MANUAL

LATIHAN

PROSTAR
SEKOLAH
1

KANDUNGAN UNIT MANUAL

KANDUNGAN KATA-KATA ALUAN KETUA PENGARAH KESIHATAN MALAYSIA KEMENTERIAN KESIHATAN MALAYSIA KATA-KATA ALUAN KETUA PENGARAH PELAJARAN MALAYSIA KEMENTERIAN PELAJARAN MALAYSIA PENGHAYATAN DIRI PENGENALAN 1 – PROGRAM PROSTAR PANDUAN MENGGUNAKAN MANUAL PANDUAN LATIHAN PENGENALAN 2 – MEMBIMBING RAKAN SEBAYA MODUL 1: REMAJA BERKETERAMPILAN SIHAT MODUL 2: KESIHATAN SEKSUAL DAN REPRODUKTIF MODUL 3: TINGKAHLAKU BERISIKO MODUL 4: REMAJA MINDA SIHAT MODUL 5: REMAJA BIJAK BERKOMUNIKASI MODUL 6: PERANCANGAN DAN PERLAKSANAAN AKTIVITI BAHAN PENGAJARAN LAMPIRAN RUJUKAN

M/SURA T 6

7

8 9 16 17 21 39 88 100 130 155 179

2

MANUAL LATIHAN PROGRAM PROSTAR SEKOLAH Manual Latihan PROSTAR (Edisi 3) ini memberi wajah baru kepada Manual Latihan PROSTAR (Edisi 2) yang telah diterbitkan pada tahun 2003. Pembaharuan yang dilakukan melibatkan perubahan fokus utama kandungan daripada HIV dan AIDS kepada Kesihatan Remaja. Manual Latihan baru ini mengandungi 6 modul utama iaitu Kesihatan Diri, Kesihatan Seksual dan Reproduktif, Tingkahlaku Berisiko, Kesihatan Mental, Komunikasi dan Perancangan dan Pelaksanaan Aktiviti.

@ Bahagian Pendidikan Kesihatan, Kementerian Kesihatan Malaysia.

3

SENARAI NAMA PENYUMBANG UNTUK MANUAL LATIHAN PROGRAM PROSTAR (EDISI 3) KEMENTERIAN KESIHATAN MALAYSIA Dr. Hj. Mohd.Nizam Hj. Abd. Ghani Dr. Nik Rubiah Nik Abd. Rashid Dr. Nurashikin Ibrahim Pn. Suraiya Syed Mohamed Dr. Wan Fadhilah Wan Ismail Dr. Saidatul Norbaya Buang Dr. Rahimi Hasan Dr. Nazrila Hairizan Nasir Cik Azila Azmi En. Md Amidon Ag Damit Cik Zuraida Mohd Aziz Cik Norlaily Md Nasir En. Saiful Adli Suhaimi Pn. Irene Faridah Ismail En. Affendi Hj. Isa Tn. Hj. Hadi Bibi Dr. Abdul Rasid Kasri En. Md. Sabtuah Mohd. Royali Dr. Muhammad Azlan Abd.Rahman En. Mohd Adib Salleh En. Wan Mohd. Nasrun En. Safrudin Sahlan En. Azman Abd Rashid En. Mohd. Shahrizan Mahamood En. Mohd Nasir Mohd. Nor Pn. Khairunnisa’ Abdul Kadir Cik Nur Hidayatun Fadilah Mohd Nor Pn. Vanitha Subramaniam En. Mohd Zaidi Abd Lateh En. K. Manimaran En. Aziman Mahdi

UNIVERSITI MALAYA Dr. Siti Hajar Abu Bakar Ah

LPPKN Pn. Ng Kim Foong

4

Sentul. Kajang SMK Convent. Noor Habibah bt. Hussein En.RHAM Pn. Ahmad Hasyimi Muhammad Pejabat Pelajaran Daerah Klang SMK Sg. Bashrim b. Halim En. Savitri A/P Varadan Pn. Mohamad Faizal b Saad En. Zubri Yusof KEMENTERIAN PELAJARAN MALAYSIA En. KL Jabatan Pelajaran Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur Jabatan Pelajaran Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur Jabatan Pelajaran Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur Bahagian Pengurusan Sekolah Harian Bahagian Pengurusan Sekolah Harian Jabatan Pelajaran Wilayah Persekutuan. Zuhairi bin Auzai Pn. Zainuddin bin Abd. Mohd Effendee Ibrahim En. Mazzam Abu Bakar En. Khairi bin Razali En. Ibrahim En. Kaderan Cik Kamala Devi En. Kuala Lumpur Bahagian Pengurusan Sekolah Harian Bahagian Pengurusan Sekolah Harian 5 . El Sheila AADK En. Disa Hjh. Burhanuddin b. Kapar Indah. Badrul Hisham Abdul Karim En. Klang SMK Reko. KL SMK Bukit Bandaraya. Klang SMK Sri Istana. Rosinah bt.

keperluan latihan turut mengalami perubahan. Kementerian Pelajaran Malaysia.b. Kementerian Kesihatan Malaysia di atas inisiatif dalam mengetuai penerbitan modul baru ini. Skop-skop yang dimuatkan dalam Manual Latihan PROSTAR ini meliputi Kesihatan Diri. Setelah 10 tahun Latihan PROSTAR dilaksanakan. lebih 84. ia dapat dimanafaatkan dengan sepenuhnya dan menjadi panduan di dalam melatih remaja Malaysia agar menjadi remaja yang bersahsiah tinggi dan dapat menyumbang kepada pembangunan keluarga. Komunikasi dan Perancangan Program. Kesihatan Seksual dan Reproduktif. masyarakat dan negara. Tingkah laku Berisiko. Kelab PROSTAR Malaysia. Tan Sri Datuk Dr Haji Mohd Ismail Merican 6 . Saya berharap dengan adanya Manual Latihan ini. Usaha bagi mewujudkan remaja bersahsiah ini hanya dapat direalisasikan jika semua pihak yang terlibat dan dilibatkan dalam aktiviti latihan ini dapat melaksanakan tugas dengan baik tanpa mendahulukan kepentingan masingmasing. Bahagian Kawalan Penyakit. Sekian.t. Setinggi ucapan terima kasih kepada Bahagian Sekolah. Jabatan-Jabatan Kesihatan Negeri. Wassalam. Manual Latihan PROSTAR kali ini diberi nafas baru dengan penambahan skop latihan yang akan menekankan aspek kesihatan remaja secara menyeluruh selain daripada isu HIV dan AIDS.000 Pembimbing Rakan Sebaya (PRS) telah dilatih. dan agensi-agensi lain di atas sumbangan dan kerjasama yang diberikan dalam penerbitan Manual PROSTAR versi 2009 ini. Seiring dengan perkembangan semasa.KATA-KATA ALUAN Assalamulaikum w. Kesihatan Mental. dan salam sejahtera Pertama sekali saya ingin mengambil kesempatan ini untuk mengucapkan tahniah dan syabas kepada kumpulan penyunting Manual Latihan PROSTAR edisi 2009. Syabas diucapkan kepada Bahagian Pendidikan Kesihatan.

efisien dan efektif. Dato’ Hj. Aktiviti yang terancang. Alimuddin bin Hj. Usaha ini penting bagi menjamin kualiti dan keberkesanan program PROSTAR di sekolah.t. efisien dan efektif akan memastikan objektif pelaksanaan program PROSTAR di sekolah dapat direalisasikan dalam masa yang terdekat. komuniti sekolah dan ahli keluarga mereka. Manual Latihan PROSTAR Sekolah yang dihasilkan ini merupakan panduan dan bahan rujukan utama kepada Guru-guru Penyelaras dan fasilitator sekolah dalam menjalankan aktiviti berkaitan kesihatan secara terancang. Pengetahuan dan kemahiran kesihatan yang relevan ini penting bagi meningkatkan tahap kesihatan diri murid dan sekaligus juga meningkatkan tahap kesihatan rakan sebaya. dan salam sejahtera Saya mengucapkan setinggi-tinggi penghargaan dan terima kasih kepada Kementerian Kesihatan Malaysia dengan usaha sama Bahagian Sekolah. Penggunaan manual ini di semua sekolah menengah yang menubuhkan Kelab PROSTAR juga akan membantu Kementerian Pelajaran Malaysia dan Kementerian Kesihatan Malaysia dalam memantau. objektif utama Kelab PROSTAR diperkenalkan di sekolah adalah untuk mendayaupayakan murid-murid dengan pengetahuan dan kemahiran kesihatan yang relevan.b. Sekali lagi.Ketua Pengarah Kesihatan Kementerian Kesihatan Malaysia KATA-KATA ALUAN Assalamulaikum w. Kementerian Pelajaran Malaysia di atas penerbitan Manual Latihan PROSTAR Sekolah yang baru. Mohd. Wassalam. Dom Ketua Pengarah Pelajaran Kementerian Pelajaran Malaysia 7 . adalah menjadi harapan saya agar manual ini dimanafaatkan sepenuhnya oleh guru penyelaras dan fasilitator sekolah dalam menjayakan program ini. Saya difahamkan bahawa. menilai dan menambahbaik Kelab PROSTAR sekolah dari masa ke semasa. Sekian.

Renungkan. Sarawak Kini kita telah dewasa.. pernahkah kita Ucapkan Terima kasih ayah Terima kasih ibu Anakanda saying ibu ayah 8 . Tika kita dikandung ibu Sembilan bulan sepuluh hari Ibu sarat mengandung Sarat membawa kita Ke sana ke mari Dijaganya dengan baik Sebaik-baik mungkin Bila cukup besar Kita disekolahkan Kasut… baju dan segalanya disedia Ibu ayah Apa kita berikan? Penat lelahnya tak terbalas Keperluan kita semua dipenuhi Ibu ayah Rela berhutang dan bergadai Makan disekat Kerana memenuhi kehendak kita Zalimkah kita !!! Ingatkah kita Kita pernah sakiti hati mereka Ibu pernah menangis Ayah pernah marah Kita hanya ketawa Ingatkah kita ? Adilkah kita Titik peluh Ibu ayah Kita persiakan Kerana Kita ego dengan diri Ego kita cantik Megah bergaji besar Dabik dada kerana dah bijak Lebih bijak dari mereka Tangisan pertama Penawar segala keperitan bersalin Ibu tersenyum Ayah bersyukur Kehadiran kita disambut gembira Kita begitu berharga Begitu besar maknanya Begitu mahal Bermula itulah Kita ditatang sebaiknya Kita diberi mandi Diberi makan Dijauhi dari gigitan serangga Dijaga kala menangis malam Dibawa berubat tatkala sakit Ibu menangis Bila kita kesakitan Mengalir air mata ibu Bila melihat kita sakit Punggung kita dibasuh Makan kita dijaga Kesihatan kita dipelihara Semuanya dijaga Ibu sakit disembunyi Kita sakit ibu risau Kita tak risau kala ibu sakit….dalam Hayati diri ini Sehalusnya Puaskah kita Dengan diri kita ini Ibu Ayah Gembirakah kepada aku ini??? Pedulikah kita Bila mereka memanggil Sedarkah kita nilai pengorbanan mereka Pernahkah mereka minta bakti mereka dibalas ? dibayar?dihargai? Terfikirkah kita semua ini? Sedarkah kita hal ini? Renungan HAJI HADI BIBI Kuching.dalam….PENGHAYATAN DIRI (RENUNGAN BUAT SEMUA) Renungkan.. Bukankah kita zalim namanya !!!! Renungi Diri ini Dalam….

Program ini menggerakkan remaja Malaysia yang berumur 13 hingga 19 tahun sebagai fasilitator ke arah cara hidup yang sihat. Objektif • • • • Meningkatkan pengetahuan remaja mengenai amalan cara hidup sihat. Ini diikuti dengan penerbitan dan penggunaan manual latihan PROSTAR( edisi 1) pada tahun yang sama. Program ini diperkenalkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) dalam usaha menangani masalah penularan jangkitan HIV dan AIDS di kalangan remaja.PENGENALAN 1: PROGRAM PROSTAR Sejarah Penubuhan PROSTAR adalah singkatan kepada “Program Sihat untuk Remaja” yang dahulunya dikenali sebagai “Program Sihat Tanpa AIDS untuk Remaja”. Meningkatkan kesedaran remaja mengenai amalan cara hidup sihat Menggalakkan remaja mengamalkan amalan cara hidup sihat Melahirkan remaja yang berupaya menghindari tingkahlaku berisiko tinggi 9 . Kuala Lumpur. Idea penubuhan PROSTAR telah dicetuskan pada tahun 1995 hasil perbincangan KKM dengan pelbagai agensi kerajaan dan bukan kerajaan. Konsep PROSTAR berkonsepkan “Oleh Remaja. Pelancaran program ini telah disempurnakan oleh Timbalan Perdana Menteri Malaysia semasa itu pada 24 November 1996 di Dataran Merdeka. Melalui Remaja. Sebagai fasilitator mereka dilatih untuk menjalankan pelbagai aktiviti promosi kesihatan kepada remaja yang lain. Untuk Remaja”.

strategi berikut digunakan: • Pendekatan Rakan Sebaya Menggunakan pendekatan Rakan Sebaya dalam aktiviti pendidikan yang dilaksanakan oleh Fasilitator PROSTAR Sekolah. • Mewujudkan jaringan kerjasama pelbagai agensi 10 . • • • • • Murid Sekolah Menengah Kebangsaan Harian Murid Sekolah Berasrama Penuh Murid Sekolah Teknik Murid Sekolah Menengah Agama Murid Sekolah Pendidikan Khas Strategi Bagi mencapai objektif program.• • Melatih fasilitator yang berupaya menyampaikan maklumat berkaitan amalan cara hidup sihat. Formula PROSTAR Formula PROSTAR terdiri daripada simbol-simbol berikut :+ ÷ x = tambah maklumat bahagi tanggungjawab gandakan usaha tolak risiko sihat sepanjang hayat ! Kumpulan Sasaran Murid sekolah lingkungan umur 13-19 tahun. Meningkatkan penglibatan remaja sebagai sukarelawan khidmat sosial dalam memberi khidmat sokongan kepada remaja lain.

tenaga manusia. • Melaksanakan program secara berpusat Melaksanakan program secara berpusat di sekolah (school based) secara berperingkat berdasarkan sumber yang sedia ada. badan profesional dan lain-lain dalam usaha memperkukuhkan PROSTAR. Penglibatan secara aktif dan berterusan pelbagai agensi kerajaan dan bukan kerajaan termasuk badan korporat. Jaringan ini meliputi bantuan teknikal. • Penekanan terhadap perubahan tingkahlaku Fungsi Program PROSTAR Sekolah menekankan kepada modifikasi tingkah laku (behavioural modification) dan perubahan tingkah laku (behavioural change) bagi mencapai status kesihatan optima dengan mengamalkan Cara Hidup Sihat. Daerah dan Sekolah untuk menjalankan penyelarasan aktiviti. • Membentuk Jawatankuasa Pemandu (steering committee) Membentuk Jawatankuasa Pemanduan (steering committee) di peringkat Kebangsaan. Negeri. perkhidmatan dan kewangan. • Pemilihan Fasilitator PROSTAR Sekolah Pemilihan Fasilitator PROSTAR Sekolah dilakukan oleh pihak sekolah di kalangan murid-murid sekolah berdasarkan kriteria yang telah ditetapkan.Jaringan kerjasama dengan agensi berkaitan khususnya dengan pihak Kementerian Pelajaran disemua peringkat. • Pembangunan Sumber Manusia Meningkatkan pengetahuan dan kemahiran penjagaan kesihatan murid melalui latihan yang fleksibel menggunakan modul yang disediakan. 11 .

menyelaras. Kesihatan Malaysia (peringkat kebangsaan).   • lain yang dilantik oleh Pegawai Kesihatan Daerah. Program PROSTAR merupakan satu pakej di bawah Program Bersepadu Sekolah Sihat (PBSS) Pengurusan • Penyelaras Program PROSTAR Sekolah  Pegawai Pendidikan Kesihatan yang bertanggungjawab menjaga program PROSTAR Sekolah di peringkat Kementerian Kesihatan Malaysia. memantau. Pegawai Pendidikan Kesihatan Daerah atau Pegawai lain yang dilantik oleh Pegawai Kesihatan Daerah untuk program PROSTAR Sekolah di peringkat daerah. Guru Penyelaras Program PROSTAR    • Peranan dan Fungsi Penyelaras Penyelaras terdiri daripada:  Pegawai Pendidikan Kesihatan di ibu pejabat Kementerian Pegawai Pendidikan Kesihatan Negeri (peringkat negeri) Pegawai Pendidikan Kesihatan Daerah (jika ada) atau Pegawai Guru Penyelaras Program PROSTAR (peringkat sekolah).  Penyelaras merupakan fasilitator utama bagi Program PROSTAR.• Pakej di bawah Program Bersepadu Sekolah Sihat (PBSS). Penyelaras berperanan untuk merancang. Pegawai Pendidikan Kesihatan Negeri yang terlibat dalam program PROSTAR Sekolah di peringkat negeri. memberi 12 . melaksana.

Jumlah keahlian sekurang-kurangnya 30 orang/ sekolah Dilantik oleh guru penyelaras berdasarkan kriteria-kriteria berikut: o • • Mempunyai kemahiran berkomunikasi.maklumbalas melalui reten(rujuk format reten dr muda) dan menilai aktiviti yang telah dilaksanakan. Guru Penyelaras perlu dilantik oleh Pengetua Sekolah dan akan berfungsi sebagai penyelaras program. Keahlian • • Murid sekolah menengah Berumur 13 hingga 19 tahun. 13 . PROGRAM PROSTAR DI SEKOLAH Pengenalan Program yang dilaksanakan di sekolah menengah bagi menjalankan aktivitiaktiviti promosi kesihatan yang berkaitan dengan amalan cara hidup sihat untuk remaja. Keahlian adalah terbuka kepada murid yang berminat dan dilantik oleh guru penyelaras berdasarkan kriteria-kriteria yang telah ditetapkan (rujuk pada kriteria keahlian). Organisasi Program PROSTAR Sekolah Program PROSTAR Sekolah adalah di bawah naungan Pengetua Sekolah.

Sebagai pemudahcara. 14 . Menyelaras. memantau dan menilai pelaksanaan semua aktiviti oleh fasilitator sekolah. Membantu Guru Penyelaras melaksanakan aktiviti pendidikan kesihatan. melaksana. • Semua ahli Kelab PROSTAR sekolah adalah fasilitator di sekolah. Meningkatkan aktiviti pendidikan dan promosi kesihatan amalan cara hidup sihat. • • • • Peranan Fasilitator sekolah • • • Merancang.o Mempunyai kemahiran membimbing rakan sebaya. • • Meningkatkan jalinan kerjasama dengan kelab-kelab lain di sekolah. dan menilai aktiviti PROSTAR di sekolah. jabatan/agensi dan NGO dalam aktiviti promosi kesihatan di sekolah. Melaporkan aktiviti PROSTAR Sekolah secara sistematik kepada Penyelaras Daerah. o Berketrampilan dan mempunyai daya kepimpinan. Kebenaran menjalankan aktiviti • Semua aktiviti Program PROSTAR yang diadakan di luar sekolah perlu mendapat kebenaran dan kelulusan Kementerian Pelajaran/ Pejabat Pelajaran Negeri/ Daerah dan penjaga. Memastikan penyertaan pelbagai kaum sebagai ahli. Peranan Guru Penyelaras • Merancang pelan perancangan dan pelaksanaan aktiviti tahunan PROSTAR bersama fasilitator sekolah terutamanya aktiviti latihan murid. Merancang dan menjalankan latihan fasilitator sekolah.

Sumbagan khas boleh dikutip daripada ahli-ahli yang bersetuju menyertai aktiviti yang memerlukan perbelanjaan besar bagi membiayai aktiviti tersebut. Laporan ini perlu disahkan oleh guru penyelaras dan pengetua sekolah dan dihantar kepada Penyelaras PROSTAR Daerah. 15 . Sumber daripada aktiviti ekonomi dan Persatuan Ibu Bapa dan Guru. Laporan aktiviti perlu disediakan oleh setiausaha PROSTAR sekolah setiap 3 bulan sekali.• Mencatat semua aktiviti pendidikan kesihatan yang dijalankan ke dalam buku log (minimum 20 jam setahun) untuk pengiktirafan sumbangan. Sumber kewangan PROSTAR sekolah boleh mendapat sumber kewangan daripada: • • Sumbangan ahli kelab yang diputuskan semasa mesyuarat agung. • Penilaian dan Pemantauan Aktiviti • • Buku log merupakan buku catatan aktiviti fasilitator sekolah. • Penyelaras PROSTAR Daerah akan membuat lawatan penyeliaan ke sekolah-sekolah( jika perlu).

aktiviti pembelajaran. Fasilitator perlu mahir dalam melaksanakan aktiviti dalam manual. • Setiap skop pembelajaran terbahagi kepada beberapa bahagian iaitu pengenalan. • • • Fasilitator perlu memahami setiap modul. objektif pembelajaran. 16 .PANDUAN MENGGUNAKAN MANUAL LATIHAN TUJUAN • Manual ini dihasilkan bagi tujuan melatih murid mengenai amalan cara hidup sihat. KANDUNGAN MANUAL • Manual ini mengandungi 6 modul utama dan setiap modul mengandungi skop pembelajaran yang relevan dengan aspek kesihatan remaja. PANDUAN MENGGUNAKAN MANUAL • Fasilitator perlu dilatih menggunakan manual dan kemahiran melaksanakan aktiviti. isi kandungan. Fasilitator perlu mengikuti proses pengajaran dan pembelajaran yang telah disertakan. alat bantu mengajar dan penilaian.

Berminat mengenai isu dan aktiviti berkaitan kesihatan. Pelaksanaan Aktiviti Program PROSTAR sekolah: Terdapat dua (2) kategori pelaksanaan di sekolah iaitu: 1. Mempunyai kemahiran membimbing rakan sebaya. Berketerampilan dan mempunyai daya kepimpinan. Mempunyai kemahiran berkomunikasi. Melibatkan modul-modul yang berikut: 17 . Calon Peserta Latihan: • Calon fasilitator sekolah o o o o o o Berumur 13 – 19 tahun Berminat dalam aktiviti-aktiviti berpersatuan dan kerja-kerja sukarela. Latihan ini dilaksanakan oleh Guru Penyelaras/fasilitator terlatih kepada ahli PROSTAR sekolah. Latihan fasilitator PROSTAR sekolah.• Fasilitator perlu menilai tahap kemampuan dan kebolehan peserta sebelum mengatur strategi pengajaran dan pembelajaran. PANDUAN LATIHAN Objektif Latihan: Mendayaupayakan murid sekolah sebagai fasilitator PROSTAR sekolah melalui perkongsian pengetahuan dan kemahiran yang perlu bagi mempengaruhi rakan sebaya ke arah cara hidup sihat.

Modul 3 : Remaja jauhi tingkahlaku berisiko. Pendidikan rakan sebaya. perbincangan kumpulan kecil. Modul 1: Remaja berketerampilan sihat. Laporan Latihan/Aktiviti : Laporan perlu disediakan bagi setiap sesi latihan atau aktiviti lain yang telah dikendalikan.• Pengenalan Program PROSTAR. Modul 4 : Remaja minda sihat. Modul 5 : Remaja bijak berkomunikasi Modul 6 : Remaja bijak merancang dan melaksanakan aktiviti • • • • • • • 2. Butiran laporan adalah seperti berikut: • • Tajuk Objektif 18 . Struktur Latihan : Latihan fasilitator sekolah perlu dilaksanakan di sekolah untuk murid sekolah yang terpilih sebagai ahli Kelab PROSTAR sekolah. Aktiviti oleh fasilitator PROSTAR sekolah untuk rakan sebaya. Modul 2 : Remaja faham kesihatan seksual dan reproduktif. pameran kesihatan. nasihat individu dan lain-lain yang merangkumi modul-modul berikut: • • • • Modul 1: Remaja berketerampilan sihat Modul 2 : Remaja faham kesihatan seksual dan reproduktif Modul 3 : Remaja jauhi tingkahlaku berisiko. Modul 4 : Remaja minda sihat. Aktiviti ini dijalankan dengan menggunakan pelbagai kaedah seperti ceramah.

tempat tinggal dan sebagainya yang dirasakan penting. kekurangan dan penambaikan latihan) • • • • • Penilaian keberkesanan latihan (pre and post ) Kesimpulan 19 . Pengisian latihan Bajet Penilaian pelaksanaan latihan (kelebihan. Tarikh dan masa. • • Tempat latihan. jantina.• • Metodologi / kaedah / pendekatan Kedatangan dan penyertaan: bilangan mengikut umur.

Peningkatan pengetahuan dan kemahiran yang relevan. Bilangan fasilitator baru yang dilatih di sekolah. (pra dan pasca latihan) 20 .CARTA ALIR PERANCANGAN DAN PERLAKSANAAN AKTIVITI DI SEKOLAH CARTA ALIR • TINDAKAN Penyelaras Kelab PROSTAR sekolah (Guru Penyelaras) dan fasilitator sekolah. Sediakan Pelan perancangan dan Perlaksanaan aktiviti PROSTAR sekolah • Penyelaras utama di daerah Guru Penyelaras Melatih Fasilitator sekolah yang baru • Output yang dikehendaki: • • • Bilangan latihan fasilitator baru di sekolah yang dilaksanakan.

Keperluan latihan • • • • • Carta selak / papan tulis Pen marker Notepad / kertas tulis Pen / pensil / pembaris Fail / folder 21 . Bilangan murid yang terlibat dalam aktiviti yang dijalankan. Aktiviti Pemilihan peserta • • • 2. Kumpulan sasaran utama : Aktiviti PRS Sekolah • Murid lain di sekolah.3 dan 4 setiap tahun. Peratus murid tingkatan 1. 2 dan 3 yang telah diberi pendedahan modul 1. 1. Output yang dikehendaki: • • Bilangan aktiviti di sekolah. • SENARAI SEMAK PERSEDIAAN PROGRAM LATIHAN (LAMPIRAN) Bil.2.Fasilitator sekolah yang terlatih dikehendaki menjalankan aktiviti kepada murid lain di sekolah. Tahap pendidikan Jantina (lelaki / wanita) Sekolah / Tempat kerja Catatan Tempat latihan • • • Tempat duduk Pencahayaan Ruang kerja Pengudaraan Kesesuaian • • 3.

tergolong dalam kumpulan masyarakat yang sama terutamanya dari segi umur.” Margaret Mead DEFINASI Pembimbing rakan sebaya adalah satu konsep yang melibatkan pendekatan. falsafah dan strategi. Bajet untuk latihan Tempat tinggal peserta Pengangkutan PENGENALAN 2: MEMBIMBING RAKAN SEBAYA ”Jangan meragukan bahawa kumpulan kecil masyarakat yang prihatin dan komited dapat merubah dunia. sama.• • 4. saluran komunikasi. LCD / flip chart stand/ skrin Komputer Agenda latihan Fasilitator / jurulatih / penceramah • Surat jemputan 6. 5. 8. Sebenarnya inilah yang selalunya berlaku. ”Theory of reasoned action” dan ”Diffusion Innovation Theory” 22 . metodologi. Pembimbing rakan sebaya dilihat sebagai strategi perubahan tingkahlaku yang efektif dan diformulasikan berdasarkan beberapa teori perubahan tingkahlaku seperti ”Social Learning Theory”. serupa. ”Rakan” merujuk kepada persamaan antara satu sama lain. hampir sama atau sepadan dan ianya berkaitan dengan aspek pendidikan dan latihan. 9. Nota serahan • • • Pra dan pos ujian Borang penilaian latihan Helaian aktiviti 7. gred atau status. Terma ini juga bermaksud kawan.

• Membantu menyebarkan maklumat yang terkini dan pengetahuan yang ada kepada ahli kumpulan.(Fishbein & Ajzen. perasaan. pemikiran. 23 . • Menjadi ”role model” kepada rakan lain dengan mengamalkan apa yang diperkatakan. 1975) • ”Diffusion Innovation Theory” menjangkakan bahawa sekumpulan individu dari satu populasi boleh bertindak sebagai agen perubahan tingkahlaku melalui penyebaran maklumat dan dengan mempengaruhi norma dalam masyarakat mereka.(Rogers. keprihatinan dan kefahaman terhadap emosi. bahasa yang digunakan oleh rakan sebaya dan dengan itu dapat diterima dengan baik.RINGKASAN TEORI BERKAITAN PENDIDIKAN RAKAN SEBAYA • ”Social Learning Theory” menekankan bahawa masyarakat sebagai model perubahan tingkahlaku manusia dan sesetengah orang (kawan dan sebagainya) berupaya untuk mendorong perubahan tingkahlaku sesetengah orang berdasarkan nilai dan pemahaman mereka. • Menunjukkan empati. 1986) • ”Theory of Reasoned Action” menyatakan bahawa satu dari elemen utama yang mempengaruhi perubahan tingkahlaku seseorang adalah persepsinya terhadap perbuatan dan pemikiran individu lain yang penting dalam hidupnya”. 1983) PERANAN PEMBIMBING RAKAN SEBAYA • Membantu rakan sebaya untuk mengenalpasti masalah mereka dan mencari penyelesaian melalui perkongsian maklumat dan pengalaman. (Bandura.

o Bercakap dalam bahasa yang sama. o Berupaya mendapatkan sumber maklumat yang tepat contohnya melalui risalah atau buku yang berkaitan dengan subjek. kekuatan dan pengalaman yang hampir sama.• Dapat mendorong rakan sebaya mengamalkan tingkahlaku kesihatan yang baik kerana boleh berkongsi kelemahan. o Berupaya mendapatkan maklumat tambahan atau bantuan yang diperlukan oleh rakan sebaya. o Sentiasa berusaha meningkatkan pengetahuan dan kemahiran sedia ada untuk meningkatkan imej di kalangan rakan sebaya. kriteria berikut: Oleh itu pendidikan rakan sebaya perlu memenuhi o Peringkat umur yang hampir sama. • Mempunyai pengetahuan yang cukup mengenai subjek yang perlu supaya dapat menjawab soalan secara jelas dan betul. 24 . PENGETAHUAN DAN KEMAHIRAN YANG PERLU SEBAGAI PENDIDIK RAKAN SEBAYA • Perlu menjadi rakan. Oleh itu pendidikan rakan sebaya perlu memenuhi kriteria berikut: o Terlatih dalam mengendalikan latihan dalam kumpulan atau pendidikan rakan sebaya. o Taraf pendidikan yang sama. o Profesion yang sama.

pendengar yang baik dan dapat berkomunikasi dengan baik. Perkara-perkara yang perlu diambil perhatian adalah: 25 . Bagaimana pengendalian program ? MEMULAKAN SESI Sesi boleh dimulakan dengan pelbagai cara. berminda terbuka. Siapa peserta program ? 2. Kenapa program diadakan / dilaksanakan . • Perlu diterima oleh rakan sebaya dan boleh dipercayai. MELAKSANAKAN PROGRAM PENDIDIK RAKAN Perlaksanaan program perlu dirancang berdasarkan 6 perkara berikut: 1.• Perlu sensitif. Di mana program akan diadakan ? 5. Apakah keperluan peserta and kandungan program? 4. Tiada peraturan tertentu yang ditetapkan. Bila program akan diadakan ? 6. • Tidak bersikap prejudis dan menghukum. 3. jelaskan objektif khusus. • Mempunyai daya kepemimpinan dan kemahiran memberi motivasi.

1. dilaksanakan melalui: 1. 2. 3. 3. Oleh itu perlu elakkan bersikap memerintah dan mengawal. melihat dan melaksanakan.1. 2. Libatkan semua peserta dalam sesi tersebut. Kajian kes. Main peranan. bercakap. Setiap sesi perlu ada ada kombinasi mendengar. Ini dapat TIP UNTUK PEMBIMBING RAKAN SEBAYA Pembimbing rakan sebaya perlu mempunyai kemahiran untuk mendapatkan pandangan dari peserta. Kesedaran bahawa peranan pembimbing rakan sebaya adalah untuk menyampaikan maklumat. Berikut adalah tip yang berguna untuk menjadi pembimbing rakan sebaya yang berkesan. Pembimbing rakan sebaya bukan ibubapa/penjaga peserta. Perbincangan kumpulan kecil. Permainan. Guna pendekatan yang paling mudah untuk kefahaman semua peserta. MENGGALAKKAN PENYERTAAN PESERTA Menggalakkan penyertaan ahli kumpulan secara maksimum dalam sesuatu sesi merupakan tanggungjawab utama pembimbing rakan sebaya. 2. 4. biarkan peserta membuat keputusan sendiri berdasarkan maklumat yang diberi. MEMBENTUK PEMBIMBING RAKAN SEBAYA 26 .

penyertaan dalam merancang dan membuat penilaian. memperbaiki hubungan sosial. Kaunseling Sesi kaunseling berterusan dapat membantu memperbaiki corak komunikasi. 27 . latihan. perasaan meningkatkan dalam motivasi. Lawatan pendedahan Aktiviti ini berguna untuk meluaskan pandangan dan membina perhubungan. perhubungan interpersonal. Ia juga dapat meningkatkan motivasi dan kehormatan diri. kesatuan. Pendidikan ”One to one” Pendidikan individu adalah amat penting dalam menyediakan pembimbing rakan sebaya dengan maklumat kesihatan yang bersifat peribadi seperti kesihatan seksual. Ini dapat meningkatkan motivasi dan komitmen mereka. keyakinan dan kehormatan diri. lawatan pendedahan. semangat kekitaan dan membangkitkan bangga melaksanakan tugas. Latihan Sangat efektif untuk membina kemahiran dan pengetahuan. Tempoh percubaan Adalah dinasihatkan supaya pembimbing rakan sebaya diberi tempoh percubaan 2-3 bulan untuk melaksanakan aktiviti agar mereka dapat menerima latihan dan kemahiran asas yang diperlukan.Membentuk pembimbing rakan sebaya memerlukan penggunaan pelbagai kaedah seperti kaunseling. Kontak sosial Pembimbing rakan sebaya membuat banyak kontak sosial dalam proses advokasi. orientasi diri.

Penyertaan dalam perancangan dan penilaian Penyertaan dalam perancangan dan penilaian kerja dapat meningkatkan kefahaman dan memperbaiki kemahiran untuk perlaksanaan. AKTIVITI 1 28 .

A. • • • Proses: Bahagikan peserta kepada kumpulan kecil terdiri daripada 5-8 orang. o Fasilitator perlu menggalakkan peserta untuk membincangkan setiap pembentangan.PENGARUH RAKAN DALAM HIDUP Objektif : Untuk kefahaman peserta mengenai pengaruh rakan. o Fasilitator boleh membantu perbincangan dengan bertanya soalansoalan yang berikut: 29 . crayon. Setiap kumpulan diminta untuk melakukan perkara perkara berikut: o Ingatkan kembali mengenai rakan-rakan sebaya. Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan. pensil C. (30 minit) o Kumpulkan kembali peserta dan bentangkan hasil dapatan. D. • Bahan: kertas mahjong. pen marker. jelaskan bagaimana anda mempelajarinya dari rakan sebaya. • Masa : 1 jam B. cara berpakaian. sikap dll) o Untuk setiap perkara yang disenaraikan. o Bincang dan senaraikan di atas kertas mahjong perkara yang anda telah pelajari dari rakan. perkara-perkara positif dan negatif (cthnya: perkataan. • Kaedah Perbincangan kumpulan.

pengaruh ini tidak disedari dan mereka tidak perasan akan perubahan tingkahlaku. Walaubagaimanapun. sikap dan kemahiran mereka. Adakah anda merasa terkejut dengan semua perkara yang anda telah pelajari dari rakan anda? Kenapa / Kenapa tidak? Adakah anda pernah terfikir mengenai pengaruh rakan ke atas anda ? Kenapa/ Kenapa tidak ? Bagaimana anda rasa mengenai cara anda mempelajari sesuatu dari rakan? Apakah perkara positif yang anda pelajari dari rakan anda? Adakah perkara yang anda patut elakkan dari mempelajarinya dari rakan? Kenapa/kenapa tidak?     Nota fasilitator: Remaja selalunya kerap dipengaruhi oleh rakan sebaya. 30 . Pengaruh rakan menyebabkan tekanan. kebanyakkan masa. remaja akan melakukan perkara yang tidak akan dilakukan jika berseorangan. Aktiviti ini memberi peluang untuk berbincang mengenai kebaikan dan keburukan pengaruh rakan sebaya. Selalunya.

• Kaedah Perbincangan. C. Minta mereka tuliskan pengaruh yang positif dalam 1 kad dan pengaruh negatif dalam 1 kad lain. D. 31 . • Masa : 45 minit B. Minta mereka fikirkan situasi di mana mereka berjaya mempengaruhi rakan mereka untuk melakukan sesuatu atau tidak melakukan sesuatu.AKTIVITI 2 Objektif : Peserta akan mempunyai kesedaran mengenai pengaruh mereka terhadap rakan sebaya. Minta seorang peserta secara sukarela membacakan semua kad tersebut. Peserta berpotensi untuk mempengaruhi rakan ke arah yang positif. Minta setiap peserta untuk mengambil 2 kad nota dan marker pen. • • • • • • • Proses: Peserta diminta duduk dalam bulatan. marker pen. A. • Bahan: Kad nota. Minta peserta untuk menyusun kad tersebut dalam 2 barisan yang memanjang. Minta setiap peserta memejamkan mata untuk beberapa minit dan fikirkan mengenai rakan mereka.

Hasil dapatan kedua-dua latihan ini membolehkan peserta membandingkan dan menganalisa keputusannya. Peserta diminta untuk melihat kad di dinding dan mulakan perbincangan dengan soalan-soalan berikut : o • • Bagaimana perasaan anda menulis mengenai pengaruh positif dan negatif yang anda bawa kepada rakan anda ? Kenapa ? anda untuk o Adakah pernah terfikir mengenai kebolehan mempengaruhi orang lain ? Kenapa / Kenapa tidak ? o Bolehkah anda fikirkan cara untuk menggunakan kebolehan anda untuk mencegah rakan anda dari melakukan aktiviti-aktiviti yang berisiko ? Bagaimana ? Nota fasilitator : Latihan ini amat berguna jika dilakukan dengan AKTIVITI 1.• Minta peserta kenalpasti kad yang serupa dan letakkan kad-kad tersebut dalam satu kumpulan. Minta peserta untuk melekatkan kumpulan kad tersebut ke dinding supaya dapat dilihat oleh semua orang. Ini adalah faktor utama yang menyebabkan program pembimbing rakan sebaya amat berkesan dalam proses perubahan tingkahlaku. Membantu mereka memahami bahawa pengaruh rakan sebaya adalah proses 2 hala. 32 . di mana semua orang boleh dipengaruhi dan pada masa yang sama mempengaruhi orang lain.

• Kaedah Perbincangan. A. Mulakan sesi dari permulaan bulatan dan minta setiap peserta untuk memberitahu rakan di sebelah kanannya tentang apa yang disukai mengenai rakan tersebut. • • • 33 . D. Ulangi proses yang sama kepada peserta yang disebelah kiri pula. • Bahan: Tiada C. Proses ini diulangi hingga semua peserta dalam bulatan telah mengambil bahagian. • Masa : 45 minit.AKTIVITI 3 MENGHARGAI ORANG LAIN Objektif : Belajar untuk saling menghargai kualti sesama rakan sebaya. Fasilitator perlu menjelaskan bahawa setiap orang mempunyai kebaikan dan keburukan dan adalah penting untuk kita menghargai kebaikan sesama kita. B. • Proses: Jemput peserta untuk duduk dalam bulatan.

34 .• Fasilitator boleh memulakan perbincangan dengan mengemukakan soalansoalan yang berikut: o Bagaimana perasaan anda bila memberi pujian ? Kenapa ? o Bagaimana perasaan anda bila menerima pujian ? Kenapa ? o Berapa kerapkah anda menghargai rakan dan ahli keluarga anda untuk perkara yang mereka telah lakukan untuk anda ? o Bagaimana perasaan anda bila rakan mengkritik anda atau bercakap perkara yang negatif mengenai anda ? Kenapa ? o Bolehkah anda fikirkan cara untuk menggunakan kualiti baik yang ada pada anda untuk membantu rakan anda ? Kenapa ? NOTA FASILITATOR Anda boleh menggunakan peluang ini untuk membincangkan cara bagaimana remaja dapat membantu rakan mereka dalam kesusahan. Anda boleh susuli latihan ini dengan latihan untuk membantu rakan yang memerlukan.

• • Proses: Bahagikan peserta kepada kumpulan kecil terdiri daripada 5-8 orang. • • Kaedah Main peranan Perbincangan kumpulan. Fasilitator akan menerangkan bahawa setiap kumpulan akan memainkan peranan mengenai cara-cara untuk membantu rakan berdasarkan senario yang diberi. C. • Setiap kumpulan akan diberi satu senario. 35 . A. • Masa : 1 jam 30 minit B. • Bahan: Berdasarkan prop yang dipilih. D.AKTIVITI 4 MEMBANTU RAKAN Objektif : Untuk mempraktikkan cara membantu rakan.

Perbincangan yang dilakukan berupaya mengimbas dan menganalisa pengalaman hidup sebenar peserta. kumpulkan peserta kembali dalam bulatan yang besar dan fasilitator boleh memulakan sesi dengan soalan-soalan berikut: o Bagaimana anda membuat keputusan memilih bahan-bahan yang digunakan semasa main peranan? o Bagaimana perasaan anda semasa melihat persembahan orang lain? Kenapa? anda menggunakan pendekatan yang sama untuk o Bolehkah membantu rakan anda jika perlu? Kenapa/Kenapa tidak? o Adakah anda pernah membantu rakan yang menghadapi masalah yang sama? Bolehkah berkongsi pengalaman dengan kumpulan? o Adakah anda rasa mudah atau sukar untuk membantu rakan menyelesaikan masalah yang dihadapinya? Kenapa? o o Apakah faktor yang mendorong anda membantu orang lain? Kenapa? Apakah faktor yang menyekat anda dari membantu orang lain? Kenapa ? NOTA FASILITATOR Latihan ini sangat efektif dalam mempromosikan semangat kerjasama dan keprihatinan. Berniat baik dan usaha membantu berkemungkinan disalah anggap. mengendalikan situasi tersebut.• Semua kumpulan diberi masa 20 minit untuk bersedia memainkan peranan dan boleh menggunakan prop dan bahan-bahan yang dapat memberi kesan ke atas lakonan. • Setelah semua kumpulan selesai membuat persembahan. Bantu peserta untuk mencari cara Fokus kepada faktor yang dapat membantu merungkaikan kekusutan / masalah dan ini boleh dipupuk. 36 .

Senario 4 Rakan anda terlibat dengan aktiviti yang kurang sihat dan dia risau yang dia mungkin ditangkap. Dia tidak mahu makan dan selalu mengelak untuk terlibat dalam aktiviti berkumpulan seperti rombongan sekolah dan majlis-majlis di sekolah. Senario 2 Rakan anda tidak dapat menumpukan perhatian dalam kelas dan kerap ponteng. Dia tidak lagi berminat untuk terlibat dalam sebarang aktiviti berkumpulan dan banyak menghabiskan masa bersendirian.LAMPIRAN KERJA Senario 1 Rakan anda tiba-tiba kelihatan suka bersendiri dan sedih. Anda perhatikan rakan anda tersebut bersikap tidak menentu dan semakin kurus. Senario 5 37 . Senario 3 Rakan anda selalu risau mengenai berat badannya.

Memberi semangat dan sokongan emosi.Rakan anda hamil. mencari alternatif lain di luar. Mengajar kemahiran sosial. Mengenalkan tingkahlaku yang baru dan baik. Memotivasikan satu sama lain dalam banyak perkara. Membantu melakukan kerja di rumah dan di sekolah. 38 . Membantu meyakinkan ibubapa apabila ada yang perlu diberitahu atau hendak dilakukan. Dia bercadang untuk berhenti sekolah dan NOTA FASILITATOR Cara rakan dapat saling membantu • • • • • • • • • • • • • • Berkongsi pengalaman atau pengetahuan. Mengenalkan rakan yang baru. Memberi hadiah. Memberi peringatan jika hendak melakukan perkara yang salah. Senario 6 Rakan anda tidak minat belajar. Saling mengambil berat semasa sakit. Dia amat risau dengan masa depannya kerana tidak dapat meneruskan persekolahannya dan teman lelakinya tidak mahu bertanggungjawab. Menjadi teman yang baik. Memuji kualiti-kualiti baik yang dimiliki. Memberi perhatian dan membuatkan dia rasa dihargai.

Anda lebih bersemangat ”kekitaan” dan dengan itu anda lebih mudah membantu antara satu sama lain.Membantu rakan • Anda boleh berkongsi dan membincangkan pendapat. Anda memahami perasaan di antara satu sama lain. • Anda tidak mungkin memandang rendah. pengalaman. bersikap menghukum dan anda lebih sabar dan prihatin. • Anda lebih rela mendapatkan bantuan rakan daripada ibubapa atau ahli keluarga. Bantuan dari rakan adalah lebih efektif dan lebih membantu kerana • • • • Anda sentiasa bersama. Anda boleh bersama-sama melakukan perbuatan dan amalan yang baik. • • Anda boleh menyimpan rahsia dan berkongsi perasaan dan kerahsiaan. dapat • Anda boleh menjadi contoh dan menggalakkan rakan anda untuk mengamalkan tingkahlaku yang baik. Anda suka melakukan banyak perkara bersama. 39 . • • Anda boleh menunjukkan tingkahlaku yang baik. perasaan. • Anda boleh memberi tekanan kepada rakan anda yang menghentikan perbuatan yang membinasakan dirinya dan orang lain. idea. • Anda boleh mengajar rakan anda untuk berkata ”tidak” kepada perkaraperkara negatif selepas berbincang mengenai sebabnya atau selepas memberi motivasi kepadanya. maklumat dan pengetahuan. Anda tahu bahasa dan keperluannya.

Menjaga kebersihan diri.MODUL 1 :REMAJA BERKETERAMPILAN SIHAT PENGENALAN Modul ini mendedahkan peserta kepada amalan cara hidup yang sihat. ii. OBJEKTIF MODUL • Meningkatkan tahap kesedaran. Menjaga keselamatan dan mencegah kecederaan 40 . pengetahuan dan kemahiran remaja mengenai kepentingan dalam aspek berikut : i.

Mempunyai kesedaran. panau. SKOP 1 : MENJAGA KEBERSIHAN DIRI OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi peserta akan dapat : 1. Pemakanan sihat dan selamat. Menjaga kebersihan persekitaran. Kecergasan fizikal dan senaman. pengetahuan dan kemahiran mengenai kebersihan diri seperti: • Kebersihan dan penjagaan kesihatan rambut (termasuk masalah kelemumur) Kulit ( termasuk masalah jerawat. SKOP LATIHAN • • • • • Kebersihan diri. Makan secara sihat. • Meningkatkan kemahiran penyampaian mesej oleh remaja. Kesihatan persekitaran. Melakukan aktiviti kecergasan fizikal dan senaman.iii. iv. v. Keselamatan dan pencegahan kecederaan. kurap dan kudis buta) Masalah bau badan Kesihatan dan penjagaan kuku 41 • • • .

singlet. coli dan pakaian dalam) termasuk etika berpakaian yang sesuai mengikut majlis 2. Rawatan masalah kulit. tudung. Berupaya untuk menyampaikan maklumat yang diterima kepada rakan lain.• • • Kesihatan dan penjagaan oral Kesihatan dan penjagaan genitalia (termasuk pengendalian urusan darah haid) Penjagaan pakaian (termasuk sarung kaki. Mempraktikkan amalan kebersihan yang baik seperti: • • • Mandi Memotong kuku Menukar pakaian 3. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • Ceramah / persembahan slaid Pembentangan Poster Demonstrasi Permainan Perbincangan kumpulan Tayangan filem pendek • • • 42 . badan dan oral 4.

43 . • Kaedah Perbincangan kumpulan. • • Bahan: lampiran gambar remaja lelaki dan perempuan kertas mahjong. pen marker C. • Masa : 1 jam B.AKTIVITI 1: KEBERSIHAN DIRI...TANGGUNGJAWABKU A.

Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan. Setiap kumpulan akan mengenalpasti masalah kesihatan diri seorang remaja lelaki dan perempuan dengan membulatkan pada bahagian tubuh yang selalu bermasalah pada lampiran gambar tersebut. • • Proses: Kumpulkan peserta Bahagikan peserta kepada kumpulan kecil terdiri daripada 5-8 orang.D. (remaja sekolah) 44 .1 Gambar remaja lelaki dan perempuan. • • • Bincang dan buat satu keputusan mengenai hasil akhir yang telah dipersetujui oleh semua kumpulan. • • • • Setiap kumpulan perlu menghuraikan masalah kesihatan diri yang telah dikenalpasti dan cara penyelesaian kepada masalah tersebut. Komen oleh fasilitator di akhir sesi. LAMPIRAN KERJA 1. Kumpulan lain boleh memberi komen semasa pembentangan berjalan dan ahli kumpulan pembentang perlu mencatatkan komen atau cadangan kumpulan lain. Lantik seorang jurucakap bagi membentangkan hasil kumpulan.

• Masa : 1 jam 45 .AKTIVITI 2: PROJEK RUNAWAY A.

Setiap kumpulan akan mengenalpasti etika berpakaian dan penampilan Setiap kumpulan perlu menghuraikan etika berpakaian dan penampilan Fasilitator boleh memulakan perbincangan dengan mengemukakan diri yang bersesuaian dalam lampiran kerja yang disertakan. soalan-soalan berikut: o Apakah pendapat anda jika seseorang remaja itu berpakaian tidak mengikut tempat? o Bagaimana persepsi anda tentang penampilan yang seksi dan bebas? o Apakah pakaian yang sesuai dengan jiwa seorang remaja? o Adakah remaja perlu peka kepada perubahan / tren berfesyen? Kenapa? o Apakah sumber utama yang menjadi rujukan utama remaja dalam membuat pemilihan cara berpakaian. • Bahan: Lampiran kerja – pemakaian remaja perempuan dan lelaki. • C. Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan. Proses: Kumpulkan peserta • • • • • Bahagikan peserta kepada kumpulan kecil terdiri daripada 5-8 orang. Kaedah Permainan Perbincangan kumpulan. berpakaian dan pakaian yang dipilih? Kenapa? 46 . • • D.B. diri yang telah dikenalpasti dan bincangkan.

LAMPIRAN KERJA 2A.1 47 .

LAMPIRAN KERJA 2B.1 48 .

LAMPIRAN KERJA 2C.1 49 .

LAMPIRAN KERJA 2D.1 50 .

LAMPIRAN KERJA 2E.1 51 .

1 52 .LAMPIRAN 2F.

1 53 .LAMPIRAN 2G.

• • C. ) Demonstrasi (potong kuku. basuh tangan. kebersihan mulut. memberus gigi. D. periksa rambut.AKTIVITI 3: CERAMAH DAN DEMONSTRASI KEBERSIHAN DIRI A. • B. • 54 . • • Masa : 1 jam Bahan : Komputer LCD Metod : Ceramah (mandi. ) Proses : Skop ceramah dan demonstrasi meliputi aspek-aspek menjaga kebersihan diri yang penting untuk remaja. kebersihan diri semasa haid.

• Teknik-teknik pertolongan cemas. • Jenis kecederaan / kemalangan yang selalu terjadi kepada remaja dan cara-cara untuk mengelakkan kejadian kecederaan / kemalangan. Tayangan CD CPR 55 . Main peranan (Role play) 5. melindungi diri dari sebarang kejadian yang tidak diingini. Latihan Dalam Kumpulan 3. Ceramah 2.SKOP 2 : MENJAGA KESELAMATAN DAN MENCEGAH KECEDERAAN OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi. peserta akan : • • Mempunyai pengetahuan dalam menjaga keselamatan diri dan Mempunyai pengetahuan asas pertolongan cemas. Isu penting : • Bentuk-bentuk ancaman keselamatan remaja dan langkah-langkah menjaga keselamatan diri. Demonstrasi 4. Kaedah pembelajaran 1.

Di akhir sesi. • Metod : Perbincangan Kumpulan D. • Bahan: Lampiran kerja C. Bincangkan jawapan yang diberikan dalam kumpulan. fasilitator akan membuat rumusan dan komen.AKTIVITI 1 : KESELAMATAN DIRI A. Semua peserta di minta membaca senario pada lampiran kerja. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja. • Masa : 1 jam B. • • • • • • Proses : Peserta dibahagikan kepada kumpulan kecil yang terdiri dari 5 hingga 6 orang. 56 . Tuliskan jawapan pada lampiran yang diberi.

Untuk lebih memajukan diri. Beliau juga amat kacak. aduan Asraf seringkali tidak diendahkan. Sebagai seorang remaja. Bunga terkejut dengan tindakan guru tuisyen tersebut. Kejadian ini kerap berlaku ketika Asraf sedang berada di dalam bilik untuk menyalin pakaian ataupun sedang tidur. Bunga tidak faham kenapa dia merasa tidak sedap hati dengan keadaan ini. Apabila Asraf hendak mengadu kepada keluarganya tentang perkara tersebut. Di rumah. Selain Asraf. Bunga menghadiri kelas tuisyen di sebelah petang dan kelas ini diajar oleh seorang guru tuisyen yang tegas dan berdedikasi. Walau bagaimanapun selepas beberapa lama. Malah bapa dan kakaknya juga sering melakukan perkara yang sama. Semasa menyelesaikan tugasan yang diberi. tekanan tersebut semakin berkurangan kerana guru ini pandai berjenaka untuk menghilangkan stres pelajar dan keadaan ini menjadikan Bunga sedikit lega dan merasa relaks ketika menghadiri kelasnya. Pada mulanya Bunga merasa agak tertekan kerana tugasan yang diberi amat mencabar. dia berasa tertekan dengan keadaan ini. Asraf merasa tidak selesa kerana pembantu rumahnya sering masuk ke bilik Asraf tanpa kebenarannya walaupun hanya untuk membersihkan bilik tersebut. 57 .LAMPIRAN KERJA 3. kakaknya yang telah bekerja dan seorang pembantu rumah juga tinggal bersama. Senario 2 : Bunga adalah seorang pelajar yang pintar dan menjadi harapan sekolahnya. tiba-tiba Bunga merasa ada tangan diletakkan di atas bahunya.1 Senario 1: Asraf dibesarkan oleh bapanya semenjak kematian ibunya ketika melahirkannya.

Hazami berjanji untuk tidak membocorkan rahsia tersebut kepada Iqram berkata selepas ibu dan bapanya bercerai. Hazami merasa risau. Hubungan mereka sangat baik dan saling bantu-membantu jika ada masalah dan mereka banyak berkongsi rahsia. Iqram hanya mendiamkan diri dan kemudian merayu Hazami agar tidak memberitahu sesiapa mengenai hal bunuh diri itu. Hazami amat terkejut mendengar luahan Iqram dan memarahinya kerana perbuatan tersebut salah di sisi agama.Senario 3: Iqram mempunyai seorang kawan baik iaitu Hazami. Dia mengambil keputusan untuk memberitahu abangnya bagi mendapatkan nasihat. Satu hari. Hazami menolak dan mengharapkan Iqram berfikir sebelum bertindak. berfikir tentang kematian dan membunuh diri. Selepas 2 jam melepak bersama. Iqram ingin menyerahkan koleksi jersi bola Manchester United yang dikumpulnya semenjak berumur 7 tahun. 58 . Iqram telah memberitahu Hazami mengenai satu rahsia besar dan Hazami diminta untuk bersumpah untuk tidak membocorkan rahsia tersebut. dia banyak sesiapa pun. gelisah dan keliru dengan apa yang diperkatakan Iqram tadi. Kebelakangan ini. Iqram selalu kelihatan sedih. Hazami minta diri untuk pulang. lesu dan tidak bersemangat.

..................... Berjanji biarlah bertempat................................... 1................... 4............................................................ ........................ • Senaraikan lima (5) cara yang boleh menjauhkan anda dari sebarang bahaya................... 5............ .........Baca peraturan di bawah untuk memastikan diri anda selamat : 1................. Anda boleh berkata ”tidak” atau ”jangan” jika ada orang yang mengganggu ruang peribadi anda....... 2........ ..................... 3...................................................................... .................................................................................................................... Jauhkan diri dari orang yang tidak dikenali dan orang yang membuat anda rasa tidak selesa....... 59 ............................ 2.............................................. 3......... ....................

• Metod : Perbincangan Kumpulan D. Bincangkan jawapan yang diberikan dalam kumpulan.AKTIVITI 2: CEGAH KEMALANGAN DAN KECEDERAAN A. • • Bahan: Lampiran kerja Kertas A4 C. Tulis jawapan pada kertas A4 yang diberi. peserta diminta mengenalpasti semua kesalahan yang terdapat dalam lampiran kerja. • Masa : 1 jam B. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja. Di akhir sesi. fasilitator akan membuat rumusan dan komen. Cadangkan penyelesaian bagi setiap kesalahan yang dikenalpasti. • • • Proses : Peserta dibahagikan kepada kumpulan kecil yang terdiri dari 5 hingga 6 orang. • • • • 60 .

61 . 1) Senario di jalanraya.LAMPIRAN KERJA 4. di Padang permainan dan di sekolah.1 Sila kenalpasti kesalahan-kesalahan yang boleh menyebabkan kecederaan dan kemalangan di jalanraya.

2) Senario di Padang bola. 62 .

3) Senario di sekolah. 63 .

• Masa : 1 jam B. • Kaedah : Tunjukcara. o CPR o Heimlich Manouver o Rawatan ringan – luka kecil. patah/terseliuh • • • Peserta di minta untuk membuat membuat latihan teknik-teknik yang telah dipelajari. Di akhir sesi. Peserta akan ditayangkan VCD mengenai teknik pertolongan cemas. Fasilitator yang bertauliah juga akan membuat demonstrasi teknik-teknik pertolongan cemas.AKTIVITI 3 : PERTOLONGAN CEMAS A. • Bahan: Alat bantu mengajar o Mannequin (jika ada) o Kit pertolongan cemas o VCD / DVD teknik kecemasan C. 64 . Setiap peserta di minta untuk mendemonstrasikan semula teknik-teknik yang telah diajar. • • • Proses : Semua peserta di minta berkumpul. D. fasilitator akan membuat rumusan dan komen.

penggunaan semula dan pelupusan barangbarang terpakai. peserta akan mempunyai pengetahuan asas. mempraktikkan amalan positif dan mendalami kemahiran mengenai: - Persekitaran yang bersih.SKOP 3 :KESIHATAN PERSEKITARAN OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi. Menggalakkan kitar semula. carta (flip charts) dan posterposter yang berkaitan Tayangan video dokumentari tentang sikap dan amalan sihat mengenai isu berkaitan Perbincangan berkumpulan secara interaktif Latihan.latihan amali (di sekolah / kem / klinik) Demonstrasi/ simulasi Kuiz Berkongsi pengalaman dalam kumpulan • • • 65 . KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • • Ceramah ringkas mengunakan power point. Persekitaran bebas dari ancaman penyakit denggi.

• Sesi dimulakan dengan ceramah mengenai denggi dan kepentingan menjaga kebersihan persekitaran untuk mencegah denggi. beberapa kumpulan kecil yang terdiri dari 5-6 orang. • Setiap kumpulan akan diberi satu kawasan operasi contohnya kantin sekolah. Kaedah : Ceramah Mobilisasi masyarakat Proses : • Peserta dikumpulkan di tempat yang disediakan. setiap kumpulan perlu menyerahkan senarai semak dan tindakan yang telah diambil. plastik sampah. • Di akhir sesi. Masa : 1 jam B. • Setiap kumpulan akan diberi satu senarai semak pencegahan denggi dan barang-barang yang diperlukan bagi membersihkan tempat-tempat yang berpotensi bagi pembiakan nyamuk. 66 .AKTIVITI 1: X-PLORE SEKOLAH A. • Selepas sesi ceramah. penyodok dan cangkul. • • • Bahan : Slaid denggi LCD dan komputer Penyapu. fasilitator akan membahagikan peserta kepada C. • • D.

..LAMPIRAN KERJA 5................ Bekas yang diperiksa Kewujudan bekas Ada Tidak Jika ada Bilangan bekas yang dijumpai Bilangan bekas telah tindakan Baldi/Pail yang diambil Tempayan / Earthen Jar Bekas jambangan / Vase Pasu bunga / flower pot Alas pasu bunga / flower pot plate 67 ............1 Sila kenalpasti bekas-bekas yang mungkin menjadi tempat pembiakan nyamuk di sekolah................................................. Kawasan yang diperiksa :.

Tin minuman / drink cans Talam peti sejuk / fridge water tray Pelapik rak pinggan / draining tray Rekahan simen / cement crack Kolam / pond Pam tandas / cistern Mangkuk tandas yang rosak / non functioning toilet bowl 68 .

Masa : 30 minit. B. Bahan : Lampiran kerja denggi 69 . semua jenis plastik / canvas or any types of plastic Bekas minuman binatang / containers for animal’s food Bekas cat / paint container Tong deram / drums AKTIVITI 2 : AEDES DAN PERANANKU A.Tayar / tyres Kanvas.

1 Rajah di bawah menunjukkan kitaran hidup nyamuk aedes. kawan atau saudara terdekat mendapat demam denggi? LAMPIRAN KERJA 6A.C. Kaedah : Kuiz D. • Semua peserta hanya diberi masa 15 minit untuk sesi ini. • Fasilitator akan memulakan perbincangan dengan mengemukan soalansoalan berikut: o Adakah anda rasa bahawa denggi adalah satu penyakit yang menjadi ancaman kepada anda? o Bagaimana kita boleh membantu mencegah denggi ? o Apakah kita hanya bertindak jika ada ahli keluarga yang dijangkiti? Kenapa? o Apakah tindakan yang kita patut ambil jika ada tanda-tanda kita. Proses : • Peserta dikumpulkan dan duduk di tempat yang disediakan. Isikan dalam kotak yang disediakan peringkat-peringkat hidup nyamuk tersebut dan tempoh masa yang diambil bagi setiap peringkat hidup. • Semua peserta di minta untuk mengisi ruangan kosong pada lampiran kerja. 70 . ahli keluarga. • Fasilitator akan mengedarkan Lampiran kerja denggi.

LAMPIRAN KERJA 6B. di rumah dan di dalam masyarakat. Senaraikan (sebanyak yang boleh) peranan-peranan tersebut.1 Murid-murid sekolah berperanan sebagai agen perubahan di sekolah. Peranan murid di sekolah. 71 . 1.

72 . Peranan murid di rumah. 3. Peranan murid dalam masyarakat. AKTIVITI 3: KITAR DAN GUNA SEMULA A.2. • Masa : 1 jam. Bahan : B.

7. bilik guru dan lain-lain. bilik guru. 73 . Peserta akan dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil yang terdiri dari 5-6 orang. 3. Setiap kumpulan akan dibahagikan tempat operasi masing-masing. 4. 5. Kumpul barang-barang tersebut dan senaraikan mengikut kategori seperti di Lampiran kerja yang disertakan. Peserta dikumpulkan.bahan buangan dari tong sampah di kelas. Proses : 1. Setiap kumpulan diminta untuk membuat audit bahan-bahan yang boleh dikitar semula. • D. Fasilitator akan meminta peserta untuk mengenalpasti tempat-tempat di sekolah yang terdapat bahan-bahan buangan spt kelas. C.• Bahan. diguna semula atau dilupuskan di tempat operasi tersebut. Setelah tempat-tempat operasi dikenalpasti. 6. kafetaria. makmal dan sebagainya. Bincang dengan ahli kumpulan sebelum menyenaraikan bahan-bahan tersebut dalam kategori yang telah ditetapkan. Kaedah : Kerja kumpulan. 2.

8. adakah aktiviti kitar semula ini dapat membantu persekitaran kita? Kenapa? Bagaimana perlaksanaan program kitar semula di Malaysia? Apakah masalah-masalah yang anda boleh kenalpasti berkaitan program kitar semula di negara kita? Bagaimana lagi kita dapat membantu untuk mengekalkan kesihatan persekitaran kita selain daripada kitar semula?     74 . Setiap kumpulan diminta untuk membentang hasil dapatan. Fasilitator boleh memulakan perbincangan dengan mengemukakan soalan-soalan yang berikut :  Bagaimana perasaan anda semasa menjalankan operasi kitar semula ini? Pada pendapat anda. 9.

Kitar Semula Guna semula Dilupuskan 75 ................................1 BAHAN-BAHAN YANG DIKITAR SEMULA........... GUNA SEMULA DAN PERLU DILUPUSKAN Kawasan operasi :.....................LAMPIRAN KERJA 7.........

SKOP 4 :MAKAN SECARA SIHAT DAN SELAMAT

OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi peserta: 1. Mempunyai pengetahuan pemakanan secara sihat.
2. Mempunyai kemahiran yang diperlukan untuk memilih makanan harian

yang sihat. 3. Mengetahui kepentingan untuk makan makanan yang bersih dan selamat.

KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN 1. Ceramah 2. Tayangan video 3. Permainan 4. Demontrasi masakan 5. Buku /Resepi Menu Sihat

76

AKTIVITI 1 : BERAPA BANYAK SAYA PERLU MAKAN? A.

Masa : 30 minit Bahan : Lampiran Kerja – Piramid Makanan

B. •

C.
• •

Kaedah : Perbincangan kumpulan Pembentangan Proses : Peserta dikumpulkan dan dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil. Setiap kumpulan diberi satu lampiran kerja – piramid makanan. Semua ahli kumpulan perlu bekerjasama untuk mengenalpasti kandungan setiap aras makanan dan saiz sukatan makanan yang diperlukan setiap hari. Setiap kumpulan diberi 15 minit untuk aktiviti ini.

D.
• • •

Setiap kumpulan di minta untuk membentangkan hasil perbincangan kumpulan.

Fasilitator boleh memulakan perbincangan dengan soalan-soalan berikut: • Adakah anda tahu mengenai piramid makanan? Kenapa?

77

• Bagaimana anda selalu membuat pilihan makanan seharian yang ingin

dimakan? • Adakah anda rasa pemilihan makanan yang anda buat sekarang mengikut keperluan anda? Kenapa?

LAMPIRAN KERJA 8.1 Arahan: Sila isikan piramid makanan dibawah dengan kenyataan berkaitan bahan makanan dan saiz hidangan yang telah disediakan di bawah.

ARAS 4

ARAS 3

ARAS 2

ARAS 1

Biji-bijirin dan ubi-ubi Buah-buahan dan sayursayuran Ikan, ayam, daging dan kekacang Lemak, Minyak, gula dan garam

3-5 hidangan 1-2 hidangan 8-12 hidangan 1 hidangan

78

Sedikit sahaja Buah-buahan sahaja Sayur-sayuran sahaja Susu dan produk tenusu 10 hidangan 2-3 hidangan

AKTIVITI 2: DIARI PEMAKANANKU

A.

Masa : 45 minit

B.

Bahan : Lampiran Kerja.

C. • D.

Kaedah : Perbincangan. Proses :
• Peserta dikumpulkan.

• Setiap peserta akan diberi 2 lampiran kerja.
• Setiap peserta diminta untuk menulis makanan yang biasa dimakan dalam

sehari bagi sarapan pagi, makan tengahari, makan malam dan kudapan dalam lampiran kerja 1 yang diberi. • Minta setiap peserta untuk melihat pada piramid makanan yang disertakan dan suaikan makanan harian yang diambil dengan aras yang betul dalam piramid makanan.

79

• Di akhir sesi. 80 .• Semua peserta juga perlu mengisi lampiran kerja 2 mengandungi butiran berikut: yang akan o Di aras manakah dalam piramid makanan yang anda makan paling banyak? o Apakah jenis makanan yang anda rasa perlu ada dalam piramid makanan? o Apakah jenis makanan yang anda rasa perlu dikeluarkan dari piramid makanan? o Bagaimanakah anda dapat mengubah makanan yang anda makan untuk memperbaiki kesihatan anda? o Apakah tingkahlaku pemakanan anda yang anda ingin ubah? o Bagaimana dengan mengubah apa yang dimakan dapat memperbaiki kesihatan anda? • Fasilitator akan memilih beberapa orang untuk mengulas pola pemakanan mereka. fasilitator akan membuat ulasan terhadap ulasan peserta.

................1 Diari pemakananku......... Sarapan pagi: ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ Makan tengahari: ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ Makan malam: ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 81 ................. Tarikh:.............................. Nama:..............LAMPIRAN KERJA 9A.....................

Bagaimanakah anda dapat mengubah makanan yang anda makan untuk memperbaiki kesihatan anda? 5. Apakah jenis makanan yang anda rasa perlu dikeluarkan dari piramid makanan? 4.1 1. Apakah jenis makanan yang anda rasa perlu ada dalam piramid makanan? 3. Di aras manakah dalam piramid makanan yang anda makan paling banyak? 2. Bagaimana dengan mengubah apa yang dimakan dapat memperbaiki kesihatan anda? 82 .Snek: ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ LAMPIRAN KERJA 9B. Apakah tingkahlaku pemakanan anda yang anda ingin ubah? 6.

Kaedah : • Perbincangan dalam kumpulan dan persembahan. 83 . • Setiap kumpulan diberi 4 Lampiran kerja. D. • Semua ahli kumpulan perlu bekerjasama untuk menyelesaikan masalah- masalah keselamatan makanan yang dinyatakan di dalam Lampiran Kerja yang disertakan. Masa : • B. Proses : • Peserta dikumpulkan dan dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil.AKTIVITI 3 : KESELAMATAN MAKANAN A. 10B dan 10C. 45 minit Bahan : • Lampiran Kerja 10A. C.

huraikan dengan lebih lanjut kenyataan berikut.1 Berikut adalah antara cara untuk mencegah keracunan makanan. Pilihlah makanan. LAMPIRAN KERJA 10A. • Di akhir sesi. bandingkan hasil dapatan setiap kumpulan. fasilitator akan membuat rumusan dan komen berdasarkan hasil dapatan setiap kumpulan.• Setiap kumpulan akan memilih seorang pembentang untuk membentangkan hasil dapatan. Bil. • Setelah semua kumpulan membentangkan hasil dapatan. 84 . 1. Kenyataan Percayakan deria anda b) Lihat Huraian c) Bau d) Rasa 2. Bagi setiap kenyataan.

3. 85 . Cuci tangan dengan sabun dan air yang bersih.

LAMPIRAN KERJA 10B. Walaubagaimanapun. premis ini telah melakukan beberapa kesalahan yang boleh membawa kepada keracunan makanan di kalangan pengunjung.1 Berikut adalah gambaran premis makanan yang selalu dikunjungi oleh masyarakat Malaysia. 86 . Sila kenalpasti kesalahan-kesalahan tersebut.

sila kenalpasti ciri-ciri pengendali makanan yang baik.LAMPIRAN KERJA 10C.1 Berdasarkan gambar di bawah. 87 .

selamat dan berkesan. Melakukan senaman dan aktiviti fizikal dengan betul. Ceramah 2. Latihtubi 4.SKOP 5: KECERGASAN FIZIKAL OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi peserta dapat : 1. 2. 3. Demonstrasi 3. Mempunyai pengetahuan mengenai kepentingan melakukan senaman dan aktiviti fizikal. Mengamalkan senaman dan aktiviti fizikal untuk kecergasan dan mendapatkan berat badan unggul. Metod pembelajaran 1. Tayangan CD 88 .

AKTIVITI 1: CERAMAH DAN DEMONSTRASI SENAMAN A. • Masa : 30 minit Bahan • • • • B.   3 fasa senaman. Skop ceramah dan demonstrasi meliputi aspek-aspek berikut : • • Faedah melakukan senaman. Komputer LCD Pemain cakera padat. FITT 89 . CD asas senaman Metod : C. • • Ceramah Demonstrasi Proses : D. Panduan melakukan senaman.

Bahan : • • Komputer LCD C. Metod : • • • Tayangan CD Demonstrasi Latihtubi D.AKTIVITI 2 : PROSTAROBIK A. Peserta akan dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil. • Proses : Semua peserta dikumpulkan dan diminta untuk duduk dalam keadaan selesa. Setiap kumpulan di minta untuk mengulangi langkah-langkah senaman yang diajar dalam kumpulan masing-masing. 90 . Fasilitator akan mengulangi langkah-langkah melakukan senaman. • • • • Peserta akan ditayangkan dengan CD demonstrasi melakukan senaman. Masa : • 1 jam B.

emosi.• Di akhir sesi. Oleh kerana perkembangan semasa teknologi dan sosioekonomi yang pesat. Persekitaran yang dialami oleh remaja masa kini juga amat berbeza dengan apa yang dialami oleh remaja generasi dahulu. Pengawasan masyarakat juga amat longgar terutama di bandar dan luar bandar. Semangat kejiranan serta budaya bantu membantu. MODUL 2: KESIHATAN SEKSUAL & REPRODUKTIF Pengenalan Jangkitan HIV berkait rapat dengan masalah keruntuhan akhlak dan moral iaitu tingkahlaku berisiko seperti penyalahgunaan dadah melalui suntikan dan hubungan seks. Oleh itu. serta tegur menegur juga semakin luntur. remaja perlu dirangsang kepada perubahan tingkahlaku positif ke arah kehidupan bermaruah dan sihat. remaja masa kini lebih terdedah kepada persekitaran yang mencabar. Objektif pembelajaran Di akhir sesi peserta dapat: • • • • Memahami proses perkembangan kesihatan diri dari sudut reproduksi dan anatomi Memahami perhubungan seks dalam perkahwinan Memahami perkembangan kognitif. Mereka lebih mudah terdedah kepada unsur negatif seperti bahan lucah. dan filem-filem yang memaparkan budaya seks kasual. seksual dan psikososial. setiap kumpulan akan mempersembahkan langkah-langkah senaman yang telah dipelajari. Memahami masalah seksualiti 91 .

• Mempunyai kemahiran dalam menangani masalah seksual dan reproduktif remaja Topik utama • • • • • Definasi kesihatan reproduktif dan seksual Kepentingan SHR(Sexual Health Reproductive) Seksualiti remaja Hubungan sihat Masalah Sexual Health Reproductive (SHR) Kaedah • • • • • Perbincangan aktiviti dalam kumpulan ceramah case study (keratan akhbar) soal jawab. 92 .

Setiap peserta diminta berdiri di bahagian badan yang difikirkan paling penting. otak dll. Lukiskan organ-organ utama dalam lakaran badan cth: jantung. 93 • . Peserta dibahagi kepada kumpulan 5-8 orang/kumpulan (perempuan dan lelaki diasingkan). 3 helai kertas mahjong disambung dengan masking tape. Seorang peserta diminta baring di atas kertas mahjong dengan kaki dan tangan terbuka luas Peserta-peserta lain diminta melakarkan bentuk badan peserta tadi. C. Proses: • • • • B.AKTIVITI 1: BODY MAPPING A. D. • Masa : 30 minit Bahan : • • • Kertas Mahjong Pen marker Masking tape Kaedah : • Perbincangan kumpulan.

Rumusan: Organ-organ lain penting untuk badan berfungsi dengan baik walaubagaimanapun organ seksual dan reproduktif adalah penting dan perlu dipelihara dan dihormati untuk kesejahteraan kesihatan seksual dan reproduktif. • • Komen dan objektif akan diberikan oleh fasilitator di akhir sesi. Namakan bahagian-bahagian yang penting dalam sistem pembiakan manusia. setiap kumpulan akan diberi pula dua lampiran kerja berkaitan organ pembiakan manusia. 94 . Kemudian.• Setiap peserta diminta memberikan penjelasan terhadap pilihan mereka.

2 95 .LAMPIRAN KERJA 1A.

LAMPIRAN 1B.2 96 .

97 . • Masa : 30 minit Bahan : B.AKTIVITI 2: DUNIA BARU A.

• • C. • Fasilitator pastikan semua peserta terlibat dan membuat rumusan mengenai isu-isu seksualiti yang berkaitan: a. kehamilan remaja c. keluarga yang tidak terancang • • Seterusnya bincang akibat serta cadangan pencegahan dan penyelesaian masalah Komen dan objektif akan diberikan fasilitator di akhir sesi. anak luar nikah b. ereksi dan ejakulasi pada lelaki (dibentangkan oleh peserta wanita). • Masa : 30 minit Bahan : B. Proses : Peserta dibahagi kepada kumpulan 5-8 orang/kumpulan. AKTIVITI 3 : PIZA GAME A. 98 . pengguguran bayi e. kes pembuangan bayi d. • • • • Pen marker Kertas Mahjong Kaedah : Perbincangan kumpulan. Perbincangan proses pembentukan ovum dan proses persetubuhan seterusnya pertemuan antara ovum dan sperma sehingga terjadi bayi (dibentangkan oleh peserta lelaki). Peserta diminta melukis gambarajah alat kelamin lelaki atau wanita. • D. Mulakan sesi perbincangan dengan mengenalpasti proses penghasilan sperma.

Seterusnya. kebudayaan. Proses : Lukis 1 bulatan seperti pizza di atas kertas mahjung /white board dan lukiskan 1 bulatan lain yg mengelilingi pizza tersebut iaitu crust. • Setiap peserta mengenal pasti 1 elemen seksualiti dan tuliskan elemen tersebut dalam bahagian pizza itu. Contoh : agama. • Lukiskan bulatan-bulatan kecil (topping) seperti bawang (perencah) yang menggambarkan jati diri. rogol. mempengaruhi • Masukkan nilai-nilai yang mempengaruhi/ membatasi elemen-elemen elemen seksualiti seksual tersebut. Pizza tersebut dibahagikan kepada beberapa bahagian mengikut kehendak peserta. pengetahuan. Kaedah : Perbincangan kumpulan. Marker pen pelbagai warna. undang-undang. hubungan seks dan lain-lain. badan. sikap. Contoh : jantina. taraf pendidikan dan lainElemen lain. • D. seksualiti (Pizza) (Perencah) Elemen Jati Diri 99 . perubahan bentuk (Crust) Elemen yang kelainan seksual. bayangkan pizza tersebut sebagai elemen seksualiti dan crust tersebut sebagai nilai-nilai dalam kehidupan yang mempengaruhi/membatasi semua aspek seksualiti. Kertas Mahjong.• • • C. • • • White board.

• Masa : 30 minit Bahan : B. AKTIVITI 4 : DI MANA SAYA? A. Hubungan seks hanyalah komponen kecil seksualiti yang bersifat sebagai keperluan biologi. Perkembangan manusia sepanjang hayat berkait rapat dengan persepsi dan tindakan terhadap seksualiti. Hubungan seks adalah sesuatu yang murni untuk menghasilkan zuriat tetapi jika tidak dikawal dengan nilai-nilai agama.Rumusan : Seksualiti adalah intisari/core kemanusiaan. budaya. moral dan sebagainya akan memudaratkan. 100 .

Seks rambang/bebas Hubungan Homoseksual (sejenis) Pornografi Pengguguran kandungan yang tidak diingini Memelihara dara/teruna sehingga berkahwin • Buat satu garisan dari kanan ke kiri bilik. • D. Proses : Sediakan 10 kenyataan tentang tingkahlaku seksualiti. 5. 3. 2. 8. Di bahagian kanan garisan adalah bahagian OK dan bahagian kiri TIDAK OK. 101 . Dating di kalangan remaja Berdua-duaan di tempat sunyi Onani Hubungan seks luar nikah Penggunakan kontraseptif/kaedah mencegah kehamilan di kalangan remaja 6. • Tali Kertas Mahjong Marker pen Kaedah : Perbincangan. 4. 10. 1. 9. 7.• • • C.

Contoh garisan kontinuum: TAK OK OK • Bacakan kenyataan pertama dalam senarai dan minta semua peserta beratur di atas garisan mengikut ukuran pilihan nilai-nilai masingmasing ( ok atau tak ok). • • • Minta setiap peserta jelaskan pilihan nilai mereka. Bincang dengan semua peserta. Nilai ini adalah dinamik dan boleh berubah mengikut pendedahan dan pengalaman masing-masing. Ulangi untuk semua kenyataan dalam senarai. AKTIVITI 5 : 999 A. Kita perlu menghormati pendirian orang lain dan tidak judgemental terhadap orang lain. Rumusan: Setiap orang mempunyai pandangan/nilai/sikap tersendiri terhadap seksualiti. • Masa : 45 minit 102 .

daripada keratan dan mengenalpasti punca masalah. MODUL 3 : TINGKAHLAKU BERISIKO 103 . Peserta diminta mencari berita mengenai masalah salah laku remaja. sila potong keratan tersebut dan tampalkan pada kertas mahjong yang disediakan. RUMUSAN: Setiap peserta dapat kemahiran berfikir secara kritis mengenai isu-isu remaja serta mengambil iktibar dari perbincangan tersebut. Proses : Peserta berkumpul. • • • • C. Peserta dibahagi kepada kumpulan 5-8 orang/kumpulan.B. • • • Mulakan sesi perbincangan dengan memilih isu yang paling menarik Setiap kumpulan perlu memilih tajuk yang berlainan. Fasilitator akan menyediakan bahan(surat khabar). • D. • • • • Bahan : Surat khabar lama (senaskhah setiap kumpulan) Kertas Mahjong Gunting Gam Kaedah : Perbincangan kumpulan. Komen dan objektif akan diberikan fasilitator di akhir sesi.

OBJEKTIF Di akhir modul ini peserta akan dapat: • • • • • Mengetahui tentang perlakuan sihat dan perlakuan berisiko Dapat membezakan di antara perlakuan sihat dan perlakuan berisiko. Berupaya menyampaikan mesej berkaitan perkara di atas. Peserta juga akan didedahkan kepada tanggungjawab yang perlu dipikul akibat perlakuan-perlakuan berisiko yang menjadi ikutan mereka seperti penyakit kelamin. penyalahgunaan substans dan buli. Mengetahui kesan dan akibat dari perlakuan berisiko.PENGENALAN : Modul ini mendedahkan peserta kepada perlakuan-perlakuan berisiko yang dilakukan oleh remaja masa kini. Mengenalpasti perlakuan berisiko yang khusus seperti mencederakan diri. bunuh diri. HIV/AIDS dan sebagainya lagi. SUB-TOPIK KONSEP PERLAKUAN BERISIKO • • • Takrifan dan maksud perlakuan berisiko Penjelasan mengenai perlakuan berisiko Perbezaan di antara perlakuan sihat dan perlakuan berisiko KATEGORI PERLAKUAN BERISIKO 104 .

Takut gemuk (Anorexia) ii.) Buli (membuli dan dibuli) Ketagihan internet Mencuri Membawa senjata (pisau) Tekanan melakukan hubungan seks/ sexual experimentation / pelacuran Fenomena bohsia dan bohjan Perlakuan mencedera diri atau cubaan membunuh diri / bunuh diri Amalan pemakanan yang tidak sihat: i.• • Penjelasan mengenai jenis-jenis perlakuan berisiko Penekanan kepada beberapa sebab dan akibat perlakuan berisiko seperti: - HIV/AIDS Merokok Penyalahgunaan dadah /alkohol/ menghidu gam/ air ketum Laku musnah atau vandalisma Ponteng sekolah Aktiviti lumba haram Fenomena Mat dan Minah Rempit Aktiviti Geng ( seperti kumpulan skin head/samseng / Gothic / Underground / Punk/ Black metal/ ajaran sesat dsb. Banyak makan (Obes) - - - Penderaan meliputi:     Fizikal Seksual Emosi Pengabaian 105 . Rasa bersalah makan banyak (Bulimia) iii.

Kuiz 4. Latihan dalam kumpulan 3.risalah yang berkaitan Klip Video Pengunaan model 2. puisi. Ceramah interaktif Kes senario Persembahan power point Penyertaan aktif Poster-poster yang berkaitan Risalah. drama) Berkongsi pengalaman dan cerminan diri (reflection) dalam kumpulan 106 . sajak.AKTIVITI PEMBELAJARAN Penyampaian pengetahuan serta mesej mengenai perkara di atas menerusi pendekatan berikut: 1. Debat dan perbahasan Perbincangan berkumpulan Penggunaan klip video dan dokudrama Sesi interaktif Role play Drama Penulisan dan luahan secara kreatif (Pantun.

Rokok 2. Menghidu gam 7. Air daun ketum 8. peserta : • Mempunyai kemahiran mengenalpasti bahan-bahan terlarang seperti berikut: 1.SKOP 1 : PENYALAHGUNAAN SUBSTANS OBJEKTIF PEMBELAJARAN Objektif Di akhir sesi. Heroin 3. Marijuana 6. Alkohol • Mempunyai kesedaran untuk menjauhi atau tidak melibatkan diri dengan penyalahgunaan substans. Ganja 5. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • • Ceramah / persembahan slaid Demonstrasi Permainan Perbincangan kumpulan 107 . Morfin 4. Pil kuda / ecstacy / syabu 9.

C.AKTIVITI 1 : TEKAKATA A. • • Bahan: Pen Lampiran kerja. • • Kaedah Permainan Perbincangan kumpulan. Bahagi peserta kepada kumpulan kecil Setiap kumpulan terdiri daripada 5-8 orang . B. D. Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan. Di akhir sesi fasilitator akan memberi ulasan mengenai aktiviti tadi. • • • • • • • Proses: Kumpulkan peserta. Semua peserta akan diberikan lampiran tekakata bahan terlarang. • Masa : 15 minit. 108 . Peserta perlu mengisi lampiran yang diberi dan bincangkan.

JAWAPAN TEKAKATA BAHAN TERLARANG S Q T K H E U B G R A E H G M N S L N H U C I E 109 .LAMPIRAN KERJA 1.3 TEKAKATA BAHAN TERLARANG S Q W H J N A M P I S G L O V J O T K E M K V O I J R N J A F A A W H E R O I N P B R D B S A M O I R U B T R L E E O S K W I N D R O Q G R Y F M G W P Y I E X A D P O D A E P I L K U D A S K T T I P P I H G U N N D A M B U Y B U A W U U M N A E B D B C U A Z M Y M R W D S L P N V G Z N I D P O K T P T I N H I G J U A Q F O L T W J Y J A U C A F C A X P V L O H O K L A F I E S D Y C A T S C E K L I J D W Sila cari bahan-bahan terlarang yang tersembunyi didalam petak di atas.

• Masa : 30 minit.W H J N A M P I S G L O V J O E M K V O I J R N J A F A A W R O I N P B R D B S A M O I R T R L E E O S K W I N D R O Q Y F M G W P Y I E X A D P O D P I L K U D A S K T T I P P I U N N D A M B U Y B U A W U U A E B D B C U A Z M Y M R W D P N V G Z N I D P O K T P T I I G J U A Q F O L T W J Y J A A F C A X P V L O H O K L A F S D Y C A T S C E K L I J D W AKTIVITI 2: KOREK-KOREK A. Kaedah 110 . B. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C.

Semua peserta akan diberikan lampiran pernyataan rokok/hidu Peserta perlu mengisi lampiran yang diberi dan bincangkan. terlibat dengan ecstacy. Bahagi peserta kepada kumpulan kecil Setiap kumpulan terdiri daripada 5-8 orang . Di akhir sesi. LAMPIRAN KERJA 2.3 Tingkahlaku : hidu gam / petrol. • Pernahkah terlibat ? 111 . merokok. Fasilitator setiap kumpulan diminta mengambil bahan yang disediakan. • • • • • • • Proses: Kumpulkan peserta. ganja. arak. fasilitator akan membuat ulasan berkaitan aktiviti ini.• • Permainan Perbincangan kumpulan. minum air daun ketum. gam/minum air ketum. Pastikan jawapan yang diberikan tidak hanya YA atau TIDAK. D.

AKTIVITI 3: FIKIR-FIKIR A. 6. 5. Masa : • 30 minit. Air daun ketum dapat meningkatkan stamina. Pil ecstacy boleh merosakkan sistem saraf otak. Pernyataan Menghidu gam/petrol dapat menenangkan fikiran. 112 . Kaedah • Perbincangan kumpulan. Macho. Menghisap ganja tidak akan menyebabkan ketagihan. anggun dan bergaya jika merokok. B.• • Adakah ada di antara kawan yang terlibat ? Pernah berminat untuk terlibat ? Kenapa ? Bil 1. 4. Pandangan Anda 2. Pengambilan alkohol dalam kadar tertentu tidak menjejaskan kesihatan. 3. Bahan: • Pen • Lampiran kerja C.

Kumpulan lumba haram Bohsia / bohjan / moneyboy Samseng 113 . iii. • • pendapat yang telah ditulis. fasilitator akan memberi komen dan membuat • • • • • • • diedarkan. kesimpulan berdasarkan pendapat peserta. Peserta diminta menulis pendapat mereka di atas kertas yang Pendapat peserta perlu merangkumi situasi berikut : Situasi semasa penagihan dadah di Malaysia Jenis-jenis dadah yang digunakan Tanda-tanda dan kesan penagihan dadah Bagaimana peserta mungkin terlibat dengan dadah? Bagaimana menghindarkan diri daripada dadah? Setiap peserta dalam kumpulan diminta untuk membacakan Di akhir sesi. Proses: • Peserta diminta mengeluarkan pendapat mengenai dadah. ii. peserta akan dapat : • Mengenalpasti aktiviti berkumpulan remaja yang kurang sihat seperti : i.D. SKOP 2 :PENGLIBATAN BERKUMPULAN YANG NEGATIF OBJEKTIF PEMBELAJARAN Objektif Di akhir sesi.

vi. viii. B. v.iv. vii. • Gothic Underground Punk Black Metal Skin Head Mempunyai kesedaran untuk tidak terlibat dalam aktiviti kumpulan yang kurang sihat. Bahan: • Kertas mahjong • • • Marker pen Pemain VCD Cakera VCD 114 . KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • • Ceramah / persembahan slaid Demonstrasi Permainan Perbincangan kumpulan AKTIVITI 1: JANGAN DEKAT A. • Masa : 30 minit.

atau pendapat Di akhir sesi.C. Mempunyai kesedaran untuk tidak melakukan perbuatan-perbuatan yang kurang sihat. • • • • Proses: Bincangkan dengan peserta berkaitan aktiviti yang ditunjukkan dalam Peserta diminta menyenaraikan nilai-nilai positif dan negatif yang Peserta diminta berkongsi pengalaman (jika ada). D. SKOP 3 : PERLAKUAN BERISIKO OBJEKTIF PEMBELAJARAN Objektif Pembelajaran : Di akhir sesi. vandalisma dan buli. diperolehi daripada tayangan video. 115 . nilai positif dan negatif dan hasil perkongsian pengalaman. • • Kaedah Tayangan video. Perbincangan kumpulan. fasilitator akan berbincang dengan peserta hasil dari senarai video tersebut. berkaitan aktiviti tersebut. peserta : • • Mempunyai kemahiran untuk mengenalpasti punca masalah yang membawa kepada perbuatan ponteng sekolah.

• • AKTIVITI 1: CUT & ACTION A.• Memberi kesedaran kepada para peserta tentang bahaya aktiviti tersebut kepada diri dan masyarakat. • Masa : 10 minit. • • Bahan: Kertas mahjong Pen marker 116 . KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • Ceramah / persembahan slaid. Perbincangan kumpulan. Main peranan. B.

Kumpulan 1 ( akan mengarang skrip dan melakonkan watak) a. D. Mengenal tahap risiko dijangkiti HIV bagi tingkahlaku tertentu. Perbincangan kumpulan. IPT dll Kejadian ponteng sekolah. kerja dll Kejadian vandalism di sekolah. tempat-tempat awam dll. Kumpulan 2 (akan membincangkan peranan PRS dalam mengatasi masalah yang dilakonkan tadi) 4. Mengetahui kesan dan impak HIV/AIDS. Pecahkan kumpulan kepada dua kumpulan utama iaitu: 2. tempat kerja. Perlu kenalpasti punca masalah. Proses: 1. Senario lakonan adalah seperti berikut : • • • Kejadian buli di sekolah. • • 117 . 5. c. Perlu kenalpasti masalah. b. Di akhir sesi. fasilitator akan memberi ulasan mengenai aktiviti ini. IPT. Perlu kenalpasti cara mengatasinya. SKOP 4 : HIV/AIDS Objektif Pembelajaran : Di akhir sesi. • • Kaedah Main peranan. 3. peserta akan dapat : • Memahami nilai dan sikap diri sendiri terhadap isu-isu berkaitan HIV/AIDS.C.

• • Bahan: Pen Lampiran kerja. HIGH RISK & NO RISK A. B. 118 . • Masa : 30 minit. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • Ceramah / persembahan slaid Main peranan.• Mempunyai kesedaran mengenai aspek stigma dan diskriminasi berkaitan HIV/AIDS. Perbincangan kumpulan AKTIVITI 1: LOW RISK.

Fasilitator akan mengedarkan kad tingkahlaku kepada semua peserta. arak Mengadakan hubungan dengan pelbagai pasangan 119 . D. • • LAMPIRAN KERJA 3.3 LOW RISK. • • • Jika terdapat pernyataan yang tidak tahu. Peserta diminta meletakkan kad yang diterima mengikut giliran di atas 4 keping kertas pernyataan risiko. HIGH RISK & NO RISK Bil Tingkahlaku Tahap Risiko 1. 2.C. peserta lain diminta membantu. • Kaedah Perbincangan kumpulan. Mengadakan hubungan seks di bawah pengaruh dadah. Letakkan 4 keping kertas pernyataan risiko di tengah-tengah kumpulan. • • Proses: Pecahkan kumpulan. • Selepas seorang peserta meletakkan kad tersebut. Di akhir sesi. tidak setuju dan beri alasan pilihan tersebut dibuat. Fasilitator akan membuat perbincangan kumpulan berdasarkan tingkahlaku yang diberi. fasilitator perlu menerangkan objektif aktiviti ini diadakan. peserta lain diminta untuk memberi pendapat sama setuju.

ragbi dan hoki. 9. 5. Berkawan dengan golongan berisiko tinggi. 7. 120 . Hubungan sejenis/lesbian/gay. 6.3. bukan bersama isteri atau pasangan yang sah. 13 14 15 16 17 Bersesak di tempat awam. Tidur bersama dengan pesakit/pembawa HIV/AIDS tanpa hubungan seksual 18 19 20 21 22 23 24 Menghidu gam/minum air daun ketum Mengendalikan jenazah pesakit AIDS Merawat pesakit HIV/AIDS Ciuman berat Berkongsi alat permainan seks Batuk/Bersin Bermain bola sepak. 8. 10 11 12 Berkongsi jarum suntikan Ciuman ringan Berkongsi tandas Terdedah kepada jangkitan nyamuk Menjaga seorang yang dijangkiti HIV/AIDS Membuat tatu Derma darah Berpelukan Berkongsi bekas makanan dan minuman pesakit HIV/AIDS Menggunakan kondom semasa melakukan hubungan seks dengan orang lain. Mengadakan hubungan seks dengan pekerja seks komersial. 4.

Jawapan LOW RISK. 4. Berkongsi bekas makanan dan minuman pesakit hiv/aids 121 . 8. 3. 9. Mengadakan hubungan dengan pelbagai pasangan Berkongsi jarum suntikan Ciuman ringan / kering Berkongsi tandas Terdedah kepada jangkitan nyamuk Menjaga seorang yang dijangkiti HIV/AIDS Membuat tatu Derma darah Tinggi Tinggi Tiada Tiada Tiada Tiada Tinggi Tiada Tiada Tiada Tahap Risiko Tinggi 10. HIGH RISK & NO RISK Bil 1. 5. Berpelukan 11. 6. arak 2. Tingkahlaku Mengadakan hubungan seks di bawah pengaruh dadah. 7.

Menghidu gam/minum air daun ketum 19. Menggunakan condom semasa / hubungan seks dengan orang lain. Batuk/Bersin 24. Mengendalikan jenazah pesakit AIDS 20. Bermain bola sepak. Berkawan dengan golongan berisiko tinggi 17. Bersesak di tempat awam 14. Mengadakan komersial 16. Merawat pesakit HIV/AIDS 21. Hubungan sejenis/lesbian/gay 15. ragbi dan hoki. bukan bersama isteri atau pasangan yang sah. Berkongsi Alat permainan sex 23. 13. Tidur bersama dengan pesakit/pembawa HIV/AIDS tanpa hubungan seksual 18.12. hubungan seks dengan pekerja seks Rendah Tiada Tinggi Tinggi Tiada Tiada Tiada Tiada Tiada Rendah Tinggi Tiada Tiada 122 . Ciuman berat (deep kissing) 22.

123 . • • Bahan: Pen marker Kertas mahjong C. • Masa : 1 jam 30 minit B. Kumpulan 1 akan menyenaraikan 10 sebab mengapa remaja lelaki kurang 18 tahun yang berisiko tinggi mendapat jangkitan HIV Kumpulan 2 akan menyenaraikan 10 sebab mengapa remaja perempuan kurang 18 tahun yang berisiko tinggi mendapat jangkitan HIV Kumpulan 3 akan menyenaraikan 10 sebab mengapa wanita lebih atau 18 tahun yang berisiko tinggi mendapat jangkitan HIV Kumpulan 4 akan menyenaraikan 10 sebab mengapa lelaki lebih atau 18 tahun yang berisiko tinggi mendapat jangkitan HIV • • Setiap kumpulan diberikan masa 15 minit untuk berbincang. • • • • • Proses: Pecahkan kumpulan kepada 4 kumpulan. D. Setiap kumpulan perlu memberikan alasan kumpulan tersebut berisiko tinggi dijangkiti HIV dari 4 aspek yang utama. • Kaedah Perbincangan kumpulan.AKTIVITI 2 : REMAJA DAN PENDEDAHAN HIV A.

fasilitator akan memberi rumusan berkaitan aktiviti yang telah dijalankan tadi. Faktor biologi 2. Faktor ekonomi 4. • • 124 . Setiap kumpulan akan membentangkan hasil perbincangan dan semua kumpulan diminta memberi pendapat. Faktor budaya 3. Di akhir sesi.1. Faktor psikologi • Kumpulan yang menyenaraikan jawapan yang paling banyak dan tepat akan diberikan penghargaan.

Kebebasan hidup 2. • Masa : 1 jam B. Peserta dibahagikan kepada kumpulan kecil (5-6 orang sekumpulan). Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kajian kes kepada semua peserta. Kebebasan untuk bekerja dan menyara kehidupan 125 . Peserta akan berbincang dan memberi pendapat masing-masing. Peserta diminta mengenalpasti beberapa hak asasi manusia di negara kita. • • • • • Proses: Peserta berkumpul. Kebebasan mempunyai tempat tinggal 3. • • • Bahan: Pen Kertas. Antara hak asasi : 1. • Kaedah Perbincangan kumpulan. Lampiran kerja. D. C.AKTIVITI 3: STIGMA DAN DISKRIMINASI (KAJIAN KES) A.

Kebebasan untuk melaksanakan suruhan agama 13.4. Kebebasan untuk hidup bermaruah. 8. Kebebasan untuk mendapat penjagaan kesihatan tanpa diskriminasi. Apakah langkah-langkah yang boleh diambil oleh peserta Apakah isu-isu yang mungkin timbul jika hak-hak ini tidak Di akhir sesi. Peserta diminta untuk membuat analisa berdasarkan kajian Kenalpasti hak-hak asasi yang dinafikan di dalam setiap kes. 12. Kebebasan untuk mempunyai keluarga 7. Kebebasan untuk hidup sihat 6. Kebebasan untuk mendapat pendidikan 5. Kebebasan untuk merasa selamat 9. • • Fasilitator akan bertanya kepada peserta sama ada mereka Maklumbalas mereka akan dicatat dan diambil perhatian. Kebebasan untuk melakukan aktiviti ekonomi. fasilitator akan membuat ulasan berkaitan sedar dan tahu hak asasi. Kebebasan untuk bersuara. 126 . • • • • kes yang diberi dengan menjawab soalan-soalan berikut: bagi mempertahankan hak asasi golongan pembawa HIV/AIDS dipertahankan. • aktiviti tadi. Kebebasan untuk bebas bersuara 10. Kebebasan untuk mengundi dan diundi dalam pilihanraya 14. dan sosial 11.

Senario 3: Zidane ialah pemain bola sepak dalam kesebelasan utama. disahkan HIV Beliau telah positif . Beliau juga disisihkan oleh rakannya. salah seorang pemain 127 . walaupun telah membayar pendahuluan sewa rumah selama 6 bulan. Dia juga dihalang daripada berjumpa anak-anaknya.LAMPIRAN KERJA 4. Lanjutan daripada itu beliau telah diletakkan sebagai pemain simpanan . Dalam perlawanan peringkat akhir. Senario 2: Liza dan Edry telah lama berkahwin. Keluarga suaminya tidak menerimanya dan telah menghalau.3 STIGMA DAN DISKRIMINASI HIV/AIDS Senario 1 : Norman seorang pekerja kilang telah dihalau keluar dari rumah sewa setelah didapati mengidap HIV positif. Liza telah disahkan mendapat jangkitan HIV dan telah memberitahu suaminya tentang perkara ini.

Sewaktu kenduri kahwin di rumah jirannya. Senario 6 : Chia Venn bekerja sebagai juruwang di sebuah pasaraya. ahli jemaah tidak sudi bersalaman dengan beliau. Danial disisihkan dari pelbagai aktiviti kelas dan diletakkan di tempat duduk yang berasingan. dia mendapat tahu bahawa pelanggan tersebut mengidap penyakit AIDS .utama telah cedera. Senario 7 . 128 . Senario 4 : Danial ialah seorang budak yang cemerlang di sekolah. Beliau telah insaf dan bertekad untuk mendekatkan diri kepada Tuhan. Zidane tidak dipanggil menggantikan posisi tersebut. Kehidupannya berubah apabila ayahnya meninggal dunia akibat AIDS . Chia Venn sangat terkejut dan terus menutup hidung dan mulutnya dengan tangan . Walau bagaimanapun . Razif baru sahaja dibebaskan dari pusat serenti dan disahkan mengidap HIV. Senario 5 : Siti baru kematian suami akibat penyakit AIDS sebulan yang lalu. Setiap kali selesai sembahyang di masjid. Sewaktu beliau berbual dengan seorang pelanggan . beliau tidak dijemput membantu membuat persiapan sempena majlis tersebut.

Lose or Draw (bahasa isyarat) 129 .AKTIVITI 4 : KEMBARA INSAF A. • • Bahan: Pen Lampiran kerja. C. D. • Kaedah Permainan. • Masa : 2 jam. • Proses Taklimat diberi kepada semua peserta berkaitan : • • • • Peraturan aktiviti Keselamatan & disiplin Mengikut arahan yang diberikan Ketepatan masa Check point 1 : Win. B.

1. Fasilitator diminta menyediakan beberapa ayat berkaitan HIV &

AIDS. Setiap kumpulan diberi ayat yang berlainan. 2. Setiap kumpulan diminta untuk meneka ayat tersebut berdasarkan isyarat tangan yang diberikan.
3. Kumpulan yang dapat meneka dengan tepat perlu mendapatkan

tandatangan fasilitator dan sebelum dilepaskan ke check point 2

Check point 2: Word games
1. Fasilitator akan menyediakan perkataan-perkataan berkaitan HIV yang

ditulis di atas kertas kecil dan dilekatkan diatas gula – gula. 2. Perkataan ini diletakkan di dalam beberapa bekas/piring yang berisi tepung. 3. Peserta diminta menggunakan mulut untuk mencari perkataan-perkataan tersebut dan susun membentuk ayat lengkap berkaitan HIV/AIDS.
4. Kumpulan yang berjaya menyelesaikan cabaran ini perlu mendapatkan

tandatangan fasilitator sebelum dilepaskan ke check point 3. Checkpoint 3 : Spider Web 1. Peserta dikehendaki melepasi halangan tanpa menyentuhnya. 2. Spider web diibaratkan sebagai jangkitan HIV & AIDS. 3. Peserta yang gagal melepasi halangan perlu dilabel dijangkiti, peserta tersebut diminta untuk menyenaraikan faktor risiko jangkitan HIV dan cara-cara pencegahan. 4. Kumpulan tersebut akan dilepaskan jika fasilitator berpuas hati dengan jawapan yang diberikan oleh peserta yang gagal halangan.
5. Kumpulan yang berjaya menyelesaikan cabaran ini perlu mendapatkan

tandatangan fasilitator sebelum dilepaskan ke check point 4.

130

Check point 4 : Si butaku Sayang 1. Ketua kumpulan akan memilih salah seorang peserta untuk ditutup matanya dengan kain. 2. Peserta yang ditutup mata akan memecahkan belon yang diarahkan. 3. Peserta lain akan menjadi penunjuk arah kepada peserta yang ditutup mata. 4. Setelah selesai tugasan, semua peserta perlu menjawab soalan yang diberikan oleh fasilitator.
5. Kumpulan

yang berjaya menyelesaikan cabaran dan memberikan

jawapan yang betul perlu mendapatkan tandatangan fasilitator sebelum dilepaskan ke check point 5.

Check point 5 : Tali Ajaib
1. Peserta akan diikat dihujung jari dengan ”tali ajaib.”

2. Setiap peserta akan bekerjasama untuk melepaskan diri daripada simpulan tali tersebut tanpa membuka ikatan di jari. 3. Setelah selesai tugasan, semua peserta perlu menjawab soalan yang diberikan oleh fasilitator.

131

4. Kumpulan yang berjaya menyelesaikan cabaran dan memberikan jawapan yang betul perlu mendapatkan tandatangan fasilitator sebelum dilepaskan ke check point 6.

Check point 6: Di Mana Joe Jambul? 1. Peserta dikehendaki mengenalpasti kedudukan ketua fasilitator kem. 2. Kumpulan yang berjaya mengenalpasti kedudukan ketua fasilitator dikehendaki mengikut segala arahannya sebelum tugasan ditamatkan.

Nota : Kumpulan yang berjaya mendapatkan semua tandatangan akan diistihar pemenang.

132

MODUL 4 : REMAJA MINDA SIHAT
PENGENALAN Modul ini mendedahkan peserta kepada kepentingan mempunyai kesihatan mental yang baik agar mereka dapat merasa selesa dengan diri sendiri, selesa dengan orang lain dan mampu menghadapi cabaran hidup. OBJEKTIF MODUL • Meningkatkan tahap kesedaran, pengetahuan dan kemahiran remaja mengenai kepentingan dalam aspek berikut : i. ii. iii. iv. v. Berfikiran positif. Komunikasi Interpersonal yang berkesan. Membuat keputusan dan penyelesaian masalah dengan bijak. Menangani pengaruh dan tekanan Kemahiran menenangkan diri.

SUBTOPIK • Kenali diri.

133

134 . Kemahiran menenangkan diri. Tegas diri. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN • • • • Ceramah / persembahan slaid.• • • • • • Perfikiran positif. Dapat menerima dan menyedari hakikat dirinya. Perbincangan kumpulan. Demonstrasi. Penyelesaian masalah. Berupaya melakukan perubahan positif. Tayangan CD. SKOP 1 : KENALI DIRI OBJEKTIF PEMBELAJARAN: Di akhir sesi. Mengetahui kepentingan harga diri. Menangani Pengaruh dan tekanan. peserta : • • • • Membuat pendedahan kendiri secara terbuka. Komunikasi interpersonal.

• • Bahan: Pen Lampiran kerja C. Setiap peserta dikehendaki menulis sebanyak mungkin faktor fizikal (pandangan luaran) di dalam ruang yang disediakan gambar dan senaraikan juga kekuatan dan kelemahan diri di ruang yang disediakan. • Masa : 1 jam B. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta. D. • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. 135 . • Kaedah Perbincangan kumpulan.AKTIVITI 1 : AKU DAN DIRIKU A.

Aktiviti tersebut dilaksanakan kepada semua peserta Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. peserta : • • Berupaya membina sikap yang positif. dipinkan ke baju dan kenalkan dirinya kepada peserta lain dengan menggunakan maklumat yang tercatat dalam ruang di lampiran tersebut. • Peserta akan diminta untuk menerangkan cara-cara bagi mengatasi tingkahlaku/sikap negatif yang ada pada dirinya. 136 .• Setelah lengkap. Berupaya menimbulkan pandangan positif diri dan situasi. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN: • Perbincangan kumpulan. • • SKOP 2 : PEMIKIRAN POSITIF OBJEKTIF PEMBELAJARAN: Di akhir sesi.

137 . Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta.AKTIVITI 1 : JADI POSITIF A. D. • Kaedah Perbincangan kumpulan. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C. • Masa : 1 jam B. • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil.

Tandakan / pada kenyataan yang diingini. Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi.• • Setiap peserta dikehendaki mengenalpasti rancangan hidup yang mahu dilalui. 138 .

LAMPIRAN KERJA 1.4 LAMPIRAN RANCANGAN HIDUPKU 1 tahun-tahun pertama • • Bayi yang baik Bayi yang meragam 14 tahun-minat pada jantina berbeza Persahabat an yang sihat • Persahabat an yang mengongko ng 15 tahun-PMR • • Ada impian Beranganangan • 27 tahunperkembangan kerjaya • • Peningkat an kerjaya Kerap bertukar kerja 40 tahun-krisis pertengahan umur • Identiti terjamin Krisis identiti 53 tahunsambutan jubli perak • 66 tahun-relevan • Dapat mengikut perkemban gan terbaru ketinggalan 2 tahun-mula berjalan/cakap • • Kanak sihat Kanak kurang sihat 28 tahun-langkah seterusnya • • Berkahwin Tinggal bersama tanpa komitmen Disayangi dan dihargai • • Keseoran gan dan ditinggalk an 41 tahun-maju ke 54 tahun-konflik hadapan • Pemaaf dan • Mencari membaiki makna kesilapan baru • Sedih dan dalam berdenda hidup m • Menghada pi kemurung an 42 tahun-pilihan 55 tahun-bersara • 67 tahunkebijaksanaan • • Dapat memberi nasihat Tidak bersifat terbuka 3 tahun-masih 16 tahun-pengaruh 29 tahun- 68 tahun-fungsi 139 .

membesar • • Kanak ceria Kanak sedih rakan sebaya • • Boleh berkata tidak Cepat terikut kestabilan hidup • • Mengump ul harta Dibebani hutang dalam perkahwinan • • Cinta yang tidak berubah bercerai otak • • ada matlamat baru tiada arah tujuan membaca surat khabar • hanya memandan g dinding 69 tahun-cucu • • bermain dengan cucu menakutka n cucu • 4 tahun-pergi ke sekolah • • suka berkawan suka bergaduh 17 tahun-SPM • • cemerlang tidak cemerlang 30 tahunkehidupan sosial membina perhubung an yang berkualiti • status yang berpurapura 31 tahun-cabaran perkahwinan perkahwin an yang bahagia • perkahwin an yang sentiasa bergolak 32 tahun• • 43 tahun-berat badan berubahubah • • bersenam secara berjadual pertambah an berat badan 56 tahunpenyesuaian • • ada hobi baru tiada matlamat 5 tahun-tadika • • suka belajar benci belajar 18 tahun-membuat keputusan • • masuk ke kolej melepak 44 tahun-hidup • • gembira kecewa 57 tahuneksplorasi • bercuti dan mengemb ara bosan di rumah 70 tahunkeselamatan • • masih bersemang at rasa tidak selamat • 45 tahun-ibu 6 tahun-tamat tadika 19 tahun-mencari 58 tahun- 71 tahun-sikap 140 .

• • dapat hadiah tidak tahu apa-apa tujuan • • mempunyai cita-cita tiada citacita perkembangan • bapa remaja pelaburan • • beli lebih byk harta bankrup 7 tahun-darjah 1 • • menyesuaika n diri dgn baik tidak dapat menyesuaika n diri. 20 tahun-kerja khusus • • berjaya dalam peperiksaan terpaksa mengulang 8 tahun-nama anda • • disukai diejek 21 tahun-menjadi dewasa • mendapat • dihormati cahayamat anak-anak a • tidak • hanya dihormati membina anak-anak kerjaya sahaja 33 tahun-krisis 46 tahunkewangan kestabilan kerjaya • mendapat sokongan • cemerlang orang dalam tersayang kerjaya • kecewa • gagal bersendiria dalam n pekerjaan 34 tahun47 tahun-impian kesungguhan – idola orang lain menjadi idola orang lain • membuat orang marah 48 tahun• • • optimistik selalu tidak puas hati 59 tahun-datuk dan nenek • • disayangi ramai menjadi beban 72 tahunpersekitaran • • dikelilingi kasih sayang sentiasa ketakutan 60 tahunberkawan diterima kawan lama • disisihkan kawan lama 61 tahun-suara • 73 tahunpenyusutan • • bangga dengan diri benci pada diri 9 tahunperkembangan terlibat • berjaya dalam dalam perhubunga setiap n yang urusan serius • kalah judi • berfoya-foya 22 tahun35 tahun-bahaya 74 tahun- 141 .

• • lelaki/peremp uan baik lelaki /perempuan tidak disenangi konvensyen • • mencari pekerjaan membuang masa tahun ke 7 • • tetap setia terlibat dgn hubungan sulit penyakit jalani pemeriksa an kesihatan berkala • kanser paru-paru akibat merokok 49 tahunkejayaan • • • sentiasa gembira sentiasa berleter kenangan • • ada memori yang indah memori sedih 10 tahun-minat baru • • sukan buku 23 tahunperhubungan • 36 tahun-di persimpangan 62 tahun-hati • • tenang sentiasa bimbang 75 tahunhubungan • • sentiasa menikmati hidup degil 11 tahun-menjadi gadis • • perubahan fizikal perkembanga n lambat tidak terlibat • impian di • perkahwin dengan dikembang an yang hubungan kan kekal seks bebas • impian • kesunyian • menggugurk tinggal an harapan kandungan 24 tahun-mula 37 tahun-kerjaya 50 tahun-rumah kerjaya berkembang kosong mendapat • ada pekerjaan perniagaa yang disukai n • menganggu • dibuang r kerja 25 tahun-krisis 38 tahun• • • anak-anak di kolej anak-anak di penjara 63 tahun-gigi • • cantik dan putih hitam dan rosak 76 tahun-wanita tua/lelaki tua • • boleh di hubungi sentiasa marah 12 tahun-mencari 51 tahun-kedutan 64 tahun- 77 tahun-rumah 142 .

identiti(upsr) • • pelajar cemerlang pelajar bermasaalah suku usia • • positif dan mempunyai harapan negatif dan murung kewangan 13 tahun-menjadi teruna • • perubahan fizikal perkembanga n lambat 26 tahun-cinta • • bertunang putus hubungan kepuasan diri dapat menghada • perancang • keluarga pi hari tua an yang • menjalani kewangan bahagia pembedah • tiada • keluarga an plastik simpanan yang berpecah 39 tahun-faktor 52 tahun65 tahunyang menakutkan menopause tinggalan -usia • menerima • diberi perubahan pengharg • cari dengan aan cabaran baik • tidak baru • tidak suka dihormati • tidak perubahan meraikan harijadi • • • tinggal dengan keluarga tinggal di rumah orang tua 78 tahunberkahwin 50 tahun • • hidup yang penuh gembira hidup yang dalam kesedihan. 143 .

. Membina perhubungan yang baik dengan orang lain. Main peranan. Mempunyai kemahiran komunikasi interpersonal yang berkesan. Perbincangan kumpulan.SKOP 3 : KOMUNIKASI INTERPERSONAL OBJEKTIF PEMBELAJARAN : Diakhir sesi. peserta akan dapat : • • Mengenalpasti hubungan yang sedia wujud. • KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • • • Ceramah / persembahan slaid.

• Kaedah Perbincangan kumpulan. • Masa : 30 minit. Di akhir sesi.AKTIVITI 1 : AKU DAN DIA A. • • . • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C. fasilitator akan membuat rumusan mengenai aktiviti tadi. Setiap peserta dikehendaki menomborkan 1 hingga 6 di dalam bulatan kecil mengikut keutamaan dari segi perhubungan dengan orang-orang tersebut. • Fasilitator meminta peserta mempamerkan perhubungan itu dihadapan kumpulan. B. Fasilitator dan peserta akan berbincang mengenai pilihan yang dibuat oleh peserta. D. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta.

4 AKU DAN DIA IBUBAPA ADIKBERADIK KELUARGA GURU RAKAN LAIN-LAIN .LAMPIRAN KERJA 2.

Senario : Memulakan persahabatan di tempat baru. Semasa satu kumpulan membuat persembahan. D. • Masa : 1 jam B. • . Fasilitator akan membuat rumusan di akhir aktiviti. Perbincangan kumpulan. Setiap kumpulan di minta untuk melakonkan senario berikut berdasarkan kreativiti kumpulan masing-masing. satu kumpulan lagi di minta untuk menyenarai kelemahan dan kelebihan yang terdapat dalam lakonan tersebut. C.AKTIVITI 2 : JALIN PERHUBUNGAN A. setiap kumpulan perlu membentangkan hasil dapatan mereka. • • Kaedah Main peranan. • • o Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada 2 kumpulan utama. • • Bahan: Pen marker Kertas mahjong. • • Di akhir sesi.

.SKOP 4 :PENYELESAIAN MASALAH OBJEKTIF PEMBELAJARAN: Di akhir sesi. Perbincangan kumpulan. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • • Ceramah / persembahan slaid. Mampu membantu seseorang untuk menyelesaikan masalah secara rasional dan sistematik. peserta : • • • Mempunyai kemahiran membuat keputusan dan menyelesaikan masalah. Menggunakan kemahiran yang ada dalam kehidupan harian.

• Kaedah Perbincangan kumpulan. D. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C. Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi.AKTIVITI 1 : MENYELESAIKAN MASALAH A. • • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. . Setiap peserta dikehendaki membaca senario yang diberi dan isikan langkah-langkah dalam menyelesaikan masalah. • Masa : 30 minit. B. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta.

. rakan sekelas selalu mengacau dan memberi anda nama-nama gelaran yang kurang baik. Adik saudara lelaki anda mula bertengkar kerana mahu menonton program lain. anda telah pergi bercuti di rumah bapa saudara anda. Di sekolah baru itu.4 Senario 1 : Semasa cuti sekolah.LAMPIRAN KERJA 3. Anda suka kepadanya dan kini dia mendesak anda untuk mengadakan hubungan seks dengannya. Senario 2 : Anda telah bertukar ke sekolah lain semasa pertengahan tahun. Mereka juga enggan meminjamkan nota –nota kelas yang Senario 3 : Anda telah berkawan dengan teman lelaki anda selama 6 bulan. terdahulu. Anda mahu menonton program TV yang anda gemari.

KENALPASTI MASALAH CADANGAN PENYELESAIAN MENILAI SETIAP CADANGAN TINDAKAN PENGAJARAN .

SKOP 5 : TEGAS DIRI OBJEKTIF PEMBELAJARAN : Di akhir sesi. KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • Perbincangan kumpulan. . peserta : • • Mengenalpasti tahap tegas diri sendiri. Mengamalkan sikap tegas diri.

Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C. • • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. Setiap peserta dikehendaki mengenalpasti definasi tegas diri. .AKTIVITI 1 : TEGAS DIRI A. Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. D. • Kaedah Perbincangan kumpulan. faedah tegas diri dan ciri-ciri individu yang tegas diri. • Masa : 1 jam B.

Elemen tegas diri yang dikenalpasti Senaraikan 5 faedah tegas diri Senaraikan ciri-ciri individu yang tegas diri SKOP 6 : MENANGANI PENGARUH TEKANAN 154 .LAMPIRAN KERJA 4.4 Kenalpasti elemen tegas diri dalam adegan di bawah.

155 . KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • Ceramah / persembahan slaid.. Mengenalpasti keperluan untuk menghadapi tekanan. AKTIVITI 1 : RELAKS...OBJEKTIF PEMBELAJARAN : • • Mempunyai kemahiran untuk menolak pengaruh dan tekanan rakan sebaya.

A. Setiap peserta dikehendaki mengenalpasti punca tekanan. • • Kaedah Perbincangan kumpulan. • • • Proses: Peserta akan berkumpul dan dibahagikan kepada kumpulan kecil. Fasilitator akan mengedarkan lampiran kerja kepada setiap peserta. • • Bahan: Pen Lampiran kerja C. D. • Masa : 1 jam B. Tayangan CD masalah remaja. • Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. pengaruh tekanan terhadap individu dan beri cadangan cara menangani pengaruh dan tekanan. SKOP 7 : KEMAHIRAN MENANGANI TEKANAN 156 .

Mengamalkan teknik relaksasi. AKTIVITI 1 : TEKNIK RELAKSASI 157 . Demonstrasi. Menyatakan faedah latihan relaksasi.OBJEKTIF PEMBELAJARAN : Diakhir sesi. • • KAEDAH PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN : • • • Ceramah / persembahan slaid. Tayangan CD. peserta : • Memahami konsep relaksasi.

Fasilitator akan membuat komen dan rumusan di akhir sesi. Fasilitator akan memainkan CD teknik . • MODUL 5: REMAJA BIJAK BERKOMUNIKASI 158 .A. • Masa : 30 minit B. • C.teknik relaksasi. • • Bahan: Pemain cakera padat Kaedah Demonstrasi Latih Tubi D. Fasilitator akan mendemonstrasikan semula teknik – teknik relaksasi yang telah dipaparkan. • • Proses: Peserta akan berkumpul. • • Semua peserta diminta mengulangi teknik – teknik yang telah didemonstrasi oleh fasilitator.

Justeru itu. Skop 3 : Kaedah Penyampaian Maklumat. Tujuannya untuk memberi kesan kepada penerima supaya dapat mengubah tingkahlaku-tingkahlaku berkaitan dengan kesihatannya. pengetahuan asas berkaitan komunikasi serta kemahiran berkesan dalam komunikasi amat penting kepada pendidikan rakan sebaya supaya penyebaran maklumat akan lebih berkesan dan lebih bermakna. Topik Utama • • • • Skop 1: Aspek-Aspek Penting Dalam Komunikasi. SKOP 1: ASPEK-ASPEK PENTING DALAM KOMUNIKASI 159 .Pengenalan Komunikasi merupakan satu proses memindah idea dari sumber kepada penerima. Modul ini memberi penekanan kepada asas komunikasi serta idea-idea yang boleh diaplikasikan bagi menjelaskan pelbagai kaedah komunikasi dalam penyampaian mesej-mesej gaya hidup sihat kepada rakan sebaya. Skop 4 : Aktiviti-Aktiviti Pengukuhan Komunikasi. Skop 2 : Peringkat Halangan Dan Cara Mengatasinya.

menerima. Melalui komunikasi rakan sebaya dapat menjalankan aktiviti-aktiviti yang boleh mempengaruhi cara pemikiran serta kepercayaan tentang gaya hidup sihat di samping menyuarakan Dengan perasaan.Komunikasi berfungsi untuk memberi. menghibur dan bertukar-tukar maklumat. juga pandangan dapat dan tanggapan terhadapnya. AKTIVITI 1 : KENALI ELEMEN KOMUNIKASI 160 . • • • • Memahami tujuan komunikasi dalam pendidikan rakan sebaya Menyatakan aspek-aspek penting dalam komunkasi Berkomunikasi secara berkesan dengan rakan sebaya Menggunakan kaedah-kaedah komunikasi dalam menyampaikan maklumat kepada rakan sebaya. Objektif Pembelajaran Di akhir sesi ini peserta dapat. diharapkan mengurangkan kegelisahan remaja serta merapatkan persahabatan antara mereka. komunikasi pendapat.

A. Proses: • Peserta akan dikumpulkan. D. Kaedah • • • Syarahan permainan soal jawab. Peserta diminta untuk mengenalpasti jenis komunikasi dan huraikan elemen-elemen penting dalam komunikasi seperti dalam lampiran kerja. Di akhir sesi. fasilitator akan memberi ulasan terhadap aktiviti yang telah dilaksanakan. Bahan: • Lampiran Kerja C. • • LAMPIRAN KERJA 1 161 . Masa : • 45 minit B.

Berikan jenis komunikasi yang anda tahu.1. Buat huraian ke atas elemen-elemen dalam proses komunikasi di atas. Penerangan Awal Sumber Saluran Penerima Maklumbalas SKOP 2: MENGENALPASTI DAN MENGATASI HALANGAN 162 . 2.

AKTIVITI 1 - MARI KITA BISIK-BISIK 163 .KOMUNIKASI Pendahuluan Halangan luar (external) dan halangan dalam menjadi masalah utama untuk mencapai komnikasi berkesan. iii. Objektif pembelajaran Di akhir sesi peserta dapat. Ia boleh berlaku di semua peringkat dalam proses komunikasi. v. • • Mengenalpasti halangan-halangan semasa komunikasi. iv. Mari Kita Bisik-Bisik Mr. And Miss Universe Topi Ajaib Raja Borong Mencari Harta Karun Menyunting Bunga Di Laman Orang. ii. Metod i. Kepekaan mengenalpasti halangan dan keupayaan mengurangkannya membolehkan komunikasi berlangsung dengan jaya dan berkesan. vi. Mengetahui cara-cara mengatasinya.

Beliau ditugaskan untuk membuat mesej pendek(sekurang-kurangnya 20 patah perkataan). kertas mahjong ’flipchart stand’ C.15 minit B. • Masa : 10 .A. Bentuk sekurang-kurangnya dua kumpulan peserta. Bahan : • • • • • Carta selak Transparensi papan putih. Peserta terakhir akan mencatatkan mesej tersebut ke dalam kertas mahjung. beliau dikehendaki kembali kepada kumpulan mereka. • • Proses : Jelaskan kepada peserta peringkat-peringkat komunikasi di mana halangan boleh berlaku. • Semasa proses ini. Setelah 164 . Pilih seorang untuk diberikan tugas sebagai penyampai mesej. • Beliau akan membisikkan mesej tersebut kepada peserta kedua dan berurutan sehingga peserta terakhir. • • Kaedah : Perbincangan kumpulan Permainan D. Beliau diberikan masa untuk menghafalkannya selama 1 minit. kumpulan lain dikehendaki menimbulkan gangguan (kecuali gangguan fizikal) seperti membuat bising dan sebagainya. Selepas itu.

Kemukakan pertanyaan kepada semua peserta mengenai halanganhalangan komunikasi yang dikesan. AKTIVITI 2 - MR. • mesej yang dicatat tadi akan dibaca dan dibandingkan dengan mesej asal. DAN MISS UNIVERSE 165 .selesai. DBuat ulasan serta perbandingan dengan cara fasilitator. Senaraikan di peringkat mana halangan terjadi dan syorkan cara mengatasinya.

A.

Masa

:

10 – 15 minit. B. Bahan:

• • • • •

Kertas Mahjong Gunting Marker Pen Stapler Manila Kad.
C. Kaedah :

Permainan D. Proses:

i. ii. iii. iv.

Lantik seorang peserta sebagai miss atau mr universe yang mewakili beberapa planet(contoh marikh, bumi, pluto, zuhal, musytari). Pilih seorang pengacara majlis, dua atau tiga juri. Setiap miss atau mr universe harus memainkan peranan supaya mereka boleh memenangi pertandingan tersebut. Juri akan menyediakan soalan dan Miss atau mr universe dikehendaki menjawab soalan tersebut dengan kreativiti masing-masing. Markah akan diberikan oleh panel juri. Pengacara majlis bertindak untuk menghidupakan majlis ini. Peranan juri ialah memberi komen selepas setiap peserta menjawab soalan (ala AF) dan di akhir sesi dikehendaki mencari pemenang. Di akhir sesi fasilitator akan memberi komen.

v. vi. vii.

AKTIVITI 3 A. Masa:

TOPI AJAIB

166

10 – 15 minit.

B. Bahan:
• Kertas Manila Card /topi kertas,marker pen,stapler.

C. Kaedah : • Pengucapan awam

D. Proses: •

Peserta dipilih secara rawak. Seorang setiap satu kumpulan.(fasilitator akan memilih peserta paling pendiam,bising,nakal dan peserta biasa) Bawa peserta yang dipilih keluar dewan. Beri taklimat kepada peserta lain apa yang perlu dibuat.(cth:.....) Fasilitator akan memberitahu kepada kumpulan berkenaan arahan-arahan yang perlu diikut pada topi. Tulisan di atas topi.
o o o o

• •

Jangan Pedulikan Saya (peserta paling banyak bercakap) Dengar Cakap Saya (peserta pendiam) Ketawakan Saya (peserta nakal) Tanyalah Soalan Pada Saya (peserta biasa)

• • • •

Fasilitator akan memberi topi di atas kepada peserta yang dipilih. Jangan pakaikan topi sebelum masuk ke kelas. Pakaikan ikut giliran peserta. Peserta akan menyampaikan ceramah ikut arahan yang diberikan oleh fasilitator. Peserta akan diberikan masa selama 5 minit untuk menyampaikan ceramah. Pendengar ikut arahan di atas topi ajaib tersebut. Setelah selesai keempat-empat peserta berceramah, fasilitator akan membuat ulasan.

• •

AKTIVITI 4 A. Masa:

RAJA BORONG

167

10- 15 minit.

B. Bahan : • Barang pilihan

C. Kaedah : • Main peranan

D.

Proses: Pilih seorang peserta dalam setiap kumpulan dan aturkan sesi mainan peranan menunjukkan seorang peniaga jalanan yang berusaha untuk menjual barangannya.

Setiap seorang daripada mereka diberikan sejenis produk untuk dijaja/dijual. Dengan menggunakan elemen komunikasi yang diketagui, peserta tersebut dikehendaki mempengaruhi audien supaya membelinya.


Minta peserta lain memainkan peranannya untuk memilih barangan yang ingin dibelinya dan nyatakan kenapa. Peserta yang lain memerhati sesi berkenaan dan memberi maklumbalas selepas tamat sesi atas kekuatan/kelemahan berdasarkan kemahiran dalam interaksi perseorangan. Peserta juga dikehendaki memberi komen di atas penggunaan unsur-unsur pemujukan di dalam sesi berkenaan.

Fasilitator mengulas kemahiran dalam komunikasi perseorangan dan pemujukan.

AKTIVITI 5 -

EKSPLORA PROSTAR
A. Masa: 168

5 minit. B. Bahan :

Mengikut kreativiti fasilitator dan kesesuaian tempat. C. Kaedah:

Permainan

D. Proses:

• .

Pilih seorang ketua dalam setiap kumpulan,untuk mengetuai dalam aktiviti ini

Fasilitator perlu menyediakan 5 jenis objek yang di rasakan perlu dalam kehidupan manusia seharian.

Letakkan semua objek tersebut ke tempat-tempat yang berlainan (check point) berserta dengan arahan seterusnya (petunjuk) untuk lokasi objek seterusnya.

Beri penerangan kepada semua ahli kumpulan untuk bergerak dalam kumpulan dan memulakan pencarian.

Ketua kumpulan perlu mencatat jenis objek yang telah dijumpai. Setelah semua objek di jumpai ,minta ahli kumpulan menerangkan;Nama objek ,Kegunaan untuk aktiviti harian manusia dan implikasi sekiranya objek itu tiada.

Fasilitator akan merumuskan aktiviti .

AKTIVITI 5 A. Masa:

MENYUNTING BUNGA DI LAMAN ORANG

169

• 5 hingga 10 minit. Bahan : • Mengikut kreativiti kumpulan. Proses: • • • • • Setiap kumpulan perlu menyediakan dua orang jurucakap bagi pihak lelaki dan pihak perempuan. B. Proses peminangan bermula dengan pihak lelaki menyatakan tujuan kedatangan dan seterusnya. C. Kaedah: • Permainan D. Semua urusan peminangan perlulah dibuat menggunakan bahasa pantun. Pihak lelaki dan pihak perempuan perlulah dari negeri yang mempunyai loghat yang berbeza. Fasilitator akan merumuskan tujuan aktiviti ini diadakan – mengatasi masalah halangan komunikasi. SKOP 3: KAEDAH PENYAMPAIAN MAKLUMAT 170 .

Menunjukkan kemahiran menggunakan kaedah-kaedah komunikasi • KAEDAH-KAEDAH DALAM KOMUNIKASI INTERPERSONAL 171 . Pemilihan Kaedah Komunikasi Pemilihan kaedah komunikasi yang sesuai ditentukan oleh beberapa kriteria • • • • • • Bilangan peserta atau rakan sebaya yang terlibat dengan aktiviti Sumber yang ada seperti bahan.Penerimaan ke atas pengetahuan. Objektif Pembelajaran Di akhir sesi peserta dapat • Mengetahui pelbagai kaedah komunikasi yang sesuai dalam melaksanakan aktivti PROSTAR. Ciri-ciri sasaran termasuk tahap pengetahuan dan fisiologi. Objektif perubahan yang diingini sama ada setakat penambahan pengetahuan atau sikap mahupun tingkahlaku. sikap. pelbagai kaedah komunikasi boleh digunakan oleh pendidik rakan sebaya dalam melaksanakan aktiviti PROSTAR. Melalui pendekatan secara individu dan berkumpulan. Persekitaran tempat dan sosio budaya Kombinasi kaedah. alat pandang dengar. tenaga manusia dan sebagainya. nilai dan amalan baru ditentukan oleh keupayaan sumber untuk mempengaruhi penerima. Kemahiran berkomunikasi dan pemilihan kaedah komunikasi yang sesuai dapat membantu meningkatkan kekesanan penerima.

membuat penjelasa dan kemesraan. • ulangi keseluruhan proses yang sama dengan pencatat dari kalangan ahli. jenaka. menyampaikan nasihat dan mendapatkan kerjasama. Buat prioriti ke atas isu-isu penting yang telah dibincangkan dan diakhiri dengan penghargaan. Saiz kumpulan antara 8-10 orang. mendengar. benar dan pernah terjadi. memerhati. penjelasan setiap isu yang dibincangkan dan buat kesimpulan ke atasnya. berkongsi maklumat dan pengalaman serta meningkatkan kefahaman dan kemesraan antara satu sama lain.Interaksi Perseorangan (Nasihat Individu. • Di setiap peringkat. Temubual dll) Aktiviti yang bertujuan untuk mendapatkan maklumat. Ianya boleh dilakukan dengan : o o o o o o Menggunakan fakta yang sahih. Berfokus kepada sesuatu isu dengan menitikberatkan amalan demokrasi dalam pelaksanaanya. menyebar makluma. Menggunakan logik dan rasional (munasabah pada akal) Menyatakan faedah Menyentuh perasaan dan emosi Menggunakan unsur-unsur yang membimbang/menakutkan Menghidupkan rasa senang. Pemujukan Komunikasi yang bertujuan mempengaruhi dan memujuk seseorang supaya menganggap atau mempercayai sesuatu dari sudut tanggapan kita. mendorong. Ianya memerlukan kemahiran dalam menyoal. bersahaja tetapi dipercayai KAEDAH-KAEDAH DALAM KOMUNIKASI KUMPULAN Perbincangan Kumpulan Kecil Aktiviti yang bertujuan menggalakkan rakan sebaya dalam berfikir. Proses memilih fasilitator dan 172 .

• • Satukan semula kumpulan sindikit di dalam kumpulan induk dan bincangkan maklumbalas dari setiap kumpulan. Fasilitator memperkenalkan tajuk atau tujuan perbincangan dan rasional pemilihannya. 173 . Proses • Bentuk beberapa kumpulan dengan setiap satunya tidak lebih dari 6 ahli. Fasilitator perlu neutral. Perbincangan Sindikit Aktiviti yang bertujuan mengerakkan peserta supaya mempelajari sesuatu secara aktif di dalam kumpulan. Perbincangan.Fasilitator mengemukakan secara terbuka pernyataan atau persoalan dan minta ahli kumpulan respon ke atasnya. Awasi monopoli perbincangan oleh ahli tertentu sahaja. Ulangi dan ubahsuai soalan serta tujukan kepada ahli jika perlu. Ahli kumpulan digalakkan berkongsi pendapat dan perasaan di samping meninjau apa yang telah dipelajari oleh orang lain. Bersahaja dan informal. Setiap kumpulan diminta melantik seorang ketua dan pencatit seterusnya membincangkan topik/isu berkaitan cara hidup sihat secara mendalam dengan diawasi/bantu oleh fasilitator. Galakkan semua peserta mengambil bahagian dengan o o o menghidupkan perbincangan dengan mengajukan soalan-soalan memikat.o Bentuk kumpulan dengan ahli dan fasilitator berada dalam satu bulatan dan lantik seorang pencatat. Pencatat juga perlu maklum dengan tugasnya. Pengenalan –fasilitator dan peserta memperkenalkan diri. mengingatinya serta memberi maklumbalas. Dengan cara ini kemahiran berkomunikasi dapat dipertingkatkan diikuti oleh pembentukan sikap yang positif.

Debat 174 . Cerakin semua ide mengikut keutamaan dengan mengasingkan ide-ide yang tidak rasional. perlu kajian mendalam atau untuk kegunaan masa akan datang. Kumpulkan ide yang hampir serupa dalam satu kumpulan. o Di peringkat ini fasilitator dan pencatat boleh menambah ide mereka ke dalam senarai ide yang terkumpul. o Atur kedudukan ahli dalam satu bulatan serta lantik seorang fasilitator dan pencatat. o Ulangi pusingan sehingga peserta-peserta tiada lagi ide hendak disumbangkan. Penilaian ide oleh mereka yang lebih mahir adalah digalakkan. Peringatan o Semua ide perlu dicatatkan o Ahli dilarang mempersendakan ide orang lain o Ahli dibenarkan mengembangkan ide yang dikemukan oleh ahli terdahulu o Ide seharusnya bernas dan ringkas. o Fasilitator mengemukakan soalan dan meminta setiap ahli memberi satu pendapat secara bergilir pada setiap pusingan. Penilaian dan maklumbalas ke atas ide adalah dibataskan. Catatan perlu dibuat di papan tulis.Sumbang Saran (brainstroming) Aktiviti yang bertujuan untuk mendapatkan ide dari kumpulan bagi menyelesaikan sesuatu masalah atau pengubahsuaian sesuatu perkara. Ide-ide boleh dikategorikan kepada yang boleh dilaksanakan. Proses o Bentuk beberapa kumpulan dengan keahlian antara 8-10 orang. o Catatkan semua ide.

Penjaga masa akan membunyikan loceng sekali setiap kali peserta memasuki minit keempat hujahnya dan dua kali apabila masa tamat. Selepas semua berhujah ketua kumpulan diberi masa 5 minit menggulung perdebatan didahului oleh pihak pembangkang. Pemarkahan berasaskan isi kandungan. Setiap peserta diberi masa 5 minit untuk berhujah.Aktiviti yang bertujuan untuk membolehkan peserta mendapatkan maklumat. kelancaran. Proses o o perkara. gaya dan penampilan bahan sokongan. Proses o Sediakan peralatan termasuk mikrofon. (sila lihat lampiran ML 4. jam dan loceng. Pengerusi memperkenalkan topik atau isu secara ringkas dan meminta panel pertama memberi pandangan.1) Topik-topik berkaitan dengan isu-isu sosial dan AIDS adalah digalakkan. o o o o o Perbincangan Panel Aktiviti yang bertujuan untuk menambah kefahaman terhadap sesuatu Ia meliputi penjelasan dan perbincangan terhadap sesuatu topik. Pemerhati diberi peluang membuat ulasan ke atas tajuk selepas perbahasan selesai. ketetapan tajuk. Pengerusi membuat ulasan ringkas o 175 . Pilih sekurang-kurangnya 4 ahli panel dan seorang pengerusi Kenalpasti tempat yang sesuai menyusun atur tataletk ahli panel. pengerusi dan audien. menyusun dan menghuraikannya di depan khalayak serta melatih peserta menjadi seorang perucap yang baik. pembesar suara. Meja dan kerusi pendebat di atur bertentangan dengan pengerusi dan Penjaga Masa di antara keduanya. Bahagikan peserta kepada dua kumpulan dengan ahli bertindak selaku pihak pencadang dan pembangkang.

seterusnya meminta panel kedua memberikan pendapat. Ulangi proses sehingga panel terakhir.
o

Pengerusi menggulung sesi dengan membuat rumusan ke atas isu-isu penting yang telah dicapai/bincangkan dan menutup perbincangan. Topik-topik seperti Pengasingan Kes HIV, Pendedahan Status HIV, Diskriminasi Ke atas Pesakit AIDS, Pembawa HIV dan Kehidupan Berkeluarga.

o

Main Peranan (Role Play) Aktiviti yang bertujuan memberi pengalaman baru kepada peserta berkaitan sesuatu peranan yang belum pernah dialami terdahulu. Ia melibatkan emosi, penghayatan dan disiplin serta tindakbalas terhadap watak lain tanpa bantuan skrip. Melaluinya peserta dapat meningkatkan kemahiran berkomunikasi serta memahami tingkahlaku orang lain. Proses
• • •

Atur kedudukan pentas dan audien. Pilih senario dan watak yang berkait dengan wabak AIDS. Berikan dengan mengikut keperluan watak. Beri masa 5 minit untuk pelakon menyesuaikan diri dan mendapat ’mood’. Audien perlu dimaklumkan mengenai senario ini serta perkara yang perlu diperhatikan.

• •

Biarkan lakonan berlangsung sehingga penghayatan dapat ditunjukkan. Perbincangan dan penilaian. Minta pelakon menyatakan perasaaan dan pendapat mereka berkaitan dengan sesi yang dilalui. Audien juga digalakkan memberi pendapat terhadap mesej dan lakonan. Umpamanya:
o o o

Adakah pelakon berubah peranan dan mengapa boleh berlaku? Adakah pelakon saling memahami antara satu sama lain? Kesan lakonan?

Perasaan watak sebelum, semasa dan selepas sesi.

176

AKTIVITI YANG BERTUJUAN UNTUK MEMBERI PENGALAMAN KEPADA PESERTA BAGAIMANA MERANGSANG PERBINCANGAN, BERFIKIR DAN MENINGKATKAN PENGETAHUAN.
• •

Sediakan soalan-soalan kuiz yang berkaitan dengan AIDS. Lantik seorang Pengerusi dan pencatat markah bagi mengendalikan kuiz. Bentuk dua kumpulan peserta. Pengerusi mengajukan soalan berselang-seli kepada semua peserta dari dua kumpulan. Soalan mesti dijawab dalam tempoh 30 saat dengan 3 markah untuk jawapan tepat. Jika gagal peluang diberi kepada ahli lain dalam kumpulan lain dengan 2 markah jika jawapan tepat. Sekiranya gagal soalan dikemukan kepada kumpulan lain dengan 1 markah jika jawapan betul.

KAEDAH PENGUCAPAN AWAM Aktiviti yang ertujuan untuk mewujudkan kesedaran atau menambah pengetahuan. Ia juga berupaya meningkatkan keterampilan diri, kemahiran interaksi depan khalayak serta menyampaikan maklumat dengan berkesan. Objektif Pembelajaan
• •

Memahami proses penyediaan pengucapan awam mempraktis teknik berucap.

Metod Syarahan pendek Proses

Menjelaskan persediaan pengucapan awam yang mengandungi tiga peringkat iaitu pemikiran permulaan, penyediaan dan penyampaian. Menggariskan perkara yang perlu dipertimbangkan dengan pemikiran permulaan:
o

mengenalpasti sasaran:

siapa,

mengapa

hadir,

faedah

dan

kepentingan ceramah kepada mereka.
177

o

Menentukan objektif ceramah: Menetapkan masa.

apakah

yang

penceramah

ingin

capai sama ada pengetahuan, sikap mahupun amalan.
o •

Menerangkan keperluan-keperluan dalam peringkat penyediaan. Umumnya terdapat tiga tahap dalam bahan ucapan.
o o

Pembukaan: memberitahu tujuan dan rangka ceramah. Bahan ucapan: merupakan penjelasan kepada tujuan ceramah. Sebaik-baiknya mengandungi 4/5 fakta utama sahaja, mempunyai sokongan dan mengikut susunan keutamaan. Penutup-mengulangi ide penting secara ringkas dan memperkuatkan semula tujuan.

o

Menjelaskan aspek-aspek penting penyampaian ceramah. Keutamaan adalah untuk mewujudkan hubungan audien melalui:
o o o o o o o

Berdiri selesa dan bertenang Melihat ke arah audien Suara tidak mendatar Bernada dan kawal kelajuan Tunjukkan kenyakinan terutama dalam ide penting Gunakan contoh-contoh menarik Rujuk nota (jika perlu)

Menunjukkan teknik berucap yang berkesan.
o

Cara penyampaian: gunakan impromtu.

skrip,

catitan

(kad),

ingatan

atau

o

Membuka ucapan: sampaikan ucapan selamat, memperkenalkan diiri dan cuba cetuskan sesuatu yang menarik. Pengenalan topik: jadikan pendengar minat-sedia mendengar dan menerima
178

o

o

Tinggikan minat: sebagainya. Lain-lain

selitkan jenaka, petikan, rujukan, persoalan dan

o

:gunakan bahasa badan, timbul keanehan, sesuatu

yang baru, realiti, perkara hampir, suspen, penting dan gurauan. Gunakan alat pandang dengar yang berkaitan dengan mahir.

Menyatakan sifat-sifat yang perlu ada dan sebaliknya semasa berceramah.
o

sifat baik: berpengetahuan, berkeyakinan, berkemahiran, dan ada kredibiliti. Sifat kurang baik: sering minta maaf. syok sendiri, berbisik-bisik, melalut, kabur dan

o

AKTIVITI 1 - LATIHAN AMALI PENGUCAPAN AWAM.
A. •

Masa

Lima jam (dikurangkan kepada 3 jam sekiranya aktiviti amali kepada perbincangan, sindikit, debat, kuiz dan pengucapan awam dilakukan pada modul yang berkaitan).

B.
• • •

Bahan: Carta selak papan lukis kertas mahjong

B. Kaedah :

Persembahan

C. Proses :

Pilih peserta dan minta mereka membuat persediaan pengucapan awam dan menyampaikannya di dalam kelas mengikut tatacara dan panduan yang diberikan. Fasilitator dan rakan peserta diminta memberi pendapat mengenai
179

. (sila lihat senarai semak amali pengucapan awam di Lampiran ML ... Imbasan Objektif Pembelajaran Mendapat maklum balas daripada peserta mengenai pengajaran yang diperolehi berkaitan modul atau topik tertentu. Metod Soal jawab Setting Setiap penghujung topik/ modul. Proses o o o o o o o Pilih beberapa peserta di setiap penghujung modul atau topik Minta komentar berdasarkan apa yang : Membantu pelajaran anda hari ini Menganggu pelajaran anda hari ini.) Penilaian Peserta dapat menyatakan pelbagai kaedah komunikasi yang sesuai dalam melaksanakan latihan PROSTAR serta mengambil bahagian aktif dalam sesi amali..persembahan selepas latihanamal selesai. Bahan Produk dan ulasan topik. Perasaan anda Apa yang boleh digunapakai Perkara-perkara 180 .

............. Nama peserta Isi Gaya Intonasi Suara Kelancaran Jumlah Jumlah Jumlah Jumlah AKTIVITI-AKTIVITI PENGUKUHAN KOMUNIKASI Objektif Pembelajaran: 181 ..........................................................Lampiran ML.. BORANG PEMARKAHAN DEBAT Nama Kumpulan :............

Mengetahui halangan-halangan dalam proses komuikasi. ii. Belajar menghormati dan menerima perbezaan .Di akhir sesi peserta akan dapat:i. iv. Meningkatkan kemahiran komunikasi dua hala. MODUL 6 : REMAJA BIJAK MERANCANG DAN MELAKSANA Pengenalan 182 . Belajar untuk mendengar dan menghormati pandangan serta pendapat orang lain. iii.

masa yang diperuntukkan dan sokongan yang diperolehi. melaksana dan menilai aktiviti-aktiviti PROSTAR. Latihan ini haruslah mengambil kira realiti setempat dari segi latar belakang. sumber yang ada dan boleh digunakan. kemampuan dan keupayaan fasilitator. Topik Utama • • • • • • Apa itu program Apa itu perancangan dan elemen utama dalam perancangan Kepentingan perancangan Langkah dan peringkat perancangan Penyediaan pelan program dan pelan pelaksanaan Penilaian aktiviti/program Objektif Pembelajaran Di akhir sesi latihan. kumpulan sasar. para peserta dapat : • • Menerangkan apa itu perancangan Memperolehi kemahiran merancang program atau aktiviti pendidikan PROSTAR Membentuk pelan program dan pelan pelaksanaan Memperoleh dijalankan kemahiran melaksana dan menilai aktiviti-aktiviti yang • • Metod / Kaedah • • Menyelesaikan masalah (senario) pilih satu atau cipta senario yang sesuai. Subjek ini perlu dipermudahkan dengan penggunaan dan pemakaian teori akademik yang seminima yang boleh. sekadar untuk mengukuhkan hujah sahaja selain ianya harus mudah dan praktikal. kemudahan yang sedia ada.Modul ini adalah panduan untuk merancang. Perbincangan kumpulan dan penyampaian kumpulan 183 .

Minta setiap kumpulan berbincang dan merancang satu program bagi mengatasi masalah berkaitan 3.• Taklimat diberikan serta disusuli dengan latihan amali. Peserta akan berbincang dan membaiki pelan program dan pelan perlaksanaan berpandukan format yantg telah diberi/disediakan oleh fasilitator Masa 1 jam 2 jam Bahan/Peralatan • • • • • • - Senario Taklimat / Amali Papan tulis Kertas manjong Markerpen Transparensi OHP Borang Format 184 . Agihan senario berlainan bagi setiap kumpulan (senario ini boleh dicipta/direka oleh fasilitator/penceramah mengikut permalahan setempat) 2. Setelah pembentangan dibuat fasilitator/penceramah akan memberi syarahan berkaitan dengan teknik penyediaan program pelan tersebut dan mengenalpasti kesilapan-kesilapan yang telah dilakukan dalam pembentangan oleh peserta 5. gunakan borang format pelan tindakan program/pelan perlaksanaan Proses 1. Menggunakan senario yang dipilih. Pilih seorang wakil untuk membentangkan hasil perbincangan dan perancangan program yang telah dihasilkan oleh kumplan 4.

peraturan. Kerja Kumpulan 3. langkah yang perlu dibuat dan lain-lain elemen yang perlu terhadap sesuatu tindakan. polisi. Soal Jawab TOPIK 1 : APAKAH ITU PROGRAM Merupakan sesuatu persiapan yang terancang yang merangkumi matlamat. Pre & Post Test 2. tugas. prosedur. Ianya satu kenyataan yang jelas berkaitan : 185 .Penilaian Dibuat berdasarkan kemampuan peserta menerangkan apa itu program melalui proses seperti 1.

Isu objektif 3. Masalah 2. Sasaran 4. Proses pemantuan. Perancangan 186 . Sumber 6.1. Tindakan jangka masa 8. Jadual 7. Aktiviti 5. Antara komponen sesuatu program termasuklah : • • • • • • • • • Latarbelakang program Kenyataan masalah Penentuan masalah Polisi/peraturan Objektif Strategi Aktiviti/tugas Sumber Penilaian TOPIK 2 : APA ITU PERANCANGAN DAN ELEMEN UTAMA PERANCANGAN a.

sesuai untuk semua peringkat dan program. b. Sumber TOPIK 3 : KEPENTINGAN PERANCANGAN 1. Aktiviti 3. Perancangan adalah percubaan untuk menjawab beberapa persoalan sebelum ianya timbul. Perancangan digunakan untuk semua tujuan dan berguna kepada kita sebagai panduan dan arah tuju. Objektif 2. Perancangan akan menjawab semua perkara berikut : Apa Bila Yang mana Di mana Siapa Bagaimana Kenapa Berapa banyak Tiga komponen utama perancangan iaitu : 1. Memberi arah tuju untuk melakukan sesuatu oeh sesebuah organisasi 187 . Ianya menghubung dan merapatkan jurang antara hari ini dengan masa depan.Merupakan satu proses untuk mencapai sesuatu matlamat dengan cara yang sistematik menggunakan sumber-sumber yang sesuai dalam tempoh masa yang ditetapkan. • • • • • • • • c.

kelemahan dan keberkesanan Dapat pastikan pencapaian aktiviti Menyediakan skop penilaian Menyediakan skop metodologi yang akan digunakan 188 . 10. cara hidup dan harapan (expectation) masyarakat 3. Membantu kawalan dan koordinasi secara berkesan Tindakan yang diambil akan lebih jelas dan berguna Memberi arahan ketua Dapat dikenalpasti masalah. • • • Mempastikan keberkesanan sesuatu objektif Guna strategi yang sesuai Guna sumber secara berkesan Mudah dan praktikal 4. 9. 7. 5. Perubahan dalam polisi kerajaan (pengurusan/pentadbiran) C. Perubahan ekonomi D. 8. Perubahan sikap. Untuk menguruskan sesuatu perubahan yagn berlaku A. Perubahan teknologi B.o o o o Apa yang perlu dibuat Bila perlu dibuat Bagaimana hendak dibuat Siapa yang akan mebuat 2. 6.

Penilaian Situasi 189 . kemahiran. Sesuatu perancangan yang realistik memerlukan kerjasama. penglibatan semua pihak yang terlibat yang memiliki maklumat. TOPIK 4 : LANGKAH-LANGKAH DAN PERINGKAT PERANCANGAN a. pengetahuan. kepakaran dan kuasa membuat keputusan dan lain-lain.Adalah jelas perancangan perlu dilakukan secara kolektif atau secara berpasukan di semua peringkat.

Berdasarkan masalah yang di hadapi • • • • Masalah yang dihadapi Sejauh mana masalah itu wujud Siapa yang terlibat Di mana masalah itu b. Penentuan objektif Berdasarkan polisi analisis situasi c.komponen dalam objektif program tercapai d. Selain daripada itu. Penyediaan proses penyeliaan dan pemantauan Berdasarkan senarai semak mengikut keperluan dan keutamaan dalam program yang akan dijalankan. Penentuan strategi dan kaedah Penggunaan strategi yang sesuai dan memudahkan komponen. TOPIK 5 : BAGAIMANA MENYEDIAKAN PELAN PROGRAM 190 . kekerapan mengadakan mesyuarat salah satu kaedah pemantauan. Pembentukan pelan program Berdasarkan kepada tempoh masa yang ditetapkan f. Pemilihan strategi yang berkesan Hasil dari proses yang telah dijalankan seperti proses brain storming serta dapat di nilai keberkesanannya e.

Ruang-ruang dalam jadual mengandungi maklumat berikut : - Objektif yang ingin dicapai dalam projek PROSTAR Aktivfiti PROSTAR yang akan dilaksanakan 191 . biasanya dirangka dalam bentuk jadual dan Carta Grantt. di mana. bila. di samping aspek-aspek yang berhubung dengan objektif pembelajaran.Pelan program mengandungi beberapa elemen termasuk : • • • • • • Tajuk projek Objektif am Objektif khusus termasuk objektif pembelajaran Strategi/kaedah Sumber Penilaian 1. Pelan Pelaksanaan • Pelaksanaan perlu dirancang selepas pelan projek program Pelan pelaksanaan menerangkan secara selesai disediakan. • Pelan pelaksanaan arah dan panduan tentang apakan aktiviti PROSTAR yang hendak dijalankan.2).1 dan 6. (Rujuk Rajah 6. terperinci cara untuk mejayakan dan menjalankan aktiviti. • Pelan pelaksanaan. oleh siapa dan dengan sumber apa dan bagaimana menilaikannya • Pelan pelaksanaan merupakan satu aliran/sekuen aktiviti iaitu satu rangkaian kegiatan yang akan dilaksanakan mengikut suasana masa.

Cara untuk mengukur atau mendapat maklumat berkaitan sasaran Catatan Bagi memudahkan proses pembelajaran fasilitator PROSTAR adalah dinasihatkan supaya aspek penilaian ini dipermudahkan dan diubahsuaikan. Yang penting adalah kaedah hendak menilai sesuatu aktiviti yang dijalankan dengan mudah. waktu dan tempat di mana aktiviti akan dilaksanakan Sumber yang akan digunakan untuk menjayakan aktiviti : Tenaga manusia (sebutkan nama atau jawatan orang akan menjalankan aktiviti tertentu baik dari segi pengurusan/ penyelarasan/penyediaan mahupun pelaksanaan aktiviti tersebut) • • Peralatan/bahan yang akan digunakan Kewangan/peruntukan yang dikehendaki/punca kewangan Penilaian untuk menentukan sejauh mana pelaksanaan aktiviti telah berjaya • (a) (b) (c) • Indikator (kayu ukur) – sasaran yang patut diukur Bilangan mesyuarat Bilangan kehadiran Kepatuhan kepada senarai semak Kriteria .Menentukan tahap minima untuk menganggap sesuatu aktiviti PROSTAR itu telah berjaya dilaksanakan • Kaedah .• Tarikh. Apa yang dinyatakan di atas adalah baik sebagai maklumat. Lain-lain hanyalah akademik sahaja. 192 .

penglibatan dan persetujuan semua pihak yang terlibat • Pelan pelaksanaan akan menentukan jadual pelaksanaan aktiviti 193 .• Pelan pelaksanaan perlu disediakan dengan kerjasama.

Objektif Aktiviti Tarikh/Masa Tempat Tenaga Manusia Sumber Bahan Kewangan Penilaian Kaedah 194 ................Jadual 6........... Tajuk Program : ..............1 : Jadual Perlaksanaan Program PROSTAR.....

2 : Carta Grantt Pelaksanaan Program/ Aktiviti G A T C A T R NT H R Pr g a / orm A t it kiv i Mi e Ju n Ju i la Oo gs Se t p Ot k Nv o 195 .Rajah 6.

Jumlah kehadiran kumpulan sasar Rekod aktiviti – jumlah bilangan yang telah dapat dijalankan Penggunaan sumber/bahan – jumlah. b. jenis dan kategori Penilaian impak i.Manual Latihan PROSTAR TOPIK 6 : Penilaian aktiviti/program Terdapat 3 jenis penilaian yang wajib dilakukan : Pertama Kedua Ketiga : : : Penilaian proses Penilaian impak Penilaian `outcome’ a. Penilaian proses Indikator bagi penilaian proses : i. iii. c. Berdasarkan objektif yang telah di wujudkan dengan menekankan kajian terhadap pengetahuan. ii. Penilaian `outcome’ (a) Komitmen dalam menjalankan aktiviti (b) Perubahan yang dapat dilihat dari segi tingkahlaku. 196 . sikap dan kemahiran setiap peserta dalam menjalankan sesuatu aktiviti.

Soalan Sebagai ahli jawatankuasa Kelab Prostar Sekolah. Merokok menjadi sebahagian dalam hidup mereka. Perkara ini berlaku kerana kurangnya kesedaran tentang bahaya merokok. Pelajarpelajar ini juga didapati sering ponteng pada awal dan hujung hari minggu. Senario 2 Kegiatan merokok di kalangan pelajar lelaki dan perempuan sejak akhir-akhir ini semakin berleluasa. Soalan Sebagai ahli Kelab PROSTAR Sekolah. berkaitan penglibatan pelajar-pelajar dari sekolah anda yang menjadi ’mat rempit’ yang bermotosikal melakukan aksi-aksi yang menganggu ketenteraman penduduk dan menyalahi undang-undang pada setiap hujung minggu. Yang lain-lain hanya sebagai maklumat tambahan. rancang dan laksanakan suatu program dengan kerjasama agensi yang berkaitan bagi memberikan kesedaran kepada pelajar-pelajar tersebut.Manual Latihan PROSTAR AKTIVITI. Senario 1 Pelbagai rungutan dan aduan diperolehi dari penduduk di kawasan A. rancang dan laksanakan program yang bersesuaian bagi membendung gejala ini dari terus berterusan. Senario 3 197 . Pelbagai kempen untuk membuang tabiat merokok telah dilakukan tetapi ianya masih belum berkesan. Selain itu mereka juga melakukan perbuatan sumbang bersama pasangan masing-masing tersebut.AKTIVITI Catatan Untuk aktiviti PROSTAR ini memadailah seseorang peserta remaja itu dapat menjalankan penilaian proses sahaja.

penekanan terhadap kesihatan mental sering diabaikan. merokok dan meminum minuman keras. Malah sejak kebelakangan ini penggunaan pil khayal. Remaja-remaja ini seolah-olah tidak sayang pada diri mereka sendiri.Manual Latihan PROSTAR Remaja pada hari ini kurang mementingkan kesihatan diri. Senario lima Dalam era menuju globalisasi. Soalan Sebagai ahli Kelab PROSTAR sekolah. pembuangan bayi serta kes HIV/AIDS di masa akan datang adalah membimbangkan. Soalan 198 . penagihan dadah dan seks bebas juga dikesan. Status hidup yang tinggi. rogol. ibu-bapa yang sering mendesak pelajar untuk memperolehi pencapaian akademik cemerlang dan peralihan ke alam remaja telah menyebabkan pelajar-pelajar mengalami stres. Kurangnya pendedahan dan kesedaran di kalangan remaja kini semakin membimbangkan. Mereka gemar memakan makanan yang kurang berkhasiat dan kurang menjalankan senaman serta aktiviti fizikal yang lain. Justeru. rancang dan laksanakan Kem ’Gaya Hidup Sihat’ agar remaja lebih prihatin dengan kesihatan diri. Mereka lebih cenderung melakukan aktiviti yang kurang memerlukan pergerakan fizikal dan banyak masa digunakan dengan melayari internet dan permainan video di siber kafe. Sila rancangkan program yang bersesuaian bagi menimbulkan kesedaran ke arah gaya hidup sihat di kalangan pelajar berkenaan. Soalan Anda dan sekumpulan remaja yang lain telah dilantik menganggotai Jawatankuasa Kelab PROSTAR sekolah. Masalah ini semakin meningkat dari sehari ke sehari. Senario 4 Laporan pihak berkuasa jelas menunjukkan pelajar sekolah menengah pada hari ini gemar melakukan aktiviti yang tidak sihat seperti pergaulan bebas. pengguguran janin. peningkatan kes cabul.

199 . Soalan. anda dikehendaki merancang dan menjalankan aktiviti ini bersama kelab prostar sekolah-sekolah yang berkaitan. Senario enam. pelajar-pelajar pada masa ini banyak terjebak dengan gejala yang kurang sihat seperti hubungan seks bebas dan penyalahgunaan dadah. Sila rancangkan program yang bersesuaian bagi menimbulkan kesedaran ke arah gaya hidup sihat di kalangan remaja berkenaan. ibubapa. Senario lapan Pelajar-pelajar adalah golongan remaja yang menjadi aset utama negara yang mampu mencorak wawasan 2020. Anda dan sekumpulan pelajar yang lain telah dilantik menganggotai Jawatankuasa Kelab PROSTAR Sekolah. Sungguhpun begitu. anda dikehendaki menjalankan aktiviti yang menekankan kepada penjagaan kesihatan mental. Tanpa rasa bersalah mereka dengan rela terjebak dalam kegiatan ini. dan penduduk setempat. Soalan Sebagai seorang ahli Kelab PROSTAR. Soalan. Pelbagai aktiviti memberi pendedahan dan meningkatkan pengetahuan remaja ke arah gaya hidup sihat akan dijalankan. Pelajar-pelajar ini kurang diberikan pendedahan tentang cara hidup yang sihat dan kerap kali terdorong kepada perlakuan yang tidak bermoral. Kelab Prostar sekolah anda bersama beberapa sekolah di sekitar akan menganjurkan kempen cara hidup sihat yang melibatkan penglibatan pelajar. Mereka langsung tidak mengendahkan nasihat ibu bapa mereka. Kegiatan ini seolah-olah sudah menjadi ’trend’ di kalangan mereka.Manual Latihan PROSTAR Sebagai seorang ahli Kelab PROSTAR. Pembabitan remaja perempuan di dalam kegiatan tidak bermoral seperti seks bebas dan bohsia menjadi semakin berleluasa sejak akhir-akhir ini. Senario tujuh.

Program ini di adakan dengan melibatkan badan-badan NGO yang lain di tempat anda. Soalan Sebagai ahli jawatankuasa kelab. rancang dan laksanakan kertas kerja bagi menjayakan lawatan tersebut. Kelab PROSTAR di sekolah anda akan mengadakan lawatan sambil belajar ke Institusi Penjara di kawasan anda. 200 .Manual Latihan PROSTAR Anda dan sekumpulan remaja yang lain telah dilantik menganggotai Jawatankuasa Kelab PROSTAR . Sungguhpun begitu. Sila rancangkan program yang bersesuaian bagi menimbulkan kesedaran ke arah gaya hidup sihat di kalangan pelajar berkenaan Senario sembilan. Sila rancangkan program yang bersesuaian untuk memberikan pengetahuan dan pemahaman kepada pihak sekolah terhadap aktiviti dan program kelab PROSTAR. Ia bertujuan untuk memberikan pendedahan kepada ahli kelab dengan senario di sana. Senario sepuluh Kelab PROSTAR sekolah banyak membantu di dalam peningkatan pengetahuan para pelajar dalam usaha pencegahan HIV/AIDS dan cara hidup sihat. Soalan Anda dilantik menganggotai Jawatankuasa Kelab PROSTAR Daerah. masih terdapat juga sekolah-sekolah yang kurang memberi kerjasama dalam dalam melaksanakan aktiviti. Keadaan ini berlaku disebabkan pihak sekolah masih kabur dengan aktiviti dan program-program yang dilakukan oleh kelab PROSTAR.

pengguguran janin. Kenyataan masalah Laporan pihak berkuasa jelas menunjukkan remaja pada hari ini gemar melakukan aktiviti yang tidak sihat seperti pergaulan bebas. Pejabat Pendidikan Daerah dan AADK Daerah. Justeru. Penentuan masalah Anda dan sekumpulan remaja yang lain telah dilantik menganggotai Jawatankuasa Sila rancangkan program yang bersesuaian bagi menimbulkan kesedaran ke arah gaya hidup sihat di kalangan remaja berkenaan. penagihan dadah dan seks bebas juga dikesan.Manual Latihan PROSTAR CONTOH AKTIVITI Tajuk Program Program ’Masih Ada Yang Sayang’ Latar belakang program Program ini adalah anjuran Kelab PROSTAR sekolah. Malah sejak kebelakangan ini penggunaan pil khayal. 201 . merokok dan meminum minuman keras. pembuangan bayi serta kes HIV/AIDS adalah membimbangkan. rogol. peningkatan kes cabul.

Mereka terlibat dengan gejala negatif seperti merokok.Manual Latihan PROSTAR Sasaran Peserta adalah terdiri daripada 80 pelajar lelaki yang berisiko. penagihan dadah/pil kuda. pihak sekolah dan PIBG sekolah bagi mengatasi masalah akhlak dan disiplin di kalangan pelajar dengan menggabungkan kepakaran masing-masing   202 . melawan guru dan ponteng sekolah. Jangkamasa Empat hari tiga malam Objektif  Memberikan dan meningkatkan pengetahuan dan kesedaran (lebih 50%) berkaitan dengan HIV/AIDS dan nilai-nilai positif yang harus dipilih dan mengamalkan cara hidup sihat. agama dan Negara Membentuk kerjasama antara ahli kelab. Memperkukuh jati diri remaja supaya menjadi ahli masyarakat yang berguna dan berjasa kepada bangsa. hubungan seks. jenayah.

HIV/AIDS dan bahaya dadah/pil kuda. Latihan dalam kumpulan (LDK)/perbincangan kumpulan 3. Penghayatan Diri/ Solat berjamaah 4.Manual Latihan PROSTAR Strategi 1. Ceramah Kesihatan Remaja. Riadah/kecergasan 203 . 2.

30 Solat Magrib & Isyak (Kuliah Maghrib) 8.00-12.00 pm Pendaftaran 7.00-8.00 am Solat dan Kuliah Subuh/ Moral 7.30-10.00-8.30 pm Taklimat Program / Pre.00 pm Apa itu PROSTAR Hari Kedua 6.30 pm Ice Breaking 11.30 pm.00 am Senamrobik 9.Manual Latihan PROSTAR Aktiviti/tugas Tarikh/masa Aktiviti Hari Pertama 2.Test 9.30 am Apa itu HIV/AIDS 204 .9.00 – 7.00-10.

00-1.00 pm Remaja dan Rokok 9.00-3.00 pm Solat Maghrib & Isyak (Kuliah Maghrib) 7.00 pm Titian Hidup 10.00 pm Permainan Dinamik 4.30 am Explorace Remaja Sihat 205 .00 am Solat Subuh dan Kuliah Subuh 8.00-12.00-4.00 pm Motivasi Kearah Remaja Cemerlang 3.00am Manisnya menjadi Teruna/ Dara 12.30-11.30 am Menolak tekanan Rakan sebaya 9.00 pm Hari Ketiga 6.30-9.Manual Latihan PROSTAR 11.30-6.30-9.00 pm Masalah Remaja 2.00-10.00-12.00-7.

00-8.30 pm Komunikasi 5.00-4.00 pm Persembahan Kumpulan 10.30 pm 9.00 am Post Test 206 .00 pm Alkohol dan Rokok 2.00 am Senamrobik 9.30 pm Menuju ALam Baru 11.00-1.00 pm Pembangunan Sahsiah Diri.00-10. 3.00-10.30-12.30-11.30 pm Muhasabah Diri Hari Keempat 6.00 am Solat dan Kuliah Subuh/ Moral 7.00-6.00-12.Manual Latihan PROSTAR 12.30 am Mari Merancang & LDK 11.00-3.00-7.

Sumber Kelab PROSTAR Daerah dan Pejabat Kesihatan Daerah.Manual Latihan PROSTAR Kos Berdasarkan kepada cadangan kewangan program. Terdapat peningkatan pengetahuan selepas program dijalankan. Ini menunjukkan tahap pemahaman mereka mengenai HIV/AIDS masih ditahap rendah. Penilaian Impak Pre. Hanya 30 (38%) dari 80 peserta menjawab dengan BETUL separuh dari 30 soalan Objektif. 207 . cara merebak dan langkahlangkah pencegahan. Post-Test Selepas program untuk mengetahui pencapaian program Sebanyak 60 pelajar (81%) faham tentang HIV /AIDS.Test Sebelum program dijalankan.

Manual Latihan PROSTAR CARTA ALIRAN PERANCANGAN PROGRAM PENILAIAN SITUASI PENENTUAN OBJEKTIF PENENTUAN STRATEGI PENENTUAN KAEDAH BERKESAN MENGULANGKAJI SEMULA PENCAPAIAN DAN PENAMBAHBAIKAN PEMBENTUKAN PELAN PROGRAM PROSES PENYEDIAAN DAN PEMANTAUAN 208 .

Manual Latihan PROSTAR 209 .