P. 1
Jurnal Kajian Kajian Msia2

Jurnal Kajian Kajian Msia2

|Views: 237|Likes:
Published by Khafidz Hamzah

More info:

Published by: Khafidz Hamzah on Oct 11, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/19/2014

pdf

text

original

1

KONSEP FIQH MALAYSIA DALAM PERUNDANGAN ISLAM: SATU PENGENALAN Prof. Madya Dr. Rahimin Affandi Abd. Rahim* Prof. Madya Dr Shamsiah Mohamad* Prof. Madya Datin Dr Paizah Ismail** Nor Hayati Mohd Dahlal*** ABSTRAK Artikel ini memberikan fokus kepada konsep fiqh dalam perundangan Islam di Malaysia. Ianya merupakan usaha tinjauan (pilot studies) awal daripada projek penyelidikan ilmiah FRGS (FP027/2008C) tajaan Universiti Malaya dengan tajuk “Pembinaan Modul Fiqh Malaysia: Kajian Terhadap Infrastruktur Intelektual Dan Pelaksanaan Dalam Masyarakat Majmuk Di Malaysia”. Bagi mencapai objektif ini, kajian ini menggunakan kaedah pengumpulan data secara perpustakaan dan kajian lapangan yang dianalisis kemudiannya bagi membentuk teori konsep Fiqh semasa yang lebih bersesuaian dengan realiti Malaysia. Hasil kajian ini mendapati konsep fiqh semasa telah mula difahami oleh masyarakat Malaysia. Namun begitu, kelangkaan masih lagi wujud dalam soal pemantapan konsep fiqh semasa ini dari segi kerangka konsep, rasionaliti, pendekatan dan epistemology, yang sepatutnya dijalankan oleh pihak Institusi Pengajian Tinggi Awam (IPTA) di Malaysia. Untuk itu, kajian ini telah cuba mengemukakan jalan penyelesaian kepada usaha pemantapan ini. Keywords:Konsep Fiqh Malaysia, Perundangan Islam, Mazhab Shafi’I, Penyelidikan Hukum Islam Pengenalan Dewasa ini, terdapat beberapa pandangan negatif yang dinisbahkan kepada sistem perundangan Islam. Antaranya, sistem fiqh Islam dikatakan ketinggalan zaman kerana lebih berasaskan paradigma pemikiran Islam silam daripada latar belakang Timur tengah di abad pertengahan, bias kepada golongan wanita dan bukan Islam dan ianya tertutup dengan perkembangan moden.1 Apa yang malangnya, pandangan ini telah mempengaruhi masyarakat awam dan turut mendapat pengabsahan daripada kalangan sarjana Islam sendiri, yang

1

* Associate Professor at Department of Fiqh and Usul, Academy of Islamic Studies, University Malaya. ** Associate Professor at Ahmad Ibrahim Kulliyyah of Laws, International Islamic University Malaysia. *** Research Asisstant and Master Students at Department of Fiqh and Usul, Academy of Islamic Studies, University Malaya. Abd Moqsith Ghazali (2007), “ Mengubah Wajah Fiqh Islam “, Abd Hakim Dan Yudi Latif (ed.), Bayang-Bayang Fanatisme : Esai-Esai Untuk Mengenang Nurcholish Madjid, Jakarta : PSIK (Universitas Paramadina), h. 412-431

2

dikembangkan secara meluas melalui penulisan dan media ICT (Information and communication technologies) arus perdana.2 Nisbah negatif tentang sistem perundangan Islam ini boleh dilihat daripada pegangan yang disebarluaskan oleh beberapa tokoh dan NGO (non-governmental organization) menggunakan nama Islam. Sebagai buktinya, terdapat perkembangan yang boleh dikemukakan untuk menunjukkan kewujudan permasalahan ini. Pertama, selepas pengharaman buku Kassim Ahmad, Hadis : Satu Penilaian Semula, pada 3 Disember 1989 suatu perjumpaan telah diusahakan bagi menubuhkan Persatuan Falsafah Malaysia yang telah dianggotai oleh 40 orang terdiri daripada ahli akademik, peguam, penulis dan wakil daripada luar Negara.3 Namun begitu, persatuan ini telah ditolak oleh pihak kerajaan, yang kemudiannya kumpulan ini telah menubuhkan Jemaah Al-Quran Malaysia (JAM) pada 16 Mei 1993. JAM ini masih lagi meneruskan agenda perjuangan yang menolak hadis dan mempersoalkan kelemahan sistem fiqh Islam silam.4 Agenda JAM ini disebar luaskan ke dalam masyarakat melalui pelbagai medium, termasuklah melalui akhbar Berita Minggu, bila mana Syed Akhbar Ali (anggota pusat JAM) diberikan kolum khusus untuk membicarakan soal-soal perkembangan semasa di Malaysia.5 Kedua, timbulnya beberapa kumpulan yang menganut fahaman liberalism (seperti IKD, Sisters in Islam dan Middle Eastern Studies Group) dengan menggunakan dana asing barat ( seperti Asia foundation dan Konrad Adenauer Foundation). Kumpulan ini sering melakukan wacana yang dihadiri oleh semua lapisan masyarakat bagi membincangkan isu-isu yang mengkritik kelemahan sistem fiqh Islam silam. Lebih penting lagi, kumpulan ini sering menjemput tokoh liberal daripada Indonesia (seperti Luthfi Assyaukanie, Musdah Mulia, Abd Moqsith Ghazali, Kiai Hussein dan sebagainya) Hasilnya, pelbagai isu liberalism yang sering diperbincangkan di Indonesia merangkumi isu penindasan wanita, ketertutupan Islam dengan perkembangan moden dan sikap anti terhadap golongan bukan Islam, turut sama didedahkan kepada anggota wacana.6 Sebagai contohnya, Luthfi Assyaukanie, menegaskan bahawa sekularisme tidak bercanggah dengan Islam, malah ia memberi berkah kepada Islam dan agama-agama lain. Menurutnya lagi sebuah demokrasi yang baik hanya boleh dilaksanakan jika ia mampu menerapkan prinsip-prinsip sekularisasi yang benar. Amerika Syarikat, Australia dan negara-negara lain tidak menganggap sekularisme sebagai musuh agama, bahkan pelindung agama. Penerapan yang sebeginilah yang disarankan oleh Luthfi Assyaukanie untuk mendapat berkah sekularisme.7
2

3

4 5

6

7

Rahimin Affandi Abd Rahim (2006), “ Islam Dan Dan Isu Penterjemahan Dalam Era Globalisasi “, dalam Hamedi Mohd Adnan (ed.), Penerbitan Malaysia-Indonesia : Mengukuhkan Jaringan Penerbitan Serantau, Kuala Lumpur : Penerbit UM, h. 151-164 Minggu Kota, Kassim Ahmad Dipilih Sebagai Yang Dipertua Falsafah Tauhid, Disember 10, 1989. Jemaah al-Quran Malaysia, Iqra’, v. 1, no. 1, Julai 1993. Zulkifli Mohd (2002), Anti Sunnah Movement And Its Impact On The Muslim Ummah, Kuala Lumpur : Panawira Publication, h. 75-76., Dapatan kajian daripada grant FRGS tahun 2008 FR006/2007A, Bertajuk : Islam Antara Liberalisme Dan Konservatisme Di Malaysia Luthfi Assyaukanie (2007), Islam Benar versus Islam Salah, Kata Kita, Indonesia, h. 241-244.

Jurnal Penyelidikan Islam. Hukuman Dalam Undang-Undang Islam : Suatu Penelitian Terhadap Hukum Hudud Kelantan Dan Terengganu. Jabatan Kemajuan Islam Malaysia. Budhy Munawar –Rachman (2004). 2-3. Tim Penulis Paramadina (2004). 9Memandangkan beliau seorang tokoh perundangan Islam yang agak terkenal. Abd Hakim Dan Yudi Latif (2007). Ilyas Supena (2002).46-54. “ Syariah Court Officers Need More Exposure. Yogyakarta : Gama Media. 17. Antara isu yang dibawa adalah soal kedudukan bukan Islam dan penindasan wanita. 26 Ogos 1996. barat dan Indonesia) yang memperjuangkan agenda liberalism dalam soal agama. Jurnal Syariah. . v. Menyegarkan Kembali Pemikiran Islam. Cet. Raihanah Abdullah (2009). Jakarta : PSIK (Universitas Paramadina) . Mohamad Nordin bin Ibrahim (2005).12 Di samping itu telah turut menerimapakai pelbagai gagasan penambahbaikian terhadap isntitusi agama rasmi di Malaysia. Dekonstruksi Dan Rekonstruksi Hukum Islam. kita dapat menyaksikan pelbagai pihak cuba mengatasinya.10 Akibatnya. New Straits Times. Jakarta: Nalar. Ulil Abshar Abdalla ( 2007). dalam Journal Of Islamic Studies.11 Sebagai langkah reaktif terhadap semua masalah ini. kuala lumpur : Ilmiah publication. Jakarta : RajaGrafindo Persada Muhammad Hashim kamali (2003). 221-222. Pengaruh Fahaman Liberal Dalam Buku Fiqh Lintas Agama. Fiqh Lintas Agama : Membangun Masyarakat Inklusif-Pluralis. v.3 Hal ini diikuti juga dengan usaha kumpulan liberal ini yang memterjemah dan membawa masuk buku-buku luar (daripada Timur Tengah. 1) Pihak berkuasa agama di Malaysia telah mengharamkan kumpulan Anti Hadis dan Islam Liberal. Bayang-Bayang Fanatisme : Esai-Esai Untuk Mengenang Nurcholish Madjid. 9. sebahagian besar daripada pandangannya telah diterimapakai oleh anggota masyarakat dan pengamal undang-undang di Malaysia. Roff (1988) “ Patterns of Islamization in Malaysia 1890s-1990s : Exemplars. h. kajian ilmiah yang dihasilkan oleh Muhammad Hashim kamali. h. Jakarta : Yayasan Wakaf Paramadina.2.8 Ketiga. “ Penangguhan Kes Di Mahkamah Syariah : Cabaran Dan Penyelesaian “. masyarakat yang tidak terlibat dengan Mahkamah Syariah pun merasa marah dengan situasi ini sehinggakan mereka kadangkala terikut-ikut untuk mengkritik Mahkamah Syariah. Hukuman Dalam Undang-Undang Islam : Suatu Penelitian Terhadap Hukum Hudud Kelantan Dan Terengganu. bias against women must stop-Shariah court continued to treat women unfairly and often made decisions in favour of men. terdapat paparan negatif daripada akhbar di Malaysia yang mendedahkan kelemahan Mahkamah Syariah sendiri yang terlibat di dalam menanggani isu bias dan penindasan terhadap wanita Islam.13 2) Tindakan Persatuan Ulamak Malaysia yang mengadu keburukan bentuk penyebaran idea yang anti Islam seperti penolakan hadis Rasulullah. Antara kritikan yang diberikan adalah institusi ini tidak cekap dalam pengendalian kes dan bias terhadap pelanggan wanita. h. New York : Oxford University Press. Say Anwar. 1. Liberal Islam : A Sourcebook. Keempat. W. h. Institutions and Vectors “.yang secara langsung mengkritik kelemahan Rang Undang-Undang Hudud Kelantan dan Terengganu. no.1.14 8 9 10 11 12 13 Antaranya adalah buku Charles Kurzman (1998). 158. Bil 18.. Bias Againt Women Must Stop “. bil. Islam Pluralis: Wacana Kesetaraan Kaum Beriman. mainly because of the chauvinistic attitudes of the officers.

Kuala Lumpur : Utusan Publication. Ahmad Hidayat Buang (2004).). “ Penolakan Hadith Oleh Orientalis Dan Penulis Islam “. Farish A. FRGS dan vote F) telah diperuntukan kepada beberapa IPTA. yang mendapati bagaimana perubahan masyarakat Malaysia yang semakin kompleks telah menuntut pihak berkuasa agama seperti institusi fatwa dan Mahkamah Syariah melakukan perubahan struktur organisasi dan metodologi yang lebih moden bagi menjadikannya lebih bersesuaian dengan kehendak masyarakat semasa. Mahmood Zuhdi Hj. Fundamental. Bangi. Basri (1996). Beberapa Isu Penting Sepanjang Tiga Dekad. dalam Islam Dalam Persepsi Orientalisme. h.19 Kita boleh mengemukakan beberapa contoh kajian yang menggunakan dana penyelidikan kerajaan yang menjurus kepada usaha penelitian fenomena perubahan masyarakat ini. Kuala Lumpur : Jabatan Syariah Dan Undang-Undang APIUM.18 Data yang terhasil daripada kajian sosiologi ini secara langsung dapat membantu pihak kerajaan mengurus. 41-44. bagi menghasilkan kajian sosiologi masyarakat Malaysia yang mempunyai nilai tambah (value added).W. seperti. dan Ulama Dihina.16 kepada Majlis Raja-Raja Melayu. Basri.A. Dana ataupun bantuan penyelidikan sains/sains sosial dalam bentuk research grant (seperti IRFA. h. Rahimin Affandi Abdul Rahim (1997). Fatwa Di Malaysia. Napiah Abdullah (1998). Kuala Lumpur. dalam NST. a) Kajian di bawah tajaan IRFA yang dilakukan oleh Ahmad Hidayat Buang tentang institusi Fatwa dan Mahkamah Syariah di Malaysia.17 Ia dibuat memandangkan tindakan ini dianggap sebagai cubaan mengugat asas jati diri Melayu-Islam.20 b) Kajian yang dilakukan oleh sekumpulan penyelidik Akademi Pengajian Islam Universiti Malaya (APIUM) di bawah Mahmood Zuhdi Abdul Majid terhadap impak dan pelan tindakan yang perlu dilakukan oleh graduan Universiti Azhar di dalam pembangunan sosial di Malaysia. 3. mengawal dan memonitor sesuatu perubahan yang berlaku dengan kaedah tuntas. 2002. Terbitan Tak berkala no. h. 2000. pihak kerajaan telah memperuntukan sebahagian besar dana keewangan negara bagi meneliti elemen perubahan yang berlaku di dalam masyarakat Malaysia. Persatuan Ulama Malaysia dan Persatuan Ulama Kedah. Ahmad Hidayat Buang (2005) Mahkamah Syariah Di Malaysia : Pencapaian Dan Cabaran. Kuala Lumpur : ABIM. 3) Usaha penyelidikan yang dijalankan oleh ahli akademik bagi mengenalpasti permasalahan ini secara lebih holistik yang kemudiannya disertakan dengan kaedah penyelesaian yang terbaik. ABIM 30 Tahun. Lihat Mohd Farid Mohd Shahran (2001). “ Let Islam Lead The Way With Its Progressive View On Sexuality “. demi untuk memastikan kelancaran program pembangunan yang sedang giat dijalankan. Dalam Dinamisme Pengajian Syariah. Kuala Lumpur : Penerbit UM. Jabatan Usuluddin dan Falsafah. Mohd Razali Agus (2000) Pembangunan Dan Dinamika Masyarakat Malaysia. Pulau Pinang. 28-30. Nilai Orang Melayu. sebagai contohnya. Sintok : Sekolah Pembangunan Sosial. . Oleh Ahmad Fawzi Mohd. 1-5. 93-106.. h. Majid (ed. “ Perubahan Nilai Dalam Budaya Politik Melayu “. 4 November. Fakulti Pengajian Islam. Apa yang boleh dibanggakan. yang 14 15 16 17 18 19 20 Mohd. Lihat Sebagai Contohnya Ahmad Fawzi Mohd. Dalam Ed. Noor (2000). Ab. Rasulullah S. UUM. Lihat Kontroversi Mengenai Memo Kepada Majlis Raja-Raja Melayu : Islam Dicabar.4 penghinaan terhadap Rasulullah15 dan krisis murtad di kalangan anak gadis Melayu. “Gerakan Tajdid Di Malaysia : Teori Dan Realiti “. UKM.

16. Hal ini ditegaskan. agensi Islam juga merupakan data-data penting bagi kajian ini.10-31. 2. Intipati utama dari gagasan ini antara lainya menegaskan bahawa kejayaan sesuatu tamadun dunia.21 Berhadapan dengan isu ini. dimulakan dengan (i) sessi pengenalan yang menjelaskan maksud dan tujuan kajian secara tidak langsung yang bakal merapatkan hubungan antara 21 22 23 Mahmood Zuhdi Abdul Majid Dkk (2006). Bagi membentuk landasan konsep dan teori bagi kajian ini. Manakala bagi pengumpulan data melalui kajian lapangan. kajian ini bakal menggunakan pendekatan wasatiyyah (pertengahan dan objektif)22 yang bakal menonjolkan konsep fiqh Malaysia yang dipakai di dalam sistem perundangan Islam dan IPTA aliran Islam di Malaysia. Paradigma Wasatiyyah Dan Dailog Peradaban : Satu Analisis. statistik.Jurnal Pengajian Melayu. Kuala Lumpur : DBP. dokumen-dokumen penting dan rasmi seperti minit mesyuarat. h. kajian hanya memilih responden terpenting sahaja. dalam Jurnal Peradaban. data-data utama diperolehi melalui temubual secara mendalam (in-depth interview) dan soal selidik. kelangsungan sesuatu tamadun akan terhasil daripada usaha golongan ilmuan mewujudkan infranstruktur intelektual menanggani persoalan hidup. “ Impak Graduan Universiti Al-Azhar Dalam Pembangunan Social Di Malaysia “. Untuk kaedah temubual. 1) Mengadakan temujanji dengan setiap anggota yang bakal ditemuduga bagi memastikan mereka dapat meluangkan masa yang terbaik untuk proses temuduga. yang dibuat menggunakan beberapa kaedah utama. bergantung sepenuhnya kepada pengamalan budaya ilmu yang berterusan oleh anggota masyarakat yang terbabit. Penjelasan Budaya Ilmu. laporan penyelidikan dan laporan-laporan lain. Di samping bahan-bahan literatur dalam simpanan perpustakaan. Lihat sebagai contohnya Mohd kamil Abdul Majid (2009).23 Ringkasnya. h. v. 2) Penyelidik akan membahagikan proses temubual ini kepada dua sessi yang utama. Untuk itu. Hal ini bakal dijadikan sebagai kaedah terbaik untuk tujuan penyelesaian masalah kajian. Metodologi kajian Kajian ini menggunakan kaedah perpustakaan dan kajian lapangan sekaligus dalam usaha mengumpulkan data yang kemudiannya dianalisa secara mendalam bagi menghasilkan kerangka teori dan epistemologi konsep fiqh Malaysia. bertepatan dengan gagasan kepentingan budaya ilmu di dalam pembentukan sesuatu tamadun dunia yang diutarakan oleh Hashim Musa dan Wan Mohd Nor Wan Daud. maka rujukan dibuat terhadap bahan-bahan semasa yang terdapat dalam depositori perpustakaan dalam tajuk yang berkaitan. Pelan tindakan proaktif ini menuntut graduan Universiti Azhar perlu memiliki kemahiran hard dan soft skill yang secukupnya sebelum mereka memasuki pelbagai sektor penting di dalam masyarakat. V. 1-36. Wan Mohd Nor Wan Daud (1997). .5 membabitkan pelbagai sektor kehidupan yang utama. dokumen-dokumen rasmi Jabatan Perdana Menteri. Pusat Dailog peradaban UM. artikel ini akan cuba menolak dakwaan negatif ini dengan mengemukakan konsep fiqh Islam yang lebih bersesuaian dengan realiti Malaysia semasa.

6 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) penulis dengan orang yang bakal ditemubual. Sage Publication. yang kemudiannya dipindahkan ke dalam bentuk transcipt penulisan. Lincoln(ed. Dalam Marohaini Yusoff(ed. . “ The Dance Of Qualitative Research Design “. Bagi Kaedah Soal Selidik . Proses pengumpulan data melalui temuduga dan pemerhatian kerap kali dibantu dengan pengumpulan data dokumen rasmi yang berupakan laporan mesyuarat.24 Untuk memastikan kebolehpercayaan maklumat dan kedudukan orang ditemuduga tidak terjejas. gagasan Fiqh semasa ini ialah suatu percubaan untuk menyediakan sistem fiqh Islam yang difikirkan 24 25 26 Lihat Sebagai Contohnya Dalam Suseela Malakolunthu (2001). sebaliknya merujuk kepada anggota lain supaya data yang diperolihi adalah tepat dan konsisten.25 Temuduga akan dilakukan secara terancang dengan menggunakan pita rakaman dan catitan. Kesemua orang yang ditemuduga adalah merupakan kakitangan yang memegang jawatan penting atau pun mempunyai autoriti di dalam agensi Islam (institusi Fatwa. Kaedah tringulasi telah digunakan bagi memastikan kesahan dan kebolehpercayaan data yang terkumpul melalui temuduga.. Di samping juga. (ii) sessi temuduga sebenar yang lebih serious dan berfokus kepada isi kandungan sebenar kajian ini dibuat. Kuala Lumpur.Satu set soal selidik telah dibentuk untuk mengenal pasti aspek-apsek kefahaman tentang konsep fiqh Malaysia di kalangan responden. London. faktor penolak dan penarik untuk skop yang dikaji.26 Melalui kaedah ini penyelidik tidak hanya bergantung kepada maklumat yang diberikan oleh seorang anggota koleksi sahaja. pencapaian. Hal ini dilakukan demi untuk memastikan datadata yang diperolihi adalah tepat dan boleh menjadi sumber rujukan utama. h.) Handbook Of Qualitative Research. 214-215. brosure dan sebagainya yang dikategorikan sebagai dukomen sulit. Dalam Norman K. dilihat dari segi susunan konsepnya. Lihat Janesik Velerie J (1994). Hlm 4-7. Penerbit Universiti Malaya. Soalan yang agak rapi dan terancang telah disediakan terlebih dahulu. Isi kandungan temuduga ini telah dipastikan agar ianya lebih bersifat menjurus kepada skop dan tumpuan kajian. Konsep Asas Fiqh Malaysia Semasa : Satu Pengenalan Pada dasarnya. terdapat beberapa soalan spontan yang digunakan akibat daripada beberapa isu dan jawapan yang diberikan oleh orang ditemuduga. Ibid. Denzin Yvonna S.berkaitan konsep fiqh tempatan di IPTA dan agensi Islam. Ia juga dibentuk untuk menilai tahap pemahaman. h 123-125. Majlis Agama Islam Negeri dan IPTA yang menawarkan pengajian Islam). penyelidik akan memaklumkan kepada mereka objektif kajian dan menyediakan borang persetujuan yang mengambilkira etika persetujuan berpengetahuan (informed consent) seperti mana ditegaskan di dalam code of ethical conduct for research involving humans.) Penyelidikan Kualitatif : Pengalaman Kerja Lapangan Kajian. “ Pengumpulan Dan Analisis Data Kualitatif : Satu Imbasan “. minit mesyuarat. pamplet.

ia tercetus daripada usaha pembaharuan (tajdid) undang-undang Islam demi untuk menjadikannya sebagai sebuah undang-undang yang bersifat syumul. ekonomi dan beberapa isu semasa30 . hidup dan proaktif walaupun terpaksa berhadapan dengan perubahan semasa masyarakat.7 paling sesuai untuk masyarakat Malaysia. 2) Proses menilai. Anisah Ab. 27 28 29 30 31 32 Dalam konteks Malaysia. Ghani (1999). Akademi Pengajian Islam Universiti Malaya. “ Hukum Islam semasa bagi Masyarakat Malaysia yang membangun “. konsep ini mempunyai beberapa intipati penting. dan kitab fiqh klasik. Abdullah Alwi Haji Hassan (1999). Sebaliknya. dalam: Hukum Islam Semasa Bagi Masyarakat Malaysia Yang Membangun. politik dan sebagainya. dalam: Hukum Islam Semasa Bagi Masyarakat Malaysia Yang Membangun. Mahmood Zuhdi Abdul Majid (1999). gagasan mewujudkan konsep Fiqh Malaysia ini telah pertama kalinya diutarakan oleh Professor Datuk Mahmood Zuhdi Abdul Majid. Lihat teks syarahan perdana beliau yang bertajuk Hukum Islam Semasa Di Malaysia : Prospek Dan Cabaran. Kewujudan database Malaysia ini dapat dijadikan panduan untuk membantu fuqaha menghasilkan proses penentuan hukum yang bersifat semasa31. h. ijtihad jama’i adalah persetujuan yang disepakati oleh ramai pihak . mengubah dan melakukan ijtihad terhadap permasalahan semasa di Malaysia29 yang tiada jawapan daripada nas-nas al-Quran dan alSunnah. 4) Proses menyediakan kaedah-kaedah dan methodologi asas di dalam ilmu usul al-fiqh yang dapat membantu gologan fuqaha menyelesaikan persoalan baru di Malaysia. “Pegawai Syariah wanita di mahkamah-mahkamah syariah di Malaysia”. 5-6. gambaran yang lengkap tentang realiti semasa Malaysia dari segi latarbelakang sejarah. h. bahkan turut menyediakan alternatif lengkap dan terperinci. 125-130. ianya bukan bersifat umum dan retorik semata-mata. h. tarjih.Keduanya. Mahmood Zuhdi Abdul Majid (1999). Ogos 1997 Maksud Usul al-Fiqh iaitu ilmu tentang kaedah-kaedah mengistinbat hukum-hukum syarak yang berkaitan dengan perbuatan mukallaf dari dalil-dalil tafsili. ia bukan sebuah konsep yang longgar dan liberal di pandang dari sudut pengajian hukum Islam. 'Urf ialah sesuatu yang dibiasai oleh manusia. samada berbentuk perbuatan atau perkataan. politik. 3) Proses mengenalpasti dan mewujudkan database Malaysia terutamanya dalam. pertama. ekonomi. struktur sosial. Raihanah haji Abdullah (1999). Antara metodologi berkaitan yang kerap digunakan adalah kaedah c urf. . maslahah. budaya. 239-248. h. Kedua. Lebih tepat lagi. “Hukum Islam Semasa”.27 Dari sudut pemahaman asasnya. maqasid al-sharicah. talfiq. 4-5. Pertama. ijtihad jamaci. ijmac. dalam Hukum Islam Semasa Bagi Masyarakat Malaysia Yang Membangun. dalam Hukum Islam Semasa Bagi Masyarakat Malaysia Yang Membangun. perubatan. “Batas-batas pergaulan antara lelaki dan perempuan dalam masyarakat Islam kini: Satu Huraian Hukum Islam Semasa”. ia cuba untuk menghidupkan kembali peranan fuqaha dengan penggunaan kaedah usul al-fiqh28 dalam beberapa aspek iaitu: 1) Proses menilai pandangan fuqaha klasik agar ianya bersesuaian dengan realiti semasa. pada 16hb. tarjih bermakna “membandingkan pendapat satu dengan yang lain untuk memilih pendapat yang paling kuat”. 221232. keperluan mendalami ilmu-ilmu moden selain dari bidang hukum Islam seperti ilmu sains sosial. Siyasah Sharciyyah 32dan sebagainya. “Permasalahan Intelektual Dalam Pembinaan Hukum Islam Semasa Di Malaysia”. h.

Kuala Lumpur : Jabatan Syariah. 1999. Akademi Pengajian Islam Universiti Malaya. Kebanyakan tokoh-tokoh daripada institusi fatwa dan IPTA juga menjadi penasihat kepada bank komersial yang menawarkan produk Islam. Hal ini penting bila mana graduan ini akan menerapkan KFS di dalam institusi agama Islam yang diceburi apabila mereka tamat belajar. kesemuanya saling berkait antara satu sama lain. Mengikut amalan semasa. Fatwa di Malaysia. Apa yang boleh dibanggakan. khususnya membabitkan kajian ilmiah daripada IPTA (tesis di peringkat ijazah lanjutan) dalam isu yang dikehendaki jawapan oleh anggota masyarakat.33 Kedua. ianya tertakluk kepada pelbagai Akta dan Enakmen Islam yang ditetapkan oleh pihak kerajaan. Ahmad Hidayat Buang (2004). Fakulti Undang-Undang UKM . Kesemua perbincangan yang agak detail tentang kaedah-kaedah ini ada diterangkan oleh serangkaian tokoh tempatan di dalam bahagian metodologi (ii) buku: Hukum Islam Semasa Bagi Masyarakat Malaysia Yang Membangun. dan Undang-undang. Maslahah ialah menjaga kepentingan dan kebaikan. Siasah Syar’iyyah bermaksud politik Islam. sebahagian besar daripada KFS yang dipegang oleh tokoh terbabit memang diterapkan di dalam institusi terbabit. Semua keputusan yang dikeluarkan ini selain bergantung kepada budi bicara hakim yang terlibat. Terdapat sebahagian besar daripada graduan ini yang berkhidmat di institusi fatwa setiap negeri sebagai pengawai Istimbat yang membantu Ahli Jawatan kuasa Fatwa di dalam tugas penyelidikan hukum terhadap permasalahan hukum yang ditanyakan kepada pihak institusi fatwa. institusi fatwa di peringkat negeri dan pusat yang sepatutnya memahami dan mengeluarkan hukum Islam yang bersesuaian dengan realiti Malaysia semasa. Ketiga.8 Mekanisme dan Rasionaliti Konsep Fiqh Malaysia Semasa Secara dasarnya. bertindak melatih graduan tentang konsep fiqh semasa (KFS) secara teori dan praktikal (melalui kajian ilmiah di peringkat ijazah pertama dan lanjutan). Abdul Karim Ali dan Raihanah Haji Azhari. mekanisme penerapan sebarang usaha reformasi perundangan Islam di Malaysia dimainkan oleh empat institusi yang utama. Undang-Undang Muamalat Dan Aplikasinya Kepada Produk-Produk Perbankan Islam. Kajang : Jawatankuasa Penerbitan.A. sebahagian besar daripada Akta dan Enakmen ini telah direview dan dilakukan 33 34 talfiq ialah bermakna meniru dan mengikut orang lain . agensi Islam seperti JAKIM dan institusi fatwa ini sering meminta bantuan khidmat nasihat daripada pakar di IPTA. APIUM Abdul Halim El-Muhammady (2008). Mahkamah Syariah di peringkat negeri dan pusat yang bertugas mengadili dan memutuskan setiap persoalan praktikal membabitkan perundangan Islam.W.34Dalam soal ini. IPTA yang menawarkan subjek pengajian syariah. ijma’ialah kesepakatan yakni kesepakatan para ulama dalam menetapkan suatu hukum dalam agama Islam berasaskan AlQuran dan Hadis tentang suatu perkara yang terjadi pada suatu masa setelah zaman Rasululullah S. Ianya terdiri: Pertama. disunting oleh Dr. Maqasid al-Syar’iyyah bermaksud Objektif Syarak.

Islam Di Malaysia Selepas Merdeka : Satu Penilaian.35 Keempat. h. . Florida. Bagi warga IPTA. v. memandang ianya merupakan institusi terpenting di dalam mendidik dan menyedarkan masyarakat tentang KFS. APIUM dalam pelbagai tema ( seperti tema pengajian syariah38. Kuala Lumpur : Berita Publishing. sudah menjadi kebiasaan diwujudkan suatu kolum khusus yang berkaitan dengan isu fiqh amali. di dalam setiap majalah yang bertemakan Islam. Ab.east Asia And Th. Formatnya dilakukan dalam bentuk soal jawab agama di antara ahli akademik dengan penanya daripada masyarakat awam. Kenyataan ini didasarkan kepada beberapa fakta yang utama. Hal ini berbeza sekali dengan perkembangan di tahun-tahun 1970-1980an. Sayyid Sabiq. antaranya. dalam The American Journal Of Comparative law. kita dapat menyaksikan tersebar luasnya buku-buku fiqh kontemporari samada dalam bentuk terjemahan kitab daripada Timur tengah (karya Yusuf Qardawi. yang juga menjadi tema utama KFS . Pustaka Antara dan banyak lagi kedai buku lain. Dalam perkembangan terkini. kita boleh berbangga kerana konsep asas KFS telah secara positifnya diterima oleh kalangan masyarakat awam dan pengamal undang-undang Islam di Malaysia.36 Sebagai contohnya. MPH. Muhammad al-Ghazali dan sebagainya) ataupun karya ulamak tempatan sendiri. Fred R. Wahbah Zuhayli. ternyata sekali secara relatifnya minat masyarakat awam terhadap isu fiqh semasa telah bertambah. Antaranya di kedai buku IPTA. 42. Demi untuk memberikan jawapan hukum yang lebih meyakinkan dan mampu menyelesaikan masalah si penanya. Pertama. Mengikut kajian ilmiah yang dilakukan terhadap tabiat pembacaan tentang isu keagamaan masyarakat Islam di Malaysia. kita dapat menyaksikan bagaimana konsep fiqh Islam semasa telah diterima secara positif. Majid (ed) (1997). 571 dan 575 Grant penyelidikan di taja oleh UM yang diketuai oleh Abdul Karim Ali. DBP. Mahmood Zuhdi Hj. Horowitz (1994). Hasil seminar ini telah dibukukan. FP002/2007A : Karya-Karya Fiqh. didapati penulis kolum sering memberikan jawapan yang menggunakan pendekatan KFS. Semua buku-buku ini yang mengupas pelbagai isu penting yang membabitkan persoalan amali masyarakat agak mudah didapati di kebanyakan kedai buku yang kecil ataupun besar.9 reformasi berteraskan kesedaran Tajdid semasa. kajian ini hanya akan menumpukan perhatian kepada peranan yang dimainkan oleh IPTA Islam. Pustaka Salam. Daripada pengamatan dan kajian lapangan yang dilakukan.37 Di sebalik kesemua institusi di atas. Pustaka Minerva. 35 36 37 38 Donald L.e Middle East. Hal ini didasarkan kepada beberapa perkembangan yang timbul samada di peringkat warga IPTA dan masyarakat awam. Seminar Hukum Islam semasa yang dianjurkan oleh pihak jabatan fiqh dan usul. Von Der Mehden (1993). industri penerbitan buku Islam yang boleh diperolihi dengan mudah oleh pengamal undang-undang dan masyarakat awam. Two Worlds Of Islam: Interaction Between South. “ The Quran And The Common Law : Islamic Law Reform And The Theory Of Legal Change “. di mana masyarakat awam melalui kebanjiran buku-buku Islam daripada luar negeri di pasaran lebih menyukai isu-isu dakwah dan politik Islam mengatasi isu fiqh amali itu sendiri. Dinamisme Pengajian Syariah.

Nadzirah Ismail (2003). v. Abdulmajid H. anjuran bersama Jabatan Usuluddin dan Falsafah. Nizaita Omar (1999). dalam Th.b September 2003 Muhammad Firdaus Nurul Huda (2002). kebudayaan Melayu40 dan cabaran pemikiran Islam moden) telah mendapat sambutan yang sangat mengalakkan daripada warga IPTA dan agensi Islam. Kerana Penyakit.as. “. dan Usul.ukum : satu analisis. isu hukum Islam semasa sering dijadikan tumpuan khusus oleh para ahli akademik di dalam pelbagai monograf 44dan jurnal ilmiah yang terujuk. “ The Quran and the Common law : Islamic law reform and the theory of legal change “.. Water Konsortium.an sosial terhadap h. “ Sains dan ijtihad “. Tesis Sarjana Untuk Jabatan Fiqh Dan Usul.at sebagai contohnya Anuar Ramli (2002). 2002 dan Mohd Fauzi bin Audzir (2002). pada 7-9hb. USIM42 dan UKM43 telah turut sama mengadakan seminar bagi membincangkan isu hukum Islam semasa. 42. 1994. 2. Lih. yang kemudiannya mengh.an h.45 Hal yang sama turut dijadikan tumpuan oleh sejumlah besar pelajar pasca siswazah yang mengkaji pelbagai isu urgent 46yang timbul di dalam masyarakat menggunakan pendekatan hukum Islam semasa. Kedua. Anjuran Jabatan Syariah. Kementerian Penerangan Malaysia. APIUM.an Yang Dirawat Melalui Kaedah. “ Islam : An overview in h. Kasule (2001). Dan Usul. “ E-Fiqh. v. dalam Jurnal Afkar. Indah.allenges of the 21 st century.: Foundations for ICT-Supported Fiqh. Horowitz (1994). dan kesannya terh. . 3. Kolej Universiti Islam Malaysia. 2. Mohamed Hatta (1995). dalam Prosiding Islam : Past.at sebagai contohnya S. Uruf tempatan di Negeri Kedah. APIUM. dan pelaksanaannya. Jun 1999.e Muslim world “. 2001. Jun 1997. Anjuran UIAM.asilkan koleksi kertas kerja yang dibukukan dengan tajuk ”Hukum Islam semasa bagi masyarakat Malaysia yang membangun” Seminar yang menekankan tema ini telah dianjurkan oleh APIUM pada 23-24h.ubungan social dalam kebudayaan Malaysia.M.adap beberapa aspek h. Disember 2004 Azhar Abdul Aziz (2002). Present and Future.arusan Fasakh.ukum Islam : Satu kajian tentang Metodologi Syariah. h. Tesis sarjana untuk Jabatan Fiqh dan Usul.b. Hal ini terbukti apabila kemudiannya beberapa IPTA lain seperti UIAM41 . h.10 pembangunan39. Kesan perubah.adap perubah. tesis Sarjana untuk Jabatan Fiqh. Perubatan Moden Menurut Perspektif Islam. dalam Jurnal Usuluddin. 17-42. Rawatan Oleh. 8 Ogos 2006 Seminar Kebangsaan Usul Fiqh (SUFI) 2004. Tesis sarjana untuk Jabatan Fiqh dan Usul. bil. Beberapa Kaedah.e Ch. dalam Jurnal Syariah.24h.okum Keh. 14. bil. 123-136. Tesis Sarjana Untuk Jabatan Fiqh. UKM . Fakulti Pengajian Islam. Mohamed (2004). Hashim Musa (2001). Status Kesucian Air Kumbah. Anjuran Fakulti Syariah dan Undang-Undang. “ Scientific Revolution : wh.e American Journal Of Comparative law. Kesemuanya membabitkan 39 40 41 42 43 44 45 46 47 Seminar yang bertemakan “ Hukum Islam semasa bagi masyarakat Malaysia yang membangun“ telah dianjurkan oleh APIUM pada 26-27hb. pada 15-16hb Disember 2004 Seminar Kebangsaan Fiqh Semasa menghadapi cabaran Globalisasi. Peranan Sains Perubatan Dalam Menentukan H. tempatan yang terkini. 198-207. APIUM.47 Berasaskan kepada grand theory tentang proses pembangunan tamadun Islam yang bermutu tinggi.istory and contemporary world “. kita dapat mengesan beberapa rasionaliti penerapan konsep fiqh semasa (KFS) boleh dibuat oleh IPTA Islam seperti APIUM di dalam usaha pembentukan tamadun Islam di Malaysia. Donald L. h. APIUM Lih. bil.International Seminar on Islamic Thoughts.. UKM dengan Jabatan Hal Ehwal Kh. Kuala Lumpur : Thinker’s Library. International Conference : Islamic Jurisprudence and th. APIUM. Asas hukum dalam budaya : Kajian terh.y it occured in Europe instead of th. yang menghasilkan koleksi kertas kerja bertajuk Fiqh Malaysia : Ke arah pembinaan Fiqh. Umar A.

jumud dan taqlid di kalangan fuqaha yang sepatutnya bertindak sebagai inteligensia Muslim membangun sistem fiqh yang up to date telah menimbulkan beberapa kesan buruk. bil. 30-32. 513. 2) Kecenderungan ini menyebabkan berlakunya kesempitan dalam pelaksanaan hukum Islam. h. Ibid. Muhammad Nabil Muhammad Syukri (2000).48Dalam kurikulum pengajian keilmuan Islam subjek fiqh Islam seolah-olah telah dianggap sebagai pelajaran sejarah perundangan Islam semata-mata yang bukan lagi mampu menanggani situasi semasa. sesama makhluk dan hubungan manusia dengan alam. 48 49 50 51 52 53 Taha Jabir al-Alwani (1991). Rahimin Affandi Abdul Rahim (1997). . 3. 1. h. “ Sejarah perkembangan penulisan hukum Islam di Malaysia : Tumpuan khusus di negeri Kelantan “. dapat menunjukkan ciri-ciri kesempurnaan yang terkandung di dalam sistem penyelesaian fiqh Islam yang merangkumi keperluan menjaga kepentingan hubungan dengan Allah. dalam Pengasoh. 102-103. dalam Jurnal Syariah. pertamanya.50 Sikap beku. 3. “ Taqlid And The Stagnation Of The Muslim Mind “. Pertama. Antaranya. “ Gerakan Tajdid di Malaysia : Teori dan realiti “. dalam Jurnal Syariah.11 pemakaian paradigma keilmuan dan pemikiran Islam yang lebih bersifat progressif. bentuk pengajian fiqh Malaysia ini dapat dijadikan sebagai asas utama untuk menyediakan infranstruktur intelektual sebelum sesuatu cita-cita negara Islam boleh tercapai. KFS berusaha untuk menghapuskan budaya taqlid yang menyebabkan kelesuan sistem fiqh Islam berhadapan proses pemodenan. kita terpaksa mengambil sikap proaktif dengan membangunkan sistem fiqh Islam yang bersifat semasa di dalam institusi membabitkan pengajian keilmuan Islam yang bermatlamatkan. h. Kamil Ab. no. yang hanya dibataskan kepada bidang undang-undang kekeluargaan sahaja. v. KFS merupakan usaha tajdid dalam bentuk yang lebih praktikal bagi menghakis dominasi taqlid di dalam pengajian Islam di Malaysia. 8. v. 86-89. “ Pembaharuan Fiqh : Keperluan Dan Metodologi “. “ Budaya Taqlid di dalam masyarakat Melayu : satu tinjauan ringkas “. 57. h. dan ini telah menyebabkan banyak persoalan hidup masyarakat tidak menepati kehendak syara’ yang sebenar. dalam The American Journal of Social Sciences. Atas dasar ini. 3) Kecenderungan ini juga menjadi sebab lahirnya tindak balas yang berlebihan dari sesetengah pihak sehingga mereka mahu mengikut model barat secara mutlak tanpa menilai kesesuaiannya dengan lunas-lunas Islam dan perkiraan ketimuran. 106. bil. Rahimin Affandi Abdul Rahim (1995). h. v. dalam Dinamisme pengajian Syariah. Kuala Lumpur. tertutup dan berasaskan latar belakang yang bukan bersifat Malaysia.49 Fiqh sudah begitu lama dibiarkan beku dan statik. 1. bil. 1. demi untuk menghapuskan ketiga-tiga elemen yang terhasil akibat dari kelesuan dan kegagalan sistem fiqh. melatih pelajar untuk menganalisis institusi Islam dan kaitannya dengan realiti semasa. Majid (1993). Sekularisme dan sebagainya. h.53Ketiganya. 562. berbanding dengan sistem pengajian ala Taqlid silam yang menggunakan pendekatan yang tidak kritikal. Kekosongan ini kemudiannya telah direbut atau diambil peluang oleh aliran politik luar seperti Kominis.52 Keduanya.51 seperti :1) Kecenderungan ini telah menimbulkan suatu kekosongan fikiran yang berbentuk ilmu. Mohd.

memperbetulkan segala bentuk kelemahan dan keburukan yang selama ini dinisbahkan kepada syariah Islam. Muhammad Abu Bakar (1982). Penghayatan Sebuah Ideal. maka sepanjang zaman harus ada usaha menggilap semula unsur pemahaman berkenaan kerana pemahaman suatu generasi tentunya tidak sama dengan generasi yang mendatang. tetapi tidak sampai kepada taqlid membuta tuli. University of Warwick. “ Pengajian syariah : Satu pentakrifan “. h.e role of Islamic law in th. Kemerdekaan Berfikir Dalam Islam. mengingatkan fuqaha bahawa 54 55 56 57 58 59 60 Norhashimah. dalam Dinamisme Pengajian Syariah. pertama.”57 Dinamisme pandangan Quran ini antara lainnya menegaskan bahawa setiap generasi perlu diberi kebebasan untuk menentukan hidup mereka sendiri dan menyelesaikan masalah sendiri dengan pertunjuk fuqaha sebelumnya. h. KFS berusaha mengalakkan penyelidikan hukum Islam berasaskan konsep fiqh semasa di kalangan ahli akademik dan pelajar pasca siswazah. Memandangkan unsur-unsur kemanusiaan (kefahaman) terlibat di dalam fiqh. h. Mohd Yasin (1994). h. membiarkan jawapan terhadap masalah masa kini ditentukan oleh fuqaha yang sebelumnya. Majid (1998). h. 1. Kuala Lumpur. 13. Ezzati (1970). h.. dalam Dinamisme Pengajian Syariah.dalam Jurnal SYARIAH. kajian di peringkat pasca siswazah ini boleh dianggap sebagai penyelidikan semi ijtihad yang perlu membabitkan pelbagai masalah hukum Islam yang timbul di dalam masyarakat. tesis Ph. “ Isu Pendekatan di dalam Pengajian Syariah di Malaysia : Satu Telaah Awal “. Atas dasar ini.60 Keduanya. Abu Bakar al-Ash’ari (1954). KFS berusaha melanjutkan usaha penggilapan dan pemahaman fiqh sebenar. h. Kuala Lumpur.. Penang. Islamic Legal Reform In Th.58 Peluasan peranan fuqaha untuk setiap zaman ini antara lainnya bertujuan untuk.ing Sdn Bh. “ Muamalat di Malaysia : suatu tajdid atau reaksi pasaran “.12 Kedua.e Administration Of Islamic Law In Malaysia : A Critical Analysis.54 Mengikut Mahmood Zuhdi. kita dapat menjangkakan bagaimana nisbah negatif yang bakal terkena kepada sistem fiqh Islam. 99-100. bil. al-Quran dan al-Sunnah sebagai pedoman utama untuk kejayaan hidup di dunia dan akhirat telah menetapkan suatu pandangan yang cukup dinamis tentang kehidupan manusia. KFS dalam pendekatan asasnya amat mementingkan penggunaan kaedah penyelidikan hukum Islam yang agak ketat.ool of Law. Mahmood Zuhdi Abd.55 Ketiga. Hal ini dijelaskan oleh Muhammad Iqbal sebagai : “ the teaching of the Quran that life is a progressive creation necessitates that each generation. guided but unhampered by the work of its predecessors. should be permitted to solve its own problems. Ianya bakal menyemarakkan lagi budaya taqlid yang memang begitu berakar di dalam masyarakat Islam semasa. England. Berita Publish. Lahore. Tesis PhD untuk University of Birmingham. Lahore. ianya perlu membabitkan realiti praktis apa yang berkembang di dalam masyarakat dan sesuatu institusi agama yang disertakan pula dengan alternatif pilihan. Rahimin Affandi Abd Rahim (2005). Reconstruction Of Religious Thought In Islam. 105-134 E. 54. An Introduction To Shi’i Islamic Law And Jurisprudence. . v.59dan membuktikan idea kemajuan yang terkandung di dalam Islam. Islamisation or Malaynisation : A study on th.d. Seandainya elemen ini kurang dititik beratkan.D untuk Sch. 168. 27-53. Muhammad Iqbal (1982). Terpenting sekali.. Ahmad Hidayat Buang (1997). 107-124. Rahimin Affandi Abdul Rahim (1999).e economic development of Malaysia : 1969-1993. 6-10.56 Dalam soal ini. standard ataupun mutu penyeliaan yang rapi dan ketat oleh ahli akademik yang kompeten perlu ditetapkan kepada setiap pelajar yang terbabit.

v. berpandangan jauh dan terpenting sekali perlu mengambilkira prinsip wasatiyyah ini. Majid (1997). Dalam amalan keilmuan Islam. riwayat. KFS berusaha untuk berpegang kepada prinsip Al-Aslahah wa Muasarah (mengekalkan warisan turath silam dan mengambilkira elemen pemodenan). “ Etika Penyelidikan Islam : suatu analisa “. Ianya boleh dikatakan sebagai suatu tindakan adil (bertindak sebagai orang tengah) dalam menilai sesuatu perkara. Untuk tujuan pengesahan. tanpa terpengaruh dengan kecenderungan si penilai itu sendiri (Pre Conceived Idea). dalam Jurnal Afkar. . dalam Jurnal Usuluddin. APIUM. Status Kesucian Air Kumbahan Yang Dirawat Melalui Kaedah Rawatan Oleh Indah Water Konsortium. 61 62 63 64 Mahmood Zuhdi Abd. Kuala Lumpur. Dalam kajian ini.64 2) memastikan ketepatan sesuatu berita atau teori itu didapati daripada sumber yang tepat dan betul. 84-93.62 Keempat. h. tesis sarjana untuk Jabatan Fiqh dan Usul. umat Islam perlu menjaga warisan tradisi yang berupakan formula susunan sarjana Islam silam dan berusaha membangunkan tamadun terkini berasaskan adunan intipati tradisi ini dengan elemen pemodenan. sepatutnya tugas mereka bukan terhad kepada menjadi penyaksi kepada peristiwa sejarah di zamannya. 34-40. Nadzirah Ismail telah menggunakan prinsip Al-Aslahah wa Muasarah. apabila meneliti pandangan fuqaha silam yang berkaitan dengan status dan bahan yang menyucikan air-yang dikaitkan pula dengan kaedah teknologi rawatan kumbahan air yang terkini. 177-196. menganalisa dan menerima sesuatu pandangan yang dikemukakan oleh pihak lain. ianya perlu dinilai dan dikritik secara luaran dan dalaman. bil. 1) mengambil sikap selektif (tidak menerima dan menolak secara melulu). futuristic. yang menuntut ianya dilihat secara holistik (menyeluruh). 1. sesuatu pandangan yang diteliti perlu mengambilkira beberapa perkara penting.63 Sedapat mungkin KFS cuba mengaplikasikan prinsip wasatiyyah (pertengahan) dalam pengamalan keilmuan. seperti mana penegasan Allah agar kita mengamalkan sikap berhati-hati terhadap berita yang dibawa oleh orang fasiq. tetapi apa yang lebih penting lagi mereka patut menjadi tenaga utama yang mengerakkan peristiwa sejarah tersebut dengan menganalisis permasalahan semasa dan mengemukakan jawapan yang terbaik. 10. teori. Dalam dunia akademik. Mohd Kamil Ab. prinsip wasatiyyah ini boleh digunakan sebagai salah satu alat untuk menilai. Contoh terbaik yang boleh diberikan adalah kajian ilmiah di peringkat pasca siswazah APIUM yang mengkaji status rawatan kumbahan air yang diamalkan oleh Indah Water Konsortium. Nadzirah Ismail (2003).13 mereka patut menjadi agen perubahan yang bersikap prihatin dan proaktif dengan isu-isu semasa yang timbul di dalam masyarakat. h. Rahimin Affandi Abd Rahim (2000). kerana ianya akan membawa fitnah yang bakal merosakkan kehidupan. pandangan. Pengantar Undang-Undang Islam Di Malaysia. sesuatu khabar. h. formula dan apa-apa dapatan kajian yang dilahirkan perlu dinilai secara kritikal.61Bersesuaian dengan tugas fuqaha sebagai pewaris nabi-nabi. Melalui pemakaian prinsip ini. Hasilnya. beliau mendapati status air kumbahan yang dirawat ini benar-benar bersih dan bertaraf air mutlaq. Dalam soal ini. Majid (1999). yang boleh digunakan untuk keperluan seharian oleh kalangan pengguna Islam. “ Ulama Dan Perubahan Social Dalam Islam “.

bil. manakala sesuatu warisan silam yang dihasilkan melalui pemikiran manusia berasaskan kepada sumber akalnya sendiri baik dari segi pentafsirannya terhadap nas ataupun responnya terhadap situasi sosial yang timbul di zamannya-perlu dinilai secara kritikal. 55-80 .66 3) melihat keserasian sesuatu hujah yang dipakai dengan pandangan sumber yang berautoriti. Pakistan.). dalam Hashim Awang. (kajian sanad)65 Manakala kritikan dalaman pula bertujuan untuk memastikan kemunasabahan dan kewarasan isi kandungan sesuatu sumber itu dinilai dari perspektif Islam. h. dalam Jurnal Usuluddin. yang perlu sentiasa diulangkaji dan diperlengkapkan oleh setiap sarjana di setiap zaman. Kelima. Ibid. Rahimin Affandi Abd Rahim (1993). Rahimin Affandi Abd Rahim (2006).69 Dalam soal pengaplikasian prinsip wasatiyyah ini. 1) Perlu menghargai keunggulan sentuhan kebudayaan manusia Melayu yang pernah melahirkan tamadun material dan intelektual yang tinggi di rantau Alam Melayu suatu masa dahulu. 15.68 5) perlu menolak pendekatan kajian dan penilaian Islam yang bersifat legal formalistik. (hitam ataupun puteh) yang akan menghasilkan kajian yang bersifat kaku dan cenderung kepada tindakan menghukum dan bukannya bersifat konstruktif bagi tujuan dakwah mendidik golongan sasaran kajian. dan golongan liberalis pula terlalu taasub dengan semua formula dan epistemologi keilmuaan barat sehingga sanggup memperkecilkan semua warisan fuqaha silam. Rahimin Affandi Abd Rahim (2002).(kajian matan).482-535. “Ulamak Dan Paradigma Menanggani Kebudayaan Melayu “. samada ianya daripada nas wahyu (al-Quran dan al-Sunnah). h. 16. Kriteria Penerimaan Dan Penolakan Hadith : Satu Kajian Perbandingan Antara Ahl Al-Sunnah Dan Shi’ah. Antara pendekatan yang dicadangkan. sarjana Islam perlu memikirkan untuk menggunakan pendekatan kajian yang lebih terbuka dan holistik (menyeluruh) dalam proses penilaian sesuatu objek kajian. Othman Yatim dan Nor Azita Che Din (ed. fakta sejarah ataupun teori serta aksioma pemikiran yang telah diterima ramai (seperti terkandung dalam konsep ijma dan tawattur). h. anggota masyarakat.“ The Concept Of Ijma’ In Islamic Law : A Comparative”. Universiti Malaya. 2002. dalam The Journal of Hamdard Islamicus. h. v. 91-104. Ianya merujuk kepada pelbagai nilai positif budaya Melayu seperti . “ Epistemologi Hukum Islam : satu pengenalan “. KFS sebagai contohnya telah mengambil sikap pertengahan di antara pandangan golongan Salafi dan liberalis.67 4) Tidak boleh menyalahi dengan apa yang telah ditetapkan secara qat’I oleh sumber al-Quran dan al-Sunnah. Tesis Untuk Fakulti Sastera Dan Sains Sosial. Bagi golongan Salafi. KFS menekankan keperluan untuk mengenalpasti garis panduan ataupun piawaian pendekatan yang bersesuaian dengan realiti mayarakat Malaysia semasa di dalam proses pengeluaran sesuatu hukum di dalam sistem fiqh Islam. Sebaiknya. 65 66 67 68 69 Maklumat Lanjut boleh didapati dalam Che Cob Che Mat (1996). kerana ianya masih bertaraf zanni. 642-657. Kuala Lumpur : APMUM.14 Kritikan luaran bertujuan untuk menentukan ketulenan dan keaslian sesuatu sumber tersebut. Wacana Budaya. mereka terlalu menentang pemodenan barat secara melampau.

77 g) Mengamalkan sikap terbuka.15 a) Masyarakat yang ditakdirkan mendiami kawasan iklim sederhana yang kemudiannya telah melahirkan manusia yang berjiwa lembut. UKM Dan Universitas Muh. berbanding dengan masyarakat barat yang lebih mementingkan persoalan kebendaan dan individualism mengatasi persoalan agama. Abdul Rahman Abdullah (1981). Kuala Lumpur : DBP.71 b) masyarakat yang mengamalkan paradigm mesra alam dan mementingkan prinsip penjagaan keseimbangan alam semesta c) masyarakat yang mementingkan elemen kesederhanaan di dalam proses berfikir dan bertindak72 d) Masyarakat yang mementingkan soal menjaga kerukunan hidup bermasyarakat dan menentang keras sebarang elemen yang bersifat individualism. Afrika dan Eropah. Jaringan Dakwah. h.ammadiyah. Hassan Ahmad (2004). h. 134-140. 150-165 Abdul Rahman Abdullah (2001). Ibn Khaldun. Rahimin Affandi Abdul Rahim (2003) “ Analisis Sejarah. Kuala Lumpur : DBP. Shuaib Che Din (1993). Ukm. Dan Kepimpinan. 54-56. Terbitan Jabatan Pengajian Dakwah. Dalam Budi Kencana : Kumpulan Makalah.. 47-74. 102-109. Idris Zakaria (2003).asa Dan Pemikiran Melayu : Tradisi Dan Kesinambungan “.t).70 Hal ini terbukti apabila Islam secara mudah telah diterima oleh manusia Alam Melayu tanpa menumpahkan darah seperti mana yang berlaku di Timur Tengah. Dakwah. Al-‘Allamah. 1-12. “ H. h.ubungan Kekeluargaan Dalam Masyarakat Melayu “. (iii) Analogis dan pragmatik. Sumatera Utara (UMSU). Wan Abdul Halim Othman (1993). Dalam Psikologi Melayu. Norazit Selat (1994). bahkan juga kepada masyarakat asing.” Islam Dan Amalan Tolenrasi Di Nusantara “. 133-141. Kuala Lumpur : DBP. h. MalaysiaIndonesia. . Dalam (Edit) Worawit Baru @ Haji Ahmad Idris Pemikiran Melayu : Tradisi Dan Kesinambungan. Bangi : Jabatan Dakwah. Falsafah Dan Kaedah. h. Dar Al-Fikr. h. (ii) Alegorikal (simbolik).78 2) Perlu memaklumi bahawa Islam telah menjadi intipati terpenting ataupun asas jatidiri masyarakat Melayu (Teori Receptio in complex) sehingga menjadikan 70 71 72 73 74 75 76 77 78 Ibn Khaldun (t. sanggup belajar dan selektif dengan pengaruh budaya dan agama asing. Muqaddimah. h. Pemikiran. berbanding dengan penduduk kawasan iklim yang panas seperti Timur tengah. h. Kuala Lumpur : Utusan Publication. h. Kuala Lumpur : APMUM. 61-101. Ghani(ed. Dan Kepimpinan. Malaysia Indonesia. Pemikiran Umat Islam Di Nusantara.) Jaringan Dakwah.73 Ianya juga dapat dirujuk sebagai manusia yang memiliki semangat yang mementingkan kerukunan hidup bermasyarakat (Egalitarian) yang cukup tinggi. “ Sifat Kesederhanaan “. Dan Jalinan Intelektuaal Rantau Malaysia-Indonesia “. 82-95. Abdul Halim Othman Dan Md. Dalam (Edit) Zulkiple Abd Ghani. Dalam Zulkiple Abd. Memperingati Persaraan Profesor Tan Sri Dato’ Ismail H. (i) Teologis-Rasional. “ Bah.75 e) Masyarakat yang kuat berpegang kepada falsafah yang mementingkan pertimbangan agama dan nilai (perennial and ultimate perspective). Kuala Lumpur : DBP.ussien.74 Pendekatan ini bukan terhad kepada anggota masyarakat Melayu semata-mata. Dalam Psikologi Melayu. Bangi. “ Nilai Kerja Dalam Masyarakat Melayu “.76 f) Manusia yang memiliki kepintaran pemikiran yang cukup advance yang diperincikan dengan empat bentuk pemikiran.

Demokrasi Dan Dunia Islam : Perspektif Teori Dan Praktik. Beberapa contoh boleh diberikan. di samping pihak berkuasa Agama juga perlu sentiasa mengambilkira unsur kemiskinan ini di dalam program pengagihan zakat setiap tahun. dalam Hashim Musa (ed.80 c) Isu pluralisme agama. 3) Walaupun masyarakat Melayu merupakan golongan terpenting di Malaysia. e) Isu menentang cadangan pelaksanaan undang-undang Hudud yang dikatakan ketinggalan zaman dan bakal menindas penganut bukan Islam. Hal ini boleh dilihat dari sector sosio-politik dan ekonomi. Kumpulan Artikel 11. Sebaliknya isu jati diri Melayu cuba ditolak dengan cara bertolak ansur dan mendokong peluang untuk seseorang Melayu murtad79 serta sanggup memberikan khidmat guaman untuk mempertahankan hak ini. Kita boleh merujuk kepada usaha yang dijalankan oleh NGO tertentu yang memperjuangkan penyebaran faham liberalisme (kebebasan dan hak asasi manusia) dalam setiap perlakuan dan pemikiran manusia. Kuala Lumpur : APMUM. yang menganggap semua agama adalah sama di sisi tuhan dan boleh membawa kesejahteraan kepada umat manusia. Isu yang mencabar konsep jati diri (malayness) Melayu yang sinonim dengan penganut Islam. terdapat NGO Islam di Malaysia yang bergiat cergas menimbulkan beberapa isu. Atas dasar ini penilaian yang lebih kondusif dan terbuka perlu digunakan untuk menilai dan menghargai elemen kebudayaan Melayu. kerana kesemua autoriti Islam ini dilihat bertanggungjawab menghalang agenda liberalisme ini. Emosi Melayu. pelbagai syiar dan autoriti Islam dipersoalkan. 4) Nisbah masyarakat majmuk di Malaysia yang sangat rendah dari segi integrasi kaum. “Islam dan perkembangan Emosi Melayu Selepas Merdeka : Satu Analisis “. api perpecahan agak senang timbul. h. Lina Joy dan Kamariah Ali. tetapi masih banyak lagi kelemahan yang dimiliki oleh masyarakat Melayu. h. khususnya yang membabitkan kepentigan sosio.).16 sebahagian besar kebudayaan Melayu bertepatan dengan ajaran Islam.). 405-425 Ummu Atiyah Ahmad Zakuan (2007). 79 80 Rahimin Affandi Abd Rahim (2006). Dalam Mohd Izani Mohd Zain(ed. Sebagai contohnya. politik dan keagamaan semua kaum di Malaysia. d) Isu yang mempersoalkan kesan psikologi dan perundangan yang timbul akibat seseorang penganut agama bukan Islam memeluk agama Islam. 106-112 . Kuala Lumpur : Penerbit UM. Dalam soal ini. b) Isu yang mencabar dominasi dan keistimewaan hak bumiputera MelayuIslam – kononnya bertentangan dengan nisbah persamaan hak asasi semua warganegara bukan Islam di Malaysia. Antara kes yang terlibat adalah kes Ayah Pin. seperti kadar kemiskinan masyarakat Melayu di Bandar dan luar Bandar yang masih tinggi sehingga menuntut pihak kerajaan menjalankan dasar pembasmian kemiskinan golongan miskin ini yang berterusan. a) Tuntutan IFC (Inter Faith Council) agar pihak kerajaan menyamatarafkan semua pemeluk agama di Malaysia tanpa mengiranya Islam ataupun bukan Islam. “ Hak Asasi Manusia Dan Demokrasi Dari Persepktif Islam Dan Barat “. jika dirujuk kepada penguasaan politik dan pelbagai dasar yang bersifat pro bumiputera. Dalam realiti ini.

Kuala Lumpur.85Dengan mengambilkira tiga prinsip utama yang sering ditekankan penggunaannya dalam gagasan fiqh semasa iaitu ‘urf. 328-334. Dalam Riyanto (ed. keruntuhan rumahtangga orang Melayu.17 5) Masyarakat di Malaysia amat mudah terpengaruh dengan perkembangan moden yang dibawa oleh arus globalisasi dunia. Hj. Neo Usul Fiqh. Ini termasuklah isu permasalahan dalaman negara yang bakal menjejaskan pencapaian pembangunan. Islam Rasional : Gagasan Dan Pemikiran. dadah.84 Ianya termasuk juga perlu memperkembangkan elemen ontologi. kemiskinan. Kecermelangan Ilmu Dalam Sejarah Dan Tamadun Islam.81 6) Perlu mengelakkan sikap yang terlalu politiking dalam menanggani sesuatu isu yang membabitkan kepentingan negara. ternyata sekali usaha untuk memperkemaskan elemen epistemologi (sumber dan metode) usul al-fiqh adalah amat mendesak sekali. Fadzulullah. Keenam. v. sifat. epistemologi dan aksiologi disiplin usul al-fiqh dengan perkiraan dan keilmuan semasa. dalam Jurnal YADIM. h. Memanglah diakui terlalu unsur positif yang dibawa oleh arus globalisasi ini. 33. Hal ini antara lainnya termasuklah isu keruntuhan moral. “ Pendekatan Pluralisme dalam pengajian Islam : Satu pengenalan “. sebab musabab dan kaedah yang rapi. Hal ini dapat dilakukan dengan tiga pendekatan yang utama. penurunan semangat patriotisme di kalangan muda dan banyak lagi. Di dalam sesuatu kajian ilmiah. h. KFS berusaha memperjelaskan tentang elemen epistemologi hukum Islam di dalam proses penyediaan sistem fiqh semasa. yang memerlukan kedua pihak. parti pemerintah dan pembangkang sama-sama bersatu untuk mengatasinya. Dr. peningkatan kadar jenayah. h. Pusat Dailog Peradaban UM. 81 82 83 84 85 Rah. Sains Dan Pemikiran Objektif : Suatu Perbandingan Ringkas “. Shuib (1995). Harun Nasution (1989). Muhammad Zainiy Uthman (2001).83 Dalam menghadapi cabaran zaman moden ini. pencemaran alam. “ Menawarkan Epistemology Jama’I Sebagai Epistemology Usul Al-Fiqh. rasional dan mempunyai sumber.imin Affandi Abd Rahim (2005) . terdapat suatu pendekatan yang menetapkan bahawa proses pengkajian yang mendalam terhadap sesuatu hakikat ilmu ataupun disiplin tertentu perlu dilihat kepada aspek epistemologi disiplin tersebut. : Sebuah Tinjauan Filosofis “. : Menuju Ijtihad Kontekstual. 2. kaedah dan had sesuatu ilmu tersebut. November 2001. bil. Ainurrafiq Dawam (2004). 2. semua pihak termasuklah kerajaan dan pakar perundangan Islam perlu mengamalkan sikap proaktif dan selektif dengan menyediakan pelbagai elemen mendidik dan pencegahan yang sepatutnya. Jakarta.). h. sumber. Yogyakarta : Fakultas Syariah press. . 1-23. maslahah dan ilmu sains sosial moden. sebelum menetapkan sesuatu hukum yang berkaitan dengan persoalan kemanusiaan. namun pada masa yang sama juga pelbagai perkembangan fahaman sekularisme yang menyesatkan telah turut sama berkembang pesat sehingga mempengaruhi sejumlah besar masyarakat Malaysia.dalam Jurnal KATHA. pengaruh budaya kuning. sepatutnya sesuatu pengajian syariah yang diusahakan perlu menitikberatkan persoalan epistemologi hukum Islam yang bakal memberikan gambaran yang jelas kepada penganut Islam dan bukan Islam tentang bagaimana syariah Islam itu bukannya didasarkan kepada kepercayaan dogmatik yang tidak boleh dipertikaikan.82 Hal ini bersesuaian dengan takrif dan ruang lingkup epistemologi yang menyelidik asal usul. “ Islam. tetapi ianya dibina atas dasar yang emperikal. 146-148. Bagi menghadapi realiti ini.

Kota Kinabalu: Universiti Malaysia Sabah. Mahmood Zuhdi Ab Majid dan Paizah. h.18 1) Mengabungkan (sentesis) di antara ilmu usul al-fiqh ini dengan keilmuan moden lain (seperti ilmu sains sosial moden) yang sekaligus bakal melengkapkan lagi kaedah penyelidikan hukum Islam alternatif untuk zaman moden ini. De Boer (1994). kita sepatutnya mengamalkan sikap positif dan selektif terhadap amalan bermazhab. Kuala Lumpur : al-Baian corporation sdn bhd. 28-29 dan 309 Muhammad Abu Bakar (1993). Dalam Hashim Musa(ed. Pengantar Pengajian Syariah. The History Of Philosophy In Islam. Lih. 177191. h. Adat Melayu Sebagai Sumber Hukum : Penilaian Dari Perspektif Teori Al-‘Urf Wa Al-Adah. “ Pandangan Dunia. World-view adalah pandangan dunia.. h. . Bahasa Dan Pemikiran Melayu. APIUM. h. kepercayaan dan pemikiran yang berfungsi sebagai pemankin untuk segala perilaku manusia. suatu cara untuk memecahkan kerumitan dunia. Ia berisikan sebuah pandangan dunia (world-view). yang memberitahu seseorang ilmuan tentang apa yang penting. berupa kesatuan pemikiran yang arsitektonik. Lihat Mona Abdul-Fadl (1989). Ideologi Dan Kesarjanaan : Islam. dalam Tinta Kenangan..92 Mengikut Hamid Zarkashi.at sebagai contoh.89 Secara kasarnya. dari segi kerangka konsepnya dan kaedah aplikasi yang lebih sesuai dengan realiti Malaysia semasa. 2) Membangunkan kaedah ‘Urf Malaysia yang berbeza dengan ‘Urf Timur Tengah. Ismail (2004). Sumbangan Sempena Persaraan Dan Perlantikan Naib Canselor. mazhab adalah merupakan paradigma90 berfikir masyarakat Islam mengikut world-view dan kaedah syariah yang diasaskan oleh seseorang fuqaha tertentu. Paradigms In Political Science Revisited. 332-265. Hajjiyyah dan Tahsiniyyah yang lebih sesuai dengan realiti Malaysia semasa. h. Kuala Lumpur : APMUM. Profesor Datuk Mohd Taib Osman. apa yang sah dan apa yang bersesuaian dengan logik. (ed) oleh Rahminah Muharam. tetapi untuk konteks zaman moden ini ianya tidak boleh berdiri sendiri dan perlu disokong serta digabungkan dengan disiplin keilmuan lain. yang berperanan sebagai asas yang tidak nampak (non86 87 88 89 90 91 92 Rahimin Affandi Abdul Rahim (2003). Ianya lahir daripada tradisi Islam sendiri dan bukannya berasal daripada pengaruh asing seperti didakwa oleh orientalis barat. Bertentangan dengan pandangan yang terlalu memandang negatif terhadap amalan bermazhab. Richmond : Curson press. 1-34. 307-309. “Pemikiran Reformasi Melayu Semasa : Satu Analisis “. KFS menetapkan model sistem fiqh Islam semasa perlu berasaskan kepada Mazhab Shafi’i dalam bentuk yang bersifat selektif. hidup.91 Ianya merupakan kemuncak dari satu proses pembentukan world-view yang panjang.). Paradigma adalah satu set proposisi (rancangan usulan) yang menerangkan bagaimana dunia harus difahami. T. world-view Islam adalah : visi tentang realiti dan kebenaran.J. Rahimin Affandi Abdul Rahim dan Noor Naemah Abdul Rahman (2005). Kuala Lumpur.87 3) Membangunkan prinsip dan standard maslahah dalam tiga jenis. Herndon : AMSS & IIIT. Hal ini telah antara lainnya dikupas oleh.88 Ketujuh.nya tesis sarjana yang cuba mengupas tentang isu ini. “ Pengajian Sosial Dan Hubungannya Dengan Pembinaan Hukum Islam Semasa : Satu Analisa “ dalam Isu-isu Sains Sosial dari perspektif Islam. Proses Sejarah Dan Rekonstruksi Realiti Sosial “. khususnya maslahah Daruriyyah. Tesis sarjana untuk Jabatan Fiqh dan Usul.86 Walaupun diakui ilmu usul al-fiqh ini memang hebat dan berteraskan world-view Islam sepenuhnya. yang dilakukan oleh Noor Haslina Binti Osman (2003).

psikologi manusia. 1-6. Terjemahan Oleh Abdul Rahman Rukaini. penekanan yang agak keterlaluan terhadap dominasi taqlid yang agak ketat ini dilihat bakal membuahkan hasil yang kurang sihat kepada perkembangan pemikiran hukum Islam itu sendiri. Dalam The Journal Of Hamdard Islamicus. termasuk aktiviti ilmiah dan teknologi. h.95 Hal ini boleh dikatakan sebagai asas perpaduan umat Melayu sehingga tidak wujudnya perbalahan dan fanatik mazhab yang menimbulkan pertumpahan darah seperti mana berlaku di tempat-tempat lain. berasaskan kepada nisbah ketidakmampuan seseorang awam untuk memahami ajaran agama Islam secara mendalam. h. 2.93 Berasaskan kepada paparan di atas. agama. Cumanya. Yusuf Qardawi (2004).94 Sikap yang hanya bergantung sepenuhnya kepada prinsip Taqlid ini kemudiannya cuba dibataskan dengan penerimaan kepada konsep ijtihad dan Tajdid. 1) Ianya menetapkan kalangan ulamak sebagai pentafsir utama kepada ajaran agama. Dalam International Islamic University Law Journal. Abdul Halim El-Muhammady (1992). nilai dan kebajikan dan kebahagiaan. Bhd. Surabaya : Penerbit Khairul Bayan. perkembangan (development) dan kemajuan (progress) dalam Islam. tetapi ianya merupakan formula yang bersifat flexible yang memberikan garis panduan terhadap setiap persoalan yang muncul dalam kehidupan manusia. Elemen-elemen inilah yang kemudiannya yang menentukan bentuk perubahan (change). kebebasan. . tetapi ianya dibuat bagi mengelakkan sebarang tindakan rakus daripada masyarakat awam yang jahil tentang prinsip asas Islam. ianya mengharuskan masyarakat awam untuk bertaqlid kepada seseorang mujtahid. ilmu. 85-88. Hal ini kemudiannya bakal memudahkan proses penguatkuasaan dan pentadbiran undang-undang Islam dijalankan. No. h.96 Hal ini kemudiannya turut disedari sendiri oleh kalangan mufti di Malaysia yang disertakan pula dengan pelbagai usaha untuk menerapkan pendekatan reformism bagi menghadkan penggunaan 93 94 95 96 Hamid Fahmy Zarkasyi (2004). V. “The Concept Of Ijma’ In Islamic Law : A Comparative”. Antara elemen asas untuk world-view Islam terdiri dari konsep tuhan. Sanggahan Salah Tafsiran Islam.2. Pakistan. Tantangan Sekularisasi Dan Liberalisasi Di Dunia Islam. melakukan tafsiran melulu dan boleh merosakkan nama baik Islam itu sendiri. 91-104. Dalam konsep taqlid. Untuk konteks realiti Malaysia. “ Ikhtilaf And Its Development In Malaysia “. Kajang : Synergymate Sdn. V. Hal ini boleh dirujuk kepada keabsahan konsep Taqlid dan ijtihad. 2) Pendekatan ini ditetapkan bukannya bertujuan untuk memonopolikan usaha pentafsiran agama kepada golongan ulamak semata-mata. 54-55 Dan 57. Rahimin Affandi Abdul Rahim (1993).19 observable) bagi semua perilaku manusia. dapat kita rumuskan bahawa pegangan umat Islam terhadap Mazhab Shafi’i bukanlah sesuatu amalan dan paradigma yang salah dalam pengamalan ajaran Islam. wahyu dan penciptaannya. amalan berpegang (taqlid) kepada mazhab Shafi’i boleh dianggap sebagai masih relevan lagi. Ianya dibuat kerana beberapa faktor yang utama. 3) Faktor perpaduan dan keseragaman diperlukan bagi memastikan wujudnya kestabilan hidup sosio-politik umat Islam. h. 16.

penerimaan konsep mazhab ini tidak membataskan amalan ijtihad itu dipraktikkan demi penyelesaian masalah umat Islam. Ijtihad Dan Legislasi Muslim Kontemporer. tetapi perlu berpegang kepada kerangka metodologi (manhaj) usuli sesuatu mazhab yang dilihat terbukti mampu menyelesaikan masalah hukum umat Islam. . Mahkluk dan alam. Dalam Jurnal AFKAR. 13.100 Bagi penganut Islam. (ii) Sunnah. Yogyakarta : UII Press. Rahim (2000). h. Dalam Islamic Legal Interpretation : Muftis And Their Fatwas. h. proses dialektika antara sistem fiqh Islam dengan realiti sesuatu masyarakat masih lagi berlangsung di zaman taqlid. Cambridge : Harvard University press. dengan Allah.20 taqlid secara berlebihan. teori yang mengatakan bahawa perundangan Islam telah tertutup dan beku selepas tertutupnya pintu ijtihad pada abab keempat hijrah telah mula dicabar. Sebaliknya seperti mana ditegaskan oleh Hallaq. London : Kegan Paul International. istilah tradisionalism ini patut dibanggakan kerana ianya merujuk kepada pemahaman dan penghayatan wahyu Allah di dalam kehidupan yang mencakupi tiga aspek. amalan yang terbentuk dan berkembang berdasarkan model sacral (berasaskan wahyu) sehingga menjadi amalan kebudayaan masyarakat yang berpanjangan.97 4) Sikap pro mazhab ini bukan bermakna kita perlu terjebak dengan fenomena fanatik mazhab yang boleh menyumbang kepada ketertutupan minda. Penerimaan ini kemudiannya perlu dipelajari dan diperkembangkan dalam bentuk paradigma keilmuan moden yang lebih sesuai 97 98 99 100 101 Naemah Abd Rahman (2003). khususnya di dalam metodologi pengeluaran sesuatu fatwa. Amir Mualim (2006). pelbagai perubahan yang diperlukan masih dibolehkan bagi menunjukkan sifat dinamisme syariah itu sendiri berhadapan dengan keperluan masyarakat. Hossein Nasr (1990). Paparan negatif ini sepatutnya tidak diterima secara melulu dan perlu dinilai secara berhikmah. h.101(i) Al-Din. Tesis PhD untuk Jabatan Fiqh dan Usul. “ Etika Penyelidikan Islam : Satu Analisa “. Rahimin Affandi Abd. Kita tidak boleh memandang institusi taqlid ini secara negatif keseluruhannya. APIUM. Fatwa Jemaah Ulamak Kelantan Tahun 1920an Hingga 1990an : Satu Analisis. 33-43. 6) Kita patut menghargai precedent silam yang disumbangkan oleh mazhab Shafi’i di Malaysia. kita tidak boleh menganggap istilah tradisi membawa nisbah negatif seperti difahami dalam dunia akademik barat. Traditional Islam In The Modern World. wahyu Allah.99 5) Kita perlu mengamalkan sikap selektif terhadap pemikiran barat yang kerap menisbahkan penerimaan amalan bermazhab ini dengan istilah tradisionalisme. 1. suatu nisbah yang hina. “ Ifta And Ijtihad In Sunni Legal Theory : A Development Account “. BIL. h. memandangkan mengikut persepktif tajdid yang tertanam di dalam hukum Islam itu sendiri. h. (iii) Salsilah. Dewasa ini. S. mata rantai yang menghubungkan setiap zaman dan pemikiran kepada asasnya yang utama. Sebaliknya. 190-191. ix-xiii Weal Hallaq (1996).98 Maknanya. agama sebagai panduan untuk keseluruhan aspek kehidupan membabit tiga bentuk hubungan. kerana seseorang sarjana Islam yang melakukan aktiviti syarah dan muhktasar terhadap karya imam mujtahid turut memasukkan komentar pandangan mereka sendiri terhadap realiti yang berlaku di zaman mereka. 183-185.

Abdul Latif Hamindong (1993).21 dengan realiti Malaysia semasa.). Kuala Lumpur. “ Pertembungan Islam Dengan Budaya Peribumi : Pengalaman Alam Melayu “. V. namun kemudiannya mazhab ini telah mampu mengatasi mazhab Syiah dan meninggalkan pelbagai elemen positif jangka panjang kepada masyarakat Alam Melayu. Pendidikan Islam Dan Pengaruhnya Di Malaysia. Mubaligh Shafi’i yang awal telah mengamalkan sikap mesra budaya yang mendapat dokongan penguasa politik serta kemudiannya mampu menyebarkan ajaran Islam secara cukup berkesan di Alam Melayu. h. Othman Yatim Dan Nor Azita Che Din.). Penerbitan Akademi Pengajian Melayu. Dalam Hashim Awang(ed. A. hukum bersendikan Kitabullah. Ianya lebih adaptif dengan budaya tempatan Melayu. “ Keilmuan Islam Dan Tradisi Pengajian Pondok “. 142-145.104 b) Gabungan antara paradigma Sufi dan Fiqh (Neo-Sufism) di dalam Mazhab Shafi’i – memberi kesan langsung kepada kepesatan proses pengislaman masyarakat Alam Melayu. “ Institusi Pondok Dalam Tradisi Budaya Ilmu “. 517-527. pendekatan ini tidak kedapatan dalam sejarah Alam Melayu. falsafah pengajian. Seperti mana direkodkan dalam catatan sejarah. Rahim (2003). 55-80. a) Sifat Mazhab Shafi’i yang berupa paradigma sentesis di antara pandangan Ahl Ray’ dan ahli hadis. Dalam Historians Of SouthEast Asia.105 Tidak seperti mazhab selain Shafi’i yang mengamalkan sikap negatif terhadap paradigma sufi. “Al-Quran Dan Peranan Ulamak Melayu Dalam Pemodenan Rantau Alam Melayu “. 2. Siddiq Fadhil (2006). John (1961). Abdullah Ishak (1995). h. h. 104-111 dan Rahimin Affandi Abd. Pulau Pinang.106 c) Fuqaha Mazhab Shafi’i telah mengasaskan sistem pendidikan Islam yang lebih sistematik di rantau Alam Melayu. h. APIUM. “ Muslim Mystics And Historical Writing “. Dalam Tamadun Melayu.Dalam Md Salleh Haji Ahmad(ed. Kuala Lumpur.Dalam Mohd Radzi Othman(ed. Hukum Islam Dan Budaya Tempatan. Kuala Lumpur : APMUM. Penerbit Universiti Sains Malaysia. 1-31. Che Zarrina Sa’ari Dan Wan Suhaimi Wan Abdullah (2006). “ Budaya Dan Etika Di Kalangan Ahli Tasauf Dan Pengaruhnya Terhadap Ketentuan Hukum “. . Hal ini berlaku kerana beberapa faktor utama. h. “ Pengamalan Ilmu Usul Al-Fiqh Di Dalam Sastera Undang-Undang Melayu : Satu Analisa “. h.). Kuala Lumpur : DBP. Shafie Abu Bakar (1994). h. h. susunan jadual waktu. Dalam Budi Kencana. Wacana Budaya. walaupun kedatangan Mazhab Shafi’i di Alam Melayu agak lewat berbanding dengan Mazhab Syiah. APIUM. kurikulum dan kaedah penilaian yang cukup sistematik. 158-179. Kuala Lumpur : Jabatan Fiqh Dan Usul. Universiti Malaya. Rahim (2003).108 102 103 104 105 106 107 108 Rahimin Affandi Abd. 748. Rahimin Affandi Abd. Kuala Lumpur : Jabatan Fiqh Dan Usul. struktur organisasi. London.107 Hal ini merujuk kepada pengenalan sistem Pondok yang mengandungi pasarana fizikal yang khusus. h. 212-218 . 40-41. Dalam Md Salleh Haji Ahmad(ed. Rahim (2006).H. Dalam (Edit Oleh Muhammad Mokhtar Hassan) Kesusasteraan Dan Undang-Undang.102 Hal ini boleh dilihat daripada kesannya di dalam Legal Digest Melayu seperti Hukum Kanun Melayu103 dan penyerapan nilai-nilai Islam di dalam sistem adat Melayu sehingga melahirkan ungkapan Adat bersendikan Hukum. “Ulamak Dan Paradigma Menanggani Kebudayaan Melayu “. Hukum Islam Dan Budaya Tempatan.) Warisan Al-Quran Dan Peradaban Manusia Siri 1.

dalam Hukum Islam Semasa Bagi Masyarakat Malaysia Yang Membangun. Selanjutnya. Jakarta : PSIK (Universitas Paramadina). Pertama. ____________ (2008). London. Falsafah Dan Kaedah. “ Ikhtilaf And Its Development In Malaysia “. “ Muslim Mystics And Historical Writing “. Shuaib Che Din (1993). Kuala Lumpur.22 Kesimpulan Sebagai kesimpulannya. Kajang : Jawatankuasa Penerbitan. khususnya bagi memperlengkapkan lagi gagasan ini yang bakal diwariskan kepada generasi yang akan datang. Abdul Halim El-Muhammady (1992). “ Mengubah Wajah Fiqh Islam “. 2. Kuala Lumpur : Utusan Publication. Dalam International Islamic University Law Journal. “Permasalahan Intelektual Dalam Pembinaan Hukum Islam Semasa Di Malaysia”. Kuala Lumpur : DBP. 2. Ianya dilihat boleh digunakan untuk mengisi program pengisian kemerdekaan dan pasca era kebangkitan semula Islam di Malaysia. Abd Hakim Dan Yudi Latif (ed.. “ Sifat Kesederhanaan “. Pemikiran Umat Islam Di Nusantara. artikel ini telah memperincikan dengan panjang lebar sumbangan bermakna yang boleh disumbangkan oleh gagasan fiqh semasa ini di dalam pembinaan tamadun Islam moden di Malaysia. Dalam Psikologi Melayu. gagasan fiqh semasa ini perlu sama-sama disokong oleh kalangan ilmuan Islam di Malaysia. ____________(2001). Bayang-Bayang Fanatisme : Esai-Esai Untuk Mengenang Nurcholish Madjid. Undang-Undang Muamalat Dan Aplikasinya Kepada Produk-Produk Perbankan Islam. Salah satu daripada elemen pemikiran Islam ini boleh dimasukkan dengan idea dan gagasan fiqh Islam semasa (Fiqh Malaysia). “ Institusi Pondok Dalam Tradisi Budaya Ilmu “. BIBLIOGRAFI A. No. dapat dirumuskan beberapa perkara yang utama. V. Abd Hakim Dan Yudi Latif (2007). Kuala Lumpur : DBP. . Sebahagian besar daripada butiran sumbangan ini terletak di dalam kemampuan konsep fiqh semasa mengisi pemerkasaan pemikiran fiqh Islam di Malaysia. Kedua. Fakulti Undang-Undang UKM. Kuala Lumpur: Penerbit UM. Dalam Historians Of South-East Asia. Abdul Halim Othman Dan Md. proses pembangunan tamadun Islam di Malaysia tidak harus dihadkan penumpuannya kepada elemen material semata-mata. V. Abdul Rahman Abdullah (1981). Abdullah Alwi Haji Hassan (1999). Abd Moqsith Ghazali (2007). tetapi patut diperkasakan lagi dengan penjanaan idea dan paradigma pemikiran Islam yang bersifat progressif. Dalam Tamadun Melayu. John (1961).H. Jakarta : PSIK (Universitas Paramadina).). Pemikiran. Bayang-Bayang Fanatisme : Esai-Esai Untuk Mengenang Nurcholish Madjid.2. Abdul Latif Hamindong (1993).

Abdulmajid H. Anuar Ramli (2002). “ Muamalat di Malaysia : suatu tajdid atau reaksi pasaran “. tesis Sarjana untuk Jabatan Fiqh. Kuala Lumpur: Penerbit UM. Kuala Lumpur : Jabatan Syariah Dan Undang-Undang APIUM ____________ (2005) Mahkamah Syariah Di Malaysia : Pencapaian Dan Cabaran. 42. “ The Quran And The Common Law : Islamic Law Reform And The Theory Of Legal Change “. h. Liberal Islam : A Sourcebook. Peranan Sains Perubatan Dalam Menentukan H. Tesis sarjana untuk Jabatan Fiqh dan Usul. : Sebuah. dalam Dinamisme Pengajian Syariah. “Batas-batas pergaulan antara lelaki dan perempuan dalam masyarakat Islam kini: Satu Huraian Hukum Islam Semasa”.). Mohamed (2004). Dalam Ahmad Fawzi Mohd. Asas hukum dalam budaya : Kajian terh. v. Kuala Lumpur : DBP. Present and Future. Kriteria Penerimaan Dan Penolakan Hadith : Satu Kajian Perbandingan Antara Ahl Al-Sunnah Dan Shi’ah. Pendidikan Islam Dan Pengaruhnya Di Malaysia. dalam The American Journal Of Comparative law. Yogyakarta : UII Press. Disember 2004 Abu Bakar al-Ash’ari (1954).23 Abdullah Ishak (1995). APIUM. Hukum Islam Dan Budaya Tempatan. Universiti Malaya.okum Keh. “ Budaya Dan Etika Di Kalangan Ahli Tasauf Dan Pengaruhnya Terhadap Ketentuan Hukum “. “ Menawarkan Epistemology Jama’I Sebagai Epistemology Usul Al-Fiqh. Kuala Lumpur: Berita Publishing Sdn Bhd. Kuala Lumpur : Jabatan Fiqh Dan Usul. pada 7-9hb. Ghani (1999). Islam Pluralis: Wacana Kesetaraan Kaum Beriman. Donald L. Che Cob Che Mat (1996).ubungan social dalam kebudayaan Malaysia. Sintok : Sekolah Pembangunan Sosial. dalam Hukum Islam Semasa Bagi Masyarakat Malaysia Yang Membangun. APIUM. Tinjauan Filosofis “. “ Perubahan Nilai Dalam Budaya Politik Melayu “. Ahmad Hidayat Buang (1997). Che Zarrina Sa’ari Dan Wan Suhaimi Wan Abdullah (2006). UKM dengan Jabatan Hal Ehwal Khas. Jakarta : RajaGrafindo Persada. Dalam Md Salleh Haji Ahmad(ed. Azhar Abdul Aziz (2002). Kementerian Penerangan Malaysia. . Ahmad Fawzi Mohd.).International Seminar on Islamic Thoughts.arusan Fasakh. Dr. Ainurrafiq Dawam (2004). ix-xiii Anisah Ab. Budhy Munawar –Rachman (2004). Kuala Lumpur : Penerbit UM.adap beberapa aspek h. ____________(2004). Basri (ed. Tesis Untuk Fakulti Sastera Dan Sains Sosial. Nilai Orang Melayu. Dalam Ed. Basri (1996). dalam Prosiding Islam : Past. UUM. Penang. Horowitz (1994). anjuran bersama Jabatan Usuluddin dan Falsafah. dan Usul. Charles Kurzman (1998). Kerana Penyakit. Fatwa Di Malaysia. Amir Mualim (2006). New York : Oxford University Press. Ijtihad Dan Legislasi Muslim Kontemporer. “ E-Fiqh: Foundations for ICT-Supported Fiqh “. APIUM. Kemerdekaan Berfikir Dalam Islam.

Idris Zakaria (2003). London. Von Der Mehden (1993). Kontroversi Mengenai Memo Kepada Majlis Raja-Raja Melayu : Islam Dicabar.t). Jakarta. Press. Hasil seminar ini telah dibukukan. Anjuran UIAM. Hassan Ahmad (2004).e Ch. Julai 1993. Yogyakarta : Gama Media. International Conference : Islamic Jurisprudence and th. 2.east Asia And Th. Islam Di Malaysia Selepas Merdeka : Satu Penilaian. Fred R. FP002/2007A : Karya-Karya Fiqh.). Sage Publication. dalam Jurnal Afkar. 2000. bil. Jaringan Dakwah. Iqra’. Islam Rasional : Gagasan Dan Pemikiran. Akademi Pengajian Islam Universiti Malaya.asa Dan Pemikiran Melayu : Tradisi Dan Kesinambungan “. 1. 4 November. Kecermelangan Ilmu Dalam Sejarah Dan Tamadun Islam. Dinamisme Pengajian Syariah. Dalam Zulkiple Abd Ghani (ed. “ Islam : An overview in h. Kuala Lumpur. Hamid Fahmy Zarkasyi (2004). v. Ab. Shuib (1995).istory and contemporary world “. : Menuju Ijtihad Kontekstual. An Introduction To Shi’i Islamic Law And Jurisprudence. Beirut: Dar Al-Fikr. Islam Benar versus Islam Salah. Kuala Lumpur : DBP. Majid (ed) (1997). Dekonstruksi Dan Rekonstruksi Hukum Islam. no.e Middle East. Jemaah al-Quran Malaysia. “ Bah. Grant penyelidikan tahun 2008 di taja oleh UM yang diketuai oleh Abdul Karim Ali. Ibn Khaldun (t. Tantangan Sekularisasi Dan Liberalisasi Di Dunia Islam. Malaysia Indonesia. Bangi : Jabatan Dakwah. Hj. . 1999. Fadzulullah. dan Ulama Dihina.” Islam Dan Amalan Tolenrasi Di Nusantara “. Ilyas Supena (2002). Dalam Norman K. disunting oleh Dr. Ibn Khaldun. Yogyakarta : Fakultas Syariah. Ezzati (1970). 2002. Mahmood Zuhdi Hj.. “ The Dance Of Qualitative Research Design “. Al-‘Allamah. Lincoln(ed.A.W. Kuala Lumpur : Berita Publishing. Indonesia. Persatuan Ulama Malaysia dan Persatuan Ulama Kedah. Abdul Karim Ali dan Raihanah Haji Azhari. Kata Kita. 2001. Noor (2000).e 21st century. UKM. FR006/2007A. E. Florida. “ Let Islam Lead The Way With Its Progressive View On Sexuality “. Bertajuk : Islam Antara Liberalisme Dan Konservatisme Di Malaysia. Denzin Yvonna S. 8 Ogos 2006 Janesik Velerie J (1994). Hukum Islam Semasa Bagi Masyarakat Malaysia Yang Membangun. 1.) Handbook Of Qualitative Research. Surabaya : Penerbit Khairul Bayan. Luthfi Assyaukanie (2007). Rasulullah S. Grant FRGS tahun 2008 di taja oleh UM yang diketuai oleh Muhammad Kamil Ab. Dan Kepimpinan. Two Worlds Of Islam: Interaction Between South. dalam NST. Dalam (Edit) Worawit Baru @ Haji Ahmad Idris Pemikiran Melayu : Tradisi Dan Kesinambungan.24 Riyanto Neo Usul Fiqh.allenges of th. Harun Nasution (1989). Majid. Muqaddimah. Farish A. Pulau Pinang. Hashim Musa (2001). Lahore.

Kuala Lumpur. Pengaruh Fahaman Liberal Dalam Buku Fiqh Lintas Agama. Kuala Lumpur: al-Bayaian.adap perubah. Paradigma Wasatiyyah Dan Dailog Peradaban : Satu Analisis. 3. “ Ulama Dan Perubahan Social Dalam Islam “. Mona Abdul-Fadl (1989).ukum Islam : Satu kajian tentang Metodologi Syariah dan pelaksanaannya. Minggu Kota. Kuala Lumpur : Th. Kassim Ahmad Dipilih Sebagai Yang Dipertua Falsafah Tauhid. “ Pandangan Dunia. Jurnal Penyelidikan Islam. Pengantar Pengajian Syariah. dalam Dinamisme Pengajian Syariah. Mohd. _____________ (2009). Tesis sarjana untuk Jabatan Fiqh dan Usul. Mohd Farid Mohd Shahran (2001). Ideologi Dan Kesarjanaan : Islam. dalam Jurnal Usuluddin. h. “ Pengajian syariah : Satu pentakrifan “. Mohd Fauzi bin Audzir (2002). _____________ (1999). Kuala Lumpur. dalam Tinta Kenangan. h. UKM. Paradigms In Political Science Revisited. “ Hukum Islam semasa bagi Masyarakat Malaysia yang membangun “. Sumbangan Sempena Persaraan Dan Perlantikan Naib Canselor. V. v. h. Ismail (2004). Pusat Dailog peradaban UM. Jabatan Usuluddin dan Falsafah. Mohd Razali Agus (2000) Pembangunan Dan Dinamika Masyarakat Malaysia. bil. Uruf tempatan di Negeri Kedah. Disember 10. “ Penolakan Hadith Oleh Orientalis Dan Penulis Islam “. 10. Muhammad Firdaus Nurul Huda (2002). Pengantar Undang-Undang Islam Di Malaysia. 1989. Napiah Abdullah (1998). 16. 1. Muhammad Abu Bakar (1982). APIUM. Muhammad Abu Bakar (1993). . 2. “ Impak Graduan Universiti Al-Azhar Dalam Pembangunan Social Di Malaysia “. Terbitan Tak berkala no. Jabatan Kemajuan Islam Malaysia. Majid (1999). Kuala Lumpur. _____________ (1993). Mohd Kamil Ab. Kuala Lumpur : ABIM. Penghayatan Sebuah Ideal. 158. Mohamad Nordin bin Ibrahim (2005).. 28-30. Fakulti Pengajian Islam. Proses Sejarah Dan Rekonstruksi Realiti Sosial “. 1-36. Kesan perubah. dan kesannya terh. 1.Jurnal Pengajian Melayu. Akademi Pengajian Islam Universiti Malaya. Kuala Lumpur : Utusan Publication. Beberapa Isu Penting Sepanjang Tiga Dekad. _____________ (2006). Profesor Datuk Mohd Taib Osman. v.an sosial terh. dalam Islam Dalam Persepsi Orientalisme. dalam Hukum Islam Semasa Bagi Masyarakat Malaysia Yang Membangun. ABIM 30 Tahun. _____________ (1998). dalam Jurnal Peradaban. bil. Kuala Lumpur : al-Baian corporation Sdn Bhd.25 Mahmood Zuhdi Ab Majid dan Paizah. Bil 18. “ Sejarah perkembangan penulisan hukum Islam di Malaysia : Tumpuan khusus di negeri Kelantan “.adap h. dalam Jurnal Syariah.an h. Herndon : AMSS & IIIT.ukum : satu analisis. Bangi. _____________ (1997).inker’s Library.

2. Tesis PhD untuk Jabatan Fiqh dan Usul. Pakistan. Rawatan Oleh. APIUM. Penerbitan Malaysia-Indonesia : . Say Anwar. ____________ (2006). bil. Sains Dan Pemikiran Objektif : Suatu Perbandingan Ringkas “. “ Islam Dan Dan Isu Penterjemahan Dalam Era Globalisasi “.26 Muhammad Hashim Kamali (2003). 2002. “ Syariah Court Officers Need More Exposure. Dalam Budi Kencana : Kumpulan Makalah Memperingati Persaraan Profesor Tan Sri Dato’ Ismail H. Status Kesucian Air Kumbah. v. “ Nilai Kerja Dalam Masyarakat Melayu “. bil. Hukuman Dalam Undang-Undang Islam : Suatu Penelitian Terhadap Hukum Hudud Kelantan Dan Terengganu. ____________ (2000). Muhammad Iqbal (1982). Fatwa Jemaah Ulamak Kelantan Tahun 1920an Hingga 1990an : Satu Analisis. Indah. “ Islam. Water Konsortium. dan Usul. Nadzirah Ismail (2003). tesis Ph. Tesis Sarjana Untuk Jabatan Fiqh Dan Usul. New Straits Times. Norhashimah Mohd Yasin (1994). “ Pembaharuan Fiqh : Keperluan Dan Metodologi “.e role of Islamic law in th. ____________ (2005). Reconstruction Of Religious Thought In Islam. Nizaita Omar (1999). 15. APIUM. “ Epistemologi Hukum Islam : satu pengenalan “. 26 Ogos 1996.ool of Law. APIUM. tesis sarjana untuk Jabatan Fiqh dan Usul.“ The Concept Of Ijma’ In Islamic Law : A Comparative”. “ Pendekatan Pluralisme dalam pengajian Islam : Satu pengenalan “. 562. ____________ (2002). 16. 1. 1. Nadzirah Ismail (2003). Perubatan Moden Menurut Perspektif Islam..e economic development of Malaysia : 19691993.dalam Jurnal SYARIAH. APIUM. dalam Jurnal Afkar.ussien. Beberapa Kaedah.an Yang Dirawat Melalui Kaedah. dalam Hamedi Mohd Adnan (ed.dalam Jurnal KATHA. v. Ogos 1997. “ Isu Pendekatan di dalam Pengajian Syariah di Malaysia : Satu Telaah Awal “.. November 2001. Rahimin Affandi Abd Rahim (2005) . Norazit Selat (1994). Muhammad Zainiy Uthman (2001). v. “ Etika Penyelidikan Islam : suatu analisa “. Tesis sarjana untuk Jabatan Fiqh. Status Kesucian Air Kumbahan Yang Dirawat Melalui Kaedah Rawatan Oleh Indah Water Konsortium. University of Warwick. Lahore. 13. v. Muhammad Nabil Muhammad Syukri (2000). Pusat Dailog Peradaban UM.D untuk Sch. APIUM. dalam Pengasoh. dalam Jurnal Usuluddin. Adat Melayu Sebagai Sumber H. Noor Haslina Binti Osman (2003). kuala lumpur : Ilmiah publication. dalam The Journal of Hamdard Islamicus. bil. teks syarahan perdana beliau yang bertajuk Hukum Islam Semasa Di Malaysia : Prospek Dan Cabaran.ukum : Penilaian Dari Perspektif Teori Al-‘Urf Wa Al-Adah. 2. ____________ (1993). Kuala Lumpur : APMUM. Bias Againt Women Must Stop “. England Professor Datuk Mahmood Zuhdi Abdul Majid (1997). Naemah Abd Rahman (2003). Islamisation or Malaynisation : A study on th. bil.). Tesis Sarjana Untuk Jabatan Fiqh Dan Usul. dalam Jurnal YADIM. pada 16hb.

3. Dalam The Journal Of Hamdard Islamicus. Kuala Lumpur. “ Budaya Taqlid di dalam masyarakat Melayu : satu tinjauan ringkas “.27 Mengukuhkan Jaringan Penerbitan Serantau. “ Sains dan ijtih. Dalam Zulkiple Abd. ____________ (1999). dalam Hashim Awang. “Pegawai Syariah wanita di mahkamah-mahkamah syariah di Malaysia”. dalam Hukum Islam Semasa Bagi Masyarakat Malaysia Yang Membangun. “Al-Quran Dan Peranan Ulamak Melayu Dalam Pemodenan Rantau Alam Melayu “. Terbitan Jabatan Pengajian Dakwah Dan Kepimpinan. V. Mohamed Hatta (1995). bil.24hb September 2003. “ Pengamalan Ilmu Usul Al-Fiqh Di Dalam Sastera Undang-Undang Melayu : Satu Analisa “. 16. ____________ dan Noor Naemah Abdul Rahman (2005). Traditional Islam In The Modern World. Kuala Lumpur: Penerbit UM. Bangi. “ Pengajian Sosial Dan H. ____________ (1997).ubungannya Dengan Pembinaan H. Ghani(ed. “Ulamak Dan Paradigma Menanggani Kebudayaan Melayu “. 17. dalam Jurnal Syariah. Kuala Lumpur : APMUM. “ Gerakan Tajdid di Malaysia : Teori dan realiti “.). UKM .) Jaringan Dakwah. . Seminar Kebangsaan Fiqh Semasa menghadapi cabaran Globalisasi. S. dalam Jurnal Syariah.ad “.ukum Islam Semasa : Satu Analisa “ dalam Isu-isu Sains Sosial dari perspektif Islam. v. “ Penangguhan Kes Di Mahkamah Syariah : Cabaran Dan Penyelesaian “. ____________ (2003). Malaysia-Indonesia. ____________ (1995). Dalam Muhammad Mokhtar Hassan(ed. ____________ (1993). Hossein Nasr (1990). Penerbitan Akademi Pengajian Melayu. ____________ (2003). Sumatera Utara (UMSU). 2. ____________ (1999). Raihanah Abdullah (2009). London : Kegan Paul International. bil. “The Concept Of Ijma’ In Islamic Law : A Comparative”.). Dalam Hashim Musa(ed. 3. v. Universiti Malaya. Rahminah Muharam. Bahasa Dan Pemikiran Melayu. Wacana Budaya. UKM Dan Universitas Muhammadiyah. Pulau Pinang. Fakulti Pengajian Islam. Kuala Lumpur : Penerbit UM. 1. Kuala Lumpur : APMUM. Tesis PhD untuk University of Birmingham. Penerbit Universiti Sains Malaysia.e Administration Of Islamic Law In Malaysia : A Critical Analysis. ____________ (2006).Dalam Mohd Radzi Othman(ed. “ Pemikiran Reformasi Melayu Semasa : Satu Analisis “. Dan Jalinan Intelektuaal Rantau Malaysia-Indonesia “. Othman Yatim dan Nor Azita Che Din (ed. S. (ed) oleh.) Kesusasteraan Dan Undang-Undang. Kota Kinabalu: Universiti Malaysia Sabah.) Warisan Al-Quran Dan Peradaban Manusia Siri 1. bil. Islamic Legal Reform In Th. Dakwah. dalam Dinamisme pengajian Syariah. ____________ (2003) “ Analisis Sejarah. v. Jurnal Syariah.. 1. Anjuran Jabatan Syariah. Pakistan. ____________ (2003).

The History Of Philosophy In Islam. Siddiq Fadhil (2006). “ Ifta And Ijtihad In Sunni Legal Theory : A Development Account “.). dalam Journal Of Islamic Studies. W. “ H. Cet.e Muslim world “. yang kemudiannya mengh.28 Seminar Kebangsaan Usul Fiqh (SUFI) 2004.1. De Boer (1994). “ Hak Asasi Manusia Dan Demokrasi Dari Persepktif Islam Dan Barat “. 9. v. Menyegarkan Kembali Pemikiran Islam. no. Demokrasi Dan Dunia Islam : Perspektif Teori Dan Praktik. Kajang : Synergymate Sdn. Kasule (2001). v. Ummu Atiyah Ahmad Zakuan (2007). dalam The American Journal of Social Sciences. yang menghasilkan koleksi kertas kerja bertajuk Fiqh Malaysia : Ke arah pembinaan Fiqh tempatan yang terkini. “ Taqlid And The Stagnation Of The Muslim Mind “. Seminar yang bertemakan “Hukum Islam semasa bagi masyarakat Malaysia yang membangun“ telah dianjurkan oleh APIUM pada 26-27hb. “ Scientific Revolution : wh. Tim Penulis Paramadina (2004).y it occured in Europe instead of th. Yusuf Qardawi (2004). Ulil Abshar Abdalla ( 2007). Anjuran Fakulti Syariah dan Undang-Undang. Jun 1997. Fiqh Lintas Agama : Membangun Masyarakat Inklusif-Pluralis. Dalam Marohaini Yusoff(ed. Cambridge : Harvard University press. Richmond : Curson press. pada 15-16hb Disember 2004. Kuala Lumpur: Penerbit Universiti Malaya. Kuala Lumpur : Jabatan Fiqh Dan Usul. Shafie Abu Bakar (1994).d Zain(ed. APIUM. “ Pengumpulan Dan Analisis Data Kualitatif : Satu Imbasan “.) Penyelidikan Kualitatif : Pengalaman Kerja Lapangan Kajian. dalam Jurnal Usuluddin. Dalam Mohd Izani Moh. Bhd. Kuala Lumpur. “ Pertembungan Islam Dengan Budaya Peribumi : Pengalaman Alam Melayu “. Dalam Budi Kencana. 3. Wan Abdul Halim Othman (1993). Institutions and Vectors “.M. Kuala Lumpur : DBP. Terjemahan Oleh Abdul Rahman Rukaini.ubungan Kekeluargaan Dalam Masyarakat Melayu “.J.Dalam Md Salleh Haji Ahmad(ed. “ Keilmuan Islam Dan Tradisi Pengajian Pondok “. Kuala Lumpur : Penerbit UM. Jakarta: Nalar Umar A.). Dalam Psikologi Melayu. 14. . Wan Mohd Nor Wan Daud (1997). Jakarta : Yayasan Wakaf Paramadina. Jun 1999. Weal Hallaq (1996).asilkan koleksi kertas kerja yang dibukukan dengan tajuk ”Hukum Islam semasa bagi masyarakat Malaysia yang membangun” Seminar yang menekankan tema ini telah dianjurkan oleh APIUM pada 23-24h.b. Roff (1988) “ Patterns of Islamization in Malaysia 1890s-1990s : Exemplars. Suseela Malakolunthu (2001). Taha Jabir al-Alwani (1991). 8. T. Kuala Lumpur : DBP. Sanggahan Salah Tafsiran Islam. Kolej Universiti Islam Malaysia. bil. Hukum Islam Dan Budaya Tempatan. no. Penjelasan Budaya Ilmu. Dalam Islamic Legal Interpretation : Muftis And Their Fatwas.2.

Anti Sunnah Movement And Its Impact On The Muslim Ummah.29 Zulkifli Mohd (2002). . Kuala Lumpur : Panawira Publication.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->