Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.

Ong Kong Swee Jabatan PJK PENDAHULUAN Pengukuran merupakan salah satu bidang yang penting dalam

Pendidikan Sains Sukan dan Pendidikan Jasmani. Pengukuran dapat membantu seorang pendidik untuk menilai kebolehan pelajar dan merancang program yang sesuai mengikut tahap kebolehan pelajar. Salah satu bidang pengukuran yang dapat membantu seseorang pendidik dalam mengukur tahap kebolehan pelajar ialah antropometri. Antopometri merupakan satu bidang pengukuran struktur tubuh badan yang paling awal dan merupakan pengukuran yang paling awal digunakan dalam Pendidikan Jasmani. Menurut Miller, DK dan Harison (1984), dari segi teori, latihan akan meningkatkan saiz otot. Pada tahun 1861, Hitchcock dan Sargent telah membuat carta profil untuk melihat perbandingan peningkatan individu sebelum dan selepas latihan. Menurut Mathews (1978), saiz tubuh badan memainkan peranan penting dalam peningkatan prestasi sukan. Keupayaan fizikal serta pengkelasan tubuh badan begitu penting kepada para pendidik Pendidikan Sains Sukan atau Pendidikan Jasmani untuk melakukan analisis dan merangka program yang sesuai untuk meningkatkan prestasi individu dalam bidang sukan. Antropometri berasal daripada dua perkataan Yunani Tua iaitu Antro bermaksud manusia manakala metri bermaksud pengukuran. Mathews (1978), mendefinisikan antropometri sebagai maklumat yang diperolehi melalui

pengukuran pengukuran tubuh badan ini untuk mengumpul maklumat tentang evolusi dan variasi manusia.

1

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK Barrow dan McGee (1979) pula mendefinisikan antropometri sebagai suatu bentuk pengukuran yang dilakukan terhadap tubuh badan manusia untuk menilai tahap kecergasan fizikal berdasarkan teori yang memfokuskan tentang semetri tubuh badan. Menurut Clarke (1976) menyatakan bahawa, setiap individu mempunyai ciri-ciri fizikal yang berbeza antara satu sama lain. Perbezaan ciri fizikal ini wujud kerana dipengaruhi oleh oleh faktor baka dan persekitaran. Menurut Mathews (1978), pendidik Pendidikan Jasmani perlu mempunyai pengetahuan dan pemahaman berkaitan keupayaan fizikal serta jenis somatotaip yang tertentu. Pengetahuan dan pemahaman ini berguna untuk mengenalpasti masalah yang dihadapi oleh para pelajar dan atlit bagi memudahkan seseorang pendidik merancang dan melaksanakan program latihan yang spesifik bagi memenuhi keperluan fizikal seseorang pelajar dan atlit. Somatotaip merupakan pengkelasan bentuk tubuh manusia. Klasifikasi bentuk tubuh badan manusia ini amat penting dalam memahami individu daripada aspek fizikal, mental, emosi dan sosial. Bentuk tubuh badan memainkan peranan dalam Pendidikan Jasmani. Tegasnya pengkelasan antropometri dan somatotaip sangat penting bagi pelatih atau pelajar dalam menentukan pencapaian prestasi sesuatu sukan yang diceburi. Jurulatih atau guru yang terlibat dalam pengujian ini pula akan dapat menilai data-data yang terkumpul untuk memilih atau melatih para pelatih secara spesifik.

2

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK Pengetahuan dalam pengukuran antropometri boleh diaplikasi dalam pelbagai bidang kajian dan penyelidikan di antaranya ialah : 1. Identifikasi ras atau bangsa dalam bidang antropologi. 2. Pengkelasan tubuh manusia yang dikenali sebagai somatotaip. 3. Penentuan komposisi tubuh. 4. Pengkelasan kumpulan mengikut indeks bagi menentukan taraf

pemakanan dan kesihatan, pertumbuhan dan perkembangan fizikal manusia serta indeks tahap kematangan. 5. Penentuan kesesuaian fungsional rekabentuk, mobiliti, keselesaan serta keselamatan manusia oleh arkitek, jurutera dan rekabentuk industri pembangunan.

3

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK

SEJARAH DAN PERKEMBANGAN Antropometri merupakan satu bidang pengukuran struktur tubuh badan yang paling awal dan tertua. Ianya juga merupakan pengukuran yang paling awal digunakan dalam Pendidikan Jasmani. Pada mulanya bidang pengukuran antropometri ini, digunakan oleh ahli antropologis untuk mengukur bahagianbahagian tubuh badan manusia. Data yang diperolehi dalam pengukuran yang dilakukan adalah untuk meninjau perkaitan antara fizikal manusia dengan tahap kesihatan. Mathews (1978), menyatakan bahawa kajian biometri telah bermula sejak 400 s.m. di Greek. Hippocrates adalah orang yang pertama mengkaji bidang biometri. Beliau telah mengklasifikasikan bentuk tubuh badan manusia kepada dua komponen iaitu : 1. Phthisic Habitus Keadaan fizikal yang tinggi lampai dan kurus dengan tumpuan pengukuran terhadap

dimensi vertical. 2. Apoplectic Habitus Keadaan di mana manusia yang mempunyai fizikal yang gempal dan pendek iaitu tertumpu kepada dimensi horizontal. Menurut Mathews (1978), menyatakan bahawa pada tahun 1797, Helle telah mengklasifikasikan bentuk tubuh badan manusia kepada empat jenis berdasarkan ciri-ciri anatomi manusia. Klasifikasi yang dibuat oleh Helle adalah seperti berikut :

4

Dapatan kajian menunjukkan bahawa ketinggian dan berat badan kanak-kanak lelaki melebihi ketinggian dan berat badan kanakkanak perempuan dalam lingkungan umur yang sama. Tubing Toraks 4. Abdominal 2. Otot 3. Saraf Menurut Clarke (1976).Ong Kong Swee Jabatan PJK 1. Respiratori 4. Cromwell telah menjalankan kajian terhadap kanakkanak sekolah yang berumur di antara 8 hingga 18 tahun. Kajian ini juga menunjukkan bahawa perbezaan dapatan pabila kanak-kanak yang berumur lebih 14 tahun dikaji. Penghadaman 2. 5 . Dapatan kajian yang dijalankan menunjukkan bahawa kanak-kanak perempuan dalam lingkungan umur 11 hingga 14 tahun mempunyai ketinggian dan berat badan yang lebih berbanding kanak-kanak lelaki dalam lingkungan umur yang sama. pada tahun 1828 Rostam telah mengklasifikasikan bentuk tubuh badan manusia kepada empat kategori iaitu: 1.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Otot 3. Serebral Pada tahun 1860.

M. [1978] telah menghasilkan kaedah nomogram dalam mengukur tubuh badan manusia.Ong Kong Swee Jabatan PJK Pada tahun 1935. Individu yang sama tinggi mungkin berbeza dari segi berat badan.L. Asthelic – tubuh badan kurus Athletic – tubuh badan yang berotot Pyknic – tubuh badan yang gemuk Menurut buku yang ditulis oleh Johnson dan Nelson (1986) telah mengemukakan kaedah yang lebih tepat dalam pengukuran tubuh badan manusia berdasarkan kaedah timbangan di dalam air. Klasifikasi Indeks Antropometris telah menyedari bahawa prestasi kanak-kanak bergantung kepada faktor umur. 6 . Kaedah ini melibatkan pengukuran dari aspek umur. Begitu juga individu yang sama berat mempunyai proposi berbeza pada otot. 2. analisis radiograf. pendekatan biokimia dan ‘Ultra-sound’ bagi menentukan ketumputan badan. Dalam buku Johnson dan Nelson (1986) juga menyatakan pada tahun 1980. lemak dan pertumbuhan tulang. berat dan somatotaip. 3. Jackson dan Pollock. Walaupun subjek tersebut sebaya.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Penggunaan nomogram ini lebih mudah kerana tidak melibatkan pengiraan yang rumit. nilai dan jumlah tiga lipatan kulit untuk lelaki dan wanita. Beliau telah mengklasifikasikan tubuh badan manusia kepada: 1. tidak semestinya sama dari segi bentuk dan saiz tubuh. Kreschmer telah mengkaji tentang jenis bentuk tubuh badan manusia.

ketinggian dan berat tubuh. Sistem persekolahan di Amerika telah menggunakan satu pengukuran berdasarkan satu klasifikasi iaitu umur.H McCloy. Practical measurements for Evaluation in Physical Education (Page 176 . high school dan kolej Indeks gred elementary (CI) 7 . akan dinaikkan satu gred setiap tahun.boleh dibuat dalam 3 indeks iaitu untuk elementary. Contoh-contoh indeks klasifikasi yang telah digunakan adalah seperti berikut: McCloy dan Nelson-Cozens Classification Indexes i) ii) iii) Ponderal Index (PI) Body Mass Index (BMI) Surface Area / Weight Ratio (Nisbah Luas Permukaan / Berat) Dipetik dari Johnson and Nelson. tidak ada satu pun bentuk pengukuran yang benar-benar dapat memenuhi tujuan pengukuran untuk mengklasifikasikan pelajar di dalam kumpulan homogenius.Ong Kong Swee Jabatan PJK Justeru.177) i) McCloy dan Nelson-Cozens Classification Indexes Menurut C. pengukuran . .Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.adalah berdasarkan kombinasi umur. Pelajar di sana memulakan persekolahan pada satu umur tertentu dan jika mereka mendapat kemajuan yang meyakinkan. Oleh itu pakar pengukuran di sana telah menggunakan kaedah lain untuk mengklasifikasikan pelajar di dalam kumpulan homogenius.

Indeks klasifikasi Neilson-Cozens pula menyatakan CI = 20 (umur dlm tahun) + 5. 8 . Setelah dijumlah ketiga-tiga eksponen ini. terdapat 8 kelas iaitu (A hingga H). B. Guru cuma perlu mendapat nilai eksponen untuk pembolehubah tinggi.B dan C). Untuk elementary dan junior high school. umur dan berat. pengkelasan dalam bentuk A.Ong Kong Swee Jabatan PJK CI = 10 (umur dalam tahun) + berat (lb) Menurut McCloy pada peringkat ini ketinggian subjek tidak dipentingkan. Manakala untuk high school pula terdapat 3 kelas (A. PI digunakan dalam proses mengira somatotyping.55 (ketinggian dlm inci) + berat (lb) Klasifikasi Indeks Neilson-Cozens dapat ditentukan dengan cepat dengan merujuk kepada satu jadual. ii) Ponderal Index (PI) PI ialah ketinggian dibahagikan dengan punca kuasa tiga berat : PI = 3 Ketinggian berat Nomogram digunakan untuk mengira PI. AAHPERD Youth Fitness test Manual menggunakan norm berdasarkan NelsonCozens Clasification Indexes. Semakin tinggi PI. C dan sebagainya diperolehi.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. semakin kurus (ektomorf) seseorang itu.

Berkson. Orang kurus mempunyai nisbah SA / W yang lebih tinggi.Boothby and J. Rochester. Mayo Clinic. iv) Surface Area / Weight Ratio (Nisbah Permukaan / Berat) SA / W selama ini telah digunakan dalam kajian untuk membandingkan subjeksubjek dari pelbagai ethnic/kebudayaan yang berlainan ke atas toleransi kepanasan dan juga kesejukan. Behnke and Katch 9 . Luas permukaan boleh juga diperolehi dengan formula (Katch.Ong Kong Swee Jabatan PJK iii) Body Mass Index (BMI) Digunakan untuk mengkaji komposisi badan Indeks berat berkait dengan ketinggian BMI = Berat (kg) _____________ Tinggi 2 (meter) BMI ialah ukuran obesiti kerana ia berhubung rapat dengan lemak tubuh sabagai ukuran densiti badan. Persamaan yang digunakan adalah berikut: SA / W = permukaan (m2) X 100 ________ Berat (kg) Luas permukaan diperolehi dari carta Dubois Body Surface (W.M.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Minn.). Ini disebabkan kepentingan permukaan dalam pertukaran haba.

01762 Nisbah SA / W berkadar terus dengan ponderal Indeks (PI) dan berkadar songsang dengan BMI (Body Mass Index) ia Dipetik dari Johnson and Nelson. protein dan mineral yang terkandung di dalam tubuh subjek. Antaranya : i.Ong Kong Swee Jabatan PJK 1979): iaitu SA (m2) = berat (kg) _________ tinggi (cm) X 3 X tinggi (cm) X 0. terdapat pelbagai bentuk pengujian yang dijalankan bagi menentukan ketumpatan badan dan peratusan lemak. Di dalam pengukuran badan manusia. Practical Measurements for Evaluation in Physical Education (Page 176 . Isotop Dilution Photon Absorptiometry Potassium-40 10 . Maka untuk mendapatkan jawapan bagi keadaan sebenar. ii.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. iii.177) Salah satu masalah besar berkaitan dengan kaedah jadual tinggi/berat atau BMI ialah kita tidak mengetahui dengan tepatnya samada subjek itu terlebih berat adalah kerana terlebih otot (heavily muscled) atau terlebih lemak (overfat). kaedah yang lebih saintifik yang melibatkan analisis kimia seluruh tubuh perlu dilakukan. Kaedah ini boleh mengukur jumlah air. lemak.

vii.Ong Kong Swee Jabatan PJK iv. Theory and Application to Fitness and Performance) Berikut adalah ringkasan teknik yang boleh memberi maklumat berkenaan dengan komposisi seluruh tubuh dan perkembangan serta perubahan tisu tertentu di dalam badan.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. v. ix. Menimbang Secara Hidrostatik (Hydrostatic Weighing) Dual Energy X-ray Absorptiometry (DEXA) Near Infrared Interactance (NIR) Radiography Ultrasound Nuclear Magnetic Resonance (NMR) Total Body Electrical Conductivity (TOBEC) (Sumber: Scott. vi. Edward. 11 . x. viii.

Seseorang yang mempunyai jumlah cecair badan yang tinggi mempunyai lebih tisu tanpa lemak (lean tissue) dan kurang tisu lemak. Pancaran photons dari iodine-125 dipancarkan menembusi tulang dan transmisi photon melalui tulang dan tisu lembut diperolehi. Maka TBW boleh digunakan untuk menentu lemak tubuh badan. Isipadu (volume) jumlah cecair badan diperolehi dengan mengira berapa banyak air diperlukan untuk mencapai ketumpatan tersebut. Teknik ini digunakan berdasarkan hubungan yang ketara di antara penyerapan photons dengan ketebalan (densiti) tulang. Photon Absorptiometry Teknik ini digunakan untuk mencari kandungan mineral dan ketebalan (densiti) tulang.Ong Kong Swee Jabatan PJK Isotope Dilution Teknik yang digunakan untuk mengukur jumlah cecair badan (Total body water). Selepas 3 hingga 4 jam. 12 . contoh cecair dari tubuh subjek (air liur) akan diambil dan ketumpatan isotope itu akan dikenalpasti. Subjek akan diberi minum air isotope (tritated water – 3H20). atau (deuterated water 2H20) atau 18O-labeled water (H218O).Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.

Teknik ini merupakan teknik yang paling popular untuk mengukur densiti tubuh badan. Hydrostatic weighing Teknik ini adalah berdasarkan kepada prinsip Archimedes.099gm/ml manakala tisu tanpa lemak adalah 1. Tisu tanpa lemak akan tenggelam di dalam air manakala tisu lemak akan timbul kerana lebih ringan dari air.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.100gm/ml. Ini disebabkan air mempunyai densiti sebanyak 1gm/ml. (lean tissue).Ong Kong Swee Jabatan PJK Potassium-40 Sel tubuh telah dikenalpasti mengandungi potassium bersama-sama dengan kewujudan isotop radioaktif potassium 40K. dan lemak tubuh sebanyak 0. Berikut adalah persamaan untuk mengira densiti tubuh secara timbangan hidrostatik BD = Wt d (Wtd – Wtw) – (RV + 100ml) Dw 13 . Potassium 40K boleh diukur dengan menggunakan pembilang “counter ” seluruh tubuh dan ia berkadar terus dengan mass tisu tanpa lemak. Dua subjek yang mempunyai berat tubuh yang sama tetapi mempunyai lemak tubuh yang berbeza akan memberi bacaan yang berbeza untuk timbangan secara hidrostatik. Perbandingan asas dibuat di antara berat badan di luar air dengan di dalam air.

Alat fiber-optic diletakkan di atas bicep dan cahaya ultra dipancarkan melepasi lemak dan otot dan seterusnya dipantulkan balik oleh tulang ke alat fiber-optic itu. tulang.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. mineral serta lemak dengan ketepatan yang tinggi. Ukuran akan diambil hasil dari proses pantulan ini. Dual Energy X-ray Absorptiometry (DEXA) Sumber X-ray digunakan untuk menentukan keseluruhan tubuh satu anggaran tisu tanpa lemak . pantulan serta “near infrared spectroscopy”. Teknologi ini kurang mendapat sambutan saintis dan pengusaha 14 . Near Infrared Interactance (NIR) Kaedah ini berdasarkan kepada penyerapan cahaya. Perisian yang diperlukan dalam proses ini semakin terus diperbaiki dan DEXA semakin memainkan peranan yang penting dalam penganalisaan komposisi badan di masa hadapan.Ong Kong Swee Jabatan PJK BD = densiti tubuh dalam g/cm3 Wtd = berat subjek di luar air dalam kg Wtw = berat subjek di dalam air dalam kg Dw = densiti air dalam g/cm3 pada suhu pengukuran RV = Risidual Volume dalam liter (isipadu udara yang tertinggal di dalam paruparu selepas penghembusan udara keluar yang maksimum) Untuk kebolehpercayaan dan kesahan . pengukuran diulang sebanyak 10 kali.

Ong Kong Swee Jabatan PJK (manufacuturer) dan kajian terkini mendapati teknologi ini boleh di perkembangkan lagi. Nuclei menyerap dan kemudianya melepaskan tenaga pada frekuensi tertentu yang juga dikenali sebagai resonance. Pantulan (Echo) bunyi diterima dan dianalisa. Radiography X-ray ke atas anggota badan membolehkan pengukuran saiz (widths) lemak. Teknologi terkini membolehkan seluruh tubuh di ‘scan’ penetapan isipadu (volume) pelbagai organ tubuh di benarkan. dan Nuclear Magnetic Resonance (NMR) Teknik ini menggunakan gelombang elektromagnet untuk dipindahkan melepasi tisu. Teknik ini boleh digunakan untuk mengukur ketebalan otot. 15 . Analisa komputer ke atas signal membekalkan gambaran yang jelas dan isipadu (volume) tisu tertentu boleh dikira.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Ukuran saiz lemak boleh digunakan untuk mengganggar jumlah lemak badan. otot dan tulang. Ultrasound Gelombang bunyi digunakan dan dipindahkan melalui tisu. Sifat resonance akan menentukan jenis-jenis tisu. Ia digunakan dengan meluas untuk mengesan pertumbuhan tisu.

16 . Subjek akan dibaringkan di dalam satu lingkaran selinder yang disalurkan dengan kuasa elektrik yang menghasilkan satu medan electromagnet.Ong Kong Swee Jabatan PJK Total Body Electrical Conductivity (TOBEC) TOBEC mengukur berdasarkan kepada tisu tanpa lemak dan air mengalirkan eletrik lebih baik dari lemak. Medan electromagnet di dalam ruang lingkaran selinder akan dipengaruhi oleh komposisi badan subjek.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Selain daripada itu konsep latihan akan mendatangkan persembahan yang lebih baik juga perlu diterapkan tetapi ia tidak akan membawa perubahan terhadap jenis tubuh badan. Individu perlu diberi panduan tentang hubungan fizikal dan jenis tubuh badan.

4. Di bawah kulit dalam (dermis) terdapat lapisan dikenali sebagai (hypodermis) yang terbina daripada tisu lemak. menstabilkan suhu badan bergantung kepada persekitaran sama ada cuaca panas atau sejuk. Kulit badan manusia terdiri daripada dua lapisan yang utama iaitu kulit luar (epidermis) dan kulit dalam (dermis). Pengukuran lipatan kulit misalnya boleh memberi data yang paling tepat bagi menentukan kandungan lemak di dalam tubuh badan setiap individu. Menyimpan nutrien yang diperolehi melalui makanan. perubahan cuaca serta suhu maka 17 . Tisu adipose yang terletak jauh di dalam kulit boleh menyimpan lemak di bawah permukaan kulit.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. 3. diberi tekanan daripada luar. Ia juga dipanggil sebagai tisu adipose. Fungsi utama kulit ialah : 1. Tisu adipose ini terletak berhampiran dengan tulang atau otot. Sebagai penerima isyarat dan ransangan apabila permukaan kulit disentuh.Ong Kong Swee Jabatan PJK MEKANISMA FISIOLOGI KULIT Kefahaman mengenai fisiologi kulit adalah penting dalam antropometri kerana perkaitannya dengan komposisi dan bentuk tubuh badan. 2. Melindungi tisu badan dan organ dalam daripada sebarang impak dan bahan kimia serta mengelak kehilangan cecair dalam badan.

Ketebalan lapisan kulit luar ini adalah 0. Ini akan menyejukkan permukaan kulit. 18 . melakukan proses perkumuhan di mana ia mengeluarkan cecair daripada badan untuk mengimbangi suhu badan. Bahan kumuh ini dikeluarkan melalui peluh yang tersejat.Ong Kong Swee Jabatan PJK reseptor akan menghantar impuls melalui sistem saraf pusat akan tindakbalas berdasarkan isyarat yang telah diterima.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. 5. Struktur kulit Sumber : Martini dan Bartholomew (1997) p.08 mm. Mikroskop digunakan untuk melihat lapisan kulit tersebut manakala Epidermis pula dibahagikan kepada dua lapisan yang nyata iaitu lapisan bersisik (Stratum Corneum) dan lapisan Janasel.g 108 Kulit Luar ( epidermis) Lapisan kulit luar (epidermis) terdiri daripada tisu epitelium yang berlapis dan terbahagi kepada beberapa bahagian.

Selsel dibahagian ini adalah leper dan tertekan serta hilang sifat bentuk selnya. di mana keratin disimpan dalam sitoplasma.g 109 Lapisan bersisik (Stratum corneum) terdapat di bahagian luar sekali.Ong Kong Swee Jabatan PJK Lapisan epidermis Sumber : Martini dan Bartholomew (1997) p. Sel yang mati di lapisan ini akan melikatkan kandungan keratin. Keratin adalah bahan yang utama bagi membentuk kuku. Sel di bahagian ini sentiasa 19 . Ia memisahkan antara lapisan epidermis dan dermis. Lapisan Janasel terdiri daripada stratum lucidum. Sel di sebelah luar lapisan bersisik ini adalah sel yang telah mati dan apabila ianya haus atau terhakis ia akan diganti oleh sel baru dari lapisan Janasel. Bagi haiwan seperti lembu keratin ini akan membentuk tanduk dan bagi burung ia membentuk paruh.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. stratum spinosum dan stratum germinativum. Stratum germinativum pula merupakan lapisan yang paling dalam sekali. stratum granulosum. rambut dan calluses. Sel di bahagian ini adalah berbentuk bulat dan ia mempunyai nukleus. Lapisan ini berperanan mengeluarkan keratin. Stratum lucidum merupakan lapisan yang memisahkan antara lapisan bersisik dan lapisan Janasel.

Epidermis mempunyai ketebalan yang berbeza mengikut tempat di bahagian tubuh. ketiak dan dahi. iaitu tisu fiber dan elastik. Terdapat lebih kurang 3000 kilang peluh bagi setiap satu inci persegi dibahagian tapak tangan. Epidermis tidak di bekalkan dengan salur darah.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Ia menerima zat makanannya melalui bendalir limfatik yang mengalir di antara sel-sel di lapisan yang di sebelah bawah. bahagian kaki mempunyai kulit yang paling tebal sekali. Bilangannya banyak terutamanya di tapak tangan. tapak kaki. Dari kilang peluh ini. Ia berperanan menyejukkan badan dan 20 . Ia tebina daripada tiub yang berlingkar dan dibekalkan dengan salur darah yang banyak. Kulit dalam (dermis) Dermis adalah lapisan kulit yang sebenar dan ianya terbina daripada tisu pengikat. Peluh yang dikeluarkan mengandungi air dan natrium klorida yang merupakan bahan kumuh tubuh. Terdapat beberapa struktur di dalam lapisan dermis : i) Kilang peluh Kilang peluh merupakan kilang kecil yang terpenting.Ong Kong Swee Jabatan PJK membiak serta membentuk sel yang baru bagi menggantikan sel yang telah hilang akibat terhakisnya lapisan bersisik di permukaan kulit luar. salur naik ke atas dan menembusi permukaan kulit dan ia dikenali sebagai liang roma atau liang peluh.

rambut itu akan tumbuh dan menjadi batang 21 . Salur dari gelembung ini menuju ke kulit luar. ii) Kilang sebum atau kilang minyak (Sebaceous Glands) Kilang ini terdapat di seluruh tubuh dan ia paling banyak di bahagian muka.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Ia terhasil daripada umbi rambut. Sebum yang dihasilkan oleh kilang ini akan membasahkan dan melembutkan permukaan kulit bagi mengelakkan rambut menjadi kering dan rapuh. dan bahagian kulit yang berbulu. iii) Rambut Rambut dan bulu roma terdapat diseluruh permukaan kulit kecuali di tapak tangan dan tapak kaki.Ong Kong Swee Jabatan PJK secara tidak langsung dapat mengawal suhu badan serta mengawal imbangan air dan eletrolit tubuh. Dengan pembiakkan sel baru dibahagian akarnya. melalui liang roma. Penghasilan peluh ini dikawal oleh system saraf autonomik bahagian simpatetik. Kilang sebum ini juga terdapat di telinga (kilang cerumen) dan di kelopak mata (kilang meibomian). Umbi rambut ini tertanam didalam lapisan kulit dalam (dermis) dan dibekalkan dengan saluran darah. Air peluh sentiasa dihasilkan oleh kilang peluh dan akan tersejat apabila tubuh berehat. kepala. Kilang ini terbina daripada gelembung yang mempunyai tisu-tisu epitelium di sekelilingnya.

Lapisan ini mempunyai tisu fiber yang melekat dengan lapisan dermis. Ia bukanlah kulit yang sebenar seperti lapisan epidermis dan dermis. lapisan ketiga (lapisan 22 . Lapisan ini berfungsi sebagai mengekalkan kedudukan struktur kulit dengan tisu-tisu dan organ-organ lain. . Apabila otot ini menguncup. Lapisan Subcutaneous Lapisan ini terletak di bawah lapisan dermis.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. rambut akan berdiri tegak.Ong Kong Swee Jabatan PJK rambut. Rambut terbina daripada sel yang telah mati. Keadaan ini berlaku apabila kita dalam ketakutan dan semasa sejuk. menjadi lebih panjang apabila sel yang baru itu menolak sel yang lama ke atas. Bahan utama untuk membentuk kuku ialah keratin. Kuku tumbuh dari sel epitelium dari umbinya.Otot bebas yang halus yang terlekat pada liang rambut dikenali sebagai otot pendiri rambut (arrector pili). Lapisan subcutaneous ini mengandungi banyak sel lemak (tisu adipose). Ia didapati di bawah kulit. Sempadan antara kedua-dua lapisan ini tidak begitu jelas. Batang ini tertolak ke atas. Tisu adipose adalah satu tisu perantaraan yang menyangga dan mengikat struktur dalam tubuh. Umbi kuku ialah bahagian kuku yang dilitupi kulit tubuh dan badannya ialah bahagian yang terdedah. iv) Kuku Kuku terbina daripada sel tisu luar yang telah mati.

apabila kurangnya nutrien.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.g 91 Tisu adipose adalah sebagai sel yang aktif. tangan disebelah atas (upper arm).Ong Kong Swee Jabatan PJK subcutaneous) selepas epidermis dan dermis. dan 23 . Bagi lelaki kandungan lemak ini banyak terkumpul di bahagian leher. Perkara inilah yang berlaku ke atas mereka yang melakukan diet pemakanan bagi menguruskan badan. dibahagian bawah belakang badan (lower back). tisu ini akan mengecil dan apabila seseorang itu makan dan penambahan nutrien lemak di dalam badan. sel ini akan membesar semula. 1997). Tugasnya adalah untuk melindungi tubuh apabila menerima hentakan daripada luar. Kandungan lemak biasanya berbeza di setiap bahagian tubuh seseorang. yang mengelilingi jantung dan buah pinggang. Tisu adipose ini tidak akan mati. sebagai penebat haba dan bentuk simpanan tenaga. (Martini & Bartholomew. malahan ia hanya mengecil saiznya dalam kedudukan yang sama. Tisu adipose Sumber : Martini dan Bartholomew (1997) p.

dengan itu lapisan lemak di bawah kulit mengekalkan kehangatan tubuh. Sekiranya lemak kurang dalam badan ia terpaksa digantikan dengan tenaga karbohidrat. manakala bagi perempuan pula kandungan lemak yang banyak terdapat dibahagian buah dada. Tubuh kita perlu mengambil makanan yang mengandungi lemak kerana ia membantu membina pembentukan tubuh. Ia adalah konduktor haba yang lemah. Ia adalah gabungan antara fatty acid dan glaserol. Fosfolipid dan sterol menyumbang kepada struktur-struktur sel. Dari segi kimia lemak atau lipid mengandungi sebatian yang terdiri daripada karbon dan hidrogen serta sedikit oksigen. E dan K yang di perlukan oleh badan yang tidak boleh dibina oleh badan. vitamin D dan hempedu. dan perlu ambil daripada nutrien daripada luar. Lemak yang disimpan juga bertindak sebagai penebat tubuh. memanaskan badan dan melindungi dari kejutan mekanik bagi melapik organorgan penting. Lemak adalah sumber utama tenaga bagi mengawal suhu badan bagi membantu aktiviti harian.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. 24 . D. punggung. fosfolipid dan sterol adalah penting untuk pemakanan. pinggang dan paha. Lipid (lemak dan minyak). dan kolestrol berperanan sebagai bahan mentah untuk hormon. menyumbang keperluan tenaga dan mengawal metabolisme.Ong Kong Swee Jabatan PJK di sekitar punggung. Trigliserida adalah bentuk lemak yang tersimpan di dalam otot dan tisu adipose yang membekalkan dengan bekalan bahan bakar yang berterusan. Asid lemak berfungsi sebagai bahan pemula untuk mengawal hormon. Lemak juga dapat membentuk vitamin A.

Kajian yang dilakukan juga mendapati bahawa penggunaan murah mungkin sesuai untuk mass testing setting jika ianya diuji oleh pakar atau penguji yang terlatih. tisu lemak atau tisu adipose yang terletak di bawah kulit hasil daripada aktiviti metabolisme sel di dalam sistem tubuh badan manusi. diabetes. kencing manis. darah tinggi. Lapisan lemak ini boleh diukur dengan mengambil ukuran lipatan kulit pada tempat tertentu. stroke. Alatan yang digunakan adalah sepasang ‘kaliper’ (angkup atau alat pengukur diameter). Perkaitan Komposisi Lemak Badan Dengan Taraf Kesihatan. Perbezaan di antara seorang penguji yang berpengalaman dan yang kurang berpengalaman akan mempengaruhi skor jika caliper yang mahal digunakan.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. 25 . (Lohman dan Pollock 1981). osthopedic disorders dan pelbagai jenis masalah kesihatan yang lain termasuk juga masalah haid yang tidak tetap. Lemak badan yang berlebihan merupakan satu masalah yang dianggap kritikal di Amerika Syarikat. peningkatan risiko kanser.g 185).Ong Kong Swee Jabatan PJK Kajian tentang pengiraan bagi mencari peratusan lemak badan telah dilakukan oleh Jackson dan Pollock 1976 dalam Heyward (1997). Komposisi lemak badan adalah merujuk kepada lemak. Penguji yang kurang berpengalaman diberi latihan agar penghasilan skor yang sama diperolehi jika menggunakan kaliper plastik yang mempunyai spring dan caliper yang mempunyai tension yang selaras tanpa dipengaruhi oleh ketebalan lipatan pada kulit. (Johnson and Nelson p. Kajian tersebut mendapati di bawah kulit terdapat lapisan lemak ‘subcutaneous’. Keadaan ini telah menyumbangkan pelbagai jenis penyakit seperti penyakit yang berkaitan dengan koronori.

Para penyelidik telah melakukan kajian untuk mengetahui bagaimana serakkan lemak (body fat distribution) atau pola lemak (fat patterning) dan kaitannya dengan kecergasan fizikal manusia. yang wujud dalam semua sel haiwan termasuk juga sel manusia. Kolesterol diperlukan untuk membawa lemak yang telah dihadamkan kebahagian lain tubuh. Oleh itu seseorang yang beratnya 150 Ibs (pound) dan lemak sebanyak 10% mempunyai tisu lemak sebanyak 15 Ibs dan 135 Ibs tisutisu lain dipanggil “lean tissue” (tisu berotot).Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Apabila komposisi lemak dalam tubuh badan seseorang itu meningkat. namun begitu mereka juga mendapati komposisi lemak badan yang berkurangan juga akan menyumbangkan kepada masalah yang tertentu.Ong Kong Swee Jabatan PJK Pengiraan peratusan lemak badan adalah kaedah mudah mendapatkan berat dan komposisi badan yang ideal. Walaupun kajian yang berkaitan dengan komposisi lemak badan yang berlebihan ini sering dikaitkan dengan masalah kesihatan dan kecergasan seseorang. berlilin. Peratusan lemak adalah peratusan keseluruhan berat badan. Lemak dari organ hati dan dari makanan ini dibawa di dalam badan 26 . Kolestrol Kolestrol adalah satu zat daripada golongan lemak. Ia adalah bahan seperti lemak. tisu adipose juga akan bertambah pada sesuatu kawasan. Sebahagian besar kolesterol dalam badan dihasilkan oleh organ hati dan selebihnya dari makanan . Kolesterol juga penting dalam kesihatan walaupun ramai yang beranggapan ia hanya memberi kemudaratan.

Lemak kepekatan rendah (LDL = Low Density Lipoprotein ) 3. Kolesterol penting dalam tubuh manusia kerana ia merupakan salah satu zat yang diperlukan untuk pertumbuhan dan perkembangan tubuh serta untuk mengawal jangkitan penyakit. Lemak kepekatan sangat rendah (VLDL = Very Low Density Lipoprotein ) 2.Ong Kong Swee Jabatan PJK oleh lipoprotein (gabungan kolestrol dan protein). Jika paras lemak LDL ini berlebihan. Paras kolesterol yang baik (normal) ialah 5. Jadi ia mengurangkan paras lemak di dalam darah. • Penghasilan hormon 27 .Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Badan menggunakan kolesterol untuk: • • Tumbesar dan memperbaiki sel-sel Menghasilkan asid hempedu oleh pundi hempedu yang membantu menyerap lemak dalam makanan. HDL pula adalah lemak yang baik. ia akan melekat pada dinding saluran darah dan akan menyempitkan saluran darah tersebut. Terdapat 3 jenis lemak yang penting dalam badan iaitu : 1. Lemak kepekatan tinggi (HDL = High Density Lipoprotein ) Lemak LDL adalah kolesterol yang tidak baik untuk badan. Lipoprotein melalui saluran darah ke organ-organ lain yang memerlukannya.2mmol/l . Ia berfungsi sebagai pembawa lemak untuk disimpan di dalam hati.

perokok atau mempunyai masalah darah tinggi adalah berkemungkinan besar mempunyai kandungan kolesterol yang tinggi dalam tubuh mereka. Jika kandungan kolesterol dalam badan seseorang itu normal.Ong Kong Swee Jabatan PJK Pertumbuhan yang tidak sempurna akan lebih peka kepada jangkitan penyakit. Kandungan kolesterol dalam badan dapat diketahui melalui ujian darah. Kolesterol yang tinggi boleh membuatkan saluran darah tersumbat. Dengan yang demikian kolesterol yang seimbang diperlukan. Tompok ini boleh berada dalam bilangan yang banyak ataupun satu sahaja. seseorang itu dapat mengetahui sama ada kandungan kolesterol dalam tubuhnya normal. kemungkinan dia akan mempunyai tanda-tanda seperti tompok-tompok kuning pada siku. kurang ataupun tinggi. Melalui ujian ini. Manakala bagi mereka yang gemuk. bukan semua orang yang mempunyai kandungan kolesterol yang tinggi dalam tubuh menunjukkan tanda seperti ini. sudut mata atau di bahagian atas dan bawah kelopak mata. Jika seseorang itu mempunyai kandungan kolesterol yang tinggi. Hormon inilah yang bertindakbalas dalam tubuh manusia untuk mengawal jangkitan penyakit.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. ia akan melekat di dinding darah menyebabkan 28 . dia tidak akan menunjukkan sebarang penyakit. Bila kandungan kolesterol tinggi. Kolesterol dalam tubuh akan pecah dan menjadi hormon yang dinamakan “steroid”. pergelangan tangan. “Arterioscleriosis” merupakan penyakit pada salur darah dalam tubuh. Tetapi perlu diingat.

Apabila lemak membaluti jantung. Stroke atau juga dikenali sebagai angin ahmar jika menyerang akan menyebabkan mangsanya lemah. Kekurangan oksigen ke jantung akan akhirnya mengganggu keupayaan jantung untuk berfungsi dengan baik. Serangan stroke secara tiba-tiba untuk memulihkan kembali fungsi dan 29 . Sakit jantung juga boleh disebabkan oleh kandungan kolesterol yang berlebihan. seseorang itu mungkin terpaksa menjalani pembedahan jantung pergerakan jantungnya. Atherosclerosis pula terjadi berikutan pemendapan plak yang terdiri daripada lemak dan sel pada dinding arteri. plak ini semakin tebal dan lambat-laun akan menyebabkan salur darah tersumbat sama sekali. Mangsa stroke mengalami lumpuh dan lemah anggota badan sama ada sebelah badan atau keseluruhannya. Faktor umum penyebab stroke ialah apabila pembuluh darah diserang penyakit yang mengganggu pengaliran darah ke otak. Semakin tua.Ong Kong Swee Jabatan PJK dinding darah menjadi sempit. maka jantung tidak boleh berfungsi dengan normal. Penimbunan lemak pada dinding arteri berlaku sejak kita masih muda. Lemak atau kolesterol akan menjadi keras (beku) dan menyebabkan saluran darah tidak elastik serta berfungsi dengan sempurna. Penimbunan lemak mengambil masa 10 hingga 15 tahun untuk menebalkan dinding dan menyempitkan saluran darah arteri. Lemak juga akan membaluti saluran kecil darah yang terdapat pada jantung. Bila keadaan ini berlaku. Jika keadaan ini belaku.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. lumpuh dan boleh menjadi penyebab kepada kematian. Seterusnya bahagian tersebut akan terjejas dan berhenti berfungsi. darah tidak dapat mengalir dengan mudah ke jantung.

Bagaimanapun bukan semua jenis stroke akan menyebabkan lumpuh. Antara masalah lain ialah kemungkinan berlakunya gangguan pada bahagian otak yang lebih penting peranannya. Sama seperti bahagian tubuh yang lain. Bagaimanapun kes begini jarang berlaku dan hampir 85 peratus mangsa stroke akan mengalami masalah kekejangan saraf dan otot yang membawa kepada lumpuh sementara atau kekal. Lemah dan lumpuh akibat stroke ini akan menyebabkan mangsa mengalami kesukaran untuk bercakap atau kemungkinan kehilangan terus keupayaan bercakap atau dikenali sebagai aphasia. 30 . Ini menjadikan bahagian otak yang tidak mati turut mengalami kerosakkan disebabkan oleh perkaitan tersebut. Ini kerana gangguan saraf berlaku jauh daripada bahagian otak yang mengawal pergerakan. otak harus menerima bekalan berterusan melalui pembuluh darah dan arteri. bahagian otak yang tidak mendapat bekalan darah akan mati kerana tidak mendapat bekalan oksigen dan pemakanan otak yang biasanya dibawa bersama di dalam darah.Ong Kong Swee Jabatan PJK ini membuatkan si mangsa tidak mengalami sebarang tanda amaran kedatangan penyakit ini sehinggalah tiba waktunya dia mengalami rasa lemah dan lumpuh sebelah badan sama ada kiri atau kanan.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Adakalanya keadaan stroke menjadi semakin serius apabila pembuluh darah yang berselirat di otak menyebabkan ia berkait antara satu sama lain. Jika salah satu daripada arteri tersumbat.

Banyak bukti menunjukkan beberapa jenis serangan jantung akan menyebabkan stroke pada si mangsa.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Manakala pembekuan darah berlaku apabila arteri disekat oleh lemak yang melekat di dinding arteri. Ramai beranggapan faktor keturunan sebagai punca penyakit stroke tetapi ternyata masih tidak terdapat sebararg bukti tentang faktor ini. Penyakit jantung dan stroke berkait antara satu sama lain. Bagaimanapun kebanyakkan pesakit tidak mengalami sebarang tanda amaran bagi membolehkan mereka menjalani rawatan. Selain pesakit jantung.Ong Kong Swee Jabatan PJK Terjadinya pecah pembuluh darah di otak juga menjadi penyebab kepada serangan stroke. Bila ini berlaku. Cuma yang mungkin dapat dirasai 31 . tekanan darah dan kolestrol tinggi serta seorang perokok merupakan mereka yang paling berisiko untuk mendapat stroke. Tanda stroke termasuklah rasa lemah anggota badan {sebelah kiri atau kanan badan) dan pandangan mata yang beransur kabur. Tekanan darah tinggi juga memberi kesan pada ketahanan dinding pembuluh darah. darah akan mengalir dalam tekanan yang amat rendah hingga merosakkan bahagian saraf yang seharusnya menerima oksigen secukupnya. Darah yang membeku boleh menjadi punca ia tersekat dan ini dipanggil cerebral embolism. Embolisms boleh disebabkan oleh penyakit jantung atau gangguan pada arteri utama. mereka yang mengidap penyakit diabetis. Dinding salur darah yang tidak kuat dipanggil aneurysms akan pecah apabila menerima tekanan darah yang lebih tinggi daripada biasa. Manakala bagi penyakit cerebral haemorrhages iaitu salur darah pecah juga boleh menjadi punca stroke.

Ong Kong Swee Jabatan PJK pesakit ialah apabila mereka dapati sebelah badan terasa sakit dan lemah sehingga membawa kepada lumpuh. seperti atlit. Ketika ini terdapat lebih dari 12 juta orang yang mengidap penyakit ini dan menyebabkan 400 ribu kematian pada setiap tahun di seluruh dunia. Penyakit jantung juga sering dijumpai pada kanak-kanak dan remaja. Hipertensi atau tekanan darah tinggi merupakan gangguan jantung dan pembuluh darah yang umum dan dihidapi oleh 20 % penduduk dewasa di dunia. Begitu juga dengan kehilangan keupayaan bercakap dan apabila bertutur semakin sukar difahami.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Bagi pesakit stroke mereka biasanya akan menjalani beberapa siri rawatan untuk memulihkan anggota yang lemah atau lumpuh. Rawatan untuk stroke bergantung kepada sejauhmana seriusnya kerosakan otak yang dialami oleh pesakit. Sebagian besar meninggal dunia di bawah usia 65 tahun. Selain itu kajian 32 . Eropah dan Australia pada awal abad ini. Komposisi badan boleh mempengaruhi tahap pencapaian atlit. Tembakau pula telah menyebabkan 3 juta orang meninggal setiap tahun akibat kanser paru-paru dan penyakit jantung. Penyakit ini juga menjadi penyebab utama kematian dan terdapat kira-kira 15 juta orang meninggal dunia akibat penyakit jantung dan stroke. Lebih lagi yang melibatkan diri dalam aktiviti sukan. Rumusan Kecergasan dan kesihatan badan biasanya bergantung kepada komposisi tubuh badan. Penyakit jantung koroneri bermula di Amerika Utara.

Faedah dari pengukuran ini. namun pemahaman konsep somatotaip mampu menentukan jenis tubuh badan. Individu yang obesity berpotensi menghidapi penyakit seperti Coronary Artery Disease. kajian yang dijalankan oleh Hebbelinck dan Postma pada tahun 1963 telah mendapati bahawa subjek yang diklasifikasikan sebagai mesomorf ternyata lebih unggul dalam semua ujian kecergasan motor. individu dapat menentukan tahap komposisi lemak badan. Dalam sesi pengajaran dan pembelajaran guru dapat menerangkan kepada pelajar cara pengamalan gaya hidup sihat dari segi pengambilan pemakanan dan pengawalan berat badan. Type II Diabetes dan sebgainya. hypertension. KAJIAN LAMPAU Hasil kajian yang dijalankan melibatkan pengkelasan tubuh badan memerlukan ukuran pengkelasan yang tepat. 33 .Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK yang telah dilakukan menunjukkan bahawa terdapat pelbagai kaedah yang boleh digunakan bagi menentukan komposisi badan. Menurut Johnson dan Nelson (1986). Manakala subjek daripada kumpulan ekto-mesomorf mempamerkan prestasi yang lebih baik daripada kumpulan endo-mesomorf kecuali dalam acara lontar peluru. Norma yang digunakan dalam kebanyakan jadual berat badan telah dikelaskan bersama ukuran tinggi dan kategori tubuh badan manusia secara tepat Kajian lampau telah menunjukkan terdapatnya kolerasi di antara prestasi ujian kecergasan motor dengan pengkelasan somatotaip dan pengukuran antropometri.

Acara balingan lebih dikuasai oleh atlit mesomorf.K (2002). 2.Ong Kong Swee Jabatan PJK Menurut Cureton yang pernah menjalankan satu kajian ke atas atlit-atlit yang menyertai Sukan Olimpik pada tahun 1931. Atlit 34 . Menurut Miller. satu kajian telah dijalankan terhadap rakyat Amerika. Acara renang lebih dikuasai oleh atlit meso-endomorf.D. Acara gimnastik lebih dikuaai oleh atlit meso-ektomorf. Bentuk tubuh badan adalah merujuk kepada saiz otot rangka dan lemak subcutaneous yang berbeza bagi dua kumpulan atlit ini. Hasil kajian mereka. Lebih 20% remaja juga menghadapi masalah terlebih gemuk (overfat). Dalam jumlah ukuran berat secara keseluruhan lebihan berat ini tidak terhad terhadap populasi tua sahaja. 4. Thorland. telah melakukan kajian menggunakan kaedah antropometri untuk mengkaji bentuk tubuh badan atlit yang terlibat dalam acara trek dan balapan.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Dalam kajian tersebut mendapati bahawa dianggarkan lebih daripada 80 juta rakyat Amerika mempunyai berat badan yang berlebihan kerana di dalam tubuh badan mereka mengandungi lemak yang berlebihan. Acara balapan lebih dikuasai oleh atlit ektomorf berotot pejal. telah didapati wujudnya perbezaan yang ketara daripada aspek antropometri dan bentuk tubuh badan di kalangan atlit lelaki bagi acara tersebut. Kemungkinan lebih daripada 40 juta golongan dewasa adalah tersangat gemuk (obese) iaitu jumlah lemak dalam badan mereka melebihi 25% bagi lelaki dan 30% bagi perempuan. 3. W. (1984). 1936 dan 1948 telah merumuskan bahawa : 1.

Menurut Lohman (1987). Berdasarkan data yang diperolehi. Menurut Johnson dan Nelson (1980). Semua kaedah ini berupaya memberikan anggaran yang baik serta mampu menilai kegemukan pada 35 . perbezaan daripada segi densiti bagi komposisi badan serta jumlah kandungan air yang berbeza berbanding dengan orang kulit hitam. ibu bapa. Selain daripada itu. ketebalan ukuran lipatan kulit dibahagian lengan dan paha kanak-kanak yang berumur di antara 6 hingga 11 tahun boleh digunakan untuk menentukan kedudukan mereka pada skala kegemukan. pada tahun 1976.Ong Kong Swee Jabatan PJK bagi acara balapan mempunyai lebih banyak lemak subcutaneous dan mempunyai rangka badan yang besar berbanding dengan atlit acara trek. Milesis telah menjalankan kajian berkaitan tentang kesan tempoh latihan ke atas komposisi badan. pelajar dan guru dapat mengetahui tahap kegemukan pelajar dan membuat penilaian yang lebih baik mengenai tahap kecergasan berdasarkan kesihatan individu.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. di dapati bahawa orang kulit putih mempunyai rangka yang lebih berat. kaedah Bioelectrical Resistance juga dapat digunakan untuk menentukan peratusan lemak badan. ukuran segmen tubuh dan komposisi badan di antara orang kulit putih dengan orang kulit hitam telah dijalankan. Di dalam kajian ini. kajian tentang perbezaan pengukuran antropometri seperti tubuh badan. Menurut Johnson dan Nelson (1980). Di dalam kajian ini didapati bahawa jumlah keseluruhan pengukuran lipatan kulit akan mengalami pengurangan dan bergantung kepada jangka masa latihan.

Melalui kaedah ini juga. Biarpun 36 . Menurut Johnson dan Nelson (1986). Sesetengahnya turut meliputi kadar paiwaian untuk golongan dewasa. Semakin tinggi jumlah cecair badan dan jisim bebas lemak maka arus yang dapat melalui elektrolit tersebut juga tinggi. H. K.M. kaedah ini telah digunakan bagi menentukan kandungan protein. cecair di dalam badan serta jisim bebas lemak bagi seseorang individu.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. (2002) dan Harison. Kaedah ini menggunakan penentangan arus elektrik ke atas elektrolik di dalam badan manusia. Ini menunjukkan bahawa badan seseorang itu mempunyai kadar lemak yang rendah.Ong Kong Swee Jabatan PJK bahagian tubuh yang tidak dapat diukur dengan tepat melalui Kaedah Lipatan Kulit. mereka telah dapat menentukan peratusan lemak badan dengan penggunaan beberapa alat iaitu: a) b) c) Futrex 1000. Kaedah yang diperkenalkan ialah Near-Infrared Interactance (NIR). Menurut David. Thomasett’s telah memperkenalkan kaedah pengukuran melalui alat Bioelectrical Impedence Analyzer (BIA) iaitu bagi menentukan peratusan lemak.C (1984). telah memperkenalkan satu kaedah baru dalam mengukur komposisi badan. Sebelum kaedah ini digunakan dalam pengukuran komposisi badan. pada tahun 1960an. lemak dan juga cecair di dalam pertanian. Futrex 5000 dan Futrex 6000 Kadar paiwaian kesihatan bagi peratusan lemak atau jumlah sukatan kulit bagi kanak-kanak atau remaja dihuraikan dengan beberapa ujian.

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK lapisan kulit mempunyai kaitan rapat dengan kegemukkan tubuh badan bagi kanak-kanak, namun jumlah sebenar lemak badan masih belum dapat ditentukan setepatnya. Hubungan lapisan lemak kulit dan kegemukkan dibezakan oleh jantina dan juga perubahan kematangan kanak-kanak. Oleh itu, peratus lemak bagi kanak-kanak 7 tahun tidak dapat menggambarkan komposisi tubuh yang tepat sebagaimana peratus lemak untuk golongan remaja berusia 17 tahun. Fitnessgram (Cooper Institute for aerobic Research 1999) menghuraikan bahawa laporan had optimum kadar kegemukan bagi lelaki dan perempuan berusia 5 tahun hingga 25 tahun adalah 10% hingga 20%. Bagi kanak-kanak berusia 12 tahun dan lebih, Fitnessgram menghuraikan kanak-kanak lelaki yang mempunyai peratus lemak kurang dari 8% dan kanak-kanak perempuan yang kurang dari 13% lemak adalah terlalu kurus dan tidak baik untuk kesihatan.

Indeks Jisim Tubuh Badan (BMI) menyediakan petunjuk hubungan antara berat dan tinggi, oleh itu ia tidak menyediakan huraian peratusan lemak badan. BMI bukannya satu prosedur yang disyorkan untuk menilai komposisi tubuh badan. Walau bagaimanapun BMI mempunyai kaitan secara sistematik dengan risiko kesihatan dan boleh digunakan apabila penentuan lemak badan tidak disediakan. BMI = berat dalam (kg) Tinggi (meter) x tinggi (meter)

37

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK Secara ringkasnya, BMI bagi 20 hingga 25 digabungkan dengan risiko terendah masalah kesihatan dan ia meningkat selaras dengan peningkatan BMI. Nilai BMI yang lebih daripada 27.3 bagi wanita dan 27.8 bagi lelaki adalah petunjuk yang menandakan berat melampau dan memyebabkan masalah kesihatan seperti tekanan darah tinggi dan kencing manis. Individu yang memepunyai indeks jisim tubuh badan yang lebih daripada 30 adalah dianggap gemuk sementara yang melebihi 40 dianggap gemuk yamg tidak sihat dan memerlukan rawatan. BMI digunakan dalam kajian komposisi tubuh badan sebagai indeks berat yang berkait rapat dengan ketinggian. Ia dianggap sebagai ukuran kegemukan kerana ia berkait rapat dengan lemak badan. Sebagai ukuran densiti tubuh badan, ia mempunyai perkaitan yang kurang dengan ketinggian. Oleh itu ia mempunyai ukuran yang tinggi dan negatif dengan indeks Ponderal.

KAJIAN TERKINI Menurut Lohman (1987), ketebalan ukuran lipatan kulit dibahagian lengan dan paha kanak-kanak yang berumur di antara 6 hingga 11 tahun boleh digunakan untuk menentukan kedudukan mereka pada skala kegemukan. Berdasarkan data yang diperolehi, ibu bapa, pelajar dan guru dapat mengetahui

38

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK tahap kegemukan pelajar dan membuat penilaian yang lebih baik mengenai tahap kecergasan berdasarkan kesihatan individu. Namun demikian terdapat masalah dan kekangan untuk menjalankan kaedah pengukuran lipatan kulit. Menurut Riley, H.J (1990), dalam

penyelidikannya A critique of skinfold test from the public school level, telah membincangkan kajian ini. Beliau dapati bahawa kaedah pengukuran lipatan kulit tidak mendapat sokongan sepenuhnya daripada guru pendidikan jasmani. Mereka berpendapat bahawa kaedah ini tidak sesuai dijalankan di sekolah dengan alasan berikut: i) Kaedah ujian ini menyebabkan pelajar sensitif terhadap diri mereka sendiri dan membuka rahsia diri mereka tentang obesiti. Kaedah ini juga didapati ramai pelajar tidak selesa kerana merasa sakit apabila ujian dilakukan oleh penguji yang kurang berpengalaman. ii) Ada juga ibu bapa yang beranggapan bahawa kaedah ini agak keterlaluan kerana bahagian tertentu yang agak sulit bagi perempuan dipegang oleh penguji. iii) Disebabkan majoriti guru yang mengajar Pendidikan Jasmani di sekolah rendah bukanlah guru yang mempunyai kelayakan sepenuhnya, maka data yang diperolehi oleh guru ini tidak mempunyai kesahan dan boleh dipertikaikan. iv) Ujian ini memerlukan jangka masa yang panjang dan akan menyebabkan guru tidak mampu mengawal kelas. Guru lain atau ibu bapa tidak berminat membantu mengatasi masalah ini.

39

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK v) Pengukuran lipatan kulit dianggap tidak sesuai untuk mengajar gaya hidup sihat kerana kebanyakan pelajar yang mengalami kegemukan telah maklum tentang diri mereka dan tidak perlu dijalankan pengukuran untuk meyakinkan mereka

Menurut kajian Riley (1990), masalah-masalah yang dinyatakan di atas telah menyebabkan ramai pendidik Pendidikan Jasmani menolak Kaedah Lipatan Kulit sebagai salah satu alat pengukuran untuk menentukan taraf kesihatan pelajarpelajar sekolah di Canada. Kajian yang dijalankan oleh Going dan Lohman (1990), The skinfold testA response telah menggariskan beberapa penyelesaian kepada masalahmasalah yang dinyatakan oleh Riley (1990). Menurut mereka, semua masalah yang berlaku boleh diatasi sekiranya langkah tertentu dipraktikkan semasa melakukan pengukuran. Guru Pendidikan Jasmani tidak diajar tentang kaedah untuk

menggunakan alatan pengukuran lipatan kulit dengan berkesan. Penggunaan pengukuran tinggi dan berat sebagai menggantikan Kaedah Lipatan Kulit. Ini akan memudahkan guru menjalankan tugas walaupun tidak begitu tepat dalam mengukur kegemukan pada kanak-kanak. Hal ini pasti akan bertambah sukar bagi mereka yang tidak sensitif terhadap kadar pertumbuhan dan perkembangan kanak-kanak. Lohman, T.G (1981) telah menguraikan setiap satu masalah yang dikemukan ohe Riley dalam kajiannya, iaitu :

40

Penentuan peratus lemak dalam tubuh badan sangat penting dalam perkembangan dan pertumbuhan fizikal kanak-kanak dan remaja yang seimbang.Ong Kong Swee Jabatan PJK i. Terdapat banyak kajian tentang kandungan lemak di dalam badan yang menarik perhatian pengkaji sains sukan. Sebaliknya pengukuran secara objektif boleh menyakinkan pelajar tentang keadaan diri mereka yang sebenar. iv. Kaedah Lipatan Kulit ini sebenarnya memerlukan sedikit masa.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Penilaian guru secara subjektif boleh dianggap sebagai berat sebelah. Sekiranya penguji lebih mengutamakan objektif pengukuran dan mengaitkan hasil pengukuran dengan risiko kesihatan daripada paras rupa. beliau menyatakan bahawa tahap kandungan lemak badan yang paling ideal bagi wanita ialah 20% dan bagi lelaki 41 . ii. iii. Kaedah Lipatan Kulit sebenarnya sangat mudah dijalankan sekiranya penguji sanggup meluangkan masa untuk mempelajari teknik menggunakan alatan dengan tepat. maka pengukuran itu adalah sesuatu yang penting dan bukannya betujuan untuk menjatuhkan maruah seseorang. Montoye (1978) dalam Evaluation in Physical Education oleh Safrit (1981). Jika pendidik seorang yang cekap. Alatan yang digunakan juga tidak mahal berbanding dengan peralatan dalam kaedah lain. ini akan menyebabkan perjalanan kelas dapat dikawal dengan sempurna.

Thomasett’s pula memperkenalkan kaedah pengukuran melalui alat Bioelectrical Impedence Analyzer (BIA) iaitu bagi menentukan peratusan lemak. Conway. Semakin tinggi jumlah cecair badan dan jisim bebas lemak maka arus yang dapat melalui elektrolit tersebut juga tinggi. Selain daripada itu. Ini menunjukkan bahawa badan seseorang itu mempunyai kadar lemak yang rendah (petikan Johnson & Nelson . Latihan fizikal ini mestilah secara sistematik untuk mendapatkan keberkesanan yang unggul.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Di awal tahun 1960an. Kaedah yang berkesan untuk mengurangkan lemak ialah dengan melakukan latihan fizikal dan diet seimbang. kaedah lain bagi menentukan peratusan lemak adalah pengukuran ukurlilit badan dan ukur lebar skeletal serta ini pengukuran berupaya menggunakan Bioelectrical Resistance. pula telah memberikan suatu inovasi baru kepada kaedah Near-Infrared Interactance (NIR) yang mana ia sebelum ini 42 . Semua kaedah memberikan anggaran yang baik serta mampu menilai kegemukan pada bahagian tubuh yang tidak dapat diukur dengan tepat melalui Kaedah Lipatan Kulit.Ong Kong Swee Jabatan PJK ialah 15%. Mengamalkan diet yang seimbang dapat mengekalkan kesihatan tubuh badan dan kecergasan fizikal. 1986). Ini menunjukkan bahawa kegemukan adalah berkadar songsang dengan latihan dan diet seimbang. Norris & Bodwell (1984). cecair di dalam badan serta jisim bebas lemak bagi seseorang individu. Kaedah ini menggunakan penentangan arus elektrik ke atas elektrolik di dalam badan manusia. Beliau juga menyatakan paras kandungan lemak tidak dikaitkan secara langsung dengan status atau taraf kesihatan individu.

Kaedah ini dianggap dapat memberikan data yang paling tepat dalam menentukan kandungan lemak di dalam tubuh individu. ii. Tisu lemak kurang ketumpatannya berbanding dengan tisu tanpa lemak. iii. Pengukuran berat di dalam air membolehkan pengiraan komposisi badan kerana tisu lemak dan tisu tanpa lemak mempunyai ketumpatan yang berlainan. lemak dan juga cecair di dalam pertanian. Seorang atlit yang tinggi peratus lemaknya. 1994) Kaedah Lipatan Kulit (Skinfold Test) pula merupakan salah satu cara pengukuran yang digunakan dalam biometrik. Orang yang lebih peratus lemak mudah terapung di dalam air. Melalui kaedah ini juga. Peratus lemak badan diperolehi dengan mengenalpasti ketumpatan badan. Kaedah Lipatan Kulit ini sangat mudah dan murah jika dibandingkan dengan teknik pengukuran menggunakan Hydrostatic Weighing yang mana peralatan ini sangat mahal dan memerlukan masa yang lama untuk mendapatkan keputusannya. mereka telah dapat menentukan peratusan lemak badan dengan penggunaan beberapa alat iaitu: i. Berat badan diambil semasa berada di dalam air.Ong Kong Swee Jabatan PJK digunakan bagi menentukan kandungan protein.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Kemudian berat ini dibandingkan dengan berat badan di luar air. Futrex 5000 dan Futrex 6000 (petikan Adams. Lemak adalah pengapung kerana ketumpatannya lebih rendah berbanding 43 . rendah beratnya dalam air berbanding seorang yang sama berat badan di luar air tetapi rendah peratus lemak badan. Futrex 1000.

untuk menentukan kesahan Kaedah Lipatan Kulit. Berdasarkan kajian. Didapati bahawa remaja yang mempunyai peratus lemak melebihi 25% bagi lelaki dan 30% bagi wanita merupakan golongan yang mempunyai risiko tinggi mengidap penyakit ini. bertajuk Validity of method for estimating percent body fat in young women.Ong Kong Swee Jabatan PJK ketumpatan air. telah menjalankan kajian bagi menentukan paras lemak badan yang kritikal bagi remaja terhadap penyakit koronari jantung. 44 . mereka mendapati bahawa faktor utama yang menyebabkan kecenderungan individu kepada risiko penyakit koronori jantung bukanlah kerana peratus lemak badan secara total tetapi adalah disebabkan oleh lemak di dalam badan. mereka telah merumuskan bahawa pengukuran lemak badan perlu dijalankan semasa remaja mengalami proses pertumbuhan dan perkembangan serta menjaga kesihatan diri. Kajian Stout (1996). Going. Dapatan kajian juga menunjukkan bahawa penentuan kandungan lemak sangat penting dalam menentukan seseorang itu berisiko mendapat penyakit koronori jantung atau tidak semasa usia muda terutamanya mereka yang mempunyai peratus lemak yang tinggi pada tubuh. Williams dan Lohman (1992). Jesteru.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Bioelectrical Impendence Analysis (BIA) dan Near-infrared Interactance (NIR) berbanding dengan kaedah pengukuran Underwater Weighing (UWW) yang mana dapat menentukan peratus lemak badan. Kanak-kanak yang tulang rangkanya belum cukup matang dan tinggi jumlah air di dalam badannya mempunyai tisu tanpa berlemak yang rendah berbanding dengan orang dewasa.

85 hingga 0.88 manakala kesahan bagi NIR ialah r=0. Hasil kajian juga menunjukkan bahawa kaedah lipatan kulit adalah kaedah yang paling sesuai digunakan untuk mengukur peratus lemak badan kerana mempunyai kesahan yang tinggi serta mudah dijalankan berbanding dengan kaedah pengukuran yang lain. di dapati Kaedah Lipatan Kulit (Sum of 3 dan Sum of 7).Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK Berdasarkan kajian.59 hingga 0.52 dan kesahan bagi BIA ialah r =0. kaedah lipatan kulit ini sepatutnya dipraktikkan oleh pendidik Pendidikan Jasmani dan Kesihatan di sekolahsekolah. 45 . mempunyai r = 0.64 bagi mengukur peratus lemak wanita bukan atlit. Justeru.

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. ditunjukkan bahawa terdapat huhungan yang rapat antara bentuk badan dengan pencapaian kemahiran motor. Saiz dan bentuk fizikal subjek mempengaruhi penglibatan dalam sukan yang tertentu. jurulatih dan juga pelajar dalam bidang Sains Sukan ke arah melahirkan tenaga pengajar yang berkualiti serta melahirkan atlitatlit yang berpengetahuan tinggi dalam bidang Sains Sukan.Ong Kong Swee Jabatan PJK Rumusan Kesimpulannya. daripada banyak kajian berkaitan di atas dapat dikatakan yang pengukuran antropometri dan somatotaip memainkan peranan yang penting dalam menentukan kejayaan pencapaian dalam kebanyakkan aktiviti sukan. Daripada kajian yang telah dijalankan. Rumusan dan dapatan oleh pengkaji-pengkaji masa lampau penting sebagai panduan kepada guru. contohnya subjek yang mempunyai bentuk badan mesomorf adalah sesuai untuk acara lontaran dan sebagainya. 46 .

d). g). 47 . Mengkelaskan bentuk badan pelajar atau atlit. menambah atau mengurangkan berat badan mengikut kategori sukan tertentu. c). e). para jurulatih bahkan kepada masyarakat seluruhnya. Kegunaan ujian ini mengikut data antropometrik ialah: a). Membolehkan guru PJK membimbing pelajar membuat pemilihan aktiviti sukan mengikut bentuk tubuh badan. Membolehkan guru PJK mengkelaskan pelajar dalam kumpulan Homogenous. Sebagai panduan dalam menilai tahap perkembangan dan pertumbuhan pelajar. Memberi maklumat kepada jurulatih dan guru PJK mengenai status kesihatan. kadar pertumbuhan dan perkembangan fizikal pelajar atau atlit. Menilai keberkesanan sesuatu sistem latihan terhadap pembesaran otot dan kekuatan otot. b). Panduan kepada ahli sukan yang ingin mengekal. f). taraf pemakanan.Ong Kong Swee Jabatan PJK KEGUNAAN UJIAN Maklumat yang didapati daripada pengukuran antropometrik amat berguna kepada individu yang terlibat dalam bidang Sains Sukan ataupun Pendidikan Jasmani.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.

iaitu: 1). Ketidakpastian dalam menentukan lokasi-lokasi anatomi dengan tepat semasa melakukan ujian. 48 . Penggunaan alat yang tidak piawai atau yang telah diubahsuai boleh mempengaruhi keputusan ujian. 6). 4). 7). Ketidakselarasan dari segi teknik dan kaedah pengukuran akan mempengaruhi hasil ujian.Ong Kong Swee Jabatan PJK LIMITASI UJIAN Terdapat babarapa limitasi yang boleh mempengaruhi hasil ataupun keputusan ujian. Penguji (antropometrist) kurang berkemahiran dan pengetahuan dalam penggunaan alat pengukuran semasa ujian.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. 2). demonstrasi dan arahan yang tidak jelas dan tepat boleh mempengaruhi keputusan ujian. 8). 5). 3). Pengukuran yang dibuat selepas waktu makan akan menjejaskan keputusan ujian. Latihan berintensiti tinggi dalam cuaca panas boleh menyebabkan proses dehidrasi yang akan mempengaruhi berat subjek dan keputusan ujian. Keadaan alat pengukuran boleh mempengaruhi keputusan ujian. Penerangan.

Berlatih cara mengukur berat dan tinggi badan. iii.Ong Kong Swee Jabatan PJK MATLAMAT Diakhir sesi ini. OBJEKTIF Diakhir sesi ini .Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. ii. lemak badan. Menambah pengetahuan tentang kegunaan pengukuran antropometri dalam Pendidikan Jasmani dan Sains Sukan secara amali dengan betul. pelajar akan dapat : i. Mengetahui cara mencatat dan menyimpan rekod pengukuran antropometri dan seterusnya mengira nilai Indeks Jisim Tubuh (IJT) / Body Mass Index (BMI). perkembangan dan kajian berkaitan dalam pengukuran antropometri. iv. Mengetahui tentang sejarah. diharap pelajar dapat : i. Mengelola dan mentadbir proses pengukuran antropometri dengan kaedah yang betul adan tepat. 49 . iii. ukur lilit badan dan garisan diameter ii. Mengetahui dan memahami istilah antropometri dan kepentingannya secara am. Mengetahui kaedah pengukuran yang digunakan dalam antropometri dengan betul dan tepat.

Maka pada tahun 1940. 50 . Sheldon (1940). Menganalisis data denga carta untuk kegunaan pemilihan atlit dalam acara yang sesuai. Bidang pengukuran somatotaip ini sebenarnya telah lama digunakan dan dipraktikkan bagi menentukan bentuk badan manusia serta kajiannya terhadap tahap perkembangan kesihatannya.Ong Kong Swee Jabatan PJK iv. tahap kesihatan serta prestasi fizikalnya. manusia mempunyai pelbagai bentuk badan yang mana ia boleh digunakan bagi menilai seseorang individu seperti personaliti. Mesomorf dan Ektomorf. William H. Kajian-kajian beliau banyak dipengaruhi oleh kajiankajian yang dilakukan oleh Kretschmer serta pengkaji sebelumnya. JENIS UJIAN DAN PROSEDUR UJIAN Ujian Somatotaip Kaedah Heath–Carter (Heath–Carter Somatotype) Secara umumnya. Kajian awal telah dilakukan oleh Kretschmer serta para pengkaji sebelumnya.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Seldon serta rakan-rakannya telah merumuskan bahawa bentuk badan manusia boleh dikategorikan kepada tiga (3) bentuk yang utama iaitu Endomorf. tingkahlaku. merupakan nama yang tidak asing di dalam pengukuran somatotaip ini.

bentuk badan boleh dikategorikan kepada 3 bentuk yang utama iaitu: i. dahi yang luas. pinggul yang lebar. ii. punggung yang berotot. lengan yang berotot dan pejal. kaki yang pendek dan berat serta banyak lemak berbanding dengan otot. kepala yang besar dan bulat. leher yang jinjang dan berotot.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. leher yang bulat dan pendek. kurang berotot pejal serta kurus. lengan yang panjang tetapi kurang berotot. kurang lemak serta kaki yang kuat dan sasa. abdomen yang rata kurang mempunyai lemak. iii. dada yang bidang. lengan yang pendek. abdomen yang berotot pejal. Endomorf Merupakan bentuk badan yang dicirikan sebagai seorang yang mempunyai bentuk badan yang bulat dan gemuk.Ong Kong Swee Jabatan PJK Secara umumnya. bentuk badan seperti buah pir dengan abdominal yang besar. Ektomorf Merupakan bentuk badan yang dicirikan sebagai seorang yang mempunyai tulang yang kecil. 51 . Mesomorf Merupakan bentuk badan yang dicirikan sebagai seorang yang mempunyai otot dan tulang yang panjang. punggung yang besar.

Kaedah ini mempunyai tiga (3) bahagian iaitu untuk menentukan endomorf . lipatan kulit. ukurlilit dan garisan diameter. Kefahaman tentang somatotaip seseorang dapat digunakan untuk mengenalpasti kecenderungan tahap kesihatan serta bidang sukan yang sesuai bagi seseorang.Ong Kong Swee Jabatan PJK Bidang pengukuran melalui Ujian Heath–Carter digunakan bagi menguji badan seseorang bagi menentukan bentuk badan sebenar individu tersebut. berat. bagi seseorang yang bentuk badannya dominan kepada endomorf dan mesomorf adalah lebih terdedah kepada penyakit koronari jantung jika dibandingkan dengan seseorang yang bentuk badannya lebih dominan kepada ektomorf. 52 . Contohnya. Sebagai contoh. jika nilai dapat pengujian ialah 2–7–3. komponen kedua untuk menilai mesomorf dan komponen ketiga pula digambarkan untuk ektomorf. maka individu itu dikatakan mempunyai bentuk badan yang lebih dominan kepada mesomorf begitu juga jika nilai pengujiannya 6–3–1. Jika nilai dapatan pengujian itu menunjukan nilai gabungan seperti 2–6–4.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Bidang pengujian somatotaip ini juga tidak boleh lari daripada menggunakan kaedah pengukuran antropometri yang menilai tinggi. seseorang itu digambarkan melalui kadar skala 1–7 di dalam tiga (3) komponen utama iaitu komponen pertama untuk endomorf. maka bentuk badan individu itu lebih cenderung kepada endomorf. maka bentuk badan seseorang itu dikenali sebagai ektomorf-mesomorf. Bagi menentukan klasifikasi bentuk badan atau somatotaip. mesomorf dan ektomorf .

Subskapula c. Diameter humerus f. a. Lipatan kulit triseps c. Menentukan komponen kedua melalui lipatan kulit. Lipatan kulit betis b. Triseps b. Betis (calf) iv. Menentukan komponen pertama melalui lipatan kulit. Rekodkan ukuran tertentu di dalam unit millimeter bagi setiap komponen disediakan. iii.Ong Kong Swee Jabatan PJK Walau bagaimanapun. ukurlilit dan diameter a.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Diameter femur bentuk badan di dalam borang yang telah 53 . Suprailiak d. Lilitan betis e. maklumat tentang ciri somatotaip ini adalah lebih berguna untuk mengetahui kecenderungan serta keupayaan seseorang itu dalam bidang sukan. ii. Prosedur-Prosedur Umum i. Rekodkan ukuran ketinggian dan berat badan terlebih dahulu. Lilitan flexed bisep d.

Carikan titik tengah antara kedua-dua kedudukan tersebut. b.Ong Kong Swee Jabatan PJK v.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Tandakan bahagian yang tersebut selari dengan axis lengan. (Subjek tidak bergerak ketika bacaan diambil). Subjek berada di dalam kedudukan anatomi. Tandakan bahagian yang hendak diukur iaitu pada sudut anferior dari scapula dan selari dengan “Midaxillary Border”. 54 . ii. d. Subjek berdiri lurus pada kedudukan anatomi. Tangan diluruskan dan diekstensi ke bawah. Tandakan secara menyerong iaitu 45° dengan “Midaxillary Border”. Cubitkan bahagian yang ditanda 1cm pada kedudukan distal bahu dan ketipkan Caliper ditanda yang telah dibuat. c. c. Triceps a. Tentukan kedudukan “Acromin” dan “Oleocranon Process”. Bacaan diambil. Menentukan komponen ketiga melalui berat badan dan penggunaan jadual Nomogram serta Ponderal Index (PI). Prosedur-Prosedur Ujian Menentukan Komponen Pertama (Endomorf) i. b. Subskapula a.

Tentukan bahagian yang hendak diukur berdasarkan kedudukan yang tepat iaitu di atas garisan semulajadi “Iliac Crest” secara menyerong 45° b. c. c. e. Tandakan kawasan cubitan iaitu dibahagian medial betis sebelah kanan. Tentukan bahagian lilitan betis yang paling maksima. iii.Ong Kong Swee Jabatan PJK d. iv. 55 . f. Lipatan diambil iaitu ibu jari dan jari telunjuk mencubit lipatan 1cm daripada tempat tandaan ke arah proximal tubuh (menghala ke axis tubuh).Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Subjek dikehendaki duduk dengan kedudukan kaki kanan secara vertical dengan lantai. Gestroknemius a. yang hendak diukur dengan menggunakan ibu jari dan telunjuk iaitu 1 cm ke arah axis tubuh. Cubitkan lipatan kulit ke kiri. b. Suprailiak a. Subjek hendaklah tidak bergerak ketika bacaan diambil. Kaliper diketip pada tanda yang telah dibuat iaitu distal dengan kedudukan cubitan. Ketipkan Kaliper 1 cm ke bawah daripada cubitan dan ambil bacaan.

Menentukan Komponen Kedua (Mesomorf) i. Kaliper diketipkan pada tanda yang telah dibuat f. Cubit lipatan kulit secara horizontal iaitu proximal dengan patella. b. Diameter Femur a. Hemerus hendaklah difleksikan dengan kedudukan tangan disupinasikan. 56 . Tandakan dengan marker pada bahagian lateral dan medial tulang humerus. ii. Subjek di dalam keadaan duduk dengan lutut difleksikan 90’ iaitu kaki berkedudukan secara vertical dengan lantai. subskapula dan suprailiak (millimeter) yang telah diukur di dalam borang skor yang telah disediakan. Letakkan kayu pengukur Kaliper secara horizontal pada tanda yang telah dibuat. Bacaan diambil. Subjek dikehendaki tidak membuat sebarang kontraksi otot semasa bacaan diambil Jumlahkan lipatan kulit iaitu trisep. Diameter Hemerus a. e. c. Perhatikan dan bulatkan nombor yang diwakili oleh jumlah lipatan kulit tersebut. b.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK d. Tandakan bahagian lateral dan medial pada ‘femoral epicondyles’.

Pastikan badan di dalam kedudukan anatomi. Bulatkan bacaan dengan nilai yang terdekat pada skala yang berkenaan. g.Ong Kong Swee Jabatan PJK c. tangan disupinasi.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. e. Lilitan Bisep ( Flexed Arm) a. Letakkan kayu pengukur Kaliper pada tanda yang telah dibuat secara horizontal dan bacaan diambil. f. c. b. Nilai bacaan lilitan ditolak dengan nilai bacaan lipatan kulit trisep. d. Subjek dikehendaki menggenggam tangan untuk kontraksikan otot bisep semaksimum yang boleh selama beberapa saat sehingga bacaan diambil. iii. Pita pengukur diletakkan di sekeliling lengan yang paling maksimum antara akromion dan siku serta bersudut tepat dengan axis memanjang tangan dan bacaan dambil. tangan disupinasi. d. Naikkan tangan pada paras ke depan iaitu selari dengan axis tubuh. Pastikan kedudukan tangan secara horizontal dengan siku dibengkokkan. 57 . Naikkan tangan di dalam kedudukan anatomi.

Berat badan juga hendaklah sama rata dan tidak diberatkan pada sebelah kaki sahaja. • Nilai tersebut merupakan nilai bagi komponen kedua. c. Bulatkan nombor dengan nilai terdekat pada skala berkenaan.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. • Hasil tolakan ini perlu dibahagi dengan 2 dan nilai tersebut perlu dicampur dengan 4. Lilitkan pita pengukur pada bahagian betis pada paksi yang bersudut tepat dengan axis tulang femur. f. 58 . Nilai itu dibulatkan pada skala yang berkenaan.Ong Kong Swee Jabatan PJK h. Tandakan pada kedudukan otot betis yang paling maksima. Lilitan Gestroknemius a. b. e. Bacaan diambil dan ditolak dengan nilai lipatan kulit betis. • Jumlahkan nilai–nilai pada komponen kedua dengan mengabaikan ketinggian. Pastikan subjek di dalam keadaan berdiri dengan membuka sedikit kaki seluas 8 hingga 10 inci. d. iv. • Jumlah ini dibahagikan dengan 4 kemudian ditolak dengan nilai bagi ketinggian pada skala.

Bahagikan setiap nilai ukurlilit dengan nilai tetap 59 .Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Nilai PI yang dikira dibulatkan. iv. Proses untuk menentukan pelbagai pecahan segmen badan daripada ukuran lilitan disetkan pada data. Rekodkan ketinggian (dalam unit inci) dan berat badan (dalam unit paun). Untuk mendapatkan nilai PI. Nilai ukurllit pula ialah purata ukuran lilitan anggota kiri dan kanan. Ujian Behnke Somatotaip Ujian Behnke Somatotaip adalah cara objektif untuk menganalisis bentuk badan manusia. Ciri ujian ini akan menentukan jenis sukan yang sesuai untuk seseorang individu. ii. Ujian Behnke Somatotaip menerangkan secara grafik mengenai pembahagian badan yang berdasarkan ukurlilit. kaedah pengiraan matematik digunakan PI = Tinggi (inci) ÷ Berat ( paun) iii. Contohnya pelari jarak jauh kebiasaannya mempunyai bentuk badan yang normal pembahagian bentuk badannya. Nilai lilitan direkodkan untuk setiap segmen dan nilai diukur di dalam unit sentimeter.Ong Kong Swee Jabatan PJK Menentukan Komponen Ketiga (Ektomorf) i. Skala barisan komponen ketiga yang berada di bawah nilai PI dibulatkan.

Pastikan pita yang dililitkan itu bersudut tepat dengan paksi axis tulang yang diukur. Kedudukan pita hendaklah kemas dan tidak terlalu longgar dan terlalu ketat. Prosedur-Prosedur Umum Ujian Tentukan dan kenalpastikan bahagian yang hendak diukur. kemudian tafsirkan corak yang dihasilkan sebagaimana berikut :   Binaan badan yang normal seharusnya berada di antara 95 hingga 105. ini menunjukkan bahawa seseorang itu mengalami ‘overweight’. Hubungan di antara berat badan dan saiz ditunjukkan oleh pecahan ukuran pergelangan tangan. Dengan menggunakan pita ukur. Tandakan dengan menggunakan marker di bahagian yang hendak diukur dengan tepat dan betul. ini menunjukkan seseorang itu mengalami ‘underweight’.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.1 cm yang terdekat. Pastikan tiada ruangan udara antara kulit dan pita. Sekiranya lebih besar daripada 105. lutut dan pergelangan kaki. Sekiranya pecahan ini kurang daripada 95.Ong Kong Swee Jabatan PJK segmen yang sepatutnya. Plotkan skor-skor terakhir di atas grid bersebelahan dan sambungkan titik-titik yang diplotkan tadi. lilitkan pita di sekeliling bahagian yang telah ditanda. Bacaan diambil pada 0. 60 . Untuk setiap segmen badan dibahagikan dengan skor yang diperolehi.

Tandakan pada bahagian yang paling maksima dengan menggunakan marker. b. Pengukuran dibuat dengan melilitkan pita pengukur di atas tanda-tanda yang telah dibuat. i. tangan disupinasi.Ong Kong Swee Jabatan PJK Prosedur-Prosedur Ujian a. Lengan diekstensi dengan kedudukan tangan di dalam supinasi. Lengan (Forearm) i. Tandakan bahagian-bahagian tulang tersebut dan tandakan dengan menggunakan marker iii. Pastikan kedudukan badan di dalam keadaan kedudukan anatomi. Tangan Yang Dilipatkan (Flexed Arm) Pada Bisep i. ii. iv. iii. v. ii. Pergelangan Tangan (Wrist) Tentukan bahagian Styloid Process Tulang Radius dan juga Styloid Process Tulang Ulna. Pastikan badan di dalam kedudukan anatomi. Bacaan diambil dengan kedudukan mata sama aras dengan pita ukur. Lilitkan pita ukur di atas dan sekeliling tanda yang telah dibuat secara bersudut tepat dengan axis tulang radius dan ulna. 61 .Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. ii. Naikkan tangan pada aras ke depan iaitu selari dengan axis tubuh.

Pastikan bahagian yang tertentu iaitu : Lelaki Perempuan tissue’ ii. Pita pengukur diletakkan disekeliling lengan yang paling maksimum antara akromion dan siku serta bersudut tepat dengan axis memanjang tangan dan bacaan diambil. Lilitkan pita ukur disekeliling bahagian dada. d. i.Ong Kong Swee Jabatan PJK iii. Pastikan ianya sama diantara bahu kanan dan juga bahu di sebelah kiri. Bacaan diambil dengan kedudukan mata sama aras dengan pita ukur. Pastikan kedudukan tangan secara horizontal dengan siku dibengkokkan. : Pada garisan 1 cm di atas garisan ‘Nipple’. v. Ukuran diambil dengan lilitan pita ukur mengelilingi bahagian deltoid. Subjek dikehendaki menggenggam tangan untuk kontraksi otot bisep semaksimum yang boleh selama beberapa saat sehingga bacaan diambil.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. ii. Bahu (Shoulder) Tentukan bahagian yang hendak diukur iaitu tandakan dengan marker di bahagian akromion. Dada (chest) i. iv. iii. : Pada garisan iaitu di atas ‘breast 62 . c.

iv. Pastikan bahagian ‘pubis symphasis’ dan bahagian penonjolan maksimum pada bahagian otot gluteus (gluteus maximus) ii. Abdomen i. Lilitkan pita pengukur secara selari dan bersudut tepat dengan axis 63 . Lilitkan pita pengukur di sekeliling bahagian yang telah ditandakan/dikenalpasti. Subjek dikehendaki berada di dalam keadaan ‘relax’ tanpa membuat sebarang kontraksi otot pada bahagian otot gluteus maximus. iii. tubuh.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. e. Pinggul (Hip) i.Ong Kong Swee Jabatan PJK iii. pengukur. Bacaan diambil dengan aras mata selari dengan kedudukan pita pengukur. Pastikan bacaan diambil dengan kedudukan mata selari dengan pita Pastikan kedudukan Umbiculus (pusat) dan juga ‘iliac crest’. Pastikan lilitan dibuat adalah selari dan bersudut tepat dengan axis tubuh. iii. ii.

iii. Lilitkan pita pengukur di sekeliling bahagian yang telah dikenalpasti. Bacaan diambil dengan kedudukan mata selaras dengan kedudukan pita pengukur. Lilitkan pita pengukur pada bahagian betis pada paksi yang bersudut tepat dengan axis tulang femur. patella. i. iv. Tandakan pada kedudukan otot betis yang paling maksima. ii. Lutut Pastikan bahagian yang hendak diukur iaitu dibahagian tengah tulang Lutut difleksikan sedikit dengan berat badan ditumpukan pada kaki sebelah kiri.Ong Kong Swee Jabatan PJK h. iv. 64 . Berat badan hendaklah berada pada kaki yang bukan diukur. Tandakan atau ‘mark’ bahagian yang hendak diukur. Paha Pastikan bahagian inferior lipatan paha iaitu ukurlilit pada bahagian yang paling maksikum. i. ii. iii. Pastikan kedudukan mata selaras dengan pita pengukur. ii.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Lilitkan pita pengukur disekeliling tanda yang telah dibuat dan bacaan di ambil. i. iii. Pastikan subjek di dalam keadaan berdiri dengan kaki yang hendak diukur (kaki kanan) diletakkan di atas kerusi. Betis i.

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.Ong Kong Swee Jabatan PJK j. Pergelangan Kaki (Ankle) Tandakan bahagian superior dengan buku lali. kesahan dan kebolehpercayaan bagi lipatan kulit adalah dipengaruhi oleh kemahiran 65 . * Pastikan lilitan dibuat secara bersudut tepat dengan axis tulang tibia. i. Jumlah ketumpatan badan adalah berkadar terus dengan peratusan lemak badan . Slaughter. Kaedah lipatan kulit mempunyai ralat disebabkan kemahiran penguji yang kurang kemahiran dalam mengenalpasti tempat ukuran serta cara lipatan yang dilakukan. Pollock. Jumlah ukuran lipatan kulit adalah berkadar songsang dengan jumlah ketumpatan badan tetapi berkadar terus dengan peratusan lemak badan. Persamaan bagi lipatan kulit populasi umum adalah berdasarkan model Kuadratik dan ia boleh digunakan oleh individu yang berbeza dengan banyaknya dalam umur dan aras kegemukan badan. Brandon & Boileau (1984) . ii. Lilitkan pita ukur di sekeliling tanda yang dibuat dan ambil bacaan. Ujian Lipatan Kulit (Skinfolds Test) Lipatan kulit sesuai untuk mengukur tisu adipose subcutaneous dan boleh digunakan untuk menganggarkan kegemukan badan seseorang. Persamaan bagi lipatan kulit bagi populasi spesifik adalah berdasarkan model linear dan ia boleh digunakan kepada individu daripada sekumpulan populasi yang khusus sahaja. Menurut Lohman.

1997 ). Rekodkan bacaan pada 0. ( Petikan daripada Heyward & Stolarczyk . iv. v. viii.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Dengan menggunakan ibu jari dan jari telunjuk cubitkan lipatan kulit. jenis kaliper yang digunakan. Bacaan diambil pada bacaan tertinggi di dalam 2 percubaan tersebut. Harrison (1988). Prosedur-prosedur Umum i. faktor subjek dan persamaan ramalan yang digunakan untuk menganggarkan kandungan lemak dalam badan.1 mm yang terdekat. Ulangi proses ukuran sebanyak 2 kali percubaan. Bacaan diambil selepas ketipan dibuat iaitu selama 2 hingga 3 saat. ii. 66 . Walau bagaimanapun keadaan kulit dan tempat lipatan antara subjek adalah tidak konsisten dan mempunyai perbezaan. vii. Subjek dikehendaki diam tanpa bergerak selama bacaan sedang diambil.Ong Kong Swee Jabatan PJK penguji. Penguji perlu mempunyai sensibiliti semasa membuat cubitan pada bahagian kulit yang hendak diukur. dalam bukunya Anthropometric Standardization Reference Manual menyatakan bahawa teknik mengukur lipatan kulit yang tepat memerlukan latihan yang banyak. vi. Ketipkan mata Kaliper pada tanda yang telah dibuat. Tentukan bahagian anggota badan yang hendak diukur . iii.

Tentukan bahagian badan yang diukur dan tandakan dengan pen atau marker dengan jelas dan tepat. Subjek berdiri lurus pada kedudukan anatomi. Tentukan bahagian yang hendak diukur berdasarkan kedudukannya yang tepat iaitu di atas garisan semulajadi “ iliac Crest “ secara menyerong 45 º ke kiri. ii. Tricep i. iii. ii. Ketipkan Kaliper 1 cm ke kanan daripada cubitan yang dibuat dan ambil bacaan. Cubitkan lipatan kulit yang hendak diukur dengan menggunakan ibu jari dan jari telunjuk 2 cm ke kanan daripada Umbiculus (pusat). b. iii. c. ii. Suprailiac i. 67 . Ketipkan Kaliper 1 cm ke bawah daripada cubitan dan ambil bacaan.Ong Kong Swee Jabatan PJK Prosedur-Prosedur Ujian a. Tangan diluruskan dan diekstensi ke bawah. Cubitkan lipatan kulit yang hendak diukur dengan menggunakan ibu jari dan telunjuk iaitu 1 cm ke arah axis tubuh. Abdomen i. Tentukan kedudukan ‘Acromion’ dan ‘Oleocranon Process’.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Carikan titik tengah antara kedua-dua kedudukan tersebut.

v. jadual atau nomogram disediakan untuk meramalkan peratus lemak daripada data yang diperolehi. merupakan kaedah yang senang digunakan. Bacaan diambil (Subjek tidak bergerak ketika bacaan diambil). Cubitkan bahagian yang bertanda 1 cm pada kedudukan distal bahu dan kepitkan Kaliper pada tanda yang telah dibuat. Tandakan bahagian tersebut selari dengan axis lengan. 68 . iii. iv. ii.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. d. Tandakan dengan tepat pada sendi pinggul (iliac crest) dan juga sendi lutut iaitu di bawah pada tulang patella. murah dan mudah alih. Ujian Ukurlilit 2-3 (Girth Test 2-3) Kaedah Ukurlilit 2-3 (Girth Test 2-3). Subjek berdiri dengan berat badan bertumpu pada kaki kiri. Kepitkan Kaliper pada tandaan tersebut dan bacaan diambil. Ukuran akan dibuat pada sebelah kaki kanan. Ukur panjang kedudukan kedua-dua titik tersebut dan tentukan nilai tengah.Ong Kong Swee Jabatan PJK iii. iv. Cubitkan lipatan kulit 1 cm secara menegak dengan axis tulang femur iaitu distal dengan sendi pinggul daripada tanda yang dibuat. Pelbagai formula pengiraan. Paha i. Pengukuran akan dibuat pada bahagian tertentu badan dengan menggunakan pita ukur.

7% lemak badan) apabila dibandingkan dengan Kaedah Hydrostatic Weighing (Timbangan Berat Badan Dalam Air). ukirlilit leher mewakili faktor bagi kekurangan berat badan. iaitu (r=0. Dalam Girth Test 2-3. Menurut Hodgdon dan Beckett (1964). Manakala bagi seseorang perempuan pula. ramalan peratusan lemak boleh dibuat daripada data yang terhasil daripada ukurlilit pinggang dan berat badan seseorang lelaki. pengiraan dibuat berdasarkan data daripada ukurlilit pinggul dan berat badan. Ketepatan Menurut Brozek & Keys (1951). Pita ukur daripada ‘fiber glass’ atau besi sepatutnya digunakan. Kaedah Girth Test 2-3 yang diperkembangkan daripada data sample yang besar bagi tentera laut lelaki dan perempuan. Kaedah Peralatan untuk menentukan peratus lemak daripada ukurlilit sangat mudah. Pita yang mempunyai kedua-dua unit ukuran dalam meter dan inci juga patut digunakan.7% dan 2. (SEE = 3. sedangkan ukurlilit abdominal dan pinggang mewakili faktor bagi lemak.Ong Kong Swee Jabatan PJK Menurut Willmore (1986) dan Willmore and Behnke (1969). 69 . semua ukuran lemak bagi badan boleh dianggarkan dengan Girth Test 2-3.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. mempunyai moderasi ke arah kolerasi yang tinggi.85) iaitu.

Ong Kong Swee Jabatan PJK Prosedur-Prosedur Umum i. ii. Pengiraan Peratus Lemak Badan Daripada Kaedah Girth Test 2-3 Peratusan lemak boleh didapati dengan menggunakan Nilai Ukurlilit yang diperolehi. Hasil nilai Ukurlilit untuk lelaki boleh didapati dengan menolak ukurlilit leher daripada ukurlilit bahagian abdominal. Manakala hasil nilai ukurlilit bagi perempuan pula boleh didapati dengan menolak ukurlilit bahagian leher daripada bahagian pinggul. Subjek diukur dalam keadaan berdiri. penentuan tempat yang tepat perlu ditandakan terlebih dahulu.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. iv. v. Pita ukur tidak boleh ditarik terlalu kuat sehingga ianya kelihatan terbenam dalam kulit. iii.25 inci. Kaedah ini memerlukan penggunaan Jadual dibawah : Lelaki Perempuan Nilai Ukurlilit (inci) = Bahagian Bawah Abdomen – Leher Nilai Ukurlilit (inci) = Bahagian Atas Abdomen – Leher 70 . Pita ukur yang digunakan mestilah mempunyai bacaan terhampir sehingga 0. Pastikan tiada ruang udara antara pita ukur dan anggota yang ukur. Sebelum ukuran dibuat.

Ukurlilit Abdominal Bawah (Lower Abdominal) i. iv. Tentukan bahagian yang hendak diukur iaitu di kawasan yang selari dengan ‘Umbiculus’ (pusat). ii. Subjek dikehendaki berada di dalam kedudukan posisi anatomi semasa ukuran dilakukan.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Pastikan tiada tekanan yang kuat dikenakan pada kawasan ukuran iaitu tiada ruang udara antara kawasan ukuran dengan pita pengukur. v. Ukurlilit Leher (neck) i. Elakkan daripada wujudnya ruang udara diantara pita pengukur dengan kawasan yang diukur (kulit). b. Tentukan bahagian yang tepat bagi ukuran yang hendak dibuat. a. Lilitkan pita pengukur secara bersudut tepat dengan axis tubuh. Tentukan bahagian atau tempat yang hendak diukur iaitu di kedudukan bawah halkum (Adam’s Apple).Ong Kong Swee Jabatan PJK Prosedur-prosedur Ujian i. Pita pengukur hendaklah dililit di sekeliling bahagian yang diukur secara bersudut tepat dengan axis tubuh. 71 . iii. iii. Pastikan lilitan dibuat dengan kemas iaitu tidak terlalu longgar dan juga tidak terlalu ketat (tiada tekanan yang kuat pada tempat ukuran). ii.

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Ukurlilit Pinggul (Hip) i. 72 . Tentukan bahagian yang hendak diukur iaitu nilai tengah antara ‘Xiphoid’ ‘Process’ dan ‘Umbiculus’. Pastikan bacaan diambil dengan kedudukan mata selari dengan pita pengukur. Ukurlilit Abdominal Atas (Upper Abdominal) i. Lilitkan pita pengukur di sekeliling bahagian abdominal dan pastikan lilitan adalah selari/bersudut tepat dengan axis tubuh. Pastikan bahagian tersebut merupakan lebar abdominal yang paling minima. ii. Bacaan diambil dengan kedudukan mata selari dengan pita pengukur.Ong Kong Swee Jabatan PJK ii. c. iv. iv. Pastikan bahagian ‘pubis symphasis dan bahagian penonjolan maksimum pada bahagian otot gluteus (gluteus maximus). iii. iii. d. Lilitkan pita pengukur di sekeliling abdominal dan di atas bahagian yang telah ditandakan. Subjek hendaklah di dalam keadaan ‘relax’ tanpa membuat sebarang kontraksi otot di bahagian abdominal. Lilitan pita pengukur di sekeliling bahagian yang telah ditandakan/dikenalpasti. ii.

Fat-Free Mass dan Total Body Water menyebabkan bacaan lemak menurun. Bacaan diambil dengan aras mata selari dengan kedudukan pita pengukur. Bio Impedance Analysis (BIA) Bio Impedance Analysis merupakan cara mudah untuk mengukur komposisi badan. Arus elektrik dialirkan antara dua elektrod yang dilekatkan pada badan. Rintangan terhadap aliran arus elektrik akan direkodkan oleh BIA analyzer. Subjek dikehendaki berada di dalam keadaan ‘relax’ tanpa membuat sebarang kontraksi otot pada bahagian otot gluteus maximus. Air ialah pengalir arus di mana sekiranya air banyak dalam badan ia akan meningkatkan aliran dan sekiranya lemak (penebat arus elektrik) banyak dalam badan menyebabkan rintangan tinggi pada BIA. iii. 73 .Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. ii. iv.Ong Kong Swee Jabatan PJK iii. Thomesett (1962) ialah orang yang pertama yang memulakan prinsip asas BIA . iv. Prinsip-prinsip tersebut ialah : i.

gemayel & Kaplan. Going dan Hall (1989). Lohman. Westrate dan Scidell (1991).Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Leenan.Ong Kong Swee Jabatan PJK Hoffer. Lukaski dan Bolonchuk (1998). Bolonchuk dan Lykken (1985). Van Loan dan Mayclin (1987) telah mengemukakan hasil kajian mereka. Beliau mencadangkan bahawa cara BIA lebih baik untuk menganalisis komposisi badan. mendapati FFM atau Relatif Body Fat ( % BF) boleh juga diramalkan dengan tepat dalam ujian terhadap kanak-kanak dan orang dewasa dengan menggunakan kaedah BIA. Van Loan dan Mayclin (1987) menyatakan bahawa TBW boleh dijangka daripada pengukuran rintangan dengan darjah ketepatan yang tinggi. 1989). 74 . Segal. Walaupun kaedah BIA dan lipatan kulit tidak sama tetapi dalam beberapa keadaan BIA lebih utama di mana :   Tidak perlu kepakaran yang tinggi. Bray. Kushner dan Schoeller (1992). Gutin. Houtkooper.  Ianya boleh digunakan untuk menganggar komposisi badan bagi orang yang obese (Gray. Deurenberg. tidak perlu ukuran diambil dibahagian sulit subjek kajian. Lukaski. Johnson. Van Loan (1990). Presta. Wang dan Van Itallie (1988). Meador dan Simpson (1969) melaporkan terdapat perkaitan yang kuat antara aliran jumlah rintangan dan Total Body Water (TBW). Ianya lebih selesa. Van dan Kooy.

Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Espejo (1989). Lohman. pergelangan tangan.Ong Kong Swee Jabatan PJK BIA berpotensi untuk menilai khusus komposisi badan terutamanya komposisi tisu lembut bahagian atas badan (Going. Williams. Puncanya (distal) pada tangan dan kaki dan Voltan elektrod menurun akibat rintangan dikesan oleh sensor (pada bahagian proximal) yang diletakkan pada wrist dan ankle. ia boleh menganggar dengan cepat kandungan air dalam ekstraselular dan intraselular di dalam TBW. Tambahan pula dengan analisis Multifrequency Bioelektrical Impedance. Proses instrument Faktor Subjek Faktor Penguji 75 . 1989). Formula BIA ialah % BF = ( FM / BW ) X 100 Punca Ralat i. Segal (1991). kaki dan pergelangan kaki. Matthie & Mayclin (1993). Rangsangan elektrik (500uA – 800uA) pada 50 kHz dialirkan dari elektrod. Habar. Van Loan.    Punca ralat ialah . Prosedur Ujian BIA ialah : Cara tetrapolar menggunakan empat (4) elektrod yang dilekatkan pada tangan. Hewitt. Witheus.

Instrumen yang digunakan. ralat bahagian ramalan keseluruhan yang berkenaan dengan BIA (20-50%) dan persamaan-persamaan yang digunakan akan menambahkan lagi ralat dalam sesuatu kaedah rujukan. Malangnya. Van Loan (1990). iv. SEE bagi < 3.8 kg sekiranya kaedah yang dirujuk adalah tidak melakukan kesilapan (Lohman. Perbezaan jenama    vi. ii. Lohman (1959).Ong Kong Swee Jabatan PJK   Faktor Persekitaran Persamaan ramalan yang digunakan untuk menganggar FFM.5 kg untuk lelaki dan < 2. Secara teorinya anggaran ralat yang dianggarkan ialah sekitar 1. v. Sumber daripada Kushman (1992). iii.8 kg untuk wanita boleh diterima. Seterusnya.1992).Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Penggunaan arus elektrik berbeza Versi keluaran Teknik Faktor Subjek Ralat terjadi sekiranya subjek    Mengalami dehidrasi 4 jam selepas makan dan latihan Alami haid 76 .

• • Dalam bilik yang suhu normal (350C) Subjek tidak boleh makan dan minum dalam tempoh 4 jam sebelum ujian. 77 . aras faktor fizikal dan aras kegemukan subjek untuk mengelakkan ralat dalam menganggarkan FFM. • Tidak melakukan sebarang latihan dalam tempoh 12 jam sebelum ujian. etnik. • Tidak buang air kecil 30 minit sebelum latihan. ix. viii.Ong Kong Swee Jabatan PJK vii. Persamaan ramalan BIA Persamaan BIA seharusnya dipilih berdasarkan umur. Penguji Bukanlah penyebab utama ralat Penguji berlainan ke atas seseorang subjek   Cara berlainan Subjek baring dengan tangan dan kaki dijarakkan pada sudut lebih kurang 45%. jantina.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Faktor persekitaran BIA mesti dijalankan secara : • Subjek berbaring dalam keadaan supinasi di atas permukaan yang bukan bersifat konduktive kepada arus elektrik.

78 . jadi sempadan bahagian atas elektrod melintangi bahagian ulna. • Punca elektrod yang berwarna merah akan dilekatkan dibahagian pergelangan tangan dan kaki. Permukaan dorsal pergelangan kaki. punca yang berwarna hitam dilekatkan di tangan dan kaki. • Letakkan elektrod sensor (proximal dipermukaan dorsal pergelangan tangan. Jarak antara kedua-dua elektrod ialah 5 cm. • Kedua-dua tangan diletakkan pada kedudukan 450 antara satu sama lain.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Tidak boleh bersentuh antara paha dengan paha dan antara tangan dan badan. jadi sempadan bahagian atas elektrod melintangi bahagian medial dan lateral malleoii.Ong Kong Swee Jabatan PJK x. • Letakkan punca elektrod dibahagian asas yang kedua atau ketiga sendi metacarpal–phalengeal tangan atau kaki. Teknik BIA • Ukuran BIA di ambil dibahagian kanan dengan subjek baring di atas alas yang nonkonduktif di dalam bilik bersuhu normal (350C) • Kulit hendaklah dibersihkan dengan alkohol sebelum menampal elektrod.

Ujian ini boleh digunakan sebagai bayangan awal terhadap tahap obesiti seseorang kerana ujian ini tidak memerlukan kepakaran dan teknikal yang tinggi bagi menjalankan ujian tersebut. Kaedah ini menggunakan pengukuran tinggi dan berat seseorang serta berdasarkan kepada formula khas bagi ujian ini. Menurut Keys (1972). BMI = Wt (kg) (berat) 79 .Ong Kong Swee Jabatan PJK Indek Jisim Badan (Body Mass Index) Indek Jisim Badan atau Body Mass Index merupakan kaedah yang telah lama dipraktikkan bagi menentukan tahap kesihatan seseorang terutamanya dari segi obesiti.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Kaedah BMI ini tidak menunjukkan perbezaan antara berat lemak dengan berat badan bebas lemak tetapi pengujian ini hanyalah meninjau perkaitan antara otot dan lemak dengan berat badan. Perkataan Body Mass Index telah digunakan sejak tahun 1972 apabila Keys (1972) telah menggunakan nama ini bagi menggantikan perkataan yang digunakan bagi ujian yang sama iaitu Quetelet’s Index.70 berbanding dengan kaedah Hidrostatic Weighing. Nilai kepada pengukuran tersebut dikaitkan dengan jadual Indek Jisim Badan. Formula yang digunakan bagi kaedah BMI ini adalah ringkas iaitu sebagaimana berikut . manakala kadar ralat ujian ini menurut Polock (1985) hanyalah antara 5%-6% sahaja. kaedah BMI mempunyai korelasi yang sederhana iaitu r=0.

Measurement and Evaluation in Human Performance. ACSM-Recommended Levels of Percent Body Fat Age (years) Gender 20-29 30-39 40-49 50-59 60+ Male Female 14 20 15 21 17 22 18 23 19 24 Source: James R. Morrow … [et al.Ong Kong Swee Jabatan PJK HT2 (m) (tinggi x tinggi) Terdapat beberapa jadual yang diberikan berdasarkan kepada kaedah BMI ini.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.].. Antaranya ialah : Jadual Piawai Kecergasan dan Kesihatan bagi BMI untuk Lelaki dan Perempuan . (1995). 80 .

Measurement and Evaluation in Human Performance.].Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Morrow … [et al.. (1995). 81 .Ong Kong Swee Jabatan PJK Norms for Percent Body Fat in Males Age (years) Rating Very lean Lean Leaner average Average Fatter average Fat Overfat 18-25 4-7 8-10 than 11-13 14-16 than 18-20 22-26 28-37 26-35 8-12 13-5 16-18 19-21 22-24 25-28 30-37 36-45 10-14 16-18 19-21 22-24 25-26 27-29 30-38 46-55 12-16 18-20 21-23 24-25 26-28 29-31 32-38 56-65 15-18 19-21 22-24 24-26 26-28 29-31 32-38 66+ 15-18 19-21 22-23 24-25 25-27 28-30 31-38 Source: James R.

1987) Rating Desirable Grade 1 obesity Grade 2 obesity Morbid obesity 20-25 25-29. Morrow … [et al. Percent Body Fat (Jequire.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor.]. 82 .Ong Kong Swee Jabatan PJK Norms for Percent Body Fat in Females Age (years) Rating Very lean Lean Leaner average Average Fatter average Fat Overfat 18-25 13-17 18-20 than 21-23 24-25 than 26-28 29-31 33-43 26-35 13-18 19-21 22-23 24-26 27-30 31-35 36-48 36-45 15-19 20-23 24-26 27-29 30-32 33-36 39-48 46-55 18-22 23-25 26-28 29-31 32-34 36-38 40-49 56-65 18-23 24-26 28-30 31-33 34-36 36-38 39-46 66+ 16-19 22-25 27-29 30-32 33-35 36-38 39-40 Source: James R. (1995)..9 30-40 > 40 Source: James R.]. Measurement and Evaluation in Human Performance. Morrow … [et al. Measurement and Evaluation in Human Performance.. (1995).

sederhana. Akhir sekali sumbangan bidang antropometri memainkan peranan yang penting kepada bidang Sains Sukan dan juga bidang pendidikan ke arah melahirkan pelajar yang berpengetahuan dan berkemahiran ke arah kehidupan yang menyeluruh. pengukuran antropometri telah digunakan untuk menilai status pemakanan seseorang. penggunaan komputer yang meluas juga telah dapat membantu perkembangan pengukuran antropometri ke era yang lebih moden serta penggunaan alatan yang lebih maju untuk menjalankan pengukuran.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. Pada masa kini. ketinggian dan berat badan telah menjadi rujukan utama bagi acara yang akan disertai oleh pelajar tersebut disamping unsur bakat semulajadi. gemuk atau obesiti. Guru sukan yang ingin memilih dan melatih ahli sukan amat memerlukan pengukuran antropometri untuk dijadikan garis panduan yang penting. Rekod ketinggian dan berat badan murid disimpan dan dianalisis untuk mencari status bentuk badan mereka sama ada kurus.Ong Kong Swee Jabatan PJK KESIMPULAN Pengukuran antropometri amat penting dalam pengajaran Pendidikan Jasmani. Disamping itu. Pengukuran ketinggian dan berat badan untuk pelajar adalah penting kerana ianya berkaitan rapat dengan graf pertumbuhan mereka. Ini adalah untuk memudahkan guru sukan memilih mereka ke acara sukan atau permainan yang sesuai. Bentuk badan. 83 .

IL: Human Kinetics. Antropometric. P. Champaign. (4th ed. (1991).M. (2002). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa Dan Pustaka. H. & Lohman. Measurement By The Physical Educator: Why And How. Pollock.. J. 31: 173 – 177..H. Measurement in Pediatric Exercise Science. D. Skinfolds And Body Density And Their Relationship to Body Fatness: Human Biology Lohman. (1997). Champaign. IL: Human Kinetics 84 . Application of Measurement to Health and Physical Education (5th ed. IL: Human Kinetics. Generalized Equation for Predicting Body Density of Men. A. (1994).M. L. Lohman. Barrow H. Lohman. T. T. (1978). Delbuque. Applied Body Composition Assessment. (1979).). Jamilah Jamaludin. (1986). Bale. David. & Mc Gee. R. Heyward. M (1981).Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. G. IL: Human Kinetics. Minnesota: Burgess. Exercise Physiology: Laboratory Manual (2nd ed).. V. & Storlarczyk. B. British Journal of Nutrition. Edina.M.G (1981). Clarks.H. K. Journal of Sport Medicine and Physical Fitness. & Pollock. Johnson. Jantung: Antara Hidup Dan Mati. L.) New York: Mc Graw Hill. 40: 497 – 504. H. M. Advanced Fitness Assessment And Exercise Prescription. Jackson. A Practical Approach to Measurement In Physical Education. (4th ed. T. Champaign.S.L. Body Composition Estimation For Children. (3rd ed. V.. Heyward. M. (1987). (1997). Nelson. Philadelphia: Lea & Febiger.). K. Body Composition and Performance Variables of Young Elit Female Basketball Players.. New Jersey: Prentice Hall. Which Calipers? How Much Training? Journal Of Physical Education And Recreation. (1996). (1976). Practical Measurement for Evaluation in Physical Education. Englewood. Brown & Benchmark. (1997). Docherty.M.Ong Kong Swee Jabatan PJK Rujukan Adam.G. Champaign.).

(1998). 71-73). Champaign. & Martorell. (1978). Gueresi. J. Evaluation in Physical Education: Assessing Motor Behavior. A Critique of Skinfolds Test From The Publischoollevel.H. D. An Anthropometric Estimation of Body Density and Lean Body Weight in young Men. (1984). Physiological Testing of the High. [1984].) New York: Mc Graw Hill.. Mathews. Journal of Physical Education. 22.B.] New Jersey: Prentice. & Marchesini. Skinfolds and Body Composition of Sports Participants.. J. P.P (2000). (2nd ed). R. Montoye. D. H. Illiois: Human Kinetics MacDougall D. and Green Howard. M. Champaign: Human Kinetics.). Hall. Roche. Champaign. The Physique of The Olympic Athlete.(1990). Ted. A. S. (1979).K. Cambrige: Great Britain. Pg 303 – 312.. Kinanthropometry III. Andrew.Pertumbuhan dan Perkembangan Pembelajaran Motor. (1922). & Behnke.G & Mood. pp. H.. Measurement and Evaluation In Human Performance . 85 . Riley. Belcastro.G. A. Massachusetts: Allyn & Bacon.Ong Kong Swee Jabatan PJK Lohman. Estimation of body density in adolescent athletes”. Journal of Applied Physiology. An Introduction to Measurementin Physical Education. J. V. Miller. (2003). W.J.W. Human Biology.. (1990). J. T. H. 56: 439-448. A. Philadelphia: W. (1986). (6th ed. New Jersey: Prentice Hall. Essential of Anatomy & Physiology (3rd ed). Harison.C. London: Allen & Unwin. Safrit. Englewood Cliff. J. Illinois: Human Kinetics Books.(1978). Watkin. T. J. Morrow.R.M. M. Disch.. Recreation and Dance.J. Bartholomew. A. (1999). Measurement For Evaluation In Physical Education And Exercise Science. Inc.J.K. G.R. A. D. Willmore. Martini. New Jersey: Prentice Hall. (1981). Tannner. Measurement in Physical Education (5th ed.J. J. J. Antropometric Standardization Reference Manual. Reilly. Thorland.Performance Athlete (2nd ed. Research Processes In Physical Education [2nd ed. G. Russo.F.. Saunders. Gruppioni.. Jackson. Wenger H. The Journal of Sports Medicine and Physical Fitness. (1964)..B.). & Borms..G. 61 (10.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful