Asas Pentadbiran Awam

BAB 1 PENGENALAN PENTADBIRAN AWAM

OBJEKTIF BAB Setelah mengikuti bab ini, anda seharusnya boleh: 1. Mendefinisikan pentadbiran awam. 2. Membezakan antara pengurusan dan pentadbiran. 3. Membezakan antara pengurusan awam dan pengurusan sektor swasta. 4. Menjelaskan skop pengurusan awam. 5. Menerangkan elemen-elemen penting dalam pengurusan awam.

1.1

PENGENALAN

Asas Pentadbiran Awam ini memberi tumpuan kepada pentadbiran awam dalam konteks amalan di Malaysia. Pentadbiran ialah perlaksanaan sesuatu tugas yang telah ditetapkan ke arah mencapai matlamat tertentu. Contohnya, pentadbiran sesebuah negara adalah bertujuan mencapai kesejahteraan ekonomi, politik, dan sosial. Perkataan pentadbiran dan pengurusan sering menimbulkan kekeliruan, terutamanya dari segi makna dan pemahamannya. Malahan dalam keadaan tertentu, kedua istilah ini di guna secara bertukar ganti. Sebenarnya, terdapat kata kunci yang boleh dikenal pasti bagi menunjukkan perbezaan di antara keduanya. Pengurusan didefinisikan sebagai satu proses yang menyatukan sumbersumber dan menggunakannya melalui proses-proses perancangan, pengorganisasian, penstafan, pengarahan, pengawalan, dan belanjawan, ke arah pencapaian matlamat sesebuah organisasi. Ini jelas dengan kenyataan Donnelly et al. (1992:5), proses pengurusan melibatkan penyelarasan berbagai aktiviti untuk mendapat hasil yang tidak mampu dicapai oleh individu yang bertindak secara sendirian.

1

(1983:5) pula mendefinisikan pentadbiran awam sebagai satu operasi pengeluaran barangan dan perkhidmatan untuk memenuhi kehendak rakyat. Dalam usaha mencapai matlamat kesejahteraan tersebut. eksekutif dan kehakiman. Pengurusan awam biasanya bermotifkan kebajikan sosial (service-oriented) dan kurang mementingkan keuntungan. mendefinisikan pentadbiran awam sebagai segala proses. di samping terlibat dalam proses penggubalan undang-undang dan peraturan yang berkenaan. Dimock et al. Oleh yang demikian.Asas Pentadbiran Awam Untuk memudahkan lagi pemahaman. segala aktiviti dan sumber yang digunakan adalah diurus melalui dua bentuk pengurusan. kita mengambil contoh pentadbiran yang bertujuan mencapai kesejahteraan negara. organisasi. dan individu yang terlibat dalam perlaksanaan undang-undang dan peraturan yang diputuskan atau dikeluarkan oleh badan perundangan. 1. (a) Pengurusan Awam Pengurusan awam adalah satu proses menyatukan sumber-sumber dan menggunakannya melalui aktiviti dan proses ke arah mencapai matlamat kebajikan sosial. Satu `seni sains pengurusan' sebagaimana yang dapat dikaitkan dengan hal ehwal sebuah negeri atau negara. jelas bahawa pentadbiran awam adalah sebuah badan yang akan melaksanakan pentadbiran negara. Ia berperanan 2 .2 PENTADBIRAN AWAM Gordon dan Milakovich (1995:6). Ini juga selari dengan pendapat Woodrow Wilson (Dimock dan Dimock 1964:3) yang melihat pentadbiran awam sebagai perlaksanaan atau menjalankan urusan kerajaan demi mencapai matlamat memberikan perkhidmatan untuk memenuhi kehendak dan cita rasa rakyat. melalui dasar-dasar dan peraturan yang diwujudkan oleh kerajaan dalam sesebuah negara. sumber manusia dan kewangan perlu diurus dengan cekap dan berkesan. Untuk mencapai matlamat pentadbiran. iaitu Pengurusan awam dan pengurusan swasta. Manakala Ahmad Atory (1983:1) memetik dua definisi klasik dari Dwight Waldo yang mengatakan pentadbiran awam sebagai: (i) (ii) Sebuah organisasi yang mengrus manusia dan benda-benda untuk mencapai tujuan-tujuan kerajaan.

Pegawai-pegawai awam mempunyai laluan kerjaya yang agak terhad kerana ditentukan berdasarkan senioriti. 2. pekeliling. Pengurus (Manager) Pengurus lebih merujuk kepada pentadbir di sektor swasta. segala tindakan seorang pegawai awam mestilah berdasarkan polisi-polisi dan peraturan seperti akta. Konsep pengurusan swasta perlu mengikut garis panduan atau polisi-polisi kerajaan. pengurusan awam terletak di bawah kawalan secara langsung oleh kerajaan. Seseorang pegawai awam hanya boleh bertindak dalam bidang kuasanya (intra-vires) walaupun tindakan yang diambil itu adalah tidak popular kepada kumpulan sasaran. Oleh itu. Contohnya. 1. Adakah anda tahu dan faham perbezaan antara pentadbir dan pengurus? Mari kita lihat perbezaan kedua-dua istilah ini. Pengurusan swasta ini biasanya mementingkan keuntungan (profit-oriented). Seseorang pengurus biasanya mengatur sumber-sumber mengikut kehendak dan keperluan organisasi (do things right). Ini disebabkan oleh segala tindakan yang dilakukan oleh seorang pentadbir awam adalah berdasarkan apa yang telah ditetapkan oleh pihak yang berautoriti dan bertanggungjawab. prosedur (tatacara). tetapi dalam menjalankan operasi ia lebih mengikut keputusan yang dibuat sendiri melalui Lembaga Pengarah ataupun pemegang-pemegang syer organisasi tersebut. Pentadbir (Administrator) Seseorang pentadbir awam wajar `melakukan sesuatu yang sepatutnya' (do right things). Pengurusan swasta berada di luar kawalan langsung kerajaan. dan arahan. pengurus-pengurus lebih mempunyai autonomi untuk membuat 3 . Ini disebabkan dalam sektor swasta.Asas Pentadbiran Awam melaksanakan polisi-polisi awam secara langsung dan keputusankeputusan yang dibuat oleh kerajaan dari semasa ke semasa. Individu yang terlibat dalam pengurusan awam dan swasta dikenali sebagai pentadbir dan pengurus. Pengurusan awam juga biasanya dikenali sebagai perkhidmatan awam. (b) Pengurusan Swasta Pengurusan swasta adalah satu proses menyatukan sumber-sumber dan menggunakannya melalui aktiviti dan proses ke arah mencapai matlamat organisasi.

kerana peningkatan dalam kerjaya mereka lebih didasarkan kepada kemahiran. Di Malaysia.1 1. (a) Pengurusan Sumber Manusia Pengurusan sumber manusia melibatkan proses-proses pengambilan. Pengurusan awam atau lebih dikenali sebagai perkhidmatan awam berfungsi melaksanakan dasar-dasar awam kerajaan. Dalam sektor swasta tidak ditekankan konsep melebihi bidang kuasa (ultra-vires). Semak jawapan anda di akhir bab ini. knowledge. Adakah anda faham dengan istilah autoriti dan autonomi? Apakah perbezaannya? SOALAN DALAM TEKS 1. perkhidmatan awam merupakan satu badan yang sah di sisi undang-undang (legitimate) kerana ianya ditubuhkan di bawah peruntukan Perkara 132.Asas Pentadbiran Awam keputusan yang akan memberi keuntungan kepada organisasi. perancangan.3 SKOP PENGURUSAN AWAM Pengurusan awam merupakan satu bentuk pengurusan yang berada yang berada dalam pentadbiran awam. and abilities). iaitu pengurusan sumber manusia dan pengurusan sumber bukan manusia. Fungsi-fungsi pengurusan awam dijalankan dalam dua bentuk. pembangunan. Seseorang pengurus boleh menunjukkan kebolehan dan kreativiti untuk menyumbangkan idea-idea yang boleh memberi keuntungan kepada organisasi. pengetahuan dan keupayaan (skills. Pengurus-pengurus sektor swasta biasanya mempunyai laluan kerjaya yang lebih baik. Perlembagaan Persekutuan. Biasanya kuasa seseorang pengurus tiada had demi kebaikan organisasi. 1. Nyatakan definisi-definisi lengkap untuk menunjukkan perbezaan di antara penguursan awam dan pengurusan swasta. dan hubungan antara sumber manusia 4 .

pentadbiran pampasan dan faedah. Proses-proses sumber manusia melibatkan aktivitiaktiviti seperti pengrekrutan. 5 . Pengurusan projek perlu menggunakan teknik paling berkesan untuk menyelesaikan projek mengikut standard ditetapkan dan dalam jangka masa yang ditentukan. pemilihan. pengurusan sumber bukan manusia adalah melibatkan beberapa aspek pengurusan. pengurusan projek. Menurut Michael dan Burton (1995:6). Pengurusan Kewangan Pengurusan kewangan sektor awam merujuk kepada pentadbiran sistem kewangan negara dengan melihat kepada aspek belanjawan dan dasardasar kewangan (fiskal) negara. Ia juga boleh memberi gambaran sejauh mana sesebuah negara merangka strategi ekonominya untuk terus hidup (survive) dalam jangka panjang. 1. Pengurusan kewangan penting diberi perhatian kerana ia boleh memberi satu petunjuk (indicator) tentang prestasi ekonomi negara. pengurusan sumber bukan manusia juga merupakan satu aspek yang perlu diberi perhatian. hubungan perusahaan. dan disiplin kakitangan sektor awam. iaitu pengurusan kewangan. latihan dan pembangunan.Asas Pentadbiran Awam dalam sektor awam. Dalam sektor awam. Pengurusan Projek Pengurusan projek adalah merujuk kepada pelaksanaan dan pentadbiran sesebuah projek awam yang bermula dari tahap cadangan awal (conceptualization) hinggalah ke tahap penilaian terhadap pencapaian matlamat yang ditetapkan. 2. dan pengurusan aset. gaji dan upah. Ini disebabkan dengan semata-mata menguruskan sumber manusia tidak boleh menjamin organisasi akan mencapai matlamatnya. (b) Pengurusan Sumber Bukan Manusia Di dalam apa jua bentuk organisasi. Contohnya. sesebuah negara boleh menggunakan strategi melalui belanjawan atau dasar-dasar kewangan bagi menangani masalah kemelesetan ekonomi yang dijangka untuk satu masa akan datang. adalah penting untuk memastikan agar pengurusan projek berjaya kerana ia menggambarkan kejayaan terhadap aktiviti yang dilaksanakan.

segala atur cara (procedure) dan bidang kuasa fungsi pengurusan awam. Manakala aset-aset tidak tetap adalah merujuk kepada aset berubah seperti pendapatan. pulangan. Kawalan Kawalan dilakukan bertujuan untuk memastikan agar segala tindakan yang dibuat dalam bidang kuasa. 1. dan tanah yang merupakan barangan modal bagi sesebuah organisasi. serta faedah-faedah atas pinjaman jangka panjang. susut nilai. dihalakan ke arah pencapaian matlamat dan mengikut prosedur yang telah ditetapkan. Kakitangan awam pula dilantik melalui sebuah badan yang dinamakan Suruhanjaya. iaitu kawalan dan pelaksanaan. Terdapat dua elemen penting yang menjadi garis panduan untuk dipatuhi oleh pengurusan awam. Aset-aset tetap adalah merujuk kepada aset-aset tidak berubah seperti bangunan. 1.Asas Pentadbiran Awam 3. Pengurusan Aset Pengurusan aset adalah merujuk kepada pentadbiran aset tetap dan aset tidak tetap kerajaan. Pengurusan aset adalah penting dan perlu diberi perhatian kerana ia akan menunjukkan kecekapan organisasi dalam menguruskan segala harta benda organisasi kerana ianya dikaitkan dengan faktor-faktor kos seperti melibatkan penyelenggaraan dan perkhidmatan barangan modal. Oleh itu. iaitu: (a) Kawalan Perlembagaan Perlembagaan merupakan undang-undang tertinggi negara. Perlembagaan menjelaskan kewujudan perkhidmatan awam sebagai badan yang akan melaksanakan segala keputusan kerajaan. kenderaan. Kawalan dalam pengurusan awam dilaksanakan melalui beberapa cara. pengurusan awam berfungsi melaksanakan segala dasar-dasar kerajaan. jelas wujudnya badan yang lebih tinggi yang memberikan autoriti kepada pengurusan awam untuk melaksanakan segala fungsi berkenaan. jentera.4 ELEMEN-ELEMEN PENGURUSAN AWAM PENTING DALAM Seperti yang dibincangkan. 6 . Perlembagaan menetapkan pelantikan jawatan pegawai-pegawai awam. dan terimaan kerajaan yang bergantung kepada prestasi ekonomi semasa.

Terdapat undang-undang yang dibuat oleh badan perundangan dikenali sebagai `ordinan'. mana-mana badan yang tidak mematuhi bidang kuasa atau prosedur yang ditetapkan. Fungsi-fungsi pengurusan awam dijalankan dalam dua bentuk. Badan pembuat keputusan di peringkat negeri ialah Dewan Undangan Negeri (DUN). Bolehkah anda sebutkan tiga Suruhanjaya yang bertanggungjawab mengendalikan hal-hal berkaitan kakitangan awam seperti dinyatakan dalam Perlembagaan? SOALAN DALAM TEKS 1. Senaraikan contoh fungsi pengurusan sumber manusia dan pengurusan sumber bukan manusia. iaitu di peringkat Persekutuan dan di peringkat negeri. Semak jawapan anda di akhir bab ini. kenal pasti apakah yang dimaksudkan dengan ordinan? 7 . Badan pembuat keputusan di peringkat Persekutuan ialah Parlimen. Oleh itu. (b) Kawalan Legislatif Legislatif merupakan badan pembuat undang-undang. Parlimen membuat undangundang yang dipanggil `akta' dan digunapakai di seluruh Persekutuan. iaitu pengurusan sumber manusia dan pengurusan sumber bukan manusia. Bincangkan bersama rakan-rakan anda. DUN membuat undang-undang yang dipanggil `enakmen' dan digunapakai dalam negeri-negeri di mana undang-undang itu dibuat sahaja.2 1. Terdapat dua tahap badan pembuat undang-undang di negara ini. ianya dianggap bercanggah dengan Perlembagaan dan tindakan badan berkenaan akan dianggap tidak sah.Asas Pentadbiran Awam Perlembagaan juga menetapkan prosedur bagi perlaksanaan tanggungjawab dan pemberhentian kakitangan awam berkenaan.

(c) Kawalan Eksekutif Eksekutif ialah badan yang melaksanakan segala undang-undang dan keputusan yang dibuat oleh badan perundangan. dan pekeliling. Apakah yang dimaksudkan dengan `ultra-vires' ? 2. Ini kerana biasanya setiap perundangan yang dibuat akan menggariskan segala proses. dan memutuskan sama ada undang-undang tersebut dipatuhi oleh badan yang melaksanakannya (eksekutif). Badan kehakiman berfungsi menterjemahkan segala undang-undang yang dibuat oleh legislatif. Biasanya eksekutif akan menggariskan segala proses dan tatacara perlaksanaan kepada birokrasi melalui beberapa cara seperti arahan. Perlaksanaan undangundang ini bagaimanapun dibuat melalui badan yang dinamakan birokrasi. Di antara elemen-elemen tersebut ialah Perlembagaan. pekeliling. Judisiari mengawal tindakan pentadbir melalui konsep `ultra-vires'. tatacara dan had-had kuasa bagi sesiapa yang akan melaksanakannya. (d) Kawalan Judisiari Judisiari adalah badan kehakiman dalam negara. Perlaksanaan Seperti dibincangkan. akta. arahan. Terdapat beberapa elemen yang memberikan autoriti kepada perkhidmatan awam untuk melaksanakan tanggungjawabnya. perkhidmatan awam bertanggungjawab melaksanakan segala undang-undang dan keputusan legislatif kepada eksekutif. Kawalan legislatif wujud melalui aktaakta dan enakmen-enakmen yang dibuat oleh badan perundangan tersebut.Asas Pentadbiran Awam Akta dan enakmen adalah perundangan yang mempunyai matlamat dalam perkara-perkara tertentu. polisi. Kawalan kehakiman ini wujud dalam bentuk terjemahan undang-undang serta keputusan yang dibuat oleh badan berkenaan dalam perkara-perkara tertentu. Perlanggaran terhadap peraturanperaturan ini boleh menyebabkan pegawai-pegawai perkhidmatan awam disabitkan dengan kesalahan tatatertib dan salah laku dalam pentadbiran. dan polisi kerajaan. (a) Perlembagaan Perlembagaan telah menggariskan proses dan prosedur bagi pelaksanaan pentadbiran. Perlembagaan juga telah melantik dan menetapkan bidang 8 .

akan menyebabkan tindakan berkenaan menjadi tidak sah. Contohnya. Di Malaysia. polisi awam menggambarkan segala tindakan kerajaan untuk membuat sesuatu perkara dan menjadi garis panduan kepada pihak yang akan melaksanakannya. (b) Akta Telah dijelaskan bahawa akta-akta merupakan undang-undang yang dibuat oleh badan perundangan. Keadaan yang sama berlaku di peringkat negeri di mana. Dewan Undangan Negeri (DUN) mewujudkan enakmen khas yang menjadi undang-undang tubuh bagi setiap kerajaan tempatan yang ditubuhkan. Akta ini diwujudkan dengan tujuan mencapai matlamat dalam sesuatu perkara yang khusus selari dengan peruntukan Perlembagaan. Dasar Kependudukan 9 . Sebagai undang-undang tertinggi negara. Sebarang percanggahan tindakan tanpa mengikut peruntukan Perlembagaan. (c) Polisi Awam Polisi awam adalah merujuk kepada segala arahan yang diputuskan oleh eksekutif. Untuk membolehkan segala penyelarasan dan pentadbiran kerajaan tempatan dilaksanakan oleh pentadbir-pentadbir awam. Maka polisi awam adalah juga merujuk kepada keputusankeputusan yang dibuat oleh legislatif. peruntukan Perlembagaan ada menyatakan bahawa negeri-negeri boleh menubuhkan Pihak Berkuasa Tempatan (kerajaan tempatan) yang terletak di bawah bidang kuasa kerajaan negeri. Untuk menyelaraskan kerajaan-kerajaan tempatan di peringkat Persekutuan. segala arahan yang digariskan melalui peruntukan Perlembagaan mestilah dipatuhi. Dasar Ekonomi Baru merupakan satu polisi dalam bentuk dokumen lengkap yang menjadi rujukan dalam menentukan apa jua rancangan ekonomi negara. Contohnya.Asas Pentadbiran Awam kuasa individu yang akan dipertanggungjawabkan melaksanakannya. Polisi awam boleh wujud dalam beberapa bentuk seperti arahan bertulis atau pernyataan lisan oleh kerajaan. prosedur dan bidang kuasa mengenai kerajaan tempatan berkenaan. kedudukan eksekutif adalah bertindih dengan legislatif. maka diwujudkan sebuah badan penyelaras yang dikenali sebagai Majlis Negara bagi Kerajaan Tempatan (MNKT). maka Parlimen telah meluluskan Akta Kerajaan Tempatan 1967 yang mengandungi segala proses. Ringkasnya. Ia juga boleh diwujudkan sebagai asas untuk merealisasikan sesuatu akta yang dibuat oleh badan perundangan.

Dasar Pendidikan Kebangsaan 1974 diperkenalkan sebagai satu cara untuk mempercepatkan pencapaian objektif Akta Pelajaran 1961. Ianya adalah dalam bentuk dokumen bercetak dan lebih bersifat `operasional'. Menteri Kewangan juga dibenarkan untuk mengeluarkan arahan berkaitan kewangan kepada pentadbir-pentadbir awam di agensi-agensi kerajaan. Menteri Kewangan diberi kuasa oleh Parlimen untuk mentadbirkan kewangan Persekutuan melalui Akta Acara Kewangan 1957. ianya berbeza dengan polisi kerana arahan-arahan biasanya dikeluarkan dalam bentuk dokumen bercetak dan menjadi rujukan utama kepada pentadbirpentadbir awam. membuat tambahan atau pindaan tertentu kepada arahan-arahan induk. Biasanya pekeliling digunakan untuk menyampaikan makluman kepada kakitangan tentang perkembangan semasa dalam pentadbiran. ataupun membuat penjelasan terperinci tentang arahan-arahan yang dikeluarkan oleh pihak atasan. Contohnya. Contohnya. membuat pindaan kepada arahan-arahan untuk 10 . Bagaimanapun. Ia mempunyai sedikit persamaan dengan polisi kerana arahanarahan juga datangnya dari badan eksekutif. Sementara itu. Arahan ini dikenali sebagai Arahan Perbendaharaan yang menggariskan tatacara pengurusan kewangan sektor awam secara terperinci. (d) Arahan Kerajaan Arahan kerajaan adalah merujuk kepada segala peraturan dan perintah yang ditujukan kepada pentadbir-pentadbir awam dalam melaksanakan tugas. (e) Pekeliling Pekeliling merupakan perintah yang dikeluarkan oleh pihak yang lebih tinggi dalam hierarki kepada pihak bawahan. Dalam menjalankan tugas-tugas pentadbiran pula.Asas Pentadbiran Awam Ke arah 70 Juta Penduduk Malaysia pula merupakan satu pernyataan oleh kerajaan yang menjadi rujukan dalam perancangan sosial dan ekonomi negara. kakitangan awam mengikut garis panduan yang dikeluarkan oleh badan eksekutif melalui perintah yang dinamakan Arahan Perkhidmatan. badan eksekutif yang mengeluarkan Arahan Perbendaharaan dan Arahan Perkhidmatan menggunakan Pekeliling Perbendaharaan dan Surat Pekeliling Perkhidmatan untuk menjelaskan tatacara perlaksanaan sesuatu arahan.

Bincangkan secara terperinci dua bentuk pengurusan bagi pengurusan awam melaksanakan fungsinya dalam sebuah pentadbiran. 2. dalam konteks yang lebih luas dan saiz yang lebih besar dari organisasi swasta. Semak jawapan anda di akhir modul kursus ini. 3. Senaraikan elemen-elemen yang terlibat dalam perlaksanaan tanggungjawab perkhidmatan awam. serta menjelaskan tentang kedudukan semasa polisi-polisi kerajaan. SOALAN PENILAIAN KENDIRI 1. SOALAN DALAM TEKS 1.3 1. Jelaskan secara terperinci perbezaan di antara seorang pentadbir (administrator) dan seorang pengurus (manager). 1. Jelaskan dengan terperinci elemen-elemen di bawah yang bertujuan memastikan pengurusan awam melaksanakan tanggungjawabnya mengikut prosedur dan dalam bidang kuasa yang ditentukan: (i) Kawalan melalui Perlembagaan. 11 . (ii) Perlaksanaan berdasarkan akta-akta. Pentadbiran awam juga merupakan sebuah organisasi.5 KESIMPULAN Secara ringkasnya dapatlah di katakan bahawa pengurusan (yang dijalankan oleh perkhidmatan awam) adalah menjalankan fungsi-fungsi pentadbiran awam negara. Semak jawapan anda di akhir bab ini.Asas Pentadbiran Awam disesuaikan dengan keadaan semasa. Pentadbiran awam juga mempunyai struktur organisasi dan hierarki individu yang menjalankan tugas-tugas tertentu.

Elemen dalam pelaksanaan pentadbiran awam: (i) Perlembagaan (ii) Akta (iii) Polisi Awam (iv) Arahan Kerajaan (v) Pekeliling 12 .3 1. Pengurusan swasta ini biasanya mementingkan keuntungan (profit-oriented). Pengurusan awam biasanya bermotifkan kebajikan sosial (service-oriented) dan kurang mementingkan keuntungan. Ia berperanan melaksanakan polisipolisi awam secara langsung dan keputusan-keputusan yang dibuat oleh kerajaan dari masa ke semasa. Pengurusan swasta .adalah satu proses menyatukan sumbersumber dan menggunakannya melalui aktiviti dan proses ke arah mencapai matlamat kebajikan sosial.1 1.2 1. SDT 1. Fungsi pengurusan sumber manusia: (i) Perancangan (ii) Pemilihan (iii) Perekrutan (iv) Pengurusan (v) Pembangunan Fungsi pengurusan bukan sumber manusia: (i) Pengurusan kewangan (ii) Pengurusan projek (iii) Pengurusan aset SDT 1. Pengurusan Awam .satu proses menyatukan sumber-sumber dan menggunakannya melalui aktiviti dan proses ke arah mencapai matlamat organisasi.Asas Pentadbiran Awam JAWAPAN SOALAN DALAM TEKS SDT 1. Pengurusan swasta berada di luar kawalan langsung kerajaan.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful