MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA 1.

0 Pengenalan

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA]

Didik hibur merupakan satu pembaharuan yang cuba diperkenalkan kepada murid-murid sebagai kaedah alternatif semasa proses pengajaran Bahasa Malaysia. Tujuannya supaya sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia menjadi seronok untuk diikuti murid-murid. Fokus pelaksanaan adalah kepada penguasaan kemahiran asas Bahasa Malaysia dalam kalangan murid melalui pendekatan didik hibur dan apresiasi bahasa. Penghayatan dan apresiasi juga akan diberikan kepada Kesusasteraan Melayu untuk murid-murid sekolah menengah.

1.1

Latar Belakang Didik Hibur

Cadangan pelaksanaan penyerapan pendekatan didik hibur dalam pengajaran Bahasa Malaysia bermula apabila keputusan kabinet pada 8 Julai 2009 yang memutuskan bahawa PPSMI dimansuhkan dengan mata pelajaran Sains dan Matematik akan kembali diajar dalam Bahasa Malaysia di sekolah kebangsaan, manakala bahasa ibunda di Sekolah Jenis Kebangsaan (SJK) Cina dan Tamil menjelang tahun 2012. Keputusan ini dibuat berasaskan pertimbangan objektif berdasarkan kajian empirikal dan saintifik, iaitu penemuan-penemuan atas dasar kajian yang khusus yang telah dilaksanakan. Dalam masa yang sama, Kerajaan melalui Kementerian Pelajaran Malaysia memberi sepenuh penumpuan dalam penguasaan Bahasa Inggeris dalam kalangan pelajar dengan memperkenalkan 12 langkah bagi maksud berkenaan selain transformasi kurikulum Bahasa Malaysia di sekolah rendah dan menengah selaras dengan saranan Y.A.B Timbalan Perdana Menteri, Tan Sri Muhyiddin Yassin yang telah mengumumkan strategi untuk memartabatkan bahasa Melayu (MBM) serta memantapkan penguasaan bahasa Inggeris (MBI) di semua peringkat persekolahan. Penumpuan memperkasa penguasaan Bahasa Malaysia turut ditekankan. Oleh itu, Kerajaan akan mula melaksanakan transformasi kurikulum Bahasa Malaysia di sekolah rendah dan menengah yang mana akan memberi fokus kepada penguasaan asas kemahiran berbahasa dalam kalangan murid melalui pendekatan modular yang bersepadu, seimbang dan

1

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA]

holistik merangkumi aspek kemahiran mendengar, bertutur, membaca dan menulis serta penguasaan tatabahasa dan seni bahasa. Di sekolah rendah, kerajaan berhasrat memperkenalkan pendekatan didik hibur dan apresiasi bahasa bagi merealisasikan hasrat transformasi berkenaan. Manakala di peringkat sekolah menengah pula, transformasi kurikulum Bahasa Malaysia akan memberi penekanan kepada penghayatan dan apresiasi aspek Kesusasteraan Melayu. Kaedah pengajaran akan lebih interaktif, iaitu berkonsepkan didik hibur supaya pengajarannya lebih mudah dihayati dan difahami.

1.1.1

Apa Itu Didik Hibur ?

Didik Hibur bemaksud mendidik sambil menghibur. Kamus Dewan (2000) mentakrifkan didik sebagai pelihara, jaga dengan hati-hati dan ajar, manakala hibur bermaksud menyenangkan atau menggirangkan hati. Rumusannya didik hibur merupakan satu pendekatan dalam proses pengajaran dan pembelajaran yang bersifat santai dan berhibur dengan penekanan pelaksanaannya terhadap empat komponen sastera iaitu nyanyian, bercerita, lakonan dan puisi. Oleh itu, keseronokan murid secara total dalam mempelajari Bahasa Malaysia akan dapat direalisasikan secara terancang dan bersistematik.

1.1.2

Ciri-Ciri Didik Hibur (i) Sesi pembelajaran yang menyeronokkan kerana terkandung unsur kelakar, kecindan, ada unsur estetik, permainan muzik, lakonan dan sebagainya. ( ii ) Mengurangkan tahap kebimbangan dan ketakutan murid kepada guru. Seperti yang dijelaskan sebelum ini didik hibur berkonsepkan santai dan berhibur. Justeru murid-murid sentiasa berada dalam keadaan pembelajaran yang positif dan tertunggu-tunggu untuk melalui sesi pembelajaran pada hari berikutnya.

2

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iii )

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA]

Sesi pembelajaran yang penuh dengan pelbagai aktiviti yang menarik dan pelbagai. Menerusi aktiviti nyanyian dan lakonan umpamanya, murid-murid boleh main peranan dengan menyertai aktiviti tersebut sambil berhibur. Yang penting, arahan guru perlu jelas dan ringkas di samping penggunaan ICT dan BBM untuk menarik penglibatan murid terhadap pengajaran dan pembelajaran.

( iv )

Objektif aktiviti cenderung kepada pelbagai cara penyelesaian masalah dan kepelbagaian cara persembahan yang tiada unsur kalah atau menang, tiada ganjaran atau dendaan serta latihan dan penggunaannya menjurus kepada aktiviti Bahasa Malaysia.

(v)

Salah atau tidak bukan matlamat aktiviti didik hibur, tetapi yang penting berjaya melibatkan seramai mungkin murid dan aktivitinya bersahaja dan santai.

( vi )

Aktiviti yang dipilih lebih menjurus kepada aktiviti berkumpulan atau berpasangan supaya wujud semangat kerja berpasukan, kerjasama dan toleransi.

( vii )

Murid bebas bersuara, mengeluarkan pendapat dan idea secara logik tetapi terkawal untuk memberikan satu persembahan yang menarik.

( viii ) Murid bebas untuk bergerak, berlakon, menyanyi dan sebagainya tetapi terkawal. ( ix ) Aktiviti didik hibur banyak menggunakan komunikasi melalui bahasa tubuh.

1.1.3

Bagaimana Pelaksanaannya ?

Didik hibur dilaksanakan secara penyerapan dalam pengajaran Bahasa Malaysia dengan berfokuskan kepada aktiviti mengguna dan memahami lirik lagu, bahasa indah, bahasa badan dan berpantun (dua kerat). Penyerapan ialah proses menyerapkan pelbagai bidang ilmu, nilai, murni, dan kemahiran bernilai tambah yang dipelajari semasa pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia (Kementerian Pendidikan Malaysia 2001).

3

lakonan dan puisi. 4 . Ia boleh membabitkan apa jua anggota badan seperti mata. 1. tangan ataupun lengan. iaitu: (i) ( ii ) ( iii ) Mengguna dan memahami lirik lagu secara didik hibur. lakonan dan berpantun dua kerat dalam pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia sekolah rendah dan menengah. iaitu: (i) ( ii ) ( iii ) Pelbagai bidang ilmu serta tema. Semangat kewarganegaraan dan nilai murni masyarakat Malaysia. dan Mengguna dan memahami pantun dua kerat secara didik hibur.5 Apa Itu Bahasa Badan ? Bahasa badan juga dikenali bahasa gerak badan merupakan sebahagian daripada proses komunikasi dan ia berperanan menunjukkan sebarang reaksi dalam perbualan sama ada positif ataupun negetif. Kemahiran berfikir secara kritis dan kreatif. kening. bercerita. 1. dan kemahiran bernilai tambah. Walaubagaimanapun pengguna perlu beringat ketika melakukan gerak badan bagi mengelakkan reaksi tidak selesa ketika berbual. bercerita.4 Objektif Didik Hibur Terdapat tiga objektif pelaksanaan pendekatan didik hibur dalam pengajaran Bahasa Malaysia di sekolah rendah dan menengah. bibir. bercerita.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Terdapat empat unsur penyerapan sedia ada dalam pengajaran dan pembelajaran Bahasa Melayu. nyanyian dan berpantun dua kerat.1. penyerapan bermaksud proses menyerapkan pelbagai aktiviti nyanyian. Dalam konteks didik hibur bahasa badan merupakan ‘bahasa gerak badan’ yang digunakan untuk meningkatkan keberkesanan penyampaian ketika menjalankan aktiviti lakonan. Mengguna dan memahami bahasa yang indah dan bahasa badan dalam lakonan dan bercerita.1. Didik hibur termasuk dalam penyerapan jenis pertama iaitu pelbagai bidang ilmu serta tema kerana iaitu penyerapan didik hibur menekankan empat bidang utama iaitu nyanyian. Dalam modul ini.

Aktiviti Kejayaan didik hibur secara kerkesan bergantung kepada aktiviti yang dirancang. beberapa perkara berikut perlu dipatuhi. ( ii ) ( iii ) ( iv ) (v) ( vi ) ( vii ) Bahasa yang digunakan sesuai dengan tahap murid.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA 1. iaitu: 5 . kecindan. Walau bagaimanapun terdapat beberapa ciri yang perlu diambil kira oleh guru semasa merancang aktiviti didik hibur dalam bilik darjah. ( viii ) Seorang yang prihatin dan peka serta tajam daya pemerhatian. ( ix ) (x) Guru berkebolehan menukar atau melakukan penyesuaian mendadak. Boleh memberi arahan dengan tepat dan menarik. Ini bermakna kejayaan sesuatu sesi pengajaran dan pembelajaran itu adalah terletak kepada kebijaksanaan guru sebagai pengurus dan perancang pengajaran dan pembelajaran yang berkesan. Guru seorang pengurus atau penganjur aktiviti yang baik. b. dan Guru atau fasilitator seorang yang fleksibel. iaitu: (i) Perwatakan guru yang menarik. Guru boleh membuat pelbagai suara. Sepatutnya guru boleh melakonkan pelbagai watak dalam pelbagai aktiviti. Sebagai guru.1. yang akan menjalankan pelbagai peranan dalam bilik darjah (Syed Lutfi 1994).6 a. Guru tidak menjatuhkan air muka atau memalukan murid di khalayak. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Faktor Kejayaan Pelaksanaan Didik Hibur Guru Dalam proses pengajaran dan pembelajaran dalam bilik darjah guru adalah segala-galanya (Pullias & Young 1982). tidak menakut atau menggerunkan murid-murid.

Aktiviti Nyanyian Definisi Nyanyian Kamus Dewan (2000) mentakrifkan nyanyian sebagai satu gubahan muzik yang dilagukan dengan suara. sosial dan fizikal. Aktiviti nyanyian yang dirancang dapat menyumbang kepada proses perkembangan murid-murid secara menyeluruh. Jalankan aktiviti yang murid-murid sedia ketahui berdasarkan silang budaya yang sama. Sediakan peraturan yang jelas. Aktiviti didik hibur yang dirancang juga perlu memberikan kepuasan kepada mereka yang menyertainya. serta boleh disertai seramai mungkin murid.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (i) ( ii ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Aktiviti perlu disesuaikan dengan tahap murid yang hendak diajar. mudah difahami atau diikuti oleh murid. Manakala Kamarudin Husin (1999).1 a. ( iii ) Penyerapan didik hibur memerlukan tempoh pelaksanaan dan peruntukan masa pembelajaran yang sesuai atau waktu yang fleksibel. senang. manakala kedua murid dapat memahami seni kata lagu melalui persembahan nyanyian. meliputi perkembangan intelek. 6 .2 Nyanyian dalam Didik Hibur Nyanyian merupakan salah satu aktiviti yang disarankan dalam didik hibur yang melibatkan perkembangan kreatif dan daya estetika. ( iv ) Aktiviti didik hibur boleh dilaksana. dijalan dan diselesaikan bersama murid-murid tanpa ada banyak masalah atau halangan. emosi. pula melihat aktiviti menyanyi sebagai satu aktiviti yang berlaku dalam kehidupan sebenar dan boleh di bawa ke bilik darjah sebagai satu kegiatan lisan yang menarik. (v) ( vi ) ( vii ) Aktiviti yang dipilih tidak menjurus ke arah permusuhan atau konflik antara murid.2. 1. 1. Dua kemahiran yang ditekankan adalah aktiviti menyebut seni kata lagu dengan jelas.

sebutan. ( vi ) Lagu juga membantu murid-murid menguasai perbendaharaan kata. rima dan tekanan. kuno 7 . Rentak. ( iii ) Menyanyi dapat mempertingkatkan motivasi kerana ia merupakan aktiviti yang tertumpu kepada penglibatan murid sepenuhnya. (v) Menyanyi dapat membantu murid-murid mengingat kembali bahasa yang dipelajari dengan lebih baik berbanding aktiviti lain. ( ii ) Menyanyi adalah sesuatu yang menghiburkan. ( vii ) Nyanyian menyumbang kepada sesi pengajaran guru yang menarik.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA b. ( viii ) Nyanyian memberi pengukuhan yang baik dalam aspek kefahaman berbahasa. intonasi. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kebaikan Aktiviti Nyanyian (i) Menyumbang kepada kepelbagaian aktiviti bukan sahaja kepada proses pembelajaran tetapi juga pengalaman baru murid-murid sewaktu mempelajari bahasa. c. struktur serta bentuk ayat. Prinsip Nyanyian (i) Elak memilih lagu yang tidak mempunyai susunan kata yang betul dan salah dari segi tatabahasa. Justeru murid-murid berpeluang belajar dalam suasana yang menyeronokkan. Ia juga tidak seharusnya mengandungi bahasa pasar. Ini mencetuskan perubahan dalam aktiviti yang lazim ketika sesi pengajaran dan pembelajaran dalam bilik darjah. ( iv ) Menyanyi memberi peluang kepada murid-murid untuk terlibat sepenuhnya dalam aktiviti pembelajaran dan biasanya melibatkan seluruh bilik darjah. irama dan melodi semuanya boleh menerapkan perkataan-perkataan yang dipelajari ke dalam otak secara berkesan.

Contohnya lagu ‘Balik Kampung’ dan ‘Ayah dan Ibu’ nyanyian Sudirman Hj. Menyebut dengan jelas dan memahami seni kata lagu melalui persembahan nyanyian secara didik hibur. perkataan dan sebagainya. 8 . ( ii ) Pilihlah lagu yang mempunyai melodi yang senang dipelajari dan diingati. pandangan atau pendapat. d. Seperti kisah seseorang yang menceritakan sesuatu perasaan. Pilihlah senikata dari lagu-lagu yang mengandungi bahasa yang standard (bahasa baku) dan diguna pakai sehari-harian. Pengulangan memudahkan murid menguasai bahasa yang hendak dipelajari. Lagu yang melodinya biasa didengar serta mudah dan senang diingat perlulah diberikan keutamaan. ‘Perigi Biru’ nyanyian Dato’ M. ( vi ) Bagi murid-murid yang berada ditahap rendah. 1. (v) Sebaik-baiknya lagu yang dipilih itu hendaklah mengandungi cerita. iaitu tidak terlalu lambat dan tidak terlalu cepat. Sebaik-baiknya murid sudah mampu melagukan melodinya sebelum mempelajari lirik lagu tersebut. Standard Kandungan Kurikulum (1) Menyebut dan memahami unsur dalam lagu melalui nyanyian secara didik hibur. ( iii ) Lagu yang dipilih mempunyai kelajuan yang sederhana. Daud Kilau dan sebagainya. Ini kerana pembelajaran bukan sahaja berlaku melalui penyampaian yang baik tetapi juga melalui pengulangan bahan pembelajaran. lagu yang dipilih perlu mengandungi perbendaharaan kata yang terhad.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] atau dialek negeri tertentu.1 1. Elakkan juga memilih seni kata lagu yang ada ayat yang pelbagai jenis kerana boleh menganggu pembelajaran mereka. ( iv ) Pilih lagu yang mempunyai banyak pengulangan seperti pengulangan melodi.2 Menyebut seni kata lagu dengan jelas melalui persembahan nyanyian secara didik hibur. Arshad.

tentukan tahap kesusahannya. Jika perlu. Setelah menyanyi beberapa kali. Umpamanya murid-murid diminta menghasilkan sebuah dialog ringkas atau cerita pendek menggunakan kreativiti sendiri berdasarkan beberapa perkataan yang telah dikenal pasti dalam senikata lagu berkenaan. guru boleh memainkan CD lagu berkenaan dan memperdengarkannya kepada murid-murid. Guru juga boleh meminta murid untuk melukiskan gambar dalam lagu di atas sehelai kertas A4 menggunakan lakaran pensel yang tidak berwarna. guru harus bijak memilih dan menentukan jenis lagu yang sesuai dengan murid serta sepadan dengan objektif pengajaran. ( ii ) Penyampaian Guru boleh memilih untuk menggunakan kad imbasan perkataan dengan meminta murid-murid mencari maksud atau membina ayat mudah daripada perkataan berkenaan. atau strukturnya. ( iii ) Penutup Guru menyanyikan lagu bersama-sama murid. guru mengedarkan senikata lagu yang hendak disampaikan dan meminta murid-murid membaca dan mengenal pasti beberapa perkataan yang susah. guru kena mengubah suai atau menulis semula senikata lagu tersebut mengikut kesesuaian. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Prosedur Menjalankan Aktiviti Nyanyian (i) Pra Persediaan Pada tahap ini. bahan bantu mengajar yang diperlukan dan sebagainya. Buat latih nyanyian lagu tersebut mengikut baris ke baris. Bagi tujuan pengukuhan. guru boleh menguji murid-murid secara bertulis tentang aspek bahasa yang telah diajar sebelumnya. kekerapan mengulang perkataan. 9 . Pastikan setiap perkataan di dalam lagu tersebut. Gunakan gambar untuk menjelaskan maksud atau gunakan bahasa badan untuk menggambarkan makna secara jelas dan tepat. disebut dengan betul. Dalam masa yang sama. Pertama. guru bolehlah mengajar pula aspek bahasa yang hendak dipelajari. sehingga seluruh perenggan itu diingat. aspek bahasa yang hendak ditekankan. apakah tindakan susulan. Guru perlu memberi perhatian kepada sebutan muridmurid. Terang dan latih mereka untuk menguasai bentuk ayat. panjang pendek bahan. Seterusnya.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA e.

(i) Kaedah keseluruhan lagu. Seterusnya murid mendengar dan mengikut guru menyanyi secara baris demi baris dan kemudiannya keseluruhan 10 . ( ii ) Kaedah baris demi baris. Seronok dan gembira – Banyak aktiviti nyanyian dan gerak badan. guru akan memperdengarkan lagu secara keseluruhan. Guru menyanyikan keseluruhan lagu dengan iringan atau tanpa muzik. Bila selesai murid-murid akan diperdengarkan melodi lagu yang lazim didengari dan murid menyanyikan seni kata lagu tadi menggunakan melodi berkenaan. Lucu – Mengubahsuai seni kata lagu mengikut jalan tema sendiri. Kaedah ini sesuai untuk mengajar lagu yang pendek dan sesuai untuk kelas yang pandai. Selepas itu murid dibimbing untuk membaca seni kata lagu dengan sebutan yang betul. (v) ( vi ) Tidak takut – Guru turut menyanyi bersama-sama murid. Caranya dengan memperdengarkan lagu secara keseluruhan dengan muziknya iaitu tiga atau empat kali. Kaedah Mengajar Nyanyian Ciptaan Sendiri Murid dengan bimbingan guru bersama-sama mencipta sebuah seni kata lagu ciptaan sendiri berdasarkan cerita yang pernah dibaca di papan tulis. Tidak stres – Murid berasa usaha mereka dihargai guru dan rakan-rakan. Semangat mencuba – Usaha murid untuk menghasilkan cerita ringkas daripada tema atau perkataan dalam senikata lagu berkenaan. Seterusnya mengikut guru menyanyi keseluruhan lagu secara sebutan yang betul secara berulang-ulang. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Elemen Didik Hibur dalam Aktiviti Nyanyian (i) ( ii ) ( iii ) ( iv ) Santai – Mendengar lagu dan membaca senikata lagu yang digemari. g. Caranya. Kaedah ini sesuai untuk kelas yang lemah.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA f.

Jika murid mula menguasainya. ( iii ) Murid diminta menceritakan semula menggunakan perkataan sendiri tentang isi atau kandungan lagu yang telah dipelajari.. ( iv ) Seterusnya guru meminta murid menggambarkan idea dalam lagu itu dalam bentuk lukisan atau lakaran pada papan tulis di hadapan bilik darjah. nada dan intonasi yang betul. Tajuk/Lirik Lagu: Wajah Penyanyi: Jaclyn Victor Berbumbungkan angkasa kelabu Lantainya bumi retak seribu Setiap langkah perjalananmu beronak berliku Betapa berat mata memandang Berat lagi menggalas bebannya Belum sempat menitis ke pipi tangisan kering sendiri Berkali tersungkur pandanganmu kabur Namun azam meneruskan hidup tak pernah luntur Engkaulah perwira di medan derita Merentasi ranjau kehidupan dengan harapan Luahan rasa derita jiwa Pada wajah tiada rahsia Menunggu malang berganti tuah .. Guru membimbing muridmurid menyebut seni kata dengan gaya. Guru meminta murid menyanyi lagu secara keseluruhan bersama-sama sebelum meminta mereka menyanyi sendiri dengan iringan atau tanpa iringan muzik. 11 .MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] lagu. Cadangan Aktiviti Lanjutan (i) Murid diperlihatkan seni kata lagu Wajah nyanyian Jaclyn Victor yang dipancarkan menerusi LCD di hadapan bilik darjah. Dalam masa yang sama murid juga akan diajar membaca seni kata lagu. Usah kau berputus asa ( ii ) Seterusnya murid-murid diperdengarkan CD lagu berkenaan dan mereka menyanyikannya bersama-sama dengan iringan lagu berkenaan. h. guru akan membimbing murid menyanyi dengan seni kata lagu sebaris-sebaris dan berulang-ulang.

( vi ) Akhir sekali murid-murid diperdengarkan sekali lagi lagu berkenaan dan dalam masa yang sama. Pendek kata. ulasan atau sebagainya terhadap aktiviti yang dijalankan sebelum ini. Bercerita amat memikat dan bersifat menghiburkan menyebabkan murid-murid cepat menumpukan perhatian jika sesuatu pengajaran itu dapat disampaikan dalam keadaan yang menyeronokkan. suara. malah ia kerap digunakan oleh ibu bapa sewaktu menyampaikan sesuatu pengajaran kepada anak-anak mereka. penggunaannya tepat. mimik muka dan intonasi yang boleh memikat perhatian pendengar. Cara ini bukanlah sesuatu yang baru.3 Bercerita dalam Didik Hibur Bercerita adalah aktiviti yang menarik dan sesuai untuk sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia kerana sifat kanak-kanak yang suka mendengar cerita. Guru juga harus membina ayat yang betul.3. 1. Aktiviti Bercerita Definisi Bercerita Kamus Dewan Bahasa (2000) mentakrifkan bercerita sebagai mengisahkan sesuatu cerita. mudah dan menarik. Manakala Kamarudin Husin (1999) mentakrifkan bercerita sebagai salah satu aktiviti lisan yang penting dan memerlukan beberapa kebolehan tertentu. perlu diwujudkan semasa bercerita. perlu memilih dan menggunakan perkataan yang sesuai.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (v) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Guru juga boleh meminta murid untuk mencipta dialog pendek daripadanya isi atau kandungan lagu tadi dan melakonkannya menggunakan perkataan sendiri tetapi terkawal. 12 .1 a. ( vii ) Di akhir sesi guru dan murid boleh mengadakan sesi perbincangan. 1. membuat komen. semua unsur yang terdapat dalam bahasa lisan terutama dalam percakapan yang natural. Bagi guru yang ingin bercerita. bercakap atau berbual. berkebolehan melahirkan sesuatu gaya. mereka diminta melengkapkan seni kata lagu hingga selesai.

Murid-murid digalakkan bertanya atau menyoal. Usaha ini akan menjadikan murid-murid lebih imaginatif dan kreatif. haiwan dan sebagainya. Cerita yang disampaikan dengan cara yang menarik dan memikat hati biasanya akan lebih berfaedah kerana sedikit sebanyak ia dapat membentuk jiwa murid secara sihat. dibenarkan memberi komen atau pandangan terhadap peristiwa. makhluk halus. gembira dan menderita. Aktiviti-aktiviti seperti ini membantu mengasah akal dan mempertingkatkan kecerdasan otak murid. ( iv ) Menggalakkan perkembangan bahasa. geram dan perasaan ingin tahu. Contohnya. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kebaikan Aktiviti Bercerita (i) Dapat menyuburkan daya imaginasi murid-murid. secara imaginasi murid-murid boleh memasuki alam cerita tersebut dan menggambarkan seolah-olah mereka terlibat dalam cerita itu. Kisah-kisah yang dipaparkan di dalamnya memberi kesedaran yang amat 13 . Keadaan ini amat sesuai untuk murid-murid dan dalam masa yang sama boleh mengubah suasana dengan membawa mereka untuk menghayati tema dan isi cerita sepenuhnya. sifat serta perilaku watak-watak dalam cerita tersebut. murid lazimnya akan menunjukkan rasa minat. kanak-kanak boleh menjadi angkasawan. Ketika bercerita mereka akan menambah perbendaharaan kata dan memperlihatkan pelbagai ragam gaya dan bentuk bahasa kepada murid-murid. tingkah laku dan sikap yang baik untuk disampaikan kepada murid-murid. ( ii ) Menyemai rasa empati dalam kalangan murid-murid. Cerita Si Tenggang umpamanya. Ada sebahagian cerita mengandungi unsur-unsur agama yang mempunyai pelajaran dan unsur pendidikan yang berharga seperti moral dan akhlak. mempunyai beberapa falsafah yang tinggi di sebalik cerita itu.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA b. hairan. gergasi. ( vi ) Asas kepada panduan hidup. Semasa guru menjalankan aktiviti bercerita umpamanya. Semasa cerita disampaikan oleh guru. (v) Bercerita merupakan asas untuk pendidikan agama. ( iii ) Menyuburkan akal dan kecerdasan otak. Dalam cerita sering berlaku peristiwa yang melibatkan emosi manusia seperti watak utama menemui kejayaan.

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] mendalam. Standard Kandungan Kurikulum (1) Mengujarkan bahasa yang indah dan menggunakan bahasa badan dengan kreatif semasa bercerita secara didik hibur. ringkas dan tidak mengelirukan. Guru harus bijak dan pandai mengaitkan jalan cerita dengan intelek. ( iii ) Plot cerita dan penyampaiannya perlu menarik. pertanyaan. c. menggunakan cakap ajuk. Semua aktiviti ini boleh diikuti dengan pelbagai gerak kerja lanjutan yang dirasakan sesuai. Ini bermakna. pergerakan. Semasa menyampaikan cerita tersebut. Ceritanya mesti mengandungi isi yang sesuai dengan murid-murid. latar belakang. umur. Perkataan dan rangkai kata yang mengandungi beberapa pengertian harus juga dielakkan. guru perlu menggunakan pelbagai gaya yang pelbagai dan menarik seperti gaya isyarat. Jalan ceritanya tersusun dan ada kesudahan cerita. terutama dari segi kematangan berbahasa. sesuai dan berkesan. kecerdasan otak dan pengalaman mereka. emosi dan kadangkala fizikal murid-murid semasa sesi bercerita. Pengajaran yang diperoleh daripada cerita itu juga boleh dijadikan panduan hidup mereka. Prinsip Aktiviti Bercerita (i) Cerita yang hendak digunakan perlu mempunyai tema yang sesuai. Pengucapan cerita itu harus dilakukan dengan jelas. ( ii ) Menggunakan bahasa yang sesuai dengan tahap murid. Ini bermaksud bahasa perlu mengandungi perkataan atau rangkai kata yang tepat. ( iv ) Penglibatan murid hendaklah menyeluruh dan maksimum. melakonkan peristiwaperistiwa tertentu dan sebagainya. cerita itu tidak boleh mengabaikan objektif mendidik dan mengasuh. 14 . minat. Implikasi cerita itu begitu berpengaruh dan sentiasa kekal dalam ingatan murid. d.

guru berperanan membimbing murid supaya membaca dialog dengan gaya.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA 1. Kemesraan guru dan murid perlu dibina terlebih dahulu sebelum aktiviti bercerita bermula. penglibatan murid. (b) Guru harus menunjukkan kecenderungan untuk membina perhubungan yang baik dengan murid-murid. media di samping bijak memainkan kata-kata. (i) Prosedur Menjalankan Aktiviti Bercerita Permulaan cerita (a) Bahagian ini menumpukan kepada keupayaan murid yang mengambil bahagian untuk menarik minat rakan-rakan lain dan kekal hingga ke akhir cerita. Ini penting agar maksud cerita dapat difahami sepenuhnya oleh murid-murid. e. ( ii ) Pembentukan cerita (a) Bahasa yang digunakan mestilah mudah dan sesuai dengan tahap murid-murid. Penggunaan cakap ajuk pada bahagian tertentu cerita mampu menambahkan kesan yang boleh menjadikan pendengar memberi perhatian lebih kepada cerita. Keadaan ini boleh menarik perhatian murid di samping dapat menggalakkan penyertaan mereka dalam aktiviti bercerita yang hendak disampaikan. Permulaan cerita lebih menarik jika mereka berjaya membawa imaginasi murid-murid lain ke zaman berlakunya cerita dan peristiwa yang disampaikan itu.2 Mengujarkan ayat dengan sebutan dan intonasi yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara serta menggunakan bahasa bahan dengan kreatif melalui penceritaan secara didik hibur.1 [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Mengujarkan ayat dengan sebutan yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara melalui penceritaan secara didik hibur. Dalam masa yang sama. 15 . Boleh dilaksanakan melalui penggunaan isyarat. mimik muka. 1. nada dan intonasi yang betul. Perkataan dan rangkai kata yang kabur perlu dielakkan manakala istilah baru perlu disokong menggunakan gambar. ilustrasi atau sebagainya. dan ini mampu menyediakan satu situasi bercerita yang sesuai. gambar.

Situasi ini akan melahirkan satu suasana bercerita yang menarik dan menghiburkan. Jika perlu gunakan pelbagai bahan rangsangan supaya mereka tidak cepat jemu dan bosan. (c) Kepelbagaian suara penting dan boleh dilihat dari segi tekanan tinggi-rendah. (e) Penggunaan bahan rangsangan yang sesuai seperti penggunaan media boleh menarik minat murid-murid terhadap keseluruhan cerita berkenaan. Ini perlu supaya hubungan cerita dengan cerita. lazimnya murid-murid akan menutup telinga dan mata sebagai refleksi di luar kawalan mereka. panjang-pendek. (f) Cerita haruslah mengikut urutan. di mana jalan cerita yang perlu didahulukan akan disampaikan di awal cerita dan begitulah sebaliknya. Jika suara ini benar-benar berkesan. seram dan ditambah dengan sedikit hilaian. lebih konsisten dan menyakinkan pendengar. besar dan kecil dan sebagainya. kelantangan. watak-wataknya dan moral cerita dengan tepat dan berkesan. 16 . Kefahaman terhadap tema membantu murid mengenal pasti plot cerita. intonasi. nada. Murid yang terlibat sebagai pelakon atau pendengar pula tidak menghadapi sebarang masalah untuk memahami cerita berkenaan. suara pencerita tadi akan bertukar menjadi garau.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (b) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kelancaran pertuturan amat penting untuk memberikan kesan penceritaan di samping membolehkan terhasilnya satu perkembangan cerita yang licin dan berkesan. (d) Gerak-geri dan mimik muka juga dapat membantu guru atau murid yang sedang bercerita untuk menyampaikan maksud dan kandungan cerita dengan jelas dan bermakna. (g) Semasa menjalankan aktiviti bercerita seorang guru perlu peka kepada tema yang hendak disampaikan. kasar. Umpamanya situasi menyeramkan pada waktu tengah malam. Keadaan suara yang sedemikian hendaklah diwujudkan di tempat yang sesuai dengan peristiwa-peristiwa dalam cerita itu.

Guru turut bercerita bersama-sama murid dengan mempelbagaikan suara. ( iii ) Penutup Cerita (a) Cerita yang disampaikan perlu ada kesudahannya. Dalam bahagian ini. maka adegan lucu sudah pastinya akan terjadi. suara dan bahasa badan. ( vi ) Kurang stres – Murid rasa sumbangan dan peranan mereka sebagai pencerita atau pendengar cerita dihargai. semua masalah dan kerumitan watak dapat diselesai. Elemen Didik Hibur dalam Aktiviti Bercerita (i) ( ii ) Santai – Murid dapat mendengar pelbagai tajuk cerita yang mereka digemari. psikomotor atau secara lisan dengan memberikan pandangan atau cadangan penambahbaikkan kepada rakan-rakan yang mengambil bahagian dalam aktiviti bercerita ini. mimik muka dan gerak badan supaya penyampaian 17 . (v) Tidak takutkan guru – cerita lebih berkesan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (h) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Penglibat murid perlu menyeluruh dan maksimum iaitu sama ada secara kognitif. ( iii ) ( iv ) Seronok dan gembira – Penggunaan mimik muka. Semangat mencuba – Usaha murid untuk memgambil bahagian di hadapan rakan-rakan sebagai pencerita berdasarkan tajuk cerita yang digemari. f. Kelakar dan lucu – Apabila murid dibenar untuk menggunakan gaya sendiri yang kreatif semasa menyampaikan cerita supaya berkesan. (b) Perkara yang paling penting ialah kesudahan cerita itu dapat memenuhi objektif yang ingin dicapai guru.

dalam masa yang sama murid lain akan 18 . seorang murid akan diminta menghayati dan mendalamkan watak dalam sesebuah cerita. Jawapan murid perlu menjurus kepada cerita atau peristiwa dalam cerita berkenaan. latar tempat dan masa. Contoh cerita ‘Sang Kancil dengan Sang Buaya’ yang dinyanyi menggunakan lagu ‘Aci-Aci Buka Pintu’ nyanyian P. Teknik ini akan jadi lebih menarik jika diiringi muzik ‘minus one’ lagu berkenaan. Aktiviti ini memerlukan murid mendalami dan menghalusi isi cerita dan seterusnya mengubahnya kepada skrip drama. ( ii ) Aktiviti Lakonan Cerita – Murid yang dipilih diminta melakonkan semula watak berdasarkan jalan cerita menggunakan perkataan sendiri mengikut pemahaman dan penghayatan mereka. Sebagai contohnya. murid-murid lain bertanyakan soalan-soalan yang ada kaitan dengan watak yang dipegang oleh murid yang sedang duduk di kerusi panas berkenaan. yang skripnya diolah daripada isi atau peristiwa yang terdapat dalam cerita berkenaan. beberapa unsur seni dipilih dan digunakan secara serentak pada masa yang sama. Ramlee. Seterusnya. Untuk tujuan ini. Tujuannya menceritakan peristiwa yang berlaku dari permulaan cerpen. nada dan intonasi yang betul. ( iii ) Aktiviti Ceritadra – Aktiviti ini bermaksud mengubah suai petikan cerita kepada bentuk drama.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA g. ( vi ) Aktiviti Pemaduan Seni – bermaksud aktiviti yang menggunakan beberapa unsur seni untuk menghidupkan cerita yang disampaikan. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Cadangan Aktiviti Lanjutan (i) Aktiviti Menyanyikan Cerita – Isi dan fakta yang diperoleh menerusi cerita. digubah menjadi senikata lagu seterusnya dinyanyikan bersama melodi yang digemari. persoalan dan tema yang terdapat dalam cerita tersebut. Dalam aktiviti ini. pengajaran watak dalam cerita boleh dibuat dengan melakonkan aksi watak tersebut. konflik. dan peleraian dalam cerita berkenaan. kemudian murid ini akan ditempatkan di kerusi di hadapan rakan-rakan. (v) Aktiviti Improvisasi – merupakan lakonan spontan yang terdiri daripada kumpulan kecil. muridmurid perlu mengkaji dengan teliti aspek perwatakan. Guru membimbing murid supaya membaca dialog lakonan dengan gaya. ( iv ) Aktiviti Kerusi Panas – Dalam aktiviti ini.

beraksi sesama sendiri. melaksanakan aktiviti bersama dan sebagainya. melahirkan pandangan. Kamus Dewan (2000) mentakrifkan lakonan sebagai perihal memainkan sesuatu drama. Ia dilakukan oleh watak-watak tertentu sebagai mencerminkan keadaan sebenar. murid-murid biasanya diberi peranan untuk berdialog secara bebas. b. sandiwara dan sebagainya. 1. Untuk aktiviti lakonan. 19 . berhibur dengan gelagat rakan sebaya. atau meniru cara dan bentuk kegiatankegiatan yang berlaku dalam hidup masyarakat. 1. Kebaikan Aktiviti Lakonan (i) Membolehkan murid-murid bertutur dengan gaya. atau pergerakan tubuh badan atau segala bentuk perlakuan yang meliputi segala kegiatan hidup manusia. intonasi.4 Lakonan dalam Didik Hibur Di sekolah. berlakon merupakan salah satu aktiviti yang sangat digemari oleh muridmurid kerana dijalankan dalam situasi bermain dan santai.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] melukis gambaran watak manakala sekumpulan murid lain akan menyanyikan lagu tentang watak berkenaan. ( ii ) Murid-murid dapat menggunakan bahasa dalam situasi dan konteks tertentu dengan cara yang betul.1 a. Mereka akan tertarik dan teruja untuk berlakon jika guru merakam lakonan tersebut dalam bentuk CD atau VCD dan kemudian dipersembahkan semula di hadapan rakan-rakan mereka. suara.4. Aktiviti Lakonan Definisi Lakonan Lakonan merupakan aktiviti. nada dan sebutan yang betul. Walaupun aktiviti berlakon ini berjalan secara tidak formal tetapi ia pasti membantu meningkatkan kemahiran murid-murid untuk berbahasa dengan baik.

tegas dan sebagainya. (v) Melatih murid menjadi pendengar yang baik dan mampu memahami apa yang didengarinya itu dengan tepat. ( ix ) Melatih murid memahami pelbagai aspek kehidupan menerusi lakonan sebelum mereka menghadapi keadaan sebenar. malu dan pelbagai sifat negatif lain kepada sifat positif seperti yakin. Prinsip-prinsip Berlakon Untuk memastikan aktiviti ini berjalan lancar. ringkas. c. guru haruslah memiliki beberapa prinsip tertentu ketika mengendalikan aktiviti berlakon. seperti berikut: (i) Aktiviti lakonan hendaklah menepati objektif pengajaran. pengalaman dan buah fikiran. 20 . iaitu mudah. ( iii ) Dialog dalam lakonan haruslah menggunakan bahasa yang sesuai. jelas. ( ii ) Berlakon memerlukan tema yang sesuai dengan pengalaman dan kebolehan mental murid serta boleh dijalankan dalam situasi yang sebenar. kreatif dan kritis. ( vii ) Mendorong pembentukan pemikiran murid yang aktif. iaitu untuk mempertingkat kemahiran dan kebolehan berbahasa dalam kalangan murid. ( vi ) Menyuburkan semangat kekitaan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iii ) ( iv ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Melatih murid-murid bertutur menggunakan bahasa yang kemas dan teratur. berkesan dan memenuhi tujuan pengajaran dan pembelajaran. Melatih mereka berinteraksi atau berhubung dengan orang lain untuk menyatakan perasaan. ( viii ) Mengikis perasaan rendah diri. bertanggungjawab dan boleh bekerjasama dalam satu kumpulan. kehendak. dan senang difahami oleh pelbagai peringkat murid.

Lakonan yang memerlukan peralatan yang sukar dibawa ke bilik darjah perlulah dielakkan. 1.Murid diminta untuk melakukan suatu permainan yang pernah mereka buat sebelumnya seperti bermain bola sepak. Ada beberapa jenis lakonan yang boleh dilaksanakan oleh guru dalam bilik darjah. 1.1 Mengujarkan (mengucapkan) dialog dengan sebutan dan intonasi yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara melalui lakonan secara didik hibur. (v) Semua murid dibenarkan berlakon secara bebas. guli. layang-layang. badminton dan sebagainya. kemudian diminta keluar ke hadapan dan guru 21 .MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iv ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Aktiviti ini hendaklah dijalankan dalam bilik darjah. iaitu: (i) Lakonan Berdasarkan Permainan Lakonan jenis ini biasanya dijalankan tanpa perancangan. ( vi ) Murid-murid digalakkan melibatkan diri sepenuhnya semasa aktiviti lakonan itu supaya kemahiran intelek. Guru hanya boleh membetulkan kesalahan murid selepas persembahan lakonan tersebut supaya tidak menganggu perjalanan lakonan atau membunuh minat serta semangat berlakon dalam kalangan mereka. Standard Kandungan Kurikulum (i) Mengujarkan bahasa yang indah dan menggunakan bahasa badan dengan kreatif melalui lakonan secara didik hibur. d. e. Jenis Lakonan Aktiviti lakonan dapat melatih murid-murid untuk bertutur dengan baik. emosi dan fizikal berkembang secara seimbang.2 Mengujarkan dialog dengan sebutan dan intonasi yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara serta menggunakan bahasa badan dengan kreatif melalui lakonan secara didik hibur. Murid yang telah dipilih secara rawak.

menjual ubat. Seterusnya mereka diminta menceritakan kembali gerak-geri yang dilihat menggunakan perkataan dan ayat sendiri. ( iv ) Lakonan Berkait Sesuai dijalankan kepada murid-murid tahap satu atau rendah. murid-murid lain diminta meneka apakah yang dibuat oleh pelakon berkenaan. menyapu sampah. situasi atau gelagat haiwan kesayangan. hakim menjatuhkan hukuman kepada pesalah dan sebagainya. dia akan duduk di atas kerusi. Contohnya adegan berjumpa doktor di klinik. kuda berlari dan sebagainya. dan sebagainya. Sebaik-baiknya guru menjelaskan terlebih dahulu situasi yang perlu dilakonkan seperti jenis pekerjaan di rumah. ‘saya sedang bersikat rambut’. Berbagai-bagai aksi lain boleh dilakukan seperti menyebut perkataan ‘saya tidur’. ‘ayam dan musang’. ( ii ) Lakonan Spontan Merupakan lakonan yang tidak dirancang dan dijalankan tanpa skrip. Contoh lain ialah permainan ‘pukul berapa datuk harimau’. Contohnya perbuatan membelah kayu api. Manakala murid lain akan memerhatikan pergerakan yang sedang dilakonkan dan meneka apakah jenis permainan tersebut. Muridmurid diberi peluang berlakon menggunakan ayat sendiri secara semerta iaitu lahir daripada fikiran mereka sendiri. dalam masa yang sama guru akan melakonkan perkataan tersebut. Guru menyebut beberapa perkataan atau perbuatan. Berpandukan gerak-geri pelakonnya. Sebelum berlakon. ( iii ) Lakonan Bisu Lakonan jenis ini hanya menggunakan pergerakan anggota badan tanpa dialog. Misalnya apabila guru menyebut perkataan duduk. menjemur padi. permainan. mandi di sungai. ‘saya 22 .MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] meminta mereka untuk melakonkan permainan tersebut mengikut gaya dan kreativiti sendiri. peranan masing-masing diperjelaskan dan guru perlu memberikan gambaran suasana dan peristiwa yang hendak dilakonkan itu sebelum murid melakonkannya secara bebas. berlain layang-layang. melaporkan kehilangan barang di balai polis. Biasanya melibatkan dua orang pelakon atau lebih.

iaitu lakonan tidak bersengaja dan lakonan bersengaja. (b) Seterusnya. dilakukan selepas murid-murid mendengar sesuatu cerita atau kejadian. Melalui aktiviti ini. pastikan peluang berlakon diberikan kepada semua murid dan tidak hanya tertumpu kepada murid pandai dan cergas sahaja. Tidak memerlukan persediaan yang rapi dan guru berperanan memberikan nasihat dan cadangan sahaja manakala murid bebas berlakon menggunakan perkataan sendiri. Terdapat beberapa perkara yang perlu dilaksanakan guru sebelum menjalankan aktivitii lakonan jenis bersengaja ini. (e) Sebaik-baiknya guru berikan motivasi atau rangsangan dan elakkan mengkritik atau menyalahkan murid-murid sehingga membunuh minat dan keinginannya untuk terus berlakon. (c) Setelah guru menjelaskan peranan setiap pelakon. Manakala lakonan jenis bersengaja pula memerlukan perancangan teliti di mana murid-murid diberi skrip lakonan berdasarkan cerita-cerita yang dipilih oleh guru. Semasa pemilihan dijalankan. murid-murid yang terpilih bolehlah melakonkannya secara bebas sebagaimana dikehendaki oleh jalan cerita berkenaan. pemilihan pelakon dijalankan oleh guru. (a) Jelaskan kepada murid peranan sebagai pelakon dengan menceritakan peristiwa yang hendak dilakonkan atau memberikan skrip untuk diteliti. Lakonan tidak bersengaja merupakan lakonan tidak formal. murid dapat melihat perkaitan antara percakapan dengan lakonan yang dijalankan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] berjalan’ dan sebagainya. (d) Ulasan dan komen boleh diberikan guru selepas selesai aktiviti lakonan supaya sesi lakonan murid tidak terjejas. Sama ada untuk memberi peluang lakonan sekali lagi atau membuka peluang kepada murid lain. dan pelakonnya adalah murid-murid secara beramai-ramai dalam bilik darjah. (v) Lakonan Berskrip Dijalankan dalam dua bentuk. 23 . Situasi ini boleh ditukar ganti dengan meminta murid pula yang menyebut dan melakonkannya atau guru menyebut perkataan.

murid-murid diminta mendengar dengan teliti dan mengenalpasti isi penting dan kesalahan bahasa. guru perlu menjelaskan apakah peranan dan suasana yang perlu dilakukan oleh pelakon. Berdasarkan senikata puisi tersebut. seloka. manakala gurindam. ( viii ) Lakonan Puisi Lakonan puisi dijalankan oleh murid berdasarkan pembacaan puisi. ‘Seloka Pak Kaduk’ dan ‘Gurindam Dua Belas’. Pelbagai versi dialog boleh dibina berdasarkan boneka berkenaan dan lakonan jenis ini amat sesuai untuk menyampaikan pelajaran kepada murid-murid yang pemalu. guru akan memilih puisi-puisi yang sesuai dengan tahap murid. Semasa boneka berkenaan dilakonkan. Justeru. Sebelum aktiviti jenis ini dijalankan. Penggunaan sajak dan pantun sesuai untuk murid-murid sekolah rendah. Bagi muridmurid sekolah menengah. ‘Syair Burung Pungguk’. Ramlee dan sebagainya. ( vi ) Lakonan Boneka Guru memperlihatkan beberapa contoh boneka (puppet) dan melakonkannya. ‘Bukan Kerana Nama’ nyanyian Ramli Sarip. guru memasang pita rakaman yang mengandungi ‘Sajak Ke Makam Bonda’.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (f) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Guru boleh menyediakan beberapa peralatan sokongan seperti topeng dan pakaian yang sesuai supaya lakonan murid lebih realistik dan berkesan. ( vii ) Lakonan Nyanyian Lakonan jenis ini memerlukan lagu sebagai bahan rangsangan dan sesuai dilaksanakan di semua peringkat sama ada rendah atau menengah. syair dan nazam sesuai untuk murid-murid sekolah menengah. murid-murid dikehendaki melakonkan satu pergerakan mengikut baris-baris seperti yang terdapat dalam puisi berkenaan semasa puisi berkenaan sedang diperdengarkan. mereka digalakkan membina skrip mudah dan kemudiannya melakonkan sendiri menggunakan boneka berkenaan. ‘Jangan Tinggal Daku’ nyanyian P. Contohnya. Contohnya lagu ‘Ayah dan Ibu’ nyanyian Sudirman Arshad. pelakon hanya perlu menggerakkan anggota badan dan mimik muka tanpa berkata-kata kerana sepanjang tempoh lakonan tersebut diiringi lagu yang diperdengarkan kepada mereka. Sebelum aktiviti ini dijalankan. 24 .

Agama. (x) Lakonan Kaku Lakonan jenis ini menyerupai ‘pantomime’ iaitu melibatkan seorang pembaca skrip dan pelakon. Mereka kemudiannya diminta melakonkannya di hadapan rakan-rakan. Kesihatan. Pembaca skrip boleh terdiri daripada murid-murid yang telah dikenalpasti oleh guru. Guru boleh memperluas pengetahuan murid-murid dengan menggunakan buku-buku cerita yang mempunyai tema yang pelbagai seperti fiksyen Sains. Biarkan mereka melakonkan cerita berkenaan menggunakan bahasa sendiri dan guru hanya memerhati serta mengenalpasti sebarang kesalahan dan kelebihan yang berlaku. Selepas itu. Komen secara membina boleh dibuat selepas sesi lakonan berkenaan tamat. Caranya mudah kerana beberapa orang murid yang dipilih akan membaca buku berkenaan sehingga tamat. Prosedur Menjalankan Aktiviti Lakonan (i) Sesi Pernyataan (Permulaan) Pada peringkat ini. Bezanya hanyalah pada pergerakan pelakonnya sahaja yang bersifat statik atau setempat. f. peranan watak dan cara melakonkannya. guru akan memilih murid-murid untuk diberikan peranan tertentu. kemudiannya melakonkan semula peristiwa yang telah dibaca di hadapan rakanrakan. Sivik dan sebagainya. 25 .MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( ix ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Lakonan Cerita Guru boleh mendapatkan bahan berkenaan menerusi buku cerita yang terdapat di perpustakaan atau bilik darjah di sekolah. guru akan memberi penerangan tentang prosedur lakonan yang akan dilaksanakan. ( ii ) Sesi Berlakon Pada peringkat ini murid-murid telah mengetahui tugas dan peranan masingmasing. Guru dan murid membincangkan secara ringkas isi dan jalan cerita.

Tidak stres – Murid sukarela untuk berlakon. Elemen Didik Hibur Dalam Lakonan a. Kelakar – Murid berlakon menggunakan dialog sendiri. Perbincangan tidak hanya berfokus kepada kelemahan sahaja tetapi juga kekuatan persembahan berkenaan. e. Ramlee dan sebagainya. f. Santai – Murid berpeluang mendengar pelbagai tema cerita yang digemari seperti ‘Seniman Bujang Lapok’ karya Tan Sri P. c. Tidak takut – Guru turut berlakon bersama-sama murid. 26 . guru terlebih dahulu menayangkan sedutan cerita ‘Seniman Bujang Lapok’ menerusi komputer dan LCD. ( iii ) ( iv ) Semua murid diminta mendengar dengan teliti dialog yang digunakan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iii ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Sesi Perbincangan Sesi ini diadakan selepas murid-murid selesai berlakon. Perbincangan boleh dijalankan antara guru dengan murid. Dalam sesi ini guru akan menyatakan beberapa kesalahan yang telah dilakukan. atau murid dengan murid. d. murid-murid dikehendaki menghasilkan terlebih dahulu skrip mudah menggunakan perkataan sendiri. Seronok dan gembira – Banyak aktiviti lakonan dan gerak badan. h. Contohnya murid melakonkan semula bab dalam filem lakonan Seniman Agung Tan Sri P. g. Cadangan Aktiviti Lakonan (i) ( ii ) Murid membuat lakonan ringkas iaitu meniru gaya pelakon terkenal. Semangat mencuba – Murid berpeluang memegang watak yang digemari. ( iii ) Sebelum sesi lakonan ini dijalankan. Guru memilih beberapa skrip yang baik dan meminta beberapa orang murid untuk melakonkannya di hadapan rakan-rakan. Ramlee. Sebelum mereka melakonkan bab yang dipilih. b.

Aktiviti Pantun a. sembilan. Komen bukan sahaja dari sudut negartif tetapi juga yang positif. menyebabkan pantun terus digemari. Bunyi akhir baris pertama mestilah sama dengan baris ketiga dan baris kedua bersamaan dengan baris keempat. Manakala Hashim Awang (1984) pula mentakrifkan pantun sebagai sejenis puisi lama yang mengandungi empat baris ayat atau kalimat pada tiap-tiap rangkap. Pantun juga menggambarkan latar hidup. (2000) pantun merupakan sejenis puisi lama yang terdiri daripada empat baris dalam tiap-tiap rangkap yang mempunyai pembayang dan maksud. dan penghayatan seni masyarakat Melayu dalam zamannya. Pada hujung tiap-tiap baris mestilah ada persamaan bunyi atau rima.5 Pantun dalam Didik Hibur Pantun merupakan salah suatu bentuk tradisi lisan yang masih wujud sehingga kini. Fungsinya terdapat dalam hampir kesemua aspek kehidupan manusia seperti kegiatan berunsur ucapan. ulasan atau sebagainya tentang lakonan yang telah dijalankan. Kesemua pantun yang dihasilkan oleh masyarakat Melayu tradisional memperlihatkan pemikiran masyarakat yang menghasilkannya. budaya dan pendidikan. 1. Definisi Pantun Menurut Kamus Dewan. ( vii ) Sesi perbincangan dijalankan dengan murid-murid yang tidak mengambil bahagian akan membuat komen. 27 . Tiap-tiap baris kalimat itu terdiri daripada lapan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (v) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Murid-murid lain diminta dengar dengan teliti dialog yang digunakan dan dalam masa yang sama kenalpasti kesalahan bahasa yang ada. seni. Jadi rima pantun itu dikatakan berbentuk abab. ( vi ) Lakonan tersebut boleh dirakam menggunakan CD atau VCD dan ditayang atau diperdengarkan semula kepada murid-murid lain. sepuluh atau sebelas suku kata.

Ini membantu menambah kecekapan kefahaman mereka. Kegiatan ini mendorong mereka memupuk daya kreativiti dengan menghasilkan karya seni. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kebaikan Aktiviti Berpantun (i) Melatih murid supaya peka kepada keindahan. ( ii ) Melatih murid memahami dan mentafsir bahasa yang mengandungi pelbagai makna dalam pantun dua kerat.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA b. Kesedaran ini penting supaya murid-murid menghargainya sebagai sebahagian karya seni yang amat bernilai dalam kehidupan. ( iii ) Membolehkan murid-murid mengesan maksud. (v) Melatih murid-murid untuk menghasilkan pantun dua kerat ciptaan sendiri yang semakin dilupakan masyarakat. ( vi ) ( vii ) Mendedahkan murid-murid dengan pengalaman baru iaitu bidang kemanusiaan. Cara ini boleh membantu murid-murid untuk mempertingkatkan perbendaharaan kata di samping membantu memperkukuh kemahiran berbahasa mereka. ( iv ) Memberi peluang murid-murid untuk menikmati pantun dan memahami maksudnya secara keseluruhan. 28 . menyusun dan menyenaraikan idea. masej dan pengajaran yang terdapat dalam pantun dua kerat dengan cekap dan pantas. kehalusan dan kesenian bahasa yang ada dalam pantun dua kerat. ( viii ) Menyuburkan minat murid-murid dan dalam masa yang sama dapat menghidupkan imaginasi murid-murid semasa membaca pantun dua kerat. Membolehkan murid-murid belajar bahasa lisan dalam suasana yang menyeronokan kerana terdapatnya unsur-unsur santai dan berhibur.

( vii ) Pantun tersebut perlu mengandungi olahan bahasa yang baik supaya menolong mempertingkatkan kemahiran berbahasa murid-murid.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA c. mental. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Prinsip-prinsip Berpantun Untuk melaksanakan aktiviti secara berkesan. bakat dan minat murid. (v) Pantun yang dipilih mestilah terdiri daripada pantun yang bermakna kepada murid-murid. intelektual dan minat. 29 . ( ix ) Bimbingan guru perlu semasa murid-murid menjalankan aktiviti mencipta pantun dua kerat. iaitu untuk mempertingkat kemahiran dan kebolehan berbahasa dalam kalangan murid. Puisi yang terlalu panjang dan kabur perlu dielakkan. ( iii ) Pantun yang dipilih juga perlu sesuai dengan peringkat dan mengikut kebolehan. ( vi ) Pantun dua kerat yang baik adalah pantun yang menggunakan unsur-unsur alam semula jadi sebagai pembayangnya. ( viii ) Pantun yang dipilih harus mudah dibayangkan oleh murid-murid dan jika boleh dapatkan pantun-pantun yang ada dipersekitaran mereka terlebih dahulu. Ia bermanafaat dan dapat menyumbang kepada proses pembentukan peribadi mulia murid-murid. ( ii ) Pantun digunakan perlulah menggunakan bahasa yang sesuai dari segi kebolehan berbahasa murid-murid. ( iv ) Pilihlah hanya pantun yang mudah dan senang untuk difahami. guru perlu berpegang kepada beberapa prinsip berikut: (i) Aktiviti berpantun hendaklah dirancang supaya menepati objektif pengajaran. perkembangan emosi. Tujuannya supaya murid-murid tidak terlalu gairah menggunakan pelbagai ungkapan yang kurang sesuai walaupun penggunaannya agak jenaka. Penggunaan pantun dua kerat yang tidak beretika perlu dihindarkan. tetapi akhirnya merosakan bahasa itu sendiri. Pantun yang mempunyai struktur dan persoalan yang menarik haruslah digalakkan penggunaanya.

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA d. Anak dara pergi ke kedai Rindu di hati rasa nak longlai ( iii ) Pantun Kiasan Banyak udang banyak garam. Lain orang lain hatinya. Dahulu sayang sekarang benci. e. Daripada tiada baiklah ada. Banyak orang banyak ragam. Jenis Pantun Dua Kerat (i) Pantun Kasih Sayang Lain dulang lain kakinya.1 Melafazkan pantun dua kerat dengan intonasi yang betul secara didik hibur. Lain dulu lain sekarang. Tak tumbuh tak melata. 1. 30 . Lain hulu lain parang. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Standard Kandungan Kurikulum (1) Melafaz dan memahami puisi dengan intonasi yang betul menggunakan bahasa yang indah secara didik hibur. Dimakan mabuk dibuang sayang. Buah beluluk buah kepayang. Daripada cempedak biarlah nangka.2 Melafazkan pantun dua kerat dengan intonasi yang betul serta memahami maksud pantun yang dilafaz menggunakan bahasa yang indah secara didik hibur. 1. Dahulu parang sekarang besi. Tak sungguh orang tak kata.

31 . Paku dulang paku serpih. Pinggan tak retak nasi tak dingin. Sudah garahu cendana pula. panggang di atap. Cekur dang gamit. Sedap tekak badan menanggung. Taptibau puyuh padang. Tersepak kaki terkehel tangan. Duduk inding enggang tap. Hilang pisau berganti parang. Ratib-ratib buluh nipah. Senduk di dinding. Umbut mayang letak di batu. Sudah ratip hendak upah. Orang tak hendak kami tak ingin. Sudah tahu bertanya pula. Satu dua tiga empat. Rambut mengerbang banyak kutu. Kalau tak cengal giam. Siapa cepat dia dapat. Hati terang senang faham. Kalau tak kenal diam. Murai gila jadi tekukur. Sebab mulut badan binasa.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Sebab pulut santan binasa. Ajaib hairan hati tafakur. Mintak cekur beri kunyit. ( iv ) Pantun Nasihat Pagi petang siang malam. Secupak nasi setahil berangan. Ikan tokak makan meranggung. Mengata orang dia yang lebih.

enam. Kerbau kurus banyak tulang. Pergi sekolah mesti belajar. Perut lapar semua enak. 32 . Bangun lambat dapat laki malas. Budak nakal memang begitu. Sici. Melayu lari Jawa dapat. Kura-kura dalam perahu. Tuku takal pengancing pintu. Kenyang perut suka hati. Guni kapur kirim pak mertua. Pokok tinggi buruk akar. Kuat bersenam sihatkan badan. Gendang gendut tali kecapi.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Lima. Bercakap bohong lama-lama mencuri. Kerbau mandul banyak lemak. Kayu lurus tengah ladang. Siakap senohong gelama ikan duri. Siapa cepat dia punya. Makin tua makin menjadi.loro. Nyanyi di dapur kahwin orang tua.papat. Pura-pura tidak tahu.telu. Tinggi rendah panjang lebar. Hujung bendul dalam semak.tujuh dan lapan. Tua-tua keladi. (v) Pantun Jenaka Kapal belayar dalam semak. Matahari tinggi perut pun lapar. Pat-pat nya. Ayam bulat makan padi beras.

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( vi ) Pantun Budi [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Orang berbudi kita berbahasa. Untung habis modal lesap. Terima kasih daun keladi. Ayam berkokok alamat nak siang. guru menjelaskan apakah yang dimaksudkan dengan pantun dua kerat berserta contoh pantun yang lazim digunakan dalam masyarakat Melayu. murid-murid dibahagikan kepada beberapa kumpulan tertentu. Berani bawak berani tanggung. Matahari masuk bulan keluar. Guru boleh membincangkan secara ringkas tujuan dan firasat disebalik penggunaan secara meluas pantuan jenis ini dalam masyarakat. Keli masuk ruan keluar. Kalau padi taruh sama beras. Orang memberi kita merasa. Mereka 33 . Ada ubi ada batas. f. ( viii ) Pantun Alam Kayu bongkok di balik tiang. Ada budi boleh dibalas. ( ix ) Pantuan Perniagaan Berniaga buluh kasap. Kalau tak mati boleh balas. ( vii ) Pantuan Kepahlawanan Kembang jarak kembang jagung. Ada beras taruh dalam peti. Kalau boleh mahu lagi. Ada hajat taruh dalam hati. Selepas itu. Prosedur Menjalankan Aktiviti Pantun Dua Kerat (i) Sesi Permulaan Pada peringkat ini.

Dalam sesi ini guru akan menyatakan beberapa kesalahan yang telah dilakukan. e. g. Perbincangan boleh dijalankan antara guru dengan murid. Seronok dan gembira – Banyak menggunakan aktiviti seni dan gerak badan semasa berpantun. c. Motivasi – Pujian guru dan rakan-rakan menyebabkan usaha mereka dihargai. ( iii ) Sesi Perbincangan Sesi ini diadakan selepas murid-murid selesai menjalankan aktiviti melafazkan pantun. 34 . Biarkan mereka cuba melafazkan pantun berkenaan beberapa kali mengikut gaya dan bahasa badan masing-masing. Perbincangan tidak hanya berfokus kepada kelemahan sahaja tetapi juga kekuatan persembahan berkenaan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] kemudiannya diminta mencari seberapa banyak pantun dua kerat dalam buku rujukan atau menerusi internet mengikut tema yang telah ditetapkan. dan dalam masa yang sama mencari maksud pantun menggunakan perkataan sendiri. Kelakar – Murid membuat pelbagai aktiviti menggunakan perkataan dan kreativiti sendiri. dengan bimbingan guru dan pita rakaman. Elemen Didik Hibur dalam Berpantun a. Semangat mencuba – Murid berpeluang mengambil bahagian beberapa kali mengikut jenis aktiviti yang digemari. d. f. Guru hanya memerhati serta mengenal pasti sebarang bentuk kesalahan atau kelebihan yang ada. Komen secara membina boleh dibuat selepas sesi lakonan berkenaan tamat. Santai – Murid berpeluang mendengar pelbagai jenis dan tema pantun dua kerat yang sering digunakan dalam masyarakat Melayu. Tidak takut dan kurang stres – Guru turut mengambil bahagian dengan berpantun bersama-sama di hadapan murid-murid. b. ( ii ) Sesi Main Peranan Pada peringkat ini murid-murid diajar cara melafazkan pantun dua kerat dengan gaya dan intonasi yang betul. atau murid dengan murid.

menyanyi.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA h. Untuk tujuan penegasan istilah didik hibur digunakan secara jelas sebagai komitmen yang bersungguh-sungguh kerajaan untuk mengaplikasikan pendekatan ini yang diadaptasikan menerusi pendekatan ‘Fun Learning’ yang digunakan secara meluas dalam pengajaran dan pembelajaran Bahasa Inggeris. seperti berlakon kaku. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Cadangan Aktiviti Lanjutan (i) Murid dibahagikan kepada beberapa kumpulan tertentu. ulasan atau sebagainya terhadap aktiviti yang telah dijalankan. Tujuan didik hibur supaya sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia menjadi seronok untuk diikuti murid-murid. Penutup Pada dasarnya amalan penyerapan didik hibur bukanlah perkara yang baru dalam siri pendidikan negara. Sebaik-baiknya mempunyai pelbagai kecerdasan dan latar belakang. melukis dan bersajak. Guru perlu pastikan kumpulan tersebut tidak hanya dianggotai oleh murid-murid yang pandai sahaja. ( iv ) Semua murid diminta mendengar dengan teliti dialog dan gerak badan yang digunakan oleh rakan-rakan tadi. ( ii ) Ketua kumpulan datang ke hadapan dan mencabut satu sampul surat yang mengandungi pantun dua kerat dengan pelbagai tema yang disediakan guru. 35 . (v) Akhir sekali guru boleh mengadakan sesi perbincangan. Walau bagaimanapun pendekatan didik hibur merupakan satu pendekatan yang baik dan berkesan yang diperkenalkan kepada murid-murid sebagai kaedah alternatif menguasai pembelajaran Bahasa Malaysia secara santai dan berhibur setelah kerajaan memutuskan bahawa PPSMI dimansuhkan dengan mata pelajaran Sains dan Matematik akan kembali diajar dalam Bahasa Malaysia bermula 2012. membuat komen. ( iii ) Seterusnya guru memilih lima orang murid bagi setiap kumpulan dan meminta mereka membuat beberapa aktiviti yang ditetapkan guru berdasarkan makna pantun dua kerat yang diterima. bercerita.

Jurnal Dewan Bahasa 10: 914-920. Bhd. Dewan Bahasa September: 14-20. Juhana bt. Penggunaan puisi dalam pengajaran bahasa. Bahasa Melayu. Thahir b. Rahman. Azizul Rahman Abd.V. (1993). Guru adalah segala-segalanya. (2009). Hjh. Kuala Lumpur: Pusat Perkembangan Kurikulum. (2000). 3. Noresah Baharom et al. Kemahiran Mendengar dan Bertutur. Alias ( IPG Kampus Raja Melewar. Syed Lutfi Syed Hamzah.Kamus Dewan (edisi ke-3). Kamaruddin Hj. Seremban) Dr. (Ed. Guru yang efektif. (1994). Penggunaan drama dalam pengajaran kemahiran mendengar dan bertutur. Mohamad ( IPG Kampus Raja Melewar. Bahasa Melayu. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. (2003). Nadzeri Isa. Seremban) Hjh. Pullias.). (2009). Yaakub Isa (pnyt. Lumpur) 36 .D. Nuruddin (IPG Kampus Bahasa Antarabangsa. 4. Daud (IPG Kampus Raja Melewar. Kurik Kundi Merah Saga – Kumpulan Pantun Lisan Melayu (Edisi Kedua) (2005). (1999). (2003). Pahang: Jawatankuasa Perayaan Hari Guru Negeri Pahang. Kementerian Pendidikan Malaysia. 5. 2. Dr. Sukatan Pelajaran KBSR. PANEL PENULIS MODUL 1. (2001).). Lumpur) Pn. Maridah bt. (1982). (Terjemahan). Khairuddin b. & Young. Kuala Lumpur: Pusat Perkembangan Kurikulum. Baba (IPG Kampus Bahasa Antarabangsa. Kementerian Pendidikan Malaysia. Husin. Pengajaran Kesusasteraan Melayu dan Kemahiran Berbahasa. Kuala Lumpur: Kumpulan Budiman Sdn. Dlm. Seremban) En. Kuala Lumpur : Open University Malaysia.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA RUJUKAN [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Abdul Ghalib Yunus. Sukatan Pelajaran KBSM. Peranan guru dalam meningkatkan mutu pendidikan bagi mencapai matlamat wawasan. K. E. Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. J. Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. Dewan Siswa (Bonus) 10: 2-3. Didik Hibur Dalam Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Malaysia. Mohd Jonit Mohd Johari. Rafiah bt. K.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful