P. 1
ALAT ARTIKULASI 2

ALAT ARTIKULASI 2

|Views: 1,117|Likes:
Published by Ann Himawari

More info:

Published by: Ann Himawari on Sep 17, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/08/2014

pdf

text

original

Sections

  • ALAT-ALAT ARTIKULASI
  • DAERAH ARTIKULASI
  • PERANAN UDARA
  • BUNYI BAHASA
  • 1) BIBIR ATAS6) LELANGIT
  • LIDAH 16) RONGGA TEKAK
  • 2) BIBIR BAWAH 7) LELANGIT
  • LIDAH 17) RONGGA HIDUNG 3) GIGI ATAS 8) ANAK TEKAK13) AKAR LIDAH18) RONGGA MULUT
  • 4) GIGI BAWAH9) HUJUNG
  • LIDAH 14) EPIGLOTIS 19) RAHANG
  • 5) GUSI 10) HADAPAN
  • LIDAH 15) PITA SUARA20) TENGGOROK
  • FONEM
  • Bunyi- Bunyi Vokal
  • Vokal Depan
  • Vokal Belakang
  • Vokal Tengah
  • BUNYI KONSONAN
  • Konsonan Sengau
  • Konsonan Sisian
  • CARA MENGHASILKAN DIFTONG [ ai ]
  • CARA MENGHASILKAN DIFTONG [ au ]
  • CARA MENGHASILKAN DIFTONG [ oi ]
  • Depan Tengah Belakang i u
  • FUNGSI ALAT ARTIKULASI
  • 2) PANGKAL TENGGOROK

ALAT SEBUTAN

ALAT-ALAT ARTIKULASI Alat artikulasi ialah alat-alat bahagian tubuh yang boleh membuat penyempitan dan boleh bergerak semasa menghasilkan bunyi bahasa. Antara alat artikulasi ialah bibir atas, bibir bawah, tulang rahang, lidah, lelangit lembut dan pita suara. Alat pernafasan juga memainkan peranan penting dalam penghasilan bunyi bahasa. Antara alat-alat penting yang terlibat dalam penghasilan bunyi bahasa ialah paru-paru, rongga rengkung, rongga tekak, rongga hidung, dan rongga mulut. Pada bahagian paru-paru, udara yang masuk ke paru-paru di tahan keluar oleh paru-paru apabila dinding paru-paru dikecutkan. Proses penghasilan bunyi akan berlaku apabila semasa udara sedang keluar dari paru-paru, iaitu melalui pelbagai jenis sekatan ke atas arus udara. Melalui kelainan titik artikulasi dan cara penyekatan udara, bunyi-bunyi bahasa yang berlainan akan terhasil, misalnya bunyi-bunyi vokal ‘a’ dan ‘i’ serta bunyi-bunyi konsonan ‘p’, ‘t’, dan ‘g’. Kotak suara adalah tempat terletaknya halkum. Kotak suara amat penting bagi penghasilan bunyi. Di dalamnya, terdapat goltis atau pita suara. Jika pita suara digetarkan (oleh udara), bunyi yang dihasilkan di katakan bunyi bersuara, jika tidak bunyi tidak bersuara. Rongga tekak adalah ruangan yang bermula dari rongga rengkung hingga ke rongga hidung. Ia juga boleh disempitkan dan diluaskan. Lelangit lembut yang terletak di dalam rongga ini boleh diangkat untuk menutup rongga hidung atau diturunkan untuk membuka dan meluaskan rongga ini supaya udara ini dapat melaluinya. Rongga hidung adalah ruangan yang berada di atas rongga mulut, dan dipisahkan dari rongga mulut oleh lelangit lembut. Rongga ini bermula dari rongga tekak hingga ke lubang hidung.

Rongga mulut ialah ruang yang terletak di antara bibir dengan rongga tekak. Bagi alat artikulasi yang pertama adalah bibir atas dan bibir bawah. Bibir atas dan bibir bawah dapat digerakkan, dihamparkan, dan dibundarkan. Misalnya untuk menghasilkan bunyi seperti ‘b’, ‘w’, dan ‘v’. Alat kedua pula ialah tulang rahang. Ia terlibat dalam penghasilan bunyibunyi bahasa dalam menentukan kedudukan bibir dan gigi. Mulut akan terbuka luas jika rahang dibuka dan tertutup jika rahang ditutup. Alat ketiga pula ialah lidah. Ia merupakan alat artikulasi yang paling penting. Gerakan lidah ke daerah-daerah tertentu dalam rongga mulut menghasilkan bunyi-bunyi bahasa yang berlainan. Lidah dapat dibahagikan kepada lima bahagian iaitu bahagian pertama ialah hujung lidah. Ia adalah bahagian di mana ia bertemu dengan gigi. Bahagian kedua ialah daun lidah, iaitu bahagian lidah yang bertemu dengan gusi. Bahagian ketiga ialah depan lidah, iaitu bahagian lidah yang bertentangan dengan lelangit keras atau bahagian lidah selepas daun lidah. Bahagian keempat adalah belakang lidah. Ia adalah bahagian lidah yang paling belakang. Bahagian yang kelima pula adalah akar lidah, bahagian lidah yang terdekat dengan anak tekak dan berfungsi mengubah saiz ruang rongga tekak. Lelangit lembut ialah bahagian yang bermula dari sempadan lelangit keras hingga ke akhir rongga mulut dan merupakan bahagian lelangit yang paling belakang dalam rongga mulut. Lelangit lembut boleh diturun naikkan untuk menutup atau membuka saluran rongga tekak dan saluran rongga hidung. Jika ia diturunkan, udara akan keluar melalui rongga hidung menghasilkan bunyi sengau. Jika lelangit lembut dinaikkan, udara dari paru-paru dapat keluar melalui rongga tekak. Peranan lelangit lembut adalah untuk menentukan sesuatu bunyi itu sengau atau tidak sengau. Peti suara terletak dalam rongga rengkung. Dalam peti suara terdapat otot-otot selaput nipis yang dikenali sebagai pita suara. Pita suara dapat dirapatkan dan direnggangkan. Ruang antara pita suara itu dipanggil glotis. Glotis boleh disempitkan, dikecilkan atau dirapatkan hingga tertutup sama sekali.

Sewaktu pernafasan biasa, pita suara direnggangkan supaya arus udara lalu tanpa sekatan. Dengan kata lain, dalam pernafasan biasa, glotis terbuka. Jika glotis dirapatkan serapat-rapatnya dan tekanan udara dari paru-paru yang kuat mengakibatkan rapatan itu dilepaskan serta merta, terjadilah bunyi letupan pita suara, yang dilambangkan seperti [ ]. Jika glotis dirapatkan tetapi tidak menutup keseluruhan ruang, udara dari paru-paru dapat lalu. Jika laluan udara itu menggetarkan pita, bunyi yang dihasilkan dikatakan bunyi bersuara, contohnya [ a ]. Sebaliknya, jika pita suara tidak bergetar, bunyi yang dihasilkan dikatakan bunyi tidak bersuara, contohnya, [ s ]. DAERAH ARTIKULASI Daerah artikulasi ialah bahagian dalam rongga mulut yang tidak dapat bergerak atau digerakkan dalam penghasilan bunyi. Pelbagai bunyi bahasa dapat dihasilkan apabila daerah sebutan dan alat sebutan dimanipulasi. Alat artikulasi yang sama menghasilkan bunyi bahasa yang berlainan apabila menyentuh daerah artikulasi yan berlainan. Daerah-daerah artikulasi ini ialah gigi bawah, gigi atas, gusi, lelangit keras, dan velum iaitu bahagian atas lelangit lembut.

PERANAN UDARA Di dalam peranan udara, alat ujaran yang berfungsi serentak dengan gerakan udara yang keluar dari paru-paru menghasilkan setiap bunyi bahasa. Otot-otot menggerakkan paru-paru untuk mengeluarkan dan memasukkan udara. Biasanya, bunyi-bunyi bahasa dihasilkan sewaktu udara keluar dari paruparu, melalui rongga-rongga rengkung, tekak, mulut, dan hidung. Kesemua alat artikulasi yang telah dinyatakan berfungsi bagi menghasilkan bunyi vokal, konsonan dan diftong yang dilabelkan mengikut alat dan daerah pengeluaran yang terlibat. Bagi konsonan, keadaan pita suara juga memainkan peranan penting kerana klasifikasi bersuara dan tidak bersuara diambil kira. Selain itu, ciri penting bunyi konsonsan adalah lafaznya yang berbeza-beza akibat sekatan yang berlaku semasa melafazkannya. Bagi bunyi vokal, pengklasifikasian seperti ini tidak berlaku kerana kesemua bunyi vokal adalah bersuara dan tiada sekatan pengaliran udara berlaku semasa lafaz.

Selain itu.alat sebutan tadi. bunyi dikeluarkan dengan menggunakan cara udara tidak terganggu dalam rongga mulut. aliran udara akan terganggu oleh alat.bunyi bahasa dihasilkan dengan dua cara jika dilihat secara kasar.bunyi bahasa juga boleh diwakili dengan lambanglambang yang telah ditentukan. Antara bunyi–bunyi yang bukan bahasa . Kedudukan lidah dan bentuk bibir mempengaruhi bunyi. Bunyi ini pula ialah bunyi konsonan. Semasa melalui mulut atau rongga hidung.Udara yang keluar tidak tersekat atau terhimpit apabila melalui rongga mulut. Manusia menghasilkan bunyi-bunyi bahasa dalam berkomunikasi.bunyi bahasa ini sebagai sesuatu yang bermakna. Masyarakat penutur bersetuju bahawa bunyi. bunyi. Pertama. Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal. Ia terlafaz dalam deretan bunyi yang tertentu. Bunyi yang dihasilkan dengan menekan udara keluar dari paruparu merupakan cara yang kedua.1) BIBIR ATAS 2) BIBIR BAWAH 3) GIGI ATAS 4) GIGI BAWAH 5) GUSI 6) LELANGIT KERAS 7) LELANGIT LEMBUT 8) ANAK TEKAK 9) HUJUNG LIDAH 10) HADAPAN LIDAH 11) TENGAH LIDAH 12) BELAKANG LIDAH 13) AKAR LIDAH 14) EPIGLOTIS 15) PITA SUARA 16) RONGGA TEKAK 17) RONGGA HIDUNG 18) RONGGA MULUT 19) RAHANG 20) TENGGOROK BUNYI BAHASA Bunyi.

perlu disebut tentang penggunaan kurungan. ρ FONEM Apabila bunyi-bunyi bahasa dikaji pada peringkat satu bahasa khusus. bunyi yang didengar itu dipenggalkan. yakni pada tahap bidang fonemik maka istilah fonem digunakan. Bunyi-bunyi bahasa dihasilkan secara rentetan yang berterusan namun bagi tujuan analisis. kewujudannya mempunyai makna. diberi lambang dan digolongkan pada fonemfonem atas dasar ciri-ciri fonetiknya. Pada tahap itu. bunyi [ ρ ] dan [ ь ] dianggap sebagai dua fonem yang berasingan. Bagi menandakan ianya merupakan satu bentuk bunyi. Terdapat juga bunyi yang menyertai bunyi penggal dikenali sebagai bunyi. Fonem ialah satu unit bahasa yang diwujudkan bagi kemudahan huraian sistem bunyi sesuatu bahasa. bunyi yang dikeluarkan berterusan dan tidak putus-putus. bunyi klik pada bibir gusi dan ianya tidak mempunyai sebarang lambang.bunyi supra.penggal. setiap fon dimasukkan ke dalam kurungan [ ]. bunyi bahasa terbahagi kepada bunyi vokal dan bunyi konsonan menurut cara sebutan. misalnya [ ρ ] dalam [ parang ] . Walau bagaimanapun.penggalan. Oleh hal demikian. Dalam bentuk ujaran.ialah batuk.Oleh sebab kehadiran dua bunyi ini membawa perbezaan makna. Sebagai contoh pasangan [ parang ] dan [ barang ] sama kecuali antara bunyi-bunyi [ ρ ] dan [ ь ]. Bagi kajian pula. Dua bunyi dikatakan tergolong kepada dua fonem jikalau berkontras dari segi makna dalam persekitaran yang sama. berdehem. Kurungan jenis [ ] digunakan untuk menggambarkan sesuatu bunyi. unit-unit kecil yang dikenali sebagai bunyi penggalan telah dipenggal. Setiap penggal bunyi itu dipanggil fon.

Dari segi peristilahan. Kadangkala ada fonem yang mempunyai anggota-anggota lain yang ciri fonetiknya sama. kedua-duanya digolongkan ke dalam golongan fonem yang sama. iaitu ρ pada awal dan tengah perkataan. Kesimpulannya terdapat dua jenis fonem /ρ/. Sebagai contoh ialah fonem /ρ/. seperti dalam perkataan [ pagi ] dan [ apa ]. maka jenis kurungan yang digunakan berubah menjadi /ρ/ dan /ь/. [ ρ ] dikatakan berlaku atau tersebar dalam lingkungan awal atau tengah perkataan sementara [ ρ ] dalam lingkungan akhir perkataan. Diskripsi bunyi vokal bergantung kepada kualiti bunyi . Dengan mengambil contoh fonem /ρ/ di atas. iaitu [ ρ ] yang letupannya dilaksanakan dan [ ρ ] yang letupannya tidak terlaksana. penghasilan letupan tidak disempurnakan dan ciri ini ditandai dengan lambang [ ] selepas bunyi tersebut. Dari segi ciri fonetik. Bunyi. keadaan ini dikatakan satu fonem /ρ/ yang mempunyai dua alofon atau kelainan bunyi. Apabila telah terbukti [ ρ ] dan [ ь ] itu dua fonem berasingan. misalnya dalam [ atap ]. Bunyi vokal ini merupakan bunyi bersuara. menandakan ciri letupan yang tidak disempurnakan.Bunyi Vokal Bunyi vokal ialah bunyi yang dihasilkan dengan tidak melibatkan sebarang sekatan pengaliran udara. Lazimnya fonem ini dihasilkan sebagai bunyi letupan yang sempurna letupannya. Tetapi apabila [ ρ ] hadir di akhir perkataan.dan [ ь ] dalam [ barang ]. dan lingkunganlingkungan pemakaian alofon dari satu fonem dikatakan penyebarannya. Sesuatu fonem boleh mempunyai anggota-anggota yang terdiri daripada bunyi ( atau alofon ) yang ciri-ciri fonetiknya sama. iaitu [ ρ ] dan [ ρ ]. Penyebaran alofon dari satu fonem itu dikatakan bersifat saling melengkapi. [ ρ ] dan [ ρ ] adalah sama. Setiap alofon yang menjadi anggota fonem digunakan dalam lingkungannya sendiri. Oleh itu. tetapi berbeza dari segi kehadiran dalam perkataan. Kurungan / / digunakan bagi menunjukkan status fonem.

Ini kerana lidah terletak dibahagian depan mulut. vokal yang dihasilkan itu merupakan vokal belakang.ciri inilah yang dapat menghasilkan bunyi vokal. tetapi tidak menutup aliran udara. Jika bahagian depan lidah yang terlibat dalam menghasilkan bunyi vokal. Ketika udara daripada paru-paru keluar melalui pita suara. maka ia akan disertai dengan keadaan bentuk bibir yang leper atau terhampar. iaitu merujuk pula kepada rongga mulut. di antara kedudukan vokal hadapan yang sempit dan vokal hadapan yang luas boleh dijadikan dua jenis . Semasa melalui rongga mulut. Lidah berfungsi untuk menentukan corak bunyi dengan melihat bahagian mana lidah terlibat dalam menghasilkan bunyi. separuh terbuka. Hujung lidah diangkat setinggi yang boleh ke atas dan ke hadapan. Jikalau bahagian belakang lidah yang terlibat pula. tedapat lagi satu jenis vokal iaitu vokal tengah di mana lidah berada dalam keadaan yang bersahaja iaitu terletak di lantai rongga mulut dalam keadaan sedikit ternganga. Rongga rengkung juga dapat dikawal untuk menjadi besar atau kecil. maka bunyi vokal yang dihasilkan itu adalan vokal depan. Selain itu. Jika bahagian yang terlibat itu ialah hujung lidah. separuh sempit ataupun luas. Gabungan ciri. lidah akan membundar. Bunyi vokal yang dilafazkan itu ditentukan oleh bentuk bibir dan saiz rongga mulut dalam keadaan terbuka. Selain itu. bunyi itu akan berubah-ubah berdasarkan perubahan kedudukan lidah dan rupa bentuk bibir. Ia dikenali sebagai vokal hadapan sempit. Terdapat empat titik kedudukan lidah di di bahagian depan mulut yang terlibat untuk hasilkan bunyi vokal depan. ia akan bergetar untuk menerbitkan suara. Lain pula jika bahagian belakang lidah terlibat. Bunyi vokal hadapan luas pula berlaku apabila hujung lidah diturunkan paling ke bawah yang mungkin. Pekara yang berlaku ialah lidah turun dan naik untuk mengawal saiz rongga mulut.tesebut.

Rajah Vokal .vokal yang lain. Bagi menghasilkan vokal belakang sempit. Di bawah ini merupakan gambar kedudukan lidah dan pembuka bibir dan rongga mulut. vokal tengah dapat dihasilkan. separuh luas dan luas boleh menggunakan cara yang sama bahagian belakang yang berubah. Jika meletakkan lidah dalam keadaan bersahaja dan bahagian tengah lidah diangkat sedikit. Dengan menurunkan lidah 1/3 ke bawah. Kaedah untuk mendiskripsikan bunyi-bunyi vokal berpandukan diagram vokal kardinal yang diperkenalkan oleh Daniel Jones(1956). didapati berlaku vokal depan separuh sempit dan kita juga boleh ujarkan vokal depan separuh luas dengan mengangkat depan lidah 1/3 ke atas dari bawah.ubah.

saiz rongga mulut dan bentuk bibir. [e ]. Lelangit lembut pula diangkat rapat kepada belakang tekak dan menutup rongga hidung. [ ε ] dan [ a ].Vokal Depan Vokal depan mempunyai empat buah fon vokal depan iaitu [ i ]. Sambil menggetarkan pita suara. bibir akan dileperkan. Bibir berada dalam keadaan terhampar semasa bunyi dilafazkan. Vokal depan sempit dihasilkan apabila hujung diletakkan pada titik paling tinggi di bahagian depan mulut. tetapi tidak akan menyekat aliran udara dari paru-paru. udara keluar melalui rongga mulut. . Daerah artikulasi yang terlibat pula ialah lelangit keras. Lidah pula berada pada kedudukan yang paling tinggi dalam rongga mulut. Bunyi vokal yang dihasilkan ialah [ i ]. Pada ketika itu. Alat artikulasi yang terlibat untuk menghasilkan bunyi ialah lidah.

Bibir berada dalam keadaan terhampar. Pembukaan bibir agak sederhana semasa melafazkan bunyi vokal separuh sempit yang dihasilkan ialah [ e ]. Lelangit lembut diangkat rapat kepada belakang tekak dan menutup rongga hidung. .Vokal separuh sempit ini dihasilkan apabila hujung lidah dibawa turun 1/3 daripada titik untuk vokal sempit. Udara akan keluar melalui rongga mulut sambil pita suara digetarkan. Udara dari paru-paru ditekan keluar.

Oleh hal demikian. udara akan keluar melalui rongga mulut sambil menggetarkan pita suara disebabkan udara ditekan dari paru-paru. Ini akan menghasilkan bunyi vokal depan separuh luas iaitu [ ε ] . Bibir akan berada dalam keadaan terhampar ketika bunyi dilafazkan. Lelangit lembut akan diangkat rapat kepada belakang tekak dan menutup rongga hidung. Dua bibir ini akan dileperkan.Vokal depan separuh luas dihasilkan dengan depan lidah diturunkan 2/3 dari kedudukan separuh sempit ketika ingin melafazkan bunyi. .

bibir berada dalam keadaan terhampar semasa bunyi terlafaz. Bunyi vokal yang dapat dihasilkan ialah [ a ].Vokal depan luas berlaku apabila hujung lidah diturunkan ke titik yang paling bawah dalam rongga mulut. Lelangit lembut akan diangkat rapat kepada belakang tekak dan rongga hidung akan ditutup. Justeru itu. .paru dan ia akan keluar melalui rongga mulut sambil pita suara bergetar. udara akan ditekan keluar dari paru. Sejurus itu. Puncak dari depan lidah tertarik ke belakang sedikit.

untuk menghasilkan bunyi vokal depan perlulah menurunkan belakang lidah 1/3 ke bawah. Daerah artikulasi yang terlibat ialah lelangit keras. Lidah perlulah merapati lelangit keras. Dalam menghasilkan bunyi ini. iaitu ke titik yang paling tinggi setakat yang boleh. Kadar bukaan mulut ditentukan oleh rongga mulut dan saiz bukaan mulut. Pengaliran udara tidak . Vokal belakang sempit dihasilkan dengan menaikkan belakang lidah setinggi yang mungkin tetapi aliran paru-paru tidak ditutup dan bibir dibundarkan. bibir hendaklah dibundarkan.Vokal Belakang Vokal belakang terhasil dengan belakang lidah diangkat ke lelangit lembut. Oleh itu.

udara akan keluar melalui rongga mulut. Lelangit lembut diangkat tepat kepada belakang tekak dan rongga hidung ditutup. Kemudian. Seperti biasa. . Apabila udara ditekan keluar. maka bunyi vokal yang dihasilkan ialah [ o ]. bibir dibundarkan. Bunyi vokal yang dihasilkan ialah [ u ]. lelangit lembut diangkat rapat kepada belakang tekak dan menutup rongga hidung. Vokal belakang separuh sempit iaitu belakang lidah diturunkan 1/3 di antara titik yang paling tinggi dan titik yang paling rendah boleh dicapai oleh belakang lidah.tersekat. udara akan keluar melalui rongga mulut sambil pita suara bergetar. Ketika itu. Bibir berada dalam keadaan bundar semasa ia dilafazkan. Sambil menggetarkan pita suara.

melalui rongga mulut bergetar.Vokal belakang separuh luas dihasilkan dengan belakang lidah diturunkan lebih rendah sedikit daripada ketika menghasilkan vokal separuh sempit. Udara akan ditekankan keluar dari paru. udara keluar sambil pita suara dalam keadaan bundar dilafazkaan.paru. Di samping itu juga. Lelangit lembut diangkat rapat kepada belakang tekak dan menutup rongga hidung. Bibir berada semasa bunyi perkataan yang akan belakang separuh . Contoh di keluarkan oleh vokal luas adalah pokok.

Kemudian. Bibir berada dalam keadaan bundar ketika bunyi dilafazkan. udara ditekan dari paru-paru.Vokal belakang luas diletakkan di titik paling bawah dan dapat dicapai dengan belakang lidah. . Lelangit lembut diangkat rapat kepada belakang tekak dan menutup rongga hidung. Pita suara bergetar sambil udara keluar melalui rongga mulut. Bunyi vokal yang dihasilkan ialah [ D ].

Vokal Tengah Vokal tengah dihasilkan dengan meletakkan lidah pada lantai rongga mulut. cəkal dan idealismə. Bibir terbuka tetapi keluasan rongga mulut adalah agak sederhana. Contoh-contoh bagi vokal tengah adalah əmas. Tengah lidah itu melengkung ke atas sedikit. Bunyi vokal yang terhasil dikenali sebagai vokal tengah [ ə ]. Udara kemudiannya ditekan keluar dari paru-paru. Keadaan bibir waktu itu adalah bersahaja. .

[ e ]. [ ∂ ] .Bahasa Melayu mempunyai enam bunyi vokal. [ i ] . [ u ] dan [ o ] . Antara contoh bukaan bibir apabila bunyi dilafazkan adalah seperti berikut: . [ a ]. iaitu.

Ini pula merupakan kedudukan lidah apabila melafazkan semua vokal yang ada: BUNYI KONSONAN Konsonan Letupan .

Kemudian. tiga lagi ialah bunyi tidak bersuara dan satu adalah letupan glotis. Konsonan letupan dua bibir [ p ] dan [ b ] ini terhasil apabila bibir atas dan bawah dirapatkan serta lelangit lembut merapat ke dinding belakang rongga tekak.Dalam Bahasa Melayu. udara dari paru-paru terkumpul dan dilepaskan secara tiba-tiba mengakibatkan udara itu tadi terlepas keluar menghasilkan letupan pada masa yang sama.paru. terdapat tujuh bunyi konsonan letupan. Apabila udara tertahan. Udara itu kemudiannya dilepaskan serta merta. kedudukan lidah menyekat udara dan apabila ia . lelangit lembut dirapatkan ke belakang rongga tekak. Pelepasan udara iaitu menggetarkan pita suara maka bunyi yang terhasil ialah letupan bersuara [b]. Ini akan menyebabkan udara dari paru-paru tertahan dalam rongga dan saluran udara. Dari paru. Grafik ini menunjukkan konsonan letupan dua bibir. Semua bunyi ini berlaku apabila alat artikulasi menyentuh titik-titik artikulasi tertentu dalam mulut dan bibir. aliran udara yang melalui hidung dengan menaikkan lelangit lembut menghasilkan bunyi konsonan letupan dan aliran udara tertahan dalam rongga mulut. Semasa berlakunya setuhan pada titik artikulasi. yang dilepaskan itu keluar tanpa menggetarkan pita suara maka bunyi yang terhasil itu merupakan letupan bibir tak bersuara [ p ]. Konsonan letupan gusi [ t ] dan [ d ] dihasilkan apabila hujung lidah dirapatkan ke gusi atas. Bagi menyekat rongga hidung. Antaranya ialah tiga daripadanya merupakan bunyi bersuara.

Grafik konsonan letupan gusi seperti di bawah. Konsonan letupan lelangit lembut [ k ] dan [ g ] dihasilkan apabila bahagian belakang lidah dinaikkan sehingga menyentuh lelangit lembut. Jika letupan gusi itu tidak menggetarkan pita suara. Secara serta merta. Pelepasan udara tersebut tidak menyebabkan pita bersuara bergetar maka bunyi yang dihasilkan adalah .dibebaskan serta merta maka bunyi yang terhasil adalah letupan gusi. bunyi yang terhasil adalah letupan gusi tak bersuara [ t ]. Letupan gusi bersuara [ d ] berlaku dengan tidak getarkan pita suara. udara yang tertahan dilepaskan.

Rajah di bawah menunjukkan letupan pita suara. Grafik bagi konsonan letupan lelangit lembut seperti di bawah.letupan lelangit lembut tak bersuara [ k ]. ini akan menyebabkan aliran udara terkumpul dan tertahan. dan sebaliknya apabila pita suara bergetar maka bunyi yang dihasilkan adalah letupan lelangit lembut bersuara [g] . bunyi berlaku pada pita suara. Pita suara terbuka dan membebaskan udara secara serta merta untuk menghasilkan bunyi. . bunyi tidak dapat dikatakan bunyi bersuara atau tidak bersuara. Konsonan letupan pita suara dihasilkan apabila pita suara dirapatkan. Oleh sebab itu.

. lelangit lembut dinaikkan dan pita suara bergetar dan tidak bergetar bagi menghasilkan bunyi bersuara dan tidak bersuara . Rajah ini adalah konsonan letusan. Konsonan letusan dalam bahasa Melayu adalah letusan lelangit keras tak bersuara [ c ] dan letusan lelangit keras bersuara [ j ]. Bunyi gelencuran dilepaskan perlahan. Bunyi ini terhasil dalam keadaan yang sama seperti bunyi letupan.Bahasa Melayu mempunyai dua letusan. Terdapat empat jenis sengauan dalam Bahasa Melayu : a) Sengauan dua bibir bersuara [ m ] . Dalam keadaan ini.lahan dan ini dapat membezakan bunyi . Konsonan Sengau Konsonan sengau ( nasal ) ialah bunyi yang terhasil apabila lelangit lembut direndahkan dan udara keluar melalui rongga hidung.

Udara yang dikeluarkan dari paru-paru terus melalui rongga hidung dan menggetarkan pita suara.c) d) b) Sengauan gigi-gusi bersuara [ n ] . bibir bawah perlu dirapatkan ke bibir atas. hujung lidah perlu di rapatkan ke gigi-gusi manakala lelangit lembut dalam keadaan biasa dan tidak dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. . Bagi konsonan sengauan 2 bibir bersuara [ m ]. Sengauan lelangit keras bersuara [ л ] . Udara yang dikeluarkan dari paruparu terus melalui rongga hidung dan pita suara digetarkan. Bunyi konsonan sengauan lelangit keras bersuara [ л ] dihasilkan dengan merapatkan depan lidah ke lelangit keras manakala lelangit lembut dalam keadaan biasa dan tidak dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. Udara yang dikeluarkan dari paru-paru terus melalui rongga hidung dan pita suara digetarkan. Bagi konsonan sengauan gigi-gusi bersuara [ n ] pula. Sengauan lelangit lembut bersuara [ ŋ ] . dalam keadaan biasa dan tidak dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. Lelangit lembut pula.

Bunyi konsonan sengauan lelangit lembut bersuara [ ŋ ] dihasilkan dengan menaikkan rapat belakang lidah ke lelangit lembut manakala lelangit lembut dalam keadaan biasa dan tidak dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. Udara yang dikeluarkan dari paru-paru terus melalui rongga hidung dan menggetarkan pita suara. Konsonan Geseran .

Apabila gigi bawah dan bibir atas dirapatkan. Ini memberi kesan kepada udara yang keluar dari paru. Laluan yang sempit itu adalah laluan yang terbentuk. Kemudian.paru dan menyebabkan geseran berlaku. Geseran yang berlaku itu disebabkan oleh udara yang keluar dari paru. bunyi geseran gusi terhasil apabila hujung lidah dirapatkan ke arah sempadan gusi lelangit keras. bunyi geseran gigi bibir terhasil dan ia tidak akan menghalang aliran udara untuk keluar. . Empat yang bersuara. Aliran udara tidak dapat disekat dalam situasi ini.Terdapat sembilan bunyi geseran dalam bahasa Melayu. Bunyi geseran itu adalah [ f ] dan yang bersuara ialah [ v ] . empat tidak bersuara dan satu lagi merupakan geseran pita suara yang tidak dapat dikatakan bersuara atau tidak bersuara. Ia juga diberi lambang dengan [ h ]. Rajah ini menunjukkan geseran gigi bibir.paru.

udara dari paru-paru terdesak keluar. Rajah di bawah merupakan geseran lelangit keras. Inilah yang menyebabkan geseran berlaku. Konsonan yang .Bunyi geseran yang tak bersuara ialah [ s ] dan yang bersuara ialah [ z ]. Bunyi geseran lelangit keras dihasilkan dengan depan lidah dinaikkan kearah lelangit keras tetapi ia tidak rapat. Rajah ini ialah geseran gusi. udara terdesak keluar dari rongga mulut. Konsonan geseran lelangit lembut dihasilkan dengan belakang lidah diangkat rapat ke lelangit lembut. Ketika berlakunya geseran. Melalui paru-paru. Bunyi geseran ini ialah bunyi geseran gusi lelangit keras tak bersuara adalah [ š ] dan bunyi geseran lelangit keras bersuara ialah [ ž ] .

terlibat bagi geseran lelangit lembut tak bersuara ialah [ x ] dan konsonan geseran lelangit lembut bersuara ialah [ γ ]. Bunyi ini berlaku di pita suara maka dengan itu tidak akan timbul soalan sama ada bunyi itu bersuara ataupun tidak. Konsonan Getaran . Rajah ini menunjukkan geseran lelangit lembut. Seterusnya ialah geseran pita suara [ h ] di mana ia dihasilkan apabila pita suara dirapatkan dan mengakibatkan udara keluar di antara pita suara secara bergeser. Ini ialah rajah bagi geseran pita suara.

Bunyi yang terhasil adalah [ l ] . Rajah menunjukkan konsonan getaran. Udara dari paru-paru ditekan keluar ikut kiri dan kanan lidah serta menggetarkan pita suara.Bahasa mempunyai satu bunyi konsonan getaran iaitu [ r ]. Bunyi konsonan ini dihasilkan dengan mengeluarkan udara dari kiri ke kanan. bunyi akan dihasilkan. Hujung lidah diangkat ke arah gusi atas manakala lelangit lembut dirapatkan ke belakang rongga tekak. Apabila lidah digetarkan dalam rongga mulut. lidah diangkat kearah gusi. Separuh Vokal . Konsonan Sisian Bahasa Melayu mempunyai satu bunyi konsonan sisian iaitu [ l ] . Ketika itu. Ini merupakan rajah konsonan sisian. Ini yang akan menghasilkan bunyi getaran [ r ] . Udara yang dilepaskan dari paru-paru menggetarkan hujung lidah dan pita suara.

Ketika pengucapannya. Kedudukan lidah juga terus berubah selepas itu. Kadangkadang ia juga dipanggil separuh konsonan. DIFTONG . Bunyi tersebut tidak boleh dipanggil vokal penuh kerana mempunyai gangguan kepada aliran udara. kedudukan lidah dan ruang mulut sama seperti menghasilkan bunyi vokal dan ianya berlaku separuh jalan sahaja.Separuh vokal ini merupakan bunyi vokal yang tidak selesai. separuh vokal dua bibir [ w ] dan separuh vokal lelangit keras [ y ] . Terdapat dua bunyi separuh vokal iaitu.

CARA MENGHASILKAN DIFTONG [ au ] Untuk menghasilkan diftong [ au ]. au. bahagian depan lidah diangkat ke arah vokal [ i ]. kerbau dan pulau. CARA MENGHASILKAN DIFTONG [ oi ] . Glotis dirapatkan dan pita suara bergetar. tetapi tidak sehingga berada kedudukan tersebut. Contoh kehadiran dalam perkataan : aurat. Glotis dirapatkan dan pita suara bergetar. lidah berada pada kedudukan untuk vokal depan [ a ] dan kemudian berpindah kepada kedudukan vokal depan sempit [ i ]. ghairah dan gulai. Dengan kata lain. dan oi. Hujung lidah menyentuh ke bahagian gigi bawah. CARA MENGHASILKAN DIFTONG [ ai ] Untuk menghasilkan diftong [ ai ]. Diftong bertindak sebagai satu bunyi. tetapi dilambangkan dengan dua huruf vokal. lidah berada kira-kira pada kedudukan vokal [ a ] dan kemudian berubah kepada kedudukan vokal belakang sempit [ u ]. Contoh kehadiran dalam perkataan : haiwan.Diftong ialah rentetan dua vokal yang dihasilkan dengan satu hembusan nafas sahaja dan mempunyai satu puncak kelantangan. Terdapat tiga diftong dalam Bahasa Melayu. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke dinding rongga tekak dan arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut. tauladan. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke dinding rongga tekak dan arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga tekak. Bibir dibundarkan. Pada mulanya bibir terhampar tetapi menjadi semakin bundar. pandai. iaitu ai.

Anak panah menunjukkan arah geluncuran. Carta di bawah menunjukkan kedudukan lidah dalam penghasilan ketiga-tiga diftong di atas.Untuk menghasilkan diftong [ oi ]. Contoh kehadiran dalam perkataan : boikot. pada mulanya lidah berada pada kedudukan vokal belakang separuh sempit [ o ] dan kemudiannya berubah pada kedudukan vokal depan separuh sempit [ i ]. Glotis dirapatkan dan pita suara bergetar. bibir dibundarkan tetapi kemudian menjadi semakin hampar. sepoi dan amboi. Depan i e ε a Tengah Belakang u o oi ‫כ‬ ai au FUNGSI ALAT ARTIKULASI . Lelangit lembut dinaikkan rapat ke dinding rongga tekak dan arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga tekak. Pada mulanya.

menutup. iaitu : a) tulang rawan krikoid. Tulang rawan tiroid atau halkum yang dapat dilihat berbentuk . sedangkan bahagian belakang pada tulang rawan aritenoid. proses ini disebut menghembuskan nafas. otot perut dan rongga dada berjalan terus secara teratur. Udara akan mengalir dari paru-paru keluar hanya apabila tekanan udara yang ada dalam paru-paru lebih besar daripada tekanan udara yang ada di luar. Fungsi utama pita suara ini adalah sebagai pintu klep yang mengatur pengawasan arus udara antara paru-paru dengan mulut atau hidung. 2) PANGKAL TENGGOROK Panggal tenggorok atau laring adalah rongga pada hujung. begitu pula sebaliknya. Bernafas pada dasarnya ialah mengalirkan udara ke dalam paru-paru. dan mengeluarkan udara yang telah kotor keluar. proses ini disebut menarik nafas . Rongga ini terdiri daripada empat komponen. Udara luar yang mengandungi oksigen akan mengalir ke paru-paru jika tekanan udara luar lebih besar daripada tekanan udara dalam paru-paru. Arus udara yang dari paruparu inilah yang menjadi sumber syarat mutlak terjadinya bunyi. Pita suara bahagian muka terkait pada tulang rawan tiroid. b) dua tulang rawan aritenoid. sehingga memungkinkan gas karbon dioksida mengalir ke luar. Sistem otot aritenoid dapat bergerak mengatur gerakan pada sepasang pita suara. pipa pernafasan. c) sepasang pita suara dan d) tulang rawan tiroid. membuka. Selama manusia masih hidup. Dua tulang rawan aritenoid bentuknya kecil seperti piramid terletak di atas tulang rawan krikoid. proses mengembang ( pembesaran ruangan paru-paru ) dan mengempis ( pengecilan ruangan paru-paru ) paru-paru yang dikerjakan oleh otot-otot paru-paru. Sepasang pita suara dapat membuka lebar. dan menutup rapat.1) PARU-PARU Fungsi utama paru-paru adalah untuk pernafasan. Tulang rawan krikoid berbentuk seperti lingkaran sebagai tumpuannya terletak di belakang titik. Berkurangnya tekanan udara dalam paru-paru kerana adanya pembesaran ruangan.

Celah itu disebut glotis. Sehubungan dengan terjadinya bunyi dan pernafasan maka glottis biasa dibezakan atas empat posisi.Dalam pembentukan bunyi bahasa epiglotis ini tidak mempunyai peranan apa-apa.sehingga memungkinkan arus udara yang mengalir.dan tertutup rapat. pada waktu menghasilkan bunyi bersuara.iaitu dalam menghasilkan bunyi hamzah.iaitu dalam keadaan :terbuka lebar.Epiglotis (katup pangkal tenggorok) terletak pada pintu masuk pangkal tenggorok berfungsi untuk melindungi masuknya makanan atau minuman ke batang tenggorok.Pada waktu kita menelan makanan dan minuman epiglottis menutup batang tenggorok.keadaannya tertutup rapat.Yang terakhir. Dengan peristiwa membuka dan menutupnya pita suara.Glotis dalam keadaan terbuka lebar terjadi apabila kita bernafas secara normal. Dalam pembentukkan bunyi bahasa peranannya terutama sebagai tabung udara yang akan ikut bergetar apabila pita suara bergetar.Rajah di lampiran C akan dapat memperjelas huraian ini. Bunyi bahasa yang dihasilkan oleh faring disebut bunyi faringal.Glotis dalam keadaan terbuka dalam menghasilkan bunyi tak bersuara. maka terbentuklah suatu celah atau ruang diantara sepasang pita suara.terbuka. 4.sehingga makanan atau minuman tidak masuk ke saluran itu. Rongga kerongkong (pharynx) Rongga kerongkangan atau faring (pharynx) ialah rongga yang terletak antara pangkal tonggorok dengan rongga mulut dan rongga hidung. Lelangit Lembut .menggetarkan pita suara.tertutup.sedang dalam keadaan tertutup.menonjol pada kaum lelaki sebenarnya tidak begitu mempunyai peranan yang bererti dalam pembentukan bunyi bahasa.Proses menggetarnya pita suara itu sendiri disebut fonasi (phonation). Fungsi utamanya adalah sebagai saluran makanan dan minuman. 3.

Gusi Dalam . Dalam keadaan bernafas normal maka lelangit lunak beserta ujung anak tekak menurun. Untuk bunyi yang dihasilkan dengan halangan atau hamabtan anak tekak (uvula) disebut bunyi uvular. Pada bahagian depan mulai lelangit melengkung cekung ke atas dan bahagian belakang berakhir dengan bahagian yang terasa lembut apabila raba. Gabungan yang pertama menjadi apikopalatal. atau pada waktu kita menguap. Dalam pembentukkan bahasa lelangit keras ini sebagai artikulator pasif. Lelangit Keras Lelangit keras merupakan susunan bertulang. sehingga udara dapat keluar masuk melalui rongga hidung. Bunyi yang dihasilkan oleh lelangit keras disebut palatal.Lelangit lembut berserta bahagian ujungnya yang disebut anak tekak dapat turun naik sedemikian rupa. lelangit lembut berserta anak tekaknya terangkat ke atas menutup rongga hidung. Dalam kebanyakkan pembentukkan bunyi bahasa iaitu bunyi non-nasal. 6. Dalam pembentukkan bunyi ia sebagai artikulator pasif (dasar atau basis artikulasi). Demikian pula pada waktu terbentuknya bunyi nasal. 5. sedangkan artikulator aktifnya adalah ujung lidah atau tengah lidah. Gambar di lampiran d menunjukkan lelangit lunak berserta anak tekaknya dalam keadaan menurun. sedangkan artikulator (aktif)-nya ialah pangkal lidah. Bunyi bahasa yang dihasilkan oleh lelangit lembut ini disebut bunyi velar. dan bunyi yang dihasilkan dengan halangan atas hambatan tengah lidah disebut medial. Gabungan keduanya menjadi dorsol-velar. Bunyi yang dibentuk oleh pangkal lidah( dorsum) disebut dorsal. Bunyi yang dihasilkan oleh ujung lidah disebut apikal. sedangkan gabungan yang kedua menjadi medio-palatal.

Bunyi yang dihasilkan oleh bibir disebut bunyi labial.Gusi dalam (gusi belakang. hanya bersifat membantu sahaja. Walaupun gigi bawah dapat digerakkan ke bawah dan ke atas namun dalam pembentukkan bunyi bahasa tidak banyak berperanan. Fungsi pokok gigi untuk mengunyah. Yang berfungsi penuh sebagai artikulataor atau dasar artikulasi adalah gigi atas bekerjasama dengan bibir bawah atau hujung lidah. ceruk gigi. lekuk gigi) adalah bahagian gusi tempat letak akar gigi depan atas bahagian belakang. dan yang dihasilkan hambatan gigi atas dengan hujung lidah disebut bunyi apiko-dental. iaitu gigi bawah dan atas. sedangkan artikulator aktifnya adalah hujung lidah. Bibir . Selain itu. Dalam pembentukkan bunyi bahasa gusi ini sebagai artikulator pasif. Bunyi yang dihasilkan oleh halangan atau hambatan gigi atas dengan bibir bawah disebut bunyi labio-dental. Gigi Gigi terbahagi menjadi dua. Bunyi yang dihasilkan oleh daun lidah disebut bunyi laminal. lengkung kaki gigi. 7. Sehingga bunyi yang dihasilkan dengan halangan atau hambatan hujung lidah dengan gusi disebut bunyi apiko-alveolar. Gabungan dari keduanya menjadi bunyi lamino-alveolar. Bunyi yang dihasilkan gusi disebut alveolar. 8. Bunyi yang dihasilkan oleh gigi disebut bunyi dental. dapat juga gusi bekerjasama dengan daun lidah sebagai artikulator aktifnya. terletak tepat diatas serta dibelakang gigi yang melengkung ke dalam menghadap lidah.

dan hujung lidah.Bibir terbahagi menjadi dua .Dapat juga bibir bawah sebagai artikulator aktif itu bekerjasama dengan gigi atas. Yang pertama menghasilkan apiko-alveolar. 9. Selain hujung lidah dapat pula bekerjasama dengan gusi dan gigi atas. Dalam pembentukkan bunyi bahasa lidah sebagai artikulator aktif mempunyai peranan yang amat penting.hasilnya ialah bunyi labio-dental. Hujung lidah bekerjasama dengan lelangit keras menghasilkan bunyi apiko-palatal. Lidah Fungsi utama lidah adalah sebagai alat perasa . tengah lidah. LAMPIRAN . daun lidah. Fungsi utama bunyi bahasa bibir adalah sebagai artikulator pasif bekerjasama dengan bibir bawah sebagai artikulator aktifnya. Pangkal lidah bekerjasama dengan lelangit lembut menghasilkan bunyi dorso-velar. Lidah dapat dibahagi kepada lima bahagian iaitu: akar lidah. sedangkan yang kedua menghasilkan bunyi apiko-dental.dan untuk memindahkan makanan yang akan atau sedah dikunyah . Akar lidah bekerjasama dengan rongga kerongkongan menghasilkan bunyi radiko-faringal. Tengah lidah bekerjasama dengan lelangit keras menghasilkan bunyi medio-palatal. iaitu bibir bawah dan atas . pangkal lidah.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->