Asas Pentadbiran Awam

BAB 1 PENGENALAN PENTADBIRAN AWAM

OBJEKTIF BAB Setelah mengikuti bab ini, anda seharusnya boleh: 1. Mendefinisikan pentadbiran awam. 2. Membezakan antara pengurusan dan pentadbiran. 3. Membezakan antara pengurusan awam dan pengurusan sektor swasta. 4. Menjelaskan skop pengurusan awam. 5. Menerangkan elemen-elemen penting dalam pengurusan awam.

1.1

PENGENALAN

Asas Pentadbiran Awam ini memberi tumpuan kepada pentadbiran awam dalam konteks amalan di Malaysia. Pentadbiran ialah perlaksanaan sesuatu tugas yang telah ditetapkan ke arah mencapai matlamat tertentu. Contohnya, pentadbiran sesebuah negara adalah bertujuan mencapai kesejahteraan ekonomi, politik, dan sosial. Perkataan pentadbiran dan pengurusan sering menimbulkan kekeliruan, terutamanya dari segi makna dan pemahamannya. Malahan dalam keadaan tertentu, kedua istilah ini di guna secara bertukar ganti. Sebenarnya, terdapat kata kunci yang boleh dikenal pasti bagi menunjukkan perbezaan di antara keduanya. Pengurusan didefinisikan sebagai satu proses yang menyatukan sumbersumber dan menggunakannya melalui proses-proses perancangan, pengorganisasian, penstafan, pengarahan, pengawalan, dan belanjawan, ke arah pencapaian matlamat sesebuah organisasi. Ini jelas dengan kenyataan Donnelly et al. (1992:5), proses pengurusan melibatkan penyelarasan berbagai aktiviti untuk mendapat hasil yang tidak mampu dicapai oleh individu yang bertindak secara sendirian.

1

2 PENTADBIRAN AWAM Gordon dan Milakovich (1995:6). Ini juga selari dengan pendapat Woodrow Wilson (Dimock dan Dimock 1964:3) yang melihat pentadbiran awam sebagai perlaksanaan atau menjalankan urusan kerajaan demi mencapai matlamat memberikan perkhidmatan untuk memenuhi kehendak dan cita rasa rakyat. segala aktiviti dan sumber yang digunakan adalah diurus melalui dua bentuk pengurusan. Satu `seni sains pengurusan' sebagaimana yang dapat dikaitkan dengan hal ehwal sebuah negeri atau negara.Asas Pentadbiran Awam Untuk memudahkan lagi pemahaman. mendefinisikan pentadbiran awam sebagai segala proses. eksekutif dan kehakiman. organisasi. Manakala Ahmad Atory (1983:1) memetik dua definisi klasik dari Dwight Waldo yang mengatakan pentadbiran awam sebagai: (i) (ii) Sebuah organisasi yang mengrus manusia dan benda-benda untuk mencapai tujuan-tujuan kerajaan. di samping terlibat dalam proses penggubalan undang-undang dan peraturan yang berkenaan. sumber manusia dan kewangan perlu diurus dengan cekap dan berkesan. kita mengambil contoh pentadbiran yang bertujuan mencapai kesejahteraan negara. Oleh yang demikian. iaitu Pengurusan awam dan pengurusan swasta. Ia berperanan 2 . jelas bahawa pentadbiran awam adalah sebuah badan yang akan melaksanakan pentadbiran negara. Untuk mencapai matlamat pentadbiran. Pengurusan awam biasanya bermotifkan kebajikan sosial (service-oriented) dan kurang mementingkan keuntungan. melalui dasar-dasar dan peraturan yang diwujudkan oleh kerajaan dalam sesebuah negara. Dimock et al. dan individu yang terlibat dalam perlaksanaan undang-undang dan peraturan yang diputuskan atau dikeluarkan oleh badan perundangan. (a) Pengurusan Awam Pengurusan awam adalah satu proses menyatukan sumber-sumber dan menggunakannya melalui aktiviti dan proses ke arah mencapai matlamat kebajikan sosial. Dalam usaha mencapai matlamat kesejahteraan tersebut. (1983:5) pula mendefinisikan pentadbiran awam sebagai satu operasi pengeluaran barangan dan perkhidmatan untuk memenuhi kehendak rakyat. 1.

Contohnya.Asas Pentadbiran Awam melaksanakan polisi-polisi awam secara langsung dan keputusankeputusan yang dibuat oleh kerajaan dari semasa ke semasa. Seseorang pengurus biasanya mengatur sumber-sumber mengikut kehendak dan keperluan organisasi (do things right). pengurusan awam terletak di bawah kawalan secara langsung oleh kerajaan. prosedur (tatacara). Ini disebabkan dalam sektor swasta. tetapi dalam menjalankan operasi ia lebih mengikut keputusan yang dibuat sendiri melalui Lembaga Pengarah ataupun pemegang-pemegang syer organisasi tersebut. Adakah anda tahu dan faham perbezaan antara pentadbir dan pengurus? Mari kita lihat perbezaan kedua-dua istilah ini. Ini disebabkan oleh segala tindakan yang dilakukan oleh seorang pentadbir awam adalah berdasarkan apa yang telah ditetapkan oleh pihak yang berautoriti dan bertanggungjawab. Individu yang terlibat dalam pengurusan awam dan swasta dikenali sebagai pentadbir dan pengurus. Pengurusan swasta ini biasanya mementingkan keuntungan (profit-oriented). Pengurusan awam juga biasanya dikenali sebagai perkhidmatan awam. Pentadbir (Administrator) Seseorang pentadbir awam wajar `melakukan sesuatu yang sepatutnya' (do right things). 2. pengurus-pengurus lebih mempunyai autonomi untuk membuat 3 . Pengurus (Manager) Pengurus lebih merujuk kepada pentadbir di sektor swasta. Seseorang pegawai awam hanya boleh bertindak dalam bidang kuasanya (intra-vires) walaupun tindakan yang diambil itu adalah tidak popular kepada kumpulan sasaran. Pengurusan swasta berada di luar kawalan langsung kerajaan. Konsep pengurusan swasta perlu mengikut garis panduan atau polisi-polisi kerajaan. segala tindakan seorang pegawai awam mestilah berdasarkan polisi-polisi dan peraturan seperti akta. Pegawai-pegawai awam mempunyai laluan kerjaya yang agak terhad kerana ditentukan berdasarkan senioriti. 1. Oleh itu. pekeliling. (b) Pengurusan Swasta Pengurusan swasta adalah satu proses menyatukan sumber-sumber dan menggunakannya melalui aktiviti dan proses ke arah mencapai matlamat organisasi. dan arahan.

Biasanya kuasa seseorang pengurus tiada had demi kebaikan organisasi. 1. Pengurus-pengurus sektor swasta biasanya mempunyai laluan kerjaya yang lebih baik.1 1. and abilities).3 SKOP PENGURUSAN AWAM Pengurusan awam merupakan satu bentuk pengurusan yang berada yang berada dalam pentadbiran awam. Seseorang pengurus boleh menunjukkan kebolehan dan kreativiti untuk menyumbangkan idea-idea yang boleh memberi keuntungan kepada organisasi. Semak jawapan anda di akhir bab ini. Nyatakan definisi-definisi lengkap untuk menunjukkan perbezaan di antara penguursan awam dan pengurusan swasta. pengetahuan dan keupayaan (skills. dan hubungan antara sumber manusia 4 . pembangunan. perkhidmatan awam merupakan satu badan yang sah di sisi undang-undang (legitimate) kerana ianya ditubuhkan di bawah peruntukan Perkara 132. Adakah anda faham dengan istilah autoriti dan autonomi? Apakah perbezaannya? SOALAN DALAM TEKS 1. Perlembagaan Persekutuan. Fungsi-fungsi pengurusan awam dijalankan dalam dua bentuk. (a) Pengurusan Sumber Manusia Pengurusan sumber manusia melibatkan proses-proses pengambilan. iaitu pengurusan sumber manusia dan pengurusan sumber bukan manusia. Pengurusan awam atau lebih dikenali sebagai perkhidmatan awam berfungsi melaksanakan dasar-dasar awam kerajaan. kerana peningkatan dalam kerjaya mereka lebih didasarkan kepada kemahiran. perancangan. knowledge.Asas Pentadbiran Awam keputusan yang akan memberi keuntungan kepada organisasi. Dalam sektor swasta tidak ditekankan konsep melebihi bidang kuasa (ultra-vires). Di Malaysia.

Proses-proses sumber manusia melibatkan aktivitiaktiviti seperti pengrekrutan. sesebuah negara boleh menggunakan strategi melalui belanjawan atau dasar-dasar kewangan bagi menangani masalah kemelesetan ekonomi yang dijangka untuk satu masa akan datang. pengurusan sumber bukan manusia juga merupakan satu aspek yang perlu diberi perhatian. Ini disebabkan dengan semata-mata menguruskan sumber manusia tidak boleh menjamin organisasi akan mencapai matlamatnya.Asas Pentadbiran Awam dalam sektor awam. Pengurusan kewangan penting diberi perhatian kerana ia boleh memberi satu petunjuk (indicator) tentang prestasi ekonomi negara. adalah penting untuk memastikan agar pengurusan projek berjaya kerana ia menggambarkan kejayaan terhadap aktiviti yang dilaksanakan. pengurusan projek. Dalam sektor awam. hubungan perusahaan. 5 . pemilihan. pengurusan sumber bukan manusia adalah melibatkan beberapa aspek pengurusan. dan pengurusan aset. Pengurusan Projek Pengurusan projek adalah merujuk kepada pelaksanaan dan pentadbiran sesebuah projek awam yang bermula dari tahap cadangan awal (conceptualization) hinggalah ke tahap penilaian terhadap pencapaian matlamat yang ditetapkan. pentadbiran pampasan dan faedah. 1. gaji dan upah. Menurut Michael dan Burton (1995:6). iaitu pengurusan kewangan. Pengurusan Kewangan Pengurusan kewangan sektor awam merujuk kepada pentadbiran sistem kewangan negara dengan melihat kepada aspek belanjawan dan dasardasar kewangan (fiskal) negara. dan disiplin kakitangan sektor awam. 2. latihan dan pembangunan. Pengurusan projek perlu menggunakan teknik paling berkesan untuk menyelesaikan projek mengikut standard ditetapkan dan dalam jangka masa yang ditentukan. (b) Pengurusan Sumber Bukan Manusia Di dalam apa jua bentuk organisasi. Contohnya. Ia juga boleh memberi gambaran sejauh mana sesebuah negara merangka strategi ekonominya untuk terus hidup (survive) dalam jangka panjang.

Terdapat dua elemen penting yang menjadi garis panduan untuk dipatuhi oleh pengurusan awam. jelas wujudnya badan yang lebih tinggi yang memberikan autoriti kepada pengurusan awam untuk melaksanakan segala fungsi berkenaan. Pengurusan aset adalah penting dan perlu diberi perhatian kerana ia akan menunjukkan kecekapan organisasi dalam menguruskan segala harta benda organisasi kerana ianya dikaitkan dengan faktor-faktor kos seperti melibatkan penyelenggaraan dan perkhidmatan barangan modal. susut nilai. dan tanah yang merupakan barangan modal bagi sesebuah organisasi. kenderaan. Aset-aset tetap adalah merujuk kepada aset-aset tidak berubah seperti bangunan. iaitu: (a) Kawalan Perlembagaan Perlembagaan merupakan undang-undang tertinggi negara. segala atur cara (procedure) dan bidang kuasa fungsi pengurusan awam. 1. dihalakan ke arah pencapaian matlamat dan mengikut prosedur yang telah ditetapkan. 6 . Kawalan Kawalan dilakukan bertujuan untuk memastikan agar segala tindakan yang dibuat dalam bidang kuasa. jentera. Perlembagaan menjelaskan kewujudan perkhidmatan awam sebagai badan yang akan melaksanakan segala keputusan kerajaan. iaitu kawalan dan pelaksanaan. Perlembagaan menetapkan pelantikan jawatan pegawai-pegawai awam. Pengurusan Aset Pengurusan aset adalah merujuk kepada pentadbiran aset tetap dan aset tidak tetap kerajaan. Kakitangan awam pula dilantik melalui sebuah badan yang dinamakan Suruhanjaya.4 ELEMEN-ELEMEN PENGURUSAN AWAM PENTING DALAM Seperti yang dibincangkan. Oleh itu. 1. pulangan. Kawalan dalam pengurusan awam dilaksanakan melalui beberapa cara. pengurusan awam berfungsi melaksanakan segala dasar-dasar kerajaan. serta faedah-faedah atas pinjaman jangka panjang. Manakala aset-aset tidak tetap adalah merujuk kepada aset berubah seperti pendapatan. dan terimaan kerajaan yang bergantung kepada prestasi ekonomi semasa.Asas Pentadbiran Awam 3.

2 1. Badan pembuat keputusan di peringkat Persekutuan ialah Parlimen.Asas Pentadbiran Awam Perlembagaan juga menetapkan prosedur bagi perlaksanaan tanggungjawab dan pemberhentian kakitangan awam berkenaan. Parlimen membuat undangundang yang dipanggil `akta' dan digunapakai di seluruh Persekutuan. Bolehkah anda sebutkan tiga Suruhanjaya yang bertanggungjawab mengendalikan hal-hal berkaitan kakitangan awam seperti dinyatakan dalam Perlembagaan? SOALAN DALAM TEKS 1. Badan pembuat keputusan di peringkat negeri ialah Dewan Undangan Negeri (DUN). iaitu di peringkat Persekutuan dan di peringkat negeri. iaitu pengurusan sumber manusia dan pengurusan sumber bukan manusia. Bincangkan bersama rakan-rakan anda. Oleh itu. Semak jawapan anda di akhir bab ini. ianya dianggap bercanggah dengan Perlembagaan dan tindakan badan berkenaan akan dianggap tidak sah. kenal pasti apakah yang dimaksudkan dengan ordinan? 7 . mana-mana badan yang tidak mematuhi bidang kuasa atau prosedur yang ditetapkan. DUN membuat undang-undang yang dipanggil `enakmen' dan digunapakai dalam negeri-negeri di mana undang-undang itu dibuat sahaja. (b) Kawalan Legislatif Legislatif merupakan badan pembuat undang-undang. Terdapat dua tahap badan pembuat undang-undang di negara ini. Fungsi-fungsi pengurusan awam dijalankan dalam dua bentuk. Senaraikan contoh fungsi pengurusan sumber manusia dan pengurusan sumber bukan manusia. Terdapat undang-undang yang dibuat oleh badan perundangan dikenali sebagai `ordinan'.

Biasanya eksekutif akan menggariskan segala proses dan tatacara perlaksanaan kepada birokrasi melalui beberapa cara seperti arahan. tatacara dan had-had kuasa bagi sesiapa yang akan melaksanakannya. (a) Perlembagaan Perlembagaan telah menggariskan proses dan prosedur bagi pelaksanaan pentadbiran. Terdapat beberapa elemen yang memberikan autoriti kepada perkhidmatan awam untuk melaksanakan tanggungjawabnya. Perlanggaran terhadap peraturanperaturan ini boleh menyebabkan pegawai-pegawai perkhidmatan awam disabitkan dengan kesalahan tatatertib dan salah laku dalam pentadbiran. polisi. Ini kerana biasanya setiap perundangan yang dibuat akan menggariskan segala proses. Kawalan legislatif wujud melalui aktaakta dan enakmen-enakmen yang dibuat oleh badan perundangan tersebut. perkhidmatan awam bertanggungjawab melaksanakan segala undang-undang dan keputusan legislatif kepada eksekutif. pekeliling. dan memutuskan sama ada undang-undang tersebut dipatuhi oleh badan yang melaksanakannya (eksekutif). Di antara elemen-elemen tersebut ialah Perlembagaan. Perlaksanaan undangundang ini bagaimanapun dibuat melalui badan yang dinamakan birokrasi. Apakah yang dimaksudkan dengan `ultra-vires' ? 2. arahan.Asas Pentadbiran Awam Akta dan enakmen adalah perundangan yang mempunyai matlamat dalam perkara-perkara tertentu. dan polisi kerajaan. (d) Kawalan Judisiari Judisiari adalah badan kehakiman dalam negara. Kawalan kehakiman ini wujud dalam bentuk terjemahan undang-undang serta keputusan yang dibuat oleh badan berkenaan dalam perkara-perkara tertentu. Judisiari mengawal tindakan pentadbir melalui konsep `ultra-vires'. Perlembagaan juga telah melantik dan menetapkan bidang 8 . Badan kehakiman berfungsi menterjemahkan segala undang-undang yang dibuat oleh legislatif. dan pekeliling. Perlaksanaan Seperti dibincangkan. (c) Kawalan Eksekutif Eksekutif ialah badan yang melaksanakan segala undang-undang dan keputusan yang dibuat oleh badan perundangan. akta.

maka diwujudkan sebuah badan penyelaras yang dikenali sebagai Majlis Negara bagi Kerajaan Tempatan (MNKT). Contohnya. segala arahan yang digariskan melalui peruntukan Perlembagaan mestilah dipatuhi. Akta ini diwujudkan dengan tujuan mencapai matlamat dalam sesuatu perkara yang khusus selari dengan peruntukan Perlembagaan. prosedur dan bidang kuasa mengenai kerajaan tempatan berkenaan. Dewan Undangan Negeri (DUN) mewujudkan enakmen khas yang menjadi undang-undang tubuh bagi setiap kerajaan tempatan yang ditubuhkan. Contohnya.Asas Pentadbiran Awam kuasa individu yang akan dipertanggungjawabkan melaksanakannya. Sebarang percanggahan tindakan tanpa mengikut peruntukan Perlembagaan. kedudukan eksekutif adalah bertindih dengan legislatif. maka Parlimen telah meluluskan Akta Kerajaan Tempatan 1967 yang mengandungi segala proses. Untuk menyelaraskan kerajaan-kerajaan tempatan di peringkat Persekutuan. Untuk membolehkan segala penyelarasan dan pentadbiran kerajaan tempatan dilaksanakan oleh pentadbir-pentadbir awam. Sebagai undang-undang tertinggi negara. Maka polisi awam adalah juga merujuk kepada keputusankeputusan yang dibuat oleh legislatif. Dasar Ekonomi Baru merupakan satu polisi dalam bentuk dokumen lengkap yang menjadi rujukan dalam menentukan apa jua rancangan ekonomi negara. Dasar Kependudukan 9 . Ia juga boleh diwujudkan sebagai asas untuk merealisasikan sesuatu akta yang dibuat oleh badan perundangan. polisi awam menggambarkan segala tindakan kerajaan untuk membuat sesuatu perkara dan menjadi garis panduan kepada pihak yang akan melaksanakannya. Polisi awam boleh wujud dalam beberapa bentuk seperti arahan bertulis atau pernyataan lisan oleh kerajaan. Di Malaysia. Ringkasnya. (c) Polisi Awam Polisi awam adalah merujuk kepada segala arahan yang diputuskan oleh eksekutif. Keadaan yang sama berlaku di peringkat negeri di mana. peruntukan Perlembagaan ada menyatakan bahawa negeri-negeri boleh menubuhkan Pihak Berkuasa Tempatan (kerajaan tempatan) yang terletak di bawah bidang kuasa kerajaan negeri. akan menyebabkan tindakan berkenaan menjadi tidak sah. (b) Akta Telah dijelaskan bahawa akta-akta merupakan undang-undang yang dibuat oleh badan perundangan.

Contohnya. Contohnya. Bagaimanapun. Menteri Kewangan juga dibenarkan untuk mengeluarkan arahan berkaitan kewangan kepada pentadbir-pentadbir awam di agensi-agensi kerajaan. Ia mempunyai sedikit persamaan dengan polisi kerana arahanarahan juga datangnya dari badan eksekutif. badan eksekutif yang mengeluarkan Arahan Perbendaharaan dan Arahan Perkhidmatan menggunakan Pekeliling Perbendaharaan dan Surat Pekeliling Perkhidmatan untuk menjelaskan tatacara perlaksanaan sesuatu arahan. Sementara itu. Arahan ini dikenali sebagai Arahan Perbendaharaan yang menggariskan tatacara pengurusan kewangan sektor awam secara terperinci. Dalam menjalankan tugas-tugas pentadbiran pula. membuat tambahan atau pindaan tertentu kepada arahan-arahan induk. membuat pindaan kepada arahan-arahan untuk 10 . Biasanya pekeliling digunakan untuk menyampaikan makluman kepada kakitangan tentang perkembangan semasa dalam pentadbiran. Menteri Kewangan diberi kuasa oleh Parlimen untuk mentadbirkan kewangan Persekutuan melalui Akta Acara Kewangan 1957. Ianya adalah dalam bentuk dokumen bercetak dan lebih bersifat `operasional'. ataupun membuat penjelasan terperinci tentang arahan-arahan yang dikeluarkan oleh pihak atasan.Asas Pentadbiran Awam Ke arah 70 Juta Penduduk Malaysia pula merupakan satu pernyataan oleh kerajaan yang menjadi rujukan dalam perancangan sosial dan ekonomi negara. (e) Pekeliling Pekeliling merupakan perintah yang dikeluarkan oleh pihak yang lebih tinggi dalam hierarki kepada pihak bawahan. (d) Arahan Kerajaan Arahan kerajaan adalah merujuk kepada segala peraturan dan perintah yang ditujukan kepada pentadbir-pentadbir awam dalam melaksanakan tugas. ianya berbeza dengan polisi kerana arahan-arahan biasanya dikeluarkan dalam bentuk dokumen bercetak dan menjadi rujukan utama kepada pentadbirpentadbir awam. kakitangan awam mengikut garis panduan yang dikeluarkan oleh badan eksekutif melalui perintah yang dinamakan Arahan Perkhidmatan. Dasar Pendidikan Kebangsaan 1974 diperkenalkan sebagai satu cara untuk mempercepatkan pencapaian objektif Akta Pelajaran 1961.

Semak jawapan anda di akhir bab ini. Pentadbiran awam juga mempunyai struktur organisasi dan hierarki individu yang menjalankan tugas-tugas tertentu. 11 . Semak jawapan anda di akhir modul kursus ini.Asas Pentadbiran Awam disesuaikan dengan keadaan semasa. serta menjelaskan tentang kedudukan semasa polisi-polisi kerajaan. 1. (ii) Perlaksanaan berdasarkan akta-akta. Senaraikan elemen-elemen yang terlibat dalam perlaksanaan tanggungjawab perkhidmatan awam. SOALAN DALAM TEKS 1. Jelaskan secara terperinci perbezaan di antara seorang pentadbir (administrator) dan seorang pengurus (manager). 2. Jelaskan dengan terperinci elemen-elemen di bawah yang bertujuan memastikan pengurusan awam melaksanakan tanggungjawabnya mengikut prosedur dan dalam bidang kuasa yang ditentukan: (i) Kawalan melalui Perlembagaan. Bincangkan secara terperinci dua bentuk pengurusan bagi pengurusan awam melaksanakan fungsinya dalam sebuah pentadbiran.5 KESIMPULAN Secara ringkasnya dapatlah di katakan bahawa pengurusan (yang dijalankan oleh perkhidmatan awam) adalah menjalankan fungsi-fungsi pentadbiran awam negara. dalam konteks yang lebih luas dan saiz yang lebih besar dari organisasi swasta. Pentadbiran awam juga merupakan sebuah organisasi. SOALAN PENILAIAN KENDIRI 1. 3.3 1.

satu proses menyatukan sumber-sumber dan menggunakannya melalui aktiviti dan proses ke arah mencapai matlamat organisasi. Pengurusan swasta ini biasanya mementingkan keuntungan (profit-oriented). Pengurusan Awam . Pengurusan swasta . Fungsi pengurusan sumber manusia: (i) Perancangan (ii) Pemilihan (iii) Perekrutan (iv) Pengurusan (v) Pembangunan Fungsi pengurusan bukan sumber manusia: (i) Pengurusan kewangan (ii) Pengurusan projek (iii) Pengurusan aset SDT 1. Ia berperanan melaksanakan polisipolisi awam secara langsung dan keputusan-keputusan yang dibuat oleh kerajaan dari masa ke semasa.1 1.2 1. Pengurusan awam biasanya bermotifkan kebajikan sosial (service-oriented) dan kurang mementingkan keuntungan. SDT 1.adalah satu proses menyatukan sumbersumber dan menggunakannya melalui aktiviti dan proses ke arah mencapai matlamat kebajikan sosial. Elemen dalam pelaksanaan pentadbiran awam: (i) Perlembagaan (ii) Akta (iii) Polisi Awam (iv) Arahan Kerajaan (v) Pekeliling 12 .Asas Pentadbiran Awam JAWAPAN SOALAN DALAM TEKS SDT 1. Pengurusan swasta berada di luar kawalan langsung kerajaan.3 1.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful