oleh Fasilitator PROSTAR Sekolah.

• Pemilihan Fasilitator PROSTAR Sekolah Pemilihan Fasilitator PROSTAR Sekolah dilakukan oleh pihak sekolah di kalangan murid-murid sekolah berdasarkan kriteria yang telah ditetapkan. Jaringan ini meliputi bantuan teknikal. • Penekanan terhadap perubahan tingkahlaku Fungsi Program PROSTAR Sekolah menekankan kepada modifikasi tingkah laku (behavioural modification) dan perubahan tingkah laku (behavioural change) bagi mencapai status kesihatan optima dengan mengamalkan Cara Hidup Sihat.Jaringan kerjasama dengan agensi berkaitan khususnya dengan pihak Kementerian Pelajaran disemua peringkat. Daerah dan Sekolah untuk menjalankan penyelarasan aktiviti. tenaga manusia. • Pembangunan Sumber Manusia Meningkatkan pengetahuan dan kemahiran penjagaan kesihatan murid melalui latihan yang fleksibel menggunakan modul yang disediakan. perkhidmatan dan kewangan. badan profesional dan lain-lain dalam usaha memperkukuhkan PROSTAR. Negeri. • Melaksanakan program secara berpusat Melaksanakan program secara berpusat di sekolah (school based) secara berperingkat berdasarkan sumber yang sedia ada. 11 . Penglibatan secara aktif dan berterusan pelbagai agensi kerajaan dan bukan kerajaan termasuk badan korporat. • Membentuk Jawatankuasa Pemandu (steering committee) Membentuk Jawatankuasa Pemanduan (steering committee) di peringkat Kebangsaan.

menyelaras. Kesihatan Malaysia (peringkat kebangsaan). Pegawai Pendidikan Kesihatan Daerah atau Pegawai lain yang dilantik oleh Pegawai Kesihatan Daerah untuk program PROSTAR Sekolah di peringkat daerah. Program PROSTAR merupakan satu pakej di bawah Program Bersepadu Sekolah Sihat (PBSS) Pengurusan • Penyelaras Program PROSTAR Sekolah  Pegawai Pendidikan Kesihatan yang bertanggungjawab menjaga program PROSTAR Sekolah di peringkat Kementerian Kesihatan Malaysia. Pegawai Pendidikan Kesihatan Negeri yang terlibat dalam program PROSTAR Sekolah di peringkat negeri. memantau. melaksana. memberi 12 .• Pakej di bawah Program Bersepadu Sekolah Sihat (PBSS). Penyelaras berperanan untuk merancang.   • lain yang dilantik oleh Pegawai Kesihatan Daerah. Guru Penyelaras Program PROSTAR    • Peranan dan Fungsi Penyelaras Penyelaras terdiri daripada:  Pegawai Pendidikan Kesihatan di ibu pejabat Kementerian Pegawai Pendidikan Kesihatan Negeri (peringkat negeri) Pegawai Pendidikan Kesihatan Daerah (jika ada) atau Pegawai Guru Penyelaras Program PROSTAR (peringkat sekolah).  Penyelaras merupakan fasilitator utama bagi Program PROSTAR.

PROGRAM PROSTAR DI SEKOLAH Pengenalan Program yang dilaksanakan di sekolah menengah bagi menjalankan aktivitiaktiviti promosi kesihatan yang berkaitan dengan amalan cara hidup sihat untuk remaja. Organisasi Program PROSTAR Sekolah Program PROSTAR Sekolah adalah di bawah naungan Pengetua Sekolah. Guru Penyelaras perlu dilantik oleh Pengetua Sekolah dan akan berfungsi sebagai penyelaras program. Keahlian adalah terbuka kepada murid yang berminat dan dilantik oleh guru penyelaras berdasarkan kriteria-kriteria yang telah ditetapkan (rujuk pada kriteria keahlian). Keahlian • • Murid sekolah menengah Berumur 13 hingga 19 tahun. Jumlah keahlian sekurang-kurangnya 30 orang/ sekolah Dilantik oleh guru penyelaras berdasarkan kriteria-kriteria berikut: o • • Mempunyai kemahiran berkomunikasi.maklumbalas melalui reten(rujuk format reten dr muda) dan menilai aktiviti yang telah dilaksanakan. 13 .

Merancang dan menjalankan latihan fasilitator sekolah. melaksana. 14 . Sebagai pemudahcara. Peranan Guru Penyelaras • Merancang pelan perancangan dan pelaksanaan aktiviti tahunan PROSTAR bersama fasilitator sekolah terutamanya aktiviti latihan murid. Meningkatkan aktiviti pendidikan dan promosi kesihatan amalan cara hidup sihat.o Mempunyai kemahiran membimbing rakan sebaya. Membantu Guru Penyelaras melaksanakan aktiviti pendidikan kesihatan. memantau dan menilai pelaksanaan semua aktiviti oleh fasilitator sekolah. Melaporkan aktiviti PROSTAR Sekolah secara sistematik kepada Penyelaras Daerah. o Berketrampilan dan mempunyai daya kepimpinan. • • • • Peranan Fasilitator sekolah • • • Merancang. Memastikan penyertaan pelbagai kaum sebagai ahli. • • Meningkatkan jalinan kerjasama dengan kelab-kelab lain di sekolah. • Semua ahli Kelab PROSTAR sekolah adalah fasilitator di sekolah. dan menilai aktiviti PROSTAR di sekolah. Menyelaras. Kebenaran menjalankan aktiviti • Semua aktiviti Program PROSTAR yang diadakan di luar sekolah perlu mendapat kebenaran dan kelulusan Kementerian Pelajaran/ Pejabat Pelajaran Negeri/ Daerah dan penjaga. jabatan/agensi dan NGO dalam aktiviti promosi kesihatan di sekolah.

Laporan aktiviti perlu disediakan oleh setiausaha PROSTAR sekolah setiap 3 bulan sekali. Sumber kewangan PROSTAR sekolah boleh mendapat sumber kewangan daripada: • • Sumbangan ahli kelab yang diputuskan semasa mesyuarat agung. Sumber daripada aktiviti ekonomi dan Persatuan Ibu Bapa dan Guru. Laporan ini perlu disahkan oleh guru penyelaras dan pengetua sekolah dan dihantar kepada Penyelaras PROSTAR Daerah. • Penilaian dan Pemantauan Aktiviti • • Buku log merupakan buku catatan aktiviti fasilitator sekolah. Sumbagan khas boleh dikutip daripada ahli-ahli yang bersetuju menyertai aktiviti yang memerlukan perbelanjaan besar bagi membiayai aktiviti tersebut. • Penyelaras PROSTAR Daerah akan membuat lawatan penyeliaan ke sekolah-sekolah( jika perlu). 15 .• Mencatat semua aktiviti pendidikan kesihatan yang dijalankan ke dalam buku log (minimum 20 jam setahun) untuk pengiktirafan sumbangan.

• Setiap skop pembelajaran terbahagi kepada beberapa bahagian iaitu pengenalan. PANDUAN MENGGUNAKAN MANUAL • Fasilitator perlu dilatih menggunakan manual dan kemahiran melaksanakan aktiviti. alat bantu mengajar dan penilaian. Fasilitator perlu mahir dalam melaksanakan aktiviti dalam manual. • • • Fasilitator perlu memahami setiap modul.PANDUAN MENGGUNAKAN MANUAL LATIHAN TUJUAN • Manual ini dihasilkan bagi tujuan melatih murid mengenai amalan cara hidup sihat. aktiviti pembelajaran. KANDUNGAN MANUAL • Manual ini mengandungi 6 modul utama dan setiap modul mengandungi skop pembelajaran yang relevan dengan aspek kesihatan remaja. isi kandungan. Fasilitator perlu mengikuti proses pengajaran dan pembelajaran yang telah disertakan. objektif pembelajaran. 16 .

• Fasilitator perlu menilai tahap kemampuan dan kebolehan peserta sebelum mengatur strategi pengajaran dan pembelajaran. Pelaksanaan Aktiviti Program PROSTAR sekolah: Terdapat dua (2) kategori pelaksanaan di sekolah iaitu: 1. Melibatkan modul-modul yang berikut: 17 . Berminat mengenai isu dan aktiviti berkaitan kesihatan. Mempunyai kemahiran membimbing rakan sebaya. Mempunyai kemahiran berkomunikasi. Latihan ini dilaksanakan oleh Guru Penyelaras/fasilitator terlatih kepada ahli PROSTAR sekolah. Calon Peserta Latihan: • Calon fasilitator sekolah o o o o o o Berumur 13 – 19 tahun Berminat dalam aktiviti-aktiviti berpersatuan dan kerja-kerja sukarela. Latihan fasilitator PROSTAR sekolah. Berketerampilan dan mempunyai daya kepimpinan. PANDUAN LATIHAN Objektif Latihan: Mendayaupayakan murid sekolah sebagai fasilitator PROSTAR sekolah melalui perkongsian pengetahuan dan kemahiran yang perlu bagi mempengaruhi rakan sebaya ke arah cara hidup sihat.

Pendidikan rakan sebaya.• Pengenalan Program PROSTAR. nasihat individu dan lain-lain yang merangkumi modul-modul berikut: • • • • Modul 1: Remaja berketerampilan sihat Modul 2 : Remaja faham kesihatan seksual dan reproduktif Modul 3 : Remaja jauhi tingkahlaku berisiko. Struktur Latihan : Latihan fasilitator sekolah perlu dilaksanakan di sekolah untuk murid sekolah yang terpilih sebagai ahli Kelab PROSTAR sekolah. Modul 1: Remaja berketerampilan sihat. Laporan Latihan/Aktiviti : Laporan perlu disediakan bagi setiap sesi latihan atau aktiviti lain yang telah dikendalikan. Aktiviti ini dijalankan dengan menggunakan pelbagai kaedah seperti ceramah. Modul 2 : Remaja faham kesihatan seksual dan reproduktif. Modul 4 : Remaja minda sihat. Butiran laporan adalah seperti berikut: • • Tajuk Objektif 18 . Aktiviti oleh fasilitator PROSTAR sekolah untuk rakan sebaya. pameran kesihatan. Modul 3 : Remaja jauhi tingkahlaku berisiko. perbincangan kumpulan kecil. Modul 4 : Remaja minda sihat. Modul 5 : Remaja bijak berkomunikasi Modul 6 : Remaja bijak merancang dan melaksanakan aktiviti • • • • • • • 2.

Pengisian latihan Bajet Penilaian pelaksanaan latihan (kelebihan.• • Metodologi / kaedah / pendekatan Kedatangan dan penyertaan: bilangan mengikut umur. kekurangan dan penambaikan latihan) • • • • • Penilaian keberkesanan latihan (pre and post ) Kesimpulan 19 . jantina. tempat tinggal dan sebagainya yang dirasakan penting. Tarikh dan masa. • • Tempat latihan.

(pra dan pasca latihan) 20 . Peningkatan pengetahuan dan kemahiran yang relevan.CARTA ALIR PERANCANGAN DAN PERLAKSANAAN AKTIVITI DI SEKOLAH CARTA ALIR • TINDAKAN Penyelaras Kelab PROSTAR sekolah (Guru Penyelaras) dan fasilitator sekolah. Bilangan fasilitator baru yang dilatih di sekolah. Sediakan Pelan perancangan dan Perlaksanaan aktiviti PROSTAR sekolah • Penyelaras utama di daerah Guru Penyelaras Melatih Fasilitator sekolah yang baru • Output yang dikehendaki: • • • Bilangan latihan fasilitator baru di sekolah yang dilaksanakan.

Aktiviti Pemilihan peserta • • • 2. Tahap pendidikan Jantina (lelaki / wanita) Sekolah / Tempat kerja Catatan Tempat latihan • • • Tempat duduk Pencahayaan Ruang kerja Pengudaraan Kesesuaian • • 3. Kumpulan sasaran utama : Aktiviti PRS Sekolah • Murid lain di sekolah. Peratus murid tingkatan 1. • SENARAI SEMAK PERSEDIAAN PROGRAM LATIHAN (LAMPIRAN) Bil. Bilangan murid yang terlibat dalam aktiviti yang dijalankan. 2 dan 3 yang telah diberi pendedahan modul 1. 1. Keperluan latihan • • • • • Carta selak / papan tulis Pen marker Notepad / kertas tulis Pen / pensil / pembaris Fail / folder 21 .Fasilitator sekolah yang terlatih dikehendaki menjalankan aktiviti kepada murid lain di sekolah. Output yang dikehendaki: • • Bilangan aktiviti di sekolah.3 dan 4 setiap tahun.2.

falsafah dan strategi. Pembimbing rakan sebaya dilihat sebagai strategi perubahan tingkahlaku yang efektif dan diformulasikan berdasarkan beberapa teori perubahan tingkahlaku seperti ”Social Learning Theory”. hampir sama atau sepadan dan ianya berkaitan dengan aspek pendidikan dan latihan. ”Theory of reasoned action” dan ”Diffusion Innovation Theory” 22 . 5. tergolong dalam kumpulan masyarakat yang sama terutamanya dari segi umur. sama.• • 4. Nota serahan • • • Pra dan pos ujian Borang penilaian latihan Helaian aktiviti 7. serupa. LCD / flip chart stand/ skrin Komputer Agenda latihan Fasilitator / jurulatih / penceramah • Surat jemputan 6. Sebenarnya inilah yang selalunya berlaku. 8. metodologi. ”Rakan” merujuk kepada persamaan antara satu sama lain.” Margaret Mead DEFINASI Pembimbing rakan sebaya adalah satu konsep yang melibatkan pendekatan. Bajet untuk latihan Tempat tinggal peserta Pengangkutan PENGENALAN 2: MEMBIMBING RAKAN SEBAYA ”Jangan meragukan bahawa kumpulan kecil masyarakat yang prihatin dan komited dapat merubah dunia. saluran komunikasi. gred atau status. Terma ini juga bermaksud kawan. 9.

(Fishbein & Ajzen. • Menjadi ”role model” kepada rakan lain dengan mengamalkan apa yang diperkatakan. pemikiran. bahasa yang digunakan oleh rakan sebaya dan dengan itu dapat diterima dengan baik. perasaan. 1983) PERANAN PEMBIMBING RAKAN SEBAYA • Membantu rakan sebaya untuk mengenalpasti masalah mereka dan mencari penyelesaian melalui perkongsian maklumat dan pengalaman. • Menunjukkan empati. 1986) • ”Theory of Reasoned Action” menyatakan bahawa satu dari elemen utama yang mempengaruhi perubahan tingkahlaku seseorang adalah persepsinya terhadap perbuatan dan pemikiran individu lain yang penting dalam hidupnya”. 23 .(Rogers.RINGKASAN TEORI BERKAITAN PENDIDIKAN RAKAN SEBAYA • ”Social Learning Theory” menekankan bahawa masyarakat sebagai model perubahan tingkahlaku manusia dan sesetengah orang (kawan dan sebagainya) berupaya untuk mendorong perubahan tingkahlaku sesetengah orang berdasarkan nilai dan pemahaman mereka. (Bandura. keprihatinan dan kefahaman terhadap emosi. • Membantu menyebarkan maklumat yang terkini dan pengetahuan yang ada kepada ahli kumpulan. 1975) • ”Diffusion Innovation Theory” menjangkakan bahawa sekumpulan individu dari satu populasi boleh bertindak sebagai agen perubahan tingkahlaku melalui penyebaran maklumat dan dengan mempengaruhi norma dalam masyarakat mereka.

• Mempunyai pengetahuan yang cukup mengenai subjek yang perlu supaya dapat menjawab soalan secara jelas dan betul. o Bercakap dalam bahasa yang sama. o Berupaya mendapatkan maklumat tambahan atau bantuan yang diperlukan oleh rakan sebaya. o Profesion yang sama.• Dapat mendorong rakan sebaya mengamalkan tingkahlaku kesihatan yang baik kerana boleh berkongsi kelemahan. kriteria berikut: Oleh itu pendidikan rakan sebaya perlu memenuhi o Peringkat umur yang hampir sama. kekuatan dan pengalaman yang hampir sama. o Berupaya mendapatkan sumber maklumat yang tepat contohnya melalui risalah atau buku yang berkaitan dengan subjek. o Taraf pendidikan yang sama. o Sentiasa berusaha meningkatkan pengetahuan dan kemahiran sedia ada untuk meningkatkan imej di kalangan rakan sebaya. PENGETAHUAN DAN KEMAHIRAN YANG PERLU SEBAGAI PENDIDIK RAKAN SEBAYA • Perlu menjadi rakan. 24 . Oleh itu pendidikan rakan sebaya perlu memenuhi kriteria berikut: o Terlatih dalam mengendalikan latihan dalam kumpulan atau pendidikan rakan sebaya.

• Mempunyai daya kepemimpinan dan kemahiran memberi motivasi. Tiada peraturan tertentu yang ditetapkan. Siapa peserta program ? 2. Di mana program akan diadakan ? 5. 3. MELAKSANAKAN PROGRAM PENDIDIK RAKAN Perlaksanaan program perlu dirancang berdasarkan 6 perkara berikut: 1. Perkara-perkara yang perlu diambil perhatian adalah: 25 . • Perlu diterima oleh rakan sebaya dan boleh dipercayai. Apakah keperluan peserta and kandungan program? 4. berminda terbuka. Bagaimana pengendalian program ? MEMULAKAN SESI Sesi boleh dimulakan dengan pelbagai cara. • Tidak bersikap prejudis dan menghukum.• Perlu sensitif. pendengar yang baik dan dapat berkomunikasi dengan baik. jelaskan objektif khusus. Kenapa program diadakan / dilaksanakan . Bila program akan diadakan ? 6.

3. bercakap. biarkan peserta membuat keputusan sendiri berdasarkan maklumat yang diberi. Permainan. 2. 2. 3. Berikut adalah tip yang berguna untuk menjadi pembimbing rakan sebaya yang berkesan. Perbincangan kumpulan kecil. dilaksanakan melalui: 1. Pembimbing rakan sebaya bukan ibubapa/penjaga peserta. Oleh itu perlu elakkan bersikap memerintah dan mengawal. 2. melihat dan melaksanakan. 1. Ini dapat TIP UNTUK PEMBIMBING RAKAN SEBAYA Pembimbing rakan sebaya perlu mempunyai kemahiran untuk mendapatkan pandangan dari peserta. Kesedaran bahawa peranan pembimbing rakan sebaya adalah untuk menyampaikan maklumat. Main peranan. Libatkan semua peserta dalam sesi tersebut.1. Guna pendekatan yang paling mudah untuk kefahaman semua peserta. MEMBENTUK PEMBIMBING RAKAN SEBAYA 26 . MENGGALAKKAN PENYERTAAN PESERTA Menggalakkan penyertaan ahli kumpulan secara maksimum dalam sesuatu sesi merupakan tanggungjawab utama pembimbing rakan sebaya. Kajian kes. Setiap sesi perlu ada ada kombinasi mendengar. 4.

27 . Latihan Sangat efektif untuk membina kemahiran dan pengetahuan. memperbaiki hubungan sosial. orientasi diri. semangat kekitaan dan membangkitkan bangga melaksanakan tugas. Kontak sosial Pembimbing rakan sebaya membuat banyak kontak sosial dalam proses advokasi. Tempoh percubaan Adalah dinasihatkan supaya pembimbing rakan sebaya diberi tempoh percubaan 2-3 bulan untuk melaksanakan aktiviti agar mereka dapat menerima latihan dan kemahiran asas yang diperlukan. keyakinan dan kehormatan diri. kesatuan. Ini dapat meningkatkan motivasi dan komitmen mereka. perhubungan interpersonal. penyertaan dalam merancang dan membuat penilaian. lawatan pendedahan. Kaunseling Sesi kaunseling berterusan dapat membantu memperbaiki corak komunikasi. Pendidikan ”One to one” Pendidikan individu adalah amat penting dalam menyediakan pembimbing rakan sebaya dengan maklumat kesihatan yang bersifat peribadi seperti kesihatan seksual. perasaan meningkatkan dalam motivasi. Lawatan pendedahan Aktiviti ini berguna untuk meluaskan pandangan dan membina perhubungan.Membentuk pembimbing rakan sebaya memerlukan penggunaan pelbagai kaedah seperti kaunseling. Ia juga dapat meningkatkan motivasi dan kehormatan diri. latihan.

Penyertaan dalam perancangan dan penilaian Penyertaan dalam perancangan dan penilaian kerja dapat meningkatkan kefahaman dan memperbaiki kemahiran untuk perlaksanaan. AKTIVITI 1 28 .

A. (30 minit) o Kumpulkan kembali peserta dan bentangkan hasil dapatan. • Bahan: kertas mahjong. D. perkara-perkara positif dan negatif (cthnya: perkataan. o Bincang dan senaraikan di atas kertas mahjong perkara yang anda telah pelajari dari rakan. Setiap kumpulan diminta untuk melakukan perkara perkara berikut: o Ingatkan kembali mengenai rakan-rakan sebaya. o Fasilitator boleh membantu perbincangan dengan bertanya soalansoalan yang berikut: 29 . pen marker. o Fasilitator perlu menggalakkan peserta untuk membincangkan setiap pembentangan. cara berpakaian. • • • Proses: Bahagikan peserta kepada kumpulan kecil terdiri daripada 5-8 orang.PENGARUH RAKAN DALAM HIDUP Objektif : Untuk kefahaman peserta mengenai pengaruh rakan. sikap dll) o Untuk setiap perkara yang disenaraikan. crayon. Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan. • Masa : 1 jam B. pensil C. jelaskan bagaimana anda mempelajarinya dari rakan sebaya. • Kaedah Perbincangan kumpulan.

Selalunya. Adakah anda merasa terkejut dengan semua perkara yang anda telah pelajari dari rakan anda? Kenapa / Kenapa tidak? Adakah anda pernah terfikir mengenai pengaruh rakan ke atas anda ? Kenapa/ Kenapa tidak ? Bagaimana anda rasa mengenai cara anda mempelajari sesuatu dari rakan? Apakah perkara positif yang anda pelajari dari rakan anda? Adakah perkara yang anda patut elakkan dari mempelajarinya dari rakan? Kenapa/kenapa tidak?     Nota fasilitator: Remaja selalunya kerap dipengaruhi oleh rakan sebaya. Aktiviti ini memberi peluang untuk berbincang mengenai kebaikan dan keburukan pengaruh rakan sebaya. kebanyakkan masa. sikap dan kemahiran mereka. pengaruh ini tidak disedari dan mereka tidak perasan akan perubahan tingkahlaku. Pengaruh rakan menyebabkan tekanan. 30 . Walaubagaimanapun. remaja akan melakukan perkara yang tidak akan dilakukan jika berseorangan.

A. • Bahan: Kad nota. Minta mereka fikirkan situasi di mana mereka berjaya mempengaruhi rakan mereka untuk melakukan sesuatu atau tidak melakukan sesuatu. Minta setiap peserta memejamkan mata untuk beberapa minit dan fikirkan mengenai rakan mereka. • Masa : 45 minit B. D.AKTIVITI 2 Objektif : Peserta akan mempunyai kesedaran mengenai pengaruh mereka terhadap rakan sebaya. 31 . marker pen. Peserta berpotensi untuk mempengaruhi rakan ke arah yang positif. • • • • • • • Proses: Peserta diminta duduk dalam bulatan. Minta seorang peserta secara sukarela membacakan semua kad tersebut. C. Minta setiap peserta untuk mengambil 2 kad nota dan marker pen. • Kaedah Perbincangan. Minta mereka tuliskan pengaruh yang positif dalam 1 kad dan pengaruh negatif dalam 1 kad lain. Minta peserta untuk menyusun kad tersebut dalam 2 barisan yang memanjang.

• Minta peserta kenalpasti kad yang serupa dan letakkan kad-kad tersebut dalam satu kumpulan. Minta peserta untuk melekatkan kumpulan kad tersebut ke dinding supaya dapat dilihat oleh semua orang. Hasil dapatan kedua-dua latihan ini membolehkan peserta membandingkan dan menganalisa keputusannya. di mana semua orang boleh dipengaruhi dan pada masa yang sama mempengaruhi orang lain. Membantu mereka memahami bahawa pengaruh rakan sebaya adalah proses 2 hala. Peserta diminta untuk melihat kad di dinding dan mulakan perbincangan dengan soalan-soalan berikut : o • • Bagaimana perasaan anda menulis mengenai pengaruh positif dan negatif yang anda bawa kepada rakan anda ? Kenapa ? anda untuk o Adakah pernah terfikir mengenai kebolehan mempengaruhi orang lain ? Kenapa / Kenapa tidak ? o Bolehkah anda fikirkan cara untuk menggunakan kebolehan anda untuk mencegah rakan anda dari melakukan aktiviti-aktiviti yang berisiko ? Bagaimana ? Nota fasilitator : Latihan ini amat berguna jika dilakukan dengan AKTIVITI 1. Ini adalah faktor utama yang menyebabkan program pembimbing rakan sebaya amat berkesan dalam proses perubahan tingkahlaku. 32 .

Proses ini diulangi hingga semua peserta dalam bulatan telah mengambil bahagian. Mulakan sesi dari permulaan bulatan dan minta setiap peserta untuk memberitahu rakan di sebelah kanannya tentang apa yang disukai mengenai rakan tersebut. • Masa : 45 minit. • Kaedah Perbincangan. D.AKTIVITI 3 MENGHARGAI ORANG LAIN Objektif : Belajar untuk saling menghargai kualti sesama rakan sebaya. Ulangi proses yang sama kepada peserta yang disebelah kiri pula. • Proses: Jemput peserta untuk duduk dalam bulatan. • • • 33 . B. • Bahan: Tiada C. Fasilitator perlu menjelaskan bahawa setiap orang mempunyai kebaikan dan keburukan dan adalah penting untuk kita menghargai kebaikan sesama kita. A.

Anda boleh susuli latihan ini dengan latihan untuk membantu rakan yang memerlukan. 34 .• Fasilitator boleh memulakan perbincangan dengan mengemukakan soalansoalan yang berikut: o Bagaimana perasaan anda bila memberi pujian ? Kenapa ? o Bagaimana perasaan anda bila menerima pujian ? Kenapa ? o Berapa kerapkah anda menghargai rakan dan ahli keluarga anda untuk perkara yang mereka telah lakukan untuk anda ? o Bagaimana perasaan anda bila rakan mengkritik anda atau bercakap perkara yang negatif mengenai anda ? Kenapa ? o Bolehkah anda fikirkan cara untuk menggunakan kualiti baik yang ada pada anda untuk membantu rakan anda ? Kenapa ? NOTA FASILITATOR Anda boleh menggunakan peluang ini untuk membincangkan cara bagaimana remaja dapat membantu rakan mereka dalam kesusahan.

C. • Bahan: Berdasarkan prop yang dipilih. 35 . • • Proses: Bahagikan peserta kepada kumpulan kecil terdiri daripada 5-8 orang. • Setiap kumpulan akan diberi satu senario. Fasilitator akan menerangkan bahawa setiap kumpulan akan memainkan peranan mengenai cara-cara untuk membantu rakan berdasarkan senario yang diberi. • • Kaedah Main peranan Perbincangan kumpulan. D. A. • Masa : 1 jam 30 minit B.AKTIVITI 4 MEMBANTU RAKAN Objektif : Untuk mempraktikkan cara membantu rakan.

• Semua kumpulan diberi masa 20 minit untuk bersedia memainkan peranan dan boleh menggunakan prop dan bahan-bahan yang dapat memberi kesan ke atas lakonan. Bantu peserta untuk mencari cara Fokus kepada faktor yang dapat membantu merungkaikan kekusutan / masalah dan ini boleh dipupuk. Berniat baik dan usaha membantu berkemungkinan disalah anggap. 36 . • Setelah semua kumpulan selesai membuat persembahan. kumpulkan peserta kembali dalam bulatan yang besar dan fasilitator boleh memulakan sesi dengan soalan-soalan berikut: o Bagaimana anda membuat keputusan memilih bahan-bahan yang digunakan semasa main peranan? o Bagaimana perasaan anda semasa melihat persembahan orang lain? Kenapa? anda menggunakan pendekatan yang sama untuk o Bolehkah membantu rakan anda jika perlu? Kenapa/Kenapa tidak? o Adakah anda pernah membantu rakan yang menghadapi masalah yang sama? Bolehkah berkongsi pengalaman dengan kumpulan? o Adakah anda rasa mudah atau sukar untuk membantu rakan menyelesaikan masalah yang dihadapinya? Kenapa? o o Apakah faktor yang mendorong anda membantu orang lain? Kenapa? Apakah faktor yang menyekat anda dari membantu orang lain? Kenapa ? NOTA FASILITATOR Latihan ini sangat efektif dalam mempromosikan semangat kerjasama dan keprihatinan. Perbincangan yang dilakukan berupaya mengimbas dan menganalisa pengalaman hidup sebenar peserta. mengendalikan situasi tersebut.

Dia tidak mahu makan dan selalu mengelak untuk terlibat dalam aktiviti berkumpulan seperti rombongan sekolah dan majlis-majlis di sekolah. Senario 5 37 . Senario 3 Rakan anda selalu risau mengenai berat badannya. Senario 4 Rakan anda terlibat dengan aktiviti yang kurang sihat dan dia risau yang dia mungkin ditangkap. Dia tidak lagi berminat untuk terlibat dalam sebarang aktiviti berkumpulan dan banyak menghabiskan masa bersendirian. Anda perhatikan rakan anda tersebut bersikap tidak menentu dan semakin kurus. Senario 2 Rakan anda tidak dapat menumpukan perhatian dalam kelas dan kerap ponteng.LAMPIRAN KERJA Senario 1 Rakan anda tiba-tiba kelihatan suka bersendiri dan sedih.

Mengajar kemahiran sosial. 38 . Senario 6 Rakan anda tidak minat belajar.Rakan anda hamil. Mengenalkan rakan yang baru. Membantu meyakinkan ibubapa apabila ada yang perlu diberitahu atau hendak dilakukan. Memberi hadiah. Memotivasikan satu sama lain dalam banyak perkara. Memberi perhatian dan membuatkan dia rasa dihargai. Saling mengambil berat semasa sakit. Memberi semangat dan sokongan emosi. Dia amat risau dengan masa depannya kerana tidak dapat meneruskan persekolahannya dan teman lelakinya tidak mahu bertanggungjawab. Memuji kualiti-kualiti baik yang dimiliki. Mengenalkan tingkahlaku yang baru dan baik. Menjadi teman yang baik. Membantu melakukan kerja di rumah dan di sekolah. Memberi peringatan jika hendak melakukan perkara yang salah. Dia bercadang untuk berhenti sekolah dan NOTA FASILITATOR Cara rakan dapat saling membantu • • • • • • • • • • • • • • Berkongsi pengalaman atau pengetahuan. mencari alternatif lain di luar.

pengalaman. • Anda lebih rela mendapatkan bantuan rakan daripada ibubapa atau ahli keluarga. perasaan. Anda boleh bersama-sama melakukan perbuatan dan amalan yang baik. Bantuan dari rakan adalah lebih efektif dan lebih membantu kerana • • • • Anda sentiasa bersama. Anda memahami perasaan di antara satu sama lain. 39 . • Anda boleh memberi tekanan kepada rakan anda yang menghentikan perbuatan yang membinasakan dirinya dan orang lain. idea. • • Anda boleh menunjukkan tingkahlaku yang baik. dapat • Anda boleh menjadi contoh dan menggalakkan rakan anda untuk mengamalkan tingkahlaku yang baik. Anda tahu bahasa dan keperluannya. Anda suka melakukan banyak perkara bersama. bersikap menghukum dan anda lebih sabar dan prihatin.Membantu rakan • Anda boleh berkongsi dan membincangkan pendapat. • Anda boleh mengajar rakan anda untuk berkata ”tidak” kepada perkaraperkara negatif selepas berbincang mengenai sebabnya atau selepas memberi motivasi kepadanya. Anda lebih bersemangat ”kekitaan” dan dengan itu anda lebih mudah membantu antara satu sama lain. • Anda tidak mungkin memandang rendah. • • Anda boleh menyimpan rahsia dan berkongsi perasaan dan kerahsiaan. maklumat dan pengetahuan.

ii. pengetahuan dan kemahiran remaja mengenai kepentingan dalam aspek berikut : i. OBJEKTIF MODUL • Meningkatkan tahap kesedaran. Menjaga kebersihan diri. Menjaga keselamatan dan mencegah kecederaan 40 .MODUL 1 :REMAJA BERKETERAMPILAN SIHAT PENGENALAN Modul ini mendedahkan peserta kepada amalan cara hidup yang sihat.

Makan secara sihat. Keselamatan dan pencegahan kecederaan. Mempunyai kesedaran. v. SKOP 1 : MENJAGA KEBERSIHAN DIRI OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi peserta akan dapat : 1.iii. iv. Kecergasan fizikal dan senaman. pengetahuan dan kemahiran mengenai kebersihan diri seperti: • Kebersihan dan penjagaan kesihatan rambut (termasuk masalah kelemumur) Kulit ( termasuk masalah jerawat. Menjaga kebersihan persekitaran. • Meningkatkan kemahiran penyampaian mesej oleh remaja. panau. Pemakanan sihat dan selamat. Kesihatan persekitaran. kurap dan kudis buta) Masalah bau badan Kesihatan dan penjagaan kuku 41 • • • . SKOP LATIHAN • • • • • Kebersihan diri. Melakukan aktiviti kecergasan fizikal dan senaman.

• • • Kesihatan dan penjagaan oral Kesihatan dan penjagaan genitalia (termasuk pengendalian urusan darah haid) Penjagaan pakaian (termasuk sarung kaki. badan dan oral 4. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • Ceramah / persembahan slaid Pembentangan Poster Demonstrasi Permainan Perbincangan kumpulan Tayangan filem pendek • • • 42 . Berupaya untuk menyampaikan maklumat yang diterima kepada rakan lain. coli dan pakaian dalam) termasuk etika berpakaian yang sesuai mengikut majlis 2. tudung. singlet. Mempraktikkan amalan kebersihan yang baik seperti: • • • Mandi Memotong kuku Menukar pakaian 3. Rawatan masalah kulit.

43 .. • • Bahan: lampiran gambar remaja lelaki dan perempuan kertas mahjong.TANGGUNGJAWABKU A. • Kaedah Perbincangan kumpulan. • Masa : 1 jam B.AKTIVITI 1: KEBERSIHAN DIRI.. pen marker C.

1 Gambar remaja lelaki dan perempuan. (remaja sekolah) 44 . • • • • Setiap kumpulan perlu menghuraikan masalah kesihatan diri yang telah dikenalpasti dan cara penyelesaian kepada masalah tersebut. LAMPIRAN KERJA 1. Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan. Kumpulan lain boleh memberi komen semasa pembentangan berjalan dan ahli kumpulan pembentang perlu mencatatkan komen atau cadangan kumpulan lain. • • • Bincang dan buat satu keputusan mengenai hasil akhir yang telah dipersetujui oleh semua kumpulan. Setiap kumpulan akan mengenalpasti masalah kesihatan diri seorang remaja lelaki dan perempuan dengan membulatkan pada bahagian tubuh yang selalu bermasalah pada lampiran gambar tersebut. Komen oleh fasilitator di akhir sesi. Lantik seorang jurucakap bagi membentangkan hasil kumpulan. • • Proses: Kumpulkan peserta Bahagikan peserta kepada kumpulan kecil terdiri daripada 5-8 orang.D.

AKTIVITI 2: PROJEK RUNAWAY A. • Masa : 1 jam 45 .

Setiap kumpulan akan mengenalpasti etika berpakaian dan penampilan Setiap kumpulan perlu menghuraikan etika berpakaian dan penampilan Fasilitator boleh memulakan perbincangan dengan mengemukakan diri yang bersesuaian dalam lampiran kerja yang disertakan. soalan-soalan berikut: o Apakah pendapat anda jika seseorang remaja itu berpakaian tidak mengikut tempat? o Bagaimana persepsi anda tentang penampilan yang seksi dan bebas? o Apakah pakaian yang sesuai dengan jiwa seorang remaja? o Adakah remaja perlu peka kepada perubahan / tren berfesyen? Kenapa? o Apakah sumber utama yang menjadi rujukan utama remaja dalam membuat pemilihan cara berpakaian. Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan. • C. • • D. diri yang telah dikenalpasti dan bincangkan. Kaedah Permainan Perbincangan kumpulan. Proses: Kumpulkan peserta • • • • • Bahagikan peserta kepada kumpulan kecil terdiri daripada 5-8 orang. berpakaian dan pakaian yang dipilih? Kenapa? 46 .B. • Bahan: Lampiran kerja – pemakaian remaja perempuan dan lelaki.

1 47 .LAMPIRAN KERJA 2A.

1 48 .LAMPIRAN KERJA 2B.

1 49 .LAMPIRAN KERJA 2C.

1 50 .LAMPIRAN KERJA 2D.

1 51 .LAMPIRAN KERJA 2E.

LAMPIRAN 2F.1 52 .

1 53 .LAMPIRAN 2G.

• • C. basuh tangan. kebersihan mulut. • 54 . • • Masa : 1 jam Bahan : Komputer LCD Metod : Ceramah (mandi. memberus gigi. D. • B.AKTIVITI 3: CERAMAH DAN DEMONSTRASI KEBERSIHAN DIRI A. periksa rambut. ) Demonstrasi (potong kuku. kebersihan diri semasa haid. ) Proses : Skop ceramah dan demonstrasi meliputi aspek-aspek menjaga kebersihan diri yang penting untuk remaja.

Main peranan (Role play) 5. Tayangan CD CPR 55 .SKOP 2 : MENJAGA KESELAMATAN DAN MENCEGAH KECEDERAAN OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi. Ceramah 2. Latihan Dalam Kumpulan 3. peserta akan : • • Mempunyai pengetahuan dalam menjaga keselamatan diri dan Mempunyai pengetahuan asas pertolongan cemas. Isu penting : • Bentuk-bentuk ancaman keselamatan remaja dan langkah-langkah menjaga keselamatan diri. • Jenis kecederaan / kemalangan yang selalu terjadi kepada remaja dan cara-cara untuk mengelakkan kejadian kecederaan / kemalangan. Kaedah pembelajaran 1. melindungi diri dari sebarang kejadian yang tidak diingini. Demonstrasi 4. • Teknik-teknik pertolongan cemas.

• • • • • • Proses : Peserta dibahagikan kepada kumpulan kecil yang terdiri dari 5 hingga 6 orang.AKTIVITI 1 : KESELAMATAN DIRI A. • Masa : 1 jam B. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja. • Bahan: Lampiran kerja C. Tuliskan jawapan pada lampiran yang diberi. • Metod : Perbincangan Kumpulan D. Bincangkan jawapan yang diberikan dalam kumpulan. fasilitator akan membuat rumusan dan komen. Semua peserta di minta membaca senario pada lampiran kerja. 56 . Di akhir sesi.

Kejadian ini kerap berlaku ketika Asraf sedang berada di dalam bilik untuk menyalin pakaian ataupun sedang tidur. dia berasa tertekan dengan keadaan ini. Bunga tidak faham kenapa dia merasa tidak sedap hati dengan keadaan ini. Asraf merasa tidak selesa kerana pembantu rumahnya sering masuk ke bilik Asraf tanpa kebenarannya walaupun hanya untuk membersihkan bilik tersebut. Beliau juga amat kacak. Selain Asraf. aduan Asraf seringkali tidak diendahkan. Malah bapa dan kakaknya juga sering melakukan perkara yang sama. Apabila Asraf hendak mengadu kepada keluarganya tentang perkara tersebut. Untuk lebih memajukan diri. Di rumah. tiba-tiba Bunga merasa ada tangan diletakkan di atas bahunya. Bunga terkejut dengan tindakan guru tuisyen tersebut. Bunga menghadiri kelas tuisyen di sebelah petang dan kelas ini diajar oleh seorang guru tuisyen yang tegas dan berdedikasi.LAMPIRAN KERJA 3.1 Senario 1: Asraf dibesarkan oleh bapanya semenjak kematian ibunya ketika melahirkannya. Semasa menyelesaikan tugasan yang diberi. Pada mulanya Bunga merasa agak tertekan kerana tugasan yang diberi amat mencabar. Senario 2 : Bunga adalah seorang pelajar yang pintar dan menjadi harapan sekolahnya. tekanan tersebut semakin berkurangan kerana guru ini pandai berjenaka untuk menghilangkan stres pelajar dan keadaan ini menjadikan Bunga sedikit lega dan merasa relaks ketika menghadiri kelasnya. kakaknya yang telah bekerja dan seorang pembantu rumah juga tinggal bersama. 57 . Walau bagaimanapun selepas beberapa lama. Sebagai seorang remaja.

Iqram telah memberitahu Hazami mengenai satu rahsia besar dan Hazami diminta untuk bersumpah untuk tidak membocorkan rahsia tersebut. Hubungan mereka sangat baik dan saling bantu-membantu jika ada masalah dan mereka banyak berkongsi rahsia.Senario 3: Iqram mempunyai seorang kawan baik iaitu Hazami. Satu hari. Iqram hanya mendiamkan diri dan kemudian merayu Hazami agar tidak memberitahu sesiapa mengenai hal bunuh diri itu. gelisah dan keliru dengan apa yang diperkatakan Iqram tadi. Hazami minta diri untuk pulang. Dia mengambil keputusan untuk memberitahu abangnya bagi mendapatkan nasihat. Kebelakangan ini. Iqram selalu kelihatan sedih. dia banyak sesiapa pun. Hazami merasa risau. berfikir tentang kematian dan membunuh diri. Hazami amat terkejut mendengar luahan Iqram dan memarahinya kerana perbuatan tersebut salah di sisi agama. Iqram ingin menyerahkan koleksi jersi bola Manchester United yang dikumpulnya semenjak berumur 7 tahun. Hazami berjanji untuk tidak membocorkan rahsia tersebut kepada Iqram berkata selepas ibu dan bapanya bercerai. 58 . Selepas 2 jam melepak bersama. lesu dan tidak bersemangat. Hazami menolak dan mengharapkan Iqram berfikir sebelum bertindak.

......................... .. 1.................................................. Anda boleh berkata ”tidak” atau ”jangan” jika ada orang yang mengganggu ruang peribadi anda.. Berjanji biarlah bertempat.................................. ................................................. • Senaraikan lima (5) cara yang boleh menjauhkan anda dari sebarang bahaya....................... 3............................................ ..................................................................... 5..... 3...................................... 2............ 4..... .........................................................................Baca peraturan di bawah untuk memastikan diri anda selamat : 1................................................. 59 ...................................................... Jauhkan diri dari orang yang tidak dikenali dan orang yang membuat anda rasa tidak selesa.. ...... 2......

• • • • 60 . Cadangkan penyelesaian bagi setiap kesalahan yang dikenalpasti. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja. fasilitator akan membuat rumusan dan komen. • • • Proses : Peserta dibahagikan kepada kumpulan kecil yang terdiri dari 5 hingga 6 orang. Di akhir sesi. Tulis jawapan pada kertas A4 yang diberi. Bincangkan jawapan yang diberikan dalam kumpulan. • • Bahan: Lampiran kerja Kertas A4 C.AKTIVITI 2: CEGAH KEMALANGAN DAN KECEDERAAN A. • Metod : Perbincangan Kumpulan D. peserta diminta mengenalpasti semua kesalahan yang terdapat dalam lampiran kerja. • Masa : 1 jam B.

di Padang permainan dan di sekolah. 61 . 1) Senario di jalanraya.LAMPIRAN KERJA 4.1 Sila kenalpasti kesalahan-kesalahan yang boleh menyebabkan kecederaan dan kemalangan di jalanraya.

2) Senario di Padang bola. 62 .

3) Senario di sekolah. 63 .

Di akhir sesi. 64 . Fasilitator yang bertauliah juga akan membuat demonstrasi teknik-teknik pertolongan cemas. o CPR o Heimlich Manouver o Rawatan ringan – luka kecil. Peserta akan ditayangkan VCD mengenai teknik pertolongan cemas. patah/terseliuh • • • Peserta di minta untuk membuat membuat latihan teknik-teknik yang telah dipelajari.AKTIVITI 3 : PERTOLONGAN CEMAS A. Setiap peserta di minta untuk mendemonstrasikan semula teknik-teknik yang telah diajar. D. • Masa : 1 jam B. fasilitator akan membuat rumusan dan komen. • Kaedah : Tunjukcara. • Bahan: Alat bantu mengajar o Mannequin (jika ada) o Kit pertolongan cemas o VCD / DVD teknik kecemasan C. • • • Proses : Semua peserta di minta berkumpul.

carta (flip charts) dan posterposter yang berkaitan Tayangan video dokumentari tentang sikap dan amalan sihat mengenai isu berkaitan Perbincangan berkumpulan secara interaktif Latihan. mempraktikkan amalan positif dan mendalami kemahiran mengenai: - Persekitaran yang bersih. peserta akan mempunyai pengetahuan asas. penggunaan semula dan pelupusan barangbarang terpakai.SKOP 3 :KESIHATAN PERSEKITARAN OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi.latihan amali (di sekolah / kem / klinik) Demonstrasi/ simulasi Kuiz Berkongsi pengalaman dalam kumpulan • • • 65 . KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • • Ceramah ringkas mengunakan power point. Persekitaran bebas dari ancaman penyakit denggi. Menggalakkan kitar semula.

66 . • • • Bahan : Slaid denggi LCD dan komputer Penyapu. setiap kumpulan perlu menyerahkan senarai semak dan tindakan yang telah diambil. penyodok dan cangkul. • Setiap kumpulan akan diberi satu senarai semak pencegahan denggi dan barang-barang yang diperlukan bagi membersihkan tempat-tempat yang berpotensi bagi pembiakan nyamuk. plastik sampah. Kaedah : Ceramah Mobilisasi masyarakat Proses : • Peserta dikumpulkan di tempat yang disediakan. • Setiap kumpulan akan diberi satu kawasan operasi contohnya kantin sekolah. • • D. • Di akhir sesi. • Sesi dimulakan dengan ceramah mengenai denggi dan kepentingan menjaga kebersihan persekitaran untuk mencegah denggi. fasilitator akan membahagikan peserta kepada C. • Selepas sesi ceramah.AKTIVITI 1: X-PLORE SEKOLAH A. Masa : 1 jam B. beberapa kumpulan kecil yang terdiri dari 5-6 orang.

............ Bekas yang diperiksa Kewujudan bekas Ada Tidak Jika ada Bilangan bekas yang dijumpai Bilangan bekas telah tindakan Baldi/Pail yang diambil Tempayan / Earthen Jar Bekas jambangan / Vase Pasu bunga / flower pot Alas pasu bunga / flower pot plate 67 ...............................................1 Sila kenalpasti bekas-bekas yang mungkin menjadi tempat pembiakan nyamuk di sekolah............LAMPIRAN KERJA 5....... Kawasan yang diperiksa :..

Tin minuman / drink cans Talam peti sejuk / fridge water tray Pelapik rak pinggan / draining tray Rekahan simen / cement crack Kolam / pond Pam tandas / cistern Mangkuk tandas yang rosak / non functioning toilet bowl 68 .

semua jenis plastik / canvas or any types of plastic Bekas minuman binatang / containers for animal’s food Bekas cat / paint container Tong deram / drums AKTIVITI 2 : AEDES DAN PERANANKU A.Tayar / tyres Kanvas. B. Bahan : Lampiran kerja denggi 69 . Masa : 30 minit.

• Fasilitator akan memulakan perbincangan dengan mengemukan soalansoalan berikut: o Adakah anda rasa bahawa denggi adalah satu penyakit yang menjadi ancaman kepada anda? o Bagaimana kita boleh membantu mencegah denggi ? o Apakah kita hanya bertindak jika ada ahli keluarga yang dijangkiti? Kenapa? o Apakah tindakan yang kita patut ambil jika ada tanda-tanda kita. • Semua peserta di minta untuk mengisi ruangan kosong pada lampiran kerja. Isikan dalam kotak yang disediakan peringkat-peringkat hidup nyamuk tersebut dan tempoh masa yang diambil bagi setiap peringkat hidup. kawan atau saudara terdekat mendapat demam denggi? LAMPIRAN KERJA 6A. 70 . ahli keluarga.1 Rajah di bawah menunjukkan kitaran hidup nyamuk aedes. Kaedah : Kuiz D. • Semua peserta hanya diberi masa 15 minit untuk sesi ini. • Fasilitator akan mengedarkan Lampiran kerja denggi.C. Proses : • Peserta dikumpulkan dan duduk di tempat yang disediakan.

LAMPIRAN KERJA 6B. Peranan murid di sekolah.1 Murid-murid sekolah berperanan sebagai agen perubahan di sekolah. di rumah dan di dalam masyarakat. 1. 71 . Senaraikan (sebanyak yang boleh) peranan-peranan tersebut.

AKTIVITI 3: KITAR DAN GUNA SEMULA A. Peranan murid di rumah. 72 . 3.2. Bahan : B. Peranan murid dalam masyarakat. • Masa : 1 jam.

7.• Bahan. Kaedah : Kerja kumpulan. Setelah tempat-tempat operasi dikenalpasti. Setiap kumpulan akan dibahagikan tempat operasi masing-masing. kafetaria. Proses : 1. Setiap kumpulan diminta untuk membuat audit bahan-bahan yang boleh dikitar semula. Fasilitator akan meminta peserta untuk mengenalpasti tempat-tempat di sekolah yang terdapat bahan-bahan buangan spt kelas. 2. • D.bahan buangan dari tong sampah di kelas. bilik guru dan lain-lain. C. Bincang dengan ahli kumpulan sebelum menyenaraikan bahan-bahan tersebut dalam kategori yang telah ditetapkan. makmal dan sebagainya. bilik guru. diguna semula atau dilupuskan di tempat operasi tersebut. 5. Peserta dikumpulkan. Kumpul barang-barang tersebut dan senaraikan mengikut kategori seperti di Lampiran kerja yang disertakan. Peserta akan dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil yang terdiri dari 5-6 orang. 4. 6. 3. 73 .

9.8. Fasilitator boleh memulakan perbincangan dengan mengemukakan soalan-soalan yang berikut :  Bagaimana perasaan anda semasa menjalankan operasi kitar semula ini? Pada pendapat anda. Setiap kumpulan diminta untuk membentang hasil dapatan. adakah aktiviti kitar semula ini dapat membantu persekitaran kita? Kenapa? Bagaimana perlaksanaan program kitar semula di Malaysia? Apakah masalah-masalah yang anda boleh kenalpasti berkaitan program kitar semula di negara kita? Bagaimana lagi kita dapat membantu untuk mengekalkan kesihatan persekitaran kita selain daripada kitar semula?     74 .

.......1 BAHAN-BAHAN YANG DIKITAR SEMULA..................... GUNA SEMULA DAN PERLU DILUPUSKAN Kawasan operasi :........ Kitar Semula Guna semula Dilupuskan 75 .....LAMPIRAN KERJA 7................................

SKOP 4 :MAKAN SECARA SIHAT DAN SELAMAT

OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi peserta: 1. Mempunyai pengetahuan pemakanan secara sihat.
2. Mempunyai kemahiran yang diperlukan untuk memilih makanan harian

yang sihat. 3. Mengetahui kepentingan untuk makan makanan yang bersih dan selamat.

KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN 1. Ceramah 2. Tayangan video 3. Permainan 4. Demontrasi masakan 5. Buku /Resepi Menu Sihat

76

AKTIVITI 1 : BERAPA BANYAK SAYA PERLU MAKAN? A.

Masa : 30 minit Bahan : Lampiran Kerja – Piramid Makanan

B. •

C.
• •

Kaedah : Perbincangan kumpulan Pembentangan Proses : Peserta dikumpulkan dan dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil. Setiap kumpulan diberi satu lampiran kerja – piramid makanan. Semua ahli kumpulan perlu bekerjasama untuk mengenalpasti kandungan setiap aras makanan dan saiz sukatan makanan yang diperlukan setiap hari. Setiap kumpulan diberi 15 minit untuk aktiviti ini.

D.
• • •

Setiap kumpulan di minta untuk membentangkan hasil perbincangan kumpulan.

Fasilitator boleh memulakan perbincangan dengan soalan-soalan berikut: • Adakah anda tahu mengenai piramid makanan? Kenapa?

77

• Bagaimana anda selalu membuat pilihan makanan seharian yang ingin

dimakan? • Adakah anda rasa pemilihan makanan yang anda buat sekarang mengikut keperluan anda? Kenapa?

LAMPIRAN KERJA 8.1 Arahan: Sila isikan piramid makanan dibawah dengan kenyataan berkaitan bahan makanan dan saiz hidangan yang telah disediakan di bawah.

ARAS 4

ARAS 3

ARAS 2

ARAS 1

Biji-bijirin dan ubi-ubi Buah-buahan dan sayursayuran Ikan, ayam, daging dan kekacang Lemak, Minyak, gula dan garam

3-5 hidangan 1-2 hidangan 8-12 hidangan 1 hidangan

78

Sedikit sahaja Buah-buahan sahaja Sayur-sayuran sahaja Susu dan produk tenusu 10 hidangan 2-3 hidangan

AKTIVITI 2: DIARI PEMAKANANKU

A.

Masa : 45 minit

B.

Bahan : Lampiran Kerja.

C. • D.

Kaedah : Perbincangan. Proses :
• Peserta dikumpulkan.

• Setiap peserta akan diberi 2 lampiran kerja.
• Setiap peserta diminta untuk menulis makanan yang biasa dimakan dalam

sehari bagi sarapan pagi, makan tengahari, makan malam dan kudapan dalam lampiran kerja 1 yang diberi. • Minta setiap peserta untuk melihat pada piramid makanan yang disertakan dan suaikan makanan harian yang diambil dengan aras yang betul dalam piramid makanan.

79

• Semua peserta juga perlu mengisi lampiran kerja 2 mengandungi butiran berikut: yang akan o Di aras manakah dalam piramid makanan yang anda makan paling banyak? o Apakah jenis makanan yang anda rasa perlu ada dalam piramid makanan? o Apakah jenis makanan yang anda rasa perlu dikeluarkan dari piramid makanan? o Bagaimanakah anda dapat mengubah makanan yang anda makan untuk memperbaiki kesihatan anda? o Apakah tingkahlaku pemakanan anda yang anda ingin ubah? o Bagaimana dengan mengubah apa yang dimakan dapat memperbaiki kesihatan anda? • Fasilitator akan memilih beberapa orang untuk mengulas pola pemakanan mereka. 80 . • Di akhir sesi. fasilitator akan membuat ulasan terhadap ulasan peserta.

..........................................1 Diari pemakananku.. Tarikh:..................... Sarapan pagi: ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ Makan tengahari: ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ Makan malam: ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 81 ..................... Nama:........LAMPIRAN KERJA 9A.............

Snek: ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ LAMPIRAN KERJA 9B. Bagaimana dengan mengubah apa yang dimakan dapat memperbaiki kesihatan anda? 82 . Di aras manakah dalam piramid makanan yang anda makan paling banyak? 2. Bagaimanakah anda dapat mengubah makanan yang anda makan untuk memperbaiki kesihatan anda? 5.1 1. Apakah jenis makanan yang anda rasa perlu dikeluarkan dari piramid makanan? 4. Apakah jenis makanan yang anda rasa perlu ada dalam piramid makanan? 3. Apakah tingkahlaku pemakanan anda yang anda ingin ubah? 6.

Masa : • B. • Setiap kumpulan diberi 4 Lampiran kerja. D. 10B dan 10C. Kaedah : • Perbincangan dalam kumpulan dan persembahan. • Semua ahli kumpulan perlu bekerjasama untuk menyelesaikan masalah- masalah keselamatan makanan yang dinyatakan di dalam Lampiran Kerja yang disertakan. 45 minit Bahan : • Lampiran Kerja 10A. Proses : • Peserta dikumpulkan dan dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil. 83 . C.AKTIVITI 3 : KESELAMATAN MAKANAN A.

Bagi setiap kenyataan. Bil. huraikan dengan lebih lanjut kenyataan berikut. Kenyataan Percayakan deria anda b) Lihat Huraian c) Bau d) Rasa 2. bandingkan hasil dapatan setiap kumpulan. LAMPIRAN KERJA 10A. 84 .1 Berikut adalah antara cara untuk mencegah keracunan makanan. 1. • Di akhir sesi. • Setelah semua kumpulan membentangkan hasil dapatan. Pilihlah makanan. fasilitator akan membuat rumusan dan komen berdasarkan hasil dapatan setiap kumpulan.• Setiap kumpulan akan memilih seorang pembentang untuk membentangkan hasil dapatan.

85 .3. Cuci tangan dengan sabun dan air yang bersih.

premis ini telah melakukan beberapa kesalahan yang boleh membawa kepada keracunan makanan di kalangan pengunjung. Sila kenalpasti kesalahan-kesalahan tersebut.1 Berikut adalah gambaran premis makanan yang selalu dikunjungi oleh masyarakat Malaysia. Walaubagaimanapun. 86 .LAMPIRAN KERJA 10B.

87 .LAMPIRAN KERJA 10C.1 Berdasarkan gambar di bawah. sila kenalpasti ciri-ciri pengendali makanan yang baik.

Metod pembelajaran 1. Tayangan CD 88 . 2. Ceramah 2. 3. selamat dan berkesan. Latihtubi 4. Melakukan senaman dan aktiviti fizikal dengan betul.SKOP 5: KECERGASAN FIZIKAL OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi peserta dapat : 1. Mengamalkan senaman dan aktiviti fizikal untuk kecergasan dan mendapatkan berat badan unggul. Mempunyai pengetahuan mengenai kepentingan melakukan senaman dan aktiviti fizikal. Demonstrasi 3.

Skop ceramah dan demonstrasi meliputi aspek-aspek berikut : • • Faedah melakukan senaman. FITT 89 .AKTIVITI 1: CERAMAH DAN DEMONSTRASI SENAMAN A. Panduan melakukan senaman. Komputer LCD Pemain cakera padat. • Masa : 30 minit Bahan • • • • B.   3 fasa senaman. • • Ceramah Demonstrasi Proses : D. CD asas senaman Metod : C.

Peserta akan dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil. Fasilitator akan mengulangi langkah-langkah melakukan senaman. Bahan : • • Komputer LCD C. Metod : • • • Tayangan CD Demonstrasi Latihtubi D.AKTIVITI 2 : PROSTAROBIK A. • Proses : Semua peserta dikumpulkan dan diminta untuk duduk dalam keadaan selesa. Setiap kumpulan di minta untuk mengulangi langkah-langkah senaman yang diajar dalam kumpulan masing-masing. 90 . • • • • Peserta akan ditayangkan dengan CD demonstrasi melakukan senaman. Masa : • 1 jam B.

Oleh kerana perkembangan semasa teknologi dan sosioekonomi yang pesat. Mereka lebih mudah terdedah kepada unsur negatif seperti bahan lucah. remaja perlu dirangsang kepada perubahan tingkahlaku positif ke arah kehidupan bermaruah dan sihat. emosi. Pengawasan masyarakat juga amat longgar terutama di bandar dan luar bandar. seksual dan psikososial. Objektif pembelajaran Di akhir sesi peserta dapat: • • • • Memahami proses perkembangan kesihatan diri dari sudut reproduksi dan anatomi Memahami perhubungan seks dalam perkahwinan Memahami perkembangan kognitif. MODUL 2: KESIHATAN SEKSUAL & REPRODUKTIF Pengenalan Jangkitan HIV berkait rapat dengan masalah keruntuhan akhlak dan moral iaitu tingkahlaku berisiko seperti penyalahgunaan dadah melalui suntikan dan hubungan seks. dan filem-filem yang memaparkan budaya seks kasual. setiap kumpulan akan mempersembahkan langkah-langkah senaman yang telah dipelajari. Memahami masalah seksualiti 91 .• Di akhir sesi. Persekitaran yang dialami oleh remaja masa kini juga amat berbeza dengan apa yang dialami oleh remaja generasi dahulu. serta tegur menegur juga semakin luntur. remaja masa kini lebih terdedah kepada persekitaran yang mencabar. Oleh itu. Semangat kejiranan serta budaya bantu membantu.

• Mempunyai kemahiran dalam menangani masalah seksual dan reproduktif remaja Topik utama • • • • • Definasi kesihatan reproduktif dan seksual Kepentingan SHR(Sexual Health Reproductive) Seksualiti remaja Hubungan sihat Masalah Sexual Health Reproductive (SHR) Kaedah • • • • • Perbincangan aktiviti dalam kumpulan ceramah case study (keratan akhbar) soal jawab. 92 .

Seorang peserta diminta baring di atas kertas mahjong dengan kaki dan tangan terbuka luas Peserta-peserta lain diminta melakarkan bentuk badan peserta tadi.AKTIVITI 1: BODY MAPPING A. • Masa : 30 minit Bahan : • • • Kertas Mahjong Pen marker Masking tape Kaedah : • Perbincangan kumpulan. Setiap peserta diminta berdiri di bahagian badan yang difikirkan paling penting. Lukiskan organ-organ utama dalam lakaran badan cth: jantung. D. 93 • . otak dll. 3 helai kertas mahjong disambung dengan masking tape. C. Proses: • • • • B. Peserta dibahagi kepada kumpulan 5-8 orang/kumpulan (perempuan dan lelaki diasingkan).

94 . Rumusan: Organ-organ lain penting untuk badan berfungsi dengan baik walaubagaimanapun organ seksual dan reproduktif adalah penting dan perlu dipelihara dan dihormati untuk kesejahteraan kesihatan seksual dan reproduktif. Namakan bahagian-bahagian yang penting dalam sistem pembiakan manusia.• Setiap peserta diminta memberikan penjelasan terhadap pilihan mereka. Kemudian. • • Komen dan objektif akan diberikan oleh fasilitator di akhir sesi. setiap kumpulan akan diberi pula dua lampiran kerja berkaitan organ pembiakan manusia.

2 95 .LAMPIRAN KERJA 1A.

LAMPIRAN 1B.2 96 .

• Masa : 30 minit Bahan : B.AKTIVITI 2: DUNIA BARU A. 97 .

• D. Proses : Peserta dibahagi kepada kumpulan 5-8 orang/kumpulan. • Masa : 30 minit Bahan : B. Mulakan sesi perbincangan dengan mengenalpasti proses penghasilan sperma. Peserta diminta melukis gambarajah alat kelamin lelaki atau wanita. • • • • Pen marker Kertas Mahjong Kaedah : Perbincangan kumpulan. 98 . anak luar nikah b. AKTIVITI 3 : PIZA GAME A. Perbincangan proses pembentukan ovum dan proses persetubuhan seterusnya pertemuan antara ovum dan sperma sehingga terjadi bayi (dibentangkan oleh peserta lelaki). pengguguran bayi e.• • C. kehamilan remaja c. • Fasilitator pastikan semua peserta terlibat dan membuat rumusan mengenai isu-isu seksualiti yang berkaitan: a. kes pembuangan bayi d. keluarga yang tidak terancang • • Seterusnya bincang akibat serta cadangan pencegahan dan penyelesaian masalah Komen dan objektif akan diberikan fasilitator di akhir sesi. ereksi dan ejakulasi pada lelaki (dibentangkan oleh peserta wanita).

Contoh : jantina. sikap. undang-undang. Kaedah : Perbincangan kumpulan. badan.• • • C. • • • White board. bayangkan pizza tersebut sebagai elemen seksualiti dan crust tersebut sebagai nilai-nilai dalam kehidupan yang mempengaruhi/membatasi semua aspek seksualiti. mempengaruhi • Masukkan nilai-nilai yang mempengaruhi/ membatasi elemen-elemen elemen seksualiti seksual tersebut. hubungan seks dan lain-lain. kebudayaan. Pizza tersebut dibahagikan kepada beberapa bahagian mengikut kehendak peserta. taraf pendidikan dan lainElemen lain. Proses : Lukis 1 bulatan seperti pizza di atas kertas mahjung /white board dan lukiskan 1 bulatan lain yg mengelilingi pizza tersebut iaitu crust. Contoh : agama. Seterusnya. perubahan bentuk (Crust) Elemen yang kelainan seksual. Marker pen pelbagai warna. seksualiti (Pizza) (Perencah) Elemen Jati Diri 99 . • Lukiskan bulatan-bulatan kecil (topping) seperti bawang (perencah) yang menggambarkan jati diri. Kertas Mahjong. pengetahuan. • Setiap peserta mengenal pasti 1 elemen seksualiti dan tuliskan elemen tersebut dalam bahagian pizza itu. rogol. • D.

100 . • Masa : 30 minit Bahan : B. moral dan sebagainya akan memudaratkan. Hubungan seks hanyalah komponen kecil seksualiti yang bersifat sebagai keperluan biologi. AKTIVITI 4 : DI MANA SAYA? A. Hubungan seks adalah sesuatu yang murni untuk menghasilkan zuriat tetapi jika tidak dikawal dengan nilai-nilai agama.Rumusan : Seksualiti adalah intisari/core kemanusiaan. Perkembangan manusia sepanjang hayat berkait rapat dengan persepsi dan tindakan terhadap seksualiti. budaya.

10. 7. 4. Dating di kalangan remaja Berdua-duaan di tempat sunyi Onani Hubungan seks luar nikah Penggunakan kontraseptif/kaedah mencegah kehamilan di kalangan remaja 6. Di bahagian kanan garisan adalah bahagian OK dan bahagian kiri TIDAK OK.• • • C. 3. 8. 5. Seks rambang/bebas Hubungan Homoseksual (sejenis) Pornografi Pengguguran kandungan yang tidak diingini Memelihara dara/teruna sehingga berkahwin • Buat satu garisan dari kanan ke kiri bilik. 9. 101 . Proses : Sediakan 10 kenyataan tentang tingkahlaku seksualiti. • D. 2. • Tali Kertas Mahjong Marker pen Kaedah : Perbincangan. 1.

Ulangi untuk semua kenyataan dalam senarai. Nilai ini adalah dinamik dan boleh berubah mengikut pendedahan dan pengalaman masing-masing.Contoh garisan kontinuum: TAK OK OK • Bacakan kenyataan pertama dalam senarai dan minta semua peserta beratur di atas garisan mengikut ukuran pilihan nilai-nilai masingmasing ( ok atau tak ok). • • • Minta setiap peserta jelaskan pilihan nilai mereka. • Masa : 45 minit 102 . Bincang dengan semua peserta. Rumusan: Setiap orang mempunyai pandangan/nilai/sikap tersendiri terhadap seksualiti. Kita perlu menghormati pendirian orang lain dan tidak judgemental terhadap orang lain. AKTIVITI 5 : 999 A.

B. RUMUSAN: Setiap peserta dapat kemahiran berfikir secara kritis mengenai isu-isu remaja serta mengambil iktibar dari perbincangan tersebut. • D. sila potong keratan tersebut dan tampalkan pada kertas mahjong yang disediakan. • • • • C. Proses : Peserta berkumpul. • • • Mulakan sesi perbincangan dengan memilih isu yang paling menarik Setiap kumpulan perlu memilih tajuk yang berlainan. Peserta diminta mencari berita mengenai masalah salah laku remaja. MODUL 3 : TINGKAHLAKU BERISIKO 103 . Komen dan objektif akan diberikan fasilitator di akhir sesi. Fasilitator akan menyediakan bahan(surat khabar). • • • • Bahan : Surat khabar lama (senaskhah setiap kumpulan) Kertas Mahjong Gunting Gam Kaedah : Perbincangan kumpulan. Peserta dibahagi kepada kumpulan 5-8 orang/kumpulan. daripada keratan dan mengenalpasti punca masalah.

Mengetahui kesan dan akibat dari perlakuan berisiko.PENGENALAN : Modul ini mendedahkan peserta kepada perlakuan-perlakuan berisiko yang dilakukan oleh remaja masa kini. HIV/AIDS dan sebagainya lagi. Peserta juga akan didedahkan kepada tanggungjawab yang perlu dipikul akibat perlakuan-perlakuan berisiko yang menjadi ikutan mereka seperti penyakit kelamin. OBJEKTIF Di akhir modul ini peserta akan dapat: • • • • • Mengetahui tentang perlakuan sihat dan perlakuan berisiko Dapat membezakan di antara perlakuan sihat dan perlakuan berisiko. Berupaya menyampaikan mesej berkaitan perkara di atas. bunuh diri. penyalahgunaan substans dan buli. SUB-TOPIK KONSEP PERLAKUAN BERISIKO • • • Takrifan dan maksud perlakuan berisiko Penjelasan mengenai perlakuan berisiko Perbezaan di antara perlakuan sihat dan perlakuan berisiko KATEGORI PERLAKUAN BERISIKO 104 . Mengenalpasti perlakuan berisiko yang khusus seperti mencederakan diri.

Rasa bersalah makan banyak (Bulimia) iii. Banyak makan (Obes) - - - Penderaan meliputi:     Fizikal Seksual Emosi Pengabaian 105 . Takut gemuk (Anorexia) ii.• • Penjelasan mengenai jenis-jenis perlakuan berisiko Penekanan kepada beberapa sebab dan akibat perlakuan berisiko seperti: - HIV/AIDS Merokok Penyalahgunaan dadah /alkohol/ menghidu gam/ air ketum Laku musnah atau vandalisma Ponteng sekolah Aktiviti lumba haram Fenomena Mat dan Minah Rempit Aktiviti Geng ( seperti kumpulan skin head/samseng / Gothic / Underground / Punk/ Black metal/ ajaran sesat dsb.) Buli (membuli dan dibuli) Ketagihan internet Mencuri Membawa senjata (pisau) Tekanan melakukan hubungan seks/ sexual experimentation / pelacuran Fenomena bohsia dan bohjan Perlakuan mencedera diri atau cubaan membunuh diri / bunuh diri Amalan pemakanan yang tidak sihat: i.

drama) Berkongsi pengalaman dan cerminan diri (reflection) dalam kumpulan 106 .risalah yang berkaitan Klip Video Pengunaan model 2. Debat dan perbahasan Perbincangan berkumpulan Penggunaan klip video dan dokudrama Sesi interaktif Role play Drama Penulisan dan luahan secara kreatif (Pantun. Latihan dalam kumpulan 3. sajak.AKTIVITI PEMBELAJARAN Penyampaian pengetahuan serta mesej mengenai perkara di atas menerusi pendekatan berikut: 1. Ceramah interaktif Kes senario Persembahan power point Penyertaan aktif Poster-poster yang berkaitan Risalah. puisi. Kuiz 4.

Rokok 2. Ganja 5. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • • Ceramah / persembahan slaid Demonstrasi Permainan Perbincangan kumpulan 107 . Alkohol • Mempunyai kesedaran untuk menjauhi atau tidak melibatkan diri dengan penyalahgunaan substans. Air daun ketum 8. Menghidu gam 7. Heroin 3. Marijuana 6.SKOP 1 : PENYALAHGUNAAN SUBSTANS OBJEKTIF PEMBELAJARAN Objektif Di akhir sesi. peserta : • Mempunyai kemahiran mengenalpasti bahan-bahan terlarang seperti berikut: 1. Morfin 4. Pil kuda / ecstacy / syabu 9.

D. B. • • • • • • • Proses: Kumpulkan peserta. Bahagi peserta kepada kumpulan kecil Setiap kumpulan terdiri daripada 5-8 orang . Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan. 108 . • • Bahan: Pen Lampiran kerja. C. Peserta perlu mengisi lampiran yang diberi dan bincangkan. Di akhir sesi fasilitator akan memberi ulasan mengenai aktiviti tadi. • • Kaedah Permainan Perbincangan kumpulan.AKTIVITI 1 : TEKAKATA A. Semua peserta akan diberikan lampiran tekakata bahan terlarang. • Masa : 15 minit.

JAWAPAN TEKAKATA BAHAN TERLARANG S Q T K H E U B G R A E H G M N S L N H U C I E 109 .LAMPIRAN KERJA 1.3 TEKAKATA BAHAN TERLARANG S Q W H J N A M P I S G L O V J O T K E M K V O I J R N J A F A A W H E R O I N P B R D B S A M O I R U B T R L E E O S K W I N D R O Q G R Y F M G W P Y I E X A D P O D A E P I L K U D A S K T T I P P I H G U N N D A M B U Y B U A W U U M N A E B D B C U A Z M Y M R W D S L P N V G Z N I D P O K T P T I N H I G J U A Q F O L T W J Y J A U C A F C A X P V L O H O K L A F I E S D Y C A T S C E K L I J D W Sila cari bahan-bahan terlarang yang tersembunyi didalam petak di atas.

W H J N A M P I S G L O V J O E M K V O I J R N J A F A A W R O I N P B R D B S A M O I R T R L E E O S K W I N D R O Q Y F M G W P Y I E X A D P O D P I L K U D A S K T T I P P I U N N D A M B U Y B U A W U U A E B D B C U A Z M Y M R W D P N V G Z N I D P O K T P T I I G J U A Q F O L T W J Y J A A F C A X P V L O H O K L A F S D Y C A T S C E K L I J D W AKTIVITI 2: KOREK-KOREK A. B. • Masa : 30 minit. Kaedah 110 . • • Bahan: Pen Lampiran kerja C.

Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan. • Pernahkah terlibat ? 111 . fasilitator akan membuat ulasan berkaitan aktiviti ini. Semua peserta akan diberikan lampiran pernyataan rokok/hidu Peserta perlu mengisi lampiran yang diberi dan bincangkan.3 Tingkahlaku : hidu gam / petrol. minum air daun ketum. Pastikan jawapan yang diberikan tidak hanya YA atau TIDAK. arak. D. Di akhir sesi. LAMPIRAN KERJA 2. • • • • • • • Proses: Kumpulkan peserta. gam/minum air ketum. Bahagi peserta kepada kumpulan kecil Setiap kumpulan terdiri daripada 5-8 orang . merokok. ganja.• • Permainan Perbincangan kumpulan. terlibat dengan ecstacy.

Kaedah • Perbincangan kumpulan. Bahan: • Pen • Lampiran kerja C. 4. AKTIVITI 3: FIKIR-FIKIR A. Pandangan Anda 2. Pil ecstacy boleh merosakkan sistem saraf otak. 5. Menghisap ganja tidak akan menyebabkan ketagihan. 112 .• • Adakah ada di antara kawan yang terlibat ? Pernah berminat untuk terlibat ? Kenapa ? Bil 1. B. 3. anggun dan bergaya jika merokok. 6. Air daun ketum dapat meningkatkan stamina. Pengambilan alkohol dalam kadar tertentu tidak menjejaskan kesihatan. Macho. Pernyataan Menghidu gam/petrol dapat menenangkan fikiran. Masa : • 30 minit.

iii. Peserta diminta menulis pendapat mereka di atas kertas yang Pendapat peserta perlu merangkumi situasi berikut : Situasi semasa penagihan dadah di Malaysia Jenis-jenis dadah yang digunakan Tanda-tanda dan kesan penagihan dadah Bagaimana peserta mungkin terlibat dengan dadah? Bagaimana menghindarkan diri daripada dadah? Setiap peserta dalam kumpulan diminta untuk membacakan Di akhir sesi. ii. • • pendapat yang telah ditulis. fasilitator akan memberi komen dan membuat • • • • • • • diedarkan. Kumpulan lumba haram Bohsia / bohjan / moneyboy Samseng 113 . SKOP 2 :PENGLIBATAN BERKUMPULAN YANG NEGATIF OBJEKTIF PEMBELAJARAN Objektif Di akhir sesi.D. kesimpulan berdasarkan pendapat peserta. Proses: • Peserta diminta mengeluarkan pendapat mengenai dadah. peserta akan dapat : • Mengenalpasti aktiviti berkumpulan remaja yang kurang sihat seperti : i.

KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • • Ceramah / persembahan slaid Demonstrasi Permainan Perbincangan kumpulan AKTIVITI 1: JANGAN DEKAT A. viii.iv. vi. Bahan: • Kertas mahjong • • • Marker pen Pemain VCD Cakera VCD 114 . • Gothic Underground Punk Black Metal Skin Head Mempunyai kesedaran untuk tidak terlibat dalam aktiviti kumpulan yang kurang sihat. B. vii. v. • Masa : 30 minit.

peserta : • • Mempunyai kemahiran untuk mengenalpasti punca masalah yang membawa kepada perbuatan ponteng sekolah. fasilitator akan berbincang dengan peserta hasil dari senarai video tersebut. atau pendapat Di akhir sesi. • • • • Proses: Bincangkan dengan peserta berkaitan aktiviti yang ditunjukkan dalam Peserta diminta menyenaraikan nilai-nilai positif dan negatif yang Peserta diminta berkongsi pengalaman (jika ada). Mempunyai kesedaran untuk tidak melakukan perbuatan-perbuatan yang kurang sihat. • • Kaedah Tayangan video. berkaitan aktiviti tersebut. nilai positif dan negatif dan hasil perkongsian pengalaman. diperolehi daripada tayangan video. Perbincangan kumpulan. vandalisma dan buli. SKOP 3 : PERLAKUAN BERISIKO OBJEKTIF PEMBELAJARAN Objektif Pembelajaran : Di akhir sesi. D. 115 .C.

• • Bahan: Kertas mahjong Pen marker 116 . B. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • Ceramah / persembahan slaid. • • AKTIVITI 1: CUT & ACTION A.• Memberi kesedaran kepada para peserta tentang bahaya aktiviti tersebut kepada diri dan masyarakat. • Masa : 10 minit. Perbincangan kumpulan. Main peranan.

Kumpulan 2 (akan membincangkan peranan PRS dalam mengatasi masalah yang dilakonkan tadi) 4. Kumpulan 1 ( akan mengarang skrip dan melakonkan watak) a. Pecahkan kumpulan kepada dua kumpulan utama iaitu: 2. fasilitator akan memberi ulasan mengenai aktiviti ini. peserta akan dapat : • Memahami nilai dan sikap diri sendiri terhadap isu-isu berkaitan HIV/AIDS. Proses: 1. • • 117 . tempat-tempat awam dll. 3. Perlu kenalpasti cara mengatasinya. SKOP 4 : HIV/AIDS Objektif Pembelajaran : Di akhir sesi. kerja dll Kejadian vandalism di sekolah. IPT. Perbincangan kumpulan. c. Di akhir sesi. 5.C. b. Perlu kenalpasti punca masalah. • • Kaedah Main peranan. D. Perlu kenalpasti masalah. tempat kerja. IPT dll Kejadian ponteng sekolah. Mengenal tahap risiko dijangkiti HIV bagi tingkahlaku tertentu. Senario lakonan adalah seperti berikut : • • • Kejadian buli di sekolah. Mengetahui kesan dan impak HIV/AIDS.

• Masa : 30 minit. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • Ceramah / persembahan slaid Main peranan. HIGH RISK & NO RISK A.• Mempunyai kesedaran mengenai aspek stigma dan diskriminasi berkaitan HIV/AIDS. 118 . B. • • Bahan: Pen Lampiran kerja. Perbincangan kumpulan AKTIVITI 1: LOW RISK.

Mengadakan hubungan seks di bawah pengaruh dadah. arak Mengadakan hubungan dengan pelbagai pasangan 119 . • • LAMPIRAN KERJA 3. fasilitator perlu menerangkan objektif aktiviti ini diadakan. peserta lain diminta membantu. Fasilitator akan mengedarkan kad tingkahlaku kepada semua peserta. Letakkan 4 keping kertas pernyataan risiko di tengah-tengah kumpulan. • Selepas seorang peserta meletakkan kad tersebut. Peserta diminta meletakkan kad yang diterima mengikut giliran di atas 4 keping kertas pernyataan risiko. • • Proses: Pecahkan kumpulan. 2.C. • Kaedah Perbincangan kumpulan. peserta lain diminta untuk memberi pendapat sama setuju. Di akhir sesi. tidak setuju dan beri alasan pilihan tersebut dibuat. D.3 LOW RISK. HIGH RISK & NO RISK Bil Tingkahlaku Tahap Risiko 1. Fasilitator akan membuat perbincangan kumpulan berdasarkan tingkahlaku yang diberi. • • • Jika terdapat pernyataan yang tidak tahu.

13 14 15 16 17 Bersesak di tempat awam. 10 11 12 Berkongsi jarum suntikan Ciuman ringan Berkongsi tandas Terdedah kepada jangkitan nyamuk Menjaga seorang yang dijangkiti HIV/AIDS Membuat tatu Derma darah Berpelukan Berkongsi bekas makanan dan minuman pesakit HIV/AIDS Menggunakan kondom semasa melakukan hubungan seks dengan orang lain. Hubungan sejenis/lesbian/gay. 8. Berkawan dengan golongan berisiko tinggi. 5. 4. ragbi dan hoki. Mengadakan hubungan seks dengan pekerja seks komersial. 7. 6. 120 . 9. Tidur bersama dengan pesakit/pembawa HIV/AIDS tanpa hubungan seksual 18 19 20 21 22 23 24 Menghidu gam/minum air daun ketum Mengendalikan jenazah pesakit AIDS Merawat pesakit HIV/AIDS Ciuman berat Berkongsi alat permainan seks Batuk/Bersin Bermain bola sepak. bukan bersama isteri atau pasangan yang sah.3.

3. Tingkahlaku Mengadakan hubungan seks di bawah pengaruh dadah. Berkongsi bekas makanan dan minuman pesakit hiv/aids 121 . 8.Jawapan LOW RISK. 9. 6. Mengadakan hubungan dengan pelbagai pasangan Berkongsi jarum suntikan Ciuman ringan / kering Berkongsi tandas Terdedah kepada jangkitan nyamuk Menjaga seorang yang dijangkiti HIV/AIDS Membuat tatu Derma darah Tinggi Tinggi Tiada Tiada Tiada Tiada Tinggi Tiada Tiada Tiada Tahap Risiko Tinggi 10. Berpelukan 11. HIGH RISK & NO RISK Bil 1. 7. 4. arak 2. 5.

Merawat pesakit HIV/AIDS 21. Hubungan sejenis/lesbian/gay 15. 13. Menggunakan condom semasa / hubungan seks dengan orang lain.12. Berkawan dengan golongan berisiko tinggi 17. Bersesak di tempat awam 14. Mengadakan komersial 16. hubungan seks dengan pekerja seks Rendah Tiada Tinggi Tinggi Tiada Tiada Tiada Tiada Tiada Rendah Tinggi Tiada Tiada 122 . Menghidu gam/minum air daun ketum 19. ragbi dan hoki. Batuk/Bersin 24. Mengendalikan jenazah pesakit AIDS 20. Bermain bola sepak. Ciuman berat (deep kissing) 22. Berkongsi Alat permainan sex 23. bukan bersama isteri atau pasangan yang sah. Tidur bersama dengan pesakit/pembawa HIV/AIDS tanpa hubungan seksual 18.

• Masa : 1 jam 30 minit B. • • Bahan: Pen marker Kertas mahjong C. • • • • • Proses: Pecahkan kumpulan kepada 4 kumpulan. • Kaedah Perbincangan kumpulan.AKTIVITI 2 : REMAJA DAN PENDEDAHAN HIV A. 123 . D. Kumpulan 1 akan menyenaraikan 10 sebab mengapa remaja lelaki kurang 18 tahun yang berisiko tinggi mendapat jangkitan HIV Kumpulan 2 akan menyenaraikan 10 sebab mengapa remaja perempuan kurang 18 tahun yang berisiko tinggi mendapat jangkitan HIV Kumpulan 3 akan menyenaraikan 10 sebab mengapa wanita lebih atau 18 tahun yang berisiko tinggi mendapat jangkitan HIV Kumpulan 4 akan menyenaraikan 10 sebab mengapa lelaki lebih atau 18 tahun yang berisiko tinggi mendapat jangkitan HIV • • Setiap kumpulan diberikan masa 15 minit untuk berbincang. Setiap kumpulan perlu memberikan alasan kumpulan tersebut berisiko tinggi dijangkiti HIV dari 4 aspek yang utama.

Faktor ekonomi 4. • • 124 . Setiap kumpulan akan membentangkan hasil perbincangan dan semua kumpulan diminta memberi pendapat. Faktor psikologi • Kumpulan yang menyenaraikan jawapan yang paling banyak dan tepat akan diberikan penghargaan. Di akhir sesi. Faktor biologi 2. fasilitator akan memberi rumusan berkaitan aktiviti yang telah dijalankan tadi.1. Faktor budaya 3.

Peserta dibahagikan kepada kumpulan kecil (5-6 orang sekumpulan). • • • • • Proses: Peserta berkumpul. Lampiran kerja. C. Kebebasan hidup 2. Peserta diminta mengenalpasti beberapa hak asasi manusia di negara kita. Peserta akan berbincang dan memberi pendapat masing-masing. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kajian kes kepada semua peserta. Kebebasan untuk bekerja dan menyara kehidupan 125 . • Masa : 1 jam B. Antara hak asasi : 1. Kebebasan mempunyai tempat tinggal 3. • • • Bahan: Pen Kertas.AKTIVITI 3: STIGMA DAN DISKRIMINASI (KAJIAN KES) A. • Kaedah Perbincangan kumpulan. D.

Kebebasan untuk hidup bermaruah. 126 . Kebebasan untuk mengundi dan diundi dalam pilihanraya 14. • • Fasilitator akan bertanya kepada peserta sama ada mereka Maklumbalas mereka akan dicatat dan diambil perhatian. Kebebasan untuk hidup sihat 6. fasilitator akan membuat ulasan berkaitan sedar dan tahu hak asasi. 12. Kebebasan untuk bersuara. Kebebasan untuk bebas bersuara 10. Kebebasan untuk merasa selamat 9.4. Kebebasan untuk melaksanakan suruhan agama 13. Apakah langkah-langkah yang boleh diambil oleh peserta Apakah isu-isu yang mungkin timbul jika hak-hak ini tidak Di akhir sesi. Kebebasan untuk melakukan aktiviti ekonomi. 8. • aktiviti tadi. • • • • kes yang diberi dengan menjawab soalan-soalan berikut: bagi mempertahankan hak asasi golongan pembawa HIV/AIDS dipertahankan. Kebebasan untuk mendapat pendidikan 5. Kebebasan untuk mendapat penjagaan kesihatan tanpa diskriminasi. Peserta diminta untuk membuat analisa berdasarkan kajian Kenalpasti hak-hak asasi yang dinafikan di dalam setiap kes. dan sosial 11. Kebebasan untuk mempunyai keluarga 7.

Beliau juga disisihkan oleh rakannya. Lanjutan daripada itu beliau telah diletakkan sebagai pemain simpanan . disahkan HIV Beliau telah positif . salah seorang pemain 127 . Senario 2: Liza dan Edry telah lama berkahwin.LAMPIRAN KERJA 4. Keluarga suaminya tidak menerimanya dan telah menghalau. walaupun telah membayar pendahuluan sewa rumah selama 6 bulan. Senario 3: Zidane ialah pemain bola sepak dalam kesebelasan utama. Liza telah disahkan mendapat jangkitan HIV dan telah memberitahu suaminya tentang perkara ini. Dia juga dihalang daripada berjumpa anak-anaknya.3 STIGMA DAN DISKRIMINASI HIV/AIDS Senario 1 : Norman seorang pekerja kilang telah dihalau keluar dari rumah sewa setelah didapati mengidap HIV positif. Dalam perlawanan peringkat akhir.

dia mendapat tahu bahawa pelanggan tersebut mengidap penyakit AIDS . Senario 6 : Chia Venn bekerja sebagai juruwang di sebuah pasaraya. Beliau telah insaf dan bertekad untuk mendekatkan diri kepada Tuhan. 128 .utama telah cedera. Zidane tidak dipanggil menggantikan posisi tersebut. Senario 5 : Siti baru kematian suami akibat penyakit AIDS sebulan yang lalu. Kehidupannya berubah apabila ayahnya meninggal dunia akibat AIDS . Sewaktu beliau berbual dengan seorang pelanggan . Senario 7 . Razif baru sahaja dibebaskan dari pusat serenti dan disahkan mengidap HIV. Chia Venn sangat terkejut dan terus menutup hidung dan mulutnya dengan tangan . Setiap kali selesai sembahyang di masjid. beliau tidak dijemput membantu membuat persiapan sempena majlis tersebut. Sewaktu kenduri kahwin di rumah jirannya. Walau bagaimanapun . ahli jemaah tidak sudi bersalaman dengan beliau. Senario 4 : Danial ialah seorang budak yang cemerlang di sekolah. Danial disisihkan dari pelbagai aktiviti kelas dan diletakkan di tempat duduk yang berasingan.

Lose or Draw (bahasa isyarat) 129 . • Proses Taklimat diberi kepada semua peserta berkaitan : • • • • Peraturan aktiviti Keselamatan & disiplin Mengikut arahan yang diberikan Ketepatan masa Check point 1 : Win. B. • Kaedah Permainan.AKTIVITI 4 : KEMBARA INSAF A. D. • Masa : 2 jam. C. • • Bahan: Pen Lampiran kerja.

1. Fasilitator diminta menyediakan beberapa ayat berkaitan HIV &

AIDS. Setiap kumpulan diberi ayat yang berlainan. 2. Setiap kumpulan diminta untuk meneka ayat tersebut berdasarkan isyarat tangan yang diberikan.
3. Kumpulan yang dapat meneka dengan tepat perlu mendapatkan

tandatangan fasilitator dan sebelum dilepaskan ke check point 2

Check point 2: Word games
1. Fasilitator akan menyediakan perkataan-perkataan berkaitan HIV yang

ditulis di atas kertas kecil dan dilekatkan diatas gula – gula. 2. Perkataan ini diletakkan di dalam beberapa bekas/piring yang berisi tepung. 3. Peserta diminta menggunakan mulut untuk mencari perkataan-perkataan tersebut dan susun membentuk ayat lengkap berkaitan HIV/AIDS.
4. Kumpulan yang berjaya menyelesaikan cabaran ini perlu mendapatkan

tandatangan fasilitator sebelum dilepaskan ke check point 3. Checkpoint 3 : Spider Web 1. Peserta dikehendaki melepasi halangan tanpa menyentuhnya. 2. Spider web diibaratkan sebagai jangkitan HIV & AIDS. 3. Peserta yang gagal melepasi halangan perlu dilabel dijangkiti, peserta tersebut diminta untuk menyenaraikan faktor risiko jangkitan HIV dan cara-cara pencegahan. 4. Kumpulan tersebut akan dilepaskan jika fasilitator berpuas hati dengan jawapan yang diberikan oleh peserta yang gagal halangan.
5. Kumpulan yang berjaya menyelesaikan cabaran ini perlu mendapatkan

tandatangan fasilitator sebelum dilepaskan ke check point 4.

130

Check point 4 : Si butaku Sayang 1. Ketua kumpulan akan memilih salah seorang peserta untuk ditutup matanya dengan kain. 2. Peserta yang ditutup mata akan memecahkan belon yang diarahkan. 3. Peserta lain akan menjadi penunjuk arah kepada peserta yang ditutup mata. 4. Setelah selesai tugasan, semua peserta perlu menjawab soalan yang diberikan oleh fasilitator.
5. Kumpulan

yang berjaya menyelesaikan cabaran dan memberikan

jawapan yang betul perlu mendapatkan tandatangan fasilitator sebelum dilepaskan ke check point 5.

Check point 5 : Tali Ajaib
1. Peserta akan diikat dihujung jari dengan ”tali ajaib.”

2. Setiap peserta akan bekerjasama untuk melepaskan diri daripada simpulan tali tersebut tanpa membuka ikatan di jari. 3. Setelah selesai tugasan, semua peserta perlu menjawab soalan yang diberikan oleh fasilitator.

131

4. Kumpulan yang berjaya menyelesaikan cabaran dan memberikan jawapan yang betul perlu mendapatkan tandatangan fasilitator sebelum dilepaskan ke check point 6.

Check point 6: Di Mana Joe Jambul? 1. Peserta dikehendaki mengenalpasti kedudukan ketua fasilitator kem. 2. Kumpulan yang berjaya mengenalpasti kedudukan ketua fasilitator dikehendaki mengikut segala arahannya sebelum tugasan ditamatkan.

Nota : Kumpulan yang berjaya mendapatkan semua tandatangan akan diistihar pemenang.

132

MODUL 4 : REMAJA MINDA SIHAT
PENGENALAN Modul ini mendedahkan peserta kepada kepentingan mempunyai kesihatan mental yang baik agar mereka dapat merasa selesa dengan diri sendiri, selesa dengan orang lain dan mampu menghadapi cabaran hidup. OBJEKTIF MODUL • Meningkatkan tahap kesedaran, pengetahuan dan kemahiran remaja mengenai kepentingan dalam aspek berikut : i. ii. iii. iv. v. Berfikiran positif. Komunikasi Interpersonal yang berkesan. Membuat keputusan dan penyelesaian masalah dengan bijak. Menangani pengaruh dan tekanan Kemahiran menenangkan diri.

SUBTOPIK • Kenali diri.

133

• • • • • • Perfikiran positif. Kemahiran menenangkan diri. Demonstrasi. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • • Ceramah / persembahan slaid. Komunikasi interpersonal. Berupaya melakukan perubahan positif. Mengetahui kepentingan harga diri. Menangani Pengaruh dan tekanan. Dapat menerima dan menyedari hakikat dirinya. peserta : • • • • Membuat pendedahan kendiri secara terbuka. 134 . Penyelesaian masalah. SKOP 1 : KENALI DIRI OBJEKTIF PEMBELAJARAN: Di akhir sesi. Tayangan CD. Tegas diri. Perbincangan kumpulan.

135 .AKTIVITI 1 : AKU DAN DIRIKU A. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C. Setiap peserta dikehendaki menulis sebanyak mungkin faktor fizikal (pandangan luaran) di dalam ruang yang disediakan gambar dan senaraikan juga kekuatan dan kelemahan diri di ruang yang disediakan. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta. • Kaedah Perbincangan kumpulan. • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. • Masa : 1 jam B. D.

Aktiviti tersebut dilaksanakan kepada semua peserta Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. 136 . • Peserta akan diminta untuk menerangkan cara-cara bagi mengatasi tingkahlaku/sikap negatif yang ada pada dirinya.• Setelah lengkap. Berupaya menimbulkan pandangan positif diri dan situasi. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN: • Perbincangan kumpulan. peserta : • • Berupaya membina sikap yang positif. dipinkan ke baju dan kenalkan dirinya kepada peserta lain dengan menggunakan maklumat yang tercatat dalam ruang di lampiran tersebut. • • SKOP 2 : PEMIKIRAN POSITIF OBJEKTIF PEMBELAJARAN: Di akhir sesi.

D. 137 . • Kaedah Perbincangan kumpulan. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C. • Masa : 1 jam B.AKTIVITI 1 : JADI POSITIF A. • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta.

138 . Tandakan / pada kenyataan yang diingini.• • Setiap peserta dikehendaki mengenalpasti rancangan hidup yang mahu dilalui. Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi.

LAMPIRAN KERJA 1.4 LAMPIRAN RANCANGAN HIDUPKU 1 tahun-tahun pertama • • Bayi yang baik Bayi yang meragam 14 tahun-minat pada jantina berbeza Persahabat an yang sihat • Persahabat an yang mengongko ng 15 tahun-PMR • • Ada impian Beranganangan • 27 tahunperkembangan kerjaya • • Peningkat an kerjaya Kerap bertukar kerja 40 tahun-krisis pertengahan umur • Identiti terjamin Krisis identiti 53 tahunsambutan jubli perak • 66 tahun-relevan • Dapat mengikut perkemban gan terbaru ketinggalan 2 tahun-mula berjalan/cakap • • Kanak sihat Kanak kurang sihat 28 tahun-langkah seterusnya • • Berkahwin Tinggal bersama tanpa komitmen Disayangi dan dihargai • • Keseoran gan dan ditinggalk an 41 tahun-maju ke 54 tahun-konflik hadapan • Pemaaf dan • Mencari membaiki makna kesilapan baru • Sedih dan dalam berdenda hidup m • Menghada pi kemurung an 42 tahun-pilihan 55 tahun-bersara • 67 tahunkebijaksanaan • • Dapat memberi nasihat Tidak bersifat terbuka 3 tahun-masih 16 tahun-pengaruh 29 tahun- 68 tahun-fungsi 139 .

membesar • • Kanak ceria Kanak sedih rakan sebaya • • Boleh berkata tidak Cepat terikut kestabilan hidup • • Mengump ul harta Dibebani hutang dalam perkahwinan • • Cinta yang tidak berubah bercerai otak • • ada matlamat baru tiada arah tujuan membaca surat khabar • hanya memandan g dinding 69 tahun-cucu • • bermain dengan cucu menakutka n cucu • 4 tahun-pergi ke sekolah • • suka berkawan suka bergaduh 17 tahun-SPM • • cemerlang tidak cemerlang 30 tahunkehidupan sosial membina perhubung an yang berkualiti • status yang berpurapura 31 tahun-cabaran perkahwinan perkahwin an yang bahagia • perkahwin an yang sentiasa bergolak 32 tahun• • 43 tahun-berat badan berubahubah • • bersenam secara berjadual pertambah an berat badan 56 tahunpenyesuaian • • ada hobi baru tiada matlamat 5 tahun-tadika • • suka belajar benci belajar 18 tahun-membuat keputusan • • masuk ke kolej melepak 44 tahun-hidup • • gembira kecewa 57 tahuneksplorasi • bercuti dan mengemb ara bosan di rumah 70 tahunkeselamatan • • masih bersemang at rasa tidak selamat • 45 tahun-ibu 6 tahun-tamat tadika 19 tahun-mencari 58 tahun- 71 tahun-sikap 140 .

20 tahun-kerja khusus • • berjaya dalam peperiksaan terpaksa mengulang 8 tahun-nama anda • • disukai diejek 21 tahun-menjadi dewasa • mendapat • dihormati cahayamat anak-anak a • tidak • hanya dihormati membina anak-anak kerjaya sahaja 33 tahun-krisis 46 tahunkewangan kestabilan kerjaya • mendapat sokongan • cemerlang orang dalam tersayang kerjaya • kecewa • gagal bersendiria dalam n pekerjaan 34 tahun47 tahun-impian kesungguhan – idola orang lain menjadi idola orang lain • membuat orang marah 48 tahun• • • optimistik selalu tidak puas hati 59 tahun-datuk dan nenek • • disayangi ramai menjadi beban 72 tahunpersekitaran • • dikelilingi kasih sayang sentiasa ketakutan 60 tahunberkawan diterima kawan lama • disisihkan kawan lama 61 tahun-suara • 73 tahunpenyusutan • • bangga dengan diri benci pada diri 9 tahunperkembangan terlibat • berjaya dalam dalam perhubunga setiap n yang urusan serius • kalah judi • berfoya-foya 22 tahun35 tahun-bahaya 74 tahun- 141 .• • dapat hadiah tidak tahu apa-apa tujuan • • mempunyai cita-cita tiada citacita perkembangan • bapa remaja pelaburan • • beli lebih byk harta bankrup 7 tahun-darjah 1 • • menyesuaika n diri dgn baik tidak dapat menyesuaika n diri.

• • lelaki/peremp uan baik lelaki /perempuan tidak disenangi konvensyen • • mencari pekerjaan membuang masa tahun ke 7 • • tetap setia terlibat dgn hubungan sulit penyakit jalani pemeriksa an kesihatan berkala • kanser paru-paru akibat merokok 49 tahunkejayaan • • • sentiasa gembira sentiasa berleter kenangan • • ada memori yang indah memori sedih 10 tahun-minat baru • • sukan buku 23 tahunperhubungan • 36 tahun-di persimpangan 62 tahun-hati • • tenang sentiasa bimbang 75 tahunhubungan • • sentiasa menikmati hidup degil 11 tahun-menjadi gadis • • perubahan fizikal perkembanga n lambat tidak terlibat • impian di • perkahwin dengan dikembang an yang hubungan kan kekal seks bebas • impian • kesunyian • menggugurk tinggal an harapan kandungan 24 tahun-mula 37 tahun-kerjaya 50 tahun-rumah kerjaya berkembang kosong mendapat • ada pekerjaan perniagaa yang disukai n • menganggu • dibuang r kerja 25 tahun-krisis 38 tahun• • • anak-anak di kolej anak-anak di penjara 63 tahun-gigi • • cantik dan putih hitam dan rosak 76 tahun-wanita tua/lelaki tua • • boleh di hubungi sentiasa marah 12 tahun-mencari 51 tahun-kedutan 64 tahun- 77 tahun-rumah 142 .

143 .identiti(upsr) • • pelajar cemerlang pelajar bermasaalah suku usia • • positif dan mempunyai harapan negatif dan murung kewangan 13 tahun-menjadi teruna • • perubahan fizikal perkembanga n lambat 26 tahun-cinta • • bertunang putus hubungan kepuasan diri dapat menghada • perancang • keluarga pi hari tua an yang • menjalani kewangan bahagia pembedah • tiada • keluarga an plastik simpanan yang berpecah 39 tahun-faktor 52 tahun65 tahunyang menakutkan menopause tinggalan -usia • menerima • diberi perubahan pengharg • cari dengan aan cabaran baik • tidak baru • tidak suka dihormati • tidak perubahan meraikan harijadi • • • tinggal dengan keluarga tinggal di rumah orang tua 78 tahunberkahwin 50 tahun • • hidup yang penuh gembira hidup yang dalam kesedihan.

. Membina perhubungan yang baik dengan orang lain.SKOP 3 : KOMUNIKASI INTERPERSONAL OBJEKTIF PEMBELAJARAN : Diakhir sesi. peserta akan dapat : • • Mengenalpasti hubungan yang sedia wujud. Main peranan. • KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • • • Ceramah / persembahan slaid. Perbincangan kumpulan. Mempunyai kemahiran komunikasi interpersonal yang berkesan.

• Kaedah Perbincangan kumpulan. D. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta. • Masa : 30 minit. • Fasilitator meminta peserta mempamerkan perhubungan itu dihadapan kumpulan. fasilitator akan membuat rumusan mengenai aktiviti tadi. Setiap peserta dikehendaki menomborkan 1 hingga 6 di dalam bulatan kecil mengikut keutamaan dari segi perhubungan dengan orang-orang tersebut.AKTIVITI 1 : AKU DAN DIA A. • • . • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. Fasilitator dan peserta akan berbincang mengenai pilihan yang dibuat oleh peserta. B. Di akhir sesi.

LAMPIRAN KERJA 2.4 AKU DAN DIA IBUBAPA ADIKBERADIK KELUARGA GURU RAKAN LAIN-LAIN .

• • o Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada 2 kumpulan utama.AKTIVITI 2 : JALIN PERHUBUNGAN A. Fasilitator akan membuat rumusan di akhir aktiviti. D. • Masa : 1 jam B. satu kumpulan lagi di minta untuk menyenarai kelemahan dan kelebihan yang terdapat dalam lakonan tersebut. • • Di akhir sesi. Perbincangan kumpulan. Senario : Memulakan persahabatan di tempat baru. • • Bahan: Pen marker Kertas mahjong. Setiap kumpulan di minta untuk melakonkan senario berikut berdasarkan kreativiti kumpulan masing-masing. C. • • Kaedah Main peranan. Semasa satu kumpulan membuat persembahan. setiap kumpulan perlu membentangkan hasil dapatan mereka. • .

. Perbincangan kumpulan. Menggunakan kemahiran yang ada dalam kehidupan harian. peserta : • • • Mempunyai kemahiran membuat keputusan dan menyelesaikan masalah. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • • Ceramah / persembahan slaid. Mampu membantu seseorang untuk menyelesaikan masalah secara rasional dan sistematik.SKOP 4 :PENYELESAIAN MASALAH OBJEKTIF PEMBELAJARAN: Di akhir sesi.

Setiap peserta dikehendaki membaca senario yang diberi dan isikan langkah-langkah dalam menyelesaikan masalah. . D. • Kaedah Perbincangan kumpulan. Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta. B. • • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. • Masa : 30 minit.AKTIVITI 1 : MENYELESAIKAN MASALAH A. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C.

anda telah pergi bercuti di rumah bapa saudara anda. terdahulu.LAMPIRAN KERJA 3. Anda suka kepadanya dan kini dia mendesak anda untuk mengadakan hubungan seks dengannya. Mereka juga enggan meminjamkan nota –nota kelas yang Senario 3 : Anda telah berkawan dengan teman lelaki anda selama 6 bulan. Anda mahu menonton program TV yang anda gemari. Di sekolah baru itu.4 Senario 1 : Semasa cuti sekolah. rakan sekelas selalu mengacau dan memberi anda nama-nama gelaran yang kurang baik. . Senario 2 : Anda telah bertukar ke sekolah lain semasa pertengahan tahun. Adik saudara lelaki anda mula bertengkar kerana mahu menonton program lain.

KENALPASTI MASALAH CADANGAN PENYELESAIAN MENILAI SETIAP CADANGAN TINDAKAN PENGAJARAN .

. Mengamalkan sikap tegas diri. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • Perbincangan kumpulan.SKOP 5 : TEGAS DIRI OBJEKTIF PEMBELAJARAN : Di akhir sesi. peserta : • • Mengenalpasti tahap tegas diri sendiri.

faedah tegas diri dan ciri-ciri individu yang tegas diri. • Masa : 1 jam B. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C. Setiap peserta dikehendaki mengenalpasti definasi tegas diri.AKTIVITI 1 : TEGAS DIRI A. • • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. D. Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. • Kaedah Perbincangan kumpulan. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta. .

LAMPIRAN KERJA 4. Elemen tegas diri yang dikenalpasti Senaraikan 5 faedah tegas diri Senaraikan ciri-ciri individu yang tegas diri SKOP 6 : MENANGANI PENGARUH TEKANAN 154 .4 Kenalpasti elemen tegas diri dalam adegan di bawah.

155 .OBJEKTIF PEMBELAJARAN : • • Mempunyai kemahiran untuk menolak pengaruh dan tekanan rakan sebaya.. AKTIVITI 1 : RELAKS.. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • Ceramah / persembahan slaid. Mengenalpasti keperluan untuk menghadapi tekanan..

Tayangan CD masalah remaja. D. • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C.A. • Masa : 1 jam B. • • Kaedah Perbincangan kumpulan. pengaruh tekanan terhadap individu dan beri cadangan cara menangani pengaruh dan tekanan. SKOP 7 : KEMAHIRAN MENANGANI TEKANAN 156 . Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta. • Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. Setiap peserta dikehendaki mengenalpasti punca tekanan.

Demonstrasi. Menyatakan faedah latihan relaksasi. • • KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • • • Ceramah / persembahan slaid.OBJEKTIF PEMBELAJARAN : Diakhir sesi. Tayangan CD. peserta : • Memahami konsep relaksasi. Mengamalkan teknik relaksasi. AKTIVITI 1 : TEKNIK RELAKSASI 157 .

• • Proses: Peserta akan berkumpul. Fasilitator akan memainkan CD teknik . • MODUL 5: REMAJA BIJAK BERKOMUNIKASI 158 .A. • • Bahan: Pemain cakera padat Kaedah Demonstrasi Latih Tubi D. Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. • C. • • Semua peserta diminta mengulangi teknik – teknik yang telah didemonstrasi oleh fasilitator.teknik relaksasi. • Masa : 30 minit B. Fasilitator akan mendemonstrasikan semula teknik – teknik relaksasi yang telah dipaparkan.

SKOP 1: ASPEK-ASPEK PENTING DALAM KOMUNIKASI 159 . Topik Utama • • • • Skop 1: Aspek-Aspek Penting Dalam Komunikasi.Pengenalan Komunikasi merupakan satu proses memindah idea dari sumber kepada penerima. Tujuannya untuk memberi kesan kepada penerima supaya dapat mengubah tingkahlaku-tingkahlaku berkaitan dengan kesihatannya. Skop 3 : Kaedah Penyampaian Maklumat. Skop 2 : Peringkat Halangan Dan Cara Mengatasinya. Justeru itu. pengetahuan asas berkaitan komunikasi serta kemahiran berkesan dalam komunikasi amat penting kepada pendidikan rakan sebaya supaya penyebaran maklumat akan lebih berkesan dan lebih bermakna. Skop 4 : Aktiviti-Aktiviti Pengukuhan Komunikasi. Modul ini memberi penekanan kepada asas komunikasi serta idea-idea yang boleh diaplikasikan bagi menjelaskan pelbagai kaedah komunikasi dalam penyampaian mesej-mesej gaya hidup sihat kepada rakan sebaya.

diharapkan mengurangkan kegelisahan remaja serta merapatkan persahabatan antara mereka. juga pandangan dapat dan tanggapan terhadapnya. AKTIVITI 1 : KENALI ELEMEN KOMUNIKASI 160 . menerima.Komunikasi berfungsi untuk memberi. Objektif Pembelajaran Di akhir sesi ini peserta dapat. menghibur dan bertukar-tukar maklumat. • • • • Memahami tujuan komunikasi dalam pendidikan rakan sebaya Menyatakan aspek-aspek penting dalam komunkasi Berkomunikasi secara berkesan dengan rakan sebaya Menggunakan kaedah-kaedah komunikasi dalam menyampaikan maklumat kepada rakan sebaya. komunikasi pendapat. Melalui komunikasi rakan sebaya dapat menjalankan aktiviti-aktiviti yang boleh mempengaruhi cara pemikiran serta kepercayaan tentang gaya hidup sihat di samping menyuarakan Dengan perasaan.

• • LAMPIRAN KERJA 1 161 . Masa : • 45 minit B. Kaedah • • • Syarahan permainan soal jawab. Bahan: • Lampiran Kerja C. D.A. Di akhir sesi. Proses: • Peserta akan dikumpulkan. Peserta diminta untuk mengenalpasti jenis komunikasi dan huraikan elemen-elemen penting dalam komunikasi seperti dalam lampiran kerja. fasilitator akan memberi ulasan terhadap aktiviti yang telah dilaksanakan.

2. Buat huraian ke atas elemen-elemen dalam proses komunikasi di atas. Penerangan Awal Sumber Saluran Penerima Maklumbalas SKOP 2: MENGENALPASTI DAN MENGATASI HALANGAN 162 .1.Berikan jenis komunikasi yang anda tahu.

Kepekaan mengenalpasti halangan dan keupayaan mengurangkannya membolehkan komunikasi berlangsung dengan jaya dan berkesan. Mari Kita Bisik-Bisik Mr. v. Metod i. Ia boleh berlaku di semua peringkat dalam proses komunikasi.KOMUNIKASI Pendahuluan Halangan luar (external) dan halangan dalam menjadi masalah utama untuk mencapai komnikasi berkesan. • • Mengenalpasti halangan-halangan semasa komunikasi. iv. vi. iii. ii. And Miss Universe Topi Ajaib Raja Borong Mencari Harta Karun Menyunting Bunga Di Laman Orang. AKTIVITI 1 - MARI KITA BISIK-BISIK 163 . Mengetahui cara-cara mengatasinya. Objektif pembelajaran Di akhir sesi peserta dapat.

Bentuk sekurang-kurangnya dua kumpulan peserta. Setelah 164 .15 minit B. Selepas itu. Pilih seorang untuk diberikan tugas sebagai penyampai mesej. • • Kaedah : Perbincangan kumpulan Permainan D. • Masa : 10 . Beliau ditugaskan untuk membuat mesej pendek(sekurang-kurangnya 20 patah perkataan). Beliau diberikan masa untuk menghafalkannya selama 1 minit. beliau dikehendaki kembali kepada kumpulan mereka. • Semasa proses ini.A. • Beliau akan membisikkan mesej tersebut kepada peserta kedua dan berurutan sehingga peserta terakhir. Peserta terakhir akan mencatatkan mesej tersebut ke dalam kertas mahjung. Bahan : • • • • • Carta selak Transparensi papan putih. • • Proses : Jelaskan kepada peserta peringkat-peringkat komunikasi di mana halangan boleh berlaku. kumpulan lain dikehendaki menimbulkan gangguan (kecuali gangguan fizikal) seperti membuat bising dan sebagainya. kertas mahjong ’flipchart stand’ C.

Senaraikan di peringkat mana halangan terjadi dan syorkan cara mengatasinya. AKTIVITI 2 - MR. DBuat ulasan serta perbandingan dengan cara fasilitator. • mesej yang dicatat tadi akan dibaca dan dibandingkan dengan mesej asal. DAN MISS UNIVERSE 165 . Kemukakan pertanyaan kepada semua peserta mengenai halanganhalangan komunikasi yang dikesan.selesai.

A.

Masa

:

10 – 15 minit. B. Bahan:

• • • • •

Kertas Mahjong Gunting Marker Pen Stapler Manila Kad.
C. Kaedah :

Permainan D. Proses:

i. ii. iii. iv.

Lantik seorang peserta sebagai miss atau mr universe yang mewakili beberapa planet(contoh marikh, bumi, pluto, zuhal, musytari). Pilih seorang pengacara majlis, dua atau tiga juri. Setiap miss atau mr universe harus memainkan peranan supaya mereka boleh memenangi pertandingan tersebut. Juri akan menyediakan soalan dan Miss atau mr universe dikehendaki menjawab soalan tersebut dengan kreativiti masing-masing. Markah akan diberikan oleh panel juri. Pengacara majlis bertindak untuk menghidupakan majlis ini. Peranan juri ialah memberi komen selepas setiap peserta menjawab soalan (ala AF) dan di akhir sesi dikehendaki mencari pemenang. Di akhir sesi fasilitator akan memberi komen.

v. vi. vii.

AKTIVITI 3 A. Masa:

TOPI AJAIB

166

10 – 15 minit.

B. Bahan:
• Kertas Manila Card /topi kertas,marker pen,stapler.

C. Kaedah : • Pengucapan awam

D. Proses: •

Peserta dipilih secara rawak. Seorang setiap satu kumpulan.(fasilitator akan memilih peserta paling pendiam,bising,nakal dan peserta biasa) Bawa peserta yang dipilih keluar dewan. Beri taklimat kepada peserta lain apa yang perlu dibuat.(cth:.....) Fasilitator akan memberitahu kepada kumpulan berkenaan arahan-arahan yang perlu diikut pada topi. Tulisan di atas topi.
o o o o

• •

Jangan Pedulikan Saya (peserta paling banyak bercakap) Dengar Cakap Saya (peserta pendiam) Ketawakan Saya (peserta nakal) Tanyalah Soalan Pada Saya (peserta biasa)

• • • •

Fasilitator akan memberi topi di atas kepada peserta yang dipilih. Jangan pakaikan topi sebelum masuk ke kelas. Pakaikan ikut giliran peserta. Peserta akan menyampaikan ceramah ikut arahan yang diberikan oleh fasilitator. Peserta akan diberikan masa selama 5 minit untuk menyampaikan ceramah. Pendengar ikut arahan di atas topi ajaib tersebut. Setelah selesai keempat-empat peserta berceramah, fasilitator akan membuat ulasan.

• •

AKTIVITI 4 A. Masa:

RAJA BORONG

167

10- 15 minit.

B. Bahan : • Barang pilihan

C. Kaedah : • Main peranan

D.

Proses: Pilih seorang peserta dalam setiap kumpulan dan aturkan sesi mainan peranan menunjukkan seorang peniaga jalanan yang berusaha untuk menjual barangannya.

Setiap seorang daripada mereka diberikan sejenis produk untuk dijaja/dijual. Dengan menggunakan elemen komunikasi yang diketagui, peserta tersebut dikehendaki mempengaruhi audien supaya membelinya.


Minta peserta lain memainkan peranannya untuk memilih barangan yang ingin dibelinya dan nyatakan kenapa. Peserta yang lain memerhati sesi berkenaan dan memberi maklumbalas selepas tamat sesi atas kekuatan/kelemahan berdasarkan kemahiran dalam interaksi perseorangan. Peserta juga dikehendaki memberi komen di atas penggunaan unsur-unsur pemujukan di dalam sesi berkenaan.

Fasilitator mengulas kemahiran dalam komunikasi perseorangan dan pemujukan.

AKTIVITI 5 -

EKSPLORA PROSTAR
A. Masa: 168

5 minit. B. Bahan :

Mengikut kreativiti fasilitator dan kesesuaian tempat. C. Kaedah:

Permainan

D. Proses:

• .

Pilih seorang ketua dalam setiap kumpulan,untuk mengetuai dalam aktiviti ini

Fasilitator perlu menyediakan 5 jenis objek yang di rasakan perlu dalam kehidupan manusia seharian.

Letakkan semua objek tersebut ke tempat-tempat yang berlainan (check point) berserta dengan arahan seterusnya (petunjuk) untuk lokasi objek seterusnya.

Beri penerangan kepada semua ahli kumpulan untuk bergerak dalam kumpulan dan memulakan pencarian.

Ketua kumpulan perlu mencatat jenis objek yang telah dijumpai. Setelah semua objek di jumpai ,minta ahli kumpulan menerangkan;Nama objek ,Kegunaan untuk aktiviti harian manusia dan implikasi sekiranya objek itu tiada.

Fasilitator akan merumuskan aktiviti .

AKTIVITI 5 A. Masa:

MENYUNTING BUNGA DI LAMAN ORANG

169

SKOP 3: KAEDAH PENYAMPAIAN MAKLUMAT 170 . Proses peminangan bermula dengan pihak lelaki menyatakan tujuan kedatangan dan seterusnya. Kaedah: • Permainan D. B. Bahan : • Mengikut kreativiti kumpulan.• 5 hingga 10 minit. C. Semua urusan peminangan perlulah dibuat menggunakan bahasa pantun. Pihak lelaki dan pihak perempuan perlulah dari negeri yang mempunyai loghat yang berbeza. Fasilitator akan merumuskan tujuan aktiviti ini diadakan – mengatasi masalah halangan komunikasi. Proses: • • • • • Setiap kumpulan perlu menyediakan dua orang jurucakap bagi pihak lelaki dan pihak perempuan.

nilai dan amalan baru ditentukan oleh keupayaan sumber untuk mempengaruhi penerima. Melalui pendekatan secara individu dan berkumpulan. Objektif perubahan yang diingini sama ada setakat penambahan pengetahuan atau sikap mahupun tingkahlaku. Persekitaran tempat dan sosio budaya Kombinasi kaedah. sikap. Menunjukkan kemahiran menggunakan kaedah-kaedah komunikasi • KAEDAH-KAEDAH DALAM KOMUNIKASI INTERPERSONAL 171 . Kemahiran berkomunikasi dan pemilihan kaedah komunikasi yang sesuai dapat membantu meningkatkan kekesanan penerima. Ciri-ciri sasaran termasuk tahap pengetahuan dan fisiologi.Penerimaan ke atas pengetahuan. pelbagai kaedah komunikasi boleh digunakan oleh pendidik rakan sebaya dalam melaksanakan aktiviti PROSTAR. tenaga manusia dan sebagainya. Pemilihan Kaedah Komunikasi Pemilihan kaedah komunikasi yang sesuai ditentukan oleh beberapa kriteria • • • • • • Bilangan peserta atau rakan sebaya yang terlibat dengan aktiviti Sumber yang ada seperti bahan. Objektif Pembelajaran Di akhir sesi peserta dapat • Mengetahui pelbagai kaedah komunikasi yang sesuai dalam melaksanakan aktivti PROSTAR. alat pandang dengar.

penjelasan setiap isu yang dibincangkan dan buat kesimpulan ke atasnya. membuat penjelasa dan kemesraan. menyebar makluma. Menggunakan logik dan rasional (munasabah pada akal) Menyatakan faedah Menyentuh perasaan dan emosi Menggunakan unsur-unsur yang membimbang/menakutkan Menghidupkan rasa senang. Ianya memerlukan kemahiran dalam menyoal. • Di setiap peringkat. Pemujukan Komunikasi yang bertujuan mempengaruhi dan memujuk seseorang supaya menganggap atau mempercayai sesuatu dari sudut tanggapan kita. Saiz kumpulan antara 8-10 orang. Ianya boleh dilakukan dengan : o o o o o o Menggunakan fakta yang sahih. Proses memilih fasilitator dan 172 . mendengar. • ulangi keseluruhan proses yang sama dengan pencatat dari kalangan ahli. Berfokus kepada sesuatu isu dengan menitikberatkan amalan demokrasi dalam pelaksanaanya. benar dan pernah terjadi. berkongsi maklumat dan pengalaman serta meningkatkan kefahaman dan kemesraan antara satu sama lain. Buat prioriti ke atas isu-isu penting yang telah dibincangkan dan diakhiri dengan penghargaan. jenaka.Interaksi Perseorangan (Nasihat Individu. bersahaja tetapi dipercayai KAEDAH-KAEDAH DALAM KOMUNIKASI KUMPULAN Perbincangan Kumpulan Kecil Aktiviti yang bertujuan menggalakkan rakan sebaya dalam berfikir. Temubual dll) Aktiviti yang bertujuan untuk mendapatkan maklumat. mendorong. memerhati. menyampaikan nasihat dan mendapatkan kerjasama.

Awasi monopoli perbincangan oleh ahli tertentu sahaja. Bersahaja dan informal. Setiap kumpulan diminta melantik seorang ketua dan pencatit seterusnya membincangkan topik/isu berkaitan cara hidup sihat secara mendalam dengan diawasi/bantu oleh fasilitator. Dengan cara ini kemahiran berkomunikasi dapat dipertingkatkan diikuti oleh pembentukan sikap yang positif. Pencatat juga perlu maklum dengan tugasnya. mengingatinya serta memberi maklumbalas. Proses • Bentuk beberapa kumpulan dengan setiap satunya tidak lebih dari 6 ahli. 173 . Pengenalan –fasilitator dan peserta memperkenalkan diri. Perbincangan.o Bentuk kumpulan dengan ahli dan fasilitator berada dalam satu bulatan dan lantik seorang pencatat. Fasilitator memperkenalkan tajuk atau tujuan perbincangan dan rasional pemilihannya. Perbincangan Sindikit Aktiviti yang bertujuan mengerakkan peserta supaya mempelajari sesuatu secara aktif di dalam kumpulan. Ulangi dan ubahsuai soalan serta tujukan kepada ahli jika perlu. • • Satukan semula kumpulan sindikit di dalam kumpulan induk dan bincangkan maklumbalas dari setiap kumpulan. Galakkan semua peserta mengambil bahagian dengan o o o menghidupkan perbincangan dengan mengajukan soalan-soalan memikat. Ahli kumpulan digalakkan berkongsi pendapat dan perasaan di samping meninjau apa yang telah dipelajari oleh orang lain.Fasilitator mengemukakan secara terbuka pernyataan atau persoalan dan minta ahli kumpulan respon ke atasnya. Fasilitator perlu neutral.

Penilaian ide oleh mereka yang lebih mahir adalah digalakkan. o Fasilitator mengemukakan soalan dan meminta setiap ahli memberi satu pendapat secara bergilir pada setiap pusingan. Penilaian dan maklumbalas ke atas ide adalah dibataskan. o Ulangi pusingan sehingga peserta-peserta tiada lagi ide hendak disumbangkan. Kumpulkan ide yang hampir serupa dalam satu kumpulan. Debat 174 .Sumbang Saran (brainstroming) Aktiviti yang bertujuan untuk mendapatkan ide dari kumpulan bagi menyelesaikan sesuatu masalah atau pengubahsuaian sesuatu perkara. o Di peringkat ini fasilitator dan pencatat boleh menambah ide mereka ke dalam senarai ide yang terkumpul. Cerakin semua ide mengikut keutamaan dengan mengasingkan ide-ide yang tidak rasional. Ide-ide boleh dikategorikan kepada yang boleh dilaksanakan. Peringatan o Semua ide perlu dicatatkan o Ahli dilarang mempersendakan ide orang lain o Ahli dibenarkan mengembangkan ide yang dikemukan oleh ahli terdahulu o Ide seharusnya bernas dan ringkas. o Atur kedudukan ahli dalam satu bulatan serta lantik seorang fasilitator dan pencatat. o Catatkan semua ide. Proses o Bentuk beberapa kumpulan dengan keahlian antara 8-10 orang. perlu kajian mendalam atau untuk kegunaan masa akan datang. Catatan perlu dibuat di papan tulis.

1) Topik-topik berkaitan dengan isu-isu sosial dan AIDS adalah digalakkan. Pilih sekurang-kurangnya 4 ahli panel dan seorang pengerusi Kenalpasti tempat yang sesuai menyusun atur tataletk ahli panel. (sila lihat lampiran ML 4. Proses o Sediakan peralatan termasuk mikrofon.Aktiviti yang bertujuan untuk membolehkan peserta mendapatkan maklumat. Proses o o perkara. Bahagikan peserta kepada dua kumpulan dengan ahli bertindak selaku pihak pencadang dan pembangkang. Pemarkahan berasaskan isi kandungan. kelancaran. Selepas semua berhujah ketua kumpulan diberi masa 5 minit menggulung perdebatan didahului oleh pihak pembangkang. Setiap peserta diberi masa 5 minit untuk berhujah. gaya dan penampilan bahan sokongan. pengerusi dan audien. Meja dan kerusi pendebat di atur bertentangan dengan pengerusi dan Penjaga Masa di antara keduanya. Penjaga masa akan membunyikan loceng sekali setiap kali peserta memasuki minit keempat hujahnya dan dua kali apabila masa tamat. pembesar suara. o o o o o Perbincangan Panel Aktiviti yang bertujuan untuk menambah kefahaman terhadap sesuatu Ia meliputi penjelasan dan perbincangan terhadap sesuatu topik. menyusun dan menghuraikannya di depan khalayak serta melatih peserta menjadi seorang perucap yang baik. Pemerhati diberi peluang membuat ulasan ke atas tajuk selepas perbahasan selesai. Pengerusi membuat ulasan ringkas o 175 . jam dan loceng. ketetapan tajuk. Pengerusi memperkenalkan topik atau isu secara ringkas dan meminta panel pertama memberi pandangan.

seterusnya meminta panel kedua memberikan pendapat. Ulangi proses sehingga panel terakhir.
o

Pengerusi menggulung sesi dengan membuat rumusan ke atas isu-isu penting yang telah dicapai/bincangkan dan menutup perbincangan. Topik-topik seperti Pengasingan Kes HIV, Pendedahan Status HIV, Diskriminasi Ke atas Pesakit AIDS, Pembawa HIV dan Kehidupan Berkeluarga.

o

Main Peranan (Role Play) Aktiviti yang bertujuan memberi pengalaman baru kepada peserta berkaitan sesuatu peranan yang belum pernah dialami terdahulu. Ia melibatkan emosi, penghayatan dan disiplin serta tindakbalas terhadap watak lain tanpa bantuan skrip. Melaluinya peserta dapat meningkatkan kemahiran berkomunikasi serta memahami tingkahlaku orang lain. Proses
• • •

Atur kedudukan pentas dan audien. Pilih senario dan watak yang berkait dengan wabak AIDS. Berikan dengan mengikut keperluan watak. Beri masa 5 minit untuk pelakon menyesuaikan diri dan mendapat ’mood’. Audien perlu dimaklumkan mengenai senario ini serta perkara yang perlu diperhatikan.

• •

Biarkan lakonan berlangsung sehingga penghayatan dapat ditunjukkan. Perbincangan dan penilaian. Minta pelakon menyatakan perasaaan dan pendapat mereka berkaitan dengan sesi yang dilalui. Audien juga digalakkan memberi pendapat terhadap mesej dan lakonan. Umpamanya:
o o o

Adakah pelakon berubah peranan dan mengapa boleh berlaku? Adakah pelakon saling memahami antara satu sama lain? Kesan lakonan?

Perasaan watak sebelum, semasa dan selepas sesi.

176

AKTIVITI YANG BERTUJUAN UNTUK MEMBERI PENGALAMAN KEPADA PESERTA BAGAIMANA MERANGSANG PERBINCANGAN, BERFIKIR DAN MENINGKATKAN PENGETAHUAN.
• •

Sediakan soalan-soalan kuiz yang berkaitan dengan AIDS. Lantik seorang Pengerusi dan pencatat markah bagi mengendalikan kuiz. Bentuk dua kumpulan peserta. Pengerusi mengajukan soalan berselang-seli kepada semua peserta dari dua kumpulan. Soalan mesti dijawab dalam tempoh 30 saat dengan 3 markah untuk jawapan tepat. Jika gagal peluang diberi kepada ahli lain dalam kumpulan lain dengan 2 markah jika jawapan tepat. Sekiranya gagal soalan dikemukan kepada kumpulan lain dengan 1 markah jika jawapan betul.

KAEDAH PENGUCAPAN AWAM Aktiviti yang ertujuan untuk mewujudkan kesedaran atau menambah pengetahuan. Ia juga berupaya meningkatkan keterampilan diri, kemahiran interaksi depan khalayak serta menyampaikan maklumat dengan berkesan. Objektif Pembelajaan
• •

Memahami proses penyediaan pengucapan awam mempraktis teknik berucap.

Metod Syarahan pendek Proses

Menjelaskan persediaan pengucapan awam yang mengandungi tiga peringkat iaitu pemikiran permulaan, penyediaan dan penyampaian. Menggariskan perkara yang perlu dipertimbangkan dengan pemikiran permulaan:
o

mengenalpasti sasaran:

siapa,

mengapa

hadir,

faedah

dan

kepentingan ceramah kepada mereka.
177

o

Menentukan objektif ceramah: Menetapkan masa.

apakah

yang

penceramah

ingin

capai sama ada pengetahuan, sikap mahupun amalan.
o •

Menerangkan keperluan-keperluan dalam peringkat penyediaan. Umumnya terdapat tiga tahap dalam bahan ucapan.
o o

Pembukaan: memberitahu tujuan dan rangka ceramah. Bahan ucapan: merupakan penjelasan kepada tujuan ceramah. Sebaik-baiknya mengandungi 4/5 fakta utama sahaja, mempunyai sokongan dan mengikut susunan keutamaan. Penutup-mengulangi ide penting secara ringkas dan memperkuatkan semula tujuan.

o

Menjelaskan aspek-aspek penting penyampaian ceramah. Keutamaan adalah untuk mewujudkan hubungan audien melalui:
o o o o o o o

Berdiri selesa dan bertenang Melihat ke arah audien Suara tidak mendatar Bernada dan kawal kelajuan Tunjukkan kenyakinan terutama dalam ide penting Gunakan contoh-contoh menarik Rujuk nota (jika perlu)

Menunjukkan teknik berucap yang berkesan.
o

Cara penyampaian: gunakan impromtu.

skrip,

catitan

(kad),

ingatan

atau

o

Membuka ucapan: sampaikan ucapan selamat, memperkenalkan diiri dan cuba cetuskan sesuatu yang menarik. Pengenalan topik: jadikan pendengar minat-sedia mendengar dan menerima
178

o

o

Tinggikan minat: sebagainya. Lain-lain

selitkan jenaka, petikan, rujukan, persoalan dan

o

:gunakan bahasa badan, timbul keanehan, sesuatu

yang baru, realiti, perkara hampir, suspen, penting dan gurauan. Gunakan alat pandang dengar yang berkaitan dengan mahir.

Menyatakan sifat-sifat yang perlu ada dan sebaliknya semasa berceramah.
o

sifat baik: berpengetahuan, berkeyakinan, berkemahiran, dan ada kredibiliti. Sifat kurang baik: sering minta maaf. syok sendiri, berbisik-bisik, melalut, kabur dan

o

AKTIVITI 1 - LATIHAN AMALI PENGUCAPAN AWAM.
A. •

Masa

Lima jam (dikurangkan kepada 3 jam sekiranya aktiviti amali kepada perbincangan, sindikit, debat, kuiz dan pengucapan awam dilakukan pada modul yang berkaitan).

B.
• • •

Bahan: Carta selak papan lukis kertas mahjong

B. Kaedah :

Persembahan

C. Proses :

Pilih peserta dan minta mereka membuat persediaan pengucapan awam dan menyampaikannya di dalam kelas mengikut tatacara dan panduan yang diberikan. Fasilitator dan rakan peserta diminta memberi pendapat mengenai
179

. Proses o o o o o o o Pilih beberapa peserta di setiap penghujung modul atau topik Minta komentar berdasarkan apa yang : Membantu pelajaran anda hari ini Menganggu pelajaran anda hari ini.) Penilaian Peserta dapat menyatakan pelbagai kaedah komunikasi yang sesuai dalam melaksanakan latihan PROSTAR serta mengambil bahagian aktif dalam sesi amali.persembahan selepas latihanamal selesai. Perasaan anda Apa yang boleh digunapakai Perkara-perkara 180 .. Bahan Produk dan ulasan topik. (sila lihat senarai semak amali pengucapan awam di Lampiran ML .. Metod Soal jawab Setting Setiap penghujung topik/ modul. Imbasan Objektif Pembelajaran Mendapat maklum balas daripada peserta mengenai pengajaran yang diperolehi berkaitan modul atau topik tertentu..

.........Lampiran ML............................................ Nama peserta Isi Gaya Intonasi Suara Kelancaran Jumlah Jumlah Jumlah Jumlah AKTIVITI-AKTIVITI PENGUKUHAN KOMUNIKASI Objektif Pembelajaran: 181 ............................ BORANG PEMARKAHAN DEBAT Nama Kumpulan :....

Mengetahui halangan-halangan dalam proses komuikasi. Belajar untuk mendengar dan menghormati pandangan serta pendapat orang lain.Di akhir sesi peserta akan dapat:i. ii. MODUL 6 : REMAJA BIJAK MERANCANG DAN MELAKSANA Pengenalan 182 . iii. Belajar menghormati dan menerima perbezaan . Meningkatkan kemahiran komunikasi dua hala. iv.

melaksana dan menilai aktiviti-aktiviti PROSTAR. sekadar untuk mengukuhkan hujah sahaja selain ianya harus mudah dan praktikal. sumber yang ada dan boleh digunakan.Modul ini adalah panduan untuk merancang. Topik Utama • • • • • • Apa itu program Apa itu perancangan dan elemen utama dalam perancangan Kepentingan perancangan Langkah dan peringkat perancangan Penyediaan pelan program dan pelan pelaksanaan Penilaian aktiviti/program Objektif Pembelajaran Di akhir sesi latihan. Perbincangan kumpulan dan penyampaian kumpulan 183 . Subjek ini perlu dipermudahkan dengan penggunaan dan pemakaian teori akademik yang seminima yang boleh. masa yang diperuntukkan dan sokongan yang diperolehi. kemudahan yang sedia ada. Latihan ini haruslah mengambil kira realiti setempat dari segi latar belakang. kemampuan dan keupayaan fasilitator. para peserta dapat : • • Menerangkan apa itu perancangan Memperolehi kemahiran merancang program atau aktiviti pendidikan PROSTAR Membentuk pelan program dan pelan pelaksanaan Memperoleh dijalankan kemahiran melaksana dan menilai aktiviti-aktiviti yang • • Metod / Kaedah • • Menyelesaikan masalah (senario) pilih satu atau cipta senario yang sesuai. kumpulan sasar.

• Taklimat diberikan serta disusuli dengan latihan amali. Peserta akan berbincang dan membaiki pelan program dan pelan perlaksanaan berpandukan format yantg telah diberi/disediakan oleh fasilitator Masa 1 jam 2 jam Bahan/Peralatan • • • • • • - Senario Taklimat / Amali Papan tulis Kertas manjong Markerpen Transparensi OHP Borang Format 184 . gunakan borang format pelan tindakan program/pelan perlaksanaan Proses 1. Menggunakan senario yang dipilih. Pilih seorang wakil untuk membentangkan hasil perbincangan dan perancangan program yang telah dihasilkan oleh kumplan 4. Minta setiap kumpulan berbincang dan merancang satu program bagi mengatasi masalah berkaitan 3. Agihan senario berlainan bagi setiap kumpulan (senario ini boleh dicipta/direka oleh fasilitator/penceramah mengikut permalahan setempat) 2. Setelah pembentangan dibuat fasilitator/penceramah akan memberi syarahan berkaitan dengan teknik penyediaan program pelan tersebut dan mengenalpasti kesilapan-kesilapan yang telah dilakukan dalam pembentangan oleh peserta 5.

tugas. Kerja Kumpulan 3. Ianya satu kenyataan yang jelas berkaitan : 185 . prosedur. Soal Jawab TOPIK 1 : APAKAH ITU PROGRAM Merupakan sesuatu persiapan yang terancang yang merangkumi matlamat.Penilaian Dibuat berdasarkan kemampuan peserta menerangkan apa itu program melalui proses seperti 1. polisi. Pre & Post Test 2. peraturan. langkah yang perlu dibuat dan lain-lain elemen yang perlu terhadap sesuatu tindakan.

Isu objektif 3. Aktiviti 5. Sumber 6. Jadual 7.1. Tindakan jangka masa 8. Masalah 2. Antara komponen sesuatu program termasuklah : • • • • • • • • • Latarbelakang program Kenyataan masalah Penentuan masalah Polisi/peraturan Objektif Strategi Aktiviti/tugas Sumber Penilaian TOPIK 2 : APA ITU PERANCANGAN DAN ELEMEN UTAMA PERANCANGAN a. Perancangan 186 . Sasaran 4. Proses pemantuan.

Perancangan akan menjawab semua perkara berikut : Apa Bila Yang mana Di mana Siapa Bagaimana Kenapa Berapa banyak Tiga komponen utama perancangan iaitu : 1.Merupakan satu proses untuk mencapai sesuatu matlamat dengan cara yang sistematik menggunakan sumber-sumber yang sesuai dalam tempoh masa yang ditetapkan. • • • • • • • • c. Objektif 2. sesuai untuk semua peringkat dan program. Memberi arah tuju untuk melakukan sesuatu oeh sesebuah organisasi 187 . b. Perancangan digunakan untuk semua tujuan dan berguna kepada kita sebagai panduan dan arah tuju. Sumber TOPIK 3 : KEPENTINGAN PERANCANGAN 1. Ianya menghubung dan merapatkan jurang antara hari ini dengan masa depan. Perancangan adalah percubaan untuk menjawab beberapa persoalan sebelum ianya timbul. Aktiviti 3.

Perubahan sikap. Perubahan teknologi B. Untuk menguruskan sesuatu perubahan yagn berlaku A. Perubahan dalam polisi kerajaan (pengurusan/pentadbiran) C.o o o o Apa yang perlu dibuat Bila perlu dibuat Bagaimana hendak dibuat Siapa yang akan mebuat 2. 10. cara hidup dan harapan (expectation) masyarakat 3. 7. • • • Mempastikan keberkesanan sesuatu objektif Guna strategi yang sesuai Guna sumber secara berkesan Mudah dan praktikal 4. 8. Perubahan ekonomi D. kelemahan dan keberkesanan Dapat pastikan pencapaian aktiviti Menyediakan skop penilaian Menyediakan skop metodologi yang akan digunakan 188 . 9. 6. 5. Membantu kawalan dan koordinasi secara berkesan Tindakan yang diambil akan lebih jelas dan berguna Memberi arahan ketua Dapat dikenalpasti masalah.

Sesuatu perancangan yang realistik memerlukan kerjasama. penglibatan semua pihak yang terlibat yang memiliki maklumat. TOPIK 4 : LANGKAH-LANGKAH DAN PERINGKAT PERANCANGAN a. Penilaian Situasi 189 . kepakaran dan kuasa membuat keputusan dan lain-lain. kemahiran.Adalah jelas perancangan perlu dilakukan secara kolektif atau secara berpasukan di semua peringkat. pengetahuan.

kekerapan mengadakan mesyuarat salah satu kaedah pemantauan. TOPIK 5 : BAGAIMANA MENYEDIAKAN PELAN PROGRAM 190 . Penyediaan proses penyeliaan dan pemantauan Berdasarkan senarai semak mengikut keperluan dan keutamaan dalam program yang akan dijalankan.komponen dalam objektif program tercapai d. Penentuan strategi dan kaedah Penggunaan strategi yang sesuai dan memudahkan komponen. Pemilihan strategi yang berkesan Hasil dari proses yang telah dijalankan seperti proses brain storming serta dapat di nilai keberkesanannya e.Berdasarkan masalah yang di hadapi • • • • Masalah yang dihadapi Sejauh mana masalah itu wujud Siapa yang terlibat Di mana masalah itu b. Pembentukan pelan program Berdasarkan kepada tempoh masa yang ditetapkan f. Penentuan objektif Berdasarkan polisi analisis situasi c. Selain daripada itu.

Pelan program mengandungi beberapa elemen termasuk : • • • • • • Tajuk projek Objektif am Objektif khusus termasuk objektif pembelajaran Strategi/kaedah Sumber Penilaian 1. biasanya dirangka dalam bentuk jadual dan Carta Grantt. Pelan Pelaksanaan • Pelaksanaan perlu dirancang selepas pelan projek program Pelan pelaksanaan menerangkan secara selesai disediakan. Ruang-ruang dalam jadual mengandungi maklumat berikut : - Objektif yang ingin dicapai dalam projek PROSTAR Aktivfiti PROSTAR yang akan dilaksanakan 191 . • Pelan pelaksanaan arah dan panduan tentang apakan aktiviti PROSTAR yang hendak dijalankan.1 dan 6. bila. (Rujuk Rajah 6. di samping aspek-aspek yang berhubung dengan objektif pembelajaran. di mana. terperinci cara untuk mejayakan dan menjalankan aktiviti. oleh siapa dan dengan sumber apa dan bagaimana menilaikannya • Pelan pelaksanaan merupakan satu aliran/sekuen aktiviti iaitu satu rangkaian kegiatan yang akan dilaksanakan mengikut suasana masa.2). • Pelan pelaksanaan.

waktu dan tempat di mana aktiviti akan dilaksanakan Sumber yang akan digunakan untuk menjayakan aktiviti : Tenaga manusia (sebutkan nama atau jawatan orang akan menjalankan aktiviti tertentu baik dari segi pengurusan/ penyelarasan/penyediaan mahupun pelaksanaan aktiviti tersebut) • • Peralatan/bahan yang akan digunakan Kewangan/peruntukan yang dikehendaki/punca kewangan Penilaian untuk menentukan sejauh mana pelaksanaan aktiviti telah berjaya • (a) (b) (c) • Indikator (kayu ukur) – sasaran yang patut diukur Bilangan mesyuarat Bilangan kehadiran Kepatuhan kepada senarai semak Kriteria .• Tarikh. Lain-lain hanyalah akademik sahaja.Menentukan tahap minima untuk menganggap sesuatu aktiviti PROSTAR itu telah berjaya dilaksanakan • Kaedah . Yang penting adalah kaedah hendak menilai sesuatu aktiviti yang dijalankan dengan mudah. 192 .Cara untuk mengukur atau mendapat maklumat berkaitan sasaran Catatan Bagi memudahkan proses pembelajaran fasilitator PROSTAR adalah dinasihatkan supaya aspek penilaian ini dipermudahkan dan diubahsuaikan. Apa yang dinyatakan di atas adalah baik sebagai maklumat.

penglibatan dan persetujuan semua pihak yang terlibat • Pelan pelaksanaan akan menentukan jadual pelaksanaan aktiviti 193 .• Pelan pelaksanaan perlu disediakan dengan kerjasama.

.......Jadual 6.............. Tajuk Program : .............. Objektif Aktiviti Tarikh/Masa Tempat Tenaga Manusia Sumber Bahan Kewangan Penilaian Kaedah 194 .1 : Jadual Perlaksanaan Program PROSTAR..........

2 : Carta Grantt Pelaksanaan Program/ Aktiviti G A T C A T R NT H R Pr g a / orm A t it kiv i Mi e Ju n Ju i la Oo gs Se t p Ot k Nv o 195 .Rajah 6.

b. Penilaian `outcome’ (a) Komitmen dalam menjalankan aktiviti (b) Perubahan yang dapat dilihat dari segi tingkahlaku. Berdasarkan objektif yang telah di wujudkan dengan menekankan kajian terhadap pengetahuan. c. iii. Jumlah kehadiran kumpulan sasar Rekod aktiviti – jumlah bilangan yang telah dapat dijalankan Penggunaan sumber/bahan – jumlah. ii. Penilaian proses Indikator bagi penilaian proses : i. 196 . jenis dan kategori Penilaian impak i.Manual Latihan PROSTAR TOPIK 6 : Penilaian aktiviti/program Terdapat 3 jenis penilaian yang wajib dilakukan : Pertama Kedua Ketiga : : : Penilaian proses Penilaian impak Penilaian `outcome’ a. sikap dan kemahiran setiap peserta dalam menjalankan sesuatu aktiviti.

Pelajarpelajar ini juga didapati sering ponteng pada awal dan hujung hari minggu. Yang lain-lain hanya sebagai maklumat tambahan. Pelbagai kempen untuk membuang tabiat merokok telah dilakukan tetapi ianya masih belum berkesan. Perkara ini berlaku kerana kurangnya kesedaran tentang bahaya merokok. berkaitan penglibatan pelajar-pelajar dari sekolah anda yang menjadi ’mat rempit’ yang bermotosikal melakukan aksi-aksi yang menganggu ketenteraman penduduk dan menyalahi undang-undang pada setiap hujung minggu.Manual Latihan PROSTAR AKTIVITI. Senario 2 Kegiatan merokok di kalangan pelajar lelaki dan perempuan sejak akhir-akhir ini semakin berleluasa. Selain itu mereka juga melakukan perbuatan sumbang bersama pasangan masing-masing tersebut. Senario 3 197 . rancang dan laksanakan program yang bersesuaian bagi membendung gejala ini dari terus berterusan. Soalan Sebagai ahli jawatankuasa Kelab Prostar Sekolah. rancang dan laksanakan suatu program dengan kerjasama agensi yang berkaitan bagi memberikan kesedaran kepada pelajar-pelajar tersebut.AKTIVITI Catatan Untuk aktiviti PROSTAR ini memadailah seseorang peserta remaja itu dapat menjalankan penilaian proses sahaja. Soalan Sebagai ahli Kelab PROSTAR Sekolah. Senario 1 Pelbagai rungutan dan aduan diperolehi dari penduduk di kawasan A. Merokok menjadi sebahagian dalam hidup mereka.

pembuangan bayi serta kes HIV/AIDS di masa akan datang adalah membimbangkan. Mereka gemar memakan makanan yang kurang berkhasiat dan kurang menjalankan senaman serta aktiviti fizikal yang lain. Soalan 198 . Senario 4 Laporan pihak berkuasa jelas menunjukkan pelajar sekolah menengah pada hari ini gemar melakukan aktiviti yang tidak sihat seperti pergaulan bebas. penagihan dadah dan seks bebas juga dikesan. Soalan Anda dan sekumpulan remaja yang lain telah dilantik menganggotai Jawatankuasa Kelab PROSTAR sekolah. merokok dan meminum minuman keras. Soalan Sebagai ahli Kelab PROSTAR sekolah. ibu-bapa yang sering mendesak pelajar untuk memperolehi pencapaian akademik cemerlang dan peralihan ke alam remaja telah menyebabkan pelajar-pelajar mengalami stres. Remaja-remaja ini seolah-olah tidak sayang pada diri mereka sendiri. peningkatan kes cabul. rancang dan laksanakan Kem ’Gaya Hidup Sihat’ agar remaja lebih prihatin dengan kesihatan diri. Masalah ini semakin meningkat dari sehari ke sehari. Status hidup yang tinggi. Sila rancangkan program yang bersesuaian bagi menimbulkan kesedaran ke arah gaya hidup sihat di kalangan pelajar berkenaan. penekanan terhadap kesihatan mental sering diabaikan. Kurangnya pendedahan dan kesedaran di kalangan remaja kini semakin membimbangkan. Mereka lebih cenderung melakukan aktiviti yang kurang memerlukan pergerakan fizikal dan banyak masa digunakan dengan melayari internet dan permainan video di siber kafe. pengguguran janin. Senario lima Dalam era menuju globalisasi. Malah sejak kebelakangan ini penggunaan pil khayal. Justeru.Manual Latihan PROSTAR Remaja pada hari ini kurang mementingkan kesihatan diri. rogol.

Manual Latihan PROSTAR Sebagai seorang ahli Kelab PROSTAR. Kelab Prostar sekolah anda bersama beberapa sekolah di sekitar akan menganjurkan kempen cara hidup sihat yang melibatkan penglibatan pelajar. Soalan. dan penduduk setempat. Soalan Sebagai seorang ahli Kelab PROSTAR. Mereka langsung tidak mengendahkan nasihat ibu bapa mereka. Senario lapan Pelajar-pelajar adalah golongan remaja yang menjadi aset utama negara yang mampu mencorak wawasan 2020. Senario enam. Pelajar-pelajar ini kurang diberikan pendedahan tentang cara hidup yang sihat dan kerap kali terdorong kepada perlakuan yang tidak bermoral. Kegiatan ini seolah-olah sudah menjadi ’trend’ di kalangan mereka. Pembabitan remaja perempuan di dalam kegiatan tidak bermoral seperti seks bebas dan bohsia menjadi semakin berleluasa sejak akhir-akhir ini. anda dikehendaki menjalankan aktiviti yang menekankan kepada penjagaan kesihatan mental. Sila rancangkan program yang bersesuaian bagi menimbulkan kesedaran ke arah gaya hidup sihat di kalangan remaja berkenaan. ibubapa. 199 . Sungguhpun begitu. Anda dan sekumpulan pelajar yang lain telah dilantik menganggotai Jawatankuasa Kelab PROSTAR Sekolah. Tanpa rasa bersalah mereka dengan rela terjebak dalam kegiatan ini. Soalan. anda dikehendaki merancang dan menjalankan aktiviti ini bersama kelab prostar sekolah-sekolah yang berkaitan. Senario tujuh. Pelbagai aktiviti memberi pendedahan dan meningkatkan pengetahuan remaja ke arah gaya hidup sihat akan dijalankan. pelajar-pelajar pada masa ini banyak terjebak dengan gejala yang kurang sihat seperti hubungan seks bebas dan penyalahgunaan dadah.

Sungguhpun begitu. Senario sepuluh Kelab PROSTAR sekolah banyak membantu di dalam peningkatan pengetahuan para pelajar dalam usaha pencegahan HIV/AIDS dan cara hidup sihat. Soalan Anda dilantik menganggotai Jawatankuasa Kelab PROSTAR Daerah. Ia bertujuan untuk memberikan pendedahan kepada ahli kelab dengan senario di sana. masih terdapat juga sekolah-sekolah yang kurang memberi kerjasama dalam dalam melaksanakan aktiviti. Keadaan ini berlaku disebabkan pihak sekolah masih kabur dengan aktiviti dan program-program yang dilakukan oleh kelab PROSTAR. Program ini di adakan dengan melibatkan badan-badan NGO yang lain di tempat anda. 200 . Soalan Sebagai ahli jawatankuasa kelab. Sila rancangkan program yang bersesuaian bagi menimbulkan kesedaran ke arah gaya hidup sihat di kalangan pelajar berkenaan Senario sembilan.Manual Latihan PROSTAR Anda dan sekumpulan remaja yang lain telah dilantik menganggotai Jawatankuasa Kelab PROSTAR . rancang dan laksanakan kertas kerja bagi menjayakan lawatan tersebut. Sila rancangkan program yang bersesuaian untuk memberikan pengetahuan dan pemahaman kepada pihak sekolah terhadap aktiviti dan program kelab PROSTAR. Kelab PROSTAR di sekolah anda akan mengadakan lawatan sambil belajar ke Institusi Penjara di kawasan anda.

Manual Latihan PROSTAR CONTOH AKTIVITI Tajuk Program Program ’Masih Ada Yang Sayang’ Latar belakang program Program ini adalah anjuran Kelab PROSTAR sekolah. 201 . Penentuan masalah Anda dan sekumpulan remaja yang lain telah dilantik menganggotai Jawatankuasa Sila rancangkan program yang bersesuaian bagi menimbulkan kesedaran ke arah gaya hidup sihat di kalangan remaja berkenaan. pengguguran janin. merokok dan meminum minuman keras. pembuangan bayi serta kes HIV/AIDS adalah membimbangkan. Pejabat Pendidikan Daerah dan AADK Daerah. penagihan dadah dan seks bebas juga dikesan. Justeru. Kenyataan masalah Laporan pihak berkuasa jelas menunjukkan remaja pada hari ini gemar melakukan aktiviti yang tidak sihat seperti pergaulan bebas. peningkatan kes cabul. rogol. Malah sejak kebelakangan ini penggunaan pil khayal.

pihak sekolah dan PIBG sekolah bagi mengatasi masalah akhlak dan disiplin di kalangan pelajar dengan menggabungkan kepakaran masing-masing   202 . agama dan Negara Membentuk kerjasama antara ahli kelab. hubungan seks. melawan guru dan ponteng sekolah. Jangkamasa Empat hari tiga malam Objektif  Memberikan dan meningkatkan pengetahuan dan kesedaran (lebih 50%) berkaitan dengan HIV/AIDS dan nilai-nilai positif yang harus dipilih dan mengamalkan cara hidup sihat.Manual Latihan PROSTAR Sasaran Peserta adalah terdiri daripada 80 pelajar lelaki yang berisiko. Memperkukuh jati diri remaja supaya menjadi ahli masyarakat yang berguna dan berjasa kepada bangsa. jenayah. penagihan dadah/pil kuda. Mereka terlibat dengan gejala negatif seperti merokok.

Latihan dalam kumpulan (LDK)/perbincangan kumpulan 3. HIV/AIDS dan bahaya dadah/pil kuda. Penghayatan Diri/ Solat berjamaah 4. Riadah/kecergasan 203 . Ceramah Kesihatan Remaja. 2.Manual Latihan PROSTAR Strategi 1.

00 – 7.Manual Latihan PROSTAR Aktiviti/tugas Tarikh/masa Aktiviti Hari Pertama 2.00 pm Pendaftaran 7.30 pm Taklimat Program / Pre.00-8.9.30 Solat Magrib & Isyak (Kuliah Maghrib) 8.00 am Senamrobik 9.00 am Solat dan Kuliah Subuh/ Moral 7.30 pm.00-12.30 am Apa itu HIV/AIDS 204 .00-10.00-8.30 pm Ice Breaking 11.00 pm Apa itu PROSTAR Hari Kedua 6.30-10.Test 9.

Manual Latihan PROSTAR 11.00-12.00 pm Motivasi Kearah Remaja Cemerlang 3.00-7.30-9.00-10.00 am Solat Subuh dan Kuliah Subuh 8.00 pm Solat Maghrib & Isyak (Kuliah Maghrib) 7.00-1.00 pm Hari Ketiga 6.00 pm Masalah Remaja 2.30 am Menolak tekanan Rakan sebaya 9.00-4.30-9.00-3.00am Manisnya menjadi Teruna/ Dara 12.30-11.30-6.00 pm Titian Hidup 10.00 pm Remaja dan Rokok 9.00 pm Permainan Dinamik 4.00-12.30 am Explorace Remaja Sihat 205 .

30 pm Muhasabah Diri Hari Keempat 6.00-6.30-12.00 am Post Test 206 .30 pm Komunikasi 5. 3.30 pm Menuju ALam Baru 11.00-4.00-10.00 pm Persembahan Kumpulan 10.00 am Solat dan Kuliah Subuh/ Moral 7.00 pm Alkohol dan Rokok 2.00-8.00-10.30-11.30 pm 9.00-1.00-7.30 am Mari Merancang & LDK 11.00 am Senamrobik 9.00-3.00-12.Manual Latihan PROSTAR 12.00 pm Pembangunan Sahsiah Diri.

Ini menunjukkan tahap pemahaman mereka mengenai HIV/AIDS masih ditahap rendah. Hanya 30 (38%) dari 80 peserta menjawab dengan BETUL separuh dari 30 soalan Objektif. 207 . Terdapat peningkatan pengetahuan selepas program dijalankan. Sumber Kelab PROSTAR Daerah dan Pejabat Kesihatan Daerah.Manual Latihan PROSTAR Kos Berdasarkan kepada cadangan kewangan program.Test Sebelum program dijalankan. cara merebak dan langkahlangkah pencegahan. Post-Test Selepas program untuk mengetahui pencapaian program Sebanyak 60 pelajar (81%) faham tentang HIV /AIDS. Penilaian Impak Pre.

Manual Latihan PROSTAR CARTA ALIRAN PERANCANGAN PROGRAM PENILAIAN SITUASI PENENTUAN OBJEKTIF PENENTUAN STRATEGI PENENTUAN KAEDAH BERKESAN MENGULANGKAJI SEMULA PENCAPAIAN DAN PENAMBAHBAIKAN PEMBENTUKAN PELAN PROGRAM PROSES PENYEDIAAN DAN PEMANTAUAN 208 .

Manual Latihan PROSTAR 209 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful