MANUAL

LATIHAN

PROSTAR
SEKOLAH
1

KANDUNGAN UNIT MANUAL

KANDUNGAN KATA-KATA ALUAN KETUA PENGARAH KESIHATAN MALAYSIA KEMENTERIAN KESIHATAN MALAYSIA KATA-KATA ALUAN KETUA PENGARAH PELAJARAN MALAYSIA KEMENTERIAN PELAJARAN MALAYSIA PENGHAYATAN DIRI PENGENALAN 1 – PROGRAM PROSTAR PANDUAN MENGGUNAKAN MANUAL PANDUAN LATIHAN PENGENALAN 2 – MEMBIMBING RAKAN SEBAYA MODUL 1: REMAJA BERKETERAMPILAN SIHAT MODUL 2: KESIHATAN SEKSUAL DAN REPRODUKTIF MODUL 3: TINGKAHLAKU BERISIKO MODUL 4: REMAJA MINDA SIHAT MODUL 5: REMAJA BIJAK BERKOMUNIKASI MODUL 6: PERANCANGAN DAN PERLAKSANAAN AKTIVITI BAHAN PENGAJARAN LAMPIRAN RUJUKAN

M/SURA T 6

7

8 9 16 17 21 39 88 100 130 155 179

2

MANUAL LATIHAN PROGRAM PROSTAR SEKOLAH Manual Latihan PROSTAR (Edisi 3) ini memberi wajah baru kepada Manual Latihan PROSTAR (Edisi 2) yang telah diterbitkan pada tahun 2003. Pembaharuan yang dilakukan melibatkan perubahan fokus utama kandungan daripada HIV dan AIDS kepada Kesihatan Remaja. Manual Latihan baru ini mengandungi 6 modul utama iaitu Kesihatan Diri, Kesihatan Seksual dan Reproduktif, Tingkahlaku Berisiko, Kesihatan Mental, Komunikasi dan Perancangan dan Pelaksanaan Aktiviti.

@ Bahagian Pendidikan Kesihatan, Kementerian Kesihatan Malaysia.

3

SENARAI NAMA PENYUMBANG UNTUK MANUAL LATIHAN PROGRAM PROSTAR (EDISI 3) KEMENTERIAN KESIHATAN MALAYSIA Dr. Hj. Mohd.Nizam Hj. Abd. Ghani Dr. Nik Rubiah Nik Abd. Rashid Dr. Nurashikin Ibrahim Pn. Suraiya Syed Mohamed Dr. Wan Fadhilah Wan Ismail Dr. Saidatul Norbaya Buang Dr. Rahimi Hasan Dr. Nazrila Hairizan Nasir Cik Azila Azmi En. Md Amidon Ag Damit Cik Zuraida Mohd Aziz Cik Norlaily Md Nasir En. Saiful Adli Suhaimi Pn. Irene Faridah Ismail En. Affendi Hj. Isa Tn. Hj. Hadi Bibi Dr. Abdul Rasid Kasri En. Md. Sabtuah Mohd. Royali Dr. Muhammad Azlan Abd.Rahman En. Mohd Adib Salleh En. Wan Mohd. Nasrun En. Safrudin Sahlan En. Azman Abd Rashid En. Mohd. Shahrizan Mahamood En. Mohd Nasir Mohd. Nor Pn. Khairunnisa’ Abdul Kadir Cik Nur Hidayatun Fadilah Mohd Nor Pn. Vanitha Subramaniam En. Mohd Zaidi Abd Lateh En. K. Manimaran En. Aziman Mahdi

UNIVERSITI MALAYA Dr. Siti Hajar Abu Bakar Ah

LPPKN Pn. Ng Kim Foong

4

Zubri Yusof KEMENTERIAN PELAJARAN MALAYSIA En. Hussein En.RHAM Pn. Disa Hjh. Kajang SMK Convent. Noor Habibah bt. Savitri A/P Varadan Pn. KL Jabatan Pelajaran Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur Jabatan Pelajaran Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur Jabatan Pelajaran Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur Bahagian Pengurusan Sekolah Harian Bahagian Pengurusan Sekolah Harian Jabatan Pelajaran Wilayah Persekutuan. KL SMK Bukit Bandaraya. Kuala Lumpur Bahagian Pengurusan Sekolah Harian Bahagian Pengurusan Sekolah Harian 5 . Sentul. Klang SMK Reko. Badrul Hisham Abdul Karim En. Ibrahim En. Halim En. Kapar Indah. Burhanuddin b. Khairi bin Razali En. Klang SMK Sri Istana. Bashrim b. Zuhairi bin Auzai Pn. Zainuddin bin Abd. Mohd Effendee Ibrahim En. Mazzam Abu Bakar En. Kaderan Cik Kamala Devi En. Rosinah bt. El Sheila AADK En. Ahmad Hasyimi Muhammad Pejabat Pelajaran Daerah Klang SMK Sg. Mohamad Faizal b Saad En.

Setelah 10 tahun Latihan PROSTAR dilaksanakan. Sekian. Manual Latihan PROSTAR kali ini diberi nafas baru dengan penambahan skop latihan yang akan menekankan aspek kesihatan remaja secara menyeluruh selain daripada isu HIV dan AIDS. Bahagian Kawalan Penyakit. Kementerian Pelajaran Malaysia. Komunikasi dan Perancangan Program. Setinggi ucapan terima kasih kepada Bahagian Sekolah.KATA-KATA ALUAN Assalamulaikum w. Kesihatan Mental.b. Syabas diucapkan kepada Bahagian Pendidikan Kesihatan. Skop-skop yang dimuatkan dalam Manual Latihan PROSTAR ini meliputi Kesihatan Diri. lebih 84. Seiring dengan perkembangan semasa. Wassalam. dan salam sejahtera Pertama sekali saya ingin mengambil kesempatan ini untuk mengucapkan tahniah dan syabas kepada kumpulan penyunting Manual Latihan PROSTAR edisi 2009. Kelab PROSTAR Malaysia. Usaha bagi mewujudkan remaja bersahsiah ini hanya dapat direalisasikan jika semua pihak yang terlibat dan dilibatkan dalam aktiviti latihan ini dapat melaksanakan tugas dengan baik tanpa mendahulukan kepentingan masingmasing. Tingkah laku Berisiko. Jabatan-Jabatan Kesihatan Negeri. keperluan latihan turut mengalami perubahan. masyarakat dan negara. Kementerian Kesihatan Malaysia di atas inisiatif dalam mengetuai penerbitan modul baru ini. dan agensi-agensi lain di atas sumbangan dan kerjasama yang diberikan dalam penerbitan Manual PROSTAR versi 2009 ini. Kesihatan Seksual dan Reproduktif. Saya berharap dengan adanya Manual Latihan ini. Tan Sri Datuk Dr Haji Mohd Ismail Merican 6 .000 Pembimbing Rakan Sebaya (PRS) telah dilatih.t. ia dapat dimanafaatkan dengan sepenuhnya dan menjadi panduan di dalam melatih remaja Malaysia agar menjadi remaja yang bersahsiah tinggi dan dapat menyumbang kepada pembangunan keluarga.

Saya difahamkan bahawa. Mohd. efisien dan efektif akan memastikan objektif pelaksanaan program PROSTAR di sekolah dapat direalisasikan dalam masa yang terdekat. komuniti sekolah dan ahli keluarga mereka. dan salam sejahtera Saya mengucapkan setinggi-tinggi penghargaan dan terima kasih kepada Kementerian Kesihatan Malaysia dengan usaha sama Bahagian Sekolah. menilai dan menambahbaik Kelab PROSTAR sekolah dari masa ke semasa. Kementerian Pelajaran Malaysia di atas penerbitan Manual Latihan PROSTAR Sekolah yang baru. objektif utama Kelab PROSTAR diperkenalkan di sekolah adalah untuk mendayaupayakan murid-murid dengan pengetahuan dan kemahiran kesihatan yang relevan. Alimuddin bin Hj. Dato’ Hj. Usaha ini penting bagi menjamin kualiti dan keberkesanan program PROSTAR di sekolah.b.t. Sekian. Manual Latihan PROSTAR Sekolah yang dihasilkan ini merupakan panduan dan bahan rujukan utama kepada Guru-guru Penyelaras dan fasilitator sekolah dalam menjalankan aktiviti berkaitan kesihatan secara terancang. Wassalam. Aktiviti yang terancang.Ketua Pengarah Kesihatan Kementerian Kesihatan Malaysia KATA-KATA ALUAN Assalamulaikum w. Dom Ketua Pengarah Pelajaran Kementerian Pelajaran Malaysia 7 . efisien dan efektif. adalah menjadi harapan saya agar manual ini dimanafaatkan sepenuhnya oleh guru penyelaras dan fasilitator sekolah dalam menjayakan program ini. Sekali lagi. Pengetahuan dan kemahiran kesihatan yang relevan ini penting bagi meningkatkan tahap kesihatan diri murid dan sekaligus juga meningkatkan tahap kesihatan rakan sebaya. Penggunaan manual ini di semua sekolah menengah yang menubuhkan Kelab PROSTAR juga akan membantu Kementerian Pelajaran Malaysia dan Kementerian Kesihatan Malaysia dalam memantau.

Tika kita dikandung ibu Sembilan bulan sepuluh hari Ibu sarat mengandung Sarat membawa kita Ke sana ke mari Dijaganya dengan baik Sebaik-baik mungkin Bila cukup besar Kita disekolahkan Kasut… baju dan segalanya disedia Ibu ayah Apa kita berikan? Penat lelahnya tak terbalas Keperluan kita semua dipenuhi Ibu ayah Rela berhutang dan bergadai Makan disekat Kerana memenuhi kehendak kita Zalimkah kita !!! Ingatkah kita Kita pernah sakiti hati mereka Ibu pernah menangis Ayah pernah marah Kita hanya ketawa Ingatkah kita ? Adilkah kita Titik peluh Ibu ayah Kita persiakan Kerana Kita ego dengan diri Ego kita cantik Megah bergaji besar Dabik dada kerana dah bijak Lebih bijak dari mereka Tangisan pertama Penawar segala keperitan bersalin Ibu tersenyum Ayah bersyukur Kehadiran kita disambut gembira Kita begitu berharga Begitu besar maknanya Begitu mahal Bermula itulah Kita ditatang sebaiknya Kita diberi mandi Diberi makan Dijauhi dari gigitan serangga Dijaga kala menangis malam Dibawa berubat tatkala sakit Ibu menangis Bila kita kesakitan Mengalir air mata ibu Bila melihat kita sakit Punggung kita dibasuh Makan kita dijaga Kesihatan kita dipelihara Semuanya dijaga Ibu sakit disembunyi Kita sakit ibu risau Kita tak risau kala ibu sakit…. Bukankah kita zalim namanya !!!! Renungi Diri ini Dalam…. Sarawak Kini kita telah dewasa. pernahkah kita Ucapkan Terima kasih ayah Terima kasih ibu Anakanda saying ibu ayah 8 . Renungkan.dalam…...PENGHAYATAN DIRI (RENUNGAN BUAT SEMUA) Renungkan.dalam Hayati diri ini Sehalusnya Puaskah kita Dengan diri kita ini Ibu Ayah Gembirakah kepada aku ini??? Pedulikah kita Bila mereka memanggil Sedarkah kita nilai pengorbanan mereka Pernahkah mereka minta bakti mereka dibalas ? dibayar?dihargai? Terfikirkah kita semua ini? Sedarkah kita hal ini? Renungan HAJI HADI BIBI Kuching.

Pelancaran program ini telah disempurnakan oleh Timbalan Perdana Menteri Malaysia semasa itu pada 24 November 1996 di Dataran Merdeka. Idea penubuhan PROSTAR telah dicetuskan pada tahun 1995 hasil perbincangan KKM dengan pelbagai agensi kerajaan dan bukan kerajaan. Konsep PROSTAR berkonsepkan “Oleh Remaja. Ini diikuti dengan penerbitan dan penggunaan manual latihan PROSTAR( edisi 1) pada tahun yang sama. Program ini diperkenalkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) dalam usaha menangani masalah penularan jangkitan HIV dan AIDS di kalangan remaja. Kuala Lumpur. Program ini menggerakkan remaja Malaysia yang berumur 13 hingga 19 tahun sebagai fasilitator ke arah cara hidup yang sihat.PENGENALAN 1: PROGRAM PROSTAR Sejarah Penubuhan PROSTAR adalah singkatan kepada “Program Sihat untuk Remaja” yang dahulunya dikenali sebagai “Program Sihat Tanpa AIDS untuk Remaja”. Meningkatkan kesedaran remaja mengenai amalan cara hidup sihat Menggalakkan remaja mengamalkan amalan cara hidup sihat Melahirkan remaja yang berupaya menghindari tingkahlaku berisiko tinggi 9 . Untuk Remaja”. Melalui Remaja. Objektif • • • • Meningkatkan pengetahuan remaja mengenai amalan cara hidup sihat. Sebagai fasilitator mereka dilatih untuk menjalankan pelbagai aktiviti promosi kesihatan kepada remaja yang lain.

• • Melatih fasilitator yang berupaya menyampaikan maklumat berkaitan amalan cara hidup sihat. Meningkatkan penglibatan remaja sebagai sukarelawan khidmat sosial dalam memberi khidmat sokongan kepada remaja lain. Formula PROSTAR Formula PROSTAR terdiri daripada simbol-simbol berikut :+ ÷ x = tambah maklumat bahagi tanggungjawab gandakan usaha tolak risiko sihat sepanjang hayat ! Kumpulan Sasaran Murid sekolah lingkungan umur 13-19 tahun. • • • • • Murid Sekolah Menengah Kebangsaan Harian Murid Sekolah Berasrama Penuh Murid Sekolah Teknik Murid Sekolah Menengah Agama Murid Sekolah Pendidikan Khas Strategi Bagi mencapai objektif program. strategi berikut digunakan: • Pendekatan Rakan Sebaya Menggunakan pendekatan Rakan Sebaya dalam aktiviti pendidikan yang dilaksanakan oleh Fasilitator PROSTAR Sekolah. • Mewujudkan jaringan kerjasama pelbagai agensi 10 .

• Pemilihan Fasilitator PROSTAR Sekolah Pemilihan Fasilitator PROSTAR Sekolah dilakukan oleh pihak sekolah di kalangan murid-murid sekolah berdasarkan kriteria yang telah ditetapkan. perkhidmatan dan kewangan. • Membentuk Jawatankuasa Pemandu (steering committee) Membentuk Jawatankuasa Pemanduan (steering committee) di peringkat Kebangsaan. • Penekanan terhadap perubahan tingkahlaku Fungsi Program PROSTAR Sekolah menekankan kepada modifikasi tingkah laku (behavioural modification) dan perubahan tingkah laku (behavioural change) bagi mencapai status kesihatan optima dengan mengamalkan Cara Hidup Sihat. Jaringan ini meliputi bantuan teknikal. Penglibatan secara aktif dan berterusan pelbagai agensi kerajaan dan bukan kerajaan termasuk badan korporat. • Melaksanakan program secara berpusat Melaksanakan program secara berpusat di sekolah (school based) secara berperingkat berdasarkan sumber yang sedia ada. badan profesional dan lain-lain dalam usaha memperkukuhkan PROSTAR. tenaga manusia.Jaringan kerjasama dengan agensi berkaitan khususnya dengan pihak Kementerian Pelajaran disemua peringkat. 11 . • Pembangunan Sumber Manusia Meningkatkan pengetahuan dan kemahiran penjagaan kesihatan murid melalui latihan yang fleksibel menggunakan modul yang disediakan. Negeri. Daerah dan Sekolah untuk menjalankan penyelarasan aktiviti.

memantau. Guru Penyelaras Program PROSTAR    • Peranan dan Fungsi Penyelaras Penyelaras terdiri daripada:  Pegawai Pendidikan Kesihatan di ibu pejabat Kementerian Pegawai Pendidikan Kesihatan Negeri (peringkat negeri) Pegawai Pendidikan Kesihatan Daerah (jika ada) atau Pegawai Guru Penyelaras Program PROSTAR (peringkat sekolah).• Pakej di bawah Program Bersepadu Sekolah Sihat (PBSS). Program PROSTAR merupakan satu pakej di bawah Program Bersepadu Sekolah Sihat (PBSS) Pengurusan • Penyelaras Program PROSTAR Sekolah  Pegawai Pendidikan Kesihatan yang bertanggungjawab menjaga program PROSTAR Sekolah di peringkat Kementerian Kesihatan Malaysia. Penyelaras berperanan untuk merancang.  Penyelaras merupakan fasilitator utama bagi Program PROSTAR. Pegawai Pendidikan Kesihatan Daerah atau Pegawai lain yang dilantik oleh Pegawai Kesihatan Daerah untuk program PROSTAR Sekolah di peringkat daerah. Kesihatan Malaysia (peringkat kebangsaan). Pegawai Pendidikan Kesihatan Negeri yang terlibat dalam program PROSTAR Sekolah di peringkat negeri.   • lain yang dilantik oleh Pegawai Kesihatan Daerah. melaksana. menyelaras. memberi 12 .

Jumlah keahlian sekurang-kurangnya 30 orang/ sekolah Dilantik oleh guru penyelaras berdasarkan kriteria-kriteria berikut: o • • Mempunyai kemahiran berkomunikasi. Guru Penyelaras perlu dilantik oleh Pengetua Sekolah dan akan berfungsi sebagai penyelaras program.maklumbalas melalui reten(rujuk format reten dr muda) dan menilai aktiviti yang telah dilaksanakan. Keahlian • • Murid sekolah menengah Berumur 13 hingga 19 tahun. Keahlian adalah terbuka kepada murid yang berminat dan dilantik oleh guru penyelaras berdasarkan kriteria-kriteria yang telah ditetapkan (rujuk pada kriteria keahlian). Organisasi Program PROSTAR Sekolah Program PROSTAR Sekolah adalah di bawah naungan Pengetua Sekolah. PROGRAM PROSTAR DI SEKOLAH Pengenalan Program yang dilaksanakan di sekolah menengah bagi menjalankan aktivitiaktiviti promosi kesihatan yang berkaitan dengan amalan cara hidup sihat untuk remaja. 13 .

o Berketrampilan dan mempunyai daya kepimpinan. • • Meningkatkan jalinan kerjasama dengan kelab-kelab lain di sekolah. memantau dan menilai pelaksanaan semua aktiviti oleh fasilitator sekolah. Menyelaras. Meningkatkan aktiviti pendidikan dan promosi kesihatan amalan cara hidup sihat. jabatan/agensi dan NGO dalam aktiviti promosi kesihatan di sekolah. • • • • Peranan Fasilitator sekolah • • • Merancang. Memastikan penyertaan pelbagai kaum sebagai ahli. Kebenaran menjalankan aktiviti • Semua aktiviti Program PROSTAR yang diadakan di luar sekolah perlu mendapat kebenaran dan kelulusan Kementerian Pelajaran/ Pejabat Pelajaran Negeri/ Daerah dan penjaga. • Semua ahli Kelab PROSTAR sekolah adalah fasilitator di sekolah. Melaporkan aktiviti PROSTAR Sekolah secara sistematik kepada Penyelaras Daerah.o Mempunyai kemahiran membimbing rakan sebaya. Sebagai pemudahcara. melaksana. Merancang dan menjalankan latihan fasilitator sekolah. dan menilai aktiviti PROSTAR di sekolah. 14 . Membantu Guru Penyelaras melaksanakan aktiviti pendidikan kesihatan. Peranan Guru Penyelaras • Merancang pelan perancangan dan pelaksanaan aktiviti tahunan PROSTAR bersama fasilitator sekolah terutamanya aktiviti latihan murid.

Sumber kewangan PROSTAR sekolah boleh mendapat sumber kewangan daripada: • • Sumbangan ahli kelab yang diputuskan semasa mesyuarat agung. Sumbagan khas boleh dikutip daripada ahli-ahli yang bersetuju menyertai aktiviti yang memerlukan perbelanjaan besar bagi membiayai aktiviti tersebut. • Penyelaras PROSTAR Daerah akan membuat lawatan penyeliaan ke sekolah-sekolah( jika perlu).• Mencatat semua aktiviti pendidikan kesihatan yang dijalankan ke dalam buku log (minimum 20 jam setahun) untuk pengiktirafan sumbangan. • Penilaian dan Pemantauan Aktiviti • • Buku log merupakan buku catatan aktiviti fasilitator sekolah. 15 . Laporan aktiviti perlu disediakan oleh setiausaha PROSTAR sekolah setiap 3 bulan sekali. Laporan ini perlu disahkan oleh guru penyelaras dan pengetua sekolah dan dihantar kepada Penyelaras PROSTAR Daerah. Sumber daripada aktiviti ekonomi dan Persatuan Ibu Bapa dan Guru.

objektif pembelajaran. • • • Fasilitator perlu memahami setiap modul. 16 . PANDUAN MENGGUNAKAN MANUAL • Fasilitator perlu dilatih menggunakan manual dan kemahiran melaksanakan aktiviti. aktiviti pembelajaran. Fasilitator perlu mahir dalam melaksanakan aktiviti dalam manual. Fasilitator perlu mengikuti proses pengajaran dan pembelajaran yang telah disertakan. • Setiap skop pembelajaran terbahagi kepada beberapa bahagian iaitu pengenalan.PANDUAN MENGGUNAKAN MANUAL LATIHAN TUJUAN • Manual ini dihasilkan bagi tujuan melatih murid mengenai amalan cara hidup sihat. isi kandungan. KANDUNGAN MANUAL • Manual ini mengandungi 6 modul utama dan setiap modul mengandungi skop pembelajaran yang relevan dengan aspek kesihatan remaja. alat bantu mengajar dan penilaian.

Latihan ini dilaksanakan oleh Guru Penyelaras/fasilitator terlatih kepada ahli PROSTAR sekolah. PANDUAN LATIHAN Objektif Latihan: Mendayaupayakan murid sekolah sebagai fasilitator PROSTAR sekolah melalui perkongsian pengetahuan dan kemahiran yang perlu bagi mempengaruhi rakan sebaya ke arah cara hidup sihat.• Fasilitator perlu menilai tahap kemampuan dan kebolehan peserta sebelum mengatur strategi pengajaran dan pembelajaran. Pelaksanaan Aktiviti Program PROSTAR sekolah: Terdapat dua (2) kategori pelaksanaan di sekolah iaitu: 1. Berminat mengenai isu dan aktiviti berkaitan kesihatan. Mempunyai kemahiran membimbing rakan sebaya. Berketerampilan dan mempunyai daya kepimpinan. Melibatkan modul-modul yang berikut: 17 . Calon Peserta Latihan: • Calon fasilitator sekolah o o o o o o Berumur 13 – 19 tahun Berminat dalam aktiviti-aktiviti berpersatuan dan kerja-kerja sukarela. Mempunyai kemahiran berkomunikasi. Latihan fasilitator PROSTAR sekolah.

Modul 2 : Remaja faham kesihatan seksual dan reproduktif. perbincangan kumpulan kecil. Modul 1: Remaja berketerampilan sihat. Modul 5 : Remaja bijak berkomunikasi Modul 6 : Remaja bijak merancang dan melaksanakan aktiviti • • • • • • • 2.• Pengenalan Program PROSTAR. pameran kesihatan. Modul 4 : Remaja minda sihat. Butiran laporan adalah seperti berikut: • • Tajuk Objektif 18 . Pendidikan rakan sebaya. Modul 4 : Remaja minda sihat. Struktur Latihan : Latihan fasilitator sekolah perlu dilaksanakan di sekolah untuk murid sekolah yang terpilih sebagai ahli Kelab PROSTAR sekolah. Aktiviti oleh fasilitator PROSTAR sekolah untuk rakan sebaya. Modul 3 : Remaja jauhi tingkahlaku berisiko. Laporan Latihan/Aktiviti : Laporan perlu disediakan bagi setiap sesi latihan atau aktiviti lain yang telah dikendalikan. nasihat individu dan lain-lain yang merangkumi modul-modul berikut: • • • • Modul 1: Remaja berketerampilan sihat Modul 2 : Remaja faham kesihatan seksual dan reproduktif Modul 3 : Remaja jauhi tingkahlaku berisiko. Aktiviti ini dijalankan dengan menggunakan pelbagai kaedah seperti ceramah.

tempat tinggal dan sebagainya yang dirasakan penting. Pengisian latihan Bajet Penilaian pelaksanaan latihan (kelebihan.• • Metodologi / kaedah / pendekatan Kedatangan dan penyertaan: bilangan mengikut umur. • • Tempat latihan. jantina. Tarikh dan masa. kekurangan dan penambaikan latihan) • • • • • Penilaian keberkesanan latihan (pre and post ) Kesimpulan 19 .

CARTA ALIR PERANCANGAN DAN PERLAKSANAAN AKTIVITI DI SEKOLAH CARTA ALIR • TINDAKAN Penyelaras Kelab PROSTAR sekolah (Guru Penyelaras) dan fasilitator sekolah. Sediakan Pelan perancangan dan Perlaksanaan aktiviti PROSTAR sekolah • Penyelaras utama di daerah Guru Penyelaras Melatih Fasilitator sekolah yang baru • Output yang dikehendaki: • • • Bilangan latihan fasilitator baru di sekolah yang dilaksanakan. (pra dan pasca latihan) 20 . Bilangan fasilitator baru yang dilatih di sekolah. Peningkatan pengetahuan dan kemahiran yang relevan.

Kumpulan sasaran utama : Aktiviti PRS Sekolah • Murid lain di sekolah. 2 dan 3 yang telah diberi pendedahan modul 1. Aktiviti Pemilihan peserta • • • 2. 1. Bilangan murid yang terlibat dalam aktiviti yang dijalankan.2. Keperluan latihan • • • • • Carta selak / papan tulis Pen marker Notepad / kertas tulis Pen / pensil / pembaris Fail / folder 21 .3 dan 4 setiap tahun.Fasilitator sekolah yang terlatih dikehendaki menjalankan aktiviti kepada murid lain di sekolah. • SENARAI SEMAK PERSEDIAAN PROGRAM LATIHAN (LAMPIRAN) Bil. Tahap pendidikan Jantina (lelaki / wanita) Sekolah / Tempat kerja Catatan Tempat latihan • • • Tempat duduk Pencahayaan Ruang kerja Pengudaraan Kesesuaian • • 3. Peratus murid tingkatan 1. Output yang dikehendaki: • • Bilangan aktiviti di sekolah.

Terma ini juga bermaksud kawan. ”Rakan” merujuk kepada persamaan antara satu sama lain. sama. LCD / flip chart stand/ skrin Komputer Agenda latihan Fasilitator / jurulatih / penceramah • Surat jemputan 6. Pembimbing rakan sebaya dilihat sebagai strategi perubahan tingkahlaku yang efektif dan diformulasikan berdasarkan beberapa teori perubahan tingkahlaku seperti ”Social Learning Theory”. metodologi. Nota serahan • • • Pra dan pos ujian Borang penilaian latihan Helaian aktiviti 7. hampir sama atau sepadan dan ianya berkaitan dengan aspek pendidikan dan latihan. Sebenarnya inilah yang selalunya berlaku.• • 4. 9. falsafah dan strategi. serupa. 8. tergolong dalam kumpulan masyarakat yang sama terutamanya dari segi umur.” Margaret Mead DEFINASI Pembimbing rakan sebaya adalah satu konsep yang melibatkan pendekatan. ”Theory of reasoned action” dan ”Diffusion Innovation Theory” 22 . 5. gred atau status. saluran komunikasi. Bajet untuk latihan Tempat tinggal peserta Pengangkutan PENGENALAN 2: MEMBIMBING RAKAN SEBAYA ”Jangan meragukan bahawa kumpulan kecil masyarakat yang prihatin dan komited dapat merubah dunia.

bahasa yang digunakan oleh rakan sebaya dan dengan itu dapat diterima dengan baik. 23 .(Fishbein & Ajzen. • Menunjukkan empati. 1983) PERANAN PEMBIMBING RAKAN SEBAYA • Membantu rakan sebaya untuk mengenalpasti masalah mereka dan mencari penyelesaian melalui perkongsian maklumat dan pengalaman. 1975) • ”Diffusion Innovation Theory” menjangkakan bahawa sekumpulan individu dari satu populasi boleh bertindak sebagai agen perubahan tingkahlaku melalui penyebaran maklumat dan dengan mempengaruhi norma dalam masyarakat mereka. • Menjadi ”role model” kepada rakan lain dengan mengamalkan apa yang diperkatakan.RINGKASAN TEORI BERKAITAN PENDIDIKAN RAKAN SEBAYA • ”Social Learning Theory” menekankan bahawa masyarakat sebagai model perubahan tingkahlaku manusia dan sesetengah orang (kawan dan sebagainya) berupaya untuk mendorong perubahan tingkahlaku sesetengah orang berdasarkan nilai dan pemahaman mereka. 1986) • ”Theory of Reasoned Action” menyatakan bahawa satu dari elemen utama yang mempengaruhi perubahan tingkahlaku seseorang adalah persepsinya terhadap perbuatan dan pemikiran individu lain yang penting dalam hidupnya”. keprihatinan dan kefahaman terhadap emosi. (Bandura.(Rogers. perasaan. pemikiran. • Membantu menyebarkan maklumat yang terkini dan pengetahuan yang ada kepada ahli kumpulan.

• Mempunyai pengetahuan yang cukup mengenai subjek yang perlu supaya dapat menjawab soalan secara jelas dan betul. PENGETAHUAN DAN KEMAHIRAN YANG PERLU SEBAGAI PENDIDIK RAKAN SEBAYA • Perlu menjadi rakan. kriteria berikut: Oleh itu pendidikan rakan sebaya perlu memenuhi o Peringkat umur yang hampir sama. o Taraf pendidikan yang sama. o Bercakap dalam bahasa yang sama. kekuatan dan pengalaman yang hampir sama. o Profesion yang sama. 24 . o Berupaya mendapatkan maklumat tambahan atau bantuan yang diperlukan oleh rakan sebaya. o Berupaya mendapatkan sumber maklumat yang tepat contohnya melalui risalah atau buku yang berkaitan dengan subjek. Oleh itu pendidikan rakan sebaya perlu memenuhi kriteria berikut: o Terlatih dalam mengendalikan latihan dalam kumpulan atau pendidikan rakan sebaya.• Dapat mendorong rakan sebaya mengamalkan tingkahlaku kesihatan yang baik kerana boleh berkongsi kelemahan. o Sentiasa berusaha meningkatkan pengetahuan dan kemahiran sedia ada untuk meningkatkan imej di kalangan rakan sebaya.

Bila program akan diadakan ? 6. Siapa peserta program ? 2. • Perlu diterima oleh rakan sebaya dan boleh dipercayai. • Mempunyai daya kepemimpinan dan kemahiran memberi motivasi. Apakah keperluan peserta and kandungan program? 4. MELAKSANAKAN PROGRAM PENDIDIK RAKAN Perlaksanaan program perlu dirancang berdasarkan 6 perkara berikut: 1. Di mana program akan diadakan ? 5. jelaskan objektif khusus.• Perlu sensitif. 3. berminda terbuka. Tiada peraturan tertentu yang ditetapkan. Kenapa program diadakan / dilaksanakan . • Tidak bersikap prejudis dan menghukum. Bagaimana pengendalian program ? MEMULAKAN SESI Sesi boleh dimulakan dengan pelbagai cara. Perkara-perkara yang perlu diambil perhatian adalah: 25 . pendengar yang baik dan dapat berkomunikasi dengan baik.

Guna pendekatan yang paling mudah untuk kefahaman semua peserta. melihat dan melaksanakan. 3. biarkan peserta membuat keputusan sendiri berdasarkan maklumat yang diberi. 2. 3. 2. Setiap sesi perlu ada ada kombinasi mendengar. Ini dapat TIP UNTUK PEMBIMBING RAKAN SEBAYA Pembimbing rakan sebaya perlu mempunyai kemahiran untuk mendapatkan pandangan dari peserta. 1. 2. Pembimbing rakan sebaya bukan ibubapa/penjaga peserta. Main peranan.1. Kajian kes. Libatkan semua peserta dalam sesi tersebut. Permainan. 4. Oleh itu perlu elakkan bersikap memerintah dan mengawal. bercakap. MEMBENTUK PEMBIMBING RAKAN SEBAYA 26 . dilaksanakan melalui: 1. Kesedaran bahawa peranan pembimbing rakan sebaya adalah untuk menyampaikan maklumat. Berikut adalah tip yang berguna untuk menjadi pembimbing rakan sebaya yang berkesan. Perbincangan kumpulan kecil. MENGGALAKKAN PENYERTAAN PESERTA Menggalakkan penyertaan ahli kumpulan secara maksimum dalam sesuatu sesi merupakan tanggungjawab utama pembimbing rakan sebaya.

Membentuk pembimbing rakan sebaya memerlukan penggunaan pelbagai kaedah seperti kaunseling. perhubungan interpersonal. orientasi diri. latihan. Pendidikan ”One to one” Pendidikan individu adalah amat penting dalam menyediakan pembimbing rakan sebaya dengan maklumat kesihatan yang bersifat peribadi seperti kesihatan seksual. 27 . lawatan pendedahan. penyertaan dalam merancang dan membuat penilaian. Kaunseling Sesi kaunseling berterusan dapat membantu memperbaiki corak komunikasi. Latihan Sangat efektif untuk membina kemahiran dan pengetahuan. perasaan meningkatkan dalam motivasi. Tempoh percubaan Adalah dinasihatkan supaya pembimbing rakan sebaya diberi tempoh percubaan 2-3 bulan untuk melaksanakan aktiviti agar mereka dapat menerima latihan dan kemahiran asas yang diperlukan. Ini dapat meningkatkan motivasi dan komitmen mereka. Kontak sosial Pembimbing rakan sebaya membuat banyak kontak sosial dalam proses advokasi. kesatuan. Ia juga dapat meningkatkan motivasi dan kehormatan diri. semangat kekitaan dan membangkitkan bangga melaksanakan tugas. keyakinan dan kehormatan diri. Lawatan pendedahan Aktiviti ini berguna untuk meluaskan pandangan dan membina perhubungan. memperbaiki hubungan sosial.

Penyertaan dalam perancangan dan penilaian Penyertaan dalam perancangan dan penilaian kerja dapat meningkatkan kefahaman dan memperbaiki kemahiran untuk perlaksanaan. AKTIVITI 1 28 .

o Bincang dan senaraikan di atas kertas mahjong perkara yang anda telah pelajari dari rakan. A.PENGARUH RAKAN DALAM HIDUP Objektif : Untuk kefahaman peserta mengenai pengaruh rakan. crayon. jelaskan bagaimana anda mempelajarinya dari rakan sebaya. perkara-perkara positif dan negatif (cthnya: perkataan. o Fasilitator boleh membantu perbincangan dengan bertanya soalansoalan yang berikut: 29 . Setiap kumpulan diminta untuk melakukan perkara perkara berikut: o Ingatkan kembali mengenai rakan-rakan sebaya. Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan. • Bahan: kertas mahjong. cara berpakaian. pensil C. o Fasilitator perlu menggalakkan peserta untuk membincangkan setiap pembentangan. sikap dll) o Untuk setiap perkara yang disenaraikan. • Kaedah Perbincangan kumpulan. pen marker. • Masa : 1 jam B. (30 minit) o Kumpulkan kembali peserta dan bentangkan hasil dapatan. D. • • • Proses: Bahagikan peserta kepada kumpulan kecil terdiri daripada 5-8 orang.

kebanyakkan masa. Selalunya. Walaubagaimanapun. Aktiviti ini memberi peluang untuk berbincang mengenai kebaikan dan keburukan pengaruh rakan sebaya. Adakah anda merasa terkejut dengan semua perkara yang anda telah pelajari dari rakan anda? Kenapa / Kenapa tidak? Adakah anda pernah terfikir mengenai pengaruh rakan ke atas anda ? Kenapa/ Kenapa tidak ? Bagaimana anda rasa mengenai cara anda mempelajari sesuatu dari rakan? Apakah perkara positif yang anda pelajari dari rakan anda? Adakah perkara yang anda patut elakkan dari mempelajarinya dari rakan? Kenapa/kenapa tidak?     Nota fasilitator: Remaja selalunya kerap dipengaruhi oleh rakan sebaya. pengaruh ini tidak disedari dan mereka tidak perasan akan perubahan tingkahlaku. 30 . remaja akan melakukan perkara yang tidak akan dilakukan jika berseorangan. Pengaruh rakan menyebabkan tekanan. sikap dan kemahiran mereka.

Peserta berpotensi untuk mempengaruhi rakan ke arah yang positif. Minta setiap peserta untuk mengambil 2 kad nota dan marker pen. Minta mereka fikirkan situasi di mana mereka berjaya mempengaruhi rakan mereka untuk melakukan sesuatu atau tidak melakukan sesuatu. Minta setiap peserta memejamkan mata untuk beberapa minit dan fikirkan mengenai rakan mereka. Minta seorang peserta secara sukarela membacakan semua kad tersebut. • Masa : 45 minit B. • • • • • • • Proses: Peserta diminta duduk dalam bulatan. • Bahan: Kad nota. • Kaedah Perbincangan. C. marker pen. 31 . Minta mereka tuliskan pengaruh yang positif dalam 1 kad dan pengaruh negatif dalam 1 kad lain. A.AKTIVITI 2 Objektif : Peserta akan mempunyai kesedaran mengenai pengaruh mereka terhadap rakan sebaya. Minta peserta untuk menyusun kad tersebut dalam 2 barisan yang memanjang. D.

32 .• Minta peserta kenalpasti kad yang serupa dan letakkan kad-kad tersebut dalam satu kumpulan. Minta peserta untuk melekatkan kumpulan kad tersebut ke dinding supaya dapat dilihat oleh semua orang. Hasil dapatan kedua-dua latihan ini membolehkan peserta membandingkan dan menganalisa keputusannya. Ini adalah faktor utama yang menyebabkan program pembimbing rakan sebaya amat berkesan dalam proses perubahan tingkahlaku. di mana semua orang boleh dipengaruhi dan pada masa yang sama mempengaruhi orang lain. Peserta diminta untuk melihat kad di dinding dan mulakan perbincangan dengan soalan-soalan berikut : o • • Bagaimana perasaan anda menulis mengenai pengaruh positif dan negatif yang anda bawa kepada rakan anda ? Kenapa ? anda untuk o Adakah pernah terfikir mengenai kebolehan mempengaruhi orang lain ? Kenapa / Kenapa tidak ? o Bolehkah anda fikirkan cara untuk menggunakan kebolehan anda untuk mencegah rakan anda dari melakukan aktiviti-aktiviti yang berisiko ? Bagaimana ? Nota fasilitator : Latihan ini amat berguna jika dilakukan dengan AKTIVITI 1. Membantu mereka memahami bahawa pengaruh rakan sebaya adalah proses 2 hala.

• Kaedah Perbincangan. D. Mulakan sesi dari permulaan bulatan dan minta setiap peserta untuk memberitahu rakan di sebelah kanannya tentang apa yang disukai mengenai rakan tersebut. • Masa : 45 minit. Ulangi proses yang sama kepada peserta yang disebelah kiri pula. A.AKTIVITI 3 MENGHARGAI ORANG LAIN Objektif : Belajar untuk saling menghargai kualti sesama rakan sebaya. • Proses: Jemput peserta untuk duduk dalam bulatan. Proses ini diulangi hingga semua peserta dalam bulatan telah mengambil bahagian. • Bahan: Tiada C. Fasilitator perlu menjelaskan bahawa setiap orang mempunyai kebaikan dan keburukan dan adalah penting untuk kita menghargai kebaikan sesama kita. B. • • • 33 .

34 . Anda boleh susuli latihan ini dengan latihan untuk membantu rakan yang memerlukan.• Fasilitator boleh memulakan perbincangan dengan mengemukakan soalansoalan yang berikut: o Bagaimana perasaan anda bila memberi pujian ? Kenapa ? o Bagaimana perasaan anda bila menerima pujian ? Kenapa ? o Berapa kerapkah anda menghargai rakan dan ahli keluarga anda untuk perkara yang mereka telah lakukan untuk anda ? o Bagaimana perasaan anda bila rakan mengkritik anda atau bercakap perkara yang negatif mengenai anda ? Kenapa ? o Bolehkah anda fikirkan cara untuk menggunakan kualiti baik yang ada pada anda untuk membantu rakan anda ? Kenapa ? NOTA FASILITATOR Anda boleh menggunakan peluang ini untuk membincangkan cara bagaimana remaja dapat membantu rakan mereka dalam kesusahan.

• Bahan: Berdasarkan prop yang dipilih. • • Proses: Bahagikan peserta kepada kumpulan kecil terdiri daripada 5-8 orang. • • Kaedah Main peranan Perbincangan kumpulan. Fasilitator akan menerangkan bahawa setiap kumpulan akan memainkan peranan mengenai cara-cara untuk membantu rakan berdasarkan senario yang diberi. D.AKTIVITI 4 MEMBANTU RAKAN Objektif : Untuk mempraktikkan cara membantu rakan. • Masa : 1 jam 30 minit B. 35 . A. • Setiap kumpulan akan diberi satu senario. C.

• Setelah semua kumpulan selesai membuat persembahan. Berniat baik dan usaha membantu berkemungkinan disalah anggap. Bantu peserta untuk mencari cara Fokus kepada faktor yang dapat membantu merungkaikan kekusutan / masalah dan ini boleh dipupuk. Perbincangan yang dilakukan berupaya mengimbas dan menganalisa pengalaman hidup sebenar peserta. 36 . mengendalikan situasi tersebut. kumpulkan peserta kembali dalam bulatan yang besar dan fasilitator boleh memulakan sesi dengan soalan-soalan berikut: o Bagaimana anda membuat keputusan memilih bahan-bahan yang digunakan semasa main peranan? o Bagaimana perasaan anda semasa melihat persembahan orang lain? Kenapa? anda menggunakan pendekatan yang sama untuk o Bolehkah membantu rakan anda jika perlu? Kenapa/Kenapa tidak? o Adakah anda pernah membantu rakan yang menghadapi masalah yang sama? Bolehkah berkongsi pengalaman dengan kumpulan? o Adakah anda rasa mudah atau sukar untuk membantu rakan menyelesaikan masalah yang dihadapinya? Kenapa? o o Apakah faktor yang mendorong anda membantu orang lain? Kenapa? Apakah faktor yang menyekat anda dari membantu orang lain? Kenapa ? NOTA FASILITATOR Latihan ini sangat efektif dalam mempromosikan semangat kerjasama dan keprihatinan.• Semua kumpulan diberi masa 20 minit untuk bersedia memainkan peranan dan boleh menggunakan prop dan bahan-bahan yang dapat memberi kesan ke atas lakonan.

LAMPIRAN KERJA Senario 1 Rakan anda tiba-tiba kelihatan suka bersendiri dan sedih. Senario 3 Rakan anda selalu risau mengenai berat badannya. Senario 5 37 . Senario 2 Rakan anda tidak dapat menumpukan perhatian dalam kelas dan kerap ponteng. Dia tidak mahu makan dan selalu mengelak untuk terlibat dalam aktiviti berkumpulan seperti rombongan sekolah dan majlis-majlis di sekolah. Anda perhatikan rakan anda tersebut bersikap tidak menentu dan semakin kurus. Dia tidak lagi berminat untuk terlibat dalam sebarang aktiviti berkumpulan dan banyak menghabiskan masa bersendirian. Senario 4 Rakan anda terlibat dengan aktiviti yang kurang sihat dan dia risau yang dia mungkin ditangkap.

Memuji kualiti-kualiti baik yang dimiliki. Memberi perhatian dan membuatkan dia rasa dihargai. Memotivasikan satu sama lain dalam banyak perkara. Mengenalkan tingkahlaku yang baru dan baik.Rakan anda hamil. Memberi semangat dan sokongan emosi. Membantu meyakinkan ibubapa apabila ada yang perlu diberitahu atau hendak dilakukan. Dia amat risau dengan masa depannya kerana tidak dapat meneruskan persekolahannya dan teman lelakinya tidak mahu bertanggungjawab. Mengajar kemahiran sosial. Senario 6 Rakan anda tidak minat belajar. Memberi hadiah. Dia bercadang untuk berhenti sekolah dan NOTA FASILITATOR Cara rakan dapat saling membantu • • • • • • • • • • • • • • Berkongsi pengalaman atau pengetahuan. 38 . Memberi peringatan jika hendak melakukan perkara yang salah. Mengenalkan rakan yang baru. Membantu melakukan kerja di rumah dan di sekolah. Menjadi teman yang baik. Saling mengambil berat semasa sakit. mencari alternatif lain di luar.

Anda tahu bahasa dan keperluannya.Membantu rakan • Anda boleh berkongsi dan membincangkan pendapat. Anda boleh bersama-sama melakukan perbuatan dan amalan yang baik. • • Anda boleh menunjukkan tingkahlaku yang baik. dapat • Anda boleh menjadi contoh dan menggalakkan rakan anda untuk mengamalkan tingkahlaku yang baik. • Anda boleh memberi tekanan kepada rakan anda yang menghentikan perbuatan yang membinasakan dirinya dan orang lain. Anda suka melakukan banyak perkara bersama. Anda memahami perasaan di antara satu sama lain. • Anda tidak mungkin memandang rendah. 39 . • • Anda boleh menyimpan rahsia dan berkongsi perasaan dan kerahsiaan. pengalaman. Bantuan dari rakan adalah lebih efektif dan lebih membantu kerana • • • • Anda sentiasa bersama. maklumat dan pengetahuan. bersikap menghukum dan anda lebih sabar dan prihatin. • Anda boleh mengajar rakan anda untuk berkata ”tidak” kepada perkaraperkara negatif selepas berbincang mengenai sebabnya atau selepas memberi motivasi kepadanya. perasaan. idea. Anda lebih bersemangat ”kekitaan” dan dengan itu anda lebih mudah membantu antara satu sama lain. • Anda lebih rela mendapatkan bantuan rakan daripada ibubapa atau ahli keluarga.

pengetahuan dan kemahiran remaja mengenai kepentingan dalam aspek berikut : i. Menjaga kebersihan diri. ii.MODUL 1 :REMAJA BERKETERAMPILAN SIHAT PENGENALAN Modul ini mendedahkan peserta kepada amalan cara hidup yang sihat. Menjaga keselamatan dan mencegah kecederaan 40 . OBJEKTIF MODUL • Meningkatkan tahap kesedaran.

SKOP 1 : MENJAGA KEBERSIHAN DIRI OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi peserta akan dapat : 1. • Meningkatkan kemahiran penyampaian mesej oleh remaja. Makan secara sihat. Mempunyai kesedaran. iv. Melakukan aktiviti kecergasan fizikal dan senaman. SKOP LATIHAN • • • • • Kebersihan diri. Kecergasan fizikal dan senaman.iii. kurap dan kudis buta) Masalah bau badan Kesihatan dan penjagaan kuku 41 • • • . panau. Kesihatan persekitaran. Keselamatan dan pencegahan kecederaan. pengetahuan dan kemahiran mengenai kebersihan diri seperti: • Kebersihan dan penjagaan kesihatan rambut (termasuk masalah kelemumur) Kulit ( termasuk masalah jerawat. Menjaga kebersihan persekitaran. v. Pemakanan sihat dan selamat.

coli dan pakaian dalam) termasuk etika berpakaian yang sesuai mengikut majlis 2. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • Ceramah / persembahan slaid Pembentangan Poster Demonstrasi Permainan Perbincangan kumpulan Tayangan filem pendek • • • 42 . Mempraktikkan amalan kebersihan yang baik seperti: • • • Mandi Memotong kuku Menukar pakaian 3. Berupaya untuk menyampaikan maklumat yang diterima kepada rakan lain. tudung. badan dan oral 4.• • • Kesihatan dan penjagaan oral Kesihatan dan penjagaan genitalia (termasuk pengendalian urusan darah haid) Penjagaan pakaian (termasuk sarung kaki. Rawatan masalah kulit. singlet.

. pen marker C. • Masa : 1 jam B.TANGGUNGJAWABKU A.AKTIVITI 1: KEBERSIHAN DIRI. • Kaedah Perbincangan kumpulan. 43 . • • Bahan: lampiran gambar remaja lelaki dan perempuan kertas mahjong..

• • • Bincang dan buat satu keputusan mengenai hasil akhir yang telah dipersetujui oleh semua kumpulan. (remaja sekolah) 44 . Lantik seorang jurucakap bagi membentangkan hasil kumpulan. Kumpulan lain boleh memberi komen semasa pembentangan berjalan dan ahli kumpulan pembentang perlu mencatatkan komen atau cadangan kumpulan lain. Setiap kumpulan akan mengenalpasti masalah kesihatan diri seorang remaja lelaki dan perempuan dengan membulatkan pada bahagian tubuh yang selalu bermasalah pada lampiran gambar tersebut. LAMPIRAN KERJA 1.D. • • • • Setiap kumpulan perlu menghuraikan masalah kesihatan diri yang telah dikenalpasti dan cara penyelesaian kepada masalah tersebut. Komen oleh fasilitator di akhir sesi. Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan. • • Proses: Kumpulkan peserta Bahagikan peserta kepada kumpulan kecil terdiri daripada 5-8 orang.1 Gambar remaja lelaki dan perempuan.

AKTIVITI 2: PROJEK RUNAWAY A. • Masa : 1 jam 45 .

Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan. Setiap kumpulan akan mengenalpasti etika berpakaian dan penampilan Setiap kumpulan perlu menghuraikan etika berpakaian dan penampilan Fasilitator boleh memulakan perbincangan dengan mengemukakan diri yang bersesuaian dalam lampiran kerja yang disertakan. soalan-soalan berikut: o Apakah pendapat anda jika seseorang remaja itu berpakaian tidak mengikut tempat? o Bagaimana persepsi anda tentang penampilan yang seksi dan bebas? o Apakah pakaian yang sesuai dengan jiwa seorang remaja? o Adakah remaja perlu peka kepada perubahan / tren berfesyen? Kenapa? o Apakah sumber utama yang menjadi rujukan utama remaja dalam membuat pemilihan cara berpakaian. diri yang telah dikenalpasti dan bincangkan.B. • Bahan: Lampiran kerja – pemakaian remaja perempuan dan lelaki. Proses: Kumpulkan peserta • • • • • Bahagikan peserta kepada kumpulan kecil terdiri daripada 5-8 orang. Kaedah Permainan Perbincangan kumpulan. • C. berpakaian dan pakaian yang dipilih? Kenapa? 46 . • • D.

1 47 .LAMPIRAN KERJA 2A.

LAMPIRAN KERJA 2B.1 48 .

1 49 .LAMPIRAN KERJA 2C.

LAMPIRAN KERJA 2D.1 50 .

LAMPIRAN KERJA 2E.1 51 .

LAMPIRAN 2F.1 52 .

1 53 .LAMPIRAN 2G.

• B. D. • 54 . kebersihan diri semasa haid. memberus gigi. kebersihan mulut. • • C. ) Demonstrasi (potong kuku. periksa rambut. • • Masa : 1 jam Bahan : Komputer LCD Metod : Ceramah (mandi.AKTIVITI 3: CERAMAH DAN DEMONSTRASI KEBERSIHAN DIRI A. ) Proses : Skop ceramah dan demonstrasi meliputi aspek-aspek menjaga kebersihan diri yang penting untuk remaja. basuh tangan.

Demonstrasi 4. melindungi diri dari sebarang kejadian yang tidak diingini. • Teknik-teknik pertolongan cemas. Main peranan (Role play) 5. • Jenis kecederaan / kemalangan yang selalu terjadi kepada remaja dan cara-cara untuk mengelakkan kejadian kecederaan / kemalangan. peserta akan : • • Mempunyai pengetahuan dalam menjaga keselamatan diri dan Mempunyai pengetahuan asas pertolongan cemas.SKOP 2 : MENJAGA KESELAMATAN DAN MENCEGAH KECEDERAAN OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi. Kaedah pembelajaran 1. Ceramah 2. Isu penting : • Bentuk-bentuk ancaman keselamatan remaja dan langkah-langkah menjaga keselamatan diri. Latihan Dalam Kumpulan 3. Tayangan CD CPR 55 .

Di akhir sesi. • Masa : 1 jam B. Bincangkan jawapan yang diberikan dalam kumpulan.AKTIVITI 1 : KESELAMATAN DIRI A. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja. • • • • • • Proses : Peserta dibahagikan kepada kumpulan kecil yang terdiri dari 5 hingga 6 orang. fasilitator akan membuat rumusan dan komen. • Metod : Perbincangan Kumpulan D. • Bahan: Lampiran kerja C. Tuliskan jawapan pada lampiran yang diberi. Semua peserta di minta membaca senario pada lampiran kerja. 56 .

Selain Asraf. Asraf merasa tidak selesa kerana pembantu rumahnya sering masuk ke bilik Asraf tanpa kebenarannya walaupun hanya untuk membersihkan bilik tersebut. Sebagai seorang remaja. tekanan tersebut semakin berkurangan kerana guru ini pandai berjenaka untuk menghilangkan stres pelajar dan keadaan ini menjadikan Bunga sedikit lega dan merasa relaks ketika menghadiri kelasnya. Bunga menghadiri kelas tuisyen di sebelah petang dan kelas ini diajar oleh seorang guru tuisyen yang tegas dan berdedikasi. Beliau juga amat kacak. tiba-tiba Bunga merasa ada tangan diletakkan di atas bahunya.LAMPIRAN KERJA 3. Untuk lebih memajukan diri. Apabila Asraf hendak mengadu kepada keluarganya tentang perkara tersebut. Kejadian ini kerap berlaku ketika Asraf sedang berada di dalam bilik untuk menyalin pakaian ataupun sedang tidur. Bunga terkejut dengan tindakan guru tuisyen tersebut. dia berasa tertekan dengan keadaan ini. Pada mulanya Bunga merasa agak tertekan kerana tugasan yang diberi amat mencabar. Bunga tidak faham kenapa dia merasa tidak sedap hati dengan keadaan ini. Walau bagaimanapun selepas beberapa lama. aduan Asraf seringkali tidak diendahkan. 57 . Malah bapa dan kakaknya juga sering melakukan perkara yang sama. Senario 2 : Bunga adalah seorang pelajar yang pintar dan menjadi harapan sekolahnya. Di rumah. kakaknya yang telah bekerja dan seorang pembantu rumah juga tinggal bersama.1 Senario 1: Asraf dibesarkan oleh bapanya semenjak kematian ibunya ketika melahirkannya. Semasa menyelesaikan tugasan yang diberi.

Iqram selalu kelihatan sedih. Hazami berjanji untuk tidak membocorkan rahsia tersebut kepada Iqram berkata selepas ibu dan bapanya bercerai.Senario 3: Iqram mempunyai seorang kawan baik iaitu Hazami. Satu hari. gelisah dan keliru dengan apa yang diperkatakan Iqram tadi. 58 . Dia mengambil keputusan untuk memberitahu abangnya bagi mendapatkan nasihat. Iqram ingin menyerahkan koleksi jersi bola Manchester United yang dikumpulnya semenjak berumur 7 tahun. Hazami amat terkejut mendengar luahan Iqram dan memarahinya kerana perbuatan tersebut salah di sisi agama. Kebelakangan ini. Selepas 2 jam melepak bersama. Hazami merasa risau. Hazami minta diri untuk pulang. Iqram hanya mendiamkan diri dan kemudian merayu Hazami agar tidak memberitahu sesiapa mengenai hal bunuh diri itu. lesu dan tidak bersemangat. dia banyak sesiapa pun. berfikir tentang kematian dan membunuh diri. Hazami menolak dan mengharapkan Iqram berfikir sebelum bertindak. Iqram telah memberitahu Hazami mengenai satu rahsia besar dan Hazami diminta untuk bersumpah untuk tidak membocorkan rahsia tersebut. Hubungan mereka sangat baik dan saling bantu-membantu jika ada masalah dan mereka banyak berkongsi rahsia.

... 1.........................................Baca peraturan di bawah untuk memastikan diri anda selamat : 1.......................................................... Jauhkan diri dari orang yang tidak dikenali dan orang yang membuat anda rasa tidak selesa........ 5. 3........................................ ............................................................... • Senaraikan lima (5) cara yang boleh menjauhkan anda dari sebarang bahaya........................................................................................... Berjanji biarlah bertempat........... 2....... 2..... ............................................................ 3.................... 59 ................................. .............................. Anda boleh berkata ”tidak” atau ”jangan” jika ada orang yang mengganggu ruang peribadi anda............ ............ 4....................................... ..............

fasilitator akan membuat rumusan dan komen. • • • • 60 . Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja. peserta diminta mengenalpasti semua kesalahan yang terdapat dalam lampiran kerja. Di akhir sesi. • • Bahan: Lampiran kerja Kertas A4 C. • Masa : 1 jam B.AKTIVITI 2: CEGAH KEMALANGAN DAN KECEDERAAN A. Bincangkan jawapan yang diberikan dalam kumpulan. Cadangkan penyelesaian bagi setiap kesalahan yang dikenalpasti. • • • Proses : Peserta dibahagikan kepada kumpulan kecil yang terdiri dari 5 hingga 6 orang. • Metod : Perbincangan Kumpulan D. Tulis jawapan pada kertas A4 yang diberi.

1) Senario di jalanraya. 61 .1 Sila kenalpasti kesalahan-kesalahan yang boleh menyebabkan kecederaan dan kemalangan di jalanraya.LAMPIRAN KERJA 4. di Padang permainan dan di sekolah.

62 .2) Senario di Padang bola.

3) Senario di sekolah. 63 .

fasilitator akan membuat rumusan dan komen. • Kaedah : Tunjukcara. Fasilitator yang bertauliah juga akan membuat demonstrasi teknik-teknik pertolongan cemas. o CPR o Heimlich Manouver o Rawatan ringan – luka kecil.AKTIVITI 3 : PERTOLONGAN CEMAS A. • • • Proses : Semua peserta di minta berkumpul. patah/terseliuh • • • Peserta di minta untuk membuat membuat latihan teknik-teknik yang telah dipelajari. D. 64 . Peserta akan ditayangkan VCD mengenai teknik pertolongan cemas. Setiap peserta di minta untuk mendemonstrasikan semula teknik-teknik yang telah diajar. Di akhir sesi. • Masa : 1 jam B. • Bahan: Alat bantu mengajar o Mannequin (jika ada) o Kit pertolongan cemas o VCD / DVD teknik kecemasan C.

Persekitaran bebas dari ancaman penyakit denggi. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • • Ceramah ringkas mengunakan power point. carta (flip charts) dan posterposter yang berkaitan Tayangan video dokumentari tentang sikap dan amalan sihat mengenai isu berkaitan Perbincangan berkumpulan secara interaktif Latihan. penggunaan semula dan pelupusan barangbarang terpakai.SKOP 3 :KESIHATAN PERSEKITARAN OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi.latihan amali (di sekolah / kem / klinik) Demonstrasi/ simulasi Kuiz Berkongsi pengalaman dalam kumpulan • • • 65 . mempraktikkan amalan positif dan mendalami kemahiran mengenai: - Persekitaran yang bersih. peserta akan mempunyai pengetahuan asas. Menggalakkan kitar semula.

setiap kumpulan perlu menyerahkan senarai semak dan tindakan yang telah diambil. Masa : 1 jam B. plastik sampah. • • D. fasilitator akan membahagikan peserta kepada C. beberapa kumpulan kecil yang terdiri dari 5-6 orang. Kaedah : Ceramah Mobilisasi masyarakat Proses : • Peserta dikumpulkan di tempat yang disediakan. • • • Bahan : Slaid denggi LCD dan komputer Penyapu.AKTIVITI 1: X-PLORE SEKOLAH A. 66 . penyodok dan cangkul. • Sesi dimulakan dengan ceramah mengenai denggi dan kepentingan menjaga kebersihan persekitaran untuk mencegah denggi. • Selepas sesi ceramah. • Di akhir sesi. • Setiap kumpulan akan diberi satu senarai semak pencegahan denggi dan barang-barang yang diperlukan bagi membersihkan tempat-tempat yang berpotensi bagi pembiakan nyamuk. • Setiap kumpulan akan diberi satu kawasan operasi contohnya kantin sekolah.

..........1 Sila kenalpasti bekas-bekas yang mungkin menjadi tempat pembiakan nyamuk di sekolah............................... Bekas yang diperiksa Kewujudan bekas Ada Tidak Jika ada Bilangan bekas yang dijumpai Bilangan bekas telah tindakan Baldi/Pail yang diambil Tempayan / Earthen Jar Bekas jambangan / Vase Pasu bunga / flower pot Alas pasu bunga / flower pot plate 67 ................................ Kawasan yang diperiksa :.LAMPIRAN KERJA 5......

Tin minuman / drink cans Talam peti sejuk / fridge water tray Pelapik rak pinggan / draining tray Rekahan simen / cement crack Kolam / pond Pam tandas / cistern Mangkuk tandas yang rosak / non functioning toilet bowl 68 .

Tayar / tyres Kanvas. B. Bahan : Lampiran kerja denggi 69 . semua jenis plastik / canvas or any types of plastic Bekas minuman binatang / containers for animal’s food Bekas cat / paint container Tong deram / drums AKTIVITI 2 : AEDES DAN PERANANKU A. Masa : 30 minit.

• Fasilitator akan memulakan perbincangan dengan mengemukan soalansoalan berikut: o Adakah anda rasa bahawa denggi adalah satu penyakit yang menjadi ancaman kepada anda? o Bagaimana kita boleh membantu mencegah denggi ? o Apakah kita hanya bertindak jika ada ahli keluarga yang dijangkiti? Kenapa? o Apakah tindakan yang kita patut ambil jika ada tanda-tanda kita.1 Rajah di bawah menunjukkan kitaran hidup nyamuk aedes. • Semua peserta hanya diberi masa 15 minit untuk sesi ini. 70 . ahli keluarga. Proses : • Peserta dikumpulkan dan duduk di tempat yang disediakan. • Semua peserta di minta untuk mengisi ruangan kosong pada lampiran kerja. Isikan dalam kotak yang disediakan peringkat-peringkat hidup nyamuk tersebut dan tempoh masa yang diambil bagi setiap peringkat hidup. Kaedah : Kuiz D. kawan atau saudara terdekat mendapat demam denggi? LAMPIRAN KERJA 6A. • Fasilitator akan mengedarkan Lampiran kerja denggi.C.

LAMPIRAN KERJA 6B. 71 .1 Murid-murid sekolah berperanan sebagai agen perubahan di sekolah. 1. di rumah dan di dalam masyarakat. Peranan murid di sekolah. Senaraikan (sebanyak yang boleh) peranan-peranan tersebut.

3.2. • Masa : 1 jam. Peranan murid di rumah. Peranan murid dalam masyarakat. 72 . Bahan : B. AKTIVITI 3: KITAR DAN GUNA SEMULA A.

4. Fasilitator akan meminta peserta untuk mengenalpasti tempat-tempat di sekolah yang terdapat bahan-bahan buangan spt kelas. bilik guru. makmal dan sebagainya. 3. Setiap kumpulan diminta untuk membuat audit bahan-bahan yang boleh dikitar semula. • D. 5. bilik guru dan lain-lain. 6. C. Kumpul barang-barang tersebut dan senaraikan mengikut kategori seperti di Lampiran kerja yang disertakan. Peserta akan dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil yang terdiri dari 5-6 orang.• Bahan. Setiap kumpulan akan dibahagikan tempat operasi masing-masing. 7. Proses : 1. 2. diguna semula atau dilupuskan di tempat operasi tersebut. 73 . Peserta dikumpulkan. Bincang dengan ahli kumpulan sebelum menyenaraikan bahan-bahan tersebut dalam kategori yang telah ditetapkan.bahan buangan dari tong sampah di kelas. kafetaria. Kaedah : Kerja kumpulan. Setelah tempat-tempat operasi dikenalpasti.

adakah aktiviti kitar semula ini dapat membantu persekitaran kita? Kenapa? Bagaimana perlaksanaan program kitar semula di Malaysia? Apakah masalah-masalah yang anda boleh kenalpasti berkaitan program kitar semula di negara kita? Bagaimana lagi kita dapat membantu untuk mengekalkan kesihatan persekitaran kita selain daripada kitar semula?     74 . Fasilitator boleh memulakan perbincangan dengan mengemukakan soalan-soalan yang berikut :  Bagaimana perasaan anda semasa menjalankan operasi kitar semula ini? Pada pendapat anda. Setiap kumpulan diminta untuk membentang hasil dapatan.8. 9.

GUNA SEMULA DAN PERLU DILUPUSKAN Kawasan operasi :.....................1 BAHAN-BAHAN YANG DIKITAR SEMULA...LAMPIRAN KERJA 7.................. Kitar Semula Guna semula Dilupuskan 75 ...............................

SKOP 4 :MAKAN SECARA SIHAT DAN SELAMAT

OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi peserta: 1. Mempunyai pengetahuan pemakanan secara sihat.
2. Mempunyai kemahiran yang diperlukan untuk memilih makanan harian

yang sihat. 3. Mengetahui kepentingan untuk makan makanan yang bersih dan selamat.

KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN 1. Ceramah 2. Tayangan video 3. Permainan 4. Demontrasi masakan 5. Buku /Resepi Menu Sihat

76

AKTIVITI 1 : BERAPA BANYAK SAYA PERLU MAKAN? A.

Masa : 30 minit Bahan : Lampiran Kerja – Piramid Makanan

B. •

C.
• •

Kaedah : Perbincangan kumpulan Pembentangan Proses : Peserta dikumpulkan dan dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil. Setiap kumpulan diberi satu lampiran kerja – piramid makanan. Semua ahli kumpulan perlu bekerjasama untuk mengenalpasti kandungan setiap aras makanan dan saiz sukatan makanan yang diperlukan setiap hari. Setiap kumpulan diberi 15 minit untuk aktiviti ini.

D.
• • •

Setiap kumpulan di minta untuk membentangkan hasil perbincangan kumpulan.

Fasilitator boleh memulakan perbincangan dengan soalan-soalan berikut: • Adakah anda tahu mengenai piramid makanan? Kenapa?

77

• Bagaimana anda selalu membuat pilihan makanan seharian yang ingin

dimakan? • Adakah anda rasa pemilihan makanan yang anda buat sekarang mengikut keperluan anda? Kenapa?

LAMPIRAN KERJA 8.1 Arahan: Sila isikan piramid makanan dibawah dengan kenyataan berkaitan bahan makanan dan saiz hidangan yang telah disediakan di bawah.

ARAS 4

ARAS 3

ARAS 2

ARAS 1

Biji-bijirin dan ubi-ubi Buah-buahan dan sayursayuran Ikan, ayam, daging dan kekacang Lemak, Minyak, gula dan garam

3-5 hidangan 1-2 hidangan 8-12 hidangan 1 hidangan

78

Sedikit sahaja Buah-buahan sahaja Sayur-sayuran sahaja Susu dan produk tenusu 10 hidangan 2-3 hidangan

AKTIVITI 2: DIARI PEMAKANANKU

A.

Masa : 45 minit

B.

Bahan : Lampiran Kerja.

C. • D.

Kaedah : Perbincangan. Proses :
• Peserta dikumpulkan.

• Setiap peserta akan diberi 2 lampiran kerja.
• Setiap peserta diminta untuk menulis makanan yang biasa dimakan dalam

sehari bagi sarapan pagi, makan tengahari, makan malam dan kudapan dalam lampiran kerja 1 yang diberi. • Minta setiap peserta untuk melihat pada piramid makanan yang disertakan dan suaikan makanan harian yang diambil dengan aras yang betul dalam piramid makanan.

79

80 . fasilitator akan membuat ulasan terhadap ulasan peserta.• Semua peserta juga perlu mengisi lampiran kerja 2 mengandungi butiran berikut: yang akan o Di aras manakah dalam piramid makanan yang anda makan paling banyak? o Apakah jenis makanan yang anda rasa perlu ada dalam piramid makanan? o Apakah jenis makanan yang anda rasa perlu dikeluarkan dari piramid makanan? o Bagaimanakah anda dapat mengubah makanan yang anda makan untuk memperbaiki kesihatan anda? o Apakah tingkahlaku pemakanan anda yang anda ingin ubah? o Bagaimana dengan mengubah apa yang dimakan dapat memperbaiki kesihatan anda? • Fasilitator akan memilih beberapa orang untuk mengulas pola pemakanan mereka. • Di akhir sesi.

............... Sarapan pagi: ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ Makan tengahari: ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ Makan malam: ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 81 ....LAMPIRAN KERJA 9A............ Tarikh:............................. Nama:...........................1 Diari pemakananku....................

Apakah tingkahlaku pemakanan anda yang anda ingin ubah? 6.1 1. Di aras manakah dalam piramid makanan yang anda makan paling banyak? 2. Apakah jenis makanan yang anda rasa perlu ada dalam piramid makanan? 3. Apakah jenis makanan yang anda rasa perlu dikeluarkan dari piramid makanan? 4. Bagaimana dengan mengubah apa yang dimakan dapat memperbaiki kesihatan anda? 82 .Snek: ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ LAMPIRAN KERJA 9B. Bagaimanakah anda dapat mengubah makanan yang anda makan untuk memperbaiki kesihatan anda? 5.

83 . Kaedah : • Perbincangan dalam kumpulan dan persembahan. Masa : • B.AKTIVITI 3 : KESELAMATAN MAKANAN A. C. Proses : • Peserta dikumpulkan dan dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil. 10B dan 10C. 45 minit Bahan : • Lampiran Kerja 10A. • Setiap kumpulan diberi 4 Lampiran kerja. D. • Semua ahli kumpulan perlu bekerjasama untuk menyelesaikan masalah- masalah keselamatan makanan yang dinyatakan di dalam Lampiran Kerja yang disertakan.

Kenyataan Percayakan deria anda b) Lihat Huraian c) Bau d) Rasa 2. Bagi setiap kenyataan. Bil. 84 . bandingkan hasil dapatan setiap kumpulan.• Setiap kumpulan akan memilih seorang pembentang untuk membentangkan hasil dapatan.1 Berikut adalah antara cara untuk mencegah keracunan makanan. • Setelah semua kumpulan membentangkan hasil dapatan. Pilihlah makanan. huraikan dengan lebih lanjut kenyataan berikut. fasilitator akan membuat rumusan dan komen berdasarkan hasil dapatan setiap kumpulan. • Di akhir sesi. LAMPIRAN KERJA 10A. 1.

Cuci tangan dengan sabun dan air yang bersih. 85 .3.

Walaubagaimanapun.1 Berikut adalah gambaran premis makanan yang selalu dikunjungi oleh masyarakat Malaysia. 86 . premis ini telah melakukan beberapa kesalahan yang boleh membawa kepada keracunan makanan di kalangan pengunjung. Sila kenalpasti kesalahan-kesalahan tersebut.LAMPIRAN KERJA 10B.

87 .LAMPIRAN KERJA 10C. sila kenalpasti ciri-ciri pengendali makanan yang baik.1 Berdasarkan gambar di bawah.

Mempunyai pengetahuan mengenai kepentingan melakukan senaman dan aktiviti fizikal. 2. selamat dan berkesan. Mengamalkan senaman dan aktiviti fizikal untuk kecergasan dan mendapatkan berat badan unggul. 3. Latihtubi 4. Metod pembelajaran 1. Tayangan CD 88 . Demonstrasi 3.SKOP 5: KECERGASAN FIZIKAL OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi peserta dapat : 1. Ceramah 2. Melakukan senaman dan aktiviti fizikal dengan betul.

  3 fasa senaman. • Masa : 30 minit Bahan • • • • B. Skop ceramah dan demonstrasi meliputi aspek-aspek berikut : • • Faedah melakukan senaman.AKTIVITI 1: CERAMAH DAN DEMONSTRASI SENAMAN A. Komputer LCD Pemain cakera padat. FITT 89 . • • Ceramah Demonstrasi Proses : D. Panduan melakukan senaman. CD asas senaman Metod : C.

Fasilitator akan mengulangi langkah-langkah melakukan senaman. Metod : • • • Tayangan CD Demonstrasi Latihtubi D. 90 . Setiap kumpulan di minta untuk mengulangi langkah-langkah senaman yang diajar dalam kumpulan masing-masing.AKTIVITI 2 : PROSTAROBIK A. Masa : • 1 jam B. • • • • Peserta akan ditayangkan dengan CD demonstrasi melakukan senaman. Peserta akan dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil. • Proses : Semua peserta dikumpulkan dan diminta untuk duduk dalam keadaan selesa. Bahan : • • Komputer LCD C.

Pengawasan masyarakat juga amat longgar terutama di bandar dan luar bandar. remaja perlu dirangsang kepada perubahan tingkahlaku positif ke arah kehidupan bermaruah dan sihat. setiap kumpulan akan mempersembahkan langkah-langkah senaman yang telah dipelajari. Memahami masalah seksualiti 91 . remaja masa kini lebih terdedah kepada persekitaran yang mencabar. Persekitaran yang dialami oleh remaja masa kini juga amat berbeza dengan apa yang dialami oleh remaja generasi dahulu. serta tegur menegur juga semakin luntur. Oleh kerana perkembangan semasa teknologi dan sosioekonomi yang pesat. Mereka lebih mudah terdedah kepada unsur negatif seperti bahan lucah. Objektif pembelajaran Di akhir sesi peserta dapat: • • • • Memahami proses perkembangan kesihatan diri dari sudut reproduksi dan anatomi Memahami perhubungan seks dalam perkahwinan Memahami perkembangan kognitif. Oleh itu. seksual dan psikososial. emosi.• Di akhir sesi. Semangat kejiranan serta budaya bantu membantu. MODUL 2: KESIHATAN SEKSUAL & REPRODUKTIF Pengenalan Jangkitan HIV berkait rapat dengan masalah keruntuhan akhlak dan moral iaitu tingkahlaku berisiko seperti penyalahgunaan dadah melalui suntikan dan hubungan seks. dan filem-filem yang memaparkan budaya seks kasual.

• Mempunyai kemahiran dalam menangani masalah seksual dan reproduktif remaja Topik utama • • • • • Definasi kesihatan reproduktif dan seksual Kepentingan SHR(Sexual Health Reproductive) Seksualiti remaja Hubungan sihat Masalah Sexual Health Reproductive (SHR) Kaedah • • • • • Perbincangan aktiviti dalam kumpulan ceramah case study (keratan akhbar) soal jawab. 92 .

AKTIVITI 1: BODY MAPPING A. 3 helai kertas mahjong disambung dengan masking tape. Seorang peserta diminta baring di atas kertas mahjong dengan kaki dan tangan terbuka luas Peserta-peserta lain diminta melakarkan bentuk badan peserta tadi. 93 • . Proses: • • • • B. Setiap peserta diminta berdiri di bahagian badan yang difikirkan paling penting. otak dll. Peserta dibahagi kepada kumpulan 5-8 orang/kumpulan (perempuan dan lelaki diasingkan). • Masa : 30 minit Bahan : • • • Kertas Mahjong Pen marker Masking tape Kaedah : • Perbincangan kumpulan. Lukiskan organ-organ utama dalam lakaran badan cth: jantung. D. C.

setiap kumpulan akan diberi pula dua lampiran kerja berkaitan organ pembiakan manusia. Namakan bahagian-bahagian yang penting dalam sistem pembiakan manusia. • • Komen dan objektif akan diberikan oleh fasilitator di akhir sesi.• Setiap peserta diminta memberikan penjelasan terhadap pilihan mereka. Kemudian. Rumusan: Organ-organ lain penting untuk badan berfungsi dengan baik walaubagaimanapun organ seksual dan reproduktif adalah penting dan perlu dipelihara dan dihormati untuk kesejahteraan kesihatan seksual dan reproduktif. 94 .

LAMPIRAN KERJA 1A.2 95 .

2 96 .LAMPIRAN 1B.

97 .AKTIVITI 2: DUNIA BARU A. • Masa : 30 minit Bahan : B.

Peserta diminta melukis gambarajah alat kelamin lelaki atau wanita. anak luar nikah b. • Fasilitator pastikan semua peserta terlibat dan membuat rumusan mengenai isu-isu seksualiti yang berkaitan: a. pengguguran bayi e. • Masa : 30 minit Bahan : B. • • • • Pen marker Kertas Mahjong Kaedah : Perbincangan kumpulan. AKTIVITI 3 : PIZA GAME A. Proses : Peserta dibahagi kepada kumpulan 5-8 orang/kumpulan. keluarga yang tidak terancang • • Seterusnya bincang akibat serta cadangan pencegahan dan penyelesaian masalah Komen dan objektif akan diberikan fasilitator di akhir sesi. Mulakan sesi perbincangan dengan mengenalpasti proses penghasilan sperma. kes pembuangan bayi d. ereksi dan ejakulasi pada lelaki (dibentangkan oleh peserta wanita). Perbincangan proses pembentukan ovum dan proses persetubuhan seterusnya pertemuan antara ovum dan sperma sehingga terjadi bayi (dibentangkan oleh peserta lelaki). • D. kehamilan remaja c. 98 .• • C.

sikap. taraf pendidikan dan lainElemen lain. mempengaruhi • Masukkan nilai-nilai yang mempengaruhi/ membatasi elemen-elemen elemen seksualiti seksual tersebut. Seterusnya.• • • C. Marker pen pelbagai warna. • Setiap peserta mengenal pasti 1 elemen seksualiti dan tuliskan elemen tersebut dalam bahagian pizza itu. Proses : Lukis 1 bulatan seperti pizza di atas kertas mahjung /white board dan lukiskan 1 bulatan lain yg mengelilingi pizza tersebut iaitu crust. undang-undang. badan. Pizza tersebut dibahagikan kepada beberapa bahagian mengikut kehendak peserta. perubahan bentuk (Crust) Elemen yang kelainan seksual. pengetahuan. bayangkan pizza tersebut sebagai elemen seksualiti dan crust tersebut sebagai nilai-nilai dalam kehidupan yang mempengaruhi/membatasi semua aspek seksualiti. Contoh : agama. Kertas Mahjong. • Lukiskan bulatan-bulatan kecil (topping) seperti bawang (perencah) yang menggambarkan jati diri. hubungan seks dan lain-lain. seksualiti (Pizza) (Perencah) Elemen Jati Diri 99 . • • • White board. Kaedah : Perbincangan kumpulan. rogol. Contoh : jantina. kebudayaan. • D.

Hubungan seks hanyalah komponen kecil seksualiti yang bersifat sebagai keperluan biologi. • Masa : 30 minit Bahan : B. Hubungan seks adalah sesuatu yang murni untuk menghasilkan zuriat tetapi jika tidak dikawal dengan nilai-nilai agama. budaya. moral dan sebagainya akan memudaratkan. AKTIVITI 4 : DI MANA SAYA? A.Rumusan : Seksualiti adalah intisari/core kemanusiaan. Perkembangan manusia sepanjang hayat berkait rapat dengan persepsi dan tindakan terhadap seksualiti. 100 .

1. 9. 2. Di bahagian kanan garisan adalah bahagian OK dan bahagian kiri TIDAK OK. 8. 101 . 10. Proses : Sediakan 10 kenyataan tentang tingkahlaku seksualiti. 4. 3. 5. • Tali Kertas Mahjong Marker pen Kaedah : Perbincangan. Dating di kalangan remaja Berdua-duaan di tempat sunyi Onani Hubungan seks luar nikah Penggunakan kontraseptif/kaedah mencegah kehamilan di kalangan remaja 6. 7. Seks rambang/bebas Hubungan Homoseksual (sejenis) Pornografi Pengguguran kandungan yang tidak diingini Memelihara dara/teruna sehingga berkahwin • Buat satu garisan dari kanan ke kiri bilik.• • • C. • D.

AKTIVITI 5 : 999 A. Nilai ini adalah dinamik dan boleh berubah mengikut pendedahan dan pengalaman masing-masing.Contoh garisan kontinuum: TAK OK OK • Bacakan kenyataan pertama dalam senarai dan minta semua peserta beratur di atas garisan mengikut ukuran pilihan nilai-nilai masingmasing ( ok atau tak ok). Ulangi untuk semua kenyataan dalam senarai. Bincang dengan semua peserta. Kita perlu menghormati pendirian orang lain dan tidak judgemental terhadap orang lain. • Masa : 45 minit 102 . • • • Minta setiap peserta jelaskan pilihan nilai mereka. Rumusan: Setiap orang mempunyai pandangan/nilai/sikap tersendiri terhadap seksualiti.

MODUL 3 : TINGKAHLAKU BERISIKO 103 . Fasilitator akan menyediakan bahan(surat khabar). Komen dan objektif akan diberikan fasilitator di akhir sesi. • • • Mulakan sesi perbincangan dengan memilih isu yang paling menarik Setiap kumpulan perlu memilih tajuk yang berlainan. Peserta dibahagi kepada kumpulan 5-8 orang/kumpulan. • • • • Bahan : Surat khabar lama (senaskhah setiap kumpulan) Kertas Mahjong Gunting Gam Kaedah : Perbincangan kumpulan. Proses : Peserta berkumpul.B. sila potong keratan tersebut dan tampalkan pada kertas mahjong yang disediakan. daripada keratan dan mengenalpasti punca masalah. Peserta diminta mencari berita mengenai masalah salah laku remaja. RUMUSAN: Setiap peserta dapat kemahiran berfikir secara kritis mengenai isu-isu remaja serta mengambil iktibar dari perbincangan tersebut. • D. • • • • C.

Peserta juga akan didedahkan kepada tanggungjawab yang perlu dipikul akibat perlakuan-perlakuan berisiko yang menjadi ikutan mereka seperti penyakit kelamin. bunuh diri. Berupaya menyampaikan mesej berkaitan perkara di atas.PENGENALAN : Modul ini mendedahkan peserta kepada perlakuan-perlakuan berisiko yang dilakukan oleh remaja masa kini. Mengetahui kesan dan akibat dari perlakuan berisiko. Mengenalpasti perlakuan berisiko yang khusus seperti mencederakan diri. SUB-TOPIK KONSEP PERLAKUAN BERISIKO • • • Takrifan dan maksud perlakuan berisiko Penjelasan mengenai perlakuan berisiko Perbezaan di antara perlakuan sihat dan perlakuan berisiko KATEGORI PERLAKUAN BERISIKO 104 . OBJEKTIF Di akhir modul ini peserta akan dapat: • • • • • Mengetahui tentang perlakuan sihat dan perlakuan berisiko Dapat membezakan di antara perlakuan sihat dan perlakuan berisiko. penyalahgunaan substans dan buli. HIV/AIDS dan sebagainya lagi.

) Buli (membuli dan dibuli) Ketagihan internet Mencuri Membawa senjata (pisau) Tekanan melakukan hubungan seks/ sexual experimentation / pelacuran Fenomena bohsia dan bohjan Perlakuan mencedera diri atau cubaan membunuh diri / bunuh diri Amalan pemakanan yang tidak sihat: i. Rasa bersalah makan banyak (Bulimia) iii. Takut gemuk (Anorexia) ii.• • Penjelasan mengenai jenis-jenis perlakuan berisiko Penekanan kepada beberapa sebab dan akibat perlakuan berisiko seperti: - HIV/AIDS Merokok Penyalahgunaan dadah /alkohol/ menghidu gam/ air ketum Laku musnah atau vandalisma Ponteng sekolah Aktiviti lumba haram Fenomena Mat dan Minah Rempit Aktiviti Geng ( seperti kumpulan skin head/samseng / Gothic / Underground / Punk/ Black metal/ ajaran sesat dsb. Banyak makan (Obes) - - - Penderaan meliputi:     Fizikal Seksual Emosi Pengabaian 105 .

drama) Berkongsi pengalaman dan cerminan diri (reflection) dalam kumpulan 106 . puisi. Kuiz 4.risalah yang berkaitan Klip Video Pengunaan model 2. Ceramah interaktif Kes senario Persembahan power point Penyertaan aktif Poster-poster yang berkaitan Risalah. Debat dan perbahasan Perbincangan berkumpulan Penggunaan klip video dan dokudrama Sesi interaktif Role play Drama Penulisan dan luahan secara kreatif (Pantun. sajak. Latihan dalam kumpulan 3.AKTIVITI PEMBELAJARAN Penyampaian pengetahuan serta mesej mengenai perkara di atas menerusi pendekatan berikut: 1.

Ganja 5.SKOP 1 : PENYALAHGUNAAN SUBSTANS OBJEKTIF PEMBELAJARAN Objektif Di akhir sesi. Pil kuda / ecstacy / syabu 9. Heroin 3. Rokok 2. Morfin 4. Marijuana 6. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • • Ceramah / persembahan slaid Demonstrasi Permainan Perbincangan kumpulan 107 . Alkohol • Mempunyai kesedaran untuk menjauhi atau tidak melibatkan diri dengan penyalahgunaan substans. peserta : • Mempunyai kemahiran mengenalpasti bahan-bahan terlarang seperti berikut: 1. Menghidu gam 7. Air daun ketum 8.

Semua peserta akan diberikan lampiran tekakata bahan terlarang. Di akhir sesi fasilitator akan memberi ulasan mengenai aktiviti tadi. C. D. • • Bahan: Pen Lampiran kerja. B. • • Kaedah Permainan Perbincangan kumpulan. • Masa : 15 minit.AKTIVITI 1 : TEKAKATA A. Peserta perlu mengisi lampiran yang diberi dan bincangkan. Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan. 108 . • • • • • • • Proses: Kumpulkan peserta. Bahagi peserta kepada kumpulan kecil Setiap kumpulan terdiri daripada 5-8 orang .

LAMPIRAN KERJA 1. JAWAPAN TEKAKATA BAHAN TERLARANG S Q T K H E U B G R A E H G M N S L N H U C I E 109 .3 TEKAKATA BAHAN TERLARANG S Q W H J N A M P I S G L O V J O T K E M K V O I J R N J A F A A W H E R O I N P B R D B S A M O I R U B T R L E E O S K W I N D R O Q G R Y F M G W P Y I E X A D P O D A E P I L K U D A S K T T I P P I H G U N N D A M B U Y B U A W U U M N A E B D B C U A Z M Y M R W D S L P N V G Z N I D P O K T P T I N H I G J U A Q F O L T W J Y J A U C A F C A X P V L O H O K L A F I E S D Y C A T S C E K L I J D W Sila cari bahan-bahan terlarang yang tersembunyi didalam petak di atas.

B. Kaedah 110 . • Masa : 30 minit.W H J N A M P I S G L O V J O E M K V O I J R N J A F A A W R O I N P B R D B S A M O I R T R L E E O S K W I N D R O Q Y F M G W P Y I E X A D P O D P I L K U D A S K T T I P P I U N N D A M B U Y B U A W U U A E B D B C U A Z M Y M R W D P N V G Z N I D P O K T P T I I G J U A Q F O L T W J Y J A A F C A X P V L O H O K L A F S D Y C A T S C E K L I J D W AKTIVITI 2: KOREK-KOREK A. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C.

D. minum air daun ketum. Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan. arak. Pastikan jawapan yang diberikan tidak hanya YA atau TIDAK. • • • • • • • Proses: Kumpulkan peserta. fasilitator akan membuat ulasan berkaitan aktiviti ini.• • Permainan Perbincangan kumpulan. LAMPIRAN KERJA 2. Di akhir sesi. ganja. terlibat dengan ecstacy. Bahagi peserta kepada kumpulan kecil Setiap kumpulan terdiri daripada 5-8 orang .3 Tingkahlaku : hidu gam / petrol. gam/minum air ketum. • Pernahkah terlibat ? 111 . merokok. Semua peserta akan diberikan lampiran pernyataan rokok/hidu Peserta perlu mengisi lampiran yang diberi dan bincangkan.

Masa : • 30 minit. Air daun ketum dapat meningkatkan stamina. B. Pengambilan alkohol dalam kadar tertentu tidak menjejaskan kesihatan. Pil ecstacy boleh merosakkan sistem saraf otak. 3. Kaedah • Perbincangan kumpulan.• • Adakah ada di antara kawan yang terlibat ? Pernah berminat untuk terlibat ? Kenapa ? Bil 1. Macho. 4. anggun dan bergaya jika merokok. Menghisap ganja tidak akan menyebabkan ketagihan. Bahan: • Pen • Lampiran kerja C. 112 . Pandangan Anda 2. 5. 6. AKTIVITI 3: FIKIR-FIKIR A. Pernyataan Menghidu gam/petrol dapat menenangkan fikiran.

D. peserta akan dapat : • Mengenalpasti aktiviti berkumpulan remaja yang kurang sihat seperti : i. SKOP 2 :PENGLIBATAN BERKUMPULAN YANG NEGATIF OBJEKTIF PEMBELAJARAN Objektif Di akhir sesi. Proses: • Peserta diminta mengeluarkan pendapat mengenai dadah. • • pendapat yang telah ditulis. kesimpulan berdasarkan pendapat peserta. ii. fasilitator akan memberi komen dan membuat • • • • • • • diedarkan. iii. Peserta diminta menulis pendapat mereka di atas kertas yang Pendapat peserta perlu merangkumi situasi berikut : Situasi semasa penagihan dadah di Malaysia Jenis-jenis dadah yang digunakan Tanda-tanda dan kesan penagihan dadah Bagaimana peserta mungkin terlibat dengan dadah? Bagaimana menghindarkan diri daripada dadah? Setiap peserta dalam kumpulan diminta untuk membacakan Di akhir sesi. Kumpulan lumba haram Bohsia / bohjan / moneyboy Samseng 113 .

B. • Gothic Underground Punk Black Metal Skin Head Mempunyai kesedaran untuk tidak terlibat dalam aktiviti kumpulan yang kurang sihat. viii. vi. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • • Ceramah / persembahan slaid Demonstrasi Permainan Perbincangan kumpulan AKTIVITI 1: JANGAN DEKAT A. vii.iv. • Masa : 30 minit. Bahan: • Kertas mahjong • • • Marker pen Pemain VCD Cakera VCD 114 . v.

berkaitan aktiviti tersebut. diperolehi daripada tayangan video. fasilitator akan berbincang dengan peserta hasil dari senarai video tersebut.C. vandalisma dan buli. Perbincangan kumpulan. nilai positif dan negatif dan hasil perkongsian pengalaman. • • Kaedah Tayangan video. D. SKOP 3 : PERLAKUAN BERISIKO OBJEKTIF PEMBELAJARAN Objektif Pembelajaran : Di akhir sesi. peserta : • • Mempunyai kemahiran untuk mengenalpasti punca masalah yang membawa kepada perbuatan ponteng sekolah. • • • • Proses: Bincangkan dengan peserta berkaitan aktiviti yang ditunjukkan dalam Peserta diminta menyenaraikan nilai-nilai positif dan negatif yang Peserta diminta berkongsi pengalaman (jika ada). Mempunyai kesedaran untuk tidak melakukan perbuatan-perbuatan yang kurang sihat. atau pendapat Di akhir sesi. 115 .

• • AKTIVITI 1: CUT & ACTION A. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • Ceramah / persembahan slaid. • Masa : 10 minit.• Memberi kesedaran kepada para peserta tentang bahaya aktiviti tersebut kepada diri dan masyarakat. B. Main peranan. Perbincangan kumpulan. • • Bahan: Kertas mahjong Pen marker 116 .

Mengetahui kesan dan impak HIV/AIDS. Di akhir sesi. Pecahkan kumpulan kepada dua kumpulan utama iaitu: 2. Kumpulan 2 (akan membincangkan peranan PRS dalam mengatasi masalah yang dilakonkan tadi) 4. tempat kerja. peserta akan dapat : • Memahami nilai dan sikap diri sendiri terhadap isu-isu berkaitan HIV/AIDS. IPT. • • 117 . Perlu kenalpasti masalah. b. c. 3. Proses: 1. Senario lakonan adalah seperti berikut : • • • Kejadian buli di sekolah. IPT dll Kejadian ponteng sekolah. Kumpulan 1 ( akan mengarang skrip dan melakonkan watak) a.C. Mengenal tahap risiko dijangkiti HIV bagi tingkahlaku tertentu. SKOP 4 : HIV/AIDS Objektif Pembelajaran : Di akhir sesi. Perlu kenalpasti punca masalah. Perlu kenalpasti cara mengatasinya. • • Kaedah Main peranan. Perbincangan kumpulan. tempat-tempat awam dll. 5. fasilitator akan memberi ulasan mengenai aktiviti ini. kerja dll Kejadian vandalism di sekolah. D.

• Mempunyai kesedaran mengenai aspek stigma dan diskriminasi berkaitan HIV/AIDS. Perbincangan kumpulan AKTIVITI 1: LOW RISK. 118 . B. • • Bahan: Pen Lampiran kerja. • Masa : 30 minit. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • Ceramah / persembahan slaid Main peranan. HIGH RISK & NO RISK A.

• Kaedah Perbincangan kumpulan. tidak setuju dan beri alasan pilihan tersebut dibuat. arak Mengadakan hubungan dengan pelbagai pasangan 119 . Di akhir sesi. • • Proses: Pecahkan kumpulan. • • • Jika terdapat pernyataan yang tidak tahu. Letakkan 4 keping kertas pernyataan risiko di tengah-tengah kumpulan.3 LOW RISK. fasilitator perlu menerangkan objektif aktiviti ini diadakan. Mengadakan hubungan seks di bawah pengaruh dadah. 2. Peserta diminta meletakkan kad yang diterima mengikut giliran di atas 4 keping kertas pernyataan risiko. Fasilitator akan mengedarkan kad tingkahlaku kepada semua peserta. peserta lain diminta untuk memberi pendapat sama setuju. • • LAMPIRAN KERJA 3.C. • Selepas seorang peserta meletakkan kad tersebut. D. peserta lain diminta membantu. HIGH RISK & NO RISK Bil Tingkahlaku Tahap Risiko 1. Fasilitator akan membuat perbincangan kumpulan berdasarkan tingkahlaku yang diberi.

Mengadakan hubungan seks dengan pekerja seks komersial. 6. 8.3. Berkawan dengan golongan berisiko tinggi. ragbi dan hoki. Tidur bersama dengan pesakit/pembawa HIV/AIDS tanpa hubungan seksual 18 19 20 21 22 23 24 Menghidu gam/minum air daun ketum Mengendalikan jenazah pesakit AIDS Merawat pesakit HIV/AIDS Ciuman berat Berkongsi alat permainan seks Batuk/Bersin Bermain bola sepak. 5. 10 11 12 Berkongsi jarum suntikan Ciuman ringan Berkongsi tandas Terdedah kepada jangkitan nyamuk Menjaga seorang yang dijangkiti HIV/AIDS Membuat tatu Derma darah Berpelukan Berkongsi bekas makanan dan minuman pesakit HIV/AIDS Menggunakan kondom semasa melakukan hubungan seks dengan orang lain. Hubungan sejenis/lesbian/gay. 7. 120 . 4. 9. bukan bersama isteri atau pasangan yang sah. 13 14 15 16 17 Bersesak di tempat awam.

Mengadakan hubungan dengan pelbagai pasangan Berkongsi jarum suntikan Ciuman ringan / kering Berkongsi tandas Terdedah kepada jangkitan nyamuk Menjaga seorang yang dijangkiti HIV/AIDS Membuat tatu Derma darah Tinggi Tinggi Tiada Tiada Tiada Tiada Tinggi Tiada Tiada Tiada Tahap Risiko Tinggi 10. 7. arak 2. 6. Berpelukan 11. 5. 8.Jawapan LOW RISK. 4. HIGH RISK & NO RISK Bil 1. Berkongsi bekas makanan dan minuman pesakit hiv/aids 121 . 3. Tingkahlaku Mengadakan hubungan seks di bawah pengaruh dadah. 9.

Bermain bola sepak. 13. ragbi dan hoki. Berkongsi Alat permainan sex 23. Menghidu gam/minum air daun ketum 19.12. Merawat pesakit HIV/AIDS 21. Berkawan dengan golongan berisiko tinggi 17. Mengadakan komersial 16. Batuk/Bersin 24. Menggunakan condom semasa / hubungan seks dengan orang lain. Bersesak di tempat awam 14. Ciuman berat (deep kissing) 22. hubungan seks dengan pekerja seks Rendah Tiada Tinggi Tinggi Tiada Tiada Tiada Tiada Tiada Rendah Tinggi Tiada Tiada 122 . Tidur bersama dengan pesakit/pembawa HIV/AIDS tanpa hubungan seksual 18. bukan bersama isteri atau pasangan yang sah. Hubungan sejenis/lesbian/gay 15. Mengendalikan jenazah pesakit AIDS 20.

• • • • • Proses: Pecahkan kumpulan kepada 4 kumpulan. • Masa : 1 jam 30 minit B. Kumpulan 1 akan menyenaraikan 10 sebab mengapa remaja lelaki kurang 18 tahun yang berisiko tinggi mendapat jangkitan HIV Kumpulan 2 akan menyenaraikan 10 sebab mengapa remaja perempuan kurang 18 tahun yang berisiko tinggi mendapat jangkitan HIV Kumpulan 3 akan menyenaraikan 10 sebab mengapa wanita lebih atau 18 tahun yang berisiko tinggi mendapat jangkitan HIV Kumpulan 4 akan menyenaraikan 10 sebab mengapa lelaki lebih atau 18 tahun yang berisiko tinggi mendapat jangkitan HIV • • Setiap kumpulan diberikan masa 15 minit untuk berbincang. • Kaedah Perbincangan kumpulan. Setiap kumpulan perlu memberikan alasan kumpulan tersebut berisiko tinggi dijangkiti HIV dari 4 aspek yang utama. D. • • Bahan: Pen marker Kertas mahjong C. 123 .AKTIVITI 2 : REMAJA DAN PENDEDAHAN HIV A.

Setiap kumpulan akan membentangkan hasil perbincangan dan semua kumpulan diminta memberi pendapat. Faktor biologi 2.1. fasilitator akan memberi rumusan berkaitan aktiviti yang telah dijalankan tadi. Faktor budaya 3. • • 124 . Faktor ekonomi 4. Faktor psikologi • Kumpulan yang menyenaraikan jawapan yang paling banyak dan tepat akan diberikan penghargaan. Di akhir sesi.

Lampiran kerja. Peserta diminta mengenalpasti beberapa hak asasi manusia di negara kita. • • • • • Proses: Peserta berkumpul. Antara hak asasi : 1. Kebebasan hidup 2.AKTIVITI 3: STIGMA DAN DISKRIMINASI (KAJIAN KES) A. Peserta akan berbincang dan memberi pendapat masing-masing. • Kaedah Perbincangan kumpulan. • • • Bahan: Pen Kertas. D. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kajian kes kepada semua peserta. Peserta dibahagikan kepada kumpulan kecil (5-6 orang sekumpulan). Kebebasan mempunyai tempat tinggal 3. C. Kebebasan untuk bekerja dan menyara kehidupan 125 . • Masa : 1 jam B.

Kebebasan untuk melakukan aktiviti ekonomi. Kebebasan untuk merasa selamat 9. Kebebasan untuk mempunyai keluarga 7. Kebebasan untuk hidup sihat 6. Kebebasan untuk mengundi dan diundi dalam pilihanraya 14. Kebebasan untuk bersuara. Kebebasan untuk mendapat pendidikan 5. Apakah langkah-langkah yang boleh diambil oleh peserta Apakah isu-isu yang mungkin timbul jika hak-hak ini tidak Di akhir sesi. • aktiviti tadi. • • Fasilitator akan bertanya kepada peserta sama ada mereka Maklumbalas mereka akan dicatat dan diambil perhatian. Peserta diminta untuk membuat analisa berdasarkan kajian Kenalpasti hak-hak asasi yang dinafikan di dalam setiap kes. 126 . Kebebasan untuk mendapat penjagaan kesihatan tanpa diskriminasi.4. 8. • • • • kes yang diberi dengan menjawab soalan-soalan berikut: bagi mempertahankan hak asasi golongan pembawa HIV/AIDS dipertahankan. dan sosial 11. 12. fasilitator akan membuat ulasan berkaitan sedar dan tahu hak asasi. Kebebasan untuk melaksanakan suruhan agama 13. Kebebasan untuk bebas bersuara 10. Kebebasan untuk hidup bermaruah.

Senario 3: Zidane ialah pemain bola sepak dalam kesebelasan utama. Dalam perlawanan peringkat akhir. Liza telah disahkan mendapat jangkitan HIV dan telah memberitahu suaminya tentang perkara ini. Senario 2: Liza dan Edry telah lama berkahwin.LAMPIRAN KERJA 4. Dia juga dihalang daripada berjumpa anak-anaknya. Beliau juga disisihkan oleh rakannya. salah seorang pemain 127 . Lanjutan daripada itu beliau telah diletakkan sebagai pemain simpanan . walaupun telah membayar pendahuluan sewa rumah selama 6 bulan.3 STIGMA DAN DISKRIMINASI HIV/AIDS Senario 1 : Norman seorang pekerja kilang telah dihalau keluar dari rumah sewa setelah didapati mengidap HIV positif. Keluarga suaminya tidak menerimanya dan telah menghalau. disahkan HIV Beliau telah positif .

ahli jemaah tidak sudi bersalaman dengan beliau. Zidane tidak dipanggil menggantikan posisi tersebut. Chia Venn sangat terkejut dan terus menutup hidung dan mulutnya dengan tangan . Senario 6 : Chia Venn bekerja sebagai juruwang di sebuah pasaraya. Beliau telah insaf dan bertekad untuk mendekatkan diri kepada Tuhan. Senario 5 : Siti baru kematian suami akibat penyakit AIDS sebulan yang lalu. Setiap kali selesai sembahyang di masjid. Kehidupannya berubah apabila ayahnya meninggal dunia akibat AIDS . Razif baru sahaja dibebaskan dari pusat serenti dan disahkan mengidap HIV. beliau tidak dijemput membantu membuat persiapan sempena majlis tersebut. 128 . Sewaktu beliau berbual dengan seorang pelanggan . Senario 4 : Danial ialah seorang budak yang cemerlang di sekolah. dia mendapat tahu bahawa pelanggan tersebut mengidap penyakit AIDS .utama telah cedera. Sewaktu kenduri kahwin di rumah jirannya. Senario 7 . Walau bagaimanapun . Danial disisihkan dari pelbagai aktiviti kelas dan diletakkan di tempat duduk yang berasingan.

D. • Proses Taklimat diberi kepada semua peserta berkaitan : • • • • Peraturan aktiviti Keselamatan & disiplin Mengikut arahan yang diberikan Ketepatan masa Check point 1 : Win. C. • Masa : 2 jam. Lose or Draw (bahasa isyarat) 129 . B. • • Bahan: Pen Lampiran kerja.AKTIVITI 4 : KEMBARA INSAF A. • Kaedah Permainan.

1. Fasilitator diminta menyediakan beberapa ayat berkaitan HIV &

AIDS. Setiap kumpulan diberi ayat yang berlainan. 2. Setiap kumpulan diminta untuk meneka ayat tersebut berdasarkan isyarat tangan yang diberikan.
3. Kumpulan yang dapat meneka dengan tepat perlu mendapatkan

tandatangan fasilitator dan sebelum dilepaskan ke check point 2

Check point 2: Word games
1. Fasilitator akan menyediakan perkataan-perkataan berkaitan HIV yang

ditulis di atas kertas kecil dan dilekatkan diatas gula – gula. 2. Perkataan ini diletakkan di dalam beberapa bekas/piring yang berisi tepung. 3. Peserta diminta menggunakan mulut untuk mencari perkataan-perkataan tersebut dan susun membentuk ayat lengkap berkaitan HIV/AIDS.
4. Kumpulan yang berjaya menyelesaikan cabaran ini perlu mendapatkan

tandatangan fasilitator sebelum dilepaskan ke check point 3. Checkpoint 3 : Spider Web 1. Peserta dikehendaki melepasi halangan tanpa menyentuhnya. 2. Spider web diibaratkan sebagai jangkitan HIV & AIDS. 3. Peserta yang gagal melepasi halangan perlu dilabel dijangkiti, peserta tersebut diminta untuk menyenaraikan faktor risiko jangkitan HIV dan cara-cara pencegahan. 4. Kumpulan tersebut akan dilepaskan jika fasilitator berpuas hati dengan jawapan yang diberikan oleh peserta yang gagal halangan.
5. Kumpulan yang berjaya menyelesaikan cabaran ini perlu mendapatkan

tandatangan fasilitator sebelum dilepaskan ke check point 4.

130

Check point 4 : Si butaku Sayang 1. Ketua kumpulan akan memilih salah seorang peserta untuk ditutup matanya dengan kain. 2. Peserta yang ditutup mata akan memecahkan belon yang diarahkan. 3. Peserta lain akan menjadi penunjuk arah kepada peserta yang ditutup mata. 4. Setelah selesai tugasan, semua peserta perlu menjawab soalan yang diberikan oleh fasilitator.
5. Kumpulan

yang berjaya menyelesaikan cabaran dan memberikan

jawapan yang betul perlu mendapatkan tandatangan fasilitator sebelum dilepaskan ke check point 5.

Check point 5 : Tali Ajaib
1. Peserta akan diikat dihujung jari dengan ”tali ajaib.”

2. Setiap peserta akan bekerjasama untuk melepaskan diri daripada simpulan tali tersebut tanpa membuka ikatan di jari. 3. Setelah selesai tugasan, semua peserta perlu menjawab soalan yang diberikan oleh fasilitator.

131

4. Kumpulan yang berjaya menyelesaikan cabaran dan memberikan jawapan yang betul perlu mendapatkan tandatangan fasilitator sebelum dilepaskan ke check point 6.

Check point 6: Di Mana Joe Jambul? 1. Peserta dikehendaki mengenalpasti kedudukan ketua fasilitator kem. 2. Kumpulan yang berjaya mengenalpasti kedudukan ketua fasilitator dikehendaki mengikut segala arahannya sebelum tugasan ditamatkan.

Nota : Kumpulan yang berjaya mendapatkan semua tandatangan akan diistihar pemenang.

132

MODUL 4 : REMAJA MINDA SIHAT
PENGENALAN Modul ini mendedahkan peserta kepada kepentingan mempunyai kesihatan mental yang baik agar mereka dapat merasa selesa dengan diri sendiri, selesa dengan orang lain dan mampu menghadapi cabaran hidup. OBJEKTIF MODUL • Meningkatkan tahap kesedaran, pengetahuan dan kemahiran remaja mengenai kepentingan dalam aspek berikut : i. ii. iii. iv. v. Berfikiran positif. Komunikasi Interpersonal yang berkesan. Membuat keputusan dan penyelesaian masalah dengan bijak. Menangani pengaruh dan tekanan Kemahiran menenangkan diri.

SUBTOPIK • Kenali diri.

133

peserta : • • • • Membuat pendedahan kendiri secara terbuka. Tayangan CD. Menangani Pengaruh dan tekanan. Komunikasi interpersonal. Dapat menerima dan menyedari hakikat dirinya. Mengetahui kepentingan harga diri. 134 . Tegas diri. Demonstrasi. Penyelesaian masalah. SKOP 1 : KENALI DIRI OBJEKTIF PEMBELAJARAN: Di akhir sesi. Perbincangan kumpulan. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • • Ceramah / persembahan slaid.• • • • • • Perfikiran positif. Kemahiran menenangkan diri. Berupaya melakukan perubahan positif.

• Masa : 1 jam B. 135 . Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta. Setiap peserta dikehendaki menulis sebanyak mungkin faktor fizikal (pandangan luaran) di dalam ruang yang disediakan gambar dan senaraikan juga kekuatan dan kelemahan diri di ruang yang disediakan. • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. • Kaedah Perbincangan kumpulan.AKTIVITI 1 : AKU DAN DIRIKU A. D. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C.

peserta : • • Berupaya membina sikap yang positif. Berupaya menimbulkan pandangan positif diri dan situasi.• Setelah lengkap. • • SKOP 2 : PEMIKIRAN POSITIF OBJEKTIF PEMBELAJARAN: Di akhir sesi. 136 . dipinkan ke baju dan kenalkan dirinya kepada peserta lain dengan menggunakan maklumat yang tercatat dalam ruang di lampiran tersebut. Aktiviti tersebut dilaksanakan kepada semua peserta Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. • Peserta akan diminta untuk menerangkan cara-cara bagi mengatasi tingkahlaku/sikap negatif yang ada pada dirinya. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN: • Perbincangan kumpulan.

• Masa : 1 jam B. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta.AKTIVITI 1 : JADI POSITIF A. • Kaedah Perbincangan kumpulan. D. • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. 137 . • • Bahan: Pen Lampiran kerja C.

Tandakan / pada kenyataan yang diingini.• • Setiap peserta dikehendaki mengenalpasti rancangan hidup yang mahu dilalui. Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. 138 .

LAMPIRAN KERJA 1.4 LAMPIRAN RANCANGAN HIDUPKU 1 tahun-tahun pertama • • Bayi yang baik Bayi yang meragam 14 tahun-minat pada jantina berbeza Persahabat an yang sihat • Persahabat an yang mengongko ng 15 tahun-PMR • • Ada impian Beranganangan • 27 tahunperkembangan kerjaya • • Peningkat an kerjaya Kerap bertukar kerja 40 tahun-krisis pertengahan umur • Identiti terjamin Krisis identiti 53 tahunsambutan jubli perak • 66 tahun-relevan • Dapat mengikut perkemban gan terbaru ketinggalan 2 tahun-mula berjalan/cakap • • Kanak sihat Kanak kurang sihat 28 tahun-langkah seterusnya • • Berkahwin Tinggal bersama tanpa komitmen Disayangi dan dihargai • • Keseoran gan dan ditinggalk an 41 tahun-maju ke 54 tahun-konflik hadapan • Pemaaf dan • Mencari membaiki makna kesilapan baru • Sedih dan dalam berdenda hidup m • Menghada pi kemurung an 42 tahun-pilihan 55 tahun-bersara • 67 tahunkebijaksanaan • • Dapat memberi nasihat Tidak bersifat terbuka 3 tahun-masih 16 tahun-pengaruh 29 tahun- 68 tahun-fungsi 139 .

membesar • • Kanak ceria Kanak sedih rakan sebaya • • Boleh berkata tidak Cepat terikut kestabilan hidup • • Mengump ul harta Dibebani hutang dalam perkahwinan • • Cinta yang tidak berubah bercerai otak • • ada matlamat baru tiada arah tujuan membaca surat khabar • hanya memandan g dinding 69 tahun-cucu • • bermain dengan cucu menakutka n cucu • 4 tahun-pergi ke sekolah • • suka berkawan suka bergaduh 17 tahun-SPM • • cemerlang tidak cemerlang 30 tahunkehidupan sosial membina perhubung an yang berkualiti • status yang berpurapura 31 tahun-cabaran perkahwinan perkahwin an yang bahagia • perkahwin an yang sentiasa bergolak 32 tahun• • 43 tahun-berat badan berubahubah • • bersenam secara berjadual pertambah an berat badan 56 tahunpenyesuaian • • ada hobi baru tiada matlamat 5 tahun-tadika • • suka belajar benci belajar 18 tahun-membuat keputusan • • masuk ke kolej melepak 44 tahun-hidup • • gembira kecewa 57 tahuneksplorasi • bercuti dan mengemb ara bosan di rumah 70 tahunkeselamatan • • masih bersemang at rasa tidak selamat • 45 tahun-ibu 6 tahun-tamat tadika 19 tahun-mencari 58 tahun- 71 tahun-sikap 140 .

• • dapat hadiah tidak tahu apa-apa tujuan • • mempunyai cita-cita tiada citacita perkembangan • bapa remaja pelaburan • • beli lebih byk harta bankrup 7 tahun-darjah 1 • • menyesuaika n diri dgn baik tidak dapat menyesuaika n diri. 20 tahun-kerja khusus • • berjaya dalam peperiksaan terpaksa mengulang 8 tahun-nama anda • • disukai diejek 21 tahun-menjadi dewasa • mendapat • dihormati cahayamat anak-anak a • tidak • hanya dihormati membina anak-anak kerjaya sahaja 33 tahun-krisis 46 tahunkewangan kestabilan kerjaya • mendapat sokongan • cemerlang orang dalam tersayang kerjaya • kecewa • gagal bersendiria dalam n pekerjaan 34 tahun47 tahun-impian kesungguhan – idola orang lain menjadi idola orang lain • membuat orang marah 48 tahun• • • optimistik selalu tidak puas hati 59 tahun-datuk dan nenek • • disayangi ramai menjadi beban 72 tahunpersekitaran • • dikelilingi kasih sayang sentiasa ketakutan 60 tahunberkawan diterima kawan lama • disisihkan kawan lama 61 tahun-suara • 73 tahunpenyusutan • • bangga dengan diri benci pada diri 9 tahunperkembangan terlibat • berjaya dalam dalam perhubunga setiap n yang urusan serius • kalah judi • berfoya-foya 22 tahun35 tahun-bahaya 74 tahun- 141 .

• • lelaki/peremp uan baik lelaki /perempuan tidak disenangi konvensyen • • mencari pekerjaan membuang masa tahun ke 7 • • tetap setia terlibat dgn hubungan sulit penyakit jalani pemeriksa an kesihatan berkala • kanser paru-paru akibat merokok 49 tahunkejayaan • • • sentiasa gembira sentiasa berleter kenangan • • ada memori yang indah memori sedih 10 tahun-minat baru • • sukan buku 23 tahunperhubungan • 36 tahun-di persimpangan 62 tahun-hati • • tenang sentiasa bimbang 75 tahunhubungan • • sentiasa menikmati hidup degil 11 tahun-menjadi gadis • • perubahan fizikal perkembanga n lambat tidak terlibat • impian di • perkahwin dengan dikembang an yang hubungan kan kekal seks bebas • impian • kesunyian • menggugurk tinggal an harapan kandungan 24 tahun-mula 37 tahun-kerjaya 50 tahun-rumah kerjaya berkembang kosong mendapat • ada pekerjaan perniagaa yang disukai n • menganggu • dibuang r kerja 25 tahun-krisis 38 tahun• • • anak-anak di kolej anak-anak di penjara 63 tahun-gigi • • cantik dan putih hitam dan rosak 76 tahun-wanita tua/lelaki tua • • boleh di hubungi sentiasa marah 12 tahun-mencari 51 tahun-kedutan 64 tahun- 77 tahun-rumah 142 .

identiti(upsr) • • pelajar cemerlang pelajar bermasaalah suku usia • • positif dan mempunyai harapan negatif dan murung kewangan 13 tahun-menjadi teruna • • perubahan fizikal perkembanga n lambat 26 tahun-cinta • • bertunang putus hubungan kepuasan diri dapat menghada • perancang • keluarga pi hari tua an yang • menjalani kewangan bahagia pembedah • tiada • keluarga an plastik simpanan yang berpecah 39 tahun-faktor 52 tahun65 tahunyang menakutkan menopause tinggalan -usia • menerima • diberi perubahan pengharg • cari dengan aan cabaran baik • tidak baru • tidak suka dihormati • tidak perubahan meraikan harijadi • • • tinggal dengan keluarga tinggal di rumah orang tua 78 tahunberkahwin 50 tahun • • hidup yang penuh gembira hidup yang dalam kesedihan. 143 .

• KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • • • Ceramah / persembahan slaid. Mempunyai kemahiran komunikasi interpersonal yang berkesan.SKOP 3 : KOMUNIKASI INTERPERSONAL OBJEKTIF PEMBELAJARAN : Diakhir sesi. Membina perhubungan yang baik dengan orang lain. peserta akan dapat : • • Mengenalpasti hubungan yang sedia wujud. . Main peranan. Perbincangan kumpulan.

• Kaedah Perbincangan kumpulan. Setiap peserta dikehendaki menomborkan 1 hingga 6 di dalam bulatan kecil mengikut keutamaan dari segi perhubungan dengan orang-orang tersebut. fasilitator akan membuat rumusan mengenai aktiviti tadi. • Masa : 30 minit. • • . Fasilitator dan peserta akan berbincang mengenai pilihan yang dibuat oleh peserta.AKTIVITI 1 : AKU DAN DIA A. • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta. • Fasilitator meminta peserta mempamerkan perhubungan itu dihadapan kumpulan. Di akhir sesi. B. D. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C.

LAMPIRAN KERJA 2.4 AKU DAN DIA IBUBAPA ADIKBERADIK KELUARGA GURU RAKAN LAIN-LAIN .

satu kumpulan lagi di minta untuk menyenarai kelemahan dan kelebihan yang terdapat dalam lakonan tersebut. • • Di akhir sesi. • . Semasa satu kumpulan membuat persembahan. D.AKTIVITI 2 : JALIN PERHUBUNGAN A. Setiap kumpulan di minta untuk melakonkan senario berikut berdasarkan kreativiti kumpulan masing-masing. • Masa : 1 jam B. Perbincangan kumpulan. • • o Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada 2 kumpulan utama. C. Fasilitator akan membuat rumusan di akhir aktiviti. • • Bahan: Pen marker Kertas mahjong. • • Kaedah Main peranan. Senario : Memulakan persahabatan di tempat baru. setiap kumpulan perlu membentangkan hasil dapatan mereka.

Menggunakan kemahiran yang ada dalam kehidupan harian. Perbincangan kumpulan.SKOP 4 :PENYELESAIAN MASALAH OBJEKTIF PEMBELAJARAN: Di akhir sesi. . Mampu membantu seseorang untuk menyelesaikan masalah secara rasional dan sistematik. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • • Ceramah / persembahan slaid. peserta : • • • Mempunyai kemahiran membuat keputusan dan menyelesaikan masalah.

• Kaedah Perbincangan kumpulan. B.AKTIVITI 1 : MENYELESAIKAN MASALAH A. D. . Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta. Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. • Masa : 30 minit. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C. • • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. Setiap peserta dikehendaki membaca senario yang diberi dan isikan langkah-langkah dalam menyelesaikan masalah.

rakan sekelas selalu mengacau dan memberi anda nama-nama gelaran yang kurang baik. Mereka juga enggan meminjamkan nota –nota kelas yang Senario 3 : Anda telah berkawan dengan teman lelaki anda selama 6 bulan. anda telah pergi bercuti di rumah bapa saudara anda. Adik saudara lelaki anda mula bertengkar kerana mahu menonton program lain. Anda suka kepadanya dan kini dia mendesak anda untuk mengadakan hubungan seks dengannya. Di sekolah baru itu. .4 Senario 1 : Semasa cuti sekolah. terdahulu. Anda mahu menonton program TV yang anda gemari. Senario 2 : Anda telah bertukar ke sekolah lain semasa pertengahan tahun.LAMPIRAN KERJA 3.

KENALPASTI MASALAH CADANGAN PENYELESAIAN MENILAI SETIAP CADANGAN TINDAKAN PENGAJARAN .

.SKOP 5 : TEGAS DIRI OBJEKTIF PEMBELAJARAN : Di akhir sesi. Mengamalkan sikap tegas diri. peserta : • • Mengenalpasti tahap tegas diri sendiri. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • Perbincangan kumpulan.

Setiap peserta dikehendaki mengenalpasti definasi tegas diri. Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. faedah tegas diri dan ciri-ciri individu yang tegas diri. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C. • • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. . • Masa : 1 jam B. D.AKTIVITI 1 : TEGAS DIRI A. • Kaedah Perbincangan kumpulan. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta.

LAMPIRAN KERJA 4. Elemen tegas diri yang dikenalpasti Senaraikan 5 faedah tegas diri Senaraikan ciri-ciri individu yang tegas diri SKOP 6 : MENANGANI PENGARUH TEKANAN 154 .4 Kenalpasti elemen tegas diri dalam adegan di bawah.

AKTIVITI 1 : RELAKS.OBJEKTIF PEMBELAJARAN : • • Mempunyai kemahiran untuk menolak pengaruh dan tekanan rakan sebaya. Mengenalpasti keperluan untuk menghadapi tekanan.. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • Ceramah / persembahan slaid.. 155 ..

SKOP 7 : KEMAHIRAN MENANGANI TEKANAN 156 .A. • Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. Setiap peserta dikehendaki mengenalpasti punca tekanan. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta. • Masa : 1 jam B. Tayangan CD masalah remaja. D. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C. • • Kaedah Perbincangan kumpulan. • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. pengaruh tekanan terhadap individu dan beri cadangan cara menangani pengaruh dan tekanan.

Tayangan CD. AKTIVITI 1 : TEKNIK RELAKSASI 157 .OBJEKTIF PEMBELAJARAN : Diakhir sesi. Menyatakan faedah latihan relaksasi. Demonstrasi. peserta : • Memahami konsep relaksasi. • • KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • • • Ceramah / persembahan slaid. Mengamalkan teknik relaksasi.

A. Fasilitator akan mendemonstrasikan semula teknik – teknik relaksasi yang telah dipaparkan.teknik relaksasi. Fasilitator akan memainkan CD teknik . • C. • • Semua peserta diminta mengulangi teknik – teknik yang telah didemonstrasi oleh fasilitator. • • Proses: Peserta akan berkumpul. • • Bahan: Pemain cakera padat Kaedah Demonstrasi Latih Tubi D. Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. • Masa : 30 minit B. • MODUL 5: REMAJA BIJAK BERKOMUNIKASI 158 .

pengetahuan asas berkaitan komunikasi serta kemahiran berkesan dalam komunikasi amat penting kepada pendidikan rakan sebaya supaya penyebaran maklumat akan lebih berkesan dan lebih bermakna. Skop 4 : Aktiviti-Aktiviti Pengukuhan Komunikasi. Topik Utama • • • • Skop 1: Aspek-Aspek Penting Dalam Komunikasi. Modul ini memberi penekanan kepada asas komunikasi serta idea-idea yang boleh diaplikasikan bagi menjelaskan pelbagai kaedah komunikasi dalam penyampaian mesej-mesej gaya hidup sihat kepada rakan sebaya. Tujuannya untuk memberi kesan kepada penerima supaya dapat mengubah tingkahlaku-tingkahlaku berkaitan dengan kesihatannya. Skop 2 : Peringkat Halangan Dan Cara Mengatasinya. SKOP 1: ASPEK-ASPEK PENTING DALAM KOMUNIKASI 159 . Skop 3 : Kaedah Penyampaian Maklumat. Justeru itu.Pengenalan Komunikasi merupakan satu proses memindah idea dari sumber kepada penerima.

Objektif Pembelajaran Di akhir sesi ini peserta dapat. • • • • Memahami tujuan komunikasi dalam pendidikan rakan sebaya Menyatakan aspek-aspek penting dalam komunkasi Berkomunikasi secara berkesan dengan rakan sebaya Menggunakan kaedah-kaedah komunikasi dalam menyampaikan maklumat kepada rakan sebaya. AKTIVITI 1 : KENALI ELEMEN KOMUNIKASI 160 . komunikasi pendapat.Komunikasi berfungsi untuk memberi. diharapkan mengurangkan kegelisahan remaja serta merapatkan persahabatan antara mereka. juga pandangan dapat dan tanggapan terhadapnya. menerima. menghibur dan bertukar-tukar maklumat. Melalui komunikasi rakan sebaya dapat menjalankan aktiviti-aktiviti yang boleh mempengaruhi cara pemikiran serta kepercayaan tentang gaya hidup sihat di samping menyuarakan Dengan perasaan.

Peserta diminta untuk mengenalpasti jenis komunikasi dan huraikan elemen-elemen penting dalam komunikasi seperti dalam lampiran kerja. D. Proses: • Peserta akan dikumpulkan. Masa : • 45 minit B. Kaedah • • • Syarahan permainan soal jawab. • • LAMPIRAN KERJA 1 161 . Di akhir sesi. fasilitator akan memberi ulasan terhadap aktiviti yang telah dilaksanakan. Bahan: • Lampiran Kerja C.A.

Penerangan Awal Sumber Saluran Penerima Maklumbalas SKOP 2: MENGENALPASTI DAN MENGATASI HALANGAN 162 . 2.Berikan jenis komunikasi yang anda tahu.1. Buat huraian ke atas elemen-elemen dalam proses komunikasi di atas.

AKTIVITI 1 - MARI KITA BISIK-BISIK 163 . iv. v. vi. iii. Kepekaan mengenalpasti halangan dan keupayaan mengurangkannya membolehkan komunikasi berlangsung dengan jaya dan berkesan. Metod i. And Miss Universe Topi Ajaib Raja Borong Mencari Harta Karun Menyunting Bunga Di Laman Orang.KOMUNIKASI Pendahuluan Halangan luar (external) dan halangan dalam menjadi masalah utama untuk mencapai komnikasi berkesan. Mari Kita Bisik-Bisik Mr. Mengetahui cara-cara mengatasinya. • • Mengenalpasti halangan-halangan semasa komunikasi. Ia boleh berlaku di semua peringkat dalam proses komunikasi. Objektif pembelajaran Di akhir sesi peserta dapat. ii.

Selepas itu. • Masa : 10 . kertas mahjong ’flipchart stand’ C. Pilih seorang untuk diberikan tugas sebagai penyampai mesej. kumpulan lain dikehendaki menimbulkan gangguan (kecuali gangguan fizikal) seperti membuat bising dan sebagainya. • • Proses : Jelaskan kepada peserta peringkat-peringkat komunikasi di mana halangan boleh berlaku. Beliau ditugaskan untuk membuat mesej pendek(sekurang-kurangnya 20 patah perkataan). Peserta terakhir akan mencatatkan mesej tersebut ke dalam kertas mahjung. • Beliau akan membisikkan mesej tersebut kepada peserta kedua dan berurutan sehingga peserta terakhir.A. • Semasa proses ini. Bentuk sekurang-kurangnya dua kumpulan peserta.15 minit B. Beliau diberikan masa untuk menghafalkannya selama 1 minit. Setelah 164 . Bahan : • • • • • Carta selak Transparensi papan putih. • • Kaedah : Perbincangan kumpulan Permainan D. beliau dikehendaki kembali kepada kumpulan mereka.

AKTIVITI 2 - MR. DBuat ulasan serta perbandingan dengan cara fasilitator. Senaraikan di peringkat mana halangan terjadi dan syorkan cara mengatasinya.selesai. DAN MISS UNIVERSE 165 . Kemukakan pertanyaan kepada semua peserta mengenai halanganhalangan komunikasi yang dikesan. • mesej yang dicatat tadi akan dibaca dan dibandingkan dengan mesej asal.

A.

Masa

:

10 – 15 minit. B. Bahan:

• • • • •

Kertas Mahjong Gunting Marker Pen Stapler Manila Kad.
C. Kaedah :

Permainan D. Proses:

i. ii. iii. iv.

Lantik seorang peserta sebagai miss atau mr universe yang mewakili beberapa planet(contoh marikh, bumi, pluto, zuhal, musytari). Pilih seorang pengacara majlis, dua atau tiga juri. Setiap miss atau mr universe harus memainkan peranan supaya mereka boleh memenangi pertandingan tersebut. Juri akan menyediakan soalan dan Miss atau mr universe dikehendaki menjawab soalan tersebut dengan kreativiti masing-masing. Markah akan diberikan oleh panel juri. Pengacara majlis bertindak untuk menghidupakan majlis ini. Peranan juri ialah memberi komen selepas setiap peserta menjawab soalan (ala AF) dan di akhir sesi dikehendaki mencari pemenang. Di akhir sesi fasilitator akan memberi komen.

v. vi. vii.

AKTIVITI 3 A. Masa:

TOPI AJAIB

166

10 – 15 minit.

B. Bahan:
• Kertas Manila Card /topi kertas,marker pen,stapler.

C. Kaedah : • Pengucapan awam

D. Proses: •

Peserta dipilih secara rawak. Seorang setiap satu kumpulan.(fasilitator akan memilih peserta paling pendiam,bising,nakal dan peserta biasa) Bawa peserta yang dipilih keluar dewan. Beri taklimat kepada peserta lain apa yang perlu dibuat.(cth:.....) Fasilitator akan memberitahu kepada kumpulan berkenaan arahan-arahan yang perlu diikut pada topi. Tulisan di atas topi.
o o o o

• •

Jangan Pedulikan Saya (peserta paling banyak bercakap) Dengar Cakap Saya (peserta pendiam) Ketawakan Saya (peserta nakal) Tanyalah Soalan Pada Saya (peserta biasa)

• • • •

Fasilitator akan memberi topi di atas kepada peserta yang dipilih. Jangan pakaikan topi sebelum masuk ke kelas. Pakaikan ikut giliran peserta. Peserta akan menyampaikan ceramah ikut arahan yang diberikan oleh fasilitator. Peserta akan diberikan masa selama 5 minit untuk menyampaikan ceramah. Pendengar ikut arahan di atas topi ajaib tersebut. Setelah selesai keempat-empat peserta berceramah, fasilitator akan membuat ulasan.

• •

AKTIVITI 4 A. Masa:

RAJA BORONG

167

10- 15 minit.

B. Bahan : • Barang pilihan

C. Kaedah : • Main peranan

D.

Proses: Pilih seorang peserta dalam setiap kumpulan dan aturkan sesi mainan peranan menunjukkan seorang peniaga jalanan yang berusaha untuk menjual barangannya.

Setiap seorang daripada mereka diberikan sejenis produk untuk dijaja/dijual. Dengan menggunakan elemen komunikasi yang diketagui, peserta tersebut dikehendaki mempengaruhi audien supaya membelinya.


Minta peserta lain memainkan peranannya untuk memilih barangan yang ingin dibelinya dan nyatakan kenapa. Peserta yang lain memerhati sesi berkenaan dan memberi maklumbalas selepas tamat sesi atas kekuatan/kelemahan berdasarkan kemahiran dalam interaksi perseorangan. Peserta juga dikehendaki memberi komen di atas penggunaan unsur-unsur pemujukan di dalam sesi berkenaan.

Fasilitator mengulas kemahiran dalam komunikasi perseorangan dan pemujukan.

AKTIVITI 5 -

EKSPLORA PROSTAR
A. Masa: 168

5 minit. B. Bahan :

Mengikut kreativiti fasilitator dan kesesuaian tempat. C. Kaedah:

Permainan

D. Proses:

• .

Pilih seorang ketua dalam setiap kumpulan,untuk mengetuai dalam aktiviti ini

Fasilitator perlu menyediakan 5 jenis objek yang di rasakan perlu dalam kehidupan manusia seharian.

Letakkan semua objek tersebut ke tempat-tempat yang berlainan (check point) berserta dengan arahan seterusnya (petunjuk) untuk lokasi objek seterusnya.

Beri penerangan kepada semua ahli kumpulan untuk bergerak dalam kumpulan dan memulakan pencarian.

Ketua kumpulan perlu mencatat jenis objek yang telah dijumpai. Setelah semua objek di jumpai ,minta ahli kumpulan menerangkan;Nama objek ,Kegunaan untuk aktiviti harian manusia dan implikasi sekiranya objek itu tiada.

Fasilitator akan merumuskan aktiviti .

AKTIVITI 5 A. Masa:

MENYUNTING BUNGA DI LAMAN ORANG

169

C. SKOP 3: KAEDAH PENYAMPAIAN MAKLUMAT 170 . Proses peminangan bermula dengan pihak lelaki menyatakan tujuan kedatangan dan seterusnya. Fasilitator akan merumuskan tujuan aktiviti ini diadakan – mengatasi masalah halangan komunikasi.• 5 hingga 10 minit. Bahan : • Mengikut kreativiti kumpulan. Pihak lelaki dan pihak perempuan perlulah dari negeri yang mempunyai loghat yang berbeza. Kaedah: • Permainan D. Proses: • • • • • Setiap kumpulan perlu menyediakan dua orang jurucakap bagi pihak lelaki dan pihak perempuan. Semua urusan peminangan perlulah dibuat menggunakan bahasa pantun. B.

Ciri-ciri sasaran termasuk tahap pengetahuan dan fisiologi. sikap. Pemilihan Kaedah Komunikasi Pemilihan kaedah komunikasi yang sesuai ditentukan oleh beberapa kriteria • • • • • • Bilangan peserta atau rakan sebaya yang terlibat dengan aktiviti Sumber yang ada seperti bahan. Menunjukkan kemahiran menggunakan kaedah-kaedah komunikasi • KAEDAH-KAEDAH DALAM KOMUNIKASI INTERPERSONAL 171 . Kemahiran berkomunikasi dan pemilihan kaedah komunikasi yang sesuai dapat membantu meningkatkan kekesanan penerima. alat pandang dengar. Objektif Pembelajaran Di akhir sesi peserta dapat • Mengetahui pelbagai kaedah komunikasi yang sesuai dalam melaksanakan aktivti PROSTAR. pelbagai kaedah komunikasi boleh digunakan oleh pendidik rakan sebaya dalam melaksanakan aktiviti PROSTAR. Objektif perubahan yang diingini sama ada setakat penambahan pengetahuan atau sikap mahupun tingkahlaku.Penerimaan ke atas pengetahuan. nilai dan amalan baru ditentukan oleh keupayaan sumber untuk mempengaruhi penerima. Persekitaran tempat dan sosio budaya Kombinasi kaedah. Melalui pendekatan secara individu dan berkumpulan. tenaga manusia dan sebagainya.

menyampaikan nasihat dan mendapatkan kerjasama. Ianya boleh dilakukan dengan : o o o o o o Menggunakan fakta yang sahih. mendorong. • Di setiap peringkat. memerhati. bersahaja tetapi dipercayai KAEDAH-KAEDAH DALAM KOMUNIKASI KUMPULAN Perbincangan Kumpulan Kecil Aktiviti yang bertujuan menggalakkan rakan sebaya dalam berfikir. Temubual dll) Aktiviti yang bertujuan untuk mendapatkan maklumat. mendengar. Proses memilih fasilitator dan 172 . Ianya memerlukan kemahiran dalam menyoal. jenaka. Berfokus kepada sesuatu isu dengan menitikberatkan amalan demokrasi dalam pelaksanaanya. Pemujukan Komunikasi yang bertujuan mempengaruhi dan memujuk seseorang supaya menganggap atau mempercayai sesuatu dari sudut tanggapan kita. berkongsi maklumat dan pengalaman serta meningkatkan kefahaman dan kemesraan antara satu sama lain. membuat penjelasa dan kemesraan. benar dan pernah terjadi. • ulangi keseluruhan proses yang sama dengan pencatat dari kalangan ahli. Buat prioriti ke atas isu-isu penting yang telah dibincangkan dan diakhiri dengan penghargaan. menyebar makluma. Menggunakan logik dan rasional (munasabah pada akal) Menyatakan faedah Menyentuh perasaan dan emosi Menggunakan unsur-unsur yang membimbang/menakutkan Menghidupkan rasa senang. penjelasan setiap isu yang dibincangkan dan buat kesimpulan ke atasnya.Interaksi Perseorangan (Nasihat Individu. Saiz kumpulan antara 8-10 orang.

mengingatinya serta memberi maklumbalas. Dengan cara ini kemahiran berkomunikasi dapat dipertingkatkan diikuti oleh pembentukan sikap yang positif. Ahli kumpulan digalakkan berkongsi pendapat dan perasaan di samping meninjau apa yang telah dipelajari oleh orang lain. Fasilitator memperkenalkan tajuk atau tujuan perbincangan dan rasional pemilihannya. Perbincangan. Perbincangan Sindikit Aktiviti yang bertujuan mengerakkan peserta supaya mempelajari sesuatu secara aktif di dalam kumpulan.o Bentuk kumpulan dengan ahli dan fasilitator berada dalam satu bulatan dan lantik seorang pencatat. • • Satukan semula kumpulan sindikit di dalam kumpulan induk dan bincangkan maklumbalas dari setiap kumpulan. Setiap kumpulan diminta melantik seorang ketua dan pencatit seterusnya membincangkan topik/isu berkaitan cara hidup sihat secara mendalam dengan diawasi/bantu oleh fasilitator. Bersahaja dan informal. Pencatat juga perlu maklum dengan tugasnya.Fasilitator mengemukakan secara terbuka pernyataan atau persoalan dan minta ahli kumpulan respon ke atasnya. Fasilitator perlu neutral. Galakkan semua peserta mengambil bahagian dengan o o o menghidupkan perbincangan dengan mengajukan soalan-soalan memikat. 173 . Ulangi dan ubahsuai soalan serta tujukan kepada ahli jika perlu. Proses • Bentuk beberapa kumpulan dengan setiap satunya tidak lebih dari 6 ahli. Pengenalan –fasilitator dan peserta memperkenalkan diri. Awasi monopoli perbincangan oleh ahli tertentu sahaja.

Proses o Bentuk beberapa kumpulan dengan keahlian antara 8-10 orang. Penilaian ide oleh mereka yang lebih mahir adalah digalakkan. o Di peringkat ini fasilitator dan pencatat boleh menambah ide mereka ke dalam senarai ide yang terkumpul. Kumpulkan ide yang hampir serupa dalam satu kumpulan. Catatan perlu dibuat di papan tulis. Debat 174 . perlu kajian mendalam atau untuk kegunaan masa akan datang. o Atur kedudukan ahli dalam satu bulatan serta lantik seorang fasilitator dan pencatat. o Catatkan semua ide. o Ulangi pusingan sehingga peserta-peserta tiada lagi ide hendak disumbangkan. Peringatan o Semua ide perlu dicatatkan o Ahli dilarang mempersendakan ide orang lain o Ahli dibenarkan mengembangkan ide yang dikemukan oleh ahli terdahulu o Ide seharusnya bernas dan ringkas. Penilaian dan maklumbalas ke atas ide adalah dibataskan. o Fasilitator mengemukakan soalan dan meminta setiap ahli memberi satu pendapat secara bergilir pada setiap pusingan. Cerakin semua ide mengikut keutamaan dengan mengasingkan ide-ide yang tidak rasional.Sumbang Saran (brainstroming) Aktiviti yang bertujuan untuk mendapatkan ide dari kumpulan bagi menyelesaikan sesuatu masalah atau pengubahsuaian sesuatu perkara. Ide-ide boleh dikategorikan kepada yang boleh dilaksanakan.

kelancaran. o o o o o Perbincangan Panel Aktiviti yang bertujuan untuk menambah kefahaman terhadap sesuatu Ia meliputi penjelasan dan perbincangan terhadap sesuatu topik. (sila lihat lampiran ML 4. Proses o o perkara. Pilih sekurang-kurangnya 4 ahli panel dan seorang pengerusi Kenalpasti tempat yang sesuai menyusun atur tataletk ahli panel.1) Topik-topik berkaitan dengan isu-isu sosial dan AIDS adalah digalakkan. Penjaga masa akan membunyikan loceng sekali setiap kali peserta memasuki minit keempat hujahnya dan dua kali apabila masa tamat. jam dan loceng. pembesar suara. gaya dan penampilan bahan sokongan. ketetapan tajuk. Pemarkahan berasaskan isi kandungan. Setiap peserta diberi masa 5 minit untuk berhujah. Pemerhati diberi peluang membuat ulasan ke atas tajuk selepas perbahasan selesai. Pengerusi memperkenalkan topik atau isu secara ringkas dan meminta panel pertama memberi pandangan. Bahagikan peserta kepada dua kumpulan dengan ahli bertindak selaku pihak pencadang dan pembangkang. Pengerusi membuat ulasan ringkas o 175 . Proses o Sediakan peralatan termasuk mikrofon. pengerusi dan audien. Selepas semua berhujah ketua kumpulan diberi masa 5 minit menggulung perdebatan didahului oleh pihak pembangkang.Aktiviti yang bertujuan untuk membolehkan peserta mendapatkan maklumat. Meja dan kerusi pendebat di atur bertentangan dengan pengerusi dan Penjaga Masa di antara keduanya. menyusun dan menghuraikannya di depan khalayak serta melatih peserta menjadi seorang perucap yang baik.

seterusnya meminta panel kedua memberikan pendapat. Ulangi proses sehingga panel terakhir.
o

Pengerusi menggulung sesi dengan membuat rumusan ke atas isu-isu penting yang telah dicapai/bincangkan dan menutup perbincangan. Topik-topik seperti Pengasingan Kes HIV, Pendedahan Status HIV, Diskriminasi Ke atas Pesakit AIDS, Pembawa HIV dan Kehidupan Berkeluarga.

o

Main Peranan (Role Play) Aktiviti yang bertujuan memberi pengalaman baru kepada peserta berkaitan sesuatu peranan yang belum pernah dialami terdahulu. Ia melibatkan emosi, penghayatan dan disiplin serta tindakbalas terhadap watak lain tanpa bantuan skrip. Melaluinya peserta dapat meningkatkan kemahiran berkomunikasi serta memahami tingkahlaku orang lain. Proses
• • •

Atur kedudukan pentas dan audien. Pilih senario dan watak yang berkait dengan wabak AIDS. Berikan dengan mengikut keperluan watak. Beri masa 5 minit untuk pelakon menyesuaikan diri dan mendapat ’mood’. Audien perlu dimaklumkan mengenai senario ini serta perkara yang perlu diperhatikan.

• •

Biarkan lakonan berlangsung sehingga penghayatan dapat ditunjukkan. Perbincangan dan penilaian. Minta pelakon menyatakan perasaaan dan pendapat mereka berkaitan dengan sesi yang dilalui. Audien juga digalakkan memberi pendapat terhadap mesej dan lakonan. Umpamanya:
o o o

Adakah pelakon berubah peranan dan mengapa boleh berlaku? Adakah pelakon saling memahami antara satu sama lain? Kesan lakonan?

Perasaan watak sebelum, semasa dan selepas sesi.

176

AKTIVITI YANG BERTUJUAN UNTUK MEMBERI PENGALAMAN KEPADA PESERTA BAGAIMANA MERANGSANG PERBINCANGAN, BERFIKIR DAN MENINGKATKAN PENGETAHUAN.
• •

Sediakan soalan-soalan kuiz yang berkaitan dengan AIDS. Lantik seorang Pengerusi dan pencatat markah bagi mengendalikan kuiz. Bentuk dua kumpulan peserta. Pengerusi mengajukan soalan berselang-seli kepada semua peserta dari dua kumpulan. Soalan mesti dijawab dalam tempoh 30 saat dengan 3 markah untuk jawapan tepat. Jika gagal peluang diberi kepada ahli lain dalam kumpulan lain dengan 2 markah jika jawapan tepat. Sekiranya gagal soalan dikemukan kepada kumpulan lain dengan 1 markah jika jawapan betul.

KAEDAH PENGUCAPAN AWAM Aktiviti yang ertujuan untuk mewujudkan kesedaran atau menambah pengetahuan. Ia juga berupaya meningkatkan keterampilan diri, kemahiran interaksi depan khalayak serta menyampaikan maklumat dengan berkesan. Objektif Pembelajaan
• •

Memahami proses penyediaan pengucapan awam mempraktis teknik berucap.

Metod Syarahan pendek Proses

Menjelaskan persediaan pengucapan awam yang mengandungi tiga peringkat iaitu pemikiran permulaan, penyediaan dan penyampaian. Menggariskan perkara yang perlu dipertimbangkan dengan pemikiran permulaan:
o

mengenalpasti sasaran:

siapa,

mengapa

hadir,

faedah

dan

kepentingan ceramah kepada mereka.
177

o

Menentukan objektif ceramah: Menetapkan masa.

apakah

yang

penceramah

ingin

capai sama ada pengetahuan, sikap mahupun amalan.
o •

Menerangkan keperluan-keperluan dalam peringkat penyediaan. Umumnya terdapat tiga tahap dalam bahan ucapan.
o o

Pembukaan: memberitahu tujuan dan rangka ceramah. Bahan ucapan: merupakan penjelasan kepada tujuan ceramah. Sebaik-baiknya mengandungi 4/5 fakta utama sahaja, mempunyai sokongan dan mengikut susunan keutamaan. Penutup-mengulangi ide penting secara ringkas dan memperkuatkan semula tujuan.

o

Menjelaskan aspek-aspek penting penyampaian ceramah. Keutamaan adalah untuk mewujudkan hubungan audien melalui:
o o o o o o o

Berdiri selesa dan bertenang Melihat ke arah audien Suara tidak mendatar Bernada dan kawal kelajuan Tunjukkan kenyakinan terutama dalam ide penting Gunakan contoh-contoh menarik Rujuk nota (jika perlu)

Menunjukkan teknik berucap yang berkesan.
o

Cara penyampaian: gunakan impromtu.

skrip,

catitan

(kad),

ingatan

atau

o

Membuka ucapan: sampaikan ucapan selamat, memperkenalkan diiri dan cuba cetuskan sesuatu yang menarik. Pengenalan topik: jadikan pendengar minat-sedia mendengar dan menerima
178

o

o

Tinggikan minat: sebagainya. Lain-lain

selitkan jenaka, petikan, rujukan, persoalan dan

o

:gunakan bahasa badan, timbul keanehan, sesuatu

yang baru, realiti, perkara hampir, suspen, penting dan gurauan. Gunakan alat pandang dengar yang berkaitan dengan mahir.

Menyatakan sifat-sifat yang perlu ada dan sebaliknya semasa berceramah.
o

sifat baik: berpengetahuan, berkeyakinan, berkemahiran, dan ada kredibiliti. Sifat kurang baik: sering minta maaf. syok sendiri, berbisik-bisik, melalut, kabur dan

o

AKTIVITI 1 - LATIHAN AMALI PENGUCAPAN AWAM.
A. •

Masa

Lima jam (dikurangkan kepada 3 jam sekiranya aktiviti amali kepada perbincangan, sindikit, debat, kuiz dan pengucapan awam dilakukan pada modul yang berkaitan).

B.
• • •

Bahan: Carta selak papan lukis kertas mahjong

B. Kaedah :

Persembahan

C. Proses :

Pilih peserta dan minta mereka membuat persediaan pengucapan awam dan menyampaikannya di dalam kelas mengikut tatacara dan panduan yang diberikan. Fasilitator dan rakan peserta diminta memberi pendapat mengenai
179

Proses o o o o o o o Pilih beberapa peserta di setiap penghujung modul atau topik Minta komentar berdasarkan apa yang : Membantu pelajaran anda hari ini Menganggu pelajaran anda hari ini.. (sila lihat senarai semak amali pengucapan awam di Lampiran ML .persembahan selepas latihanamal selesai.) Penilaian Peserta dapat menyatakan pelbagai kaedah komunikasi yang sesuai dalam melaksanakan latihan PROSTAR serta mengambil bahagian aktif dalam sesi amali. Metod Soal jawab Setting Setiap penghujung topik/ modul.. Imbasan Objektif Pembelajaran Mendapat maklum balas daripada peserta mengenai pengajaran yang diperolehi berkaitan modul atau topik tertentu... Perasaan anda Apa yang boleh digunapakai Perkara-perkara 180 . Bahan Produk dan ulasan topik.

.................. Nama peserta Isi Gaya Intonasi Suara Kelancaran Jumlah Jumlah Jumlah Jumlah AKTIVITI-AKTIVITI PENGUKUHAN KOMUNIKASI Objektif Pembelajaran: 181 ...... BORANG PEMARKAHAN DEBAT Nama Kumpulan :...................Lampiran ML..........................................

Belajar untuk mendengar dan menghormati pandangan serta pendapat orang lain. Meningkatkan kemahiran komunikasi dua hala. iv. ii.Di akhir sesi peserta akan dapat:i. iii. MODUL 6 : REMAJA BIJAK MERANCANG DAN MELAKSANA Pengenalan 182 . Mengetahui halangan-halangan dalam proses komuikasi. Belajar menghormati dan menerima perbezaan .

Modul ini adalah panduan untuk merancang. sekadar untuk mengukuhkan hujah sahaja selain ianya harus mudah dan praktikal. masa yang diperuntukkan dan sokongan yang diperolehi. Perbincangan kumpulan dan penyampaian kumpulan 183 . para peserta dapat : • • Menerangkan apa itu perancangan Memperolehi kemahiran merancang program atau aktiviti pendidikan PROSTAR Membentuk pelan program dan pelan pelaksanaan Memperoleh dijalankan kemahiran melaksana dan menilai aktiviti-aktiviti yang • • Metod / Kaedah • • Menyelesaikan masalah (senario) pilih satu atau cipta senario yang sesuai. Latihan ini haruslah mengambil kira realiti setempat dari segi latar belakang. kemudahan yang sedia ada. Subjek ini perlu dipermudahkan dengan penggunaan dan pemakaian teori akademik yang seminima yang boleh. kumpulan sasar. Topik Utama • • • • • • Apa itu program Apa itu perancangan dan elemen utama dalam perancangan Kepentingan perancangan Langkah dan peringkat perancangan Penyediaan pelan program dan pelan pelaksanaan Penilaian aktiviti/program Objektif Pembelajaran Di akhir sesi latihan. sumber yang ada dan boleh digunakan. kemampuan dan keupayaan fasilitator. melaksana dan menilai aktiviti-aktiviti PROSTAR.

Setelah pembentangan dibuat fasilitator/penceramah akan memberi syarahan berkaitan dengan teknik penyediaan program pelan tersebut dan mengenalpasti kesilapan-kesilapan yang telah dilakukan dalam pembentangan oleh peserta 5. Pilih seorang wakil untuk membentangkan hasil perbincangan dan perancangan program yang telah dihasilkan oleh kumplan 4. Agihan senario berlainan bagi setiap kumpulan (senario ini boleh dicipta/direka oleh fasilitator/penceramah mengikut permalahan setempat) 2. Minta setiap kumpulan berbincang dan merancang satu program bagi mengatasi masalah berkaitan 3. Peserta akan berbincang dan membaiki pelan program dan pelan perlaksanaan berpandukan format yantg telah diberi/disediakan oleh fasilitator Masa 1 jam 2 jam Bahan/Peralatan • • • • • • - Senario Taklimat / Amali Papan tulis Kertas manjong Markerpen Transparensi OHP Borang Format 184 .• Taklimat diberikan serta disusuli dengan latihan amali. Menggunakan senario yang dipilih. gunakan borang format pelan tindakan program/pelan perlaksanaan Proses 1.

Kerja Kumpulan 3. Pre & Post Test 2. Soal Jawab TOPIK 1 : APAKAH ITU PROGRAM Merupakan sesuatu persiapan yang terancang yang merangkumi matlamat. peraturan.Penilaian Dibuat berdasarkan kemampuan peserta menerangkan apa itu program melalui proses seperti 1. langkah yang perlu dibuat dan lain-lain elemen yang perlu terhadap sesuatu tindakan. Ianya satu kenyataan yang jelas berkaitan : 185 . tugas. polisi. prosedur.

Perancangan 186 . Aktiviti 5. Isu objektif 3. Proses pemantuan. Jadual 7. Antara komponen sesuatu program termasuklah : • • • • • • • • • Latarbelakang program Kenyataan masalah Penentuan masalah Polisi/peraturan Objektif Strategi Aktiviti/tugas Sumber Penilaian TOPIK 2 : APA ITU PERANCANGAN DAN ELEMEN UTAMA PERANCANGAN a. Sumber 6. Sasaran 4. Tindakan jangka masa 8. Masalah 2.1.

Objektif 2.Merupakan satu proses untuk mencapai sesuatu matlamat dengan cara yang sistematik menggunakan sumber-sumber yang sesuai dalam tempoh masa yang ditetapkan. Perancangan adalah percubaan untuk menjawab beberapa persoalan sebelum ianya timbul. • • • • • • • • c. Perancangan digunakan untuk semua tujuan dan berguna kepada kita sebagai panduan dan arah tuju. b. sesuai untuk semua peringkat dan program. Memberi arah tuju untuk melakukan sesuatu oeh sesebuah organisasi 187 . Aktiviti 3. Perancangan akan menjawab semua perkara berikut : Apa Bila Yang mana Di mana Siapa Bagaimana Kenapa Berapa banyak Tiga komponen utama perancangan iaitu : 1. Sumber TOPIK 3 : KEPENTINGAN PERANCANGAN 1. Ianya menghubung dan merapatkan jurang antara hari ini dengan masa depan.

9.o o o o Apa yang perlu dibuat Bila perlu dibuat Bagaimana hendak dibuat Siapa yang akan mebuat 2. Perubahan teknologi B. 7. 8. Perubahan sikap. Membantu kawalan dan koordinasi secara berkesan Tindakan yang diambil akan lebih jelas dan berguna Memberi arahan ketua Dapat dikenalpasti masalah. cara hidup dan harapan (expectation) masyarakat 3. kelemahan dan keberkesanan Dapat pastikan pencapaian aktiviti Menyediakan skop penilaian Menyediakan skop metodologi yang akan digunakan 188 . Perubahan dalam polisi kerajaan (pengurusan/pentadbiran) C. Untuk menguruskan sesuatu perubahan yagn berlaku A. 6. 10. Perubahan ekonomi D. • • • Mempastikan keberkesanan sesuatu objektif Guna strategi yang sesuai Guna sumber secara berkesan Mudah dan praktikal 4. 5.

penglibatan semua pihak yang terlibat yang memiliki maklumat. pengetahuan. kepakaran dan kuasa membuat keputusan dan lain-lain.Adalah jelas perancangan perlu dilakukan secara kolektif atau secara berpasukan di semua peringkat. Penilaian Situasi 189 . Sesuatu perancangan yang realistik memerlukan kerjasama. kemahiran. TOPIK 4 : LANGKAH-LANGKAH DAN PERINGKAT PERANCANGAN a.

Pembentukan pelan program Berdasarkan kepada tempoh masa yang ditetapkan f. Penyediaan proses penyeliaan dan pemantauan Berdasarkan senarai semak mengikut keperluan dan keutamaan dalam program yang akan dijalankan. TOPIK 5 : BAGAIMANA MENYEDIAKAN PELAN PROGRAM 190 . Pemilihan strategi yang berkesan Hasil dari proses yang telah dijalankan seperti proses brain storming serta dapat di nilai keberkesanannya e.Berdasarkan masalah yang di hadapi • • • • Masalah yang dihadapi Sejauh mana masalah itu wujud Siapa yang terlibat Di mana masalah itu b.komponen dalam objektif program tercapai d. Penentuan strategi dan kaedah Penggunaan strategi yang sesuai dan memudahkan komponen. Penentuan objektif Berdasarkan polisi analisis situasi c. Selain daripada itu. kekerapan mengadakan mesyuarat salah satu kaedah pemantauan.

2).1 dan 6. (Rujuk Rajah 6. • Pelan pelaksanaan.Pelan program mengandungi beberapa elemen termasuk : • • • • • • Tajuk projek Objektif am Objektif khusus termasuk objektif pembelajaran Strategi/kaedah Sumber Penilaian 1. Pelan Pelaksanaan • Pelaksanaan perlu dirancang selepas pelan projek program Pelan pelaksanaan menerangkan secara selesai disediakan. • Pelan pelaksanaan arah dan panduan tentang apakan aktiviti PROSTAR yang hendak dijalankan. terperinci cara untuk mejayakan dan menjalankan aktiviti. bila. di samping aspek-aspek yang berhubung dengan objektif pembelajaran. oleh siapa dan dengan sumber apa dan bagaimana menilaikannya • Pelan pelaksanaan merupakan satu aliran/sekuen aktiviti iaitu satu rangkaian kegiatan yang akan dilaksanakan mengikut suasana masa. biasanya dirangka dalam bentuk jadual dan Carta Grantt. Ruang-ruang dalam jadual mengandungi maklumat berikut : - Objektif yang ingin dicapai dalam projek PROSTAR Aktivfiti PROSTAR yang akan dilaksanakan 191 . di mana.

Menentukan tahap minima untuk menganggap sesuatu aktiviti PROSTAR itu telah berjaya dilaksanakan • Kaedah .• Tarikh. Apa yang dinyatakan di atas adalah baik sebagai maklumat. Yang penting adalah kaedah hendak menilai sesuatu aktiviti yang dijalankan dengan mudah. Lain-lain hanyalah akademik sahaja. 192 .Cara untuk mengukur atau mendapat maklumat berkaitan sasaran Catatan Bagi memudahkan proses pembelajaran fasilitator PROSTAR adalah dinasihatkan supaya aspek penilaian ini dipermudahkan dan diubahsuaikan. waktu dan tempat di mana aktiviti akan dilaksanakan Sumber yang akan digunakan untuk menjayakan aktiviti : Tenaga manusia (sebutkan nama atau jawatan orang akan menjalankan aktiviti tertentu baik dari segi pengurusan/ penyelarasan/penyediaan mahupun pelaksanaan aktiviti tersebut) • • Peralatan/bahan yang akan digunakan Kewangan/peruntukan yang dikehendaki/punca kewangan Penilaian untuk menentukan sejauh mana pelaksanaan aktiviti telah berjaya • (a) (b) (c) • Indikator (kayu ukur) – sasaran yang patut diukur Bilangan mesyuarat Bilangan kehadiran Kepatuhan kepada senarai semak Kriteria .

• Pelan pelaksanaan perlu disediakan dengan kerjasama. penglibatan dan persetujuan semua pihak yang terlibat • Pelan pelaksanaan akan menentukan jadual pelaksanaan aktiviti 193 .

.....1 : Jadual Perlaksanaan Program PROSTAR...Jadual 6....................... Objektif Aktiviti Tarikh/Masa Tempat Tenaga Manusia Sumber Bahan Kewangan Penilaian Kaedah 194 ..... Tajuk Program : ..........

2 : Carta Grantt Pelaksanaan Program/ Aktiviti G A T C A T R NT H R Pr g a / orm A t it kiv i Mi e Ju n Ju i la Oo gs Se t p Ot k Nv o 195 .Rajah 6.

jenis dan kategori Penilaian impak i. c. Penilaian proses Indikator bagi penilaian proses : i.Manual Latihan PROSTAR TOPIK 6 : Penilaian aktiviti/program Terdapat 3 jenis penilaian yang wajib dilakukan : Pertama Kedua Ketiga : : : Penilaian proses Penilaian impak Penilaian `outcome’ a. ii. b. Berdasarkan objektif yang telah di wujudkan dengan menekankan kajian terhadap pengetahuan. 196 . sikap dan kemahiran setiap peserta dalam menjalankan sesuatu aktiviti. Penilaian `outcome’ (a) Komitmen dalam menjalankan aktiviti (b) Perubahan yang dapat dilihat dari segi tingkahlaku. Jumlah kehadiran kumpulan sasar Rekod aktiviti – jumlah bilangan yang telah dapat dijalankan Penggunaan sumber/bahan – jumlah. iii.

Senario 1 Pelbagai rungutan dan aduan diperolehi dari penduduk di kawasan A. rancang dan laksanakan program yang bersesuaian bagi membendung gejala ini dari terus berterusan. rancang dan laksanakan suatu program dengan kerjasama agensi yang berkaitan bagi memberikan kesedaran kepada pelajar-pelajar tersebut.Manual Latihan PROSTAR AKTIVITI. Senario 2 Kegiatan merokok di kalangan pelajar lelaki dan perempuan sejak akhir-akhir ini semakin berleluasa. Selain itu mereka juga melakukan perbuatan sumbang bersama pasangan masing-masing tersebut. Soalan Sebagai ahli jawatankuasa Kelab Prostar Sekolah. berkaitan penglibatan pelajar-pelajar dari sekolah anda yang menjadi ’mat rempit’ yang bermotosikal melakukan aksi-aksi yang menganggu ketenteraman penduduk dan menyalahi undang-undang pada setiap hujung minggu. Pelajarpelajar ini juga didapati sering ponteng pada awal dan hujung hari minggu. Perkara ini berlaku kerana kurangnya kesedaran tentang bahaya merokok. Yang lain-lain hanya sebagai maklumat tambahan. Merokok menjadi sebahagian dalam hidup mereka. Soalan Sebagai ahli Kelab PROSTAR Sekolah. Pelbagai kempen untuk membuang tabiat merokok telah dilakukan tetapi ianya masih belum berkesan.AKTIVITI Catatan Untuk aktiviti PROSTAR ini memadailah seseorang peserta remaja itu dapat menjalankan penilaian proses sahaja. Senario 3 197 .

peningkatan kes cabul. pengguguran janin. Masalah ini semakin meningkat dari sehari ke sehari. Soalan Sebagai ahli Kelab PROSTAR sekolah. Soalan 198 . rancang dan laksanakan Kem ’Gaya Hidup Sihat’ agar remaja lebih prihatin dengan kesihatan diri. pembuangan bayi serta kes HIV/AIDS di masa akan datang adalah membimbangkan. penekanan terhadap kesihatan mental sering diabaikan. Remaja-remaja ini seolah-olah tidak sayang pada diri mereka sendiri. Senario lima Dalam era menuju globalisasi. Senario 4 Laporan pihak berkuasa jelas menunjukkan pelajar sekolah menengah pada hari ini gemar melakukan aktiviti yang tidak sihat seperti pergaulan bebas. Soalan Anda dan sekumpulan remaja yang lain telah dilantik menganggotai Jawatankuasa Kelab PROSTAR sekolah. Status hidup yang tinggi. merokok dan meminum minuman keras. penagihan dadah dan seks bebas juga dikesan. Justeru. ibu-bapa yang sering mendesak pelajar untuk memperolehi pencapaian akademik cemerlang dan peralihan ke alam remaja telah menyebabkan pelajar-pelajar mengalami stres. Malah sejak kebelakangan ini penggunaan pil khayal. Sila rancangkan program yang bersesuaian bagi menimbulkan kesedaran ke arah gaya hidup sihat di kalangan pelajar berkenaan. Mereka gemar memakan makanan yang kurang berkhasiat dan kurang menjalankan senaman serta aktiviti fizikal yang lain.Manual Latihan PROSTAR Remaja pada hari ini kurang mementingkan kesihatan diri. rogol. Kurangnya pendedahan dan kesedaran di kalangan remaja kini semakin membimbangkan. Mereka lebih cenderung melakukan aktiviti yang kurang memerlukan pergerakan fizikal dan banyak masa digunakan dengan melayari internet dan permainan video di siber kafe.

Soalan Sebagai seorang ahli Kelab PROSTAR. Senario enam. pelajar-pelajar pada masa ini banyak terjebak dengan gejala yang kurang sihat seperti hubungan seks bebas dan penyalahgunaan dadah. ibubapa. 199 . Kelab Prostar sekolah anda bersama beberapa sekolah di sekitar akan menganjurkan kempen cara hidup sihat yang melibatkan penglibatan pelajar. Senario lapan Pelajar-pelajar adalah golongan remaja yang menjadi aset utama negara yang mampu mencorak wawasan 2020. Soalan. Mereka langsung tidak mengendahkan nasihat ibu bapa mereka. Sila rancangkan program yang bersesuaian bagi menimbulkan kesedaran ke arah gaya hidup sihat di kalangan remaja berkenaan. Anda dan sekumpulan pelajar yang lain telah dilantik menganggotai Jawatankuasa Kelab PROSTAR Sekolah. dan penduduk setempat. Pelajar-pelajar ini kurang diberikan pendedahan tentang cara hidup yang sihat dan kerap kali terdorong kepada perlakuan yang tidak bermoral. anda dikehendaki menjalankan aktiviti yang menekankan kepada penjagaan kesihatan mental. Pelbagai aktiviti memberi pendedahan dan meningkatkan pengetahuan remaja ke arah gaya hidup sihat akan dijalankan. Soalan. Tanpa rasa bersalah mereka dengan rela terjebak dalam kegiatan ini. Senario tujuh. Kegiatan ini seolah-olah sudah menjadi ’trend’ di kalangan mereka. Sungguhpun begitu. anda dikehendaki merancang dan menjalankan aktiviti ini bersama kelab prostar sekolah-sekolah yang berkaitan.Manual Latihan PROSTAR Sebagai seorang ahli Kelab PROSTAR. Pembabitan remaja perempuan di dalam kegiatan tidak bermoral seperti seks bebas dan bohsia menjadi semakin berleluasa sejak akhir-akhir ini.

Soalan Sebagai ahli jawatankuasa kelab. Ia bertujuan untuk memberikan pendedahan kepada ahli kelab dengan senario di sana. Keadaan ini berlaku disebabkan pihak sekolah masih kabur dengan aktiviti dan program-program yang dilakukan oleh kelab PROSTAR. 200 . Sila rancangkan program yang bersesuaian bagi menimbulkan kesedaran ke arah gaya hidup sihat di kalangan pelajar berkenaan Senario sembilan.Manual Latihan PROSTAR Anda dan sekumpulan remaja yang lain telah dilantik menganggotai Jawatankuasa Kelab PROSTAR . masih terdapat juga sekolah-sekolah yang kurang memberi kerjasama dalam dalam melaksanakan aktiviti. Soalan Anda dilantik menganggotai Jawatankuasa Kelab PROSTAR Daerah. Senario sepuluh Kelab PROSTAR sekolah banyak membantu di dalam peningkatan pengetahuan para pelajar dalam usaha pencegahan HIV/AIDS dan cara hidup sihat. rancang dan laksanakan kertas kerja bagi menjayakan lawatan tersebut. Sungguhpun begitu. Sila rancangkan program yang bersesuaian untuk memberikan pengetahuan dan pemahaman kepada pihak sekolah terhadap aktiviti dan program kelab PROSTAR. Kelab PROSTAR di sekolah anda akan mengadakan lawatan sambil belajar ke Institusi Penjara di kawasan anda. Program ini di adakan dengan melibatkan badan-badan NGO yang lain di tempat anda.

Penentuan masalah Anda dan sekumpulan remaja yang lain telah dilantik menganggotai Jawatankuasa Sila rancangkan program yang bersesuaian bagi menimbulkan kesedaran ke arah gaya hidup sihat di kalangan remaja berkenaan. peningkatan kes cabul. penagihan dadah dan seks bebas juga dikesan. Malah sejak kebelakangan ini penggunaan pil khayal. Pejabat Pendidikan Daerah dan AADK Daerah. Kenyataan masalah Laporan pihak berkuasa jelas menunjukkan remaja pada hari ini gemar melakukan aktiviti yang tidak sihat seperti pergaulan bebas.Manual Latihan PROSTAR CONTOH AKTIVITI Tajuk Program Program ’Masih Ada Yang Sayang’ Latar belakang program Program ini adalah anjuran Kelab PROSTAR sekolah. 201 . rogol. pembuangan bayi serta kes HIV/AIDS adalah membimbangkan. merokok dan meminum minuman keras. Justeru. pengguguran janin.

pihak sekolah dan PIBG sekolah bagi mengatasi masalah akhlak dan disiplin di kalangan pelajar dengan menggabungkan kepakaran masing-masing   202 . Jangkamasa Empat hari tiga malam Objektif  Memberikan dan meningkatkan pengetahuan dan kesedaran (lebih 50%) berkaitan dengan HIV/AIDS dan nilai-nilai positif yang harus dipilih dan mengamalkan cara hidup sihat. hubungan seks. melawan guru dan ponteng sekolah. Memperkukuh jati diri remaja supaya menjadi ahli masyarakat yang berguna dan berjasa kepada bangsa. jenayah.Manual Latihan PROSTAR Sasaran Peserta adalah terdiri daripada 80 pelajar lelaki yang berisiko. agama dan Negara Membentuk kerjasama antara ahli kelab. penagihan dadah/pil kuda. Mereka terlibat dengan gejala negatif seperti merokok.

Penghayatan Diri/ Solat berjamaah 4.Manual Latihan PROSTAR Strategi 1. Latihan dalam kumpulan (LDK)/perbincangan kumpulan 3. Ceramah Kesihatan Remaja. HIV/AIDS dan bahaya dadah/pil kuda. 2. Riadah/kecergasan 203 .

00 am Senamrobik 9.30-10.9.00 pm Pendaftaran 7.30 pm.Test 9.30 pm Ice Breaking 11.00-12.00-8.00 am Solat dan Kuliah Subuh/ Moral 7.30 am Apa itu HIV/AIDS 204 .Manual Latihan PROSTAR Aktiviti/tugas Tarikh/masa Aktiviti Hari Pertama 2.30 pm Taklimat Program / Pre.00 – 7.00-10.00-8.30 Solat Magrib & Isyak (Kuliah Maghrib) 8.00 pm Apa itu PROSTAR Hari Kedua 6.

00 pm Remaja dan Rokok 9.00 pm Solat Maghrib & Isyak (Kuliah Maghrib) 7.00-12.00 am Solat Subuh dan Kuliah Subuh 8.30-11.00-12.30-6.00am Manisnya menjadi Teruna/ Dara 12.00-3.00-4.00 pm Hari Ketiga 6.30 am Menolak tekanan Rakan sebaya 9.00 pm Motivasi Kearah Remaja Cemerlang 3.Manual Latihan PROSTAR 11.00-10.30-9.00 pm Masalah Remaja 2.00-1.00 pm Titian Hidup 10.30-9.00 pm Permainan Dinamik 4.30 am Explorace Remaja Sihat 205 .00-7.

3.30-12.30 pm Komunikasi 5.00-12.00-7.00-10.00-6.00 pm Pembangunan Sahsiah Diri.00-8.30-11.00 am Senamrobik 9.30 am Mari Merancang & LDK 11.00 pm Persembahan Kumpulan 10.30 pm Muhasabah Diri Hari Keempat 6.00-1.Manual Latihan PROSTAR 12.30 pm Menuju ALam Baru 11.00 pm Alkohol dan Rokok 2.00-3.30 pm 9.00 am Solat dan Kuliah Subuh/ Moral 7.00-10.00-4.00 am Post Test 206 .

Manual Latihan PROSTAR Kos Berdasarkan kepada cadangan kewangan program. Hanya 30 (38%) dari 80 peserta menjawab dengan BETUL separuh dari 30 soalan Objektif. cara merebak dan langkahlangkah pencegahan. Sumber Kelab PROSTAR Daerah dan Pejabat Kesihatan Daerah. Post-Test Selepas program untuk mengetahui pencapaian program Sebanyak 60 pelajar (81%) faham tentang HIV /AIDS. Ini menunjukkan tahap pemahaman mereka mengenai HIV/AIDS masih ditahap rendah.Test Sebelum program dijalankan. Terdapat peningkatan pengetahuan selepas program dijalankan. 207 . Penilaian Impak Pre.

Manual Latihan PROSTAR CARTA ALIRAN PERANCANGAN PROGRAM PENILAIAN SITUASI PENENTUAN OBJEKTIF PENENTUAN STRATEGI PENENTUAN KAEDAH BERKESAN MENGULANGKAJI SEMULA PENCAPAIAN DAN PENAMBAHBAIKAN PEMBENTUKAN PELAN PROGRAM PROSES PENYEDIAAN DAN PEMANTAUAN 208 .

Manual Latihan PROSTAR 209 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful