Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.

Ong Kong Swee Jabatan PJK PENDAHULUAN Pengukuran merupakan salah satu bidang yang penting dalam

Pendidikan Sains Sukan dan Pendidikan Jasmani. Pengukuran dapat membantu seorang pendidik untuk menilai kebolehan pelajar dan merancang program yang sesuai mengikut tahap kebolehan pelajar. Salah satu bidang pengukuran yang dapat membantu seseorang pendidik dalam mengukur tahap kebolehan pelajar ialah antropometri. Antopometri merupakan satu bidang pengukuran struktur tubuh badan yang paling awal dan merupakan pengukuran yang paling awal digunakan dalam Pendidikan Jasmani. Menurut Miller, DK dan Harison (1984), dari segi teori, latihan akan meningkatkan saiz otot. Pada tahun 1861, Hitchcock dan Sargent telah membuat carta profil untuk melihat perbandingan peningkatan individu sebelum dan selepas latihan. Menurut Mathews (1978), saiz tubuh badan memainkan peranan penting dalam peningkatan prestasi sukan. Keupayaan fizikal serta pengkelasan tubuh badan begitu penting kepada para pendidik Pendidikan Sains Sukan atau Pendidikan Jasmani untuk melakukan analisis dan merangka program yang sesuai untuk meningkatkan prestasi individu dalam bidang sukan. Antropometri berasal daripada dua perkataan Yunani Tua iaitu Antro bermaksud manusia manakala metri bermaksud pengukuran. Mathews (1978), mendefinisikan antropometri sebagai maklumat yang diperolehi melalui

pengukuran pengukuran tubuh badan ini untuk mengumpul maklumat tentang evolusi dan variasi manusia.

1

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK Barrow dan McGee (1979) pula mendefinisikan antropometri sebagai suatu bentuk pengukuran yang dilakukan terhadap tubuh badan manusia untuk menilai tahap kecergasan fizikal berdasarkan teori yang memfokuskan tentang semetri tubuh badan. Menurut Clarke (1976) menyatakan bahawa, setiap individu mempunyai ciri-ciri fizikal yang berbeza antara satu sama lain. Perbezaan ciri fizikal ini wujud kerana dipengaruhi oleh oleh faktor baka dan persekitaran. Menurut Mathews (1978), pendidik Pendidikan Jasmani perlu mempunyai pengetahuan dan pemahaman berkaitan keupayaan fizikal serta jenis somatotaip yang tertentu. Pengetahuan dan pemahaman ini berguna untuk mengenalpasti masalah yang dihadapi oleh para pelajar dan atlit bagi memudahkan seseorang pendidik merancang dan melaksanakan program latihan yang spesifik bagi memenuhi keperluan fizikal seseorang pelajar dan atlit. Somatotaip merupakan pengkelasan bentuk tubuh manusia. Klasifikasi bentuk tubuh badan manusia ini amat penting dalam memahami individu daripada aspek fizikal, mental, emosi dan sosial. Bentuk tubuh badan memainkan peranan dalam Pendidikan Jasmani. Tegasnya pengkelasan antropometri dan somatotaip sangat penting bagi pelatih atau pelajar dalam menentukan pencapaian prestasi sesuatu sukan yang diceburi. Jurulatih atau guru yang terlibat dalam pengujian ini pula akan dapat menilai data-data yang terkumpul untuk memilih atau melatih para pelatih secara spesifik.

2

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK Pengetahuan dalam pengukuran antropometri boleh diaplikasi dalam pelbagai bidang kajian dan penyelidikan di antaranya ialah : 1. Identifikasi ras atau bangsa dalam bidang antropologi. 2. Pengkelasan tubuh manusia yang dikenali sebagai somatotaip. 3. Penentuan komposisi tubuh. 4. Pengkelasan kumpulan mengikut indeks bagi menentukan taraf

pemakanan dan kesihatan, pertumbuhan dan perkembangan fizikal manusia serta indeks tahap kematangan. 5. Penentuan kesesuaian fungsional rekabentuk, mobiliti, keselesaan serta keselamatan manusia oleh arkitek, jurutera dan rekabentuk industri pembangunan.

3

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK

SEJARAH DAN PERKEMBANGAN Antropometri merupakan satu bidang pengukuran struktur tubuh badan yang paling awal dan tertua. Ianya juga merupakan pengukuran yang paling awal digunakan dalam Pendidikan Jasmani. Pada mulanya bidang pengukuran antropometri ini, digunakan oleh ahli antropologis untuk mengukur bahagianbahagian tubuh badan manusia. Data yang diperolehi dalam pengukuran yang dilakukan adalah untuk meninjau perkaitan antara fizikal manusia dengan tahap kesihatan. Mathews (1978), menyatakan bahawa kajian biometri telah bermula sejak 400 s.m. di Greek. Hippocrates adalah orang yang pertama mengkaji bidang biometri. Beliau telah mengklasifikasikan bentuk tubuh badan manusia kepada dua komponen iaitu : 1. Phthisic Habitus Keadaan fizikal yang tinggi lampai dan kurus dengan tumpuan pengukuran terhadap

dimensi vertical. 2. Apoplectic Habitus Keadaan di mana manusia yang mempunyai fizikal yang gempal dan pendek iaitu tertumpu kepada dimensi horizontal. Menurut Mathews (1978), menyatakan bahawa pada tahun 1797, Helle telah mengklasifikasikan bentuk tubuh badan manusia kepada empat jenis berdasarkan ciri-ciri anatomi manusia. Klasifikasi yang dibuat oleh Helle adalah seperti berikut :

4

Tubing Toraks 4. Kajian ini juga menunjukkan bahawa perbezaan dapatan pabila kanak-kanak yang berumur lebih 14 tahun dikaji. Serebral Pada tahun 1860. Saraf Menurut Clarke (1976). Otot 3. 5 . Penghadaman 2.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Abdominal 2. Otot 3. Respiratori 4. Dapatan kajian yang dijalankan menunjukkan bahawa kanak-kanak perempuan dalam lingkungan umur 11 hingga 14 tahun mempunyai ketinggian dan berat badan yang lebih berbanding kanak-kanak lelaki dalam lingkungan umur yang sama. pada tahun 1828 Rostam telah mengklasifikasikan bentuk tubuh badan manusia kepada empat kategori iaitu: 1. Dapatan kajian menunjukkan bahawa ketinggian dan berat badan kanak-kanak lelaki melebihi ketinggian dan berat badan kanakkanak perempuan dalam lingkungan umur yang sama.Ong Kong Swee Jabatan PJK 1. Cromwell telah menjalankan kajian terhadap kanakkanak sekolah yang berumur di antara 8 hingga 18 tahun.

Dalam buku Johnson dan Nelson (1986) juga menyatakan pada tahun 1980. Begitu juga individu yang sama berat mempunyai proposi berbeza pada otot. 2. berat dan somatotaip. lemak dan pertumbuhan tulang. Beliau telah mengklasifikasikan tubuh badan manusia kepada: 1. M. 3. Individu yang sama tinggi mungkin berbeza dari segi berat badan. Penggunaan nomogram ini lebih mudah kerana tidak melibatkan pengiraan yang rumit.L. 6 . [1978] telah menghasilkan kaedah nomogram dalam mengukur tubuh badan manusia.Ong Kong Swee Jabatan PJK Pada tahun 1935. Walaupun subjek tersebut sebaya. tidak semestinya sama dari segi bentuk dan saiz tubuh. Jackson dan Pollock. analisis radiograf. nilai dan jumlah tiga lipatan kulit untuk lelaki dan wanita. Asthelic – tubuh badan kurus Athletic – tubuh badan yang berotot Pyknic – tubuh badan yang gemuk Menurut buku yang ditulis oleh Johnson dan Nelson (1986) telah mengemukakan kaedah yang lebih tepat dalam pengukuran tubuh badan manusia berdasarkan kaedah timbangan di dalam air. Klasifikasi Indeks Antropometris telah menyedari bahawa prestasi kanak-kanak bergantung kepada faktor umur.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Kreschmer telah mengkaji tentang jenis bentuk tubuh badan manusia. Kaedah ini melibatkan pengukuran dari aspek umur. pendekatan biokimia dan ‘Ultra-sound’ bagi menentukan ketumputan badan.

adalah berdasarkan kombinasi umur. Pelajar di sana memulakan persekolahan pada satu umur tertentu dan jika mereka mendapat kemajuan yang meyakinkan.H McCloy. tidak ada satu pun bentuk pengukuran yang benar-benar dapat memenuhi tujuan pengukuran untuk mengklasifikasikan pelajar di dalam kumpulan homogenius. Oleh itu pakar pengukuran di sana telah menggunakan kaedah lain untuk mengklasifikasikan pelajar di dalam kumpulan homogenius. .Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. high school dan kolej Indeks gred elementary (CI) 7 .Ong Kong Swee Jabatan PJK Justeru. Contoh-contoh indeks klasifikasi yang telah digunakan adalah seperti berikut: McCloy dan Nelson-Cozens Classification Indexes i) ii) iii) Ponderal Index (PI) Body Mass Index (BMI) Surface Area / Weight Ratio (Nisbah Luas Permukaan / Berat) Dipetik dari Johnson and Nelson. Practical measurements for Evaluation in Physical Education (Page 176 .177) i) McCloy dan Nelson-Cozens Classification Indexes Menurut C. Sistem persekolahan di Amerika telah menggunakan satu pengukuran berdasarkan satu klasifikasi iaitu umur. pengukuran .boleh dibuat dalam 3 indeks iaitu untuk elementary. akan dinaikkan satu gred setiap tahun. ketinggian dan berat tubuh.

pengkelasan dalam bentuk A.Ong Kong Swee Jabatan PJK CI = 10 (umur dalam tahun) + berat (lb) Menurut McCloy pada peringkat ini ketinggian subjek tidak dipentingkan.55 (ketinggian dlm inci) + berat (lb) Klasifikasi Indeks Neilson-Cozens dapat ditentukan dengan cepat dengan merujuk kepada satu jadual. Semakin tinggi PI. Guru cuma perlu mendapat nilai eksponen untuk pembolehubah tinggi.B dan C).Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. terdapat 8 kelas iaitu (A hingga H). Setelah dijumlah ketiga-tiga eksponen ini. Untuk elementary dan junior high school. 8 . B. PI digunakan dalam proses mengira somatotyping. Indeks klasifikasi Neilson-Cozens pula menyatakan CI = 20 (umur dlm tahun) + 5. Manakala untuk high school pula terdapat 3 kelas (A. AAHPERD Youth Fitness test Manual menggunakan norm berdasarkan NelsonCozens Clasification Indexes. C dan sebagainya diperolehi. umur dan berat. ii) Ponderal Index (PI) PI ialah ketinggian dibahagikan dengan punca kuasa tiga berat : PI = 3 Ketinggian berat Nomogram digunakan untuk mengira PI. semakin kurus (ektomorf) seseorang itu.

M.Boothby and J.). Persamaan yang digunakan adalah berikut: SA / W = permukaan (m2) X 100 ________ Berat (kg) Luas permukaan diperolehi dari carta Dubois Body Surface (W. Luas permukaan boleh juga diperolehi dengan formula (Katch. iv) Surface Area / Weight Ratio (Nisbah Permukaan / Berat) SA / W selama ini telah digunakan dalam kajian untuk membandingkan subjeksubjek dari pelbagai ethnic/kebudayaan yang berlainan ke atas toleransi kepanasan dan juga kesejukan.Ong Kong Swee Jabatan PJK iii) Body Mass Index (BMI) Digunakan untuk mengkaji komposisi badan Indeks berat berkait dengan ketinggian BMI = Berat (kg) _____________ Tinggi 2 (meter) BMI ialah ukuran obesiti kerana ia berhubung rapat dengan lemak tubuh sabagai ukuran densiti badan. Ini disebabkan kepentingan permukaan dalam pertukaran haba. Rochester. Minn.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Mayo Clinic. Berkson. Behnke and Katch 9 . Orang kurus mempunyai nisbah SA / W yang lebih tinggi.

iii.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Practical Measurements for Evaluation in Physical Education (Page 176 .Ong Kong Swee Jabatan PJK 1979): iaitu SA (m2) = berat (kg) _________ tinggi (cm) X 3 X tinggi (cm) X 0. Maka untuk mendapatkan jawapan bagi keadaan sebenar. Di dalam pengukuran badan manusia. lemak. protein dan mineral yang terkandung di dalam tubuh subjek. kaedah yang lebih saintifik yang melibatkan analisis kimia seluruh tubuh perlu dilakukan. terdapat pelbagai bentuk pengujian yang dijalankan bagi menentukan ketumpatan badan dan peratusan lemak. Antaranya : i. Kaedah ini boleh mengukur jumlah air.01762 Nisbah SA / W berkadar terus dengan ponderal Indeks (PI) dan berkadar songsang dengan BMI (Body Mass Index) ia Dipetik dari Johnson and Nelson. ii. Isotop Dilution Photon Absorptiometry Potassium-40 10 .177) Salah satu masalah besar berkaitan dengan kaedah jadual tinggi/berat atau BMI ialah kita tidak mengetahui dengan tepatnya samada subjek itu terlebih berat adalah kerana terlebih otot (heavily muscled) atau terlebih lemak (overfat).

Edward. x. vi. ix. vii. viii.Ong Kong Swee Jabatan PJK iv.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Menimbang Secara Hidrostatik (Hydrostatic Weighing) Dual Energy X-ray Absorptiometry (DEXA) Near Infrared Interactance (NIR) Radiography Ultrasound Nuclear Magnetic Resonance (NMR) Total Body Electrical Conductivity (TOBEC) (Sumber: Scott. 11 . Theory and Application to Fitness and Performance) Berikut adalah ringkasan teknik yang boleh memberi maklumat berkenaan dengan komposisi seluruh tubuh dan perkembangan serta perubahan tisu tertentu di dalam badan. v.

Teknik ini digunakan berdasarkan hubungan yang ketara di antara penyerapan photons dengan ketebalan (densiti) tulang. Pancaran photons dari iodine-125 dipancarkan menembusi tulang dan transmisi photon melalui tulang dan tisu lembut diperolehi. Maka TBW boleh digunakan untuk menentu lemak tubuh badan. Selepas 3 hingga 4 jam. Isipadu (volume) jumlah cecair badan diperolehi dengan mengira berapa banyak air diperlukan untuk mencapai ketumpatan tersebut. atau (deuterated water 2H20) atau 18O-labeled water (H218O). Seseorang yang mempunyai jumlah cecair badan yang tinggi mempunyai lebih tisu tanpa lemak (lean tissue) dan kurang tisu lemak. contoh cecair dari tubuh subjek (air liur) akan diambil dan ketumpatan isotope itu akan dikenalpasti. Photon Absorptiometry Teknik ini digunakan untuk mencari kandungan mineral dan ketebalan (densiti) tulang. 12 .Ong Kong Swee Jabatan PJK Isotope Dilution Teknik yang digunakan untuk mengukur jumlah cecair badan (Total body water). Subjek akan diberi minum air isotope (tritated water – 3H20).Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.

Ini disebabkan air mempunyai densiti sebanyak 1gm/ml.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Dua subjek yang mempunyai berat tubuh yang sama tetapi mempunyai lemak tubuh yang berbeza akan memberi bacaan yang berbeza untuk timbangan secara hidrostatik. Teknik ini merupakan teknik yang paling popular untuk mengukur densiti tubuh badan.099gm/ml manakala tisu tanpa lemak adalah 1. Tisu tanpa lemak akan tenggelam di dalam air manakala tisu lemak akan timbul kerana lebih ringan dari air. Hydrostatic weighing Teknik ini adalah berdasarkan kepada prinsip Archimedes. (lean tissue). Potassium 40K boleh diukur dengan menggunakan pembilang “counter ” seluruh tubuh dan ia berkadar terus dengan mass tisu tanpa lemak.100gm/ml. dan lemak tubuh sebanyak 0. Berikut adalah persamaan untuk mengira densiti tubuh secara timbangan hidrostatik BD = Wt d (Wtd – Wtw) – (RV + 100ml) Dw 13 .Ong Kong Swee Jabatan PJK Potassium-40 Sel tubuh telah dikenalpasti mengandungi potassium bersama-sama dengan kewujudan isotop radioaktif potassium 40K. Perbandingan asas dibuat di antara berat badan di luar air dengan di dalam air.

pengukuran diulang sebanyak 10 kali.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Ukuran akan diambil hasil dari proses pantulan ini. Near Infrared Interactance (NIR) Kaedah ini berdasarkan kepada penyerapan cahaya. Alat fiber-optic diletakkan di atas bicep dan cahaya ultra dipancarkan melepasi lemak dan otot dan seterusnya dipantulkan balik oleh tulang ke alat fiber-optic itu. Teknologi ini kurang mendapat sambutan saintis dan pengusaha 14 . Dual Energy X-ray Absorptiometry (DEXA) Sumber X-ray digunakan untuk menentukan keseluruhan tubuh satu anggaran tisu tanpa lemak . tulang. Perisian yang diperlukan dalam proses ini semakin terus diperbaiki dan DEXA semakin memainkan peranan yang penting dalam penganalisaan komposisi badan di masa hadapan.Ong Kong Swee Jabatan PJK BD = densiti tubuh dalam g/cm3 Wtd = berat subjek di luar air dalam kg Wtw = berat subjek di dalam air dalam kg Dw = densiti air dalam g/cm3 pada suhu pengukuran RV = Risidual Volume dalam liter (isipadu udara yang tertinggal di dalam paruparu selepas penghembusan udara keluar yang maksimum) Untuk kebolehpercayaan dan kesahan . pantulan serta “near infrared spectroscopy”. mineral serta lemak dengan ketepatan yang tinggi.

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. dan Nuclear Magnetic Resonance (NMR) Teknik ini menggunakan gelombang elektromagnet untuk dipindahkan melepasi tisu. Radiography X-ray ke atas anggota badan membolehkan pengukuran saiz (widths) lemak. Pantulan (Echo) bunyi diterima dan dianalisa. Analisa komputer ke atas signal membekalkan gambaran yang jelas dan isipadu (volume) tisu tertentu boleh dikira. Teknologi terkini membolehkan seluruh tubuh di ‘scan’ penetapan isipadu (volume) pelbagai organ tubuh di benarkan. Ukuran saiz lemak boleh digunakan untuk mengganggar jumlah lemak badan. 15 .Ong Kong Swee Jabatan PJK (manufacuturer) dan kajian terkini mendapati teknologi ini boleh di perkembangkan lagi. Ia digunakan dengan meluas untuk mengesan pertumbuhan tisu. Nuclei menyerap dan kemudianya melepaskan tenaga pada frekuensi tertentu yang juga dikenali sebagai resonance. otot dan tulang. Teknik ini boleh digunakan untuk mengukur ketebalan otot. Sifat resonance akan menentukan jenis-jenis tisu. Ultrasound Gelombang bunyi digunakan dan dipindahkan melalui tisu.

16 .Ong Kong Swee Jabatan PJK Total Body Electrical Conductivity (TOBEC) TOBEC mengukur berdasarkan kepada tisu tanpa lemak dan air mengalirkan eletrik lebih baik dari lemak.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Individu perlu diberi panduan tentang hubungan fizikal dan jenis tubuh badan. Selain daripada itu konsep latihan akan mendatangkan persembahan yang lebih baik juga perlu diterapkan tetapi ia tidak akan membawa perubahan terhadap jenis tubuh badan. Medan electromagnet di dalam ruang lingkaran selinder akan dipengaruhi oleh komposisi badan subjek. Subjek akan dibaringkan di dalam satu lingkaran selinder yang disalurkan dengan kuasa elektrik yang menghasilkan satu medan electromagnet.

menstabilkan suhu badan bergantung kepada persekitaran sama ada cuaca panas atau sejuk. Tisu adipose yang terletak jauh di dalam kulit boleh menyimpan lemak di bawah permukaan kulit. Ia juga dipanggil sebagai tisu adipose. Melindungi tisu badan dan organ dalam daripada sebarang impak dan bahan kimia serta mengelak kehilangan cecair dalam badan. Di bawah kulit dalam (dermis) terdapat lapisan dikenali sebagai (hypodermis) yang terbina daripada tisu lemak. Tisu adipose ini terletak berhampiran dengan tulang atau otot. 4. 3. Menyimpan nutrien yang diperolehi melalui makanan. diberi tekanan daripada luar. 2. Pengukuran lipatan kulit misalnya boleh memberi data yang paling tepat bagi menentukan kandungan lemak di dalam tubuh badan setiap individu. Fungsi utama kulit ialah : 1. Kulit badan manusia terdiri daripada dua lapisan yang utama iaitu kulit luar (epidermis) dan kulit dalam (dermis). perubahan cuaca serta suhu maka 17 . Sebagai penerima isyarat dan ransangan apabila permukaan kulit disentuh.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK MEKANISMA FISIOLOGI KULIT Kefahaman mengenai fisiologi kulit adalah penting dalam antropometri kerana perkaitannya dengan komposisi dan bentuk tubuh badan.

melakukan proses perkumuhan di mana ia mengeluarkan cecair daripada badan untuk mengimbangi suhu badan. Struktur kulit Sumber : Martini dan Bartholomew (1997) p.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Ketebalan lapisan kulit luar ini adalah 0.g 108 Kulit Luar ( epidermis) Lapisan kulit luar (epidermis) terdiri daripada tisu epitelium yang berlapis dan terbahagi kepada beberapa bahagian. 5.08 mm. Ini akan menyejukkan permukaan kulit.Ong Kong Swee Jabatan PJK reseptor akan menghantar impuls melalui sistem saraf pusat akan tindakbalas berdasarkan isyarat yang telah diterima. Bahan kumuh ini dikeluarkan melalui peluh yang tersejat. Mikroskop digunakan untuk melihat lapisan kulit tersebut manakala Epidermis pula dibahagikan kepada dua lapisan yang nyata iaitu lapisan bersisik (Stratum Corneum) dan lapisan Janasel. 18 .

Stratum germinativum pula merupakan lapisan yang paling dalam sekali. stratum granulosum.g 109 Lapisan bersisik (Stratum corneum) terdapat di bahagian luar sekali. Sel di bahagian ini adalah berbentuk bulat dan ia mempunyai nukleus. Lapisan Janasel terdiri daripada stratum lucidum. Lapisan ini berperanan mengeluarkan keratin. stratum spinosum dan stratum germinativum. Keratin adalah bahan yang utama bagi membentuk kuku.Ong Kong Swee Jabatan PJK Lapisan epidermis Sumber : Martini dan Bartholomew (1997) p. Ia memisahkan antara lapisan epidermis dan dermis. Selsel dibahagian ini adalah leper dan tertekan serta hilang sifat bentuk selnya. Stratum lucidum merupakan lapisan yang memisahkan antara lapisan bersisik dan lapisan Janasel. Bagi haiwan seperti lembu keratin ini akan membentuk tanduk dan bagi burung ia membentuk paruh.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. di mana keratin disimpan dalam sitoplasma. Sel di bahagian ini sentiasa 19 . Sel yang mati di lapisan ini akan melikatkan kandungan keratin. rambut dan calluses. Sel di sebelah luar lapisan bersisik ini adalah sel yang telah mati dan apabila ianya haus atau terhakis ia akan diganti oleh sel baru dari lapisan Janasel.

Ia tebina daripada tiub yang berlingkar dan dibekalkan dengan salur darah yang banyak. Terdapat beberapa struktur di dalam lapisan dermis : i) Kilang peluh Kilang peluh merupakan kilang kecil yang terpenting. tapak kaki. Ia menerima zat makanannya melalui bendalir limfatik yang mengalir di antara sel-sel di lapisan yang di sebelah bawah. ketiak dan dahi. iaitu tisu fiber dan elastik. Kulit dalam (dermis) Dermis adalah lapisan kulit yang sebenar dan ianya terbina daripada tisu pengikat. salur naik ke atas dan menembusi permukaan kulit dan ia dikenali sebagai liang roma atau liang peluh. Bilangannya banyak terutamanya di tapak tangan. Terdapat lebih kurang 3000 kilang peluh bagi setiap satu inci persegi dibahagian tapak tangan.Ong Kong Swee Jabatan PJK membiak serta membentuk sel yang baru bagi menggantikan sel yang telah hilang akibat terhakisnya lapisan bersisik di permukaan kulit luar. Epidermis mempunyai ketebalan yang berbeza mengikut tempat di bahagian tubuh. Ia berperanan menyejukkan badan dan 20 . Peluh yang dikeluarkan mengandungi air dan natrium klorida yang merupakan bahan kumuh tubuh.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Dari kilang peluh ini. bahagian kaki mempunyai kulit yang paling tebal sekali. Epidermis tidak di bekalkan dengan salur darah.

Dengan pembiakkan sel baru dibahagian akarnya.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. rambut itu akan tumbuh dan menjadi batang 21 . Ia terhasil daripada umbi rambut. ii) Kilang sebum atau kilang minyak (Sebaceous Glands) Kilang ini terdapat di seluruh tubuh dan ia paling banyak di bahagian muka. melalui liang roma. Kilang ini terbina daripada gelembung yang mempunyai tisu-tisu epitelium di sekelilingnya. kepala. Kilang sebum ini juga terdapat di telinga (kilang cerumen) dan di kelopak mata (kilang meibomian). Sebum yang dihasilkan oleh kilang ini akan membasahkan dan melembutkan permukaan kulit bagi mengelakkan rambut menjadi kering dan rapuh. iii) Rambut Rambut dan bulu roma terdapat diseluruh permukaan kulit kecuali di tapak tangan dan tapak kaki. Air peluh sentiasa dihasilkan oleh kilang peluh dan akan tersejat apabila tubuh berehat.Ong Kong Swee Jabatan PJK secara tidak langsung dapat mengawal suhu badan serta mengawal imbangan air dan eletrolit tubuh. Salur dari gelembung ini menuju ke kulit luar. Umbi rambut ini tertanam didalam lapisan kulit dalam (dermis) dan dibekalkan dengan saluran darah. Penghasilan peluh ini dikawal oleh system saraf autonomik bahagian simpatetik. dan bahagian kulit yang berbulu.

Keadaan ini berlaku apabila kita dalam ketakutan dan semasa sejuk. lapisan ketiga (lapisan 22 . iv) Kuku Kuku terbina daripada sel tisu luar yang telah mati. Lapisan Subcutaneous Lapisan ini terletak di bawah lapisan dermis. Lapisan ini berfungsi sebagai mengekalkan kedudukan struktur kulit dengan tisu-tisu dan organ-organ lain.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Ia didapati di bawah kulit.Ong Kong Swee Jabatan PJK rambut. Sempadan antara kedua-dua lapisan ini tidak begitu jelas. Rambut terbina daripada sel yang telah mati. Tisu adipose adalah satu tisu perantaraan yang menyangga dan mengikat struktur dalam tubuh. menjadi lebih panjang apabila sel yang baru itu menolak sel yang lama ke atas. Lapisan subcutaneous ini mengandungi banyak sel lemak (tisu adipose). Batang ini tertolak ke atas.Otot bebas yang halus yang terlekat pada liang rambut dikenali sebagai otot pendiri rambut (arrector pili). . Kuku tumbuh dari sel epitelium dari umbinya. Lapisan ini mempunyai tisu fiber yang melekat dengan lapisan dermis. rambut akan berdiri tegak. Apabila otot ini menguncup. Ia bukanlah kulit yang sebenar seperti lapisan epidermis dan dermis. Umbi kuku ialah bahagian kuku yang dilitupi kulit tubuh dan badannya ialah bahagian yang terdedah. Bahan utama untuk membentuk kuku ialah keratin.

sel ini akan membesar semula. Perkara inilah yang berlaku ke atas mereka yang melakukan diet pemakanan bagi menguruskan badan.Ong Kong Swee Jabatan PJK subcutaneous) selepas epidermis dan dermis. Kandungan lemak biasanya berbeza di setiap bahagian tubuh seseorang. tangan disebelah atas (upper arm). Tisu adipose ini tidak akan mati. Tisu adipose Sumber : Martini dan Bartholomew (1997) p. tisu ini akan mengecil dan apabila seseorang itu makan dan penambahan nutrien lemak di dalam badan. 1997). Tugasnya adalah untuk melindungi tubuh apabila menerima hentakan daripada luar.g 91 Tisu adipose adalah sebagai sel yang aktif. (Martini & Bartholomew. dan 23 . sebagai penebat haba dan bentuk simpanan tenaga. apabila kurangnya nutrien.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. malahan ia hanya mengecil saiznya dalam kedudukan yang sama. yang mengelilingi jantung dan buah pinggang. Bagi lelaki kandungan lemak ini banyak terkumpul di bahagian leher. dibahagian bawah belakang badan (lower back).

pinggang dan paha. Trigliserida adalah bentuk lemak yang tersimpan di dalam otot dan tisu adipose yang membekalkan dengan bekalan bahan bakar yang berterusan. E dan K yang di perlukan oleh badan yang tidak boleh dibina oleh badan. vitamin D dan hempedu. Fosfolipid dan sterol menyumbang kepada struktur-struktur sel. 24 . Sekiranya lemak kurang dalam badan ia terpaksa digantikan dengan tenaga karbohidrat. dan perlu ambil daripada nutrien daripada luar. Lemak juga dapat membentuk vitamin A. Lemak yang disimpan juga bertindak sebagai penebat tubuh. manakala bagi perempuan pula kandungan lemak yang banyak terdapat dibahagian buah dada.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. memanaskan badan dan melindungi dari kejutan mekanik bagi melapik organorgan penting. Lipid (lemak dan minyak). Lemak adalah sumber utama tenaga bagi mengawal suhu badan bagi membantu aktiviti harian. punggung. dan kolestrol berperanan sebagai bahan mentah untuk hormon. menyumbang keperluan tenaga dan mengawal metabolisme.Ong Kong Swee Jabatan PJK di sekitar punggung. dengan itu lapisan lemak di bawah kulit mengekalkan kehangatan tubuh. Dari segi kimia lemak atau lipid mengandungi sebatian yang terdiri daripada karbon dan hidrogen serta sedikit oksigen. Ia adalah konduktor haba yang lemah. Ia adalah gabungan antara fatty acid dan glaserol. D. Asid lemak berfungsi sebagai bahan pemula untuk mengawal hormon. Tubuh kita perlu mengambil makanan yang mengandungi lemak kerana ia membantu membina pembentukan tubuh. fosfolipid dan sterol adalah penting untuk pemakanan.

Lapisan lemak ini boleh diukur dengan mengambil ukuran lipatan kulit pada tempat tertentu. Lemak badan yang berlebihan merupakan satu masalah yang dianggap kritikal di Amerika Syarikat. diabetes. darah tinggi. (Johnson and Nelson p. osthopedic disorders dan pelbagai jenis masalah kesihatan yang lain termasuk juga masalah haid yang tidak tetap. Kajian tersebut mendapati di bawah kulit terdapat lapisan lemak ‘subcutaneous’. Alatan yang digunakan adalah sepasang ‘kaliper’ (angkup atau alat pengukur diameter).Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Kajian yang dilakukan juga mendapati bahawa penggunaan murah mungkin sesuai untuk mass testing setting jika ianya diuji oleh pakar atau penguji yang terlatih. (Lohman dan Pollock 1981).g 185).Ong Kong Swee Jabatan PJK Kajian tentang pengiraan bagi mencari peratusan lemak badan telah dilakukan oleh Jackson dan Pollock 1976 dalam Heyward (1997). peningkatan risiko kanser. Perbezaan di antara seorang penguji yang berpengalaman dan yang kurang berpengalaman akan mempengaruhi skor jika caliper yang mahal digunakan. tisu lemak atau tisu adipose yang terletak di bawah kulit hasil daripada aktiviti metabolisme sel di dalam sistem tubuh badan manusi. kencing manis. Komposisi lemak badan adalah merujuk kepada lemak. 25 . Keadaan ini telah menyumbangkan pelbagai jenis penyakit seperti penyakit yang berkaitan dengan koronori. stroke. Penguji yang kurang berpengalaman diberi latihan agar penghasilan skor yang sama diperolehi jika menggunakan kaliper plastik yang mempunyai spring dan caliper yang mempunyai tension yang selaras tanpa dipengaruhi oleh ketebalan lipatan pada kulit. Perkaitan Komposisi Lemak Badan Dengan Taraf Kesihatan.

Lemak dari organ hati dan dari makanan ini dibawa di dalam badan 26 .Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. berlilin. yang wujud dalam semua sel haiwan termasuk juga sel manusia. Ia adalah bahan seperti lemak. tisu adipose juga akan bertambah pada sesuatu kawasan. Kolesterol diperlukan untuk membawa lemak yang telah dihadamkan kebahagian lain tubuh.Ong Kong Swee Jabatan PJK Pengiraan peratusan lemak badan adalah kaedah mudah mendapatkan berat dan komposisi badan yang ideal. Kolesterol juga penting dalam kesihatan walaupun ramai yang beranggapan ia hanya memberi kemudaratan. Apabila komposisi lemak dalam tubuh badan seseorang itu meningkat. Sebahagian besar kolesterol dalam badan dihasilkan oleh organ hati dan selebihnya dari makanan . Oleh itu seseorang yang beratnya 150 Ibs (pound) dan lemak sebanyak 10% mempunyai tisu lemak sebanyak 15 Ibs dan 135 Ibs tisutisu lain dipanggil “lean tissue” (tisu berotot). Peratusan lemak adalah peratusan keseluruhan berat badan. Para penyelidik telah melakukan kajian untuk mengetahui bagaimana serakkan lemak (body fat distribution) atau pola lemak (fat patterning) dan kaitannya dengan kecergasan fizikal manusia. namun begitu mereka juga mendapati komposisi lemak badan yang berkurangan juga akan menyumbangkan kepada masalah yang tertentu. Walaupun kajian yang berkaitan dengan komposisi lemak badan yang berlebihan ini sering dikaitkan dengan masalah kesihatan dan kecergasan seseorang. Kolestrol Kolestrol adalah satu zat daripada golongan lemak.

Ia berfungsi sebagai pembawa lemak untuk disimpan di dalam hati. Lemak kepekatan sangat rendah (VLDL = Very Low Density Lipoprotein ) 2. Terdapat 3 jenis lemak yang penting dalam badan iaitu : 1. Jika paras lemak LDL ini berlebihan. Lemak kepekatan rendah (LDL = Low Density Lipoprotein ) 3. ia akan melekat pada dinding saluran darah dan akan menyempitkan saluran darah tersebut.2mmol/l . • Penghasilan hormon 27 . Paras kolesterol yang baik (normal) ialah 5. Kolesterol penting dalam tubuh manusia kerana ia merupakan salah satu zat yang diperlukan untuk pertumbuhan dan perkembangan tubuh serta untuk mengawal jangkitan penyakit. Lemak kepekatan tinggi (HDL = High Density Lipoprotein ) Lemak LDL adalah kolesterol yang tidak baik untuk badan. Jadi ia mengurangkan paras lemak di dalam darah. Lipoprotein melalui saluran darah ke organ-organ lain yang memerlukannya.Ong Kong Swee Jabatan PJK oleh lipoprotein (gabungan kolestrol dan protein). Badan menggunakan kolesterol untuk: • • Tumbesar dan memperbaiki sel-sel Menghasilkan asid hempedu oleh pundi hempedu yang membantu menyerap lemak dalam makanan. HDL pula adalah lemak yang baik.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.

ia akan melekat di dinding darah menyebabkan 28 .Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Jika seseorang itu mempunyai kandungan kolesterol yang tinggi. Tetapi perlu diingat. pergelangan tangan. sudut mata atau di bahagian atas dan bawah kelopak mata. kemungkinan dia akan mempunyai tanda-tanda seperti tompok-tompok kuning pada siku. “Arterioscleriosis” merupakan penyakit pada salur darah dalam tubuh. Kandungan kolesterol dalam badan dapat diketahui melalui ujian darah. Melalui ujian ini. Manakala bagi mereka yang gemuk. kurang ataupun tinggi. perokok atau mempunyai masalah darah tinggi adalah berkemungkinan besar mempunyai kandungan kolesterol yang tinggi dalam tubuh mereka. Bila kandungan kolesterol tinggi. bukan semua orang yang mempunyai kandungan kolesterol yang tinggi dalam tubuh menunjukkan tanda seperti ini. Dengan yang demikian kolesterol yang seimbang diperlukan. Hormon inilah yang bertindakbalas dalam tubuh manusia untuk mengawal jangkitan penyakit. Jika kandungan kolesterol dalam badan seseorang itu normal. dia tidak akan menunjukkan sebarang penyakit.Ong Kong Swee Jabatan PJK Pertumbuhan yang tidak sempurna akan lebih peka kepada jangkitan penyakit. Kolesterol yang tinggi boleh membuatkan saluran darah tersumbat. Kolesterol dalam tubuh akan pecah dan menjadi hormon yang dinamakan “steroid”. seseorang itu dapat mengetahui sama ada kandungan kolesterol dalam tubuhnya normal. Tompok ini boleh berada dalam bilangan yang banyak ataupun satu sahaja.

plak ini semakin tebal dan lambat-laun akan menyebabkan salur darah tersumbat sama sekali. Penimbunan lemak pada dinding arteri berlaku sejak kita masih muda. lumpuh dan boleh menjadi penyebab kepada kematian.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK dinding darah menjadi sempit. Kekurangan oksigen ke jantung akan akhirnya mengganggu keupayaan jantung untuk berfungsi dengan baik. Semakin tua. Jika keadaan ini belaku. Lemak atau kolesterol akan menjadi keras (beku) dan menyebabkan saluran darah tidak elastik serta berfungsi dengan sempurna. darah tidak dapat mengalir dengan mudah ke jantung. Serangan stroke secara tiba-tiba untuk memulihkan kembali fungsi dan 29 . seseorang itu mungkin terpaksa menjalani pembedahan jantung pergerakan jantungnya. Sakit jantung juga boleh disebabkan oleh kandungan kolesterol yang berlebihan. Penimbunan lemak mengambil masa 10 hingga 15 tahun untuk menebalkan dinding dan menyempitkan saluran darah arteri. Mangsa stroke mengalami lumpuh dan lemah anggota badan sama ada sebelah badan atau keseluruhannya. Lemak juga akan membaluti saluran kecil darah yang terdapat pada jantung. Stroke atau juga dikenali sebagai angin ahmar jika menyerang akan menyebabkan mangsanya lemah. Seterusnya bahagian tersebut akan terjejas dan berhenti berfungsi. Apabila lemak membaluti jantung. Atherosclerosis pula terjadi berikutan pemendapan plak yang terdiri daripada lemak dan sel pada dinding arteri. maka jantung tidak boleh berfungsi dengan normal. Faktor umum penyebab stroke ialah apabila pembuluh darah diserang penyakit yang mengganggu pengaliran darah ke otak. Bila keadaan ini berlaku.

Ini menjadikan bahagian otak yang tidak mati turut mengalami kerosakkan disebabkan oleh perkaitan tersebut. Bagaimanapun bukan semua jenis stroke akan menyebabkan lumpuh. Ini kerana gangguan saraf berlaku jauh daripada bahagian otak yang mengawal pergerakan. Adakalanya keadaan stroke menjadi semakin serius apabila pembuluh darah yang berselirat di otak menyebabkan ia berkait antara satu sama lain.Ong Kong Swee Jabatan PJK ini membuatkan si mangsa tidak mengalami sebarang tanda amaran kedatangan penyakit ini sehinggalah tiba waktunya dia mengalami rasa lemah dan lumpuh sebelah badan sama ada kiri atau kanan. 30 . Antara masalah lain ialah kemungkinan berlakunya gangguan pada bahagian otak yang lebih penting peranannya. otak harus menerima bekalan berterusan melalui pembuluh darah dan arteri.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Jika salah satu daripada arteri tersumbat. Sama seperti bahagian tubuh yang lain. Bagaimanapun kes begini jarang berlaku dan hampir 85 peratus mangsa stroke akan mengalami masalah kekejangan saraf dan otot yang membawa kepada lumpuh sementara atau kekal. Lemah dan lumpuh akibat stroke ini akan menyebabkan mangsa mengalami kesukaran untuk bercakap atau kemungkinan kehilangan terus keupayaan bercakap atau dikenali sebagai aphasia. bahagian otak yang tidak mendapat bekalan darah akan mati kerana tidak mendapat bekalan oksigen dan pemakanan otak yang biasanya dibawa bersama di dalam darah.

Dinding salur darah yang tidak kuat dipanggil aneurysms akan pecah apabila menerima tekanan darah yang lebih tinggi daripada biasa. Tanda stroke termasuklah rasa lemah anggota badan {sebelah kiri atau kanan badan) dan pandangan mata yang beransur kabur. Ramai beranggapan faktor keturunan sebagai punca penyakit stroke tetapi ternyata masih tidak terdapat sebararg bukti tentang faktor ini.Ong Kong Swee Jabatan PJK Terjadinya pecah pembuluh darah di otak juga menjadi penyebab kepada serangan stroke.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. darah akan mengalir dalam tekanan yang amat rendah hingga merosakkan bahagian saraf yang seharusnya menerima oksigen secukupnya. Penyakit jantung dan stroke berkait antara satu sama lain. Selain pesakit jantung. Bagaimanapun kebanyakkan pesakit tidak mengalami sebarang tanda amaran bagi membolehkan mereka menjalani rawatan. Darah yang membeku boleh menjadi punca ia tersekat dan ini dipanggil cerebral embolism. Embolisms boleh disebabkan oleh penyakit jantung atau gangguan pada arteri utama. Manakala bagi penyakit cerebral haemorrhages iaitu salur darah pecah juga boleh menjadi punca stroke. Manakala pembekuan darah berlaku apabila arteri disekat oleh lemak yang melekat di dinding arteri. tekanan darah dan kolestrol tinggi serta seorang perokok merupakan mereka yang paling berisiko untuk mendapat stroke. Cuma yang mungkin dapat dirasai 31 . Banyak bukti menunjukkan beberapa jenis serangan jantung akan menyebabkan stroke pada si mangsa. Tekanan darah tinggi juga memberi kesan pada ketahanan dinding pembuluh darah. mereka yang mengidap penyakit diabetis. Bila ini berlaku.

Begitu juga dengan kehilangan keupayaan bercakap dan apabila bertutur semakin sukar difahami.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Komposisi badan boleh mempengaruhi tahap pencapaian atlit. Hipertensi atau tekanan darah tinggi merupakan gangguan jantung dan pembuluh darah yang umum dan dihidapi oleh 20 % penduduk dewasa di dunia. Tembakau pula telah menyebabkan 3 juta orang meninggal setiap tahun akibat kanser paru-paru dan penyakit jantung. Rawatan untuk stroke bergantung kepada sejauhmana seriusnya kerosakan otak yang dialami oleh pesakit. Penyakit jantung koroneri bermula di Amerika Utara. Rumusan Kecergasan dan kesihatan badan biasanya bergantung kepada komposisi tubuh badan. Ketika ini terdapat lebih dari 12 juta orang yang mengidap penyakit ini dan menyebabkan 400 ribu kematian pada setiap tahun di seluruh dunia.Ong Kong Swee Jabatan PJK pesakit ialah apabila mereka dapati sebelah badan terasa sakit dan lemah sehingga membawa kepada lumpuh. Sebagian besar meninggal dunia di bawah usia 65 tahun. Penyakit ini juga menjadi penyebab utama kematian dan terdapat kira-kira 15 juta orang meninggal dunia akibat penyakit jantung dan stroke. Penyakit jantung juga sering dijumpai pada kanak-kanak dan remaja. Lebih lagi yang melibatkan diri dalam aktiviti sukan. Eropah dan Australia pada awal abad ini. Bagi pesakit stroke mereka biasanya akan menjalani beberapa siri rawatan untuk memulihkan anggota yang lemah atau lumpuh. Selain itu kajian 32 . seperti atlit.

33 . individu dapat menentukan tahap komposisi lemak badan. Manakala subjek daripada kumpulan ekto-mesomorf mempamerkan prestasi yang lebih baik daripada kumpulan endo-mesomorf kecuali dalam acara lontar peluru. hypertension.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Individu yang obesity berpotensi menghidapi penyakit seperti Coronary Artery Disease. namun pemahaman konsep somatotaip mampu menentukan jenis tubuh badan.Ong Kong Swee Jabatan PJK yang telah dilakukan menunjukkan bahawa terdapat pelbagai kaedah yang boleh digunakan bagi menentukan komposisi badan. Faedah dari pengukuran ini. kajian yang dijalankan oleh Hebbelinck dan Postma pada tahun 1963 telah mendapati bahawa subjek yang diklasifikasikan sebagai mesomorf ternyata lebih unggul dalam semua ujian kecergasan motor. Menurut Johnson dan Nelson (1986). Norma yang digunakan dalam kebanyakan jadual berat badan telah dikelaskan bersama ukuran tinggi dan kategori tubuh badan manusia secara tepat Kajian lampau telah menunjukkan terdapatnya kolerasi di antara prestasi ujian kecergasan motor dengan pengkelasan somatotaip dan pengukuran antropometri. Dalam sesi pengajaran dan pembelajaran guru dapat menerangkan kepada pelajar cara pengamalan gaya hidup sihat dari segi pengambilan pemakanan dan pengawalan berat badan. KAJIAN LAMPAU Hasil kajian yang dijalankan melibatkan pengkelasan tubuh badan memerlukan ukuran pengkelasan yang tepat. Type II Diabetes dan sebgainya.

2. telah didapati wujudnya perbezaan yang ketara daripada aspek antropometri dan bentuk tubuh badan di kalangan atlit lelaki bagi acara tersebut. Acara renang lebih dikuasai oleh atlit meso-endomorf. (1984). Hasil kajian mereka.Ong Kong Swee Jabatan PJK Menurut Cureton yang pernah menjalankan satu kajian ke atas atlit-atlit yang menyertai Sukan Olimpik pada tahun 1931. Acara balingan lebih dikuasai oleh atlit mesomorf. W. 3. Atlit 34 . Acara gimnastik lebih dikuaai oleh atlit meso-ektomorf. Menurut Miller.D.K (2002). Bentuk tubuh badan adalah merujuk kepada saiz otot rangka dan lemak subcutaneous yang berbeza bagi dua kumpulan atlit ini. 4. Thorland. Dalam jumlah ukuran berat secara keseluruhan lebihan berat ini tidak terhad terhadap populasi tua sahaja. Lebih 20% remaja juga menghadapi masalah terlebih gemuk (overfat). Kemungkinan lebih daripada 40 juta golongan dewasa adalah tersangat gemuk (obese) iaitu jumlah lemak dalam badan mereka melebihi 25% bagi lelaki dan 30% bagi perempuan. Acara balapan lebih dikuasai oleh atlit ektomorf berotot pejal. Dalam kajian tersebut mendapati bahawa dianggarkan lebih daripada 80 juta rakyat Amerika mempunyai berat badan yang berlebihan kerana di dalam tubuh badan mereka mengandungi lemak yang berlebihan. 1936 dan 1948 telah merumuskan bahawa : 1.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. telah melakukan kajian menggunakan kaedah antropometri untuk mengkaji bentuk tubuh badan atlit yang terlibat dalam acara trek dan balapan. satu kajian telah dijalankan terhadap rakyat Amerika.

ukuran segmen tubuh dan komposisi badan di antara orang kulit putih dengan orang kulit hitam telah dijalankan. pelajar dan guru dapat mengetahui tahap kegemukan pelajar dan membuat penilaian yang lebih baik mengenai tahap kecergasan berdasarkan kesihatan individu. Semua kaedah ini berupaya memberikan anggaran yang baik serta mampu menilai kegemukan pada 35 . Di dalam kajian ini. kaedah Bioelectrical Resistance juga dapat digunakan untuk menentukan peratusan lemak badan. pada tahun 1976. Selain daripada itu.Ong Kong Swee Jabatan PJK bagi acara balapan mempunyai lebih banyak lemak subcutaneous dan mempunyai rangka badan yang besar berbanding dengan atlit acara trek. kajian tentang perbezaan pengukuran antropometri seperti tubuh badan. Menurut Johnson dan Nelson (1980). Menurut Johnson dan Nelson (1980). di dapati bahawa orang kulit putih mempunyai rangka yang lebih berat. Di dalam kajian ini didapati bahawa jumlah keseluruhan pengukuran lipatan kulit akan mengalami pengurangan dan bergantung kepada jangka masa latihan.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. perbezaan daripada segi densiti bagi komposisi badan serta jumlah kandungan air yang berbeza berbanding dengan orang kulit hitam. Menurut Lohman (1987). ketebalan ukuran lipatan kulit dibahagian lengan dan paha kanak-kanak yang berumur di antara 6 hingga 11 tahun boleh digunakan untuk menentukan kedudukan mereka pada skala kegemukan. ibu bapa. Milesis telah menjalankan kajian berkaitan tentang kesan tempoh latihan ke atas komposisi badan. Berdasarkan data yang diperolehi.

Sebelum kaedah ini digunakan dalam pengukuran komposisi badan. Semakin tinggi jumlah cecair badan dan jisim bebas lemak maka arus yang dapat melalui elektrolit tersebut juga tinggi. Kaedah yang diperkenalkan ialah Near-Infrared Interactance (NIR). Kaedah ini menggunakan penentangan arus elektrik ke atas elektrolik di dalam badan manusia. telah memperkenalkan satu kaedah baru dalam mengukur komposisi badan.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Ini menunjukkan bahawa badan seseorang itu mempunyai kadar lemak yang rendah.M.C (1984). H. Thomasett’s telah memperkenalkan kaedah pengukuran melalui alat Bioelectrical Impedence Analyzer (BIA) iaitu bagi menentukan peratusan lemak. K. Melalui kaedah ini juga. Menurut David. pada tahun 1960an. lemak dan juga cecair di dalam pertanian. cecair di dalam badan serta jisim bebas lemak bagi seseorang individu. Biarpun 36 . mereka telah dapat menentukan peratusan lemak badan dengan penggunaan beberapa alat iaitu: a) b) c) Futrex 1000. kaedah ini telah digunakan bagi menentukan kandungan protein. (2002) dan Harison. Futrex 5000 dan Futrex 6000 Kadar paiwaian kesihatan bagi peratusan lemak atau jumlah sukatan kulit bagi kanak-kanak atau remaja dihuraikan dengan beberapa ujian. Menurut Johnson dan Nelson (1986). Sesetengahnya turut meliputi kadar paiwaian untuk golongan dewasa.Ong Kong Swee Jabatan PJK bahagian tubuh yang tidak dapat diukur dengan tepat melalui Kaedah Lipatan Kulit.

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK lapisan kulit mempunyai kaitan rapat dengan kegemukkan tubuh badan bagi kanak-kanak, namun jumlah sebenar lemak badan masih belum dapat ditentukan setepatnya. Hubungan lapisan lemak kulit dan kegemukkan dibezakan oleh jantina dan juga perubahan kematangan kanak-kanak. Oleh itu, peratus lemak bagi kanak-kanak 7 tahun tidak dapat menggambarkan komposisi tubuh yang tepat sebagaimana peratus lemak untuk golongan remaja berusia 17 tahun. Fitnessgram (Cooper Institute for aerobic Research 1999) menghuraikan bahawa laporan had optimum kadar kegemukan bagi lelaki dan perempuan berusia 5 tahun hingga 25 tahun adalah 10% hingga 20%. Bagi kanak-kanak berusia 12 tahun dan lebih, Fitnessgram menghuraikan kanak-kanak lelaki yang mempunyai peratus lemak kurang dari 8% dan kanak-kanak perempuan yang kurang dari 13% lemak adalah terlalu kurus dan tidak baik untuk kesihatan.

Indeks Jisim Tubuh Badan (BMI) menyediakan petunjuk hubungan antara berat dan tinggi, oleh itu ia tidak menyediakan huraian peratusan lemak badan. BMI bukannya satu prosedur yang disyorkan untuk menilai komposisi tubuh badan. Walau bagaimanapun BMI mempunyai kaitan secara sistematik dengan risiko kesihatan dan boleh digunakan apabila penentuan lemak badan tidak disediakan. BMI = berat dalam (kg) Tinggi (meter) x tinggi (meter)

37

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK Secara ringkasnya, BMI bagi 20 hingga 25 digabungkan dengan risiko terendah masalah kesihatan dan ia meningkat selaras dengan peningkatan BMI. Nilai BMI yang lebih daripada 27.3 bagi wanita dan 27.8 bagi lelaki adalah petunjuk yang menandakan berat melampau dan memyebabkan masalah kesihatan seperti tekanan darah tinggi dan kencing manis. Individu yang memepunyai indeks jisim tubuh badan yang lebih daripada 30 adalah dianggap gemuk sementara yang melebihi 40 dianggap gemuk yamg tidak sihat dan memerlukan rawatan. BMI digunakan dalam kajian komposisi tubuh badan sebagai indeks berat yang berkait rapat dengan ketinggian. Ia dianggap sebagai ukuran kegemukan kerana ia berkait rapat dengan lemak badan. Sebagai ukuran densiti tubuh badan, ia mempunyai perkaitan yang kurang dengan ketinggian. Oleh itu ia mempunyai ukuran yang tinggi dan negatif dengan indeks Ponderal.

KAJIAN TERKINI Menurut Lohman (1987), ketebalan ukuran lipatan kulit dibahagian lengan dan paha kanak-kanak yang berumur di antara 6 hingga 11 tahun boleh digunakan untuk menentukan kedudukan mereka pada skala kegemukan. Berdasarkan data yang diperolehi, ibu bapa, pelajar dan guru dapat mengetahui

38

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK tahap kegemukan pelajar dan membuat penilaian yang lebih baik mengenai tahap kecergasan berdasarkan kesihatan individu. Namun demikian terdapat masalah dan kekangan untuk menjalankan kaedah pengukuran lipatan kulit. Menurut Riley, H.J (1990), dalam

penyelidikannya A critique of skinfold test from the public school level, telah membincangkan kajian ini. Beliau dapati bahawa kaedah pengukuran lipatan kulit tidak mendapat sokongan sepenuhnya daripada guru pendidikan jasmani. Mereka berpendapat bahawa kaedah ini tidak sesuai dijalankan di sekolah dengan alasan berikut: i) Kaedah ujian ini menyebabkan pelajar sensitif terhadap diri mereka sendiri dan membuka rahsia diri mereka tentang obesiti. Kaedah ini juga didapati ramai pelajar tidak selesa kerana merasa sakit apabila ujian dilakukan oleh penguji yang kurang berpengalaman. ii) Ada juga ibu bapa yang beranggapan bahawa kaedah ini agak keterlaluan kerana bahagian tertentu yang agak sulit bagi perempuan dipegang oleh penguji. iii) Disebabkan majoriti guru yang mengajar Pendidikan Jasmani di sekolah rendah bukanlah guru yang mempunyai kelayakan sepenuhnya, maka data yang diperolehi oleh guru ini tidak mempunyai kesahan dan boleh dipertikaikan. iv) Ujian ini memerlukan jangka masa yang panjang dan akan menyebabkan guru tidak mampu mengawal kelas. Guru lain atau ibu bapa tidak berminat membantu mengatasi masalah ini.

39

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK v) Pengukuran lipatan kulit dianggap tidak sesuai untuk mengajar gaya hidup sihat kerana kebanyakan pelajar yang mengalami kegemukan telah maklum tentang diri mereka dan tidak perlu dijalankan pengukuran untuk meyakinkan mereka

Menurut kajian Riley (1990), masalah-masalah yang dinyatakan di atas telah menyebabkan ramai pendidik Pendidikan Jasmani menolak Kaedah Lipatan Kulit sebagai salah satu alat pengukuran untuk menentukan taraf kesihatan pelajarpelajar sekolah di Canada. Kajian yang dijalankan oleh Going dan Lohman (1990), The skinfold testA response telah menggariskan beberapa penyelesaian kepada masalahmasalah yang dinyatakan oleh Riley (1990). Menurut mereka, semua masalah yang berlaku boleh diatasi sekiranya langkah tertentu dipraktikkan semasa melakukan pengukuran. Guru Pendidikan Jasmani tidak diajar tentang kaedah untuk

menggunakan alatan pengukuran lipatan kulit dengan berkesan. Penggunaan pengukuran tinggi dan berat sebagai menggantikan Kaedah Lipatan Kulit. Ini akan memudahkan guru menjalankan tugas walaupun tidak begitu tepat dalam mengukur kegemukan pada kanak-kanak. Hal ini pasti akan bertambah sukar bagi mereka yang tidak sensitif terhadap kadar pertumbuhan dan perkembangan kanak-kanak. Lohman, T.G (1981) telah menguraikan setiap satu masalah yang dikemukan ohe Riley dalam kajiannya, iaitu :

40

Kaedah Lipatan Kulit sebenarnya sangat mudah dijalankan sekiranya penguji sanggup meluangkan masa untuk mempelajari teknik menggunakan alatan dengan tepat. ini akan menyebabkan perjalanan kelas dapat dikawal dengan sempurna. Alatan yang digunakan juga tidak mahal berbanding dengan peralatan dalam kaedah lain. Kaedah Lipatan Kulit ini sebenarnya memerlukan sedikit masa. Penilaian guru secara subjektif boleh dianggap sebagai berat sebelah. iii.Ong Kong Swee Jabatan PJK i. Sekiranya penguji lebih mengutamakan objektif pengukuran dan mengaitkan hasil pengukuran dengan risiko kesihatan daripada paras rupa. beliau menyatakan bahawa tahap kandungan lemak badan yang paling ideal bagi wanita ialah 20% dan bagi lelaki 41 . maka pengukuran itu adalah sesuatu yang penting dan bukannya betujuan untuk menjatuhkan maruah seseorang. Jika pendidik seorang yang cekap. Sebaliknya pengukuran secara objektif boleh menyakinkan pelajar tentang keadaan diri mereka yang sebenar.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. ii. Penentuan peratus lemak dalam tubuh badan sangat penting dalam perkembangan dan pertumbuhan fizikal kanak-kanak dan remaja yang seimbang. iv. Terdapat banyak kajian tentang kandungan lemak di dalam badan yang menarik perhatian pengkaji sains sukan. Montoye (1978) dalam Evaluation in Physical Education oleh Safrit (1981).

Mengamalkan diet yang seimbang dapat mengekalkan kesihatan tubuh badan dan kecergasan fizikal. Latihan fizikal ini mestilah secara sistematik untuk mendapatkan keberkesanan yang unggul. Conway.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. kaedah lain bagi menentukan peratusan lemak adalah pengukuran ukurlilit badan dan ukur lebar skeletal serta ini pengukuran berupaya menggunakan Bioelectrical Resistance.Ong Kong Swee Jabatan PJK ialah 15%. pula telah memberikan suatu inovasi baru kepada kaedah Near-Infrared Interactance (NIR) yang mana ia sebelum ini 42 . 1986). Selain daripada itu. Ini menunjukkan bahawa kegemukan adalah berkadar songsang dengan latihan dan diet seimbang. Ini menunjukkan bahawa badan seseorang itu mempunyai kadar lemak yang rendah (petikan Johnson & Nelson . Kaedah ini menggunakan penentangan arus elektrik ke atas elektrolik di dalam badan manusia. Di awal tahun 1960an. Semakin tinggi jumlah cecair badan dan jisim bebas lemak maka arus yang dapat melalui elektrolit tersebut juga tinggi. Thomasett’s pula memperkenalkan kaedah pengukuran melalui alat Bioelectrical Impedence Analyzer (BIA) iaitu bagi menentukan peratusan lemak. Beliau juga menyatakan paras kandungan lemak tidak dikaitkan secara langsung dengan status atau taraf kesihatan individu. Semua kaedah memberikan anggaran yang baik serta mampu menilai kegemukan pada bahagian tubuh yang tidak dapat diukur dengan tepat melalui Kaedah Lipatan Kulit. cecair di dalam badan serta jisim bebas lemak bagi seseorang individu. Kaedah yang berkesan untuk mengurangkan lemak ialah dengan melakukan latihan fizikal dan diet seimbang. Norris & Bodwell (1984).

Berat badan diambil semasa berada di dalam air. Futrex 5000 dan Futrex 6000 (petikan Adams. Kaedah ini dianggap dapat memberikan data yang paling tepat dalam menentukan kandungan lemak di dalam tubuh individu. 1994) Kaedah Lipatan Kulit (Skinfold Test) pula merupakan salah satu cara pengukuran yang digunakan dalam biometrik. Pengukuran berat di dalam air membolehkan pengiraan komposisi badan kerana tisu lemak dan tisu tanpa lemak mempunyai ketumpatan yang berlainan. rendah beratnya dalam air berbanding seorang yang sama berat badan di luar air tetapi rendah peratus lemak badan.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. lemak dan juga cecair di dalam pertanian. Melalui kaedah ini juga. ii. iii.Ong Kong Swee Jabatan PJK digunakan bagi menentukan kandungan protein. Lemak adalah pengapung kerana ketumpatannya lebih rendah berbanding 43 . Seorang atlit yang tinggi peratus lemaknya. Futrex 1000. Kaedah Lipatan Kulit ini sangat mudah dan murah jika dibandingkan dengan teknik pengukuran menggunakan Hydrostatic Weighing yang mana peralatan ini sangat mahal dan memerlukan masa yang lama untuk mendapatkan keputusannya. Peratus lemak badan diperolehi dengan mengenalpasti ketumpatan badan. Kemudian berat ini dibandingkan dengan berat badan di luar air. Orang yang lebih peratus lemak mudah terapung di dalam air. Tisu lemak kurang ketumpatannya berbanding dengan tisu tanpa lemak. mereka telah dapat menentukan peratusan lemak badan dengan penggunaan beberapa alat iaitu: i.

Bioelectrical Impendence Analysis (BIA) dan Near-infrared Interactance (NIR) berbanding dengan kaedah pengukuran Underwater Weighing (UWW) yang mana dapat menentukan peratus lemak badan. mereka mendapati bahawa faktor utama yang menyebabkan kecenderungan individu kepada risiko penyakit koronori jantung bukanlah kerana peratus lemak badan secara total tetapi adalah disebabkan oleh lemak di dalam badan. Dapatan kajian juga menunjukkan bahawa penentuan kandungan lemak sangat penting dalam menentukan seseorang itu berisiko mendapat penyakit koronori jantung atau tidak semasa usia muda terutamanya mereka yang mempunyai peratus lemak yang tinggi pada tubuh. Didapati bahawa remaja yang mempunyai peratus lemak melebihi 25% bagi lelaki dan 30% bagi wanita merupakan golongan yang mempunyai risiko tinggi mengidap penyakit ini. Kanak-kanak yang tulang rangkanya belum cukup matang dan tinggi jumlah air di dalam badannya mempunyai tisu tanpa berlemak yang rendah berbanding dengan orang dewasa. bertajuk Validity of method for estimating percent body fat in young women. mereka telah merumuskan bahawa pengukuran lemak badan perlu dijalankan semasa remaja mengalami proses pertumbuhan dan perkembangan serta menjaga kesihatan diri. 44 . Berdasarkan kajian.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. telah menjalankan kajian bagi menentukan paras lemak badan yang kritikal bagi remaja terhadap penyakit koronari jantung. Going.Ong Kong Swee Jabatan PJK ketumpatan air. Jesteru. Kajian Stout (1996). untuk menentukan kesahan Kaedah Lipatan Kulit. Williams dan Lohman (1992).

di dapati Kaedah Lipatan Kulit (Sum of 3 dan Sum of 7).85 hingga 0. Justeru.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.52 dan kesahan bagi BIA ialah r =0.Ong Kong Swee Jabatan PJK Berdasarkan kajian.59 hingga 0. mempunyai r = 0.64 bagi mengukur peratus lemak wanita bukan atlit. kaedah lipatan kulit ini sepatutnya dipraktikkan oleh pendidik Pendidikan Jasmani dan Kesihatan di sekolahsekolah.88 manakala kesahan bagi NIR ialah r=0. Hasil kajian juga menunjukkan bahawa kaedah lipatan kulit adalah kaedah yang paling sesuai digunakan untuk mengukur peratus lemak badan kerana mempunyai kesahan yang tinggi serta mudah dijalankan berbanding dengan kaedah pengukuran yang lain. 45 .

Saiz dan bentuk fizikal subjek mempengaruhi penglibatan dalam sukan yang tertentu. jurulatih dan juga pelajar dalam bidang Sains Sukan ke arah melahirkan tenaga pengajar yang berkualiti serta melahirkan atlitatlit yang berpengetahuan tinggi dalam bidang Sains Sukan. ditunjukkan bahawa terdapat huhungan yang rapat antara bentuk badan dengan pencapaian kemahiran motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK Rumusan Kesimpulannya.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. daripada banyak kajian berkaitan di atas dapat dikatakan yang pengukuran antropometri dan somatotaip memainkan peranan yang penting dalam menentukan kejayaan pencapaian dalam kebanyakkan aktiviti sukan. Rumusan dan dapatan oleh pengkaji-pengkaji masa lampau penting sebagai panduan kepada guru. Daripada kajian yang telah dijalankan. 46 . contohnya subjek yang mempunyai bentuk badan mesomorf adalah sesuai untuk acara lontaran dan sebagainya.

Membolehkan guru PJK membimbing pelajar membuat pemilihan aktiviti sukan mengikut bentuk tubuh badan. d). Memberi maklumat kepada jurulatih dan guru PJK mengenai status kesihatan. g). Panduan kepada ahli sukan yang ingin mengekal. Menilai keberkesanan sesuatu sistem latihan terhadap pembesaran otot dan kekuatan otot. Membolehkan guru PJK mengkelaskan pelajar dalam kumpulan Homogenous. Mengkelaskan bentuk badan pelajar atau atlit.Ong Kong Swee Jabatan PJK KEGUNAAN UJIAN Maklumat yang didapati daripada pengukuran antropometrik amat berguna kepada individu yang terlibat dalam bidang Sains Sukan ataupun Pendidikan Jasmani. f). kadar pertumbuhan dan perkembangan fizikal pelajar atau atlit. Kegunaan ujian ini mengikut data antropometrik ialah: a). c). menambah atau mengurangkan berat badan mengikut kategori sukan tertentu. b). e).Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. 47 . Sebagai panduan dalam menilai tahap perkembangan dan pertumbuhan pelajar. taraf pemakanan. para jurulatih bahkan kepada masyarakat seluruhnya.

Pengukuran yang dibuat selepas waktu makan akan menjejaskan keputusan ujian. 4). Ketidakpastian dalam menentukan lokasi-lokasi anatomi dengan tepat semasa melakukan ujian. iaitu: 1). 48 .Ong Kong Swee Jabatan PJK LIMITASI UJIAN Terdapat babarapa limitasi yang boleh mempengaruhi hasil ataupun keputusan ujian. 6). demonstrasi dan arahan yang tidak jelas dan tepat boleh mempengaruhi keputusan ujian. Penggunaan alat yang tidak piawai atau yang telah diubahsuai boleh mempengaruhi keputusan ujian. 7). Penerangan. 3). Ketidakselarasan dari segi teknik dan kaedah pengukuran akan mempengaruhi hasil ujian. Latihan berintensiti tinggi dalam cuaca panas boleh menyebabkan proses dehidrasi yang akan mempengaruhi berat subjek dan keputusan ujian.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Penguji (antropometrist) kurang berkemahiran dan pengetahuan dalam penggunaan alat pengukuran semasa ujian. Keadaan alat pengukuran boleh mempengaruhi keputusan ujian. 8). 2). 5).

OBJEKTIF Diakhir sesi ini . 49 . lemak badan. Mengelola dan mentadbir proses pengukuran antropometri dengan kaedah yang betul adan tepat. Mengetahui dan memahami istilah antropometri dan kepentingannya secara am.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Mengetahui tentang sejarah. iii. ii. iv. Mengetahui cara mencatat dan menyimpan rekod pengukuran antropometri dan seterusnya mengira nilai Indeks Jisim Tubuh (IJT) / Body Mass Index (BMI). Mengetahui kaedah pengukuran yang digunakan dalam antropometri dengan betul dan tepat.Ong Kong Swee Jabatan PJK MATLAMAT Diakhir sesi ini. Berlatih cara mengukur berat dan tinggi badan. ukur lilit badan dan garisan diameter ii. diharap pelajar dapat : i. iii. perkembangan dan kajian berkaitan dalam pengukuran antropometri. Menambah pengetahuan tentang kegunaan pengukuran antropometri dalam Pendidikan Jasmani dan Sains Sukan secara amali dengan betul. pelajar akan dapat : i.

Kajian-kajian beliau banyak dipengaruhi oleh kajiankajian yang dilakukan oleh Kretschmer serta pengkaji sebelumnya. Kajian awal telah dilakukan oleh Kretschmer serta para pengkaji sebelumnya. tahap kesihatan serta prestasi fizikalnya. Sheldon (1940). Bidang pengukuran somatotaip ini sebenarnya telah lama digunakan dan dipraktikkan bagi menentukan bentuk badan manusia serta kajiannya terhadap tahap perkembangan kesihatannya. merupakan nama yang tidak asing di dalam pengukuran somatotaip ini. Mesomorf dan Ektomorf. manusia mempunyai pelbagai bentuk badan yang mana ia boleh digunakan bagi menilai seseorang individu seperti personaliti. Menganalisis data denga carta untuk kegunaan pemilihan atlit dalam acara yang sesuai. Maka pada tahun 1940. Seldon serta rakan-rakannya telah merumuskan bahawa bentuk badan manusia boleh dikategorikan kepada tiga (3) bentuk yang utama iaitu Endomorf. JENIS UJIAN DAN PROSEDUR UJIAN Ujian Somatotaip Kaedah Heath–Carter (Heath–Carter Somatotype) Secara umumnya. 50 . tingkahlaku.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. William H.Ong Kong Swee Jabatan PJK iv.

kurang berotot pejal serta kurus. 51 . abdomen yang rata kurang mempunyai lemak. lengan yang pendek. dada yang bidang.Ong Kong Swee Jabatan PJK Secara umumnya. leher yang jinjang dan berotot. lengan yang berotot dan pejal. pinggul yang lebar. Endomorf Merupakan bentuk badan yang dicirikan sebagai seorang yang mempunyai bentuk badan yang bulat dan gemuk. Ektomorf Merupakan bentuk badan yang dicirikan sebagai seorang yang mempunyai tulang yang kecil.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. leher yang bulat dan pendek. lengan yang panjang tetapi kurang berotot. iii. punggung yang besar. kurang lemak serta kaki yang kuat dan sasa. bentuk badan boleh dikategorikan kepada 3 bentuk yang utama iaitu: i. ii. punggung yang berotot. kepala yang besar dan bulat. Mesomorf Merupakan bentuk badan yang dicirikan sebagai seorang yang mempunyai otot dan tulang yang panjang. abdomen yang berotot pejal. bentuk badan seperti buah pir dengan abdominal yang besar. kaki yang pendek dan berat serta banyak lemak berbanding dengan otot. dahi yang luas.

Kaedah ini mempunyai tiga (3) bahagian iaitu untuk menentukan endomorf . Contohnya.Ong Kong Swee Jabatan PJK Bidang pengukuran melalui Ujian Heath–Carter digunakan bagi menguji badan seseorang bagi menentukan bentuk badan sebenar individu tersebut. berat. seseorang itu digambarkan melalui kadar skala 1–7 di dalam tiga (3) komponen utama iaitu komponen pertama untuk endomorf. Bagi menentukan klasifikasi bentuk badan atau somatotaip. 52 . maka bentuk badan seseorang itu dikenali sebagai ektomorf-mesomorf. bagi seseorang yang bentuk badannya dominan kepada endomorf dan mesomorf adalah lebih terdedah kepada penyakit koronari jantung jika dibandingkan dengan seseorang yang bentuk badannya lebih dominan kepada ektomorf. komponen kedua untuk menilai mesomorf dan komponen ketiga pula digambarkan untuk ektomorf.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Sebagai contoh. Jika nilai dapatan pengujian itu menunjukan nilai gabungan seperti 2–6–4. ukurlilit dan garisan diameter. Kefahaman tentang somatotaip seseorang dapat digunakan untuk mengenalpasti kecenderungan tahap kesihatan serta bidang sukan yang sesuai bagi seseorang. maka individu itu dikatakan mempunyai bentuk badan yang lebih dominan kepada mesomorf begitu juga jika nilai pengujiannya 6–3–1. mesomorf dan ektomorf . lipatan kulit. Bidang pengujian somatotaip ini juga tidak boleh lari daripada menggunakan kaedah pengukuran antropometri yang menilai tinggi. jika nilai dapat pengujian ialah 2–7–3. maka bentuk badan individu itu lebih cenderung kepada endomorf.

Triseps b. Rekodkan ukuran ketinggian dan berat badan terlebih dahulu. Lilitan betis e. Lipatan kulit betis b. Rekodkan ukuran tertentu di dalam unit millimeter bagi setiap komponen disediakan. ukurlilit dan diameter a. Prosedur-Prosedur Umum i.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. iii. a. Diameter femur bentuk badan di dalam borang yang telah 53 . Menentukan komponen pertama melalui lipatan kulit.Ong Kong Swee Jabatan PJK Walau bagaimanapun. Subskapula c. Diameter humerus f. Lilitan flexed bisep d. maklumat tentang ciri somatotaip ini adalah lebih berguna untuk mengetahui kecenderungan serta keupayaan seseorang itu dalam bidang sukan. Menentukan komponen kedua melalui lipatan kulit. Lipatan kulit triseps c. ii. Betis (calf) iv. Suprailiak d.

Prosedur-Prosedur Ujian Menentukan Komponen Pertama (Endomorf) i. (Subjek tidak bergerak ketika bacaan diambil). Tandakan bahagian yang hendak diukur iaitu pada sudut anferior dari scapula dan selari dengan “Midaxillary Border”. Bacaan diambil. d. Tandakan bahagian yang tersebut selari dengan axis lengan. Tentukan kedudukan “Acromin” dan “Oleocranon Process”. Subjek berada di dalam kedudukan anatomi. 54 . Menentukan komponen ketiga melalui berat badan dan penggunaan jadual Nomogram serta Ponderal Index (PI). Tandakan secara menyerong iaitu 45° dengan “Midaxillary Border”.Ong Kong Swee Jabatan PJK v. Tangan diluruskan dan diekstensi ke bawah. Carikan titik tengah antara kedua-dua kedudukan tersebut. b. Cubitkan bahagian yang ditanda 1cm pada kedudukan distal bahu dan ketipkan Caliper ditanda yang telah dibuat. Subjek berdiri lurus pada kedudukan anatomi. Triceps a. ii. Subskapula a. c.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. b. c.

iv. Tentukan bahagian lilitan betis yang paling maksima. c. Kaliper diketip pada tanda yang telah dibuat iaitu distal dengan kedudukan cubitan. Cubitkan lipatan kulit ke kiri. Suprailiak a. c. Gestroknemius a. Lipatan diambil iaitu ibu jari dan jari telunjuk mencubit lipatan 1cm daripada tempat tandaan ke arah proximal tubuh (menghala ke axis tubuh). Tentukan bahagian yang hendak diukur berdasarkan kedudukan yang tepat iaitu di atas garisan semulajadi “Iliac Crest” secara menyerong 45° b. b.Ong Kong Swee Jabatan PJK d.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. iii. f. 55 . yang hendak diukur dengan menggunakan ibu jari dan telunjuk iaitu 1 cm ke arah axis tubuh. e. Subjek dikehendaki duduk dengan kedudukan kaki kanan secara vertical dengan lantai. Ketipkan Kaliper 1 cm ke bawah daripada cubitan dan ambil bacaan. Tandakan kawasan cubitan iaitu dibahagian medial betis sebelah kanan. Subjek hendaklah tidak bergerak ketika bacaan diambil.

b. c.Ong Kong Swee Jabatan PJK d. Kaliper diketipkan pada tanda yang telah dibuat f. e. Letakkan kayu pengukur Kaliper secara horizontal pada tanda yang telah dibuat. Perhatikan dan bulatkan nombor yang diwakili oleh jumlah lipatan kulit tersebut. Cubit lipatan kulit secara horizontal iaitu proximal dengan patella.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Hemerus hendaklah difleksikan dengan kedudukan tangan disupinasikan. Tandakan dengan marker pada bahagian lateral dan medial tulang humerus. Diameter Femur a. ii. 56 . Tandakan bahagian lateral dan medial pada ‘femoral epicondyles’. subskapula dan suprailiak (millimeter) yang telah diukur di dalam borang skor yang telah disediakan. Subjek di dalam keadaan duduk dengan lutut difleksikan 90’ iaitu kaki berkedudukan secara vertical dengan lantai. Bacaan diambil. Diameter Hemerus a. Subjek dikehendaki tidak membuat sebarang kontraksi otot semasa bacaan diambil Jumlahkan lipatan kulit iaitu trisep. Menentukan Komponen Kedua (Mesomorf) i. b.

Lilitan Bisep ( Flexed Arm) a. f. tangan disupinasi. Naikkan tangan di dalam kedudukan anatomi. iii.Ong Kong Swee Jabatan PJK c. Subjek dikehendaki menggenggam tangan untuk kontraksikan otot bisep semaksimum yang boleh selama beberapa saat sehingga bacaan diambil. Pastikan kedudukan tangan secara horizontal dengan siku dibengkokkan. d. c. b. Pita pengukur diletakkan di sekeliling lengan yang paling maksimum antara akromion dan siku serta bersudut tepat dengan axis memanjang tangan dan bacaan dambil. e. Letakkan kayu pengukur Kaliper pada tanda yang telah dibuat secara horizontal dan bacaan diambil. Naikkan tangan pada paras ke depan iaitu selari dengan axis tubuh. 57 . Bulatkan bacaan dengan nilai yang terdekat pada skala yang berkenaan. g.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. d. tangan disupinasi. Pastikan badan di dalam kedudukan anatomi. Nilai bacaan lilitan ditolak dengan nilai bacaan lipatan kulit trisep.

Bulatkan nombor dengan nilai terdekat pada skala berkenaan. Bacaan diambil dan ditolak dengan nilai lipatan kulit betis. d.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. b. Nilai itu dibulatkan pada skala yang berkenaan. c. Lilitan Gestroknemius a. 58 . f. • Hasil tolakan ini perlu dibahagi dengan 2 dan nilai tersebut perlu dicampur dengan 4. Berat badan juga hendaklah sama rata dan tidak diberatkan pada sebelah kaki sahaja. Lilitkan pita pengukur pada bahagian betis pada paksi yang bersudut tepat dengan axis tulang femur. • Jumlah ini dibahagikan dengan 4 kemudian ditolak dengan nilai bagi ketinggian pada skala. iv. Tandakan pada kedudukan otot betis yang paling maksima. e. Pastikan subjek di dalam keadaan berdiri dengan membuka sedikit kaki seluas 8 hingga 10 inci. • Nilai tersebut merupakan nilai bagi komponen kedua. • Jumlahkan nilai–nilai pada komponen kedua dengan mengabaikan ketinggian.Ong Kong Swee Jabatan PJK h.

Nilai lilitan direkodkan untuk setiap segmen dan nilai diukur di dalam unit sentimeter. Untuk mendapatkan nilai PI. Contohnya pelari jarak jauh kebiasaannya mempunyai bentuk badan yang normal pembahagian bentuk badannya. Ujian Behnke Somatotaip Ujian Behnke Somatotaip adalah cara objektif untuk menganalisis bentuk badan manusia.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Bahagikan setiap nilai ukurlilit dengan nilai tetap 59 . Ciri ujian ini akan menentukan jenis sukan yang sesuai untuk seseorang individu.Ong Kong Swee Jabatan PJK Menentukan Komponen Ketiga (Ektomorf) i. Nilai ukurllit pula ialah purata ukuran lilitan anggota kiri dan kanan. kaedah pengiraan matematik digunakan PI = Tinggi (inci) ÷ Berat ( paun) iii. Nilai PI yang dikira dibulatkan. ii. Skala barisan komponen ketiga yang berada di bawah nilai PI dibulatkan. Ujian Behnke Somatotaip menerangkan secara grafik mengenai pembahagian badan yang berdasarkan ukurlilit. Proses untuk menentukan pelbagai pecahan segmen badan daripada ukuran lilitan disetkan pada data. Rekodkan ketinggian (dalam unit inci) dan berat badan (dalam unit paun). iv.

Tandakan dengan menggunakan marker di bahagian yang hendak diukur dengan tepat dan betul. lutut dan pergelangan kaki.1 cm yang terdekat. Prosedur-Prosedur Umum Ujian Tentukan dan kenalpastikan bahagian yang hendak diukur. Bacaan diambil pada 0. kemudian tafsirkan corak yang dihasilkan sebagaimana berikut :   Binaan badan yang normal seharusnya berada di antara 95 hingga 105.Ong Kong Swee Jabatan PJK segmen yang sepatutnya. Sekiranya lebih besar daripada 105. ini menunjukkan seseorang itu mengalami ‘underweight’. Dengan menggunakan pita ukur. Pastikan tiada ruangan udara antara kulit dan pita.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Untuk setiap segmen badan dibahagikan dengan skor yang diperolehi. 60 . Sekiranya pecahan ini kurang daripada 95. Plotkan skor-skor terakhir di atas grid bersebelahan dan sambungkan titik-titik yang diplotkan tadi. Pastikan pita yang dililitkan itu bersudut tepat dengan paksi axis tulang yang diukur. lilitkan pita di sekeliling bahagian yang telah ditanda. ini menunjukkan bahawa seseorang itu mengalami ‘overweight’. Kedudukan pita hendaklah kemas dan tidak terlalu longgar dan terlalu ketat. Hubungan di antara berat badan dan saiz ditunjukkan oleh pecahan ukuran pergelangan tangan.

b. Pastikan badan di dalam kedudukan anatomi. Lilitkan pita ukur di atas dan sekeliling tanda yang telah dibuat secara bersudut tepat dengan axis tulang radius dan ulna. iv. Pengukuran dibuat dengan melilitkan pita pengukur di atas tanda-tanda yang telah dibuat. Bacaan diambil dengan kedudukan mata sama aras dengan pita ukur. tangan disupinasi. v. Pergelangan Tangan (Wrist) Tentukan bahagian Styloid Process Tulang Radius dan juga Styloid Process Tulang Ulna. Tandakan pada bahagian yang paling maksima dengan menggunakan marker. ii. Lengan (Forearm) i. ii. Naikkan tangan pada aras ke depan iaitu selari dengan axis tubuh.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. iii. ii. Tangan Yang Dilipatkan (Flexed Arm) Pada Bisep i. 61 . Tandakan bahagian-bahagian tulang tersebut dan tandakan dengan menggunakan marker iii.Ong Kong Swee Jabatan PJK Prosedur-Prosedur Ujian a. Lengan diekstensi dengan kedudukan tangan di dalam supinasi. Pastikan kedudukan badan di dalam keadaan kedudukan anatomi. i.

: Pada garisan iaitu di atas ‘breast 62 . c. d.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Dada (chest) i. i. v.Ong Kong Swee Jabatan PJK iii. Pastikan kedudukan tangan secara horizontal dengan siku dibengkokkan. Pastikan ianya sama diantara bahu kanan dan juga bahu di sebelah kiri. Pita pengukur diletakkan disekeliling lengan yang paling maksimum antara akromion dan siku serta bersudut tepat dengan axis memanjang tangan dan bacaan diambil. iv. : Pada garisan 1 cm di atas garisan ‘Nipple’. Bahu (Shoulder) Tentukan bahagian yang hendak diukur iaitu tandakan dengan marker di bahagian akromion. Lilitkan pita ukur disekeliling bahagian dada. Ukuran diambil dengan lilitan pita ukur mengelilingi bahagian deltoid. Pastikan bahagian yang tertentu iaitu : Lelaki Perempuan tissue’ ii. iii. ii. Subjek dikehendaki menggenggam tangan untuk kontraksi otot bisep semaksimum yang boleh selama beberapa saat sehingga bacaan diambil. Bacaan diambil dengan kedudukan mata sama aras dengan pita ukur.

Lilitkan pita pengukur di sekeliling bahagian yang telah ditandakan/dikenalpasti. Subjek dikehendaki berada di dalam keadaan ‘relax’ tanpa membuat sebarang kontraksi otot pada bahagian otot gluteus maximus. pengukur. iv. iii.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK iii. Pinggul (Hip) i. ii. Lilitkan pita pengukur secara selari dan bersudut tepat dengan axis 63 . iii. e. Bacaan diambil dengan aras mata selari dengan kedudukan pita pengukur. Pastikan bacaan diambil dengan kedudukan mata selari dengan pita Pastikan kedudukan Umbiculus (pusat) dan juga ‘iliac crest’. Pastikan lilitan dibuat adalah selari dan bersudut tepat dengan axis tubuh. Pastikan bahagian ‘pubis symphasis’ dan bahagian penonjolan maksimum pada bahagian otot gluteus (gluteus maximus) ii. Abdomen i. tubuh.

Berat badan hendaklah berada pada kaki yang bukan diukur. Tandakan atau ‘mark’ bahagian yang hendak diukur. Lilitkan pita pengukur di sekeliling bahagian yang telah dikenalpasti. Lilitkan pita pengukur pada bahagian betis pada paksi yang bersudut tepat dengan axis tulang femur.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Bacaan diambil dengan kedudukan mata selaras dengan kedudukan pita pengukur. iii. iv. Lilitkan pita pengukur disekeliling tanda yang telah dibuat dan bacaan di ambil. ii. iv. Paha Pastikan bahagian inferior lipatan paha iaitu ukurlilit pada bahagian yang paling maksikum. i. ii. 64 . Betis i. patella. iii. i. Tandakan pada kedudukan otot betis yang paling maksima. iii. i. Lutut Pastikan bahagian yang hendak diukur iaitu dibahagian tengah tulang Lutut difleksikan sedikit dengan berat badan ditumpukan pada kaki sebelah kiri.Ong Kong Swee Jabatan PJK h. ii. Pastikan subjek di dalam keadaan berdiri dengan kaki yang hendak diukur (kaki kanan) diletakkan di atas kerusi. Pastikan kedudukan mata selaras dengan pita pengukur.

Lilitkan pita ukur di sekeliling tanda yang dibuat dan ambil bacaan. Pollock. * Pastikan lilitan dibuat secara bersudut tepat dengan axis tulang tibia. Brandon & Boileau (1984) . ii. Pergelangan Kaki (Ankle) Tandakan bahagian superior dengan buku lali.Ong Kong Swee Jabatan PJK j. Persamaan bagi lipatan kulit bagi populasi spesifik adalah berdasarkan model linear dan ia boleh digunakan kepada individu daripada sekumpulan populasi yang khusus sahaja. kesahan dan kebolehpercayaan bagi lipatan kulit adalah dipengaruhi oleh kemahiran 65 . Slaughter. Jumlah ketumpatan badan adalah berkadar terus dengan peratusan lemak badan . i. Menurut Lohman. Persamaan bagi lipatan kulit populasi umum adalah berdasarkan model Kuadratik dan ia boleh digunakan oleh individu yang berbeza dengan banyaknya dalam umur dan aras kegemukan badan. Ujian Lipatan Kulit (Skinfolds Test) Lipatan kulit sesuai untuk mengukur tisu adipose subcutaneous dan boleh digunakan untuk menganggarkan kegemukan badan seseorang. Kaedah lipatan kulit mempunyai ralat disebabkan kemahiran penguji yang kurang kemahiran dalam mengenalpasti tempat ukuran serta cara lipatan yang dilakukan. Jumlah ukuran lipatan kulit adalah berkadar songsang dengan jumlah ketumpatan badan tetapi berkadar terus dengan peratusan lemak badan.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.

Penguji perlu mempunyai sensibiliti semasa membuat cubitan pada bahagian kulit yang hendak diukur. Prosedur-prosedur Umum i. vii. Rekodkan bacaan pada 0. Dengan menggunakan ibu jari dan jari telunjuk cubitkan lipatan kulit. iii. ( Petikan daripada Heyward & Stolarczyk . Walau bagaimanapun keadaan kulit dan tempat lipatan antara subjek adalah tidak konsisten dan mempunyai perbezaan. vi. Bacaan diambil selepas ketipan dibuat iaitu selama 2 hingga 3 saat. 1997 ). Tentukan bahagian anggota badan yang hendak diukur . ii. faktor subjek dan persamaan ramalan yang digunakan untuk menganggarkan kandungan lemak dalam badan.1 mm yang terdekat. Subjek dikehendaki diam tanpa bergerak selama bacaan sedang diambil. Bacaan diambil pada bacaan tertinggi di dalam 2 percubaan tersebut. v.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. dalam bukunya Anthropometric Standardization Reference Manual menyatakan bahawa teknik mengukur lipatan kulit yang tepat memerlukan latihan yang banyak. 66 . viii.Ong Kong Swee Jabatan PJK penguji. Harrison (1988). jenis kaliper yang digunakan. Ketipkan mata Kaliper pada tanda yang telah dibuat. Ulangi proses ukuran sebanyak 2 kali percubaan. iv.

Tentukan bahagian yang hendak diukur berdasarkan kedudukannya yang tepat iaitu di atas garisan semulajadi “ iliac Crest “ secara menyerong 45 º ke kiri. Abdomen i. 67 . Cubitkan lipatan kulit yang hendak diukur dengan menggunakan ibu jari dan telunjuk iaitu 1 cm ke arah axis tubuh.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Tangan diluruskan dan diekstensi ke bawah. Suprailiac i. iii. Tentukan kedudukan ‘Acromion’ dan ‘Oleocranon Process’. Cubitkan lipatan kulit yang hendak diukur dengan menggunakan ibu jari dan jari telunjuk 2 cm ke kanan daripada Umbiculus (pusat). iii.Ong Kong Swee Jabatan PJK Prosedur-Prosedur Ujian a. Ketipkan Kaliper 1 cm ke kanan daripada cubitan yang dibuat dan ambil bacaan. Subjek berdiri lurus pada kedudukan anatomi. Tentukan bahagian badan yang diukur dan tandakan dengan pen atau marker dengan jelas dan tepat. ii. ii. Tricep i. Carikan titik tengah antara kedua-dua kedudukan tersebut. ii. c. b. Ketipkan Kaliper 1 cm ke bawah daripada cubitan dan ambil bacaan.

Ukur panjang kedudukan kedua-dua titik tersebut dan tentukan nilai tengah. d. Paha i. Kepitkan Kaliper pada tandaan tersebut dan bacaan diambil. Cubitkan lipatan kulit 1 cm secara menegak dengan axis tulang femur iaitu distal dengan sendi pinggul daripada tanda yang dibuat. merupakan kaedah yang senang digunakan. Pelbagai formula pengiraan. Cubitkan bahagian yang bertanda 1 cm pada kedudukan distal bahu dan kepitkan Kaliper pada tanda yang telah dibuat. 68 . Tandakan bahagian tersebut selari dengan axis lengan. Bacaan diambil (Subjek tidak bergerak ketika bacaan diambil). iv. murah dan mudah alih. v.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Subjek berdiri dengan berat badan bertumpu pada kaki kiri.Ong Kong Swee Jabatan PJK iii. Tandakan dengan tepat pada sendi pinggul (iliac crest) dan juga sendi lutut iaitu di bawah pada tulang patella. iv. ii. jadual atau nomogram disediakan untuk meramalkan peratus lemak daripada data yang diperolehi. Ujian Ukurlilit 2-3 (Girth Test 2-3) Kaedah Ukurlilit 2-3 (Girth Test 2-3). Pengukuran akan dibuat pada bahagian tertentu badan dengan menggunakan pita ukur. iii. Ukuran akan dibuat pada sebelah kaki kanan.

(SEE = 3. semua ukuran lemak bagi badan boleh dianggarkan dengan Girth Test 2-3. ramalan peratusan lemak boleh dibuat daripada data yang terhasil daripada ukurlilit pinggang dan berat badan seseorang lelaki.7% dan 2.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. 69 . Pita yang mempunyai kedua-dua unit ukuran dalam meter dan inci juga patut digunakan. pengiraan dibuat berdasarkan data daripada ukurlilit pinggul dan berat badan.7% lemak badan) apabila dibandingkan dengan Kaedah Hydrostatic Weighing (Timbangan Berat Badan Dalam Air). Pita ukur daripada ‘fiber glass’ atau besi sepatutnya digunakan. Kaedah Girth Test 2-3 yang diperkembangkan daripada data sample yang besar bagi tentera laut lelaki dan perempuan. ukirlilit leher mewakili faktor bagi kekurangan berat badan. sedangkan ukurlilit abdominal dan pinggang mewakili faktor bagi lemak. Menurut Hodgdon dan Beckett (1964). iaitu (r=0. Kaedah Peralatan untuk menentukan peratus lemak daripada ukurlilit sangat mudah.85) iaitu. Dalam Girth Test 2-3. Manakala bagi seseorang perempuan pula. Ketepatan Menurut Brozek & Keys (1951). mempunyai moderasi ke arah kolerasi yang tinggi.Ong Kong Swee Jabatan PJK Menurut Willmore (1986) dan Willmore and Behnke (1969).

Kaedah ini memerlukan penggunaan Jadual dibawah : Lelaki Perempuan Nilai Ukurlilit (inci) = Bahagian Bawah Abdomen – Leher Nilai Ukurlilit (inci) = Bahagian Atas Abdomen – Leher 70 . iv.Ong Kong Swee Jabatan PJK Prosedur-Prosedur Umum i.25 inci. Sebelum ukuran dibuat. Subjek diukur dalam keadaan berdiri. penentuan tempat yang tepat perlu ditandakan terlebih dahulu. Pastikan tiada ruang udara antara pita ukur dan anggota yang ukur. ii. Hasil nilai Ukurlilit untuk lelaki boleh didapati dengan menolak ukurlilit leher daripada ukurlilit bahagian abdominal. Pita ukur yang digunakan mestilah mempunyai bacaan terhampir sehingga 0. Pengiraan Peratus Lemak Badan Daripada Kaedah Girth Test 2-3 Peratusan lemak boleh didapati dengan menggunakan Nilai Ukurlilit yang diperolehi. Pita ukur tidak boleh ditarik terlalu kuat sehingga ianya kelihatan terbenam dalam kulit. Manakala hasil nilai ukurlilit bagi perempuan pula boleh didapati dengan menolak ukurlilit bahagian leher daripada bahagian pinggul.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. v. iii.

ii. ii. iii. a. Tentukan bahagian yang hendak diukur iaitu di kawasan yang selari dengan ‘Umbiculus’ (pusat). iv. Subjek dikehendaki berada di dalam kedudukan posisi anatomi semasa ukuran dilakukan. Pita pengukur hendaklah dililit di sekeliling bahagian yang diukur secara bersudut tepat dengan axis tubuh. 71 . b. Lilitkan pita pengukur secara bersudut tepat dengan axis tubuh. Ukurlilit Abdominal Bawah (Lower Abdominal) i. Pastikan lilitan dibuat dengan kemas iaitu tidak terlalu longgar dan juga tidak terlalu ketat (tiada tekanan yang kuat pada tempat ukuran). Tentukan bahagian atau tempat yang hendak diukur iaitu di kedudukan bawah halkum (Adam’s Apple). Ukurlilit Leher (neck) i. Tentukan bahagian yang tepat bagi ukuran yang hendak dibuat. v. Elakkan daripada wujudnya ruang udara diantara pita pengukur dengan kawasan yang diukur (kulit).Ong Kong Swee Jabatan PJK Prosedur-prosedur Ujian i.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. iii. Pastikan tiada tekanan yang kuat dikenakan pada kawasan ukuran iaitu tiada ruang udara antara kawasan ukuran dengan pita pengukur.

Ukurlilit Abdominal Atas (Upper Abdominal) i. iv. iii. ii.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. d. Lilitkan pita pengukur di sekeliling bahagian abdominal dan pastikan lilitan adalah selari/bersudut tepat dengan axis tubuh. Ukurlilit Pinggul (Hip) i.Ong Kong Swee Jabatan PJK ii. Tentukan bahagian yang hendak diukur iaitu nilai tengah antara ‘Xiphoid’ ‘Process’ dan ‘Umbiculus’. Subjek hendaklah di dalam keadaan ‘relax’ tanpa membuat sebarang kontraksi otot di bahagian abdominal. c. Pastikan bahagian ‘pubis symphasis dan bahagian penonjolan maksimum pada bahagian otot gluteus (gluteus maximus). Lilitkan pita pengukur di sekeliling abdominal dan di atas bahagian yang telah ditandakan. Lilitan pita pengukur di sekeliling bahagian yang telah ditandakan/dikenalpasti. Bacaan diambil dengan kedudukan mata selari dengan pita pengukur. iii. 72 . Pastikan bahagian tersebut merupakan lebar abdominal yang paling minima. iv. ii. Pastikan bacaan diambil dengan kedudukan mata selari dengan pita pengukur.

Thomesett (1962) ialah orang yang pertama yang memulakan prinsip asas BIA . ii. Bio Impedance Analysis (BIA) Bio Impedance Analysis merupakan cara mudah untuk mengukur komposisi badan. iii. 73 . iv. iv. Bacaan diambil dengan aras mata selari dengan kedudukan pita pengukur. Rintangan terhadap aliran arus elektrik akan direkodkan oleh BIA analyzer. Prinsip-prinsip tersebut ialah : i.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Arus elektrik dialirkan antara dua elektrod yang dilekatkan pada badan. Fat-Free Mass dan Total Body Water menyebabkan bacaan lemak menurun.Ong Kong Swee Jabatan PJK iii. Air ialah pengalir arus di mana sekiranya air banyak dalam badan ia akan meningkatkan aliran dan sekiranya lemak (penebat arus elektrik) banyak dalam badan menyebabkan rintangan tinggi pada BIA. Subjek dikehendaki berada di dalam keadaan ‘relax’ tanpa membuat sebarang kontraksi otot pada bahagian otot gluteus maximus.

Going dan Hall (1989). Meador dan Simpson (1969) melaporkan terdapat perkaitan yang kuat antara aliran jumlah rintangan dan Total Body Water (TBW). 1989). Van Loan dan Mayclin (1987) menyatakan bahawa TBW boleh dijangka daripada pengukuran rintangan dengan darjah ketepatan yang tinggi. Lukaski dan Bolonchuk (1998). tidak perlu ukuran diambil dibahagian sulit subjek kajian. Van dan Kooy. Presta. gemayel & Kaplan. Houtkooper. Gutin. Wang dan Van Itallie (1988). Johnson. Walaupun kaedah BIA dan lipatan kulit tidak sama tetapi dalam beberapa keadaan BIA lebih utama di mana :   Tidak perlu kepakaran yang tinggi.Ong Kong Swee Jabatan PJK Hoffer. Deurenberg. Westrate dan Scidell (1991).Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Bray. Van Loan (1990). Van Loan dan Mayclin (1987) telah mengemukakan hasil kajian mereka. Leenan. Beliau mencadangkan bahawa cara BIA lebih baik untuk menganalisis komposisi badan. Lukaski.  Ianya boleh digunakan untuk menganggar komposisi badan bagi orang yang obese (Gray. Ianya lebih selesa. Lohman. Bolonchuk dan Lykken (1985). Kushner dan Schoeller (1992). 74 . mendapati FFM atau Relatif Body Fat ( % BF) boleh juga diramalkan dengan tepat dalam ujian terhadap kanak-kanak dan orang dewasa dengan menggunakan kaedah BIA. Segal.

Matthie & Mayclin (1993). Witheus. Espejo (1989). Puncanya (distal) pada tangan dan kaki dan Voltan elektrod menurun akibat rintangan dikesan oleh sensor (pada bahagian proximal) yang diletakkan pada wrist dan ankle. Tambahan pula dengan analisis Multifrequency Bioelektrical Impedance. Prosedur Ujian BIA ialah : Cara tetrapolar menggunakan empat (4) elektrod yang dilekatkan pada tangan. Lohman. 1989). Van Loan.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Williams. Hewitt. Formula BIA ialah % BF = ( FM / BW ) X 100 Punca Ralat i. Segal (1991). Proses instrument Faktor Subjek Faktor Penguji 75 . Rangsangan elektrik (500uA – 800uA) pada 50 kHz dialirkan dari elektrod. Habar.Ong Kong Swee Jabatan PJK BIA berpotensi untuk menilai khusus komposisi badan terutamanya komposisi tisu lembut bahagian atas badan (Going. kaki dan pergelangan kaki.    Punca ralat ialah . ia boleh menganggar dengan cepat kandungan air dalam ekstraselular dan intraselular di dalam TBW. pergelangan tangan.

ralat bahagian ramalan keseluruhan yang berkenaan dengan BIA (20-50%) dan persamaan-persamaan yang digunakan akan menambahkan lagi ralat dalam sesuatu kaedah rujukan. Sumber daripada Kushman (1992).8 kg untuk wanita boleh diterima.Ong Kong Swee Jabatan PJK   Faktor Persekitaran Persamaan ramalan yang digunakan untuk menganggar FFM. Instrumen yang digunakan. Seterusnya. v. Penggunaan arus elektrik berbeza Versi keluaran Teknik Faktor Subjek Ralat terjadi sekiranya subjek    Mengalami dehidrasi 4 jam selepas makan dan latihan Alami haid 76 . Secara teorinya anggaran ralat yang dianggarkan ialah sekitar 1. Van Loan (1990).8 kg sekiranya kaedah yang dirujuk adalah tidak melakukan kesilapan (Lohman. iii. Lohman (1959). SEE bagi < 3. Malangnya. Perbezaan jenama    vi.1992).5 kg untuk lelaki dan < 2. iv. ii.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.

Penguji Bukanlah penyebab utama ralat Penguji berlainan ke atas seseorang subjek   Cara berlainan Subjek baring dengan tangan dan kaki dijarakkan pada sudut lebih kurang 45%. • • Dalam bilik yang suhu normal (350C) Subjek tidak boleh makan dan minum dalam tempoh 4 jam sebelum ujian. • Tidak melakukan sebarang latihan dalam tempoh 12 jam sebelum ujian. etnik. viii. Persamaan ramalan BIA Persamaan BIA seharusnya dipilih berdasarkan umur.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK vii. 77 . jantina. • Tidak buang air kecil 30 minit sebelum latihan. aras faktor fizikal dan aras kegemukan subjek untuk mengelakkan ralat dalam menganggarkan FFM. ix. Faktor persekitaran BIA mesti dijalankan secara : • Subjek berbaring dalam keadaan supinasi di atas permukaan yang bukan bersifat konduktive kepada arus elektrik.

• Punca elektrod yang berwarna merah akan dilekatkan dibahagian pergelangan tangan dan kaki.Ong Kong Swee Jabatan PJK x. jadi sempadan bahagian atas elektrod melintangi bahagian medial dan lateral malleoii. jadi sempadan bahagian atas elektrod melintangi bahagian ulna. Jarak antara kedua-dua elektrod ialah 5 cm. Tidak boleh bersentuh antara paha dengan paha dan antara tangan dan badan. • Letakkan elektrod sensor (proximal dipermukaan dorsal pergelangan tangan. • Kedua-dua tangan diletakkan pada kedudukan 450 antara satu sama lain.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Permukaan dorsal pergelangan kaki. • Letakkan punca elektrod dibahagian asas yang kedua atau ketiga sendi metacarpal–phalengeal tangan atau kaki. punca yang berwarna hitam dilekatkan di tangan dan kaki. 78 . Teknik BIA • Ukuran BIA di ambil dibahagian kanan dengan subjek baring di atas alas yang nonkonduktif di dalam bilik bersuhu normal (350C) • Kulit hendaklah dibersihkan dengan alkohol sebelum menampal elektrod.

Nilai kepada pengukuran tersebut dikaitkan dengan jadual Indek Jisim Badan.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. BMI = Wt (kg) (berat) 79 . Kaedah BMI ini tidak menunjukkan perbezaan antara berat lemak dengan berat badan bebas lemak tetapi pengujian ini hanyalah meninjau perkaitan antara otot dan lemak dengan berat badan. manakala kadar ralat ujian ini menurut Polock (1985) hanyalah antara 5%-6% sahaja. Ujian ini boleh digunakan sebagai bayangan awal terhadap tahap obesiti seseorang kerana ujian ini tidak memerlukan kepakaran dan teknikal yang tinggi bagi menjalankan ujian tersebut. Formula yang digunakan bagi kaedah BMI ini adalah ringkas iaitu sebagaimana berikut . kaedah BMI mempunyai korelasi yang sederhana iaitu r=0. Perkataan Body Mass Index telah digunakan sejak tahun 1972 apabila Keys (1972) telah menggunakan nama ini bagi menggantikan perkataan yang digunakan bagi ujian yang sama iaitu Quetelet’s Index. Kaedah ini menggunakan pengukuran tinggi dan berat seseorang serta berdasarkan kepada formula khas bagi ujian ini.70 berbanding dengan kaedah Hidrostatic Weighing.Ong Kong Swee Jabatan PJK Indek Jisim Badan (Body Mass Index) Indek Jisim Badan atau Body Mass Index merupakan kaedah yang telah lama dipraktikkan bagi menentukan tahap kesihatan seseorang terutamanya dari segi obesiti. Menurut Keys (1972).

Measurement and Evaluation in Human Performance.. Antaranya ialah : Jadual Piawai Kecergasan dan Kesihatan bagi BMI untuk Lelaki dan Perempuan .]. Morrow … [et al.Ong Kong Swee Jabatan PJK HT2 (m) (tinggi x tinggi) Terdapat beberapa jadual yang diberikan berdasarkan kepada kaedah BMI ini. 80 . (1995).Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. ACSM-Recommended Levels of Percent Body Fat Age (years) Gender 20-29 30-39 40-49 50-59 60+ Male Female 14 20 15 21 17 22 18 23 19 24 Source: James R.

Morrow … [et al. Measurement and Evaluation in Human Performance.]..Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK Norms for Percent Body Fat in Males Age (years) Rating Very lean Lean Leaner average Average Fatter average Fat Overfat 18-25 4-7 8-10 than 11-13 14-16 than 18-20 22-26 28-37 26-35 8-12 13-5 16-18 19-21 22-24 25-28 30-37 36-45 10-14 16-18 19-21 22-24 25-26 27-29 30-38 46-55 12-16 18-20 21-23 24-25 26-28 29-31 32-38 56-65 15-18 19-21 22-24 24-26 26-28 29-31 32-38 66+ 15-18 19-21 22-23 24-25 25-27 28-30 31-38 Source: James R. (1995). 81 .

. Morrow … [et al.9 30-40 > 40 Source: James R. Percent Body Fat (Jequire. 82 .]. (1995)..Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. (1995). 1987) Rating Desirable Grade 1 obesity Grade 2 obesity Morbid obesity 20-25 25-29. Measurement and Evaluation in Human Performance.].Ong Kong Swee Jabatan PJK Norms for Percent Body Fat in Females Age (years) Rating Very lean Lean Leaner average Average Fatter average Fat Overfat 18-25 13-17 18-20 than 21-23 24-25 than 26-28 29-31 33-43 26-35 13-18 19-21 22-23 24-26 27-30 31-35 36-48 36-45 15-19 20-23 24-26 27-29 30-32 33-36 39-48 46-55 18-22 23-25 26-28 29-31 32-34 36-38 40-49 56-65 18-23 24-26 28-30 31-33 34-36 36-38 39-46 66+ 16-19 22-25 27-29 30-32 33-35 36-38 39-40 Source: James R. Measurement and Evaluation in Human Performance. Morrow … [et al.

Akhir sekali sumbangan bidang antropometri memainkan peranan yang penting kepada bidang Sains Sukan dan juga bidang pendidikan ke arah melahirkan pelajar yang berpengetahuan dan berkemahiran ke arah kehidupan yang menyeluruh. Bentuk badan. Pengukuran ketinggian dan berat badan untuk pelajar adalah penting kerana ianya berkaitan rapat dengan graf pertumbuhan mereka. Rekod ketinggian dan berat badan murid disimpan dan dianalisis untuk mencari status bentuk badan mereka sama ada kurus.Ong Kong Swee Jabatan PJK KESIMPULAN Pengukuran antropometri amat penting dalam pengajaran Pendidikan Jasmani. pengukuran antropometri telah digunakan untuk menilai status pemakanan seseorang. Guru sukan yang ingin memilih dan melatih ahli sukan amat memerlukan pengukuran antropometri untuk dijadikan garis panduan yang penting. Pada masa kini. gemuk atau obesiti. Ini adalah untuk memudahkan guru sukan memilih mereka ke acara sukan atau permainan yang sesuai. sederhana. ketinggian dan berat badan telah menjadi rujukan utama bagi acara yang akan disertai oleh pelajar tersebut disamping unsur bakat semulajadi. penggunaan komputer yang meluas juga telah dapat membantu perkembangan pengukuran antropometri ke era yang lebih moden serta penggunaan alatan yang lebih maju untuk menjalankan pengukuran.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. 83 . Disamping itu.

H. Englewood. Champaign.. Skinfolds And Body Density And Their Relationship to Body Fatness: Human Biology Lohman. (1996). (3rd ed. Delbuque. (4th ed.G (1981). Generalized Equation for Predicting Body Density of Men. Pollock. Practical Measurement for Evaluation in Physical Education. A. Exercise Physiology: Laboratory Manual (2nd ed). Nelson. L. Johnson. Edina. Antropometric. L. B.) New York: Mc Graw Hill. IL: Human Kinetics. M (1981). J. T.M. T. Bale. Champaign. (1978). R. Jantung: Antara Hidup Dan Mati. Docherty.. & Mc Gee. David. 40: 497 – 504. D. (1979). IL: Human Kinetics. (1991).). Heyward. K. Champaign. K.M. & Storlarczyk.). A Practical Approach to Measurement In Physical Education. 31: 173 – 177. (1997).S..M.H.). Jackson. (2002). V. Philadelphia: Lea & Febiger. Journal of Sport Medicine and Physical Fitness. (4th ed. (1997). G..L. IL: Human Kinetics 84 .. Jamilah Jamaludin. (1976).H. & Pollock. Which Calipers? How Much Training? Journal Of Physical Education And Recreation. Lohman. British Journal of Nutrition. Body Composition Estimation For Children. V. Champaign. & Lohman.M. Body Composition and Performance Variables of Young Elit Female Basketball Players. Barrow H. IL: Human Kinetics. Heyward. (1986). Brown & Benchmark. Advanced Fitness Assessment And Exercise Prescription. Lohman. Applied Body Composition Assessment. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa Dan Pustaka. M.Ong Kong Swee Jabatan PJK Rujukan Adam. (1994). Measurement in Pediatric Exercise Science. Measurement By The Physical Educator: Why And How. (1987). New Jersey: Prentice Hall. H.G. (1997). Clarks. T. M. P. Application of Measurement to Health and Physical Education (5th ed. Minnesota: Burgess.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.

Kinanthropometry III. 85 .. S.K. Morrow.. Thorland. & Martorell. (2003). A. Hall. T.J. A. A Critique of Skinfolds Test From The Publischoollevel. R. (1981). Gruppioni. Evaluation in Physical Education: Assessing Motor Behavior. Philadelphia: W. Physiological Testing of the High.. Recreation and Dance.P (2000).] New Jersey: Prentice.J.(1978). & Borms. 22. D. 71-73). D.J.W. (1978).. (1986).. Antropometric Standardization Reference Manual. A. Willmore. Ted.. T. (1990). Watkin. J. Champaign: Human Kinetics. H.) New York: Mc Graw Hill. Andrew. (1998). Harison. Tannner. 56: 439-448.J. & Behnke. Disch. [1984]. W. Reilly. (1999). Montoye. & Marchesini. G.R. Champaign.. P. Measurement and Evaluation In Human Performance . Champaign.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. A.B. Cambrige: Great Britain. An Anthropometric Estimation of Body Density and Lean Body Weight in young Men. J. (1964). Illinois: Human Kinetics Books.H. Pg 303 – 312. H.). Human Biology. (1922).Ong Kong Swee Jabatan PJK Lohman.Performance Athlete (2nd ed. Russo. Riley. Estimation of body density in adolescent athletes”. Jackson. J.. (2nd ed). J. Roche. New Jersey: Prentice Hall. (1984). J. Journal of Physical Education. J. Englewood Cliff. Measurement For Evaluation In Physical Education And Exercise Science. H.K. Wenger H.(1990).M. London: Allen & Unwin. Essential of Anatomy & Physiology (3rd ed). New Jersey: Prentice Hall. Massachusetts: Allyn & Bacon.).F. Miller.. Journal of Applied Physiology. Martini. M. Safrit. (6th ed. An Introduction to Measurementin Physical Education. J. Inc. Illiois: Human Kinetics MacDougall D. Measurement in Physical Education (5th ed. Research Processes In Physical Education [2nd ed. Skinfolds and Body Composition of Sports Participants.G. Gueresi. The Journal of Sports Medicine and Physical Fitness. The Physique of The Olympic Athlete. G. 61 (10. (1979).. D. M. V.G.G & Mood. Bartholomew. and Green Howard.C.B. J. Mathews. A. Belcastro. Saunders. pp.R.