MANUAL

LATIHAN

PROSTAR
SEKOLAH
1

KANDUNGAN UNIT MANUAL

KANDUNGAN KATA-KATA ALUAN KETUA PENGARAH KESIHATAN MALAYSIA KEMENTERIAN KESIHATAN MALAYSIA KATA-KATA ALUAN KETUA PENGARAH PELAJARAN MALAYSIA KEMENTERIAN PELAJARAN MALAYSIA PENGHAYATAN DIRI PENGENALAN 1 – PROGRAM PROSTAR PANDUAN MENGGUNAKAN MANUAL PANDUAN LATIHAN PENGENALAN 2 – MEMBIMBING RAKAN SEBAYA MODUL 1: REMAJA BERKETERAMPILAN SIHAT MODUL 2: KESIHATAN SEKSUAL DAN REPRODUKTIF MODUL 3: TINGKAHLAKU BERISIKO MODUL 4: REMAJA MINDA SIHAT MODUL 5: REMAJA BIJAK BERKOMUNIKASI MODUL 6: PERANCANGAN DAN PERLAKSANAAN AKTIVITI BAHAN PENGAJARAN LAMPIRAN RUJUKAN

M/SURA T 6

7

8 9 16 17 21 39 88 100 130 155 179

2

MANUAL LATIHAN PROGRAM PROSTAR SEKOLAH Manual Latihan PROSTAR (Edisi 3) ini memberi wajah baru kepada Manual Latihan PROSTAR (Edisi 2) yang telah diterbitkan pada tahun 2003. Pembaharuan yang dilakukan melibatkan perubahan fokus utama kandungan daripada HIV dan AIDS kepada Kesihatan Remaja. Manual Latihan baru ini mengandungi 6 modul utama iaitu Kesihatan Diri, Kesihatan Seksual dan Reproduktif, Tingkahlaku Berisiko, Kesihatan Mental, Komunikasi dan Perancangan dan Pelaksanaan Aktiviti.

@ Bahagian Pendidikan Kesihatan, Kementerian Kesihatan Malaysia.

3

SENARAI NAMA PENYUMBANG UNTUK MANUAL LATIHAN PROGRAM PROSTAR (EDISI 3) KEMENTERIAN KESIHATAN MALAYSIA Dr. Hj. Mohd.Nizam Hj. Abd. Ghani Dr. Nik Rubiah Nik Abd. Rashid Dr. Nurashikin Ibrahim Pn. Suraiya Syed Mohamed Dr. Wan Fadhilah Wan Ismail Dr. Saidatul Norbaya Buang Dr. Rahimi Hasan Dr. Nazrila Hairizan Nasir Cik Azila Azmi En. Md Amidon Ag Damit Cik Zuraida Mohd Aziz Cik Norlaily Md Nasir En. Saiful Adli Suhaimi Pn. Irene Faridah Ismail En. Affendi Hj. Isa Tn. Hj. Hadi Bibi Dr. Abdul Rasid Kasri En. Md. Sabtuah Mohd. Royali Dr. Muhammad Azlan Abd.Rahman En. Mohd Adib Salleh En. Wan Mohd. Nasrun En. Safrudin Sahlan En. Azman Abd Rashid En. Mohd. Shahrizan Mahamood En. Mohd Nasir Mohd. Nor Pn. Khairunnisa’ Abdul Kadir Cik Nur Hidayatun Fadilah Mohd Nor Pn. Vanitha Subramaniam En. Mohd Zaidi Abd Lateh En. K. Manimaran En. Aziman Mahdi

UNIVERSITI MALAYA Dr. Siti Hajar Abu Bakar Ah

LPPKN Pn. Ng Kim Foong

4

Bashrim b. Kuala Lumpur Bahagian Pengurusan Sekolah Harian Bahagian Pengurusan Sekolah Harian 5 . Hussein En. KL SMK Bukit Bandaraya. Badrul Hisham Abdul Karim En.RHAM Pn. Kapar Indah. Disa Hjh. Zainuddin bin Abd. El Sheila AADK En. Zubri Yusof KEMENTERIAN PELAJARAN MALAYSIA En. Ahmad Hasyimi Muhammad Pejabat Pelajaran Daerah Klang SMK Sg. Rosinah bt. Klang SMK Sri Istana. Kajang SMK Convent. Ibrahim En. Noor Habibah bt. Sentul. Savitri A/P Varadan Pn. Burhanuddin b. Mazzam Abu Bakar En. Khairi bin Razali En. Klang SMK Reko. KL Jabatan Pelajaran Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur Jabatan Pelajaran Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur Jabatan Pelajaran Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur Bahagian Pengurusan Sekolah Harian Bahagian Pengurusan Sekolah Harian Jabatan Pelajaran Wilayah Persekutuan. Halim En. Mohd Effendee Ibrahim En. Mohamad Faizal b Saad En. Zuhairi bin Auzai Pn. Kaderan Cik Kamala Devi En.

Jabatan-Jabatan Kesihatan Negeri.t. Kesihatan Mental. Komunikasi dan Perancangan Program. Tingkah laku Berisiko. Skop-skop yang dimuatkan dalam Manual Latihan PROSTAR ini meliputi Kesihatan Diri. Usaha bagi mewujudkan remaja bersahsiah ini hanya dapat direalisasikan jika semua pihak yang terlibat dan dilibatkan dalam aktiviti latihan ini dapat melaksanakan tugas dengan baik tanpa mendahulukan kepentingan masingmasing. Kesihatan Seksual dan Reproduktif. Sekian. dan salam sejahtera Pertama sekali saya ingin mengambil kesempatan ini untuk mengucapkan tahniah dan syabas kepada kumpulan penyunting Manual Latihan PROSTAR edisi 2009. Manual Latihan PROSTAR kali ini diberi nafas baru dengan penambahan skop latihan yang akan menekankan aspek kesihatan remaja secara menyeluruh selain daripada isu HIV dan AIDS. masyarakat dan negara. Syabas diucapkan kepada Bahagian Pendidikan Kesihatan. dan agensi-agensi lain di atas sumbangan dan kerjasama yang diberikan dalam penerbitan Manual PROSTAR versi 2009 ini. keperluan latihan turut mengalami perubahan. Tan Sri Datuk Dr Haji Mohd Ismail Merican 6 .KATA-KATA ALUAN Assalamulaikum w. Kelab PROSTAR Malaysia. Seiring dengan perkembangan semasa. Saya berharap dengan adanya Manual Latihan ini. Setelah 10 tahun Latihan PROSTAR dilaksanakan.000 Pembimbing Rakan Sebaya (PRS) telah dilatih. Wassalam. Bahagian Kawalan Penyakit. lebih 84.b. Setinggi ucapan terima kasih kepada Bahagian Sekolah. Kementerian Pelajaran Malaysia. ia dapat dimanafaatkan dengan sepenuhnya dan menjadi panduan di dalam melatih remaja Malaysia agar menjadi remaja yang bersahsiah tinggi dan dapat menyumbang kepada pembangunan keluarga. Kementerian Kesihatan Malaysia di atas inisiatif dalam mengetuai penerbitan modul baru ini.

Pengetahuan dan kemahiran kesihatan yang relevan ini penting bagi meningkatkan tahap kesihatan diri murid dan sekaligus juga meningkatkan tahap kesihatan rakan sebaya. Saya difahamkan bahawa. Sekian. Mohd. dan salam sejahtera Saya mengucapkan setinggi-tinggi penghargaan dan terima kasih kepada Kementerian Kesihatan Malaysia dengan usaha sama Bahagian Sekolah. Manual Latihan PROSTAR Sekolah yang dihasilkan ini merupakan panduan dan bahan rujukan utama kepada Guru-guru Penyelaras dan fasilitator sekolah dalam menjalankan aktiviti berkaitan kesihatan secara terancang. Aktiviti yang terancang. komuniti sekolah dan ahli keluarga mereka. Dom Ketua Pengarah Pelajaran Kementerian Pelajaran Malaysia 7 . Wassalam. Sekali lagi. objektif utama Kelab PROSTAR diperkenalkan di sekolah adalah untuk mendayaupayakan murid-murid dengan pengetahuan dan kemahiran kesihatan yang relevan. efisien dan efektif akan memastikan objektif pelaksanaan program PROSTAR di sekolah dapat direalisasikan dalam masa yang terdekat. Dato’ Hj.Ketua Pengarah Kesihatan Kementerian Kesihatan Malaysia KATA-KATA ALUAN Assalamulaikum w. Alimuddin bin Hj.b. Usaha ini penting bagi menjamin kualiti dan keberkesanan program PROSTAR di sekolah. adalah menjadi harapan saya agar manual ini dimanafaatkan sepenuhnya oleh guru penyelaras dan fasilitator sekolah dalam menjayakan program ini.t. Kementerian Pelajaran Malaysia di atas penerbitan Manual Latihan PROSTAR Sekolah yang baru. efisien dan efektif. menilai dan menambahbaik Kelab PROSTAR sekolah dari masa ke semasa. Penggunaan manual ini di semua sekolah menengah yang menubuhkan Kelab PROSTAR juga akan membantu Kementerian Pelajaran Malaysia dan Kementerian Kesihatan Malaysia dalam memantau.

dalam…. Renungkan.dalam Hayati diri ini Sehalusnya Puaskah kita Dengan diri kita ini Ibu Ayah Gembirakah kepada aku ini??? Pedulikah kita Bila mereka memanggil Sedarkah kita nilai pengorbanan mereka Pernahkah mereka minta bakti mereka dibalas ? dibayar?dihargai? Terfikirkah kita semua ini? Sedarkah kita hal ini? Renungan HAJI HADI BIBI Kuching. Sarawak Kini kita telah dewasa.PENGHAYATAN DIRI (RENUNGAN BUAT SEMUA) Renungkan. Bukankah kita zalim namanya !!!! Renungi Diri ini Dalam…. pernahkah kita Ucapkan Terima kasih ayah Terima kasih ibu Anakanda saying ibu ayah 8 . Tika kita dikandung ibu Sembilan bulan sepuluh hari Ibu sarat mengandung Sarat membawa kita Ke sana ke mari Dijaganya dengan baik Sebaik-baik mungkin Bila cukup besar Kita disekolahkan Kasut… baju dan segalanya disedia Ibu ayah Apa kita berikan? Penat lelahnya tak terbalas Keperluan kita semua dipenuhi Ibu ayah Rela berhutang dan bergadai Makan disekat Kerana memenuhi kehendak kita Zalimkah kita !!! Ingatkah kita Kita pernah sakiti hati mereka Ibu pernah menangis Ayah pernah marah Kita hanya ketawa Ingatkah kita ? Adilkah kita Titik peluh Ibu ayah Kita persiakan Kerana Kita ego dengan diri Ego kita cantik Megah bergaji besar Dabik dada kerana dah bijak Lebih bijak dari mereka Tangisan pertama Penawar segala keperitan bersalin Ibu tersenyum Ayah bersyukur Kehadiran kita disambut gembira Kita begitu berharga Begitu besar maknanya Begitu mahal Bermula itulah Kita ditatang sebaiknya Kita diberi mandi Diberi makan Dijauhi dari gigitan serangga Dijaga kala menangis malam Dibawa berubat tatkala sakit Ibu menangis Bila kita kesakitan Mengalir air mata ibu Bila melihat kita sakit Punggung kita dibasuh Makan kita dijaga Kesihatan kita dipelihara Semuanya dijaga Ibu sakit disembunyi Kita sakit ibu risau Kita tak risau kala ibu sakit…...

Program ini diperkenalkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) dalam usaha menangani masalah penularan jangkitan HIV dan AIDS di kalangan remaja. Konsep PROSTAR berkonsepkan “Oleh Remaja. Untuk Remaja”. Kuala Lumpur. Sebagai fasilitator mereka dilatih untuk menjalankan pelbagai aktiviti promosi kesihatan kepada remaja yang lain. Program ini menggerakkan remaja Malaysia yang berumur 13 hingga 19 tahun sebagai fasilitator ke arah cara hidup yang sihat. Pelancaran program ini telah disempurnakan oleh Timbalan Perdana Menteri Malaysia semasa itu pada 24 November 1996 di Dataran Merdeka.PENGENALAN 1: PROGRAM PROSTAR Sejarah Penubuhan PROSTAR adalah singkatan kepada “Program Sihat untuk Remaja” yang dahulunya dikenali sebagai “Program Sihat Tanpa AIDS untuk Remaja”. Objektif • • • • Meningkatkan pengetahuan remaja mengenai amalan cara hidup sihat. Meningkatkan kesedaran remaja mengenai amalan cara hidup sihat Menggalakkan remaja mengamalkan amalan cara hidup sihat Melahirkan remaja yang berupaya menghindari tingkahlaku berisiko tinggi 9 . Ini diikuti dengan penerbitan dan penggunaan manual latihan PROSTAR( edisi 1) pada tahun yang sama. Melalui Remaja. Idea penubuhan PROSTAR telah dicetuskan pada tahun 1995 hasil perbincangan KKM dengan pelbagai agensi kerajaan dan bukan kerajaan.

• • • • • Murid Sekolah Menengah Kebangsaan Harian Murid Sekolah Berasrama Penuh Murid Sekolah Teknik Murid Sekolah Menengah Agama Murid Sekolah Pendidikan Khas Strategi Bagi mencapai objektif program. Meningkatkan penglibatan remaja sebagai sukarelawan khidmat sosial dalam memberi khidmat sokongan kepada remaja lain.• • Melatih fasilitator yang berupaya menyampaikan maklumat berkaitan amalan cara hidup sihat. strategi berikut digunakan: • Pendekatan Rakan Sebaya Menggunakan pendekatan Rakan Sebaya dalam aktiviti pendidikan yang dilaksanakan oleh Fasilitator PROSTAR Sekolah. • Mewujudkan jaringan kerjasama pelbagai agensi 10 . Formula PROSTAR Formula PROSTAR terdiri daripada simbol-simbol berikut :+ ÷ x = tambah maklumat bahagi tanggungjawab gandakan usaha tolak risiko sihat sepanjang hayat ! Kumpulan Sasaran Murid sekolah lingkungan umur 13-19 tahun.

11 . Penglibatan secara aktif dan berterusan pelbagai agensi kerajaan dan bukan kerajaan termasuk badan korporat. • Melaksanakan program secara berpusat Melaksanakan program secara berpusat di sekolah (school based) secara berperingkat berdasarkan sumber yang sedia ada. perkhidmatan dan kewangan. • Membentuk Jawatankuasa Pemandu (steering committee) Membentuk Jawatankuasa Pemanduan (steering committee) di peringkat Kebangsaan. tenaga manusia. badan profesional dan lain-lain dalam usaha memperkukuhkan PROSTAR. • Pemilihan Fasilitator PROSTAR Sekolah Pemilihan Fasilitator PROSTAR Sekolah dilakukan oleh pihak sekolah di kalangan murid-murid sekolah berdasarkan kriteria yang telah ditetapkan. Daerah dan Sekolah untuk menjalankan penyelarasan aktiviti.Jaringan kerjasama dengan agensi berkaitan khususnya dengan pihak Kementerian Pelajaran disemua peringkat. Negeri. • Pembangunan Sumber Manusia Meningkatkan pengetahuan dan kemahiran penjagaan kesihatan murid melalui latihan yang fleksibel menggunakan modul yang disediakan. Jaringan ini meliputi bantuan teknikal. • Penekanan terhadap perubahan tingkahlaku Fungsi Program PROSTAR Sekolah menekankan kepada modifikasi tingkah laku (behavioural modification) dan perubahan tingkah laku (behavioural change) bagi mencapai status kesihatan optima dengan mengamalkan Cara Hidup Sihat.

Kesihatan Malaysia (peringkat kebangsaan).   • lain yang dilantik oleh Pegawai Kesihatan Daerah. Program PROSTAR merupakan satu pakej di bawah Program Bersepadu Sekolah Sihat (PBSS) Pengurusan • Penyelaras Program PROSTAR Sekolah  Pegawai Pendidikan Kesihatan yang bertanggungjawab menjaga program PROSTAR Sekolah di peringkat Kementerian Kesihatan Malaysia. Guru Penyelaras Program PROSTAR    • Peranan dan Fungsi Penyelaras Penyelaras terdiri daripada:  Pegawai Pendidikan Kesihatan di ibu pejabat Kementerian Pegawai Pendidikan Kesihatan Negeri (peringkat negeri) Pegawai Pendidikan Kesihatan Daerah (jika ada) atau Pegawai Guru Penyelaras Program PROSTAR (peringkat sekolah).  Penyelaras merupakan fasilitator utama bagi Program PROSTAR. melaksana. memantau. Penyelaras berperanan untuk merancang. Pegawai Pendidikan Kesihatan Negeri yang terlibat dalam program PROSTAR Sekolah di peringkat negeri.• Pakej di bawah Program Bersepadu Sekolah Sihat (PBSS). Pegawai Pendidikan Kesihatan Daerah atau Pegawai lain yang dilantik oleh Pegawai Kesihatan Daerah untuk program PROSTAR Sekolah di peringkat daerah. menyelaras. memberi 12 .

13 . Organisasi Program PROSTAR Sekolah Program PROSTAR Sekolah adalah di bawah naungan Pengetua Sekolah. Jumlah keahlian sekurang-kurangnya 30 orang/ sekolah Dilantik oleh guru penyelaras berdasarkan kriteria-kriteria berikut: o • • Mempunyai kemahiran berkomunikasi. Guru Penyelaras perlu dilantik oleh Pengetua Sekolah dan akan berfungsi sebagai penyelaras program.maklumbalas melalui reten(rujuk format reten dr muda) dan menilai aktiviti yang telah dilaksanakan. Keahlian • • Murid sekolah menengah Berumur 13 hingga 19 tahun. Keahlian adalah terbuka kepada murid yang berminat dan dilantik oleh guru penyelaras berdasarkan kriteria-kriteria yang telah ditetapkan (rujuk pada kriteria keahlian). PROGRAM PROSTAR DI SEKOLAH Pengenalan Program yang dilaksanakan di sekolah menengah bagi menjalankan aktivitiaktiviti promosi kesihatan yang berkaitan dengan amalan cara hidup sihat untuk remaja.

Peranan Guru Penyelaras • Merancang pelan perancangan dan pelaksanaan aktiviti tahunan PROSTAR bersama fasilitator sekolah terutamanya aktiviti latihan murid. • • • • Peranan Fasilitator sekolah • • • Merancang. • • Meningkatkan jalinan kerjasama dengan kelab-kelab lain di sekolah.o Mempunyai kemahiran membimbing rakan sebaya. 14 . Sebagai pemudahcara. dan menilai aktiviti PROSTAR di sekolah. o Berketrampilan dan mempunyai daya kepimpinan. Meningkatkan aktiviti pendidikan dan promosi kesihatan amalan cara hidup sihat. • Semua ahli Kelab PROSTAR sekolah adalah fasilitator di sekolah. jabatan/agensi dan NGO dalam aktiviti promosi kesihatan di sekolah. Menyelaras. melaksana. memantau dan menilai pelaksanaan semua aktiviti oleh fasilitator sekolah. Memastikan penyertaan pelbagai kaum sebagai ahli. Melaporkan aktiviti PROSTAR Sekolah secara sistematik kepada Penyelaras Daerah. Merancang dan menjalankan latihan fasilitator sekolah. Membantu Guru Penyelaras melaksanakan aktiviti pendidikan kesihatan. Kebenaran menjalankan aktiviti • Semua aktiviti Program PROSTAR yang diadakan di luar sekolah perlu mendapat kebenaran dan kelulusan Kementerian Pelajaran/ Pejabat Pelajaran Negeri/ Daerah dan penjaga.

Sumber daripada aktiviti ekonomi dan Persatuan Ibu Bapa dan Guru. 15 . • Penyelaras PROSTAR Daerah akan membuat lawatan penyeliaan ke sekolah-sekolah( jika perlu). Laporan ini perlu disahkan oleh guru penyelaras dan pengetua sekolah dan dihantar kepada Penyelaras PROSTAR Daerah. • Penilaian dan Pemantauan Aktiviti • • Buku log merupakan buku catatan aktiviti fasilitator sekolah. Laporan aktiviti perlu disediakan oleh setiausaha PROSTAR sekolah setiap 3 bulan sekali. Sumbagan khas boleh dikutip daripada ahli-ahli yang bersetuju menyertai aktiviti yang memerlukan perbelanjaan besar bagi membiayai aktiviti tersebut. Sumber kewangan PROSTAR sekolah boleh mendapat sumber kewangan daripada: • • Sumbangan ahli kelab yang diputuskan semasa mesyuarat agung.• Mencatat semua aktiviti pendidikan kesihatan yang dijalankan ke dalam buku log (minimum 20 jam setahun) untuk pengiktirafan sumbangan.

objektif pembelajaran. Fasilitator perlu mahir dalam melaksanakan aktiviti dalam manual. 16 . Fasilitator perlu mengikuti proses pengajaran dan pembelajaran yang telah disertakan.PANDUAN MENGGUNAKAN MANUAL LATIHAN TUJUAN • Manual ini dihasilkan bagi tujuan melatih murid mengenai amalan cara hidup sihat. • Setiap skop pembelajaran terbahagi kepada beberapa bahagian iaitu pengenalan. PANDUAN MENGGUNAKAN MANUAL • Fasilitator perlu dilatih menggunakan manual dan kemahiran melaksanakan aktiviti. aktiviti pembelajaran. KANDUNGAN MANUAL • Manual ini mengandungi 6 modul utama dan setiap modul mengandungi skop pembelajaran yang relevan dengan aspek kesihatan remaja. isi kandungan. alat bantu mengajar dan penilaian. • • • Fasilitator perlu memahami setiap modul.

Calon Peserta Latihan: • Calon fasilitator sekolah o o o o o o Berumur 13 – 19 tahun Berminat dalam aktiviti-aktiviti berpersatuan dan kerja-kerja sukarela. Berketerampilan dan mempunyai daya kepimpinan. Berminat mengenai isu dan aktiviti berkaitan kesihatan. Latihan ini dilaksanakan oleh Guru Penyelaras/fasilitator terlatih kepada ahli PROSTAR sekolah. Mempunyai kemahiran berkomunikasi. PANDUAN LATIHAN Objektif Latihan: Mendayaupayakan murid sekolah sebagai fasilitator PROSTAR sekolah melalui perkongsian pengetahuan dan kemahiran yang perlu bagi mempengaruhi rakan sebaya ke arah cara hidup sihat. Latihan fasilitator PROSTAR sekolah. Melibatkan modul-modul yang berikut: 17 . Mempunyai kemahiran membimbing rakan sebaya.• Fasilitator perlu menilai tahap kemampuan dan kebolehan peserta sebelum mengatur strategi pengajaran dan pembelajaran. Pelaksanaan Aktiviti Program PROSTAR sekolah: Terdapat dua (2) kategori pelaksanaan di sekolah iaitu: 1.

Pendidikan rakan sebaya. Aktiviti ini dijalankan dengan menggunakan pelbagai kaedah seperti ceramah. nasihat individu dan lain-lain yang merangkumi modul-modul berikut: • • • • Modul 1: Remaja berketerampilan sihat Modul 2 : Remaja faham kesihatan seksual dan reproduktif Modul 3 : Remaja jauhi tingkahlaku berisiko. Modul 3 : Remaja jauhi tingkahlaku berisiko. Modul 1: Remaja berketerampilan sihat. perbincangan kumpulan kecil. Modul 2 : Remaja faham kesihatan seksual dan reproduktif. Butiran laporan adalah seperti berikut: • • Tajuk Objektif 18 . Struktur Latihan : Latihan fasilitator sekolah perlu dilaksanakan di sekolah untuk murid sekolah yang terpilih sebagai ahli Kelab PROSTAR sekolah. Laporan Latihan/Aktiviti : Laporan perlu disediakan bagi setiap sesi latihan atau aktiviti lain yang telah dikendalikan. Aktiviti oleh fasilitator PROSTAR sekolah untuk rakan sebaya. Modul 4 : Remaja minda sihat. Modul 4 : Remaja minda sihat. Modul 5 : Remaja bijak berkomunikasi Modul 6 : Remaja bijak merancang dan melaksanakan aktiviti • • • • • • • 2. pameran kesihatan.• Pengenalan Program PROSTAR.

• • Tempat latihan. Pengisian latihan Bajet Penilaian pelaksanaan latihan (kelebihan. tempat tinggal dan sebagainya yang dirasakan penting. Tarikh dan masa. jantina.• • Metodologi / kaedah / pendekatan Kedatangan dan penyertaan: bilangan mengikut umur. kekurangan dan penambaikan latihan) • • • • • Penilaian keberkesanan latihan (pre and post ) Kesimpulan 19 .

Sediakan Pelan perancangan dan Perlaksanaan aktiviti PROSTAR sekolah • Penyelaras utama di daerah Guru Penyelaras Melatih Fasilitator sekolah yang baru • Output yang dikehendaki: • • • Bilangan latihan fasilitator baru di sekolah yang dilaksanakan. Bilangan fasilitator baru yang dilatih di sekolah. Peningkatan pengetahuan dan kemahiran yang relevan.CARTA ALIR PERANCANGAN DAN PERLAKSANAAN AKTIVITI DI SEKOLAH CARTA ALIR • TINDAKAN Penyelaras Kelab PROSTAR sekolah (Guru Penyelaras) dan fasilitator sekolah. (pra dan pasca latihan) 20 .

• SENARAI SEMAK PERSEDIAAN PROGRAM LATIHAN (LAMPIRAN) Bil. Peratus murid tingkatan 1. Tahap pendidikan Jantina (lelaki / wanita) Sekolah / Tempat kerja Catatan Tempat latihan • • • Tempat duduk Pencahayaan Ruang kerja Pengudaraan Kesesuaian • • 3.3 dan 4 setiap tahun. Aktiviti Pemilihan peserta • • • 2. 1.Fasilitator sekolah yang terlatih dikehendaki menjalankan aktiviti kepada murid lain di sekolah.2. Bilangan murid yang terlibat dalam aktiviti yang dijalankan. 2 dan 3 yang telah diberi pendedahan modul 1. Kumpulan sasaran utama : Aktiviti PRS Sekolah • Murid lain di sekolah. Keperluan latihan • • • • • Carta selak / papan tulis Pen marker Notepad / kertas tulis Pen / pensil / pembaris Fail / folder 21 . Output yang dikehendaki: • • Bilangan aktiviti di sekolah.

sama. serupa. gred atau status. LCD / flip chart stand/ skrin Komputer Agenda latihan Fasilitator / jurulatih / penceramah • Surat jemputan 6. Pembimbing rakan sebaya dilihat sebagai strategi perubahan tingkahlaku yang efektif dan diformulasikan berdasarkan beberapa teori perubahan tingkahlaku seperti ”Social Learning Theory”. falsafah dan strategi. ”Theory of reasoned action” dan ”Diffusion Innovation Theory” 22 . Sebenarnya inilah yang selalunya berlaku. 9. saluran komunikasi. Nota serahan • • • Pra dan pos ujian Borang penilaian latihan Helaian aktiviti 7. Terma ini juga bermaksud kawan. ”Rakan” merujuk kepada persamaan antara satu sama lain. tergolong dalam kumpulan masyarakat yang sama terutamanya dari segi umur. metodologi.” Margaret Mead DEFINASI Pembimbing rakan sebaya adalah satu konsep yang melibatkan pendekatan. Bajet untuk latihan Tempat tinggal peserta Pengangkutan PENGENALAN 2: MEMBIMBING RAKAN SEBAYA ”Jangan meragukan bahawa kumpulan kecil masyarakat yang prihatin dan komited dapat merubah dunia.• • 4. 5. 8. hampir sama atau sepadan dan ianya berkaitan dengan aspek pendidikan dan latihan.

(Rogers. bahasa yang digunakan oleh rakan sebaya dan dengan itu dapat diterima dengan baik. • Menjadi ”role model” kepada rakan lain dengan mengamalkan apa yang diperkatakan. perasaan. • Menunjukkan empati. keprihatinan dan kefahaman terhadap emosi.RINGKASAN TEORI BERKAITAN PENDIDIKAN RAKAN SEBAYA • ”Social Learning Theory” menekankan bahawa masyarakat sebagai model perubahan tingkahlaku manusia dan sesetengah orang (kawan dan sebagainya) berupaya untuk mendorong perubahan tingkahlaku sesetengah orang berdasarkan nilai dan pemahaman mereka. pemikiran. 1983) PERANAN PEMBIMBING RAKAN SEBAYA • Membantu rakan sebaya untuk mengenalpasti masalah mereka dan mencari penyelesaian melalui perkongsian maklumat dan pengalaman. (Bandura.(Fishbein & Ajzen. 23 . • Membantu menyebarkan maklumat yang terkini dan pengetahuan yang ada kepada ahli kumpulan. 1986) • ”Theory of Reasoned Action” menyatakan bahawa satu dari elemen utama yang mempengaruhi perubahan tingkahlaku seseorang adalah persepsinya terhadap perbuatan dan pemikiran individu lain yang penting dalam hidupnya”. 1975) • ”Diffusion Innovation Theory” menjangkakan bahawa sekumpulan individu dari satu populasi boleh bertindak sebagai agen perubahan tingkahlaku melalui penyebaran maklumat dan dengan mempengaruhi norma dalam masyarakat mereka.

kekuatan dan pengalaman yang hampir sama. o Bercakap dalam bahasa yang sama. kriteria berikut: Oleh itu pendidikan rakan sebaya perlu memenuhi o Peringkat umur yang hampir sama. • Mempunyai pengetahuan yang cukup mengenai subjek yang perlu supaya dapat menjawab soalan secara jelas dan betul. 24 . o Berupaya mendapatkan sumber maklumat yang tepat contohnya melalui risalah atau buku yang berkaitan dengan subjek. Oleh itu pendidikan rakan sebaya perlu memenuhi kriteria berikut: o Terlatih dalam mengendalikan latihan dalam kumpulan atau pendidikan rakan sebaya. PENGETAHUAN DAN KEMAHIRAN YANG PERLU SEBAGAI PENDIDIK RAKAN SEBAYA • Perlu menjadi rakan. o Sentiasa berusaha meningkatkan pengetahuan dan kemahiran sedia ada untuk meningkatkan imej di kalangan rakan sebaya. o Profesion yang sama. o Taraf pendidikan yang sama. o Berupaya mendapatkan maklumat tambahan atau bantuan yang diperlukan oleh rakan sebaya.• Dapat mendorong rakan sebaya mengamalkan tingkahlaku kesihatan yang baik kerana boleh berkongsi kelemahan.

jelaskan objektif khusus. Apakah keperluan peserta and kandungan program? 4. • Tidak bersikap prejudis dan menghukum. Bila program akan diadakan ? 6. pendengar yang baik dan dapat berkomunikasi dengan baik. MELAKSANAKAN PROGRAM PENDIDIK RAKAN Perlaksanaan program perlu dirancang berdasarkan 6 perkara berikut: 1. Perkara-perkara yang perlu diambil perhatian adalah: 25 . Siapa peserta program ? 2. Di mana program akan diadakan ? 5. Kenapa program diadakan / dilaksanakan . Bagaimana pengendalian program ? MEMULAKAN SESI Sesi boleh dimulakan dengan pelbagai cara. • Mempunyai daya kepemimpinan dan kemahiran memberi motivasi. berminda terbuka. • Perlu diterima oleh rakan sebaya dan boleh dipercayai. Tiada peraturan tertentu yang ditetapkan. 3.• Perlu sensitif.

4. 2. Kajian kes. Kesedaran bahawa peranan pembimbing rakan sebaya adalah untuk menyampaikan maklumat. 2. biarkan peserta membuat keputusan sendiri berdasarkan maklumat yang diberi. 1. Permainan. Oleh itu perlu elakkan bersikap memerintah dan mengawal. Libatkan semua peserta dalam sesi tersebut. 3. 3. Ini dapat TIP UNTUK PEMBIMBING RAKAN SEBAYA Pembimbing rakan sebaya perlu mempunyai kemahiran untuk mendapatkan pandangan dari peserta. 2. Setiap sesi perlu ada ada kombinasi mendengar. dilaksanakan melalui: 1. Perbincangan kumpulan kecil. bercakap. Pembimbing rakan sebaya bukan ibubapa/penjaga peserta. MEMBENTUK PEMBIMBING RAKAN SEBAYA 26 . Guna pendekatan yang paling mudah untuk kefahaman semua peserta. MENGGALAKKAN PENYERTAAN PESERTA Menggalakkan penyertaan ahli kumpulan secara maksimum dalam sesuatu sesi merupakan tanggungjawab utama pembimbing rakan sebaya. melihat dan melaksanakan. Main peranan. Berikut adalah tip yang berguna untuk menjadi pembimbing rakan sebaya yang berkesan.1.

semangat kekitaan dan membangkitkan bangga melaksanakan tugas. Kontak sosial Pembimbing rakan sebaya membuat banyak kontak sosial dalam proses advokasi. 27 . latihan. Latihan Sangat efektif untuk membina kemahiran dan pengetahuan. penyertaan dalam merancang dan membuat penilaian. perhubungan interpersonal.Membentuk pembimbing rakan sebaya memerlukan penggunaan pelbagai kaedah seperti kaunseling. lawatan pendedahan. Ini dapat meningkatkan motivasi dan komitmen mereka. Pendidikan ”One to one” Pendidikan individu adalah amat penting dalam menyediakan pembimbing rakan sebaya dengan maklumat kesihatan yang bersifat peribadi seperti kesihatan seksual. keyakinan dan kehormatan diri. Tempoh percubaan Adalah dinasihatkan supaya pembimbing rakan sebaya diberi tempoh percubaan 2-3 bulan untuk melaksanakan aktiviti agar mereka dapat menerima latihan dan kemahiran asas yang diperlukan. memperbaiki hubungan sosial. Kaunseling Sesi kaunseling berterusan dapat membantu memperbaiki corak komunikasi. orientasi diri. kesatuan. Ia juga dapat meningkatkan motivasi dan kehormatan diri. Lawatan pendedahan Aktiviti ini berguna untuk meluaskan pandangan dan membina perhubungan. perasaan meningkatkan dalam motivasi.

Penyertaan dalam perancangan dan penilaian Penyertaan dalam perancangan dan penilaian kerja dapat meningkatkan kefahaman dan memperbaiki kemahiran untuk perlaksanaan. AKTIVITI 1 28 .

crayon. • • • Proses: Bahagikan peserta kepada kumpulan kecil terdiri daripada 5-8 orang. D. pen marker. cara berpakaian. o Fasilitator boleh membantu perbincangan dengan bertanya soalansoalan yang berikut: 29 . • Masa : 1 jam B.PENGARUH RAKAN DALAM HIDUP Objektif : Untuk kefahaman peserta mengenai pengaruh rakan. o Bincang dan senaraikan di atas kertas mahjong perkara yang anda telah pelajari dari rakan. pensil C. Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan. Setiap kumpulan diminta untuk melakukan perkara perkara berikut: o Ingatkan kembali mengenai rakan-rakan sebaya. sikap dll) o Untuk setiap perkara yang disenaraikan. • Bahan: kertas mahjong. perkara-perkara positif dan negatif (cthnya: perkataan. o Fasilitator perlu menggalakkan peserta untuk membincangkan setiap pembentangan. A. jelaskan bagaimana anda mempelajarinya dari rakan sebaya. (30 minit) o Kumpulkan kembali peserta dan bentangkan hasil dapatan. • Kaedah Perbincangan kumpulan.

sikap dan kemahiran mereka. kebanyakkan masa. pengaruh ini tidak disedari dan mereka tidak perasan akan perubahan tingkahlaku. Aktiviti ini memberi peluang untuk berbincang mengenai kebaikan dan keburukan pengaruh rakan sebaya. Adakah anda merasa terkejut dengan semua perkara yang anda telah pelajari dari rakan anda? Kenapa / Kenapa tidak? Adakah anda pernah terfikir mengenai pengaruh rakan ke atas anda ? Kenapa/ Kenapa tidak ? Bagaimana anda rasa mengenai cara anda mempelajari sesuatu dari rakan? Apakah perkara positif yang anda pelajari dari rakan anda? Adakah perkara yang anda patut elakkan dari mempelajarinya dari rakan? Kenapa/kenapa tidak?     Nota fasilitator: Remaja selalunya kerap dipengaruhi oleh rakan sebaya. Selalunya. Walaubagaimanapun. Pengaruh rakan menyebabkan tekanan. 30 . remaja akan melakukan perkara yang tidak akan dilakukan jika berseorangan.

• Masa : 45 minit B. • Bahan: Kad nota. • • • • • • • Proses: Peserta diminta duduk dalam bulatan. Minta seorang peserta secara sukarela membacakan semua kad tersebut. Minta setiap peserta untuk mengambil 2 kad nota dan marker pen.AKTIVITI 2 Objektif : Peserta akan mempunyai kesedaran mengenai pengaruh mereka terhadap rakan sebaya. Minta setiap peserta memejamkan mata untuk beberapa minit dan fikirkan mengenai rakan mereka. • Kaedah Perbincangan. 31 . D. C. A. Peserta berpotensi untuk mempengaruhi rakan ke arah yang positif. Minta mereka fikirkan situasi di mana mereka berjaya mempengaruhi rakan mereka untuk melakukan sesuatu atau tidak melakukan sesuatu. Minta mereka tuliskan pengaruh yang positif dalam 1 kad dan pengaruh negatif dalam 1 kad lain. Minta peserta untuk menyusun kad tersebut dalam 2 barisan yang memanjang. marker pen.

Membantu mereka memahami bahawa pengaruh rakan sebaya adalah proses 2 hala. Ini adalah faktor utama yang menyebabkan program pembimbing rakan sebaya amat berkesan dalam proses perubahan tingkahlaku. Minta peserta untuk melekatkan kumpulan kad tersebut ke dinding supaya dapat dilihat oleh semua orang. 32 . di mana semua orang boleh dipengaruhi dan pada masa yang sama mempengaruhi orang lain. Hasil dapatan kedua-dua latihan ini membolehkan peserta membandingkan dan menganalisa keputusannya. Peserta diminta untuk melihat kad di dinding dan mulakan perbincangan dengan soalan-soalan berikut : o • • Bagaimana perasaan anda menulis mengenai pengaruh positif dan negatif yang anda bawa kepada rakan anda ? Kenapa ? anda untuk o Adakah pernah terfikir mengenai kebolehan mempengaruhi orang lain ? Kenapa / Kenapa tidak ? o Bolehkah anda fikirkan cara untuk menggunakan kebolehan anda untuk mencegah rakan anda dari melakukan aktiviti-aktiviti yang berisiko ? Bagaimana ? Nota fasilitator : Latihan ini amat berguna jika dilakukan dengan AKTIVITI 1.• Minta peserta kenalpasti kad yang serupa dan letakkan kad-kad tersebut dalam satu kumpulan.

• Masa : 45 minit. Mulakan sesi dari permulaan bulatan dan minta setiap peserta untuk memberitahu rakan di sebelah kanannya tentang apa yang disukai mengenai rakan tersebut. • Bahan: Tiada C.AKTIVITI 3 MENGHARGAI ORANG LAIN Objektif : Belajar untuk saling menghargai kualti sesama rakan sebaya. A. Proses ini diulangi hingga semua peserta dalam bulatan telah mengambil bahagian. Ulangi proses yang sama kepada peserta yang disebelah kiri pula. D. • Kaedah Perbincangan. B. • Proses: Jemput peserta untuk duduk dalam bulatan. Fasilitator perlu menjelaskan bahawa setiap orang mempunyai kebaikan dan keburukan dan adalah penting untuk kita menghargai kebaikan sesama kita. • • • 33 .

34 . Anda boleh susuli latihan ini dengan latihan untuk membantu rakan yang memerlukan.• Fasilitator boleh memulakan perbincangan dengan mengemukakan soalansoalan yang berikut: o Bagaimana perasaan anda bila memberi pujian ? Kenapa ? o Bagaimana perasaan anda bila menerima pujian ? Kenapa ? o Berapa kerapkah anda menghargai rakan dan ahli keluarga anda untuk perkara yang mereka telah lakukan untuk anda ? o Bagaimana perasaan anda bila rakan mengkritik anda atau bercakap perkara yang negatif mengenai anda ? Kenapa ? o Bolehkah anda fikirkan cara untuk menggunakan kualiti baik yang ada pada anda untuk membantu rakan anda ? Kenapa ? NOTA FASILITATOR Anda boleh menggunakan peluang ini untuk membincangkan cara bagaimana remaja dapat membantu rakan mereka dalam kesusahan.

• • Kaedah Main peranan Perbincangan kumpulan. Fasilitator akan menerangkan bahawa setiap kumpulan akan memainkan peranan mengenai cara-cara untuk membantu rakan berdasarkan senario yang diberi. A. C. 35 . • Masa : 1 jam 30 minit B.AKTIVITI 4 MEMBANTU RAKAN Objektif : Untuk mempraktikkan cara membantu rakan. • • Proses: Bahagikan peserta kepada kumpulan kecil terdiri daripada 5-8 orang. D. • Setiap kumpulan akan diberi satu senario. • Bahan: Berdasarkan prop yang dipilih.

36 . Bantu peserta untuk mencari cara Fokus kepada faktor yang dapat membantu merungkaikan kekusutan / masalah dan ini boleh dipupuk. Berniat baik dan usaha membantu berkemungkinan disalah anggap. mengendalikan situasi tersebut. Perbincangan yang dilakukan berupaya mengimbas dan menganalisa pengalaman hidup sebenar peserta. kumpulkan peserta kembali dalam bulatan yang besar dan fasilitator boleh memulakan sesi dengan soalan-soalan berikut: o Bagaimana anda membuat keputusan memilih bahan-bahan yang digunakan semasa main peranan? o Bagaimana perasaan anda semasa melihat persembahan orang lain? Kenapa? anda menggunakan pendekatan yang sama untuk o Bolehkah membantu rakan anda jika perlu? Kenapa/Kenapa tidak? o Adakah anda pernah membantu rakan yang menghadapi masalah yang sama? Bolehkah berkongsi pengalaman dengan kumpulan? o Adakah anda rasa mudah atau sukar untuk membantu rakan menyelesaikan masalah yang dihadapinya? Kenapa? o o Apakah faktor yang mendorong anda membantu orang lain? Kenapa? Apakah faktor yang menyekat anda dari membantu orang lain? Kenapa ? NOTA FASILITATOR Latihan ini sangat efektif dalam mempromosikan semangat kerjasama dan keprihatinan.• Semua kumpulan diberi masa 20 minit untuk bersedia memainkan peranan dan boleh menggunakan prop dan bahan-bahan yang dapat memberi kesan ke atas lakonan. • Setelah semua kumpulan selesai membuat persembahan.

Senario 4 Rakan anda terlibat dengan aktiviti yang kurang sihat dan dia risau yang dia mungkin ditangkap. Senario 5 37 . Senario 2 Rakan anda tidak dapat menumpukan perhatian dalam kelas dan kerap ponteng. Senario 3 Rakan anda selalu risau mengenai berat badannya. Dia tidak lagi berminat untuk terlibat dalam sebarang aktiviti berkumpulan dan banyak menghabiskan masa bersendirian. Dia tidak mahu makan dan selalu mengelak untuk terlibat dalam aktiviti berkumpulan seperti rombongan sekolah dan majlis-majlis di sekolah.LAMPIRAN KERJA Senario 1 Rakan anda tiba-tiba kelihatan suka bersendiri dan sedih. Anda perhatikan rakan anda tersebut bersikap tidak menentu dan semakin kurus.

Memotivasikan satu sama lain dalam banyak perkara.Rakan anda hamil. Dia amat risau dengan masa depannya kerana tidak dapat meneruskan persekolahannya dan teman lelakinya tidak mahu bertanggungjawab. Saling mengambil berat semasa sakit. Memberi hadiah. Memberi perhatian dan membuatkan dia rasa dihargai. Memberi peringatan jika hendak melakukan perkara yang salah. Mengajar kemahiran sosial. 38 . mencari alternatif lain di luar. Dia bercadang untuk berhenti sekolah dan NOTA FASILITATOR Cara rakan dapat saling membantu • • • • • • • • • • • • • • Berkongsi pengalaman atau pengetahuan. Membantu melakukan kerja di rumah dan di sekolah. Memuji kualiti-kualiti baik yang dimiliki. Membantu meyakinkan ibubapa apabila ada yang perlu diberitahu atau hendak dilakukan. Mengenalkan rakan yang baru. Memberi semangat dan sokongan emosi. Mengenalkan tingkahlaku yang baru dan baik. Senario 6 Rakan anda tidak minat belajar. Menjadi teman yang baik.

• Anda lebih rela mendapatkan bantuan rakan daripada ibubapa atau ahli keluarga. Anda boleh bersama-sama melakukan perbuatan dan amalan yang baik.Membantu rakan • Anda boleh berkongsi dan membincangkan pendapat. maklumat dan pengetahuan. • Anda boleh memberi tekanan kepada rakan anda yang menghentikan perbuatan yang membinasakan dirinya dan orang lain. • Anda boleh mengajar rakan anda untuk berkata ”tidak” kepada perkaraperkara negatif selepas berbincang mengenai sebabnya atau selepas memberi motivasi kepadanya. dapat • Anda boleh menjadi contoh dan menggalakkan rakan anda untuk mengamalkan tingkahlaku yang baik. 39 . Anda tahu bahasa dan keperluannya. Anda lebih bersemangat ”kekitaan” dan dengan itu anda lebih mudah membantu antara satu sama lain. Bantuan dari rakan adalah lebih efektif dan lebih membantu kerana • • • • Anda sentiasa bersama. • • Anda boleh menyimpan rahsia dan berkongsi perasaan dan kerahsiaan. Anda memahami perasaan di antara satu sama lain. Anda suka melakukan banyak perkara bersama. • Anda tidak mungkin memandang rendah. pengalaman. perasaan. bersikap menghukum dan anda lebih sabar dan prihatin. • • Anda boleh menunjukkan tingkahlaku yang baik. idea.

Menjaga kebersihan diri. pengetahuan dan kemahiran remaja mengenai kepentingan dalam aspek berikut : i. ii.MODUL 1 :REMAJA BERKETERAMPILAN SIHAT PENGENALAN Modul ini mendedahkan peserta kepada amalan cara hidup yang sihat. OBJEKTIF MODUL • Meningkatkan tahap kesedaran. Menjaga keselamatan dan mencegah kecederaan 40 .

• Meningkatkan kemahiran penyampaian mesej oleh remaja. SKOP LATIHAN • • • • • Kebersihan diri.iii. SKOP 1 : MENJAGA KEBERSIHAN DIRI OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi peserta akan dapat : 1. Menjaga kebersihan persekitaran. pengetahuan dan kemahiran mengenai kebersihan diri seperti: • Kebersihan dan penjagaan kesihatan rambut (termasuk masalah kelemumur) Kulit ( termasuk masalah jerawat. Kesihatan persekitaran. Mempunyai kesedaran. v. Melakukan aktiviti kecergasan fizikal dan senaman. Makan secara sihat. Keselamatan dan pencegahan kecederaan. panau. iv. Kecergasan fizikal dan senaman. Pemakanan sihat dan selamat. kurap dan kudis buta) Masalah bau badan Kesihatan dan penjagaan kuku 41 • • • .

coli dan pakaian dalam) termasuk etika berpakaian yang sesuai mengikut majlis 2. tudung. Berupaya untuk menyampaikan maklumat yang diterima kepada rakan lain. Mempraktikkan amalan kebersihan yang baik seperti: • • • Mandi Memotong kuku Menukar pakaian 3.• • • Kesihatan dan penjagaan oral Kesihatan dan penjagaan genitalia (termasuk pengendalian urusan darah haid) Penjagaan pakaian (termasuk sarung kaki. Rawatan masalah kulit. badan dan oral 4. singlet. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • Ceramah / persembahan slaid Pembentangan Poster Demonstrasi Permainan Perbincangan kumpulan Tayangan filem pendek • • • 42 .

. • Kaedah Perbincangan kumpulan.AKTIVITI 1: KEBERSIHAN DIRI. • Masa : 1 jam B.TANGGUNGJAWABKU A. • • Bahan: lampiran gambar remaja lelaki dan perempuan kertas mahjong.. 43 . pen marker C.

(remaja sekolah) 44 . Kumpulan lain boleh memberi komen semasa pembentangan berjalan dan ahli kumpulan pembentang perlu mencatatkan komen atau cadangan kumpulan lain. • • Proses: Kumpulkan peserta Bahagikan peserta kepada kumpulan kecil terdiri daripada 5-8 orang. • • • Bincang dan buat satu keputusan mengenai hasil akhir yang telah dipersetujui oleh semua kumpulan. Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan.D. LAMPIRAN KERJA 1. Setiap kumpulan akan mengenalpasti masalah kesihatan diri seorang remaja lelaki dan perempuan dengan membulatkan pada bahagian tubuh yang selalu bermasalah pada lampiran gambar tersebut. • • • • Setiap kumpulan perlu menghuraikan masalah kesihatan diri yang telah dikenalpasti dan cara penyelesaian kepada masalah tersebut. Lantik seorang jurucakap bagi membentangkan hasil kumpulan.1 Gambar remaja lelaki dan perempuan. Komen oleh fasilitator di akhir sesi.

AKTIVITI 2: PROJEK RUNAWAY A. • Masa : 1 jam 45 .

Kaedah Permainan Perbincangan kumpulan. Proses: Kumpulkan peserta • • • • • Bahagikan peserta kepada kumpulan kecil terdiri daripada 5-8 orang. soalan-soalan berikut: o Apakah pendapat anda jika seseorang remaja itu berpakaian tidak mengikut tempat? o Bagaimana persepsi anda tentang penampilan yang seksi dan bebas? o Apakah pakaian yang sesuai dengan jiwa seorang remaja? o Adakah remaja perlu peka kepada perubahan / tren berfesyen? Kenapa? o Apakah sumber utama yang menjadi rujukan utama remaja dalam membuat pemilihan cara berpakaian. • • D. diri yang telah dikenalpasti dan bincangkan.B. Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan. • C. berpakaian dan pakaian yang dipilih? Kenapa? 46 . Setiap kumpulan akan mengenalpasti etika berpakaian dan penampilan Setiap kumpulan perlu menghuraikan etika berpakaian dan penampilan Fasilitator boleh memulakan perbincangan dengan mengemukakan diri yang bersesuaian dalam lampiran kerja yang disertakan. • Bahan: Lampiran kerja – pemakaian remaja perempuan dan lelaki.

LAMPIRAN KERJA 2A.1 47 .

1 48 .LAMPIRAN KERJA 2B.

LAMPIRAN KERJA 2C.1 49 .

LAMPIRAN KERJA 2D.1 50 .

LAMPIRAN KERJA 2E.1 51 .

1 52 .LAMPIRAN 2F.

LAMPIRAN 2G.1 53 .

D. periksa rambut. • • Masa : 1 jam Bahan : Komputer LCD Metod : Ceramah (mandi. memberus gigi. kebersihan mulut. ) Demonstrasi (potong kuku.AKTIVITI 3: CERAMAH DAN DEMONSTRASI KEBERSIHAN DIRI A. • • C. ) Proses : Skop ceramah dan demonstrasi meliputi aspek-aspek menjaga kebersihan diri yang penting untuk remaja. basuh tangan. kebersihan diri semasa haid. • B. • 54 .

Latihan Dalam Kumpulan 3. Isu penting : • Bentuk-bentuk ancaman keselamatan remaja dan langkah-langkah menjaga keselamatan diri. Tayangan CD CPR 55 . Demonstrasi 4. Kaedah pembelajaran 1.SKOP 2 : MENJAGA KESELAMATAN DAN MENCEGAH KECEDERAAN OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi. melindungi diri dari sebarang kejadian yang tidak diingini. • Jenis kecederaan / kemalangan yang selalu terjadi kepada remaja dan cara-cara untuk mengelakkan kejadian kecederaan / kemalangan. peserta akan : • • Mempunyai pengetahuan dalam menjaga keselamatan diri dan Mempunyai pengetahuan asas pertolongan cemas. Ceramah 2. • Teknik-teknik pertolongan cemas. Main peranan (Role play) 5.

AKTIVITI 1 : KESELAMATAN DIRI A. • • • • • • Proses : Peserta dibahagikan kepada kumpulan kecil yang terdiri dari 5 hingga 6 orang. 56 . Bincangkan jawapan yang diberikan dalam kumpulan. • Masa : 1 jam B. Semua peserta di minta membaca senario pada lampiran kerja. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja. Di akhir sesi. fasilitator akan membuat rumusan dan komen. • Metod : Perbincangan Kumpulan D. Tuliskan jawapan pada lampiran yang diberi. • Bahan: Lampiran kerja C.

Senario 2 : Bunga adalah seorang pelajar yang pintar dan menjadi harapan sekolahnya. Selain Asraf. dia berasa tertekan dengan keadaan ini. Beliau juga amat kacak. 57 . Sebagai seorang remaja. Asraf merasa tidak selesa kerana pembantu rumahnya sering masuk ke bilik Asraf tanpa kebenarannya walaupun hanya untuk membersihkan bilik tersebut. Apabila Asraf hendak mengadu kepada keluarganya tentang perkara tersebut. Untuk lebih memajukan diri. Kejadian ini kerap berlaku ketika Asraf sedang berada di dalam bilik untuk menyalin pakaian ataupun sedang tidur. tiba-tiba Bunga merasa ada tangan diletakkan di atas bahunya. aduan Asraf seringkali tidak diendahkan. Bunga tidak faham kenapa dia merasa tidak sedap hati dengan keadaan ini.LAMPIRAN KERJA 3. Malah bapa dan kakaknya juga sering melakukan perkara yang sama.1 Senario 1: Asraf dibesarkan oleh bapanya semenjak kematian ibunya ketika melahirkannya. Bunga menghadiri kelas tuisyen di sebelah petang dan kelas ini diajar oleh seorang guru tuisyen yang tegas dan berdedikasi. tekanan tersebut semakin berkurangan kerana guru ini pandai berjenaka untuk menghilangkan stres pelajar dan keadaan ini menjadikan Bunga sedikit lega dan merasa relaks ketika menghadiri kelasnya. Pada mulanya Bunga merasa agak tertekan kerana tugasan yang diberi amat mencabar. Walau bagaimanapun selepas beberapa lama. Di rumah. Semasa menyelesaikan tugasan yang diberi. kakaknya yang telah bekerja dan seorang pembantu rumah juga tinggal bersama. Bunga terkejut dengan tindakan guru tuisyen tersebut.

Hubungan mereka sangat baik dan saling bantu-membantu jika ada masalah dan mereka banyak berkongsi rahsia. berfikir tentang kematian dan membunuh diri. Kebelakangan ini. gelisah dan keliru dengan apa yang diperkatakan Iqram tadi. Hazami minta diri untuk pulang. lesu dan tidak bersemangat. Satu hari. Selepas 2 jam melepak bersama. Iqram selalu kelihatan sedih. Iqram ingin menyerahkan koleksi jersi bola Manchester United yang dikumpulnya semenjak berumur 7 tahun. dia banyak sesiapa pun. Iqram telah memberitahu Hazami mengenai satu rahsia besar dan Hazami diminta untuk bersumpah untuk tidak membocorkan rahsia tersebut.Senario 3: Iqram mempunyai seorang kawan baik iaitu Hazami. 58 . Iqram hanya mendiamkan diri dan kemudian merayu Hazami agar tidak memberitahu sesiapa mengenai hal bunuh diri itu. Hazami menolak dan mengharapkan Iqram berfikir sebelum bertindak. Hazami merasa risau. Dia mengambil keputusan untuk memberitahu abangnya bagi mendapatkan nasihat. Hazami amat terkejut mendengar luahan Iqram dan memarahinya kerana perbuatan tersebut salah di sisi agama. Hazami berjanji untuk tidak membocorkan rahsia tersebut kepada Iqram berkata selepas ibu dan bapanya bercerai.

................... 2... 3...................... 4.......... ........... 2.... 3............... • Senaraikan lima (5) cara yang boleh menjauhkan anda dari sebarang bahaya............Baca peraturan di bawah untuk memastikan diri anda selamat : 1.................................................. ............................................................ Berjanji biarlah bertempat.......................................................................................................... ............................................................................... Jauhkan diri dari orang yang tidak dikenali dan orang yang membuat anda rasa tidak selesa................... ..................... 59 .................................................................. ..................... 1.. Anda boleh berkata ”tidak” atau ”jangan” jika ada orang yang mengganggu ruang peribadi anda.... 5........................

Tulis jawapan pada kertas A4 yang diberi. • • • • 60 . fasilitator akan membuat rumusan dan komen. • • Bahan: Lampiran kerja Kertas A4 C. • Metod : Perbincangan Kumpulan D. • • • Proses : Peserta dibahagikan kepada kumpulan kecil yang terdiri dari 5 hingga 6 orang. Bincangkan jawapan yang diberikan dalam kumpulan. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja. • Masa : 1 jam B.AKTIVITI 2: CEGAH KEMALANGAN DAN KECEDERAAN A. Di akhir sesi. Cadangkan penyelesaian bagi setiap kesalahan yang dikenalpasti. peserta diminta mengenalpasti semua kesalahan yang terdapat dalam lampiran kerja.

di Padang permainan dan di sekolah. 1) Senario di jalanraya.1 Sila kenalpasti kesalahan-kesalahan yang boleh menyebabkan kecederaan dan kemalangan di jalanraya. 61 .LAMPIRAN KERJA 4.

62 .2) Senario di Padang bola.

63 .3) Senario di sekolah.

patah/terseliuh • • • Peserta di minta untuk membuat membuat latihan teknik-teknik yang telah dipelajari. fasilitator akan membuat rumusan dan komen. • Kaedah : Tunjukcara. Peserta akan ditayangkan VCD mengenai teknik pertolongan cemas. • Masa : 1 jam B. o CPR o Heimlich Manouver o Rawatan ringan – luka kecil. 64 . Setiap peserta di minta untuk mendemonstrasikan semula teknik-teknik yang telah diajar. D. • Bahan: Alat bantu mengajar o Mannequin (jika ada) o Kit pertolongan cemas o VCD / DVD teknik kecemasan C. • • • Proses : Semua peserta di minta berkumpul.AKTIVITI 3 : PERTOLONGAN CEMAS A. Di akhir sesi. Fasilitator yang bertauliah juga akan membuat demonstrasi teknik-teknik pertolongan cemas.

SKOP 3 :KESIHATAN PERSEKITARAN OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi. Persekitaran bebas dari ancaman penyakit denggi. carta (flip charts) dan posterposter yang berkaitan Tayangan video dokumentari tentang sikap dan amalan sihat mengenai isu berkaitan Perbincangan berkumpulan secara interaktif Latihan. Menggalakkan kitar semula. penggunaan semula dan pelupusan barangbarang terpakai.latihan amali (di sekolah / kem / klinik) Demonstrasi/ simulasi Kuiz Berkongsi pengalaman dalam kumpulan • • • 65 . peserta akan mempunyai pengetahuan asas. mempraktikkan amalan positif dan mendalami kemahiran mengenai: - Persekitaran yang bersih. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • • Ceramah ringkas mengunakan power point.

beberapa kumpulan kecil yang terdiri dari 5-6 orang. plastik sampah. • Sesi dimulakan dengan ceramah mengenai denggi dan kepentingan menjaga kebersihan persekitaran untuk mencegah denggi. 66 . • Setiap kumpulan akan diberi satu kawasan operasi contohnya kantin sekolah. • • D.AKTIVITI 1: X-PLORE SEKOLAH A. penyodok dan cangkul. • Setiap kumpulan akan diberi satu senarai semak pencegahan denggi dan barang-barang yang diperlukan bagi membersihkan tempat-tempat yang berpotensi bagi pembiakan nyamuk. • Di akhir sesi. Kaedah : Ceramah Mobilisasi masyarakat Proses : • Peserta dikumpulkan di tempat yang disediakan. Masa : 1 jam B. setiap kumpulan perlu menyerahkan senarai semak dan tindakan yang telah diambil. fasilitator akan membahagikan peserta kepada C. • Selepas sesi ceramah. • • • Bahan : Slaid denggi LCD dan komputer Penyapu.

.... Kawasan yang diperiksa :........................LAMPIRAN KERJA 5...................1 Sila kenalpasti bekas-bekas yang mungkin menjadi tempat pembiakan nyamuk di sekolah............................... Bekas yang diperiksa Kewujudan bekas Ada Tidak Jika ada Bilangan bekas yang dijumpai Bilangan bekas telah tindakan Baldi/Pail yang diambil Tempayan / Earthen Jar Bekas jambangan / Vase Pasu bunga / flower pot Alas pasu bunga / flower pot plate 67 ..

Tin minuman / drink cans Talam peti sejuk / fridge water tray Pelapik rak pinggan / draining tray Rekahan simen / cement crack Kolam / pond Pam tandas / cistern Mangkuk tandas yang rosak / non functioning toilet bowl 68 .

Tayar / tyres Kanvas. Bahan : Lampiran kerja denggi 69 . semua jenis plastik / canvas or any types of plastic Bekas minuman binatang / containers for animal’s food Bekas cat / paint container Tong deram / drums AKTIVITI 2 : AEDES DAN PERANANKU A. Masa : 30 minit. B.

Proses : • Peserta dikumpulkan dan duduk di tempat yang disediakan. • Semua peserta hanya diberi masa 15 minit untuk sesi ini.1 Rajah di bawah menunjukkan kitaran hidup nyamuk aedes. kawan atau saudara terdekat mendapat demam denggi? LAMPIRAN KERJA 6A. 70 . • Fasilitator akan mengedarkan Lampiran kerja denggi.C. • Fasilitator akan memulakan perbincangan dengan mengemukan soalansoalan berikut: o Adakah anda rasa bahawa denggi adalah satu penyakit yang menjadi ancaman kepada anda? o Bagaimana kita boleh membantu mencegah denggi ? o Apakah kita hanya bertindak jika ada ahli keluarga yang dijangkiti? Kenapa? o Apakah tindakan yang kita patut ambil jika ada tanda-tanda kita. Isikan dalam kotak yang disediakan peringkat-peringkat hidup nyamuk tersebut dan tempoh masa yang diambil bagi setiap peringkat hidup. Kaedah : Kuiz D. ahli keluarga. • Semua peserta di minta untuk mengisi ruangan kosong pada lampiran kerja.

1 Murid-murid sekolah berperanan sebagai agen perubahan di sekolah. Senaraikan (sebanyak yang boleh) peranan-peranan tersebut. di rumah dan di dalam masyarakat. Peranan murid di sekolah.LAMPIRAN KERJA 6B. 1. 71 .

Peranan murid dalam masyarakat. 3. • Masa : 1 jam. AKTIVITI 3: KITAR DAN GUNA SEMULA A. Peranan murid di rumah.2. Bahan : B. 72 .

73 . 3. Kaedah : Kerja kumpulan. Kumpul barang-barang tersebut dan senaraikan mengikut kategori seperti di Lampiran kerja yang disertakan. Peserta akan dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil yang terdiri dari 5-6 orang. 4. 7. kafetaria. Proses : 1. Setiap kumpulan diminta untuk membuat audit bahan-bahan yang boleh dikitar semula. Setelah tempat-tempat operasi dikenalpasti. • D. Setiap kumpulan akan dibahagikan tempat operasi masing-masing. Peserta dikumpulkan.• Bahan. bilik guru dan lain-lain. bilik guru. 5. diguna semula atau dilupuskan di tempat operasi tersebut. C. 6. makmal dan sebagainya. Bincang dengan ahli kumpulan sebelum menyenaraikan bahan-bahan tersebut dalam kategori yang telah ditetapkan. Fasilitator akan meminta peserta untuk mengenalpasti tempat-tempat di sekolah yang terdapat bahan-bahan buangan spt kelas.bahan buangan dari tong sampah di kelas. 2.

Setiap kumpulan diminta untuk membentang hasil dapatan.8. 9. Fasilitator boleh memulakan perbincangan dengan mengemukakan soalan-soalan yang berikut :  Bagaimana perasaan anda semasa menjalankan operasi kitar semula ini? Pada pendapat anda. adakah aktiviti kitar semula ini dapat membantu persekitaran kita? Kenapa? Bagaimana perlaksanaan program kitar semula di Malaysia? Apakah masalah-masalah yang anda boleh kenalpasti berkaitan program kitar semula di negara kita? Bagaimana lagi kita dapat membantu untuk mengekalkan kesihatan persekitaran kita selain daripada kitar semula?     74 .

................ Kitar Semula Guna semula Dilupuskan 75 .................. GUNA SEMULA DAN PERLU DILUPUSKAN Kawasan operasi :..................................LAMPIRAN KERJA 7.1 BAHAN-BAHAN YANG DIKITAR SEMULA....

SKOP 4 :MAKAN SECARA SIHAT DAN SELAMAT

OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi peserta: 1. Mempunyai pengetahuan pemakanan secara sihat.
2. Mempunyai kemahiran yang diperlukan untuk memilih makanan harian

yang sihat. 3. Mengetahui kepentingan untuk makan makanan yang bersih dan selamat.

KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN 1. Ceramah 2. Tayangan video 3. Permainan 4. Demontrasi masakan 5. Buku /Resepi Menu Sihat

76

AKTIVITI 1 : BERAPA BANYAK SAYA PERLU MAKAN? A.

Masa : 30 minit Bahan : Lampiran Kerja – Piramid Makanan

B. •

C.
• •

Kaedah : Perbincangan kumpulan Pembentangan Proses : Peserta dikumpulkan dan dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil. Setiap kumpulan diberi satu lampiran kerja – piramid makanan. Semua ahli kumpulan perlu bekerjasama untuk mengenalpasti kandungan setiap aras makanan dan saiz sukatan makanan yang diperlukan setiap hari. Setiap kumpulan diberi 15 minit untuk aktiviti ini.

D.
• • •

Setiap kumpulan di minta untuk membentangkan hasil perbincangan kumpulan.

Fasilitator boleh memulakan perbincangan dengan soalan-soalan berikut: • Adakah anda tahu mengenai piramid makanan? Kenapa?

77

• Bagaimana anda selalu membuat pilihan makanan seharian yang ingin

dimakan? • Adakah anda rasa pemilihan makanan yang anda buat sekarang mengikut keperluan anda? Kenapa?

LAMPIRAN KERJA 8.1 Arahan: Sila isikan piramid makanan dibawah dengan kenyataan berkaitan bahan makanan dan saiz hidangan yang telah disediakan di bawah.

ARAS 4

ARAS 3

ARAS 2

ARAS 1

Biji-bijirin dan ubi-ubi Buah-buahan dan sayursayuran Ikan, ayam, daging dan kekacang Lemak, Minyak, gula dan garam

3-5 hidangan 1-2 hidangan 8-12 hidangan 1 hidangan

78

Sedikit sahaja Buah-buahan sahaja Sayur-sayuran sahaja Susu dan produk tenusu 10 hidangan 2-3 hidangan

AKTIVITI 2: DIARI PEMAKANANKU

A.

Masa : 45 minit

B.

Bahan : Lampiran Kerja.

C. • D.

Kaedah : Perbincangan. Proses :
• Peserta dikumpulkan.

• Setiap peserta akan diberi 2 lampiran kerja.
• Setiap peserta diminta untuk menulis makanan yang biasa dimakan dalam

sehari bagi sarapan pagi, makan tengahari, makan malam dan kudapan dalam lampiran kerja 1 yang diberi. • Minta setiap peserta untuk melihat pada piramid makanan yang disertakan dan suaikan makanan harian yang diambil dengan aras yang betul dalam piramid makanan.

79

80 . fasilitator akan membuat ulasan terhadap ulasan peserta.• Semua peserta juga perlu mengisi lampiran kerja 2 mengandungi butiran berikut: yang akan o Di aras manakah dalam piramid makanan yang anda makan paling banyak? o Apakah jenis makanan yang anda rasa perlu ada dalam piramid makanan? o Apakah jenis makanan yang anda rasa perlu dikeluarkan dari piramid makanan? o Bagaimanakah anda dapat mengubah makanan yang anda makan untuk memperbaiki kesihatan anda? o Apakah tingkahlaku pemakanan anda yang anda ingin ubah? o Bagaimana dengan mengubah apa yang dimakan dapat memperbaiki kesihatan anda? • Fasilitator akan memilih beberapa orang untuk mengulas pola pemakanan mereka. • Di akhir sesi.

.....................................1 Diari pemakananku.................... Nama:...................... Tarikh:...... Sarapan pagi: ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ Makan tengahari: ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ Makan malam: ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 81 ...LAMPIRAN KERJA 9A...................

1 1. Bagaimana dengan mengubah apa yang dimakan dapat memperbaiki kesihatan anda? 82 .Snek: ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ LAMPIRAN KERJA 9B. Apakah jenis makanan yang anda rasa perlu dikeluarkan dari piramid makanan? 4. Di aras manakah dalam piramid makanan yang anda makan paling banyak? 2. Bagaimanakah anda dapat mengubah makanan yang anda makan untuk memperbaiki kesihatan anda? 5. Apakah jenis makanan yang anda rasa perlu ada dalam piramid makanan? 3. Apakah tingkahlaku pemakanan anda yang anda ingin ubah? 6.

C. D. • Setiap kumpulan diberi 4 Lampiran kerja.AKTIVITI 3 : KESELAMATAN MAKANAN A. 10B dan 10C. Proses : • Peserta dikumpulkan dan dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil. • Semua ahli kumpulan perlu bekerjasama untuk menyelesaikan masalah- masalah keselamatan makanan yang dinyatakan di dalam Lampiran Kerja yang disertakan. Masa : • B. 45 minit Bahan : • Lampiran Kerja 10A. Kaedah : • Perbincangan dalam kumpulan dan persembahan. 83 .

1. • Setelah semua kumpulan membentangkan hasil dapatan. fasilitator akan membuat rumusan dan komen berdasarkan hasil dapatan setiap kumpulan.1 Berikut adalah antara cara untuk mencegah keracunan makanan. huraikan dengan lebih lanjut kenyataan berikut. Kenyataan Percayakan deria anda b) Lihat Huraian c) Bau d) Rasa 2. LAMPIRAN KERJA 10A. 84 .• Setiap kumpulan akan memilih seorang pembentang untuk membentangkan hasil dapatan. • Di akhir sesi. bandingkan hasil dapatan setiap kumpulan. Pilihlah makanan. Bil. Bagi setiap kenyataan.

Cuci tangan dengan sabun dan air yang bersih.3. 85 .

Walaubagaimanapun.LAMPIRAN KERJA 10B. premis ini telah melakukan beberapa kesalahan yang boleh membawa kepada keracunan makanan di kalangan pengunjung.1 Berikut adalah gambaran premis makanan yang selalu dikunjungi oleh masyarakat Malaysia. 86 . Sila kenalpasti kesalahan-kesalahan tersebut.

LAMPIRAN KERJA 10C.1 Berdasarkan gambar di bawah. 87 . sila kenalpasti ciri-ciri pengendali makanan yang baik.

Mempunyai pengetahuan mengenai kepentingan melakukan senaman dan aktiviti fizikal. 2. Metod pembelajaran 1.SKOP 5: KECERGASAN FIZIKAL OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi peserta dapat : 1. Melakukan senaman dan aktiviti fizikal dengan betul. selamat dan berkesan. Demonstrasi 3. 3. Tayangan CD 88 . Mengamalkan senaman dan aktiviti fizikal untuk kecergasan dan mendapatkan berat badan unggul. Ceramah 2. Latihtubi 4.

Skop ceramah dan demonstrasi meliputi aspek-aspek berikut : • • Faedah melakukan senaman. CD asas senaman Metod : C.   3 fasa senaman. • • Ceramah Demonstrasi Proses : D. Panduan melakukan senaman.AKTIVITI 1: CERAMAH DAN DEMONSTRASI SENAMAN A. Komputer LCD Pemain cakera padat. • Masa : 30 minit Bahan • • • • B. FITT 89 .

• • • • Peserta akan ditayangkan dengan CD demonstrasi melakukan senaman. Setiap kumpulan di minta untuk mengulangi langkah-langkah senaman yang diajar dalam kumpulan masing-masing. Fasilitator akan mengulangi langkah-langkah melakukan senaman. • Proses : Semua peserta dikumpulkan dan diminta untuk duduk dalam keadaan selesa. Masa : • 1 jam B.AKTIVITI 2 : PROSTAROBIK A. 90 . Bahan : • • Komputer LCD C. Peserta akan dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil. Metod : • • • Tayangan CD Demonstrasi Latihtubi D.

Memahami masalah seksualiti 91 . emosi.• Di akhir sesi. Persekitaran yang dialami oleh remaja masa kini juga amat berbeza dengan apa yang dialami oleh remaja generasi dahulu. Semangat kejiranan serta budaya bantu membantu. seksual dan psikososial. remaja masa kini lebih terdedah kepada persekitaran yang mencabar. MODUL 2: KESIHATAN SEKSUAL & REPRODUKTIF Pengenalan Jangkitan HIV berkait rapat dengan masalah keruntuhan akhlak dan moral iaitu tingkahlaku berisiko seperti penyalahgunaan dadah melalui suntikan dan hubungan seks. Objektif pembelajaran Di akhir sesi peserta dapat: • • • • Memahami proses perkembangan kesihatan diri dari sudut reproduksi dan anatomi Memahami perhubungan seks dalam perkahwinan Memahami perkembangan kognitif. Pengawasan masyarakat juga amat longgar terutama di bandar dan luar bandar. Oleh itu. remaja perlu dirangsang kepada perubahan tingkahlaku positif ke arah kehidupan bermaruah dan sihat. Oleh kerana perkembangan semasa teknologi dan sosioekonomi yang pesat. Mereka lebih mudah terdedah kepada unsur negatif seperti bahan lucah. serta tegur menegur juga semakin luntur. setiap kumpulan akan mempersembahkan langkah-langkah senaman yang telah dipelajari. dan filem-filem yang memaparkan budaya seks kasual.

92 .• Mempunyai kemahiran dalam menangani masalah seksual dan reproduktif remaja Topik utama • • • • • Definasi kesihatan reproduktif dan seksual Kepentingan SHR(Sexual Health Reproductive) Seksualiti remaja Hubungan sihat Masalah Sexual Health Reproductive (SHR) Kaedah • • • • • Perbincangan aktiviti dalam kumpulan ceramah case study (keratan akhbar) soal jawab.

C. Lukiskan organ-organ utama dalam lakaran badan cth: jantung. 93 • . • Masa : 30 minit Bahan : • • • Kertas Mahjong Pen marker Masking tape Kaedah : • Perbincangan kumpulan. Proses: • • • • B.AKTIVITI 1: BODY MAPPING A. Peserta dibahagi kepada kumpulan 5-8 orang/kumpulan (perempuan dan lelaki diasingkan). 3 helai kertas mahjong disambung dengan masking tape. otak dll. Setiap peserta diminta berdiri di bahagian badan yang difikirkan paling penting. Seorang peserta diminta baring di atas kertas mahjong dengan kaki dan tangan terbuka luas Peserta-peserta lain diminta melakarkan bentuk badan peserta tadi. D.

setiap kumpulan akan diberi pula dua lampiran kerja berkaitan organ pembiakan manusia. Namakan bahagian-bahagian yang penting dalam sistem pembiakan manusia. • • Komen dan objektif akan diberikan oleh fasilitator di akhir sesi. 94 . Rumusan: Organ-organ lain penting untuk badan berfungsi dengan baik walaubagaimanapun organ seksual dan reproduktif adalah penting dan perlu dipelihara dan dihormati untuk kesejahteraan kesihatan seksual dan reproduktif. Kemudian.• Setiap peserta diminta memberikan penjelasan terhadap pilihan mereka.

2 95 .LAMPIRAN KERJA 1A.

2 96 .LAMPIRAN 1B.

97 . • Masa : 30 minit Bahan : B.AKTIVITI 2: DUNIA BARU A.

• D. ereksi dan ejakulasi pada lelaki (dibentangkan oleh peserta wanita). Peserta diminta melukis gambarajah alat kelamin lelaki atau wanita. Proses : Peserta dibahagi kepada kumpulan 5-8 orang/kumpulan. AKTIVITI 3 : PIZA GAME A. pengguguran bayi e. kehamilan remaja c. anak luar nikah b. kes pembuangan bayi d. • Masa : 30 minit Bahan : B. Perbincangan proses pembentukan ovum dan proses persetubuhan seterusnya pertemuan antara ovum dan sperma sehingga terjadi bayi (dibentangkan oleh peserta lelaki). Mulakan sesi perbincangan dengan mengenalpasti proses penghasilan sperma. • • • • Pen marker Kertas Mahjong Kaedah : Perbincangan kumpulan. 98 . • Fasilitator pastikan semua peserta terlibat dan membuat rumusan mengenai isu-isu seksualiti yang berkaitan: a. keluarga yang tidak terancang • • Seterusnya bincang akibat serta cadangan pencegahan dan penyelesaian masalah Komen dan objektif akan diberikan fasilitator di akhir sesi.• • C.

perubahan bentuk (Crust) Elemen yang kelainan seksual. seksualiti (Pizza) (Perencah) Elemen Jati Diri 99 . pengetahuan. Marker pen pelbagai warna. Contoh : jantina. Seterusnya. • Setiap peserta mengenal pasti 1 elemen seksualiti dan tuliskan elemen tersebut dalam bahagian pizza itu. sikap. Kaedah : Perbincangan kumpulan. • D. • • • White board. Proses : Lukis 1 bulatan seperti pizza di atas kertas mahjung /white board dan lukiskan 1 bulatan lain yg mengelilingi pizza tersebut iaitu crust. badan. taraf pendidikan dan lainElemen lain. hubungan seks dan lain-lain. mempengaruhi • Masukkan nilai-nilai yang mempengaruhi/ membatasi elemen-elemen elemen seksualiti seksual tersebut. Contoh : agama. undang-undang. • Lukiskan bulatan-bulatan kecil (topping) seperti bawang (perencah) yang menggambarkan jati diri. bayangkan pizza tersebut sebagai elemen seksualiti dan crust tersebut sebagai nilai-nilai dalam kehidupan yang mempengaruhi/membatasi semua aspek seksualiti. Kertas Mahjong. kebudayaan.• • • C. Pizza tersebut dibahagikan kepada beberapa bahagian mengikut kehendak peserta. rogol.

• Masa : 30 minit Bahan : B. moral dan sebagainya akan memudaratkan.Rumusan : Seksualiti adalah intisari/core kemanusiaan. Hubungan seks adalah sesuatu yang murni untuk menghasilkan zuriat tetapi jika tidak dikawal dengan nilai-nilai agama. Hubungan seks hanyalah komponen kecil seksualiti yang bersifat sebagai keperluan biologi. Perkembangan manusia sepanjang hayat berkait rapat dengan persepsi dan tindakan terhadap seksualiti. 100 . AKTIVITI 4 : DI MANA SAYA? A. budaya.

10. • Tali Kertas Mahjong Marker pen Kaedah : Perbincangan. 3. 4. 2. • D. Di bahagian kanan garisan adalah bahagian OK dan bahagian kiri TIDAK OK. Seks rambang/bebas Hubungan Homoseksual (sejenis) Pornografi Pengguguran kandungan yang tidak diingini Memelihara dara/teruna sehingga berkahwin • Buat satu garisan dari kanan ke kiri bilik. 101 . 8. Dating di kalangan remaja Berdua-duaan di tempat sunyi Onani Hubungan seks luar nikah Penggunakan kontraseptif/kaedah mencegah kehamilan di kalangan remaja 6.• • • C. 5. 1. Proses : Sediakan 10 kenyataan tentang tingkahlaku seksualiti. 7. 9.

Rumusan: Setiap orang mempunyai pandangan/nilai/sikap tersendiri terhadap seksualiti. Ulangi untuk semua kenyataan dalam senarai. Nilai ini adalah dinamik dan boleh berubah mengikut pendedahan dan pengalaman masing-masing. AKTIVITI 5 : 999 A. • Masa : 45 minit 102 .Contoh garisan kontinuum: TAK OK OK • Bacakan kenyataan pertama dalam senarai dan minta semua peserta beratur di atas garisan mengikut ukuran pilihan nilai-nilai masingmasing ( ok atau tak ok). Bincang dengan semua peserta. • • • Minta setiap peserta jelaskan pilihan nilai mereka. Kita perlu menghormati pendirian orang lain dan tidak judgemental terhadap orang lain.

Fasilitator akan menyediakan bahan(surat khabar). daripada keratan dan mengenalpasti punca masalah. • • • • C. MODUL 3 : TINGKAHLAKU BERISIKO 103 . Komen dan objektif akan diberikan fasilitator di akhir sesi. • D. sila potong keratan tersebut dan tampalkan pada kertas mahjong yang disediakan. RUMUSAN: Setiap peserta dapat kemahiran berfikir secara kritis mengenai isu-isu remaja serta mengambil iktibar dari perbincangan tersebut. Peserta diminta mencari berita mengenai masalah salah laku remaja.B. Proses : Peserta berkumpul. • • • Mulakan sesi perbincangan dengan memilih isu yang paling menarik Setiap kumpulan perlu memilih tajuk yang berlainan. • • • • Bahan : Surat khabar lama (senaskhah setiap kumpulan) Kertas Mahjong Gunting Gam Kaedah : Perbincangan kumpulan. Peserta dibahagi kepada kumpulan 5-8 orang/kumpulan.

penyalahgunaan substans dan buli. OBJEKTIF Di akhir modul ini peserta akan dapat: • • • • • Mengetahui tentang perlakuan sihat dan perlakuan berisiko Dapat membezakan di antara perlakuan sihat dan perlakuan berisiko. Berupaya menyampaikan mesej berkaitan perkara di atas. bunuh diri. HIV/AIDS dan sebagainya lagi. Mengenalpasti perlakuan berisiko yang khusus seperti mencederakan diri. Peserta juga akan didedahkan kepada tanggungjawab yang perlu dipikul akibat perlakuan-perlakuan berisiko yang menjadi ikutan mereka seperti penyakit kelamin.PENGENALAN : Modul ini mendedahkan peserta kepada perlakuan-perlakuan berisiko yang dilakukan oleh remaja masa kini. Mengetahui kesan dan akibat dari perlakuan berisiko. SUB-TOPIK KONSEP PERLAKUAN BERISIKO • • • Takrifan dan maksud perlakuan berisiko Penjelasan mengenai perlakuan berisiko Perbezaan di antara perlakuan sihat dan perlakuan berisiko KATEGORI PERLAKUAN BERISIKO 104 .

) Buli (membuli dan dibuli) Ketagihan internet Mencuri Membawa senjata (pisau) Tekanan melakukan hubungan seks/ sexual experimentation / pelacuran Fenomena bohsia dan bohjan Perlakuan mencedera diri atau cubaan membunuh diri / bunuh diri Amalan pemakanan yang tidak sihat: i. Takut gemuk (Anorexia) ii. Banyak makan (Obes) - - - Penderaan meliputi:     Fizikal Seksual Emosi Pengabaian 105 . Rasa bersalah makan banyak (Bulimia) iii.• • Penjelasan mengenai jenis-jenis perlakuan berisiko Penekanan kepada beberapa sebab dan akibat perlakuan berisiko seperti: - HIV/AIDS Merokok Penyalahgunaan dadah /alkohol/ menghidu gam/ air ketum Laku musnah atau vandalisma Ponteng sekolah Aktiviti lumba haram Fenomena Mat dan Minah Rempit Aktiviti Geng ( seperti kumpulan skin head/samseng / Gothic / Underground / Punk/ Black metal/ ajaran sesat dsb.

risalah yang berkaitan Klip Video Pengunaan model 2.AKTIVITI PEMBELAJARAN Penyampaian pengetahuan serta mesej mengenai perkara di atas menerusi pendekatan berikut: 1. drama) Berkongsi pengalaman dan cerminan diri (reflection) dalam kumpulan 106 . Kuiz 4. sajak. puisi. Ceramah interaktif Kes senario Persembahan power point Penyertaan aktif Poster-poster yang berkaitan Risalah. Debat dan perbahasan Perbincangan berkumpulan Penggunaan klip video dan dokudrama Sesi interaktif Role play Drama Penulisan dan luahan secara kreatif (Pantun. Latihan dalam kumpulan 3.

Air daun ketum 8. Pil kuda / ecstacy / syabu 9. Rokok 2. Ganja 5. Marijuana 6.SKOP 1 : PENYALAHGUNAAN SUBSTANS OBJEKTIF PEMBELAJARAN Objektif Di akhir sesi. peserta : • Mempunyai kemahiran mengenalpasti bahan-bahan terlarang seperti berikut: 1. Heroin 3. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • • Ceramah / persembahan slaid Demonstrasi Permainan Perbincangan kumpulan 107 . Morfin 4. Alkohol • Mempunyai kesedaran untuk menjauhi atau tidak melibatkan diri dengan penyalahgunaan substans. Menghidu gam 7.

• • • • • • • Proses: Kumpulkan peserta.AKTIVITI 1 : TEKAKATA A. Peserta perlu mengisi lampiran yang diberi dan bincangkan. Semua peserta akan diberikan lampiran tekakata bahan terlarang. B. Bahagi peserta kepada kumpulan kecil Setiap kumpulan terdiri daripada 5-8 orang . • Masa : 15 minit. 108 . Di akhir sesi fasilitator akan memberi ulasan mengenai aktiviti tadi. D. • • Bahan: Pen Lampiran kerja. C. • • Kaedah Permainan Perbincangan kumpulan. Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan.

JAWAPAN TEKAKATA BAHAN TERLARANG S Q T K H E U B G R A E H G M N S L N H U C I E 109 .3 TEKAKATA BAHAN TERLARANG S Q W H J N A M P I S G L O V J O T K E M K V O I J R N J A F A A W H E R O I N P B R D B S A M O I R U B T R L E E O S K W I N D R O Q G R Y F M G W P Y I E X A D P O D A E P I L K U D A S K T T I P P I H G U N N D A M B U Y B U A W U U M N A E B D B C U A Z M Y M R W D S L P N V G Z N I D P O K T P T I N H I G J U A Q F O L T W J Y J A U C A F C A X P V L O H O K L A F I E S D Y C A T S C E K L I J D W Sila cari bahan-bahan terlarang yang tersembunyi didalam petak di atas.LAMPIRAN KERJA 1.

• • Bahan: Pen Lampiran kerja C. • Masa : 30 minit. Kaedah 110 . B.W H J N A M P I S G L O V J O E M K V O I J R N J A F A A W R O I N P B R D B S A M O I R T R L E E O S K W I N D R O Q Y F M G W P Y I E X A D P O D P I L K U D A S K T T I P P I U N N D A M B U Y B U A W U U A E B D B C U A Z M Y M R W D P N V G Z N I D P O K T P T I I G J U A Q F O L T W J Y J A A F C A X P V L O H O K L A F S D Y C A T S C E K L I J D W AKTIVITI 2: KOREK-KOREK A.

• • • • • • • Proses: Kumpulkan peserta. ganja. LAMPIRAN KERJA 2. Bahagi peserta kepada kumpulan kecil Setiap kumpulan terdiri daripada 5-8 orang . • Pernahkah terlibat ? 111 .• • Permainan Perbincangan kumpulan. terlibat dengan ecstacy. fasilitator akan membuat ulasan berkaitan aktiviti ini. Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan. gam/minum air ketum. Di akhir sesi. minum air daun ketum. merokok. Pastikan jawapan yang diberikan tidak hanya YA atau TIDAK.3 Tingkahlaku : hidu gam / petrol. D. arak. Semua peserta akan diberikan lampiran pernyataan rokok/hidu Peserta perlu mengisi lampiran yang diberi dan bincangkan.

Pandangan Anda 2. B. Kaedah • Perbincangan kumpulan. anggun dan bergaya jika merokok. Air daun ketum dapat meningkatkan stamina. Macho. Pengambilan alkohol dalam kadar tertentu tidak menjejaskan kesihatan. Menghisap ganja tidak akan menyebabkan ketagihan. AKTIVITI 3: FIKIR-FIKIR A. 3. Pil ecstacy boleh merosakkan sistem saraf otak. Bahan: • Pen • Lampiran kerja C.• • Adakah ada di antara kawan yang terlibat ? Pernah berminat untuk terlibat ? Kenapa ? Bil 1. Masa : • 30 minit. 6. 4. Pernyataan Menghidu gam/petrol dapat menenangkan fikiran. 5. 112 .

D. fasilitator akan memberi komen dan membuat • • • • • • • diedarkan. Kumpulan lumba haram Bohsia / bohjan / moneyboy Samseng 113 . Proses: • Peserta diminta mengeluarkan pendapat mengenai dadah. • • pendapat yang telah ditulis. Peserta diminta menulis pendapat mereka di atas kertas yang Pendapat peserta perlu merangkumi situasi berikut : Situasi semasa penagihan dadah di Malaysia Jenis-jenis dadah yang digunakan Tanda-tanda dan kesan penagihan dadah Bagaimana peserta mungkin terlibat dengan dadah? Bagaimana menghindarkan diri daripada dadah? Setiap peserta dalam kumpulan diminta untuk membacakan Di akhir sesi. iii. peserta akan dapat : • Mengenalpasti aktiviti berkumpulan remaja yang kurang sihat seperti : i. kesimpulan berdasarkan pendapat peserta. SKOP 2 :PENGLIBATAN BERKUMPULAN YANG NEGATIF OBJEKTIF PEMBELAJARAN Objektif Di akhir sesi. ii.

B.iv. v. vii. vi. viii. • Gothic Underground Punk Black Metal Skin Head Mempunyai kesedaran untuk tidak terlibat dalam aktiviti kumpulan yang kurang sihat. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • • Ceramah / persembahan slaid Demonstrasi Permainan Perbincangan kumpulan AKTIVITI 1: JANGAN DEKAT A. Bahan: • Kertas mahjong • • • Marker pen Pemain VCD Cakera VCD 114 . • Masa : 30 minit.

diperolehi daripada tayangan video. 115 . Mempunyai kesedaran untuk tidak melakukan perbuatan-perbuatan yang kurang sihat. berkaitan aktiviti tersebut. • • Kaedah Tayangan video. atau pendapat Di akhir sesi. vandalisma dan buli. peserta : • • Mempunyai kemahiran untuk mengenalpasti punca masalah yang membawa kepada perbuatan ponteng sekolah. fasilitator akan berbincang dengan peserta hasil dari senarai video tersebut. Perbincangan kumpulan. • • • • Proses: Bincangkan dengan peserta berkaitan aktiviti yang ditunjukkan dalam Peserta diminta menyenaraikan nilai-nilai positif dan negatif yang Peserta diminta berkongsi pengalaman (jika ada). SKOP 3 : PERLAKUAN BERISIKO OBJEKTIF PEMBELAJARAN Objektif Pembelajaran : Di akhir sesi. D.C. nilai positif dan negatif dan hasil perkongsian pengalaman.

KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • Ceramah / persembahan slaid. • Masa : 10 minit. • • Bahan: Kertas mahjong Pen marker 116 . Perbincangan kumpulan.• Memberi kesedaran kepada para peserta tentang bahaya aktiviti tersebut kepada diri dan masyarakat. Main peranan. B. • • AKTIVITI 1: CUT & ACTION A.

Di akhir sesi. Mengetahui kesan dan impak HIV/AIDS. Perlu kenalpasti cara mengatasinya.C. • • Kaedah Main peranan. b. SKOP 4 : HIV/AIDS Objektif Pembelajaran : Di akhir sesi. Kumpulan 2 (akan membincangkan peranan PRS dalam mengatasi masalah yang dilakonkan tadi) 4. Perlu kenalpasti punca masalah. c. • • 117 . fasilitator akan memberi ulasan mengenai aktiviti ini. 3. Senario lakonan adalah seperti berikut : • • • Kejadian buli di sekolah. Perlu kenalpasti masalah. IPT. tempat-tempat awam dll. Proses: 1. tempat kerja. IPT dll Kejadian ponteng sekolah. Perbincangan kumpulan. D. peserta akan dapat : • Memahami nilai dan sikap diri sendiri terhadap isu-isu berkaitan HIV/AIDS. Mengenal tahap risiko dijangkiti HIV bagi tingkahlaku tertentu. 5. kerja dll Kejadian vandalism di sekolah. Kumpulan 1 ( akan mengarang skrip dan melakonkan watak) a. Pecahkan kumpulan kepada dua kumpulan utama iaitu: 2.

KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • Ceramah / persembahan slaid Main peranan. Perbincangan kumpulan AKTIVITI 1: LOW RISK.• Mempunyai kesedaran mengenai aspek stigma dan diskriminasi berkaitan HIV/AIDS. HIGH RISK & NO RISK A. • Masa : 30 minit. 118 . • • Bahan: Pen Lampiran kerja. B.

• • LAMPIRAN KERJA 3. Fasilitator akan membuat perbincangan kumpulan berdasarkan tingkahlaku yang diberi. • Kaedah Perbincangan kumpulan.3 LOW RISK. peserta lain diminta untuk memberi pendapat sama setuju. 2. HIGH RISK & NO RISK Bil Tingkahlaku Tahap Risiko 1. Peserta diminta meletakkan kad yang diterima mengikut giliran di atas 4 keping kertas pernyataan risiko. peserta lain diminta membantu. • Selepas seorang peserta meletakkan kad tersebut. Di akhir sesi. tidak setuju dan beri alasan pilihan tersebut dibuat. Letakkan 4 keping kertas pernyataan risiko di tengah-tengah kumpulan. D. • • Proses: Pecahkan kumpulan. • • • Jika terdapat pernyataan yang tidak tahu. Fasilitator akan mengedarkan kad tingkahlaku kepada semua peserta.C. Mengadakan hubungan seks di bawah pengaruh dadah. arak Mengadakan hubungan dengan pelbagai pasangan 119 . fasilitator perlu menerangkan objektif aktiviti ini diadakan.

9. Tidur bersama dengan pesakit/pembawa HIV/AIDS tanpa hubungan seksual 18 19 20 21 22 23 24 Menghidu gam/minum air daun ketum Mengendalikan jenazah pesakit AIDS Merawat pesakit HIV/AIDS Ciuman berat Berkongsi alat permainan seks Batuk/Bersin Bermain bola sepak. bukan bersama isteri atau pasangan yang sah. Mengadakan hubungan seks dengan pekerja seks komersial. Hubungan sejenis/lesbian/gay. 7. 10 11 12 Berkongsi jarum suntikan Ciuman ringan Berkongsi tandas Terdedah kepada jangkitan nyamuk Menjaga seorang yang dijangkiti HIV/AIDS Membuat tatu Derma darah Berpelukan Berkongsi bekas makanan dan minuman pesakit HIV/AIDS Menggunakan kondom semasa melakukan hubungan seks dengan orang lain. 5. ragbi dan hoki. 6. Berkawan dengan golongan berisiko tinggi. 4.3. 8. 13 14 15 16 17 Bersesak di tempat awam. 120 .

7.Jawapan LOW RISK. 9. 4. Berkongsi bekas makanan dan minuman pesakit hiv/aids 121 . HIGH RISK & NO RISK Bil 1. Tingkahlaku Mengadakan hubungan seks di bawah pengaruh dadah. arak 2. 3. Mengadakan hubungan dengan pelbagai pasangan Berkongsi jarum suntikan Ciuman ringan / kering Berkongsi tandas Terdedah kepada jangkitan nyamuk Menjaga seorang yang dijangkiti HIV/AIDS Membuat tatu Derma darah Tinggi Tinggi Tiada Tiada Tiada Tiada Tinggi Tiada Tiada Tiada Tahap Risiko Tinggi 10. 5. 8. 6. Berpelukan 11.

12. Tidur bersama dengan pesakit/pembawa HIV/AIDS tanpa hubungan seksual 18. Mengadakan komersial 16. hubungan seks dengan pekerja seks Rendah Tiada Tinggi Tinggi Tiada Tiada Tiada Tiada Tiada Rendah Tinggi Tiada Tiada 122 . bukan bersama isteri atau pasangan yang sah. Bersesak di tempat awam 14. Merawat pesakit HIV/AIDS 21. Mengendalikan jenazah pesakit AIDS 20. Menghidu gam/minum air daun ketum 19. Menggunakan condom semasa / hubungan seks dengan orang lain. Bermain bola sepak. Ciuman berat (deep kissing) 22. 13. Berkongsi Alat permainan sex 23. Hubungan sejenis/lesbian/gay 15. Batuk/Bersin 24. Berkawan dengan golongan berisiko tinggi 17. ragbi dan hoki.

• Kaedah Perbincangan kumpulan.AKTIVITI 2 : REMAJA DAN PENDEDAHAN HIV A. • Masa : 1 jam 30 minit B. 123 . • • • • • Proses: Pecahkan kumpulan kepada 4 kumpulan. D. • • Bahan: Pen marker Kertas mahjong C. Setiap kumpulan perlu memberikan alasan kumpulan tersebut berisiko tinggi dijangkiti HIV dari 4 aspek yang utama. Kumpulan 1 akan menyenaraikan 10 sebab mengapa remaja lelaki kurang 18 tahun yang berisiko tinggi mendapat jangkitan HIV Kumpulan 2 akan menyenaraikan 10 sebab mengapa remaja perempuan kurang 18 tahun yang berisiko tinggi mendapat jangkitan HIV Kumpulan 3 akan menyenaraikan 10 sebab mengapa wanita lebih atau 18 tahun yang berisiko tinggi mendapat jangkitan HIV Kumpulan 4 akan menyenaraikan 10 sebab mengapa lelaki lebih atau 18 tahun yang berisiko tinggi mendapat jangkitan HIV • • Setiap kumpulan diberikan masa 15 minit untuk berbincang.

Faktor budaya 3. Setiap kumpulan akan membentangkan hasil perbincangan dan semua kumpulan diminta memberi pendapat. Faktor psikologi • Kumpulan yang menyenaraikan jawapan yang paling banyak dan tepat akan diberikan penghargaan. Faktor ekonomi 4. fasilitator akan memberi rumusan berkaitan aktiviti yang telah dijalankan tadi. Di akhir sesi.1. • • 124 . Faktor biologi 2.

• Kaedah Perbincangan kumpulan. Kebebasan untuk bekerja dan menyara kehidupan 125 . D. • Masa : 1 jam B. Peserta diminta mengenalpasti beberapa hak asasi manusia di negara kita. Kebebasan mempunyai tempat tinggal 3. Kebebasan hidup 2. • • • • • Proses: Peserta berkumpul. Peserta dibahagikan kepada kumpulan kecil (5-6 orang sekumpulan). Lampiran kerja. • • • Bahan: Pen Kertas.AKTIVITI 3: STIGMA DAN DISKRIMINASI (KAJIAN KES) A. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kajian kes kepada semua peserta. Antara hak asasi : 1. C. Peserta akan berbincang dan memberi pendapat masing-masing.

Kebebasan untuk mendapat pendidikan 5. fasilitator akan membuat ulasan berkaitan sedar dan tahu hak asasi. Kebebasan untuk merasa selamat 9. 12. Kebebasan untuk melakukan aktiviti ekonomi. 126 . • • Fasilitator akan bertanya kepada peserta sama ada mereka Maklumbalas mereka akan dicatat dan diambil perhatian. Kebebasan untuk bersuara. Peserta diminta untuk membuat analisa berdasarkan kajian Kenalpasti hak-hak asasi yang dinafikan di dalam setiap kes. Kebebasan untuk melaksanakan suruhan agama 13. Kebebasan untuk mendapat penjagaan kesihatan tanpa diskriminasi. dan sosial 11. Kebebasan untuk bebas bersuara 10. • • • • kes yang diberi dengan menjawab soalan-soalan berikut: bagi mempertahankan hak asasi golongan pembawa HIV/AIDS dipertahankan. Apakah langkah-langkah yang boleh diambil oleh peserta Apakah isu-isu yang mungkin timbul jika hak-hak ini tidak Di akhir sesi. 8. Kebebasan untuk hidup sihat 6. Kebebasan untuk mengundi dan diundi dalam pilihanraya 14. • aktiviti tadi. Kebebasan untuk mempunyai keluarga 7. Kebebasan untuk hidup bermaruah.4.

Dalam perlawanan peringkat akhir. disahkan HIV Beliau telah positif . Senario 3: Zidane ialah pemain bola sepak dalam kesebelasan utama. Liza telah disahkan mendapat jangkitan HIV dan telah memberitahu suaminya tentang perkara ini. walaupun telah membayar pendahuluan sewa rumah selama 6 bulan. Beliau juga disisihkan oleh rakannya. Senario 2: Liza dan Edry telah lama berkahwin.LAMPIRAN KERJA 4. salah seorang pemain 127 .3 STIGMA DAN DISKRIMINASI HIV/AIDS Senario 1 : Norman seorang pekerja kilang telah dihalau keluar dari rumah sewa setelah didapati mengidap HIV positif. Keluarga suaminya tidak menerimanya dan telah menghalau. Lanjutan daripada itu beliau telah diletakkan sebagai pemain simpanan . Dia juga dihalang daripada berjumpa anak-anaknya.

Senario 4 : Danial ialah seorang budak yang cemerlang di sekolah. ahli jemaah tidak sudi bersalaman dengan beliau. Setiap kali selesai sembahyang di masjid. Senario 6 : Chia Venn bekerja sebagai juruwang di sebuah pasaraya. dia mendapat tahu bahawa pelanggan tersebut mengidap penyakit AIDS . 128 . Razif baru sahaja dibebaskan dari pusat serenti dan disahkan mengidap HIV. Danial disisihkan dari pelbagai aktiviti kelas dan diletakkan di tempat duduk yang berasingan. Kehidupannya berubah apabila ayahnya meninggal dunia akibat AIDS . Beliau telah insaf dan bertekad untuk mendekatkan diri kepada Tuhan. beliau tidak dijemput membantu membuat persiapan sempena majlis tersebut. Zidane tidak dipanggil menggantikan posisi tersebut. Sewaktu beliau berbual dengan seorang pelanggan . Walau bagaimanapun .utama telah cedera. Sewaktu kenduri kahwin di rumah jirannya. Senario 7 . Chia Venn sangat terkejut dan terus menutup hidung dan mulutnya dengan tangan . Senario 5 : Siti baru kematian suami akibat penyakit AIDS sebulan yang lalu.

• Kaedah Permainan. • Proses Taklimat diberi kepada semua peserta berkaitan : • • • • Peraturan aktiviti Keselamatan & disiplin Mengikut arahan yang diberikan Ketepatan masa Check point 1 : Win. Lose or Draw (bahasa isyarat) 129 . • Masa : 2 jam.AKTIVITI 4 : KEMBARA INSAF A. • • Bahan: Pen Lampiran kerja. B. D. C.

1. Fasilitator diminta menyediakan beberapa ayat berkaitan HIV &

AIDS. Setiap kumpulan diberi ayat yang berlainan. 2. Setiap kumpulan diminta untuk meneka ayat tersebut berdasarkan isyarat tangan yang diberikan.
3. Kumpulan yang dapat meneka dengan tepat perlu mendapatkan

tandatangan fasilitator dan sebelum dilepaskan ke check point 2

Check point 2: Word games
1. Fasilitator akan menyediakan perkataan-perkataan berkaitan HIV yang

ditulis di atas kertas kecil dan dilekatkan diatas gula – gula. 2. Perkataan ini diletakkan di dalam beberapa bekas/piring yang berisi tepung. 3. Peserta diminta menggunakan mulut untuk mencari perkataan-perkataan tersebut dan susun membentuk ayat lengkap berkaitan HIV/AIDS.
4. Kumpulan yang berjaya menyelesaikan cabaran ini perlu mendapatkan

tandatangan fasilitator sebelum dilepaskan ke check point 3. Checkpoint 3 : Spider Web 1. Peserta dikehendaki melepasi halangan tanpa menyentuhnya. 2. Spider web diibaratkan sebagai jangkitan HIV & AIDS. 3. Peserta yang gagal melepasi halangan perlu dilabel dijangkiti, peserta tersebut diminta untuk menyenaraikan faktor risiko jangkitan HIV dan cara-cara pencegahan. 4. Kumpulan tersebut akan dilepaskan jika fasilitator berpuas hati dengan jawapan yang diberikan oleh peserta yang gagal halangan.
5. Kumpulan yang berjaya menyelesaikan cabaran ini perlu mendapatkan

tandatangan fasilitator sebelum dilepaskan ke check point 4.

130

Check point 4 : Si butaku Sayang 1. Ketua kumpulan akan memilih salah seorang peserta untuk ditutup matanya dengan kain. 2. Peserta yang ditutup mata akan memecahkan belon yang diarahkan. 3. Peserta lain akan menjadi penunjuk arah kepada peserta yang ditutup mata. 4. Setelah selesai tugasan, semua peserta perlu menjawab soalan yang diberikan oleh fasilitator.
5. Kumpulan

yang berjaya menyelesaikan cabaran dan memberikan

jawapan yang betul perlu mendapatkan tandatangan fasilitator sebelum dilepaskan ke check point 5.

Check point 5 : Tali Ajaib
1. Peserta akan diikat dihujung jari dengan ”tali ajaib.”

2. Setiap peserta akan bekerjasama untuk melepaskan diri daripada simpulan tali tersebut tanpa membuka ikatan di jari. 3. Setelah selesai tugasan, semua peserta perlu menjawab soalan yang diberikan oleh fasilitator.

131

4. Kumpulan yang berjaya menyelesaikan cabaran dan memberikan jawapan yang betul perlu mendapatkan tandatangan fasilitator sebelum dilepaskan ke check point 6.

Check point 6: Di Mana Joe Jambul? 1. Peserta dikehendaki mengenalpasti kedudukan ketua fasilitator kem. 2. Kumpulan yang berjaya mengenalpasti kedudukan ketua fasilitator dikehendaki mengikut segala arahannya sebelum tugasan ditamatkan.

Nota : Kumpulan yang berjaya mendapatkan semua tandatangan akan diistihar pemenang.

132

MODUL 4 : REMAJA MINDA SIHAT
PENGENALAN Modul ini mendedahkan peserta kepada kepentingan mempunyai kesihatan mental yang baik agar mereka dapat merasa selesa dengan diri sendiri, selesa dengan orang lain dan mampu menghadapi cabaran hidup. OBJEKTIF MODUL • Meningkatkan tahap kesedaran, pengetahuan dan kemahiran remaja mengenai kepentingan dalam aspek berikut : i. ii. iii. iv. v. Berfikiran positif. Komunikasi Interpersonal yang berkesan. Membuat keputusan dan penyelesaian masalah dengan bijak. Menangani pengaruh dan tekanan Kemahiran menenangkan diri.

SUBTOPIK • Kenali diri.

133

Dapat menerima dan menyedari hakikat dirinya. Tayangan CD. Mengetahui kepentingan harga diri. Penyelesaian masalah. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • • Ceramah / persembahan slaid. Berupaya melakukan perubahan positif. Menangani Pengaruh dan tekanan. 134 . SKOP 1 : KENALI DIRI OBJEKTIF PEMBELAJARAN: Di akhir sesi. Kemahiran menenangkan diri. Komunikasi interpersonal. peserta : • • • • Membuat pendedahan kendiri secara terbuka. Demonstrasi. Tegas diri. Perbincangan kumpulan.• • • • • • Perfikiran positif.

D. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C. • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta. 135 . • Masa : 1 jam B.AKTIVITI 1 : AKU DAN DIRIKU A. Setiap peserta dikehendaki menulis sebanyak mungkin faktor fizikal (pandangan luaran) di dalam ruang yang disediakan gambar dan senaraikan juga kekuatan dan kelemahan diri di ruang yang disediakan. • Kaedah Perbincangan kumpulan.

• Peserta akan diminta untuk menerangkan cara-cara bagi mengatasi tingkahlaku/sikap negatif yang ada pada dirinya. 136 . KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN: • Perbincangan kumpulan.• Setelah lengkap. Aktiviti tersebut dilaksanakan kepada semua peserta Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. dipinkan ke baju dan kenalkan dirinya kepada peserta lain dengan menggunakan maklumat yang tercatat dalam ruang di lampiran tersebut. Berupaya menimbulkan pandangan positif diri dan situasi. peserta : • • Berupaya membina sikap yang positif. • • SKOP 2 : PEMIKIRAN POSITIF OBJEKTIF PEMBELAJARAN: Di akhir sesi.

• • Bahan: Pen Lampiran kerja C. • Kaedah Perbincangan kumpulan. 137 . • Masa : 1 jam B. • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta.AKTIVITI 1 : JADI POSITIF A. D.

138 . Tandakan / pada kenyataan yang diingini. Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi.• • Setiap peserta dikehendaki mengenalpasti rancangan hidup yang mahu dilalui.

4 LAMPIRAN RANCANGAN HIDUPKU 1 tahun-tahun pertama • • Bayi yang baik Bayi yang meragam 14 tahun-minat pada jantina berbeza Persahabat an yang sihat • Persahabat an yang mengongko ng 15 tahun-PMR • • Ada impian Beranganangan • 27 tahunperkembangan kerjaya • • Peningkat an kerjaya Kerap bertukar kerja 40 tahun-krisis pertengahan umur • Identiti terjamin Krisis identiti 53 tahunsambutan jubli perak • 66 tahun-relevan • Dapat mengikut perkemban gan terbaru ketinggalan 2 tahun-mula berjalan/cakap • • Kanak sihat Kanak kurang sihat 28 tahun-langkah seterusnya • • Berkahwin Tinggal bersama tanpa komitmen Disayangi dan dihargai • • Keseoran gan dan ditinggalk an 41 tahun-maju ke 54 tahun-konflik hadapan • Pemaaf dan • Mencari membaiki makna kesilapan baru • Sedih dan dalam berdenda hidup m • Menghada pi kemurung an 42 tahun-pilihan 55 tahun-bersara • 67 tahunkebijaksanaan • • Dapat memberi nasihat Tidak bersifat terbuka 3 tahun-masih 16 tahun-pengaruh 29 tahun- 68 tahun-fungsi 139 .LAMPIRAN KERJA 1.

membesar • • Kanak ceria Kanak sedih rakan sebaya • • Boleh berkata tidak Cepat terikut kestabilan hidup • • Mengump ul harta Dibebani hutang dalam perkahwinan • • Cinta yang tidak berubah bercerai otak • • ada matlamat baru tiada arah tujuan membaca surat khabar • hanya memandan g dinding 69 tahun-cucu • • bermain dengan cucu menakutka n cucu • 4 tahun-pergi ke sekolah • • suka berkawan suka bergaduh 17 tahun-SPM • • cemerlang tidak cemerlang 30 tahunkehidupan sosial membina perhubung an yang berkualiti • status yang berpurapura 31 tahun-cabaran perkahwinan perkahwin an yang bahagia • perkahwin an yang sentiasa bergolak 32 tahun• • 43 tahun-berat badan berubahubah • • bersenam secara berjadual pertambah an berat badan 56 tahunpenyesuaian • • ada hobi baru tiada matlamat 5 tahun-tadika • • suka belajar benci belajar 18 tahun-membuat keputusan • • masuk ke kolej melepak 44 tahun-hidup • • gembira kecewa 57 tahuneksplorasi • bercuti dan mengemb ara bosan di rumah 70 tahunkeselamatan • • masih bersemang at rasa tidak selamat • 45 tahun-ibu 6 tahun-tamat tadika 19 tahun-mencari 58 tahun- 71 tahun-sikap 140 .

20 tahun-kerja khusus • • berjaya dalam peperiksaan terpaksa mengulang 8 tahun-nama anda • • disukai diejek 21 tahun-menjadi dewasa • mendapat • dihormati cahayamat anak-anak a • tidak • hanya dihormati membina anak-anak kerjaya sahaja 33 tahun-krisis 46 tahunkewangan kestabilan kerjaya • mendapat sokongan • cemerlang orang dalam tersayang kerjaya • kecewa • gagal bersendiria dalam n pekerjaan 34 tahun47 tahun-impian kesungguhan – idola orang lain menjadi idola orang lain • membuat orang marah 48 tahun• • • optimistik selalu tidak puas hati 59 tahun-datuk dan nenek • • disayangi ramai menjadi beban 72 tahunpersekitaran • • dikelilingi kasih sayang sentiasa ketakutan 60 tahunberkawan diterima kawan lama • disisihkan kawan lama 61 tahun-suara • 73 tahunpenyusutan • • bangga dengan diri benci pada diri 9 tahunperkembangan terlibat • berjaya dalam dalam perhubunga setiap n yang urusan serius • kalah judi • berfoya-foya 22 tahun35 tahun-bahaya 74 tahun- 141 .• • dapat hadiah tidak tahu apa-apa tujuan • • mempunyai cita-cita tiada citacita perkembangan • bapa remaja pelaburan • • beli lebih byk harta bankrup 7 tahun-darjah 1 • • menyesuaika n diri dgn baik tidak dapat menyesuaika n diri.

• • lelaki/peremp uan baik lelaki /perempuan tidak disenangi konvensyen • • mencari pekerjaan membuang masa tahun ke 7 • • tetap setia terlibat dgn hubungan sulit penyakit jalani pemeriksa an kesihatan berkala • kanser paru-paru akibat merokok 49 tahunkejayaan • • • sentiasa gembira sentiasa berleter kenangan • • ada memori yang indah memori sedih 10 tahun-minat baru • • sukan buku 23 tahunperhubungan • 36 tahun-di persimpangan 62 tahun-hati • • tenang sentiasa bimbang 75 tahunhubungan • • sentiasa menikmati hidup degil 11 tahun-menjadi gadis • • perubahan fizikal perkembanga n lambat tidak terlibat • impian di • perkahwin dengan dikembang an yang hubungan kan kekal seks bebas • impian • kesunyian • menggugurk tinggal an harapan kandungan 24 tahun-mula 37 tahun-kerjaya 50 tahun-rumah kerjaya berkembang kosong mendapat • ada pekerjaan perniagaa yang disukai n • menganggu • dibuang r kerja 25 tahun-krisis 38 tahun• • • anak-anak di kolej anak-anak di penjara 63 tahun-gigi • • cantik dan putih hitam dan rosak 76 tahun-wanita tua/lelaki tua • • boleh di hubungi sentiasa marah 12 tahun-mencari 51 tahun-kedutan 64 tahun- 77 tahun-rumah 142 .

identiti(upsr) • • pelajar cemerlang pelajar bermasaalah suku usia • • positif dan mempunyai harapan negatif dan murung kewangan 13 tahun-menjadi teruna • • perubahan fizikal perkembanga n lambat 26 tahun-cinta • • bertunang putus hubungan kepuasan diri dapat menghada • perancang • keluarga pi hari tua an yang • menjalani kewangan bahagia pembedah • tiada • keluarga an plastik simpanan yang berpecah 39 tahun-faktor 52 tahun65 tahunyang menakutkan menopause tinggalan -usia • menerima • diberi perubahan pengharg • cari dengan aan cabaran baik • tidak baru • tidak suka dihormati • tidak perubahan meraikan harijadi • • • tinggal dengan keluarga tinggal di rumah orang tua 78 tahunberkahwin 50 tahun • • hidup yang penuh gembira hidup yang dalam kesedihan. 143 .

peserta akan dapat : • • Mengenalpasti hubungan yang sedia wujud. Mempunyai kemahiran komunikasi interpersonal yang berkesan.SKOP 3 : KOMUNIKASI INTERPERSONAL OBJEKTIF PEMBELAJARAN : Diakhir sesi. Perbincangan kumpulan. . Main peranan. • KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • • • Ceramah / persembahan slaid. Membina perhubungan yang baik dengan orang lain.

Setiap peserta dikehendaki menomborkan 1 hingga 6 di dalam bulatan kecil mengikut keutamaan dari segi perhubungan dengan orang-orang tersebut. Di akhir sesi. fasilitator akan membuat rumusan mengenai aktiviti tadi. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta. Fasilitator dan peserta akan berbincang mengenai pilihan yang dibuat oleh peserta. D. • Fasilitator meminta peserta mempamerkan perhubungan itu dihadapan kumpulan. B.AKTIVITI 1 : AKU DAN DIA A. • Kaedah Perbincangan kumpulan. • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. • • . • • Bahan: Pen Lampiran kerja C. • Masa : 30 minit.

4 AKU DAN DIA IBUBAPA ADIKBERADIK KELUARGA GURU RAKAN LAIN-LAIN .LAMPIRAN KERJA 2.

• • o Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada 2 kumpulan utama. • . setiap kumpulan perlu membentangkan hasil dapatan mereka. • • Di akhir sesi. Fasilitator akan membuat rumusan di akhir aktiviti. Semasa satu kumpulan membuat persembahan. Senario : Memulakan persahabatan di tempat baru. • • Kaedah Main peranan. Perbincangan kumpulan. satu kumpulan lagi di minta untuk menyenarai kelemahan dan kelebihan yang terdapat dalam lakonan tersebut. D. Setiap kumpulan di minta untuk melakonkan senario berikut berdasarkan kreativiti kumpulan masing-masing. • Masa : 1 jam B. • • Bahan: Pen marker Kertas mahjong.AKTIVITI 2 : JALIN PERHUBUNGAN A. C.

Menggunakan kemahiran yang ada dalam kehidupan harian.SKOP 4 :PENYELESAIAN MASALAH OBJEKTIF PEMBELAJARAN: Di akhir sesi. Mampu membantu seseorang untuk menyelesaikan masalah secara rasional dan sistematik. peserta : • • • Mempunyai kemahiran membuat keputusan dan menyelesaikan masalah. Perbincangan kumpulan. . KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • • Ceramah / persembahan slaid.

B. Setiap peserta dikehendaki membaca senario yang diberi dan isikan langkah-langkah dalam menyelesaikan masalah. • Kaedah Perbincangan kumpulan. • Masa : 30 minit.AKTIVITI 1 : MENYELESAIKAN MASALAH A. D. Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta. • • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. .

Senario 2 : Anda telah bertukar ke sekolah lain semasa pertengahan tahun. terdahulu.LAMPIRAN KERJA 3.4 Senario 1 : Semasa cuti sekolah. Mereka juga enggan meminjamkan nota –nota kelas yang Senario 3 : Anda telah berkawan dengan teman lelaki anda selama 6 bulan. Anda mahu menonton program TV yang anda gemari. anda telah pergi bercuti di rumah bapa saudara anda. Anda suka kepadanya dan kini dia mendesak anda untuk mengadakan hubungan seks dengannya. rakan sekelas selalu mengacau dan memberi anda nama-nama gelaran yang kurang baik. Adik saudara lelaki anda mula bertengkar kerana mahu menonton program lain. . Di sekolah baru itu.

KENALPASTI MASALAH CADANGAN PENYELESAIAN MENILAI SETIAP CADANGAN TINDAKAN PENGAJARAN .

KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • Perbincangan kumpulan. Mengamalkan sikap tegas diri. peserta : • • Mengenalpasti tahap tegas diri sendiri. .SKOP 5 : TEGAS DIRI OBJEKTIF PEMBELAJARAN : Di akhir sesi.

D. Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C. • Masa : 1 jam B. . Setiap peserta dikehendaki mengenalpasti definasi tegas diri.AKTIVITI 1 : TEGAS DIRI A. • • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. • Kaedah Perbincangan kumpulan. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta. faedah tegas diri dan ciri-ciri individu yang tegas diri.

LAMPIRAN KERJA 4.4 Kenalpasti elemen tegas diri dalam adegan di bawah. Elemen tegas diri yang dikenalpasti Senaraikan 5 faedah tegas diri Senaraikan ciri-ciri individu yang tegas diri SKOP 6 : MENANGANI PENGARUH TEKANAN 154 .

. Mengenalpasti keperluan untuk menghadapi tekanan... KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • Ceramah / persembahan slaid. AKTIVITI 1 : RELAKS. 155 .OBJEKTIF PEMBELAJARAN : • • Mempunyai kemahiran untuk menolak pengaruh dan tekanan rakan sebaya.

Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta. Tayangan CD masalah remaja. Setiap peserta dikehendaki mengenalpasti punca tekanan. pengaruh tekanan terhadap individu dan beri cadangan cara menangani pengaruh dan tekanan. • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C. • Masa : 1 jam B.A. • • Kaedah Perbincangan kumpulan. • Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. SKOP 7 : KEMAHIRAN MENANGANI TEKANAN 156 . D.

peserta : • Memahami konsep relaksasi.OBJEKTIF PEMBELAJARAN : Diakhir sesi. Mengamalkan teknik relaksasi. Menyatakan faedah latihan relaksasi. Tayangan CD. • • KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • • • Ceramah / persembahan slaid. AKTIVITI 1 : TEKNIK RELAKSASI 157 . Demonstrasi.

Fasilitator akan mendemonstrasikan semula teknik – teknik relaksasi yang telah dipaparkan. • • Bahan: Pemain cakera padat Kaedah Demonstrasi Latih Tubi D.teknik relaksasi. Fasilitator akan memainkan CD teknik . • MODUL 5: REMAJA BIJAK BERKOMUNIKASI 158 . • • Proses: Peserta akan berkumpul. • • Semua peserta diminta mengulangi teknik – teknik yang telah didemonstrasi oleh fasilitator. • C. Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. • Masa : 30 minit B.A.

Tujuannya untuk memberi kesan kepada penerima supaya dapat mengubah tingkahlaku-tingkahlaku berkaitan dengan kesihatannya. Skop 4 : Aktiviti-Aktiviti Pengukuhan Komunikasi. pengetahuan asas berkaitan komunikasi serta kemahiran berkesan dalam komunikasi amat penting kepada pendidikan rakan sebaya supaya penyebaran maklumat akan lebih berkesan dan lebih bermakna. Skop 2 : Peringkat Halangan Dan Cara Mengatasinya. SKOP 1: ASPEK-ASPEK PENTING DALAM KOMUNIKASI 159 . Skop 3 : Kaedah Penyampaian Maklumat. Topik Utama • • • • Skop 1: Aspek-Aspek Penting Dalam Komunikasi. Justeru itu.Pengenalan Komunikasi merupakan satu proses memindah idea dari sumber kepada penerima. Modul ini memberi penekanan kepada asas komunikasi serta idea-idea yang boleh diaplikasikan bagi menjelaskan pelbagai kaedah komunikasi dalam penyampaian mesej-mesej gaya hidup sihat kepada rakan sebaya.

AKTIVITI 1 : KENALI ELEMEN KOMUNIKASI 160 . juga pandangan dapat dan tanggapan terhadapnya. komunikasi pendapat. menghibur dan bertukar-tukar maklumat. • • • • Memahami tujuan komunikasi dalam pendidikan rakan sebaya Menyatakan aspek-aspek penting dalam komunkasi Berkomunikasi secara berkesan dengan rakan sebaya Menggunakan kaedah-kaedah komunikasi dalam menyampaikan maklumat kepada rakan sebaya. diharapkan mengurangkan kegelisahan remaja serta merapatkan persahabatan antara mereka. Objektif Pembelajaran Di akhir sesi ini peserta dapat.Komunikasi berfungsi untuk memberi. menerima. Melalui komunikasi rakan sebaya dapat menjalankan aktiviti-aktiviti yang boleh mempengaruhi cara pemikiran serta kepercayaan tentang gaya hidup sihat di samping menyuarakan Dengan perasaan.

fasilitator akan memberi ulasan terhadap aktiviti yang telah dilaksanakan. Masa : • 45 minit B. • • LAMPIRAN KERJA 1 161 . D.A. Kaedah • • • Syarahan permainan soal jawab. Peserta diminta untuk mengenalpasti jenis komunikasi dan huraikan elemen-elemen penting dalam komunikasi seperti dalam lampiran kerja. Bahan: • Lampiran Kerja C. Di akhir sesi. Proses: • Peserta akan dikumpulkan.

1.Berikan jenis komunikasi yang anda tahu. 2. Penerangan Awal Sumber Saluran Penerima Maklumbalas SKOP 2: MENGENALPASTI DAN MENGATASI HALANGAN 162 . Buat huraian ke atas elemen-elemen dalam proses komunikasi di atas.

iii. vi. Mengetahui cara-cara mengatasinya.KOMUNIKASI Pendahuluan Halangan luar (external) dan halangan dalam menjadi masalah utama untuk mencapai komnikasi berkesan. • • Mengenalpasti halangan-halangan semasa komunikasi. Objektif pembelajaran Di akhir sesi peserta dapat. AKTIVITI 1 - MARI KITA BISIK-BISIK 163 . And Miss Universe Topi Ajaib Raja Borong Mencari Harta Karun Menyunting Bunga Di Laman Orang. ii. Kepekaan mengenalpasti halangan dan keupayaan mengurangkannya membolehkan komunikasi berlangsung dengan jaya dan berkesan. Metod i. iv. Ia boleh berlaku di semua peringkat dalam proses komunikasi. Mari Kita Bisik-Bisik Mr. v.

• • Proses : Jelaskan kepada peserta peringkat-peringkat komunikasi di mana halangan boleh berlaku. Bentuk sekurang-kurangnya dua kumpulan peserta.A. • Semasa proses ini. Setelah 164 . Beliau diberikan masa untuk menghafalkannya selama 1 minit. Peserta terakhir akan mencatatkan mesej tersebut ke dalam kertas mahjung. Beliau ditugaskan untuk membuat mesej pendek(sekurang-kurangnya 20 patah perkataan). kertas mahjong ’flipchart stand’ C.15 minit B. Selepas itu. kumpulan lain dikehendaki menimbulkan gangguan (kecuali gangguan fizikal) seperti membuat bising dan sebagainya. Pilih seorang untuk diberikan tugas sebagai penyampai mesej. beliau dikehendaki kembali kepada kumpulan mereka. • Beliau akan membisikkan mesej tersebut kepada peserta kedua dan berurutan sehingga peserta terakhir. • Masa : 10 . • • Kaedah : Perbincangan kumpulan Permainan D. Bahan : • • • • • Carta selak Transparensi papan putih.

• mesej yang dicatat tadi akan dibaca dan dibandingkan dengan mesej asal. DBuat ulasan serta perbandingan dengan cara fasilitator. Kemukakan pertanyaan kepada semua peserta mengenai halanganhalangan komunikasi yang dikesan. DAN MISS UNIVERSE 165 . AKTIVITI 2 - MR.selesai. Senaraikan di peringkat mana halangan terjadi dan syorkan cara mengatasinya.

A.

Masa

:

10 – 15 minit. B. Bahan:

• • • • •

Kertas Mahjong Gunting Marker Pen Stapler Manila Kad.
C. Kaedah :

Permainan D. Proses:

i. ii. iii. iv.

Lantik seorang peserta sebagai miss atau mr universe yang mewakili beberapa planet(contoh marikh, bumi, pluto, zuhal, musytari). Pilih seorang pengacara majlis, dua atau tiga juri. Setiap miss atau mr universe harus memainkan peranan supaya mereka boleh memenangi pertandingan tersebut. Juri akan menyediakan soalan dan Miss atau mr universe dikehendaki menjawab soalan tersebut dengan kreativiti masing-masing. Markah akan diberikan oleh panel juri. Pengacara majlis bertindak untuk menghidupakan majlis ini. Peranan juri ialah memberi komen selepas setiap peserta menjawab soalan (ala AF) dan di akhir sesi dikehendaki mencari pemenang. Di akhir sesi fasilitator akan memberi komen.

v. vi. vii.

AKTIVITI 3 A. Masa:

TOPI AJAIB

166

10 – 15 minit.

B. Bahan:
• Kertas Manila Card /topi kertas,marker pen,stapler.

C. Kaedah : • Pengucapan awam

D. Proses: •

Peserta dipilih secara rawak. Seorang setiap satu kumpulan.(fasilitator akan memilih peserta paling pendiam,bising,nakal dan peserta biasa) Bawa peserta yang dipilih keluar dewan. Beri taklimat kepada peserta lain apa yang perlu dibuat.(cth:.....) Fasilitator akan memberitahu kepada kumpulan berkenaan arahan-arahan yang perlu diikut pada topi. Tulisan di atas topi.
o o o o

• •

Jangan Pedulikan Saya (peserta paling banyak bercakap) Dengar Cakap Saya (peserta pendiam) Ketawakan Saya (peserta nakal) Tanyalah Soalan Pada Saya (peserta biasa)

• • • •

Fasilitator akan memberi topi di atas kepada peserta yang dipilih. Jangan pakaikan topi sebelum masuk ke kelas. Pakaikan ikut giliran peserta. Peserta akan menyampaikan ceramah ikut arahan yang diberikan oleh fasilitator. Peserta akan diberikan masa selama 5 minit untuk menyampaikan ceramah. Pendengar ikut arahan di atas topi ajaib tersebut. Setelah selesai keempat-empat peserta berceramah, fasilitator akan membuat ulasan.

• •

AKTIVITI 4 A. Masa:

RAJA BORONG

167

10- 15 minit.

B. Bahan : • Barang pilihan

C. Kaedah : • Main peranan

D.

Proses: Pilih seorang peserta dalam setiap kumpulan dan aturkan sesi mainan peranan menunjukkan seorang peniaga jalanan yang berusaha untuk menjual barangannya.

Setiap seorang daripada mereka diberikan sejenis produk untuk dijaja/dijual. Dengan menggunakan elemen komunikasi yang diketagui, peserta tersebut dikehendaki mempengaruhi audien supaya membelinya.


Minta peserta lain memainkan peranannya untuk memilih barangan yang ingin dibelinya dan nyatakan kenapa. Peserta yang lain memerhati sesi berkenaan dan memberi maklumbalas selepas tamat sesi atas kekuatan/kelemahan berdasarkan kemahiran dalam interaksi perseorangan. Peserta juga dikehendaki memberi komen di atas penggunaan unsur-unsur pemujukan di dalam sesi berkenaan.

Fasilitator mengulas kemahiran dalam komunikasi perseorangan dan pemujukan.

AKTIVITI 5 -

EKSPLORA PROSTAR
A. Masa: 168

5 minit. B. Bahan :

Mengikut kreativiti fasilitator dan kesesuaian tempat. C. Kaedah:

Permainan

D. Proses:

• .

Pilih seorang ketua dalam setiap kumpulan,untuk mengetuai dalam aktiviti ini

Fasilitator perlu menyediakan 5 jenis objek yang di rasakan perlu dalam kehidupan manusia seharian.

Letakkan semua objek tersebut ke tempat-tempat yang berlainan (check point) berserta dengan arahan seterusnya (petunjuk) untuk lokasi objek seterusnya.

Beri penerangan kepada semua ahli kumpulan untuk bergerak dalam kumpulan dan memulakan pencarian.

Ketua kumpulan perlu mencatat jenis objek yang telah dijumpai. Setelah semua objek di jumpai ,minta ahli kumpulan menerangkan;Nama objek ,Kegunaan untuk aktiviti harian manusia dan implikasi sekiranya objek itu tiada.

Fasilitator akan merumuskan aktiviti .

AKTIVITI 5 A. Masa:

MENYUNTING BUNGA DI LAMAN ORANG

169

B.• 5 hingga 10 minit. Bahan : • Mengikut kreativiti kumpulan. Fasilitator akan merumuskan tujuan aktiviti ini diadakan – mengatasi masalah halangan komunikasi. Proses: • • • • • Setiap kumpulan perlu menyediakan dua orang jurucakap bagi pihak lelaki dan pihak perempuan. Semua urusan peminangan perlulah dibuat menggunakan bahasa pantun. C. Pihak lelaki dan pihak perempuan perlulah dari negeri yang mempunyai loghat yang berbeza. Kaedah: • Permainan D. Proses peminangan bermula dengan pihak lelaki menyatakan tujuan kedatangan dan seterusnya. SKOP 3: KAEDAH PENYAMPAIAN MAKLUMAT 170 .

Persekitaran tempat dan sosio budaya Kombinasi kaedah. Pemilihan Kaedah Komunikasi Pemilihan kaedah komunikasi yang sesuai ditentukan oleh beberapa kriteria • • • • • • Bilangan peserta atau rakan sebaya yang terlibat dengan aktiviti Sumber yang ada seperti bahan. nilai dan amalan baru ditentukan oleh keupayaan sumber untuk mempengaruhi penerima. pelbagai kaedah komunikasi boleh digunakan oleh pendidik rakan sebaya dalam melaksanakan aktiviti PROSTAR. Melalui pendekatan secara individu dan berkumpulan. Ciri-ciri sasaran termasuk tahap pengetahuan dan fisiologi. alat pandang dengar. Menunjukkan kemahiran menggunakan kaedah-kaedah komunikasi • KAEDAH-KAEDAH DALAM KOMUNIKASI INTERPERSONAL 171 . Kemahiran berkomunikasi dan pemilihan kaedah komunikasi yang sesuai dapat membantu meningkatkan kekesanan penerima. Objektif Pembelajaran Di akhir sesi peserta dapat • Mengetahui pelbagai kaedah komunikasi yang sesuai dalam melaksanakan aktivti PROSTAR.Penerimaan ke atas pengetahuan. Objektif perubahan yang diingini sama ada setakat penambahan pengetahuan atau sikap mahupun tingkahlaku. tenaga manusia dan sebagainya. sikap.

Temubual dll) Aktiviti yang bertujuan untuk mendapatkan maklumat. jenaka. Ianya boleh dilakukan dengan : o o o o o o Menggunakan fakta yang sahih. • Di setiap peringkat. Ianya memerlukan kemahiran dalam menyoal. menyampaikan nasihat dan mendapatkan kerjasama. Saiz kumpulan antara 8-10 orang. Menggunakan logik dan rasional (munasabah pada akal) Menyatakan faedah Menyentuh perasaan dan emosi Menggunakan unsur-unsur yang membimbang/menakutkan Menghidupkan rasa senang. Pemujukan Komunikasi yang bertujuan mempengaruhi dan memujuk seseorang supaya menganggap atau mempercayai sesuatu dari sudut tanggapan kita. menyebar makluma. benar dan pernah terjadi. berkongsi maklumat dan pengalaman serta meningkatkan kefahaman dan kemesraan antara satu sama lain. membuat penjelasa dan kemesraan. Berfokus kepada sesuatu isu dengan menitikberatkan amalan demokrasi dalam pelaksanaanya. penjelasan setiap isu yang dibincangkan dan buat kesimpulan ke atasnya. • ulangi keseluruhan proses yang sama dengan pencatat dari kalangan ahli. mendengar.Interaksi Perseorangan (Nasihat Individu. Proses memilih fasilitator dan 172 . Buat prioriti ke atas isu-isu penting yang telah dibincangkan dan diakhiri dengan penghargaan. mendorong. memerhati. bersahaja tetapi dipercayai KAEDAH-KAEDAH DALAM KOMUNIKASI KUMPULAN Perbincangan Kumpulan Kecil Aktiviti yang bertujuan menggalakkan rakan sebaya dalam berfikir.

Fasilitator perlu neutral. Ulangi dan ubahsuai soalan serta tujukan kepada ahli jika perlu. Pencatat juga perlu maklum dengan tugasnya. Dengan cara ini kemahiran berkomunikasi dapat dipertingkatkan diikuti oleh pembentukan sikap yang positif. Ahli kumpulan digalakkan berkongsi pendapat dan perasaan di samping meninjau apa yang telah dipelajari oleh orang lain. • • Satukan semula kumpulan sindikit di dalam kumpulan induk dan bincangkan maklumbalas dari setiap kumpulan. Setiap kumpulan diminta melantik seorang ketua dan pencatit seterusnya membincangkan topik/isu berkaitan cara hidup sihat secara mendalam dengan diawasi/bantu oleh fasilitator. Awasi monopoli perbincangan oleh ahli tertentu sahaja. Bersahaja dan informal. Pengenalan –fasilitator dan peserta memperkenalkan diri. Proses • Bentuk beberapa kumpulan dengan setiap satunya tidak lebih dari 6 ahli. Fasilitator memperkenalkan tajuk atau tujuan perbincangan dan rasional pemilihannya. mengingatinya serta memberi maklumbalas. Perbincangan. Galakkan semua peserta mengambil bahagian dengan o o o menghidupkan perbincangan dengan mengajukan soalan-soalan memikat.o Bentuk kumpulan dengan ahli dan fasilitator berada dalam satu bulatan dan lantik seorang pencatat. Perbincangan Sindikit Aktiviti yang bertujuan mengerakkan peserta supaya mempelajari sesuatu secara aktif di dalam kumpulan. 173 .Fasilitator mengemukakan secara terbuka pernyataan atau persoalan dan minta ahli kumpulan respon ke atasnya.

o Ulangi pusingan sehingga peserta-peserta tiada lagi ide hendak disumbangkan. o Di peringkat ini fasilitator dan pencatat boleh menambah ide mereka ke dalam senarai ide yang terkumpul. perlu kajian mendalam atau untuk kegunaan masa akan datang. Debat 174 . Cerakin semua ide mengikut keutamaan dengan mengasingkan ide-ide yang tidak rasional. Penilaian ide oleh mereka yang lebih mahir adalah digalakkan. Peringatan o Semua ide perlu dicatatkan o Ahli dilarang mempersendakan ide orang lain o Ahli dibenarkan mengembangkan ide yang dikemukan oleh ahli terdahulu o Ide seharusnya bernas dan ringkas. Ide-ide boleh dikategorikan kepada yang boleh dilaksanakan.Sumbang Saran (brainstroming) Aktiviti yang bertujuan untuk mendapatkan ide dari kumpulan bagi menyelesaikan sesuatu masalah atau pengubahsuaian sesuatu perkara. Proses o Bentuk beberapa kumpulan dengan keahlian antara 8-10 orang. Kumpulkan ide yang hampir serupa dalam satu kumpulan. Catatan perlu dibuat di papan tulis. o Fasilitator mengemukakan soalan dan meminta setiap ahli memberi satu pendapat secara bergilir pada setiap pusingan. o Catatkan semua ide. Penilaian dan maklumbalas ke atas ide adalah dibataskan. o Atur kedudukan ahli dalam satu bulatan serta lantik seorang fasilitator dan pencatat.

Aktiviti yang bertujuan untuk membolehkan peserta mendapatkan maklumat. Bahagikan peserta kepada dua kumpulan dengan ahli bertindak selaku pihak pencadang dan pembangkang. ketetapan tajuk. Pengerusi memperkenalkan topik atau isu secara ringkas dan meminta panel pertama memberi pandangan. pembesar suara. jam dan loceng. Penjaga masa akan membunyikan loceng sekali setiap kali peserta memasuki minit keempat hujahnya dan dua kali apabila masa tamat. Proses o Sediakan peralatan termasuk mikrofon. o o o o o Perbincangan Panel Aktiviti yang bertujuan untuk menambah kefahaman terhadap sesuatu Ia meliputi penjelasan dan perbincangan terhadap sesuatu topik.1) Topik-topik berkaitan dengan isu-isu sosial dan AIDS adalah digalakkan. Pemerhati diberi peluang membuat ulasan ke atas tajuk selepas perbahasan selesai. Pemarkahan berasaskan isi kandungan. Setiap peserta diberi masa 5 minit untuk berhujah. Meja dan kerusi pendebat di atur bertentangan dengan pengerusi dan Penjaga Masa di antara keduanya. gaya dan penampilan bahan sokongan. Selepas semua berhujah ketua kumpulan diberi masa 5 minit menggulung perdebatan didahului oleh pihak pembangkang. Pilih sekurang-kurangnya 4 ahli panel dan seorang pengerusi Kenalpasti tempat yang sesuai menyusun atur tataletk ahli panel. menyusun dan menghuraikannya di depan khalayak serta melatih peserta menjadi seorang perucap yang baik. Pengerusi membuat ulasan ringkas o 175 . Proses o o perkara. (sila lihat lampiran ML 4. kelancaran. pengerusi dan audien.

seterusnya meminta panel kedua memberikan pendapat. Ulangi proses sehingga panel terakhir.
o

Pengerusi menggulung sesi dengan membuat rumusan ke atas isu-isu penting yang telah dicapai/bincangkan dan menutup perbincangan. Topik-topik seperti Pengasingan Kes HIV, Pendedahan Status HIV, Diskriminasi Ke atas Pesakit AIDS, Pembawa HIV dan Kehidupan Berkeluarga.

o

Main Peranan (Role Play) Aktiviti yang bertujuan memberi pengalaman baru kepada peserta berkaitan sesuatu peranan yang belum pernah dialami terdahulu. Ia melibatkan emosi, penghayatan dan disiplin serta tindakbalas terhadap watak lain tanpa bantuan skrip. Melaluinya peserta dapat meningkatkan kemahiran berkomunikasi serta memahami tingkahlaku orang lain. Proses
• • •

Atur kedudukan pentas dan audien. Pilih senario dan watak yang berkait dengan wabak AIDS. Berikan dengan mengikut keperluan watak. Beri masa 5 minit untuk pelakon menyesuaikan diri dan mendapat ’mood’. Audien perlu dimaklumkan mengenai senario ini serta perkara yang perlu diperhatikan.

• •

Biarkan lakonan berlangsung sehingga penghayatan dapat ditunjukkan. Perbincangan dan penilaian. Minta pelakon menyatakan perasaaan dan pendapat mereka berkaitan dengan sesi yang dilalui. Audien juga digalakkan memberi pendapat terhadap mesej dan lakonan. Umpamanya:
o o o

Adakah pelakon berubah peranan dan mengapa boleh berlaku? Adakah pelakon saling memahami antara satu sama lain? Kesan lakonan?

Perasaan watak sebelum, semasa dan selepas sesi.

176

AKTIVITI YANG BERTUJUAN UNTUK MEMBERI PENGALAMAN KEPADA PESERTA BAGAIMANA MERANGSANG PERBINCANGAN, BERFIKIR DAN MENINGKATKAN PENGETAHUAN.
• •

Sediakan soalan-soalan kuiz yang berkaitan dengan AIDS. Lantik seorang Pengerusi dan pencatat markah bagi mengendalikan kuiz. Bentuk dua kumpulan peserta. Pengerusi mengajukan soalan berselang-seli kepada semua peserta dari dua kumpulan. Soalan mesti dijawab dalam tempoh 30 saat dengan 3 markah untuk jawapan tepat. Jika gagal peluang diberi kepada ahli lain dalam kumpulan lain dengan 2 markah jika jawapan tepat. Sekiranya gagal soalan dikemukan kepada kumpulan lain dengan 1 markah jika jawapan betul.

KAEDAH PENGUCAPAN AWAM Aktiviti yang ertujuan untuk mewujudkan kesedaran atau menambah pengetahuan. Ia juga berupaya meningkatkan keterampilan diri, kemahiran interaksi depan khalayak serta menyampaikan maklumat dengan berkesan. Objektif Pembelajaan
• •

Memahami proses penyediaan pengucapan awam mempraktis teknik berucap.

Metod Syarahan pendek Proses

Menjelaskan persediaan pengucapan awam yang mengandungi tiga peringkat iaitu pemikiran permulaan, penyediaan dan penyampaian. Menggariskan perkara yang perlu dipertimbangkan dengan pemikiran permulaan:
o

mengenalpasti sasaran:

siapa,

mengapa

hadir,

faedah

dan

kepentingan ceramah kepada mereka.
177

o

Menentukan objektif ceramah: Menetapkan masa.

apakah

yang

penceramah

ingin

capai sama ada pengetahuan, sikap mahupun amalan.
o •

Menerangkan keperluan-keperluan dalam peringkat penyediaan. Umumnya terdapat tiga tahap dalam bahan ucapan.
o o

Pembukaan: memberitahu tujuan dan rangka ceramah. Bahan ucapan: merupakan penjelasan kepada tujuan ceramah. Sebaik-baiknya mengandungi 4/5 fakta utama sahaja, mempunyai sokongan dan mengikut susunan keutamaan. Penutup-mengulangi ide penting secara ringkas dan memperkuatkan semula tujuan.

o

Menjelaskan aspek-aspek penting penyampaian ceramah. Keutamaan adalah untuk mewujudkan hubungan audien melalui:
o o o o o o o

Berdiri selesa dan bertenang Melihat ke arah audien Suara tidak mendatar Bernada dan kawal kelajuan Tunjukkan kenyakinan terutama dalam ide penting Gunakan contoh-contoh menarik Rujuk nota (jika perlu)

Menunjukkan teknik berucap yang berkesan.
o

Cara penyampaian: gunakan impromtu.

skrip,

catitan

(kad),

ingatan

atau

o

Membuka ucapan: sampaikan ucapan selamat, memperkenalkan diiri dan cuba cetuskan sesuatu yang menarik. Pengenalan topik: jadikan pendengar minat-sedia mendengar dan menerima
178

o

o

Tinggikan minat: sebagainya. Lain-lain

selitkan jenaka, petikan, rujukan, persoalan dan

o

:gunakan bahasa badan, timbul keanehan, sesuatu

yang baru, realiti, perkara hampir, suspen, penting dan gurauan. Gunakan alat pandang dengar yang berkaitan dengan mahir.

Menyatakan sifat-sifat yang perlu ada dan sebaliknya semasa berceramah.
o

sifat baik: berpengetahuan, berkeyakinan, berkemahiran, dan ada kredibiliti. Sifat kurang baik: sering minta maaf. syok sendiri, berbisik-bisik, melalut, kabur dan

o

AKTIVITI 1 - LATIHAN AMALI PENGUCAPAN AWAM.
A. •

Masa

Lima jam (dikurangkan kepada 3 jam sekiranya aktiviti amali kepada perbincangan, sindikit, debat, kuiz dan pengucapan awam dilakukan pada modul yang berkaitan).

B.
• • •

Bahan: Carta selak papan lukis kertas mahjong

B. Kaedah :

Persembahan

C. Proses :

Pilih peserta dan minta mereka membuat persediaan pengucapan awam dan menyampaikannya di dalam kelas mengikut tatacara dan panduan yang diberikan. Fasilitator dan rakan peserta diminta memberi pendapat mengenai
179

. Imbasan Objektif Pembelajaran Mendapat maklum balas daripada peserta mengenai pengajaran yang diperolehi berkaitan modul atau topik tertentu. Bahan Produk dan ulasan topik..persembahan selepas latihanamal selesai. Metod Soal jawab Setting Setiap penghujung topik/ modul. Proses o o o o o o o Pilih beberapa peserta di setiap penghujung modul atau topik Minta komentar berdasarkan apa yang : Membantu pelajaran anda hari ini Menganggu pelajaran anda hari ini.) Penilaian Peserta dapat menyatakan pelbagai kaedah komunikasi yang sesuai dalam melaksanakan latihan PROSTAR serta mengambil bahagian aktif dalam sesi amali... (sila lihat senarai semak amali pengucapan awam di Lampiran ML . Perasaan anda Apa yang boleh digunapakai Perkara-perkara 180 .

...................................................................Lampiran ML..... Nama peserta Isi Gaya Intonasi Suara Kelancaran Jumlah Jumlah Jumlah Jumlah AKTIVITI-AKTIVITI PENGUKUHAN KOMUNIKASI Objektif Pembelajaran: 181 ..... BORANG PEMARKAHAN DEBAT Nama Kumpulan :........

iv. Mengetahui halangan-halangan dalam proses komuikasi. Belajar menghormati dan menerima perbezaan .Di akhir sesi peserta akan dapat:i. ii. MODUL 6 : REMAJA BIJAK MERANCANG DAN MELAKSANA Pengenalan 182 . iii. Belajar untuk mendengar dan menghormati pandangan serta pendapat orang lain. Meningkatkan kemahiran komunikasi dua hala.

masa yang diperuntukkan dan sokongan yang diperolehi. para peserta dapat : • • Menerangkan apa itu perancangan Memperolehi kemahiran merancang program atau aktiviti pendidikan PROSTAR Membentuk pelan program dan pelan pelaksanaan Memperoleh dijalankan kemahiran melaksana dan menilai aktiviti-aktiviti yang • • Metod / Kaedah • • Menyelesaikan masalah (senario) pilih satu atau cipta senario yang sesuai. Topik Utama • • • • • • Apa itu program Apa itu perancangan dan elemen utama dalam perancangan Kepentingan perancangan Langkah dan peringkat perancangan Penyediaan pelan program dan pelan pelaksanaan Penilaian aktiviti/program Objektif Pembelajaran Di akhir sesi latihan. kemampuan dan keupayaan fasilitator. Subjek ini perlu dipermudahkan dengan penggunaan dan pemakaian teori akademik yang seminima yang boleh. sumber yang ada dan boleh digunakan. melaksana dan menilai aktiviti-aktiviti PROSTAR. Perbincangan kumpulan dan penyampaian kumpulan 183 . kemudahan yang sedia ada. sekadar untuk mengukuhkan hujah sahaja selain ianya harus mudah dan praktikal. kumpulan sasar. Latihan ini haruslah mengambil kira realiti setempat dari segi latar belakang.Modul ini adalah panduan untuk merancang.

Peserta akan berbincang dan membaiki pelan program dan pelan perlaksanaan berpandukan format yantg telah diberi/disediakan oleh fasilitator Masa 1 jam 2 jam Bahan/Peralatan • • • • • • - Senario Taklimat / Amali Papan tulis Kertas manjong Markerpen Transparensi OHP Borang Format 184 .• Taklimat diberikan serta disusuli dengan latihan amali. Pilih seorang wakil untuk membentangkan hasil perbincangan dan perancangan program yang telah dihasilkan oleh kumplan 4. Setelah pembentangan dibuat fasilitator/penceramah akan memberi syarahan berkaitan dengan teknik penyediaan program pelan tersebut dan mengenalpasti kesilapan-kesilapan yang telah dilakukan dalam pembentangan oleh peserta 5. Menggunakan senario yang dipilih. Agihan senario berlainan bagi setiap kumpulan (senario ini boleh dicipta/direka oleh fasilitator/penceramah mengikut permalahan setempat) 2. Minta setiap kumpulan berbincang dan merancang satu program bagi mengatasi masalah berkaitan 3. gunakan borang format pelan tindakan program/pelan perlaksanaan Proses 1.

Penilaian Dibuat berdasarkan kemampuan peserta menerangkan apa itu program melalui proses seperti 1. polisi. prosedur. Kerja Kumpulan 3. tugas. Ianya satu kenyataan yang jelas berkaitan : 185 . langkah yang perlu dibuat dan lain-lain elemen yang perlu terhadap sesuatu tindakan. Pre & Post Test 2. Soal Jawab TOPIK 1 : APAKAH ITU PROGRAM Merupakan sesuatu persiapan yang terancang yang merangkumi matlamat. peraturan.

Aktiviti 5. Sumber 6. Proses pemantuan. Antara komponen sesuatu program termasuklah : • • • • • • • • • Latarbelakang program Kenyataan masalah Penentuan masalah Polisi/peraturan Objektif Strategi Aktiviti/tugas Sumber Penilaian TOPIK 2 : APA ITU PERANCANGAN DAN ELEMEN UTAMA PERANCANGAN a. Masalah 2. Isu objektif 3. Tindakan jangka masa 8.1. Perancangan 186 . Sasaran 4. Jadual 7.

Perancangan akan menjawab semua perkara berikut : Apa Bila Yang mana Di mana Siapa Bagaimana Kenapa Berapa banyak Tiga komponen utama perancangan iaitu : 1. • • • • • • • • c. sesuai untuk semua peringkat dan program. Perancangan digunakan untuk semua tujuan dan berguna kepada kita sebagai panduan dan arah tuju.Merupakan satu proses untuk mencapai sesuatu matlamat dengan cara yang sistematik menggunakan sumber-sumber yang sesuai dalam tempoh masa yang ditetapkan. Memberi arah tuju untuk melakukan sesuatu oeh sesebuah organisasi 187 . Perancangan adalah percubaan untuk menjawab beberapa persoalan sebelum ianya timbul. b. Ianya menghubung dan merapatkan jurang antara hari ini dengan masa depan. Sumber TOPIK 3 : KEPENTINGAN PERANCANGAN 1. Objektif 2. Aktiviti 3.

• • • Mempastikan keberkesanan sesuatu objektif Guna strategi yang sesuai Guna sumber secara berkesan Mudah dan praktikal 4. 7. Perubahan ekonomi D. kelemahan dan keberkesanan Dapat pastikan pencapaian aktiviti Menyediakan skop penilaian Menyediakan skop metodologi yang akan digunakan 188 . 8. 6.o o o o Apa yang perlu dibuat Bila perlu dibuat Bagaimana hendak dibuat Siapa yang akan mebuat 2. 10. Perubahan dalam polisi kerajaan (pengurusan/pentadbiran) C. Membantu kawalan dan koordinasi secara berkesan Tindakan yang diambil akan lebih jelas dan berguna Memberi arahan ketua Dapat dikenalpasti masalah. Perubahan sikap. 9. cara hidup dan harapan (expectation) masyarakat 3. Perubahan teknologi B. Untuk menguruskan sesuatu perubahan yagn berlaku A. 5.

pengetahuan. kemahiran. kepakaran dan kuasa membuat keputusan dan lain-lain. penglibatan semua pihak yang terlibat yang memiliki maklumat. Penilaian Situasi 189 . TOPIK 4 : LANGKAH-LANGKAH DAN PERINGKAT PERANCANGAN a.Adalah jelas perancangan perlu dilakukan secara kolektif atau secara berpasukan di semua peringkat. Sesuatu perancangan yang realistik memerlukan kerjasama.

Selain daripada itu. Penentuan objektif Berdasarkan polisi analisis situasi c. Pemilihan strategi yang berkesan Hasil dari proses yang telah dijalankan seperti proses brain storming serta dapat di nilai keberkesanannya e.Berdasarkan masalah yang di hadapi • • • • Masalah yang dihadapi Sejauh mana masalah itu wujud Siapa yang terlibat Di mana masalah itu b. Pembentukan pelan program Berdasarkan kepada tempoh masa yang ditetapkan f. TOPIK 5 : BAGAIMANA MENYEDIAKAN PELAN PROGRAM 190 . kekerapan mengadakan mesyuarat salah satu kaedah pemantauan.komponen dalam objektif program tercapai d. Penyediaan proses penyeliaan dan pemantauan Berdasarkan senarai semak mengikut keperluan dan keutamaan dalam program yang akan dijalankan. Penentuan strategi dan kaedah Penggunaan strategi yang sesuai dan memudahkan komponen.

terperinci cara untuk mejayakan dan menjalankan aktiviti. di samping aspek-aspek yang berhubung dengan objektif pembelajaran. • Pelan pelaksanaan arah dan panduan tentang apakan aktiviti PROSTAR yang hendak dijalankan. bila. Pelan Pelaksanaan • Pelaksanaan perlu dirancang selepas pelan projek program Pelan pelaksanaan menerangkan secara selesai disediakan.2). • Pelan pelaksanaan. (Rujuk Rajah 6. oleh siapa dan dengan sumber apa dan bagaimana menilaikannya • Pelan pelaksanaan merupakan satu aliran/sekuen aktiviti iaitu satu rangkaian kegiatan yang akan dilaksanakan mengikut suasana masa.1 dan 6.Pelan program mengandungi beberapa elemen termasuk : • • • • • • Tajuk projek Objektif am Objektif khusus termasuk objektif pembelajaran Strategi/kaedah Sumber Penilaian 1. di mana. biasanya dirangka dalam bentuk jadual dan Carta Grantt. Ruang-ruang dalam jadual mengandungi maklumat berikut : - Objektif yang ingin dicapai dalam projek PROSTAR Aktivfiti PROSTAR yang akan dilaksanakan 191 .

waktu dan tempat di mana aktiviti akan dilaksanakan Sumber yang akan digunakan untuk menjayakan aktiviti : Tenaga manusia (sebutkan nama atau jawatan orang akan menjalankan aktiviti tertentu baik dari segi pengurusan/ penyelarasan/penyediaan mahupun pelaksanaan aktiviti tersebut) • • Peralatan/bahan yang akan digunakan Kewangan/peruntukan yang dikehendaki/punca kewangan Penilaian untuk menentukan sejauh mana pelaksanaan aktiviti telah berjaya • (a) (b) (c) • Indikator (kayu ukur) – sasaran yang patut diukur Bilangan mesyuarat Bilangan kehadiran Kepatuhan kepada senarai semak Kriteria . Apa yang dinyatakan di atas adalah baik sebagai maklumat. 192 . Yang penting adalah kaedah hendak menilai sesuatu aktiviti yang dijalankan dengan mudah.Cara untuk mengukur atau mendapat maklumat berkaitan sasaran Catatan Bagi memudahkan proses pembelajaran fasilitator PROSTAR adalah dinasihatkan supaya aspek penilaian ini dipermudahkan dan diubahsuaikan. Lain-lain hanyalah akademik sahaja.Menentukan tahap minima untuk menganggap sesuatu aktiviti PROSTAR itu telah berjaya dilaksanakan • Kaedah .• Tarikh.

penglibatan dan persetujuan semua pihak yang terlibat • Pelan pelaksanaan akan menentukan jadual pelaksanaan aktiviti 193 .• Pelan pelaksanaan perlu disediakan dengan kerjasama.

........... Tajuk Program : ........................ Objektif Aktiviti Tarikh/Masa Tempat Tenaga Manusia Sumber Bahan Kewangan Penilaian Kaedah 194 .......1 : Jadual Perlaksanaan Program PROSTAR.Jadual 6...

Rajah 6.2 : Carta Grantt Pelaksanaan Program/ Aktiviti G A T C A T R NT H R Pr g a / orm A t it kiv i Mi e Ju n Ju i la Oo gs Se t p Ot k Nv o 195 .

Penilaian proses Indikator bagi penilaian proses : i. Berdasarkan objektif yang telah di wujudkan dengan menekankan kajian terhadap pengetahuan. iii. Jumlah kehadiran kumpulan sasar Rekod aktiviti – jumlah bilangan yang telah dapat dijalankan Penggunaan sumber/bahan – jumlah. b. Penilaian `outcome’ (a) Komitmen dalam menjalankan aktiviti (b) Perubahan yang dapat dilihat dari segi tingkahlaku. c. ii.Manual Latihan PROSTAR TOPIK 6 : Penilaian aktiviti/program Terdapat 3 jenis penilaian yang wajib dilakukan : Pertama Kedua Ketiga : : : Penilaian proses Penilaian impak Penilaian `outcome’ a. 196 . sikap dan kemahiran setiap peserta dalam menjalankan sesuatu aktiviti. jenis dan kategori Penilaian impak i.

Senario 1 Pelbagai rungutan dan aduan diperolehi dari penduduk di kawasan A.AKTIVITI Catatan Untuk aktiviti PROSTAR ini memadailah seseorang peserta remaja itu dapat menjalankan penilaian proses sahaja.Manual Latihan PROSTAR AKTIVITI. Perkara ini berlaku kerana kurangnya kesedaran tentang bahaya merokok. Yang lain-lain hanya sebagai maklumat tambahan. Merokok menjadi sebahagian dalam hidup mereka. rancang dan laksanakan suatu program dengan kerjasama agensi yang berkaitan bagi memberikan kesedaran kepada pelajar-pelajar tersebut. Soalan Sebagai ahli jawatankuasa Kelab Prostar Sekolah. berkaitan penglibatan pelajar-pelajar dari sekolah anda yang menjadi ’mat rempit’ yang bermotosikal melakukan aksi-aksi yang menganggu ketenteraman penduduk dan menyalahi undang-undang pada setiap hujung minggu. Selain itu mereka juga melakukan perbuatan sumbang bersama pasangan masing-masing tersebut. Senario 2 Kegiatan merokok di kalangan pelajar lelaki dan perempuan sejak akhir-akhir ini semakin berleluasa. Soalan Sebagai ahli Kelab PROSTAR Sekolah. Pelajarpelajar ini juga didapati sering ponteng pada awal dan hujung hari minggu. Senario 3 197 . Pelbagai kempen untuk membuang tabiat merokok telah dilakukan tetapi ianya masih belum berkesan. rancang dan laksanakan program yang bersesuaian bagi membendung gejala ini dari terus berterusan.

Malah sejak kebelakangan ini penggunaan pil khayal. Soalan Anda dan sekumpulan remaja yang lain telah dilantik menganggotai Jawatankuasa Kelab PROSTAR sekolah. Mereka lebih cenderung melakukan aktiviti yang kurang memerlukan pergerakan fizikal dan banyak masa digunakan dengan melayari internet dan permainan video di siber kafe. merokok dan meminum minuman keras. Mereka gemar memakan makanan yang kurang berkhasiat dan kurang menjalankan senaman serta aktiviti fizikal yang lain.Manual Latihan PROSTAR Remaja pada hari ini kurang mementingkan kesihatan diri. pembuangan bayi serta kes HIV/AIDS di masa akan datang adalah membimbangkan. Justeru. Senario lima Dalam era menuju globalisasi. Soalan Sebagai ahli Kelab PROSTAR sekolah. pengguguran janin. rogol. Soalan 198 . Status hidup yang tinggi. Masalah ini semakin meningkat dari sehari ke sehari. Remaja-remaja ini seolah-olah tidak sayang pada diri mereka sendiri. Senario 4 Laporan pihak berkuasa jelas menunjukkan pelajar sekolah menengah pada hari ini gemar melakukan aktiviti yang tidak sihat seperti pergaulan bebas. ibu-bapa yang sering mendesak pelajar untuk memperolehi pencapaian akademik cemerlang dan peralihan ke alam remaja telah menyebabkan pelajar-pelajar mengalami stres. penagihan dadah dan seks bebas juga dikesan. Kurangnya pendedahan dan kesedaran di kalangan remaja kini semakin membimbangkan. penekanan terhadap kesihatan mental sering diabaikan. Sila rancangkan program yang bersesuaian bagi menimbulkan kesedaran ke arah gaya hidup sihat di kalangan pelajar berkenaan. rancang dan laksanakan Kem ’Gaya Hidup Sihat’ agar remaja lebih prihatin dengan kesihatan diri. peningkatan kes cabul.

Pembabitan remaja perempuan di dalam kegiatan tidak bermoral seperti seks bebas dan bohsia menjadi semakin berleluasa sejak akhir-akhir ini. dan penduduk setempat. Pelbagai aktiviti memberi pendedahan dan meningkatkan pengetahuan remaja ke arah gaya hidup sihat akan dijalankan. pelajar-pelajar pada masa ini banyak terjebak dengan gejala yang kurang sihat seperti hubungan seks bebas dan penyalahgunaan dadah. Senario tujuh. 199 . Senario lapan Pelajar-pelajar adalah golongan remaja yang menjadi aset utama negara yang mampu mencorak wawasan 2020. Pelajar-pelajar ini kurang diberikan pendedahan tentang cara hidup yang sihat dan kerap kali terdorong kepada perlakuan yang tidak bermoral. anda dikehendaki merancang dan menjalankan aktiviti ini bersama kelab prostar sekolah-sekolah yang berkaitan. Soalan. Soalan. Sila rancangkan program yang bersesuaian bagi menimbulkan kesedaran ke arah gaya hidup sihat di kalangan remaja berkenaan. Mereka langsung tidak mengendahkan nasihat ibu bapa mereka. Kelab Prostar sekolah anda bersama beberapa sekolah di sekitar akan menganjurkan kempen cara hidup sihat yang melibatkan penglibatan pelajar. Anda dan sekumpulan pelajar yang lain telah dilantik menganggotai Jawatankuasa Kelab PROSTAR Sekolah. Soalan Sebagai seorang ahli Kelab PROSTAR. Sungguhpun begitu. ibubapa. anda dikehendaki menjalankan aktiviti yang menekankan kepada penjagaan kesihatan mental.Manual Latihan PROSTAR Sebagai seorang ahli Kelab PROSTAR. Senario enam. Tanpa rasa bersalah mereka dengan rela terjebak dalam kegiatan ini. Kegiatan ini seolah-olah sudah menjadi ’trend’ di kalangan mereka.

Ia bertujuan untuk memberikan pendedahan kepada ahli kelab dengan senario di sana. Sila rancangkan program yang bersesuaian untuk memberikan pengetahuan dan pemahaman kepada pihak sekolah terhadap aktiviti dan program kelab PROSTAR. Soalan Anda dilantik menganggotai Jawatankuasa Kelab PROSTAR Daerah. Sila rancangkan program yang bersesuaian bagi menimbulkan kesedaran ke arah gaya hidup sihat di kalangan pelajar berkenaan Senario sembilan. rancang dan laksanakan kertas kerja bagi menjayakan lawatan tersebut. 200 . Program ini di adakan dengan melibatkan badan-badan NGO yang lain di tempat anda. Keadaan ini berlaku disebabkan pihak sekolah masih kabur dengan aktiviti dan program-program yang dilakukan oleh kelab PROSTAR. Sungguhpun begitu. Soalan Sebagai ahli jawatankuasa kelab. Kelab PROSTAR di sekolah anda akan mengadakan lawatan sambil belajar ke Institusi Penjara di kawasan anda. masih terdapat juga sekolah-sekolah yang kurang memberi kerjasama dalam dalam melaksanakan aktiviti. Senario sepuluh Kelab PROSTAR sekolah banyak membantu di dalam peningkatan pengetahuan para pelajar dalam usaha pencegahan HIV/AIDS dan cara hidup sihat.Manual Latihan PROSTAR Anda dan sekumpulan remaja yang lain telah dilantik menganggotai Jawatankuasa Kelab PROSTAR .

rogol.Manual Latihan PROSTAR CONTOH AKTIVITI Tajuk Program Program ’Masih Ada Yang Sayang’ Latar belakang program Program ini adalah anjuran Kelab PROSTAR sekolah. penagihan dadah dan seks bebas juga dikesan. pembuangan bayi serta kes HIV/AIDS adalah membimbangkan. Penentuan masalah Anda dan sekumpulan remaja yang lain telah dilantik menganggotai Jawatankuasa Sila rancangkan program yang bersesuaian bagi menimbulkan kesedaran ke arah gaya hidup sihat di kalangan remaja berkenaan. Malah sejak kebelakangan ini penggunaan pil khayal. pengguguran janin. Kenyataan masalah Laporan pihak berkuasa jelas menunjukkan remaja pada hari ini gemar melakukan aktiviti yang tidak sihat seperti pergaulan bebas. 201 . peningkatan kes cabul. merokok dan meminum minuman keras. Pejabat Pendidikan Daerah dan AADK Daerah. Justeru.

Mereka terlibat dengan gejala negatif seperti merokok. penagihan dadah/pil kuda. melawan guru dan ponteng sekolah. Jangkamasa Empat hari tiga malam Objektif  Memberikan dan meningkatkan pengetahuan dan kesedaran (lebih 50%) berkaitan dengan HIV/AIDS dan nilai-nilai positif yang harus dipilih dan mengamalkan cara hidup sihat. Memperkukuh jati diri remaja supaya menjadi ahli masyarakat yang berguna dan berjasa kepada bangsa.Manual Latihan PROSTAR Sasaran Peserta adalah terdiri daripada 80 pelajar lelaki yang berisiko. hubungan seks. agama dan Negara Membentuk kerjasama antara ahli kelab. pihak sekolah dan PIBG sekolah bagi mengatasi masalah akhlak dan disiplin di kalangan pelajar dengan menggabungkan kepakaran masing-masing   202 . jenayah.

Penghayatan Diri/ Solat berjamaah 4. Riadah/kecergasan 203 .Manual Latihan PROSTAR Strategi 1. HIV/AIDS dan bahaya dadah/pil kuda. 2. Ceramah Kesihatan Remaja. Latihan dalam kumpulan (LDK)/perbincangan kumpulan 3.

Test 9.30 Solat Magrib & Isyak (Kuliah Maghrib) 8.00 am Solat dan Kuliah Subuh/ Moral 7.30 pm Taklimat Program / Pre.30-10.00-8.00 pm Apa itu PROSTAR Hari Kedua 6.30 pm Ice Breaking 11.00 – 7.00-10.Manual Latihan PROSTAR Aktiviti/tugas Tarikh/masa Aktiviti Hari Pertama 2.30 am Apa itu HIV/AIDS 204 .00 am Senamrobik 9.00-8.00 pm Pendaftaran 7.00-12.9.30 pm.

00 pm Titian Hidup 10.00 pm Solat Maghrib & Isyak (Kuliah Maghrib) 7.00am Manisnya menjadi Teruna/ Dara 12.00-12.00 pm Motivasi Kearah Remaja Cemerlang 3.30-9.Manual Latihan PROSTAR 11.30-11.00 am Solat Subuh dan Kuliah Subuh 8.00-7.00-4.00-1.30-9.00 pm Masalah Remaja 2.00-3.30 am Menolak tekanan Rakan sebaya 9.00 pm Hari Ketiga 6.00 pm Remaja dan Rokok 9.00-12.00-10.30-6.30 am Explorace Remaja Sihat 205 .00 pm Permainan Dinamik 4.

00 pm Pembangunan Sahsiah Diri. 3.30 pm 9.30 pm Muhasabah Diri Hari Keempat 6.Manual Latihan PROSTAR 12.30-11.00-4.00-10.00 pm Persembahan Kumpulan 10.00 pm Alkohol dan Rokok 2.00-6.00 am Post Test 206 .00-7.00-12.00-3.00-8.30 pm Menuju ALam Baru 11.00-10.00 am Solat dan Kuliah Subuh/ Moral 7.00 am Senamrobik 9.30-12.30 am Mari Merancang & LDK 11.00-1.30 pm Komunikasi 5.

Terdapat peningkatan pengetahuan selepas program dijalankan. cara merebak dan langkahlangkah pencegahan. Ini menunjukkan tahap pemahaman mereka mengenai HIV/AIDS masih ditahap rendah. Sumber Kelab PROSTAR Daerah dan Pejabat Kesihatan Daerah. Penilaian Impak Pre. Post-Test Selepas program untuk mengetahui pencapaian program Sebanyak 60 pelajar (81%) faham tentang HIV /AIDS.Test Sebelum program dijalankan. 207 . Hanya 30 (38%) dari 80 peserta menjawab dengan BETUL separuh dari 30 soalan Objektif.Manual Latihan PROSTAR Kos Berdasarkan kepada cadangan kewangan program.

Manual Latihan PROSTAR CARTA ALIRAN PERANCANGAN PROGRAM PENILAIAN SITUASI PENENTUAN OBJEKTIF PENENTUAN STRATEGI PENENTUAN KAEDAH BERKESAN MENGULANGKAJI SEMULA PENCAPAIAN DAN PENAMBAHBAIKAN PEMBENTUKAN PELAN PROGRAM PROSES PENYEDIAAN DAN PEMANTAUAN 208 .

Manual Latihan PROSTAR 209 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful