P. 1
252541-ASAS-PENTADBIRAN-AWAM

252541-ASAS-PENTADBIRAN-AWAM

|Views: 59|Likes:
Published by einz82

More info:

Published by: einz82 on Aug 22, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/22/2011

pdf

text

original

Asas Pentadbiran Awam

BAB 1 PENGENALAN PENTADBIRAN AWAM

OBJEKTIF BAB Setelah mengikuti bab ini, anda seharusnya boleh: 1. Mendefinisikan pentadbiran awam. 2. Membezakan antara pengurusan dan pentadbiran. 3. Membezakan antara pengurusan awam dan pengurusan sektor swasta. 4. Menjelaskan skop pengurusan awam. 5. Menerangkan elemen-elemen penting dalam pengurusan awam.

1.1

PENGENALAN

Asas Pentadbiran Awam ini memberi tumpuan kepada pentadbiran awam dalam konteks amalan di Malaysia. Pentadbiran ialah perlaksanaan sesuatu tugas yang telah ditetapkan ke arah mencapai matlamat tertentu. Contohnya, pentadbiran sesebuah negara adalah bertujuan mencapai kesejahteraan ekonomi, politik, dan sosial. Perkataan pentadbiran dan pengurusan sering menimbulkan kekeliruan, terutamanya dari segi makna dan pemahamannya. Malahan dalam keadaan tertentu, kedua istilah ini di guna secara bertukar ganti. Sebenarnya, terdapat kata kunci yang boleh dikenal pasti bagi menunjukkan perbezaan di antara keduanya. Pengurusan didefinisikan sebagai satu proses yang menyatukan sumbersumber dan menggunakannya melalui proses-proses perancangan, pengorganisasian, penstafan, pengarahan, pengawalan, dan belanjawan, ke arah pencapaian matlamat sesebuah organisasi. Ini jelas dengan kenyataan Donnelly et al. (1992:5), proses pengurusan melibatkan penyelarasan berbagai aktiviti untuk mendapat hasil yang tidak mampu dicapai oleh individu yang bertindak secara sendirian.

1

2 PENTADBIRAN AWAM Gordon dan Milakovich (1995:6). kita mengambil contoh pentadbiran yang bertujuan mencapai kesejahteraan negara. Manakala Ahmad Atory (1983:1) memetik dua definisi klasik dari Dwight Waldo yang mengatakan pentadbiran awam sebagai: (i) (ii) Sebuah organisasi yang mengrus manusia dan benda-benda untuk mencapai tujuan-tujuan kerajaan. iaitu Pengurusan awam dan pengurusan swasta. di samping terlibat dalam proses penggubalan undang-undang dan peraturan yang berkenaan. (1983:5) pula mendefinisikan pentadbiran awam sebagai satu operasi pengeluaran barangan dan perkhidmatan untuk memenuhi kehendak rakyat. 1. Dimock et al. Untuk mencapai matlamat pentadbiran. (a) Pengurusan Awam Pengurusan awam adalah satu proses menyatukan sumber-sumber dan menggunakannya melalui aktiviti dan proses ke arah mencapai matlamat kebajikan sosial. Dalam usaha mencapai matlamat kesejahteraan tersebut. Satu `seni sains pengurusan' sebagaimana yang dapat dikaitkan dengan hal ehwal sebuah negeri atau negara. jelas bahawa pentadbiran awam adalah sebuah badan yang akan melaksanakan pentadbiran negara. Oleh yang demikian. Ia berperanan 2 . melalui dasar-dasar dan peraturan yang diwujudkan oleh kerajaan dalam sesebuah negara. Ini juga selari dengan pendapat Woodrow Wilson (Dimock dan Dimock 1964:3) yang melihat pentadbiran awam sebagai perlaksanaan atau menjalankan urusan kerajaan demi mencapai matlamat memberikan perkhidmatan untuk memenuhi kehendak dan cita rasa rakyat. mendefinisikan pentadbiran awam sebagai segala proses. Pengurusan awam biasanya bermotifkan kebajikan sosial (service-oriented) dan kurang mementingkan keuntungan. eksekutif dan kehakiman. dan individu yang terlibat dalam perlaksanaan undang-undang dan peraturan yang diputuskan atau dikeluarkan oleh badan perundangan.Asas Pentadbiran Awam Untuk memudahkan lagi pemahaman. sumber manusia dan kewangan perlu diurus dengan cekap dan berkesan. organisasi. segala aktiviti dan sumber yang digunakan adalah diurus melalui dua bentuk pengurusan.

Pengurusan awam juga biasanya dikenali sebagai perkhidmatan awam. dan arahan. Pengurusan swasta ini biasanya mementingkan keuntungan (profit-oriented).Asas Pentadbiran Awam melaksanakan polisi-polisi awam secara langsung dan keputusankeputusan yang dibuat oleh kerajaan dari semasa ke semasa. pengurus-pengurus lebih mempunyai autonomi untuk membuat 3 . tetapi dalam menjalankan operasi ia lebih mengikut keputusan yang dibuat sendiri melalui Lembaga Pengarah ataupun pemegang-pemegang syer organisasi tersebut. pengurusan awam terletak di bawah kawalan secara langsung oleh kerajaan. Contohnya. Oleh itu. Pentadbir (Administrator) Seseorang pentadbir awam wajar `melakukan sesuatu yang sepatutnya' (do right things). Seseorang pegawai awam hanya boleh bertindak dalam bidang kuasanya (intra-vires) walaupun tindakan yang diambil itu adalah tidak popular kepada kumpulan sasaran. prosedur (tatacara). Pegawai-pegawai awam mempunyai laluan kerjaya yang agak terhad kerana ditentukan berdasarkan senioriti. segala tindakan seorang pegawai awam mestilah berdasarkan polisi-polisi dan peraturan seperti akta. Ini disebabkan oleh segala tindakan yang dilakukan oleh seorang pentadbir awam adalah berdasarkan apa yang telah ditetapkan oleh pihak yang berautoriti dan bertanggungjawab. Pengurus (Manager) Pengurus lebih merujuk kepada pentadbir di sektor swasta. Individu yang terlibat dalam pengurusan awam dan swasta dikenali sebagai pentadbir dan pengurus. 1. Seseorang pengurus biasanya mengatur sumber-sumber mengikut kehendak dan keperluan organisasi (do things right). (b) Pengurusan Swasta Pengurusan swasta adalah satu proses menyatukan sumber-sumber dan menggunakannya melalui aktiviti dan proses ke arah mencapai matlamat organisasi. pekeliling. Konsep pengurusan swasta perlu mengikut garis panduan atau polisi-polisi kerajaan. Adakah anda tahu dan faham perbezaan antara pentadbir dan pengurus? Mari kita lihat perbezaan kedua-dua istilah ini. 2. Ini disebabkan dalam sektor swasta. Pengurusan swasta berada di luar kawalan langsung kerajaan.

3 SKOP PENGURUSAN AWAM Pengurusan awam merupakan satu bentuk pengurusan yang berada yang berada dalam pentadbiran awam. Dalam sektor swasta tidak ditekankan konsep melebihi bidang kuasa (ultra-vires). dan hubungan antara sumber manusia 4 . iaitu pengurusan sumber manusia dan pengurusan sumber bukan manusia. Pengurusan awam atau lebih dikenali sebagai perkhidmatan awam berfungsi melaksanakan dasar-dasar awam kerajaan. Biasanya kuasa seseorang pengurus tiada had demi kebaikan organisasi. (a) Pengurusan Sumber Manusia Pengurusan sumber manusia melibatkan proses-proses pengambilan. perancangan. perkhidmatan awam merupakan satu badan yang sah di sisi undang-undang (legitimate) kerana ianya ditubuhkan di bawah peruntukan Perkara 132. pengetahuan dan keupayaan (skills.Asas Pentadbiran Awam keputusan yang akan memberi keuntungan kepada organisasi. 1. Pengurus-pengurus sektor swasta biasanya mempunyai laluan kerjaya yang lebih baik. and abilities). Adakah anda faham dengan istilah autoriti dan autonomi? Apakah perbezaannya? SOALAN DALAM TEKS 1. Di Malaysia. kerana peningkatan dalam kerjaya mereka lebih didasarkan kepada kemahiran. Fungsi-fungsi pengurusan awam dijalankan dalam dua bentuk. Nyatakan definisi-definisi lengkap untuk menunjukkan perbezaan di antara penguursan awam dan pengurusan swasta. pembangunan. Semak jawapan anda di akhir bab ini. Seseorang pengurus boleh menunjukkan kebolehan dan kreativiti untuk menyumbangkan idea-idea yang boleh memberi keuntungan kepada organisasi.1 1. Perlembagaan Persekutuan. knowledge.

pengurusan sumber bukan manusia adalah melibatkan beberapa aspek pengurusan. latihan dan pembangunan. iaitu pengurusan kewangan. Contohnya. pemilihan. hubungan perusahaan. 5 . dan pengurusan aset.Asas Pentadbiran Awam dalam sektor awam. Dalam sektor awam. Pengurusan Projek Pengurusan projek adalah merujuk kepada pelaksanaan dan pentadbiran sesebuah projek awam yang bermula dari tahap cadangan awal (conceptualization) hinggalah ke tahap penilaian terhadap pencapaian matlamat yang ditetapkan. (b) Pengurusan Sumber Bukan Manusia Di dalam apa jua bentuk organisasi. adalah penting untuk memastikan agar pengurusan projek berjaya kerana ia menggambarkan kejayaan terhadap aktiviti yang dilaksanakan. sesebuah negara boleh menggunakan strategi melalui belanjawan atau dasar-dasar kewangan bagi menangani masalah kemelesetan ekonomi yang dijangka untuk satu masa akan datang. Ini disebabkan dengan semata-mata menguruskan sumber manusia tidak boleh menjamin organisasi akan mencapai matlamatnya. pengurusan projek. 1. Pengurusan projek perlu menggunakan teknik paling berkesan untuk menyelesaikan projek mengikut standard ditetapkan dan dalam jangka masa yang ditentukan. Proses-proses sumber manusia melibatkan aktivitiaktiviti seperti pengrekrutan. Pengurusan Kewangan Pengurusan kewangan sektor awam merujuk kepada pentadbiran sistem kewangan negara dengan melihat kepada aspek belanjawan dan dasardasar kewangan (fiskal) negara. pentadbiran pampasan dan faedah. 2. dan disiplin kakitangan sektor awam. Menurut Michael dan Burton (1995:6). Pengurusan kewangan penting diberi perhatian kerana ia boleh memberi satu petunjuk (indicator) tentang prestasi ekonomi negara. pengurusan sumber bukan manusia juga merupakan satu aspek yang perlu diberi perhatian. Ia juga boleh memberi gambaran sejauh mana sesebuah negara merangka strategi ekonominya untuk terus hidup (survive) dalam jangka panjang. gaji dan upah.

Kawalan Kawalan dilakukan bertujuan untuk memastikan agar segala tindakan yang dibuat dalam bidang kuasa. dihalakan ke arah pencapaian matlamat dan mengikut prosedur yang telah ditetapkan. dan terimaan kerajaan yang bergantung kepada prestasi ekonomi semasa. Oleh itu. iaitu kawalan dan pelaksanaan. segala atur cara (procedure) dan bidang kuasa fungsi pengurusan awam. Kawalan dalam pengurusan awam dilaksanakan melalui beberapa cara. dan tanah yang merupakan barangan modal bagi sesebuah organisasi. kenderaan. pulangan. iaitu: (a) Kawalan Perlembagaan Perlembagaan merupakan undang-undang tertinggi negara. Kakitangan awam pula dilantik melalui sebuah badan yang dinamakan Suruhanjaya. serta faedah-faedah atas pinjaman jangka panjang.4 ELEMEN-ELEMEN PENGURUSAN AWAM PENTING DALAM Seperti yang dibincangkan. Terdapat dua elemen penting yang menjadi garis panduan untuk dipatuhi oleh pengurusan awam. Manakala aset-aset tidak tetap adalah merujuk kepada aset berubah seperti pendapatan. susut nilai. 1. 6 . Pengurusan aset adalah penting dan perlu diberi perhatian kerana ia akan menunjukkan kecekapan organisasi dalam menguruskan segala harta benda organisasi kerana ianya dikaitkan dengan faktor-faktor kos seperti melibatkan penyelenggaraan dan perkhidmatan barangan modal.Asas Pentadbiran Awam 3. 1. Perlembagaan menjelaskan kewujudan perkhidmatan awam sebagai badan yang akan melaksanakan segala keputusan kerajaan. Aset-aset tetap adalah merujuk kepada aset-aset tidak berubah seperti bangunan. pengurusan awam berfungsi melaksanakan segala dasar-dasar kerajaan. jelas wujudnya badan yang lebih tinggi yang memberikan autoriti kepada pengurusan awam untuk melaksanakan segala fungsi berkenaan. Pengurusan Aset Pengurusan aset adalah merujuk kepada pentadbiran aset tetap dan aset tidak tetap kerajaan. jentera. Perlembagaan menetapkan pelantikan jawatan pegawai-pegawai awam.

ianya dianggap bercanggah dengan Perlembagaan dan tindakan badan berkenaan akan dianggap tidak sah.Asas Pentadbiran Awam Perlembagaan juga menetapkan prosedur bagi perlaksanaan tanggungjawab dan pemberhentian kakitangan awam berkenaan. Terdapat dua tahap badan pembuat undang-undang di negara ini. Semak jawapan anda di akhir bab ini. Bolehkah anda sebutkan tiga Suruhanjaya yang bertanggungjawab mengendalikan hal-hal berkaitan kakitangan awam seperti dinyatakan dalam Perlembagaan? SOALAN DALAM TEKS 1. Bincangkan bersama rakan-rakan anda.2 1. Badan pembuat keputusan di peringkat Persekutuan ialah Parlimen. mana-mana badan yang tidak mematuhi bidang kuasa atau prosedur yang ditetapkan. Badan pembuat keputusan di peringkat negeri ialah Dewan Undangan Negeri (DUN). iaitu di peringkat Persekutuan dan di peringkat negeri. Fungsi-fungsi pengurusan awam dijalankan dalam dua bentuk. kenal pasti apakah yang dimaksudkan dengan ordinan? 7 . iaitu pengurusan sumber manusia dan pengurusan sumber bukan manusia. (b) Kawalan Legislatif Legislatif merupakan badan pembuat undang-undang. DUN membuat undang-undang yang dipanggil `enakmen' dan digunapakai dalam negeri-negeri di mana undang-undang itu dibuat sahaja. Oleh itu. Terdapat undang-undang yang dibuat oleh badan perundangan dikenali sebagai `ordinan'. Senaraikan contoh fungsi pengurusan sumber manusia dan pengurusan sumber bukan manusia. Parlimen membuat undangundang yang dipanggil `akta' dan digunapakai di seluruh Persekutuan.

Perlembagaan juga telah melantik dan menetapkan bidang 8 . Judisiari mengawal tindakan pentadbir melalui konsep `ultra-vires'. Perlaksanaan Seperti dibincangkan. Perlanggaran terhadap peraturanperaturan ini boleh menyebabkan pegawai-pegawai perkhidmatan awam disabitkan dengan kesalahan tatatertib dan salah laku dalam pentadbiran. dan polisi kerajaan. akta. Apakah yang dimaksudkan dengan `ultra-vires' ? 2.Asas Pentadbiran Awam Akta dan enakmen adalah perundangan yang mempunyai matlamat dalam perkara-perkara tertentu. arahan. polisi. Di antara elemen-elemen tersebut ialah Perlembagaan. (c) Kawalan Eksekutif Eksekutif ialah badan yang melaksanakan segala undang-undang dan keputusan yang dibuat oleh badan perundangan. Ini kerana biasanya setiap perundangan yang dibuat akan menggariskan segala proses. Perlaksanaan undangundang ini bagaimanapun dibuat melalui badan yang dinamakan birokrasi. dan memutuskan sama ada undang-undang tersebut dipatuhi oleh badan yang melaksanakannya (eksekutif). Biasanya eksekutif akan menggariskan segala proses dan tatacara perlaksanaan kepada birokrasi melalui beberapa cara seperti arahan. (a) Perlembagaan Perlembagaan telah menggariskan proses dan prosedur bagi pelaksanaan pentadbiran. Kawalan kehakiman ini wujud dalam bentuk terjemahan undang-undang serta keputusan yang dibuat oleh badan berkenaan dalam perkara-perkara tertentu. tatacara dan had-had kuasa bagi sesiapa yang akan melaksanakannya. pekeliling. (d) Kawalan Judisiari Judisiari adalah badan kehakiman dalam negara. dan pekeliling. perkhidmatan awam bertanggungjawab melaksanakan segala undang-undang dan keputusan legislatif kepada eksekutif. Kawalan legislatif wujud melalui aktaakta dan enakmen-enakmen yang dibuat oleh badan perundangan tersebut. Terdapat beberapa elemen yang memberikan autoriti kepada perkhidmatan awam untuk melaksanakan tanggungjawabnya. Badan kehakiman berfungsi menterjemahkan segala undang-undang yang dibuat oleh legislatif.

Untuk menyelaraskan kerajaan-kerajaan tempatan di peringkat Persekutuan. Sebarang percanggahan tindakan tanpa mengikut peruntukan Perlembagaan. prosedur dan bidang kuasa mengenai kerajaan tempatan berkenaan. peruntukan Perlembagaan ada menyatakan bahawa negeri-negeri boleh menubuhkan Pihak Berkuasa Tempatan (kerajaan tempatan) yang terletak di bawah bidang kuasa kerajaan negeri. kedudukan eksekutif adalah bertindih dengan legislatif. maka Parlimen telah meluluskan Akta Kerajaan Tempatan 1967 yang mengandungi segala proses. Akta ini diwujudkan dengan tujuan mencapai matlamat dalam sesuatu perkara yang khusus selari dengan peruntukan Perlembagaan. Dasar Kependudukan 9 . Contohnya. Dewan Undangan Negeri (DUN) mewujudkan enakmen khas yang menjadi undang-undang tubuh bagi setiap kerajaan tempatan yang ditubuhkan. maka diwujudkan sebuah badan penyelaras yang dikenali sebagai Majlis Negara bagi Kerajaan Tempatan (MNKT). akan menyebabkan tindakan berkenaan menjadi tidak sah. (b) Akta Telah dijelaskan bahawa akta-akta merupakan undang-undang yang dibuat oleh badan perundangan. Ringkasnya. Polisi awam boleh wujud dalam beberapa bentuk seperti arahan bertulis atau pernyataan lisan oleh kerajaan. polisi awam menggambarkan segala tindakan kerajaan untuk membuat sesuatu perkara dan menjadi garis panduan kepada pihak yang akan melaksanakannya. Maka polisi awam adalah juga merujuk kepada keputusankeputusan yang dibuat oleh legislatif. Untuk membolehkan segala penyelarasan dan pentadbiran kerajaan tempatan dilaksanakan oleh pentadbir-pentadbir awam. (c) Polisi Awam Polisi awam adalah merujuk kepada segala arahan yang diputuskan oleh eksekutif. Di Malaysia. Dasar Ekonomi Baru merupakan satu polisi dalam bentuk dokumen lengkap yang menjadi rujukan dalam menentukan apa jua rancangan ekonomi negara. Contohnya. segala arahan yang digariskan melalui peruntukan Perlembagaan mestilah dipatuhi. Ia juga boleh diwujudkan sebagai asas untuk merealisasikan sesuatu akta yang dibuat oleh badan perundangan.Asas Pentadbiran Awam kuasa individu yang akan dipertanggungjawabkan melaksanakannya. Sebagai undang-undang tertinggi negara. Keadaan yang sama berlaku di peringkat negeri di mana.

ataupun membuat penjelasan terperinci tentang arahan-arahan yang dikeluarkan oleh pihak atasan. badan eksekutif yang mengeluarkan Arahan Perbendaharaan dan Arahan Perkhidmatan menggunakan Pekeliling Perbendaharaan dan Surat Pekeliling Perkhidmatan untuk menjelaskan tatacara perlaksanaan sesuatu arahan. kakitangan awam mengikut garis panduan yang dikeluarkan oleh badan eksekutif melalui perintah yang dinamakan Arahan Perkhidmatan. Contohnya. Bagaimanapun. Ianya adalah dalam bentuk dokumen bercetak dan lebih bersifat `operasional'. Dalam menjalankan tugas-tugas pentadbiran pula. Menteri Kewangan diberi kuasa oleh Parlimen untuk mentadbirkan kewangan Persekutuan melalui Akta Acara Kewangan 1957. membuat pindaan kepada arahan-arahan untuk 10 . Sementara itu. Dasar Pendidikan Kebangsaan 1974 diperkenalkan sebagai satu cara untuk mempercepatkan pencapaian objektif Akta Pelajaran 1961. ianya berbeza dengan polisi kerana arahan-arahan biasanya dikeluarkan dalam bentuk dokumen bercetak dan menjadi rujukan utama kepada pentadbirpentadbir awam. Ia mempunyai sedikit persamaan dengan polisi kerana arahanarahan juga datangnya dari badan eksekutif.Asas Pentadbiran Awam Ke arah 70 Juta Penduduk Malaysia pula merupakan satu pernyataan oleh kerajaan yang menjadi rujukan dalam perancangan sosial dan ekonomi negara. Arahan ini dikenali sebagai Arahan Perbendaharaan yang menggariskan tatacara pengurusan kewangan sektor awam secara terperinci. (e) Pekeliling Pekeliling merupakan perintah yang dikeluarkan oleh pihak yang lebih tinggi dalam hierarki kepada pihak bawahan. membuat tambahan atau pindaan tertentu kepada arahan-arahan induk. Contohnya. (d) Arahan Kerajaan Arahan kerajaan adalah merujuk kepada segala peraturan dan perintah yang ditujukan kepada pentadbir-pentadbir awam dalam melaksanakan tugas. Menteri Kewangan juga dibenarkan untuk mengeluarkan arahan berkaitan kewangan kepada pentadbir-pentadbir awam di agensi-agensi kerajaan. Biasanya pekeliling digunakan untuk menyampaikan makluman kepada kakitangan tentang perkembangan semasa dalam pentadbiran.

(ii) Perlaksanaan berdasarkan akta-akta. Pentadbiran awam juga mempunyai struktur organisasi dan hierarki individu yang menjalankan tugas-tugas tertentu.5 KESIMPULAN Secara ringkasnya dapatlah di katakan bahawa pengurusan (yang dijalankan oleh perkhidmatan awam) adalah menjalankan fungsi-fungsi pentadbiran awam negara. SOALAN DALAM TEKS 1. serta menjelaskan tentang kedudukan semasa polisi-polisi kerajaan. Semak jawapan anda di akhir modul kursus ini. 11 . Bincangkan secara terperinci dua bentuk pengurusan bagi pengurusan awam melaksanakan fungsinya dalam sebuah pentadbiran. 1. Pentadbiran awam juga merupakan sebuah organisasi. Senaraikan elemen-elemen yang terlibat dalam perlaksanaan tanggungjawab perkhidmatan awam. 2.3 1. Jelaskan dengan terperinci elemen-elemen di bawah yang bertujuan memastikan pengurusan awam melaksanakan tanggungjawabnya mengikut prosedur dan dalam bidang kuasa yang ditentukan: (i) Kawalan melalui Perlembagaan. Semak jawapan anda di akhir bab ini. Jelaskan secara terperinci perbezaan di antara seorang pentadbir (administrator) dan seorang pengurus (manager). SOALAN PENILAIAN KENDIRI 1. dalam konteks yang lebih luas dan saiz yang lebih besar dari organisasi swasta.Asas Pentadbiran Awam disesuaikan dengan keadaan semasa. 3.

2 1. Pengurusan swasta ini biasanya mementingkan keuntungan (profit-oriented). Pengurusan awam biasanya bermotifkan kebajikan sosial (service-oriented) dan kurang mementingkan keuntungan.3 1. Elemen dalam pelaksanaan pentadbiran awam: (i) Perlembagaan (ii) Akta (iii) Polisi Awam (iv) Arahan Kerajaan (v) Pekeliling 12 .satu proses menyatukan sumber-sumber dan menggunakannya melalui aktiviti dan proses ke arah mencapai matlamat organisasi. Fungsi pengurusan sumber manusia: (i) Perancangan (ii) Pemilihan (iii) Perekrutan (iv) Pengurusan (v) Pembangunan Fungsi pengurusan bukan sumber manusia: (i) Pengurusan kewangan (ii) Pengurusan projek (iii) Pengurusan aset SDT 1.Asas Pentadbiran Awam JAWAPAN SOALAN DALAM TEKS SDT 1.1 1. SDT 1.adalah satu proses menyatukan sumbersumber dan menggunakannya melalui aktiviti dan proses ke arah mencapai matlamat kebajikan sosial. Ia berperanan melaksanakan polisipolisi awam secara langsung dan keputusan-keputusan yang dibuat oleh kerajaan dari masa ke semasa. Pengurusan swasta . Pengurusan swasta berada di luar kawalan langsung kerajaan. Pengurusan Awam .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->