P. 1
Modul Berhenti Merokok_web

Modul Berhenti Merokok_web

|Views: 153|Likes:
Published by pfadhlie

More info:

Published by: pfadhlie on Oct 18, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/10/2012

pdf

text

original

Halaman

Pengenalan Panduan Menggunakan Modul Objektif Kumpulan Sasar Unit Pengajaran Panduan Menjalankan Sesi Pengajaran Unit 1 Unit 2 Unit 3 Unit 4 Membuat Keputusan Untuk Berhenti Merokok Persediaan Untuk Berhenti Merokok Mulakan Berhenti Merokok Mengekalkan Status Tidak Merokok

1 4 4 4 4 5 6 17 23 38

PENGENALAN
i Malaysia, setiap satu kematian daripada lima kematian adalah akibat daripada merokok. Merokok merupakan penyebab utama kematian awal yang mampu diubah. Merokok menyumbang kepada anggaran kehilangan 120,000 tahun kehidupan berpotensi. Dianggarkan seramai 10,000 rakyat Malaysia mati setiap tahun akibat merokok. Penyelidikan dan kajian pada awal tahun 1950-an dan 1960-an telah mengumpulkan banyak bukti epidemiologi berkaitan dengan impak merokok terhadap kesihatan. Penyelidikan “cohort studies”, “case studies” dan sumber data-data yang lain telah menghasilkan bukti-bukti yang konsisten dan meyakinkan tentang hubungkait penggunaan tembakau dan merokok dengan penyakit-penyakit pulmonari dan kardiovaskular yang serius serta kaitannya dengan penyakit-penyakit neoplastik.

D

Terdapat penurunan kadar merokok dan penggunaan hasil tembakau di negaranegara maju. Di Amerika Syarikat, sebagai contoh prevalen merokok di kalangan penduduk Amerika telah menurun dari 40% pada tahun 1964 ke 23% pada tahun 1997. Sebaliknya keadaan semasa menunjukkan peningkatan kadar atau prevalen merokok dan penggunaan hasil tembakau di negara-negara miskin dan sedang membangun termasuk Malaysia. Di Malaysia, prevalen merokok di kalangan orangorang dewasa yang berumur 15 tahun ke atas telah meningkat dari 21% pada 1985 ke 31% pada tahun 2000. Terdapat 49% lelaki dewasa dan 5% wanita dewasa yang masih merokok dan daripada jumlah mereka yang berumur 15 tahun ke atas yang merokok, 90% terdiri daripada golongan lelaki. Dengan meningkatnya jumlah
1

penduduk, sudah tentu jumlah perokok juga akan bertambah. Separuh daripada perokok hari ini akhirnya akan mati akibat daripada kesan-kesan atau impak merokok ke atas kesihatan. Adalah dianggarkan kematian yang disebabkan oleh kesan merokok akan meningkat 3 kali ganda untuk 3 dekad yang akan datang iaitu daripada 10,000 pada tahun 1998 kepada 30,000 pada tahun 2030. Walau bagaimanapun hasil daripada aktiviti-aktiviti anti merokok yang intensif sejak tahun 1991 melalui Kempen Cara Hidup Sihat Kebangsaan, tahap kesedaran tentang bahaya merokok di kalangan orang awam yang merokok dan yang tidak merokok telah meningkat. Sebanyak 40% daripada mereka yang sedang merokok telah cuba untuk berhenti merokok dengan sendiri, tetapi malangnya kebanyakan mereka telah gagal berbuat demikian. Kita semua tahu yang tabiat merokok adalah satu tabiat yang sukar dihentikan dan hanya segelintir sahaja perokok yang berjaya dalam cubaan untuk berhenti merokok secara sendiri. Selain keinginan dan kekuatan individu, banyak negara telah membuktikan bahawa anggota kesihatan boleh berperanan secara aktif dalam membantu perokok untuk membebaskan diri perokok daripada ketagihan melalui program-program berhenti merokok yang terancang. Kajian telah menunjukkan bahawa nasihat ringkas namun tegas daripada pengamal perubatan, dengan dibantu oleh bahan-bahan bacaan pendidikan kesihatan, urusan bagi lawatan susulan telah menghasilkan kadar berhenti merokok sebanyak 5%. Ini bersamaan dengan 25 orang bekas perokok bagi setiap pengamal perubatan. Hasil kajian lain juga menunjukkan bahawa intervensi yang lebih intensif dengan sokongan farmakoterapi akan menghasilkan kejayaan berhenti merokok yang lebih baik. Kementerian Kesihatan mengenalpasti keperluan pengamal perubatan dan profesional kesihatan yang lain agar terlibat dalam program berhenti merokok. Dengan adanya modul latihan ini diharap dapat membantu para profesional dalam bidang kesihatan untuk menubuhkan dan memberi perkhidmatan berhenti merokok di Pusat Promosi Kesihatan Komuniti dan seterusnya mengurangkan kadar morbiditi dan mortaliti penyakit-penyakit yang merupakan komplikasi akibat merokok.

2

Hatziandreu (et al. Dilema yang dihadapi oleh perokok yang ingin berhenti merokok ialah kegagalan mereka untuk berhenti merokok (CDC. Maka tidak hairanlah jika kita dapati perokok yang terlibat masih berada dalam kitaran iaitu sekejap merokok sekejap berhenti. Menurut Piccittio. dengan merokok setiap hari seseorang itu akan bergantung (dependent) kepada rokok sama ada secara fizikal ataupun psikologi. (1998) terdapat reseptor nikotina di bahagian hipokampus otak yang terlibat dengan pembelajaran dan ingatan.. bukan mudah untuk berhenti merokok. Mengikut Fiore (et al. 3 . Merokok sebagai ketagihan merupakan fakta yang telah diterima. Kebanyakan perokok telah cuba untuk berhenti merokok di suatu ketika di dalam hidup mereka. juga di bahagian otak yang berperanan dalam emosi. 1995 kebarangkalian kejayaan berhenti merokok pada cubaan tanpa bantuan adalah 1 dalam 100 dan didapati 98% daripada mereka kembali merokok. Kita mempunyai bukti yang menunjukkan bahawa rawatan ketagihan nikotina merupakan suatu strategi yang berkesan. Dalam masa beberapa tahun sahaja. Ini jelas menunjukkan yang merokok bukanlah sekadar tabiat yang buruk tetapi merupakan masalah yang jauh lebih serius lagi. 1990-1991.Kaedah berhenti merokok merupakan satu strategi yang kos efektif dan berkesan untuk mengurangkan morbiditi dan mortaliti akibat penyakit yang ada kaitan dengan penggunaan tembakau (CDC. Oleh itu.). Malang sekali. 1984). 1990). adalah perlu bagi kita memastikan keberkesanan dan kejayaan Pusat Promosi Kesihatan Komuniti (PPKK) ini dengan melatih anggota kesihatan untuk tujuan tersebut.

ii) Membuat persediaan berhenti merokok. 4 . Perokok yang menjadi klien dalam modul ini terdiri daripada mereka yang berhasrat untuk berhenti merokok. iii) Berhenti merokok. perokok yang masih belum berhasrat untuk berhenti merokok dan perokok yang telah cuba berhenti merokok tetapi gagal. OBJEKTIF KHUSUS Klien akan didedahkan dengan beberapa maklumat seperti epidemiologi penggunaan tembakau dan impaknya terhadap kesihatan. Perokok juga didedahkan tentang kesan-kesan tabiat merokok kepada manusia khususnya ke atas kesihatan mereka. OBJEKTIF OBJEKTIF UMUM Untuk membantu perokok yang ingin berhenti merokok serta melakukannya dengan cara yang berkesan dan dapat mengekalkan status tidak merokok. UNIT PENGAJARAN Unit 1: Membuat Keputusan Untuk Berhenti Merokok Perokok yang melalui modul ini akan didedahkan kepada epidemiologi penggunaan hasil tembakau dan impak terhadap kesihatan dan situasi masalah merokok di dunia dan di Malaysia. program kawalan tembakau. KUMPULAN SASAR Modul ini adalah untuk panduan dan rujukan anggota kesihatan di Pusat Promosi Kesihatan Komuniti (PPKK) bagi menjalankan aktiviti-aktiviti membantu perokok untuk berhenti merokok. Kandungan unit ini berkaitan risiko-risiko kematian akibat merokok dan menerangkan faedah-faedah berhenti merokok. perokok-perokok akan membuat keputusan untuk berhenti merokok.PANDUAN MENGGUNAKAN MODUL Modul Berhenti Merokok ini dihasilkan berpandukan kepada beberapa rujukan dan bahan-bahan yang sedia ada yang dihasilkan oleh pihak Kementerian Kesihatan dengan membuat beberapa olahan dan penambahan kepada modul yang sedia ada. masalah ketagihan. Melalui unit pengajaran ini. iv) Mengekalkan status untuk tidak merokok. Unit 2: Persediaan Untuk Berhenti Merokok Unit ini adalah untuk memperkukuhkan keputusan yang telah dibuat oleh perokok dan seterusnya membuat persediaan untuk berhenti merokok. bantuan yang dapat diberikan untuk berhenti merokok dan sebagainya dengan harapan klien akan dapat: i) Membuat keputusan untuk berhenti merokok.

perbincangan kumpulan berfokus.Unit 3: Mulakan Berhenti Merokok Dalam unit ini. Unit-unit pengajaran ini boleh diulangi berdasarkan kepada teori kitaran perubahan tingkah laku penagihan (Prochaska’s Transtheoretical Model) yang dilalui oleh perokok. kaunseling secara kumpulan atau individu. Unit 4: Mengekalkan Status Tidak Merokok Modul ini membantu perokok yang telah cuba berhenti merokok tetapi mengalami kegagalan dengan mencuba teknik-teknik tertentu agar terus tidak merokok. khidmat nasihat. keperluan individu dan kemampuan anggota kesihatan. perokok-perokok akan diberi panduan dan tunjuk ajar cara-cara berhenti merokok dengan teratur menggunakan beberapa bantuan bahan pengajaran serta penjelasan penggunaan kaedah terapi penggantian nikotina. Perokok perlu melalui beberapa sesi perjumpaan dengan anggota kesihatan dengan mengikuti unit pengajaran yang ditetapkan. Jika terdapat individu atau sekumpulan perokok yang telah membuat keputusan untuk berhenti merokok. Anggota-anggota kesihatan boleh menggunakan bahan-bahan pengajaran / bahan pendidikan yang telah disediakan. Antara kaedah yang boleh digunakan termasuklah ceramah. perbincangan kumpulan kecil dengan menggunakan role model dan kem-kem. perokok yang belum berhasrat untuk berhenti merokok dan perokok yang telah berhenti merokok tetapi menemui kegagalan. menonton video. sesi perjumpaan sesama perokok. PANDUAN MENJALANKAN SESI PENGAJARAN i) Perokok yang mengikuti sesi pengajaran adalah terdiri daripada perokok yang ingin berhenti merokok. ii) iii) iv) v) 5 . sesi demonstrasi. Pelbagai kaedah pengajaran dapat digunakan mengikut kesesuaian. mereka boleh terus mengikuti Unit 3 atau memulakan dengan Unit 1. Sesi pengajaran boleh diadakan secara berkumpulan atau individu bergantung sambutan perokok yang datang mendapatkan khidmat berhenti merokok atau dirujuk ke PPKK.

Fakta mengenai tembakau. Akhirnya beberapa fakta tentang faedah dan kelebihan berhenti merokok akan diberikan kepada klien. b) Akibat kepada bayi dan kanak-kanak. Mereka akan diperkenalkan kepada nikotina dan ketagihan nikotina serta kesan daripada ketagihan nikotina. a) Mortaliti akibat rokok. Impak kesihatan ke atas perokok. ISI KANDUNGAN Epidemiologi penggunaan tembakau. Perokok pasif. Impak kesihatan ke atas perokok.PENDAHULUAN Melalui modul ini klien akan didedahkan kepada epidemiologi penggunaan tembakau dan impak kesihatan yang berkaitan dengan penggunaan tembakau. Ini akan memberikan mereka gambaran yang jelas tentang masalah dan akibat penggunaan tembakau di seluruh dunia. c) Akibat kepada orang dewasa. a) Situasi penggunaan tembakau dunia. a) Perokok pasif yang hamil. b) Morbiditi akibat rokok. Fakta-fakta penting mengenai tembakau. b) Bahan kimia yang terkandung di dalam rokok. 6 . iv) Akibat merokok ketika hamil. Statistik berkaitan mortaliti dan morbiditi akibat penggunaan nikotina akan disentuh. 1 Unit i) ii) iii) i) ii) iii) v) Membuat Keputusan Untuk Berhenti Merokok OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi klien akan memahami tentang:Masalah penggunaan tembakau – global dan di Malaysia. b) Situasi penggunaan tembakau di Malaysia. Klien juga akan didedahkan dengan beberapa fakta tentang ketagihan tembakau/ nikotina. Di samping itu klien akan diberi pendedahan kepada kandungan bahan kimia memudaratkan yang terdapat di dalam asap rokok. a) Nikotina dan ketagihan nikotina. Seterusnya mereka akan diberikan beberapa contoh impak kesihatan yang disebabkan oleh ketagihan nikotina. Secara dasarnya statistik-statistik berkaitan situasi semasa penggunaan tembakau di peringkat global dan situasi di Malaysia akan didedahkan kepada klien.

Klien ditunjukkan ilustrasi kesan penggunaan tembakau terhadap kesihatan. Klien diberi temujanji untuk sesi akan datang. Klien ditunjukkan spesimen organ normal dan patologi hasil penggunaan tembakau. Klien ditunjukkan spesimen organ normal dan patologi hasil penggunaan tembakau. Aktiviti 2 (secara berkumpulan) i) ii) iii) iv) v) Memberi penerangan mengenai epidemiologi penggunaan tembakau dan impak kesihatan terhadap penggunaannya. Aktiviti 2 (secara individu) i) Klien diberi penerangan secara ringkas tentang epidemiologi penggunaan tembakau dan impak kesihatan terhadap penggunaannya. 7 . Klien ditunjukkan ilustrasi kesan penggunaan tembakau terhadap kesihatan. Klien dibekalkan dengan risalah dan bahan-bahan lain.KAEDAH: Ceramah dan perbincangan kumpulan kecil MASA : 45 minit AKTIVITI Aktiviti 1 (secara kumpulan atau individu) Klien diberikan borang pre-test (Lampiran A) untuk dilengkapkan dan diserahkan kembali kepada anggota kesihatan. Buku Panduan Berhenti Merokok. ii) iii) iv) v) vi) ALAT BANTU MENGAJAR i) ii) iii) Slaid ceramah (power point presentation). Klien diberi temujanji untuk sesi akan datang. Klien ditunjukkan sama ada VCD / power point presentation berkaitan berhenti merokok. Patung Uncle Joe. Klien dibekalkan dengan risalah dan bahan-bahan lain.

000 hingga 99. v) Risalah merokok. epidemik merokok beralih daripada tumpuan asal iaitu daripada lelaki di negara berpendapatan tinggi kepada wanita di negara berpendapatan tinggi dan lelaki di negara berpendapatan rendah. Sekiranya tiada perubahan dilakukan. vii) Borang Pre/Post-test. vi) Carta Selak. Justeru itu.iv) Spesimen organ (normal dan berpenyakit). di kalangan mereka yang berpendidikan rendah berbanding dengan berpendidikan tinggi. 8 . Penggunaan rokok per kapita di dunia di kalangan perokok dianggarkan 15 batang sehari yang menyamai kira-kira 6 trillion rokok setahun. Prevalens merokok di dunia tertumpu kepada negara-negara membangun berbanding negara maju. dianggarkan seramai 82. • • • • • • • • Satu daripada sepuluh kematian di dunia adalah disebabkan oleh penggunaan tembakau sekarang dan dianggarkan meningkat kepada satu daripada enam kematian menjelang 2030 iaitu 10 juta setahun berbanding penyebab lain. Prevalens merokok semakin berkurangan di kalangan lelaki di negaranegara berpendapatan tinggi tetapi industri tembakau mengekalkan keuntungan mereka dengan mensasarkan negara-negara berpendapatan rendah dan sederhana yang prevalennya semakin meningkat. Kini. Di seluruh dunia. NOTA RUJUKAN i) Epidemiologi penggunaan tembakau a) Situasi Global • Bellagio Statement 1995: di seluruh dunia terdapat hanya 2 sebab utama kematian pramatang yang semakin meningkat iaitu HIV/AIDS dan penggunaan tembakau.6 billion perokok. penggunaan tembakau membunuh kira-kira 4 juta manusia setiap tahun di seluruh dunia. Kadar merokok turut meningkat di kalangan generasi muda.000 generasi muda mula merokok setiap hari. dianggarkan menjelang 2025 akan terdapat 1.

2% (lelaki: 29%.5% 40.b) Situasi Kebangsaan • Keputusan National Health and Morbidity Survey (NHMS) 1986 Keseluruhan Lelaki Perempuan Bandar Pedalaman Melayu Cina India Lain-lain • 21.14 4.6% 27.64 11.52 0.8%) 1999: 18.34 0.2 7.2% 32.7% 23.5% 21.2% 32.8% 49.9% (lelaki: 30.3 3. 9 .1 100 ii) Fakta tentang tembakau Umumnya.7% 17.2% 16.4 0. tembakau sama ada dihisap. perempuan: 8%) Setiap hari kira-kira 45 – 50 remaja mula merokok • Bilangan dan peratus perokok di Malaysia (2000) Kumpulan umur Lelaki (19 tahun & ke atas) Lelaki (18 tahun & ke bawah) Perempuan (19 tahun & ke atas) Perempuan (18 tahun & ke bawah) Jumlah Bilangan (million) 3.9% 19.2% 22.9% 4.7% 15.4% Statistik merokok di kalangan remaja (18 tahun dan ke atas) 1996: 16.26 % 78.8% 1996 24.7%. perempuan: 4.7% 28.2% 3.1% 19. dikunyah atau disedut mengandungi NIKOTIN iaitu satu bahan penyebab ketagihan yang kuat dan mengandungi kira-kira 4.000 bahan kimia dan 43 daripadanya diketahui adalah karsinogen (penyebab kanser).

Bergabung dengan acetylcholine di otak : memberi kesan pada mood dan kesedaran (alertness). * Menyebabkan penggunaan bahan secara berterusan (compulsive). Diberi nama sempena Jean Nicot. d) Bahan-bahan kimia dalam tembakau • Karsinogen * Hidrokarbon seperti naftalena. Diperkenalkan oleh Puak Indian Amerika Utara. b) Tindakan dan kesan nikotin • • Merembes dopamine : menyebabkan rasa seronok (pleasure). diplomat memperkenalkannya ke Perancis selepas kurun ke-16. Perancis yang Sejak itu penggunaan tembakau menular ke seluruh dunia. Merembes epinephrine dari korteks adrenal : menyebabkan keletihan (fatigue) dan keresahan (restlessness) hasil pengeluaran berlebihan glukosa. • Rokok memenuhi semua kriteria di atas sebagai bahan yang menyebabkan ketagihan.a) Nama lain tembakau adalah nicotina tobacum • • • • • Terdapat 67 spesis yang kebanyakannya tertumpu di hemisfera barat. Dibawa oleh Christopher Columbus Ke Eropah pada kurun ke-16. * Aldehide seperti formaline. * Menyebabkan pergantungan secara fizikal dan psikologikal. kumpulan benzyl. • c) Bahan penyebab ketagihan • Kriteria-kriteria * Meningkatkan reseptor dopamine. * Menyebabkan gejala gian (withdrawal). nickel. • Gas beracun * Karbon monoksida (CO) * Hydrogen disulphide * Hydrogen cyanide 10 . * Logam berat seperti cadmium. * Radioaktif seperti polonium.

* Contohnya seperti ammonia yang juga memudahkan penyerapan nikotin. e) Persamaan bahan kimia dalam asap rokok • Aceton (penanggal cat) • Methanol (bahan api roket) • Naftalen (ubat gegat) • Toluene (bahan pelarut) • Cadmium (bahan bateri kereta) • Vinylchlorida (bahan pembuat PVC) • Toluidine (pelarut industri) • Ammonia (pencuci lantai) • Hidrogen sianida (racun yang digunakan di bilik gas) • Arsenik (racun anai-anai atau semut) • Phenol (pembersih) • Butane (cecair pemetik api) • DDT (racun makhluk perosak) • Pyrene • Benzopyrene • Urethane • Nickel • Polonium • Nikotin (racun serangga) • Karbon monoksida (gas ekzos kereta) • Tar (minyak tar jalan) 11 . memanjangkan tempoh bakaran dan jangka hayat.• Bahan kompleks (complex compound) * Tar • Ketagihan * Kira-kira 200 – 300 jenis bahan kimia. meningkatkan rasa. * Menyebabkan rokok mudah dihisap.

* Kebanyakan kematian disebabkan oleh penyakit jantung. * Menjelang 2030.5 X Mortaliti disebabkan merokok di Malaysia * Menyebabkan kematian seramai 10 000 orang setahun. 10 juta kematian. Risiko kematian di kalangan perokok * Penyakit Respiratori 10 – 20 X * Kanser paru-paru 5 – 30 X * Kanser tekak 5 – 30 X * Kanser mulut 3 – 15 X * Kanser esofagus 4 – 5 X * Kanser pankreas 2 X * Kanser pundi kencing 2 – 3 X * Penyakit jantung 2 – 3 X * Kanser buah pinggang 1. 12 . * 25% daripada semua kematian disebabkan strok. * Menyamai 2 280 kematian sejam. * Kira-kira 10 – 20% daripada semua kematian di Malaysia berpunca daripada merokok. kanser dan strok. * 85% daripada semua kematian disebabkan COPD. * Menyamai 1 kematian setiap 6. * Menyamai 27 400 kematian sehari. * Menyamai 560 kematian sejam. merokok adalah punca 100 000 pesakit dimasukkan ke wad di hospital kerajaan setiap tahun. Kematian kerana merokok * 50% daripada perokok akan mati disebabkan oleh penyakit berkaitan merokok.4 saat.9 juta kematian pada tahun 2002. * Menyamai 1 kematian setiap 3 saat. • Di Malaysia. * 90% daripada semua kematian disebabkan kanser paru-paru. * 25% daripada semua kematian disebabkan penyakit jantung. • Semua organ boleh terjejas. masalah respiratori dan gastrousus. • Menyebabkan kemusnahan dan kerosakan tisu badan secara kekal. kebanyakannya disebabkan oleh penyakit jantung.iii) Merokok dan impak terhadap kesihatan a) Mortaliti • Berdasarkan fakta Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) * 4. * Menyamai 13 400 kematian sehari. • • • b) Morbiditi • Merokok menyebabkan 40 jenis penyakit. * 30% daripada semua kematian disebabkan kanser.

Terdapat bahan kimia yang sama dijumpai dalam sidestream smoke dan exhaled mainstream smoke.c) Perokok pasif • Takrifan * * * * * Pendedahan di kalangan bukan perokok terhadap asap rokok (second hand smoke) secara involuntari. Sidestream smoke merupakan penyumbang utama second hand smoke dan mengandungi kepekatan bahan kimia yang lebih tinggi berbanding exhaled mainstream smoke. Walau bagaimanapun. Exhaled mainstream smoke adalah asap yang dihembus keluar oleh perokok. Kajian epidemiologi turut membuktikan bahawa second hand smoke menyebabkan penyakit di kalangan kanak-kanak dan orang dewasa. Asap rokok (second hand smoke) adalah campuran sidestream smoke dan exhaled mainstream smoke di dalam udara. * • Risiko terhadap kesihatan * * * * Perokok pasif turut mengalami risiko terhadap kesihatan. * * • Impak kesihatan terhadap kanak-kanak * Sudden Infant Death Syndrome (SIDS) – kematian mengejut di kalangan kanak-kanak. Juga dikenali sebagai perokok involuntari. Kajian juga menunjukkan bahawa perokok pasif mempunyai 30% risiko yang lebih tinggi untuk menghidap kanser dan 25% risiko yang lebih tinggi untuk mendapat penyakit kardiovaskular jika dibandingkan dengan mereka yang tidak terdedah kepada asap rokok. biomarker untuk tembakau iaitu cotinine membuktikan bahawa second hand smoke diterima oleh mereka yang tidak merokok. Tiada bukti tentang jumlah dos tertentu yang perlu untuk menyebabkan kesan terhadap kesihatan. 13 . Sidestream smoke (SS) adalah asap yang berasal daripada rokok yang dihisap perokok.

Mengurangkan fungsi paru-paru. • Kesan kesihatan di kalangan dewasa akibat terdedah kepada second hand smoke * Terbukti (established) . Kanak-kanak akan terdedah kepada bahaya asap rokok jika: * * * Ibu adalah perokok aktif ketika mengandung. Penyakit telinga bahagian tengah sama ada akut atau kronik.Gejala respiratori . Asma dan serangan asma.Mengurangkan fungsi paru-paru .* * * * * • Penyakit respiratori akut.Kanser paru-paru .Serangan asma Berpotensi .Kanser yang lain * iv) Ilustrasi impak terhadap kesihatan • • • • • • • • • • • COPD Respiratori / paru-paru Peptik ulser Kanser mulut / esofagus Penyakit vaskular peripheri ED (erectile dysfunction) Keguguran Bayi cacat Kelahiran pramatang Kanser serviks Penuaan 14 .Penyakit kardiovaskular . Ibu adalah perokok pasif ketika mengandung. Gejala respiratori kronik. Kanak-kanak hidup di kalangan perokok dan terdedah kepada second hand smoke.

Adakah anda ingin berhenti merokok sekarang? a. Apakah faedah berhenti merokok ? a. Pernahkah anda cuba untuk berhenti merokok? a. Tidak 4. Secara serta merta b. Secara beransur-ansur 15 . Tidak (terus ke soalan 10) 8. Nyatakan 3 gejala ketagihan (gian) yang dialami semasa berhenti merokok? Bagaimana anda mengatasi masalah ketagihan (gian) merokok? 7. Diri sendiri: b. Senaraikan 4 jenis bahan kimia yang terkandung di dalam sebatang rokok dan bahaya kepada kesihatan? Jenis bahan kimia Kesan kepada kesihatan 2. Jika Ya. Orang lain: 5. Nyatakan 3 penyakit yang berkaitan dengan tabiat merokok? 3. bagaimana anda ingin berhenti? a. 6. Ya b.LAMPIRAN A BORANG SOAL SELIDIK (Pre-Test / Post-Test) 1. Ya b.

Ya b. buku kecil. Tidak c. carta selak. Ya b. poster dll) mudah difahami dan membantu anda dalam usaha berhenti merokok ? a. Adakah anda mendapati bahan-bahan pendidikan kesihatan (risalah. Adakah anda percaya Pusat Promosi Kesihatan Komuniti (PPKK) ini dapat membantu anda berhenti merokok? a.9. Tidak 16 . Tidak pasti 10.

Tempat-tempat mendapat khidmat untuk berhenti merokok. Program Kawalan Tembakau Kebangsaan. vii) Senarai aktiviti menyokong Program Kawalan Tembakau Kebangsaan.60 minit AKTIVITI Aktiviti 1: (secara berkumpulan) Sesi ceramah diadakan dengan mengemukakan fakta-fakta berkaitan tajuktajuk yang disenaraikan dalam modul ini. Dengan pengetahuan tentang Program Kawalan Tembakau Kebangsaan. KAEDAH : Ceramah.2 Unit i) ii) i) ii) iii) iv) v) vi) i) Persediaan Untuk Berhenti Merokok PENDAHULUAN Melalui modul ini klien akan didedahkan kepada risiko merokok. klien akan dapat memahami tentang kepentingan dan halatuju program berhenti merokok yang akan dilaksanakan di fasiliti masing-masing. Kadar risiko membawa maut oleh penyakit akibat ketagihan merokok. Menghargai dan menyokong Program Kawalan Hasil Tembakau dan Program Berhenti Merokok. Program Kawalan Tembakau Kebangsaan dan aktiviti-aktiviti yang terkandung di dalam program ini. viii) Strategi Program Berhenti Merokok di dalam Program Kawalan Tembakau Kebangsaan. 17 . Peruntukan di bawah Peraturan-Peraturan Kawalan Hasil Tembakau 1993. Akibat-akibat jika terus ketagihan merokok. ISI KANDUNGAN Faedah-faedah berhenti merokok. Mereka akan diberi penerangan yang lebih jelas tentang objektif dan strategi yang terdapat di dalam Program Kawalan Tembakau Kebangsaan (National Tobacco Control Programme). perbincangan. OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi klien akan:Memahami akibat merokok dan faedah-faedah berhenti merokok. faedah-faedah berhenti merokok. perkongsian pengalaman bersama bekas perokok MASA : 30 .

18 .ii) iii) Sesi ini juga memberi peluang kepada klien untuk bertanya soalan berkaitan topik-topik yang disampaikan oleh penceramah. Sesi perbincangan boleh terus diadakan selepas sesi ceramah. Bernafas lebih senang dan segar. Aktiviti 2: (secara berkumpulan) i) ii) Seorang atau beberapa orang bekas perokok secara sukarela untuk berkongsi pengalaman mereka bersama klien. Batuk akan berkurangan. Klien diminta mengemukakan soalan atau masalah yang mereka hadapi kepada bekas perokok. ALAT BANTU MENGAJAR i) ii) iii) iv) v) vi) vii) viii) Slaid ceramah (power point presentation) Buku Panduan Berhenti Merokok Patung Uncle Joe Spesimen organ (normal dan berpenyakit) Risalah Merokok Carta Selak Manual Berhenti Merokok Clinical Practice Guideline NOTA RUJUKAN i) Faedah-faedah berhenti merokok • • • • • • • • • • • Risiko untuk mendapat kanser dan penyakit jantung akan menurun. • Kesan terhadap perokok pasif. Aktiviti 3: (secara individu) i) Klien diberi sesi nasihat secara individu dengan berbincang tentang perkaraperkara berikut:• Faedah berhenti merokok. Disegani orang-orang di sekitar. Jantung dan paru-paru menjadi lebih sihat. Nafas tidak berbau busuk. Klien diminta menyenaraikan aktiviti-aktiviti dan strategi kawalan tembakau yang mereka ketahui dan membincangkannya. Badan dan pakaian tidak berbau tengek. Keupayaan stamina akan bertambah baik. Berasa lebih segar. • Akibat jika terus merokok. Deria merasa dan menghidu bertambah baik. Lebih wang untuk digunakan bagi perkara yang berfaedah.

Kematian neonatal meningkat kepada 25 – 50 %. mulut. kepala dan saiz anak. 19 • .3 kali ganda 11/2 kali ganda 2 kali ganda iv) Akibat merokok ketika hamil Jika ibu hamil merokok. contoh:* Tidak bertenaga / tidak bermaya. Meningkatkan risiko kelahiran tidak cukup bulan. Jangka hayat yang kurang. tabiat tersebut boleh mengakibatkan :• • • • • • • Risiko keguguran janin. * Cepat penat. Bayi yang dilahirkan mempunyai berat badan yang kurang daripada sepatutnya ketika dilahirkan. Kurang kemampuan yang sepatutnya dipunyai atau dimiliki manusia sihat. Meningkatkan risiko jangkitan paru-paru. Sindrom kematian bayi (SIDS). iii) Kadar risiko membawa maut oleh penyakit akibat ketagihan merokok Penyakit * Saluran pernafasan kronik * Kanser paru-paru * Kanser payu dara * Kanser tekak * Kanser esofagus * Kanser pangkreas * Kanser pundi kencing * Penyakit jantung * Penyakit ginjal * Penyakit ulser peptik Risiko Kematian 10 – 20 kali ganda 7 – 15 kali ganda 11 kali ganda 5 – 13 kali ganda 4 – 5 kali ganda 2 kali ganda 2 – 3 kali ganda 11/2 . mereka berisiko mendapat: • • • • • • Angin ahmar Serangan jantung Kerosakkan paru-paru Kanser paru-paru. Mengurangkan tumbesaran dada. * Sperma berubah menjadi kurang subur / fertiliti rendah. Mengurangkan keupayaan fungsi jantung dan paru-paru bayi.ii) Akibat jika terus ketagihan merokok Jika perokok terus ketagihan merokok. esofagus dan pankreas. v) Risiko kepada perokok pasif yang sedang hamil • • Anak di dalam kandungan akan lahir tidak cukup bulan. Tumbesaran anak akan terjejas. tekak.

melarang penjualan rokok kepada mereka yang berumur di bawah 18 tahun. 20 . vii) Senarai aktiviti-aktiviti menyokong Program Kawalan Tembakau Kebangsaan a) Promosi kesihatan • • • Kempen Cara Hidup Sihat (KCHS) Kempen “TAK NAK" Nafas Baru Bermula Ramadhan b) Undang-undang dan penguatkuasaan • Kesalahan dan denda di bawah Peraturan-Peraturan Hasil Tembakau 1993. dan kematian akibat • Mengurangkan bebanan terhadap penyakit penggunaan tembakau di dalam negara. Kadar kematian perinatal yang tinggi. mengunyah. Objektif Program Kawalan Tembakau Kebangsaan • • • • Mengurangkan prevalens penggunaan tembakau di kalangan rakyat Malaysia. Meminimumkan dan seterusnya menghapuskan pendedahan asap rokok sisi (environmental tobacco smoke – ETS) kepada populasi masyarakat di semua tempat awam dan tempat kerja. Mereka yang berumur di bawah 18 tahun dilarang merokok. Meningkatkan bilangan perokok berhenti merokok.• • vi) Jangkitan paru-paru dan telinga selepas dilahirkan. membeli atau mempunyai dalam simpanan mereka hasil tembakau. Mengurangkan tabiat mula merokok di kalangan generasi muda. Di antara peraturan yang terdapat adalah seperti berikut:* * Peraturan 8.

000 dan jika disabitkan kesalahan boleh didenda sehingga RM5. Melatih anggota mengendalikan Klinik Berhenti Merokok. boleh dikenakan kompaun sehingga RM1. c) Program berhenti merokok • • Mewujudkan Klinik Berhenti Merokok.Pos Malaysia .* * Larangan merokok di kawasan-kawasan yang diwartakan sebagai kawasan larangan merokok.Telekom Malaysia . kompleks membeli belah Kenderaan awam Stadium / kompleks sukan Lapangan terbang Premis kerajaan Dewan Institusi pendidikan termasuk tadika: sekolah Taman asuhan kanak-kanak Hentian pengangkutan awam Stesen minyak Kaunter perkhidmatan awam/ .Lembaga Perbadanan Air • Pengharaman promosi dan pengiklanan produk tembakau. Sesiapa yang melakukan kesalahan tersebut.Institusi kewangan dan bank .restoran.Tenaga Nasional Berhad . • Kawasan larangan merokok: * * * * * * * * * * * * * * Pusat hiburan dan teater Hospital dan klinik Lif awam Tempat orang awam berhawa dingin contoh:. d) Advokasi • • • Kerjasama Pertubuhan Bukan Kerajaan (NGO) Malaysian Health Promotion Board Malaysian Council for Tobacco Control (MCTC) 21 • Sambutan Hari Tanpa Tembakau Sedunia .000 atau penjara tidak melebihi 2 tahun penjara. pasar raya.

b) Objektif khusus • • Membangunkan kemahiran di kalangan anggota kesihatan di dalam membantu perokok berhenti merokok. • Mempromosi dan mengiklankan perkhidmatan berhenti merokok kepada masyarakat dan kumpulan-kumpulan tertentu. • Mengintegrasikan Program Berhenti Merokok di dalam semua program kesihatan yang relevan. • Memberitahu dan mendidik perokok tentang kebaikan berhenti merokok. 22 . Menggalakkan kerjasama dan penyertaan semua di dalam membantu perokok berhenti merokok. • Mewujudkan task force Program Berhenti Merokok di peringkat daerah. • Memastikan segala bentuk rawatan yang terbukti berkesan dan boleh diperolehi. • Mewujudkan kerjasama dan jalinan dengan agensi-agensi berkaitan di peringkat kebangsaan dan antarabangsa. • Mewujudkan kumpulan smokers anonymous. • • c) Strategi-strategi • Meningkatkan kapasiti dari segi kemahiran dan infrastruktur yang boleh mendorong ke arah mewujudkan Program Berhenti Merokok yang komprehensif dan berkesan. Mewujudkan perkhidmatan berhenti merokok dan memastikan perkhidmatan ini mudah diperolehi di setiap peringkat kemudahan kesihatan. negeri dan kebangsaan.viii) Program berhenti merokok a) Objektif umum • Menyediakan sokongan dan bantuan secara komprehensif untuk membantu perokok berhenti merokok. Menggalak dan memotivasikan perokok agar menggunakan perkhidmatan berhenti merokok yang disediakan. • Menggalakkan Program Berhenti Merokok di peringkat komuniti.

Bantuan untuk hari-hari menjelang tarikh berhenti. Antaranya ialah melalui “brief clinical intervention” iaitu klien dinasihatkan tentang faedah berhenti merokok dan digalakkan berhenti merokok melalui sesi tidak formal yang singkat. Bantuan untuk hari berhenti.PENDAHULUAN Di dalam modul ini klien akan diberi pengetahuan tentang cara-cara berhenti merokok dengan teratur. Membuat penetapan hari berhenti merokok. Intervensi Klinikal Intervention). Intervensi yang lebih intensif pula memerlukan rawatan susulan dan penyeliaan yang lebih rapi. Cara untuk berhenti merokok. Bantuan lain untuk berhenti merokok. 23 . xiv) Terapi Gantian Nikotina (Nicontine Replacement Therapy). Menentukan/menetapkan hari berhenti. Bagaimana menangani masalah kegianan. viii) Tanda-tanda gian. xiii) Kaedah farmakoterapi. 3 Unit i) ii) iii) i) ii) iii) iv) v) vi) ix) x) xi) Mulakan Berhenti Merokok OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi klien akan:Memahami cara-cara berhenti merokok. Mengambil langkah-langkah perlu untuk berhenti merokok. vii) Tanda-tanda awal apabila berhenti merokok. Singkat (Brief Clinical xii) Intervensi Klinikal Intensif (Intensive Clinical Intervention). Ini termasuk memberi rawatan ubatubatan yang boleh mengawal ketagihan nikotina. Cara membuat keputusan untuk berhenti merokok. ISI KANDUNGAN Rasional berhenti merokok.

cara membuat keputusan berhenti merokok dan cara-cara berhenti merokok. Klien diberi temujanji untuk sesi akan datang. demonstrasi dan kaunseling individu. Aktiviti 2 i) Ceramah • Klien didedahkan dalam sesi ceramah berkaitan dengan maklumatmaklumat faedah berhenti merokok. Klien diminta mengisi buku catatan berhenti merokok dengan mendatangani buku ini sebagai tanda ikrar untuk berhenti merokok. menyenaraikan perkaraperkara yang tidak menyenangkan mengenai tabiat merokok. • • • • iii) Demonstrasi (untuk klien yang memerlukan NRT sahaja) • • Klien ditunjukkan kaedah-kaedah farmakoterapi yang sedia ada dan bagaimana menggunakannya.KAEDAH : Ceramah. Klien diberi demostrasi teknik-teknik mengunyah yang betul dalam menggunakan terapi penggantian nikotin jenis gum. menetapkan tarikh berhenti merokok. Klien diberi tunjuk ajar tentang penggunaan Borang Penilaian Sendiri Risiko Kesihatan (PSRK) – Tahap Kebergantungan Terhadap Nikotina (Fagerstrom test). menyenaraikan kebaikan berhenti merokok dan sebagainya sepertimana yang terkandung dalam buku ini. apakah masalah yang telah dihadapi dan cara menanganinya. perbincangan kumpulan. Klien didedahkan dengan 2 jenis intervensi dalam aspek pengurusan penggunaan tembakau. • Klien digalakkan bersoal jawab untuk mendalami pengetahuan mereka. Klien diminta berkongsi pengalaman dengan yang lain berkaitan usaha-usaha yang dilakukan oleh mereka yang telah mencuba berhenti merokok. ii) Perbincangan kumpulan kecil atau kaunseling individu (sekiranya mempunyai ramai klien untuk menjalankan aktiviti secara serentak) • • Klien diberikan buku panduan berhenti merokok dan buku catatan berhenti merokok. MASA : 90 minit AKTIVITI Aktiviti 1 Klien diberikan Borang Penilaian Sendiri Risiko Kesihatan untuk diisi bagi tujuan menentukan Tahap Kebergantungan Perokok Terhadap Nikotina. 24 .

atau 0 Bil. 1. 3. pawagam dan lain-lain? Rokok manakah yang paling sukar untuk anda berhenti? Ya Tidak 2. Dalam sehari. berapa batang rokok yang anda hisap? 0 1 2 3 1 0 5. Ya Tidak 1 0 Jumlah keseluruhan Skala: Tahap Kebergantungan Nikotina 0-3 = Rendah 4-6 = Sederhana 7-10 = Tinggi 25 . Rokok pertama di waktu pagi Yang lain-lain Tidak lebih daripada 10 11-20 21-30 31 ke atas Ya Tidak 1 0 4. perpustakaan.2.LAMPIRAN B BORANG PENILAIAN SENDIRI RISIKO KESIHATAN (Tahap Kebergantungan Terhadap Nikotina) Sila tandakan jawapan anda dengan bulatkan (di ruangan skor) mengikut skala 3. Soalan Jawapan Skor 3 2 1 0 1 0 Bilakah anda menghisap rokok Dalam masa 5 minit yang pertama selepas bangun pagi? 6-30 minit 31-60 Selepas 1 jam Adakah anda menghadapi masalah untuk tidak merokok di tempat-tempat larangan merokok seperti di masjid.1. Adakah anda merokok lebih kerap pada jam pertama selepas bangun pagi jika berbanding dengan masa yang lain? Adakah anda masih merokok walaupun sakit dan terlantar di atas katil sepanjang hari? 6.

patch dan inhaler Buku Panduan Berhenti Merokok Risalah Merokok Carta Selak vii) Manual Berhenti Merokok viii) Clinical Practice Guideline ix) Buku Catatan Berhenti Merokok NOTA RUJUKAN i) Rasional berhenti merokok • Kini dianggarkan terdapat 49.2% lelaki dewasa di Malaysia menggunakan tembakau. • Mereka percaya bahawa farmakoterapi hanya boleh diberi melalui rawatan secara intensif (intensive intervention). • Bukti menunjukkan pendekatan ini akan meningkatkan kadar intervensi oleh pengamal perubatan. • Terdapat fenomena peningkatan tren merokok di kalangan remaja. Masalah yang dihadapi untuk menjayakan program ini adalah kerana kebanyakan pengamal perubatan tidak gemar menyentuh persoalan merokok kerana:• Mereka percaya bahawa pergantungan terhadap tembakau adalah masalah tabiat (habit) dan bukan kerana persoalan ketagihan. • Justeru itu. • Tidak menyedari bahawa intervensi singkat (brief intervention) boleh meningkatkan kadar berhenti merokok di kalangan perokok. • Tiga penyakit utama berkaitan merokok yang membebankan iaitu penyakit jantung. • Mereka tidak mempunyai cukup ilmu dan maklumat serta kemahiran untuk merawat masalah penggunaan tembakau dan ketagihannya. strok dan kanser. 26 ii) iii) . berhenti merokok adalah langkah pencegahan yang amat berkesan. Menilai penggunaan tembakau • Semua pesakit mesti ditanya sama ada mereka merokok atau tidak dan memastikan status penggunaan tembakau ini direkod setiap kali mendapatkan rawatan.ALAT BANTU MENGAJAR i) ii) iii) iv) v) vi) Slaid (power point) Borang Penilaian Sendiri Risiko Kesihatan (PSRK) – Tahap Kebergantungan Terhadap Nikotina (Fagerstrom test) Bahan penggantian nikotin – gum.

• Hentikan semua aktiviti yang berkaitan dengan rokok. • Hari berhenti tersebut bukan semasa menghadapi tekanan sama ada tekanan fizikal atau mental. perokok dinasihatkan untuk melakukan perkara-perkara berikut pada hari berhenti:• Campakkan semua rokok. vii) Bantuan untuk hari-hari menjelang hari berhenti (Fading day) Bagi perokok yang ingin berhenti secara beransur-ansur. hari tahun baru.• Mestilah mengikut garis panduan yang disediakan. permulaan Ramadhan dan sebagainya. tempat abu rokok dan lighter. • Memahami cara-cara untuk menangani harihari sebelum hari berhenti. v) vi) Hari berhenti • Tentukan tarikh hari berhenti dan catitkan dalam buku harian (diari). • Mulakan satu program riadah atau bersenam. viii) Bantuan untuk hari berhenti Bagi perokok yang memilih cara berhenti secara beransur-ansur atau secara terus. • Senaraikan semua sebab anda ingin berhenti merokok dan baca senarai itu setiap malam sebelum tidur. • Dapatkan sokongan daripada isteri. • Berhenti secara beransur-ansur. 27 . • Memahami tanda-tanda dan cara-cara untuk menangani kegianan apabila berhenti merokok. • Wujudkan rumah atau tempat kerja tanpa rokok. perokok boleh melakukan perkara-perkara berikut dalam masa 2 hingga 4 minggu sebelum hari berhenti. keluarga atau kawan. iv) Langkah-langkah untuk berhenti merokok • Menentukan hari berhenti. Cara-cara untuk berhenti merokok Terdapat dua cara untuk berhenti merokok:• Berhenti merokok secara terus. mancis. • Perokok boleh pilih hari yang penting buat mereka seperti tarikh hari jadi. • Minum air lebih banyak. • Turunkan jumlah rokok yang anda hisap. • Dapatkan seorang kawan atau satu kumpulan untuk berhenti bersama. hari ulang tahun perkahwinan.

Jika ke restoran duduklah di bahagian tidak merokok (kawasan larangan merokok). Basuh semua baju yang berbau rokok. cepat marah dan tidak dapat menumpukan perhatian. * Jangan bersama kawan-kawan biasa yang merokok. Sibukkan diri. • Gian kerana kesan paras nikotina ke otak berkurangan. mereka mungkin mengalami keluhan (tanda-tanda) berikut:• Pening atau ringan kepala. Ini adalah kerana disebabkan penurunan karbon monoksida dan peningkatan oksigen khususnya ke otak. Ini adalah disebabkan oleh kesan ketiadaan rangsangan nikotina dan pertukaran tabiat. • Sembelit kerana tembakau mempunyai kesan laksatif kepada perokok.• • • • • • • • Tukar rutin atau kebiasaan yang terlibat dengan rokok seperti:* Jika minum kopi dan menghisap rokok. • Perasaan kebas dan gigil di kaki dan tangan yang disebabkan oleh pengaliran darah yang lebih baik. Tanda-tanda ini menunjukkan bahawa kesihatan perokok akan menjadi bertambah baik dan adalah sebagai proses pemulihan dan penyesuaian kepada gaya hidup sihat tanpa rokok. • Kegelisahan. Beriadah atau bersenam. hadiahkan diri sendiri dengan sesuatu yang disukai. * Jangan kunjungi kedai di mana sering membeli rokok. x) Tanda-tanda gian • Kegelisahan • Cepat marah 28 . tukar kepada minuman lain seperti milo. ix) Tanda-tanda awal apabila berhenti merokok Apabila seseorang perokok berhenti merokok. Berjumpa doktor gigi untuk membersihkan gigi. Jauhi semua perokok dan tempat-tempat di mana banyak orang merokok. • Batuk yang berlainan daripada biasa. • Mulut menjadi tawar / payau dan kadang-kala terjadi luka-luka kecil kerana pertukaran organisma di dalam mulut. Jika berjaya. Semua tanda tersebut bersifat sementara di peringkat awal berhenti. • Selera makan bertambah baik kerana penurunan tahap nikotina yang selama ini mengganggu selera.

Lihat jam dan tumpukan perhatian kepada masa yang berlalu. Perokok akan menyedari bahawa masalah kegianan akan hilang dalam masa yang singkat iaitu lebih kurang 3 – 5 minit sahaja. Membuat pekerjaan yang menyukarkan untuk merokok seperti menyiram pokok. Buat sesuatu dengan tangan seperti menaip. membasuh kereta. berkebun. • • • • Selain perkara-perkara di atas. makanan ringan tanpa lemak dan buah-buahan. yoga dan lain-lain boleh digunakan. perkara berikut boleh dilakukan:• • Ingat bahawa perasaan ini akan hilang dalam beberapa minit sahaja. 29 . mengait dan melukis. mandi atau beriadah. xiii) Pendekatan 5A • • • • • Ask (tanya) Advice (nasihat) Assess (nilai) Assist (bantu) Arrange (atur) (Pendekatan 5A ini digunakan kepada klien apabila pertama kali menerima rawatan daripada Pegawai Perubatan atau klien yang pertama kali terus berurusan dengan PPKK). c) Perokok yang baru / telah berhenti. b) Perokok yang tidak berhasrat untuk berhenti. jangan duduk di kerusi kegemaran ataupun menonton tv. • Garis panduan disediakan mengguna pendekatan 5A dan 5R. • Terdapat 3 golongan perokok yang akan dikenalpasti:a) Perokok yang berhasrat untuk berhenti. Masukkan sesuatu ke dalam mulut seperti chewing gum tanpa gula.• • • • xi) Tumpul daya perhatian Cepat hilang sabar Susah tidur Perjalanan nadi bertambah cepat Bagaimana menangani masalah kegianan Bagi menangani masalah kegianan. bermain komputer. teknik-teknik relaksasi yang diketahui seperti berwirid. xii) Intervensi Klinikal Singkat (Brief Clinical Intervention) • Pendekatan ini memerlukan masa yang singkat untuk pengamal perubatan. Jangan duduk diam.

Interversi boleh dicapai dengan: a) Memanjangkan masa setiap sesi rawatan individu. patch dan inhaler (akan digunakan dalam PPKK) • Sustained release (SR) bupropion c) Agen second line yang dicadangkan • Clonidine • Nortriptyline d) Penggabungan farmakoterapi • Kaedah ini lebih berkesan jika dibandingkan dengan penggunaan hanya satu agen terutama jika gagal dengan menggunakan satu agen sahaja. • Digabungkan bupropion dan NRT. 30 . b) Memanjangkan bilangan sesi rawatan. • Mood negatif dan kemurungan (depression). xvii) Masalah-masalah yang dihadapi perokok • Kurang sokongan untuk berhenti. c) Mengenegahkan terapi tingkah laku yang khusus.xiv) Intervensi Klinikal Intensif (Intensive Clinical Intervention) • • Bukti menunjukkan bahawa intervensi secara intensif adalah lebih berkesan dibandingkan dengan secara singkat (brief). • Risks : Menekankan risiko-risiko yang bakal dihadapi jika terus berhajat untuk merokok. • Repetition : Proses di atas akan diulang-ulang sehingga perokok timbul kesedaran dan hasrat untuk berhenti. • xv) Kaedah farmakoterapi a) Kriteria penggunaan • Markah PSRK (Fagerstrom test) > 4 • Merokok >10 batang sehari b) Agen first line yang dicadangkan • Terapi penggantian nikotina (NRT) seperti gum. • Rewards : Menekankan ganjaran yang akan diperolehi jika mengambil langkah bijak untuk berhenti. • Boleh digabungkan dua jenis NRT. xvi) Pendekatan 5R (perokok yang tidak berhasrat untuk berhenti) • Relevance : Alasan untuk berhenti yang relevan secara personal dengan perokok. • Roadblocks: Mengenalpasti halangan-halangan yang wujud ketika proses untuk berhenti (pengalaman sendiri atau kemungkinan). Rujukan ke PPKK boleh dikategorikan sebagai intervensi klinikal intensif.

Motivasi yang tidak kental. b) NRT yang ada di pasaran negara • Gum • Patch • Inhaler 31 . Pertambahan berat badan. karbon monoksida dan bahan kimia lain jika dibandingkan dengan rokok. mengurangkan jumlah rokok yang dihisap dan mengurangkan gejala gian. xviii) Langkah-langkah mengatasi Masalah Kurang sokongan untuk berhenti Langkah-langkah mengatasi 1) 2) 3) 4) Penjadualan semula rawatan susulan Kaunseling telefon secara proaktif Kenalpasti kumpulan sokongan Rujukan (contoh PPKK) Mood negatif dan kemurungan (depression) 1) Kaunseling 2) Preskripsi ubat yang betul 3) Rujukan 1) Guna kaedah farmakoterapi 2) Penjagaan di dalam wad 1) Ubahsuai ke arah cara hidup sihat 2) Farmakoterapi 3) Rujukan (Modul Pemakanan PPKK) Gejala gian yang kuat dan berpanjangan Pertambahan berat badan Motivasi yang tidak kental 1) Motivasi : Pendekatan 5R xix) Terapi Penggantian Nikotin (Nicotine Replacement Therapy – NRT) a) Kenapa NRT? • NRT membekalkan kandungan nikotin yang rendah dan terkawal untuk mengurangkan ketagihan.• • • Gejala gian yang kuat dan berpanjangan. • Membekalkan nikotin yang "bersih" iaitu tanpa tar.

pemakai gigi palsu. stres. patch dan inhaler meningkatkan jangkamasa berhenti merokok dua kali ganda berbanding placebo1. 171 – 6. pilihan perokok. 447 – 51. * Jangkamasa rawatan: 8 –12 minggu. f) Nikotin gum • Dos * Ada 2 kekuatan: 2 mg dan 4 mg. • Inhaler untuk perokok berkala (situational induced) – (selepas makan. 32 . Herreraet al. 1995 3. Jpsychosom Res. • Infarksi jantung dalam tempoh 2 minggu. 31(2). * Berjadual: kunyah satu keping setiap 1 – 2 jam. * Boleh diambil jika perlu atau secara berjadual. 1987 d) Kontraindikasi relatif • Arrhythmia jantung yang mengancam nyawa. • Patch untuk moderate dan heavy smokers. • Menyusu anak (jangan guna 2 – 3 jam sebelum menyusu). • Peptik ulser yang aktif. • Gum 4 mg untuk PSRK 7 – 10 atau > 20 batang sehari (heavy smokers). Kornitzeret al. Rigotti NA. 346(7). * 8 – 15 keping sehari untuk 2 mg. mengandung dan menyusu anak tidak digalakkan menggunakan gum. • 4 mg gum lebih berkesan daripada 2 mg gum untuk perokok tegar (heavy smokers)2. mengikut situasi). CHEST 108(2). * Maksimum dos 30 keping sehari untuk 4 mg. • Gum 2 mg untuk PSRK 4 – 6 atau < 20 batang sehari (moderate smokers). • Mengandung. • Gum : 49% perokok berhenti selepas setahun berbanding 22% placebo1 dan 39% selepas 2 tahun berbanding 17% placebo2. e) Pemilihan NRT • Ambil kira markah PSRK.c) Keberkesanan NRT • Nikotin gum. 1. • Mereka yang mempunyai masalah sendi temporomandibular. 2002 2. * Jika perlu: kunyah satu keping setiap kali rasa gian untuk merokok. • Angina pektoris yang teruk. pengalaman penggunaan pada masa lepas. NEJM.

Perkara ini akan menyebabkan sakit tekak dan tidak cukup jumlah nikotin yang ada untuk diserap. 33 .• Teknik Penggunaan • Teknik mengunyah * Kunyah gum yang baru setiap kali. * Kunyah perlahan yang boleh untuk mengelakkan penghasilan air liur yang berlebihan yang boleh menyebabkan tertelan. * Elakkan mengunyah dalam masa 15 minit selepas makan atau selepas minum minuman berasid seperti kopi. jus dan minuman berkarbonat kerana asid memusnahkan nikotin.

109. patch kemungkinan tidak mencukupi atau tidak sesuai untuk perokok tersebut. Safety of nicotine gum used by 3. * 2 minggu selepas itu: guna 5 mg. * 8 minggu pertama : guna 15 mg. kering dan tidak berbulu (seperti bahu atau paha). et al. 34 • .094 participants in the Lung Health Study. Ini akan menyebabkan nikotin keluar dari bahagian dalam patch dan seterusnya menjejaskan kepekatan nikotin yang perlu untuk penyerapan tansdermal yang berkesan. Bulu badan boleh menghalang keberkesanan patch dan adalah perlu untuk mencukur terlebih dahulu jika perokok mempunyai bulu badan yang lebat. lipat dua dengan baik untuk mengelakkan penyalahgunaan.• Kemungkinan kesan sampingan * * * * * * * * Sakit rahang Ulser mulut Sedu (hiccup) Belching Loya Sakit kepala Ketidak penghadaman Insiden kesan sampingan ± 5%. Alternatif atau NRT tambahan (contohnya gum) mungkin diperlukan. berkait rapat dengan bilangan dan teknik mengunyah Murray R. 438 – 45 g) Patch nikotin • Dos * Ada 3 kekuatan : 5 mg / 16 jam. * 2 minggu berikut: guna 10 mg. CHEST 1996. buang pelekat pada patch dan tempelkan pada bahagian kulit yang bersih. * Apabila membuang patch. * Tidak digalakkan memotong patch kepada dua. 10 mg / 16 jam. Tiada sekatan untuk perokok menjalankan aktiviti harian apabila menggunakan patch seperti mandi.15 mg / 16 jam. * Tekan patch untuk memastikan patch tersebut melekat dengan kejap. * Memberi kesan berterusan sepanjang penggunaannya. * Jika keinginan untuk merokok masih kuat. berenang atau aktiviti sukan yang lain. * Gum kunyah biasa atau gula-gula mungkin boleh membantu. Cara pengambilan * Pada setiap pagi.

• Teknik penggunaan • Kemungkinan kesan sampingan * Reaksi kulit (skin reaction) Sehingga 50% perokok yang menggunakan patch berkemungkinan mengalami reaksi kulit setempat. Rawatan setempat menggunakan krim hydrocortisone (1%) atau krim triamcinolone (0. Selalunya bersifat ringan dan akan hilang dengan sendiri walaupun ada yang menjadi teruk sepanjang penggunaannya. Untuk mengurangkan risiko reaksi kulit. gilirkan bahagian kulit. Setiap bahagian sewajarnya tidak digunakan selama sekurang-kurangnya seminggu. 35 - .5%) akan dapat membantu. Kurang daripada 5% perokok sahaja yang perlu diberhentikan penggunaan patch kesan reaksi kulit setempat ini.

Penggunaan inhaler mewakili 35% penggantian nikotin (masih dalam range yang dicadangkan untuk terapi penggantian). 10 puff inhaler menyamai satu sedutan rokok. 36 . Setiap cartridges mengandungi 10 mg nikotin dan 5 mg akan diserap. * Minuman berasid seperti kopi. jus dan minuman berkarbonat akan menjejaskan penyerapan nikotin.h) Nicotine Inhaler • Dos * Kekuatan : 10 mg * 8 minggu pertama : guna 6 – 12 cartridges sehari * 2 minggu berikut : 3 – 6 cartridges sehari * 2 minggu selepas itu: turunkan perlahan-lahan sehingga berhenti • Teknik penggunaan • Cara pengambilan * * * * * Rembesan nikotin tidak bergantung kepada teknik sedutan. jadi makan dan minum kecuali air kosong sepatutnya dielakkan 15 minit sebelum dan selepas sedutan. Setiap puff (sedutan) mengandungi 13 mg nikotin pada suhu bilik.

* Mouth piece inhaler boleh terus digunakan. * Selepas beberapa hari menggunakan inhaler. nilai teknik. • Kemungkinan kesan sampingan * Sakit tekak yang ringan * Rhinitis sementara / Selesema * Gangguan rasa * Sakit rahang * Sinusitis * Sakit kepala * Heartburn * Loya xx) Rawatan / temujanji susulan a) Nilai sama ada perokok mengurangkan bilangan rokok yang dihisap. c) Jika perokok menggunakan NRT. perokok akan menyedari kaedah dan kekerapan sedutan yang sesuai untuk mereka. sedutan jauh ke dalam tidak perlu untuk meningkatkan kadar penyerapan. 37 . d) Kurangkan dos NRT sebaik mungkin. * Selepas 20 minit penggunaan.* Hasil yang optimum boleh dicapai dengan penggunaan berterusan selama 20 minit. nilai status dan gejala gian. cuma perlu dicuci dengan sabun dan air. b) Jika perokok berhenti secara mengejut (cold turkey). perokok sepatutnya menukarkan cartridges yang baru. keberkesanan dan kesan sampingan.

Bagaimana menangani stres. Tahu di mana boleh mendapat bantuan (sekiranya perlu) untuk mengekalkan hasrat terus berhenti merokok. 38 . Mengambil langkah-langkah menangani faktor-faktor keinginan merokok semula. Bagaimana mengatasi masalah pertambahan berat badan. ISI KANDUNGAN Cara-cara untuk mengekalkan status tidak merokok. Apa tindakan yang boleh diambil jika kembali merokok. OBJEKTIF PEMBELAJARAN Di akhir sesi klien akan:Memahami cara-cara untuk mengekalkan status tidak merokok.4 Unit i) ii) iii) i) ii) iii) iv) v) vi) Mengekalkan Status Tidak Merokok PENDAHULUAN Di dalam modul ini klien akan diberi pengetahuan tentang cara-cara mengekalkan status tidak merokok bagi perokok-perokok yang telah mencuba untuk berhenti. Faktor-faktor keinginan merokok semula. Bagaimana menangani keinginan untuk merokok.

ketiga setelah perokok telah berhenti merokok untuk menentukan tahap statusnya. KAEDAH : Perbincangan kumpulan berfokas (FGD) dan kaunseling individu MASA : 60 minit AKTIVITI i) Perbincangan kumpulan berfokas (sekiranya mempunyai ramai klien untuk menjalankan aktiviti secara serentak) a) Klien dikumpulkan dalam kumpulan kecil untuk memulakan sesi FGD. fasilitator akan membimbing klien dalam mengenalpasti cara-cara menyelesaikan masalah terutamanya dalam menangani masalah kegianan merokok. Jururawat Kesihatan dan Kaunselor. Pembantu Perubatan. ii) Kaunseling Individu a) Klien diberi kaunseling secara individu oleh anggota kesihatan.vii) Bagaimana melakukan senaman dan aktiviti kecergasan dengan betul. b) Klien diminta mengemukakan masalah jika ada berkaitan dengan keadaannya kepada anggota kesihatan. Pegawai Zat Makanan. d) Setelah klien mengemukakan masalah. 39 . Sesi ini mungkin sesi yang kedua. b) Klien diminta mengemukakan masalah yang mereka hadapi dan berkongsi masalah bersama rakan yang lain dengan bantuan anggota kesihatan (pemudahcara). d) Klien juga diminta membuka kembali buku catitan untuk melihat catitan yang dibuat dan meneliti semula ikrar yang telah dibuat. c) Klien juga diminta membuka kembali buku catitan untuk melihat catitan yang dibuat dan meneliti semula ikrar yang telah dibuat. masalah menguruskan berat badan dan stres. viii) Bantuan untuk mengekalkan hasrat terus berhenti merokok. e) Sesi berkaitan masalah menguruskan berat badan dikendalikan oleh Pegawai Dietetik. c) Sesi ini juga memberi peluang kepada anggota kesihatan untuk memberikan maklumat yang lebih lengkap berkaitan topiktopik dalam modul ini kepada klien.

Langkah-langkah perlu diambil untuk mengekalkan status tidak merokok adalah seperti berikut:a) Perokok perlu mengenal pasti apakah punca yang menyebabkannya kembali merokok. b) Jangan berputus asa sekiranya tidak berjaya dalam percubaan pertama. Setelah mengenal pasti penyebab. perokok perlu mendapatkan nasihat atau mengetahui bagaimana mengatasi masalah ini. ii) Langkah-langkah yang perlu diambil. b) Sistem badan bergantung kepada tahap nikotin (nicotine dependence). f) Tidak mahir di dalam menangani tekanan. e) Konflik di dalam diri. Ini mungkin disebabkan oleh beberapa sebab berikut:a) Kurang keyakinan diri. d) Berjanji pada diri sendiri untuk tidak merokok lagi walaupun sebatang rokok. Kebanyakan perokok yang berjaya berhenti merokok mencapai kejayaan tersebut setelah berulang kali mencuba. Kurang daripada 25% perokok berjaya berhenti merokok pada percubaan pertama. c) Beriltizam untuk berhenti merokok serta merta dan campakkan semua rokok yang masih ada. c) Tidak asertif – kalah kepada pujukan kawan.ALAT BANTU MENGAJAR i) ii) iii) iv) v) vi) Slaid (power point) Buku Panduan Berhenti Merokok Kit Berhenti Merokok Modul latihan Kit terapi releksasi Bahan Pendidikan Makanan Sihat dan Senaman NOTA RUJUKAN Cara-Cara Untuk Mengekalkan Status Tidak Merokok i) Mengapa perokok-perokok yang sudah berhenti merokok kembali merokok. 40 . d) Kurang sokongan. g) Tidak dapat menyesuaikan diri di dalam perubahan tabiat.

Rasa keinginan untuk merokok akan timbul pada waktu yang biasanya perokok menghisap rokok. Tumpukan perhatian kepada faedah yang boleh diperolehi oleh anda. * Membasahkan tangan : basahkan tangan setiap kali terasa ingin merokok. bermain muzik. keluarga dan orang di sekeliling anda dengan tidak merokok. Perokok tidak perlu bimbang akan perasaan ini kerana ini hanyalah perasaan yang bersifat sementara iaitu kira-kira 5 hingga 10 minit sahaja. Jangan minum air berkafin seperti kopi atau teh. * Membuat sesuatu : buatlah sesuatu yang boleh mengalihkan fikiran daripada merokok seperti berkebun. * Menarik nafas perlahan-lahan. * Mengunyah makanan : masukkan makanan ke dalam mulut seperti gula-gula getah tanpa gula dan buah-buahan.e) Mendapatkan sokongan. panjang : tariklah nafas panjang dengan * Minum air : minum air banyak-banyak sebaik-baiknya air masak suam. Ingatkan petua 6M dan 8M bagi mengatasi fikiran negatif. Tahap keinginan untuk merokok juga akan beransur-ansur hilang jika perokok dapat mengatasi masa atau tempoh keinginan tersebut. teguran dan pemerhatian daripada kawan/ keluarga/ guru/ majikan. membaca buku dan mandi. bersenam. b) Lawan fikiran negatif • • Jangan biarkan fikiran negatif menhancurkan niat untuk terus kekal sebagai bukan perokok. iii) Bagaimana menangani keinginan untuk merokok. 41 . Cara-cara yang perokok boleh cuba adalah seperti berikut:a) Berfikiran positif Beritahu diri anda yang amalan merokok itu adalah satu sejarah dan tidak akan diulangi.

Pertambahan berat badan adalah biasa di kalangan sesetengah perokok yang berhenti merokok. v) Bagaimana menangani tekanan. Antara sebab mengapa bekas perokok kembali merokok ialah tidak mahir di dalam menangani tekanan. iv) Bagaimana mengatasi pertambahan berat badan. b) Mengamalkan bersenam 3 kali seminggu untuk 20 – 30 minit setiap kali bersenam (rujuk Modul Senaman). (rujuk Modul Minda Sihat). Di antara cara-cara untuk mengatasi berat badan adalah:a) Mengurangkan pengambilan makanan berlemak. 42 . Ini adalah disebabkan oleh selera yang bertambah baik dan rasa makanan yang menjadi lebih sedap selepas berhenti merokok.* Memohon doa : memohon kekuatan diri daripada keinginan untuk merokok dan melapangkan fikiran dengan membaca ayat suci dan berzikir. Lebihkan makan sayuran dan buah-buahan (rujuk Modul Makan Secara Sihat).

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->