MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA 1.

0 Pengenalan

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA]

Didik hibur merupakan satu pembaharuan yang cuba diperkenalkan kepada murid-murid sebagai kaedah alternatif semasa proses pengajaran Bahasa Malaysia. Tujuannya supaya sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia menjadi seronok untuk diikuti murid-murid. Fokus pelaksanaan adalah kepada penguasaan kemahiran asas Bahasa Malaysia dalam kalangan murid melalui pendekatan didik hibur dan apresiasi bahasa. Penghayatan dan apresiasi juga akan diberikan kepada Kesusasteraan Melayu untuk murid-murid sekolah menengah.

1.1

Latar Belakang Didik Hibur

Cadangan pelaksanaan penyerapan pendekatan didik hibur dalam pengajaran Bahasa Malaysia bermula apabila keputusan kabinet pada 8 Julai 2009 yang memutuskan bahawa PPSMI dimansuhkan dengan mata pelajaran Sains dan Matematik akan kembali diajar dalam Bahasa Malaysia di sekolah kebangsaan, manakala bahasa ibunda di Sekolah Jenis Kebangsaan (SJK) Cina dan Tamil menjelang tahun 2012. Keputusan ini dibuat berasaskan pertimbangan objektif berdasarkan kajian empirikal dan saintifik, iaitu penemuan-penemuan atas dasar kajian yang khusus yang telah dilaksanakan. Dalam masa yang sama, Kerajaan melalui Kementerian Pelajaran Malaysia memberi sepenuh penumpuan dalam penguasaan Bahasa Inggeris dalam kalangan pelajar dengan memperkenalkan 12 langkah bagi maksud berkenaan selain transformasi kurikulum Bahasa Malaysia di sekolah rendah dan menengah selaras dengan saranan Y.A.B Timbalan Perdana Menteri, Tan Sri Muhyiddin Yassin yang telah mengumumkan strategi untuk memartabatkan bahasa Melayu (MBM) serta memantapkan penguasaan bahasa Inggeris (MBI) di semua peringkat persekolahan. Penumpuan memperkasa penguasaan Bahasa Malaysia turut ditekankan. Oleh itu, Kerajaan akan mula melaksanakan transformasi kurikulum Bahasa Malaysia di sekolah rendah dan menengah yang mana akan memberi fokus kepada penguasaan asas kemahiran berbahasa dalam kalangan murid melalui pendekatan modular yang bersepadu, seimbang dan

1

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA]

holistik merangkumi aspek kemahiran mendengar, bertutur, membaca dan menulis serta penguasaan tatabahasa dan seni bahasa. Di sekolah rendah, kerajaan berhasrat memperkenalkan pendekatan didik hibur dan apresiasi bahasa bagi merealisasikan hasrat transformasi berkenaan. Manakala di peringkat sekolah menengah pula, transformasi kurikulum Bahasa Malaysia akan memberi penekanan kepada penghayatan dan apresiasi aspek Kesusasteraan Melayu. Kaedah pengajaran akan lebih interaktif, iaitu berkonsepkan didik hibur supaya pengajarannya lebih mudah dihayati dan difahami.

1.1.1

Apa Itu Didik Hibur ?

Didik Hibur bemaksud mendidik sambil menghibur. Kamus Dewan (2000) mentakrifkan didik sebagai pelihara, jaga dengan hati-hati dan ajar, manakala hibur bermaksud menyenangkan atau menggirangkan hati. Rumusannya didik hibur merupakan satu pendekatan dalam proses pengajaran dan pembelajaran yang bersifat santai dan berhibur dengan penekanan pelaksanaannya terhadap empat komponen sastera iaitu nyanyian, bercerita, lakonan dan puisi. Oleh itu, keseronokan murid secara total dalam mempelajari Bahasa Malaysia akan dapat direalisasikan secara terancang dan bersistematik.

1.1.2

Ciri-Ciri Didik Hibur (i) Sesi pembelajaran yang menyeronokkan kerana terkandung unsur kelakar, kecindan, ada unsur estetik, permainan muzik, lakonan dan sebagainya. ( ii ) Mengurangkan tahap kebimbangan dan ketakutan murid kepada guru. Seperti yang dijelaskan sebelum ini didik hibur berkonsepkan santai dan berhibur. Justeru murid-murid sentiasa berada dalam keadaan pembelajaran yang positif dan tertunggu-tunggu untuk melalui sesi pembelajaran pada hari berikutnya.

2

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iii )

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA]

Sesi pembelajaran yang penuh dengan pelbagai aktiviti yang menarik dan pelbagai. Menerusi aktiviti nyanyian dan lakonan umpamanya, murid-murid boleh main peranan dengan menyertai aktiviti tersebut sambil berhibur. Yang penting, arahan guru perlu jelas dan ringkas di samping penggunaan ICT dan BBM untuk menarik penglibatan murid terhadap pengajaran dan pembelajaran.

( iv )

Objektif aktiviti cenderung kepada pelbagai cara penyelesaian masalah dan kepelbagaian cara persembahan yang tiada unsur kalah atau menang, tiada ganjaran atau dendaan serta latihan dan penggunaannya menjurus kepada aktiviti Bahasa Malaysia.

(v)

Salah atau tidak bukan matlamat aktiviti didik hibur, tetapi yang penting berjaya melibatkan seramai mungkin murid dan aktivitinya bersahaja dan santai.

( vi )

Aktiviti yang dipilih lebih menjurus kepada aktiviti berkumpulan atau berpasangan supaya wujud semangat kerja berpasukan, kerjasama dan toleransi.

( vii )

Murid bebas bersuara, mengeluarkan pendapat dan idea secara logik tetapi terkawal untuk memberikan satu persembahan yang menarik.

( viii ) Murid bebas untuk bergerak, berlakon, menyanyi dan sebagainya tetapi terkawal. ( ix ) Aktiviti didik hibur banyak menggunakan komunikasi melalui bahasa tubuh.

1.1.3

Bagaimana Pelaksanaannya ?

Didik hibur dilaksanakan secara penyerapan dalam pengajaran Bahasa Malaysia dengan berfokuskan kepada aktiviti mengguna dan memahami lirik lagu, bahasa indah, bahasa badan dan berpantun (dua kerat). Penyerapan ialah proses menyerapkan pelbagai bidang ilmu, nilai, murni, dan kemahiran bernilai tambah yang dipelajari semasa pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia (Kementerian Pendidikan Malaysia 2001).

3

tangan ataupun lengan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Terdapat empat unsur penyerapan sedia ada dalam pengajaran dan pembelajaran Bahasa Melayu. Dalam konteks didik hibur bahasa badan merupakan ‘bahasa gerak badan’ yang digunakan untuk meningkatkan keberkesanan penyampaian ketika menjalankan aktiviti lakonan. 1. bercerita.1.1. bibir. Semangat kewarganegaraan dan nilai murni masyarakat Malaysia. nyanyian dan berpantun dua kerat. iaitu: (i) ( ii ) ( iii ) Pelbagai bidang ilmu serta tema. Dalam modul ini. 4 . Walaubagaimanapun pengguna perlu beringat ketika melakukan gerak badan bagi mengelakkan reaksi tidak selesa ketika berbual. Kemahiran berfikir secara kritis dan kreatif. Ia boleh membabitkan apa jua anggota badan seperti mata. bercerita. Didik hibur termasuk dalam penyerapan jenis pertama iaitu pelbagai bidang ilmu serta tema kerana iaitu penyerapan didik hibur menekankan empat bidang utama iaitu nyanyian.4 Objektif Didik Hibur Terdapat tiga objektif pelaksanaan pendekatan didik hibur dalam pengajaran Bahasa Malaysia di sekolah rendah dan menengah. kening. lakonan dan berpantun dua kerat dalam pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia sekolah rendah dan menengah. Mengguna dan memahami bahasa yang indah dan bahasa badan dalam lakonan dan bercerita.5 Apa Itu Bahasa Badan ? Bahasa badan juga dikenali bahasa gerak badan merupakan sebahagian daripada proses komunikasi dan ia berperanan menunjukkan sebarang reaksi dalam perbualan sama ada positif ataupun negetif. dan Mengguna dan memahami pantun dua kerat secara didik hibur. 1. bercerita. penyerapan bermaksud proses menyerapkan pelbagai aktiviti nyanyian. lakonan dan puisi. iaitu: (i) ( ii ) ( iii ) Mengguna dan memahami lirik lagu secara didik hibur. dan kemahiran bernilai tambah.

b. kecindan. Guru boleh membuat pelbagai suara. iaitu: (i) Perwatakan guru yang menarik. tidak menakut atau menggerunkan murid-murid. beberapa perkara berikut perlu dipatuhi. iaitu: 5 . yang akan menjalankan pelbagai peranan dalam bilik darjah (Syed Lutfi 1994). ( ix ) (x) Guru berkebolehan menukar atau melakukan penyesuaian mendadak. Sepatutnya guru boleh melakonkan pelbagai watak dalam pelbagai aktiviti. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Faktor Kejayaan Pelaksanaan Didik Hibur Guru Dalam proses pengajaran dan pembelajaran dalam bilik darjah guru adalah segala-galanya (Pullias & Young 1982). ( ii ) ( iii ) ( iv ) (v) ( vi ) ( vii ) Bahasa yang digunakan sesuai dengan tahap murid. Boleh memberi arahan dengan tepat dan menarik. ( viii ) Seorang yang prihatin dan peka serta tajam daya pemerhatian. Aktiviti Kejayaan didik hibur secara kerkesan bergantung kepada aktiviti yang dirancang.6 a. dan Guru atau fasilitator seorang yang fleksibel. Guru tidak menjatuhkan air muka atau memalukan murid di khalayak.1.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA 1. Ini bermakna kejayaan sesuatu sesi pengajaran dan pembelajaran itu adalah terletak kepada kebijaksanaan guru sebagai pengurus dan perancang pengajaran dan pembelajaran yang berkesan. Sebagai guru. Guru seorang pengurus atau penganjur aktiviti yang baik. Walau bagaimanapun terdapat beberapa ciri yang perlu diambil kira oleh guru semasa merancang aktiviti didik hibur dalam bilik darjah.

1.2 Nyanyian dalam Didik Hibur Nyanyian merupakan salah satu aktiviti yang disarankan dalam didik hibur yang melibatkan perkembangan kreatif dan daya estetika. senang. pula melihat aktiviti menyanyi sebagai satu aktiviti yang berlaku dalam kehidupan sebenar dan boleh di bawa ke bilik darjah sebagai satu kegiatan lisan yang menarik. Aktiviti didik hibur yang dirancang juga perlu memberikan kepuasan kepada mereka yang menyertainya. mudah difahami atau diikuti oleh murid. Jalankan aktiviti yang murid-murid sedia ketahui berdasarkan silang budaya yang sama. Sediakan peraturan yang jelas. Aktiviti nyanyian yang dirancang dapat menyumbang kepada proses perkembangan murid-murid secara menyeluruh. serta boleh disertai seramai mungkin murid. ( iii ) Penyerapan didik hibur memerlukan tempoh pelaksanaan dan peruntukan masa pembelajaran yang sesuai atau waktu yang fleksibel. Manakala Kamarudin Husin (1999). Dua kemahiran yang ditekankan adalah aktiviti menyebut seni kata lagu dengan jelas. ( iv ) Aktiviti didik hibur boleh dilaksana. manakala kedua murid dapat memahami seni kata lagu melalui persembahan nyanyian.1 a. dijalan dan diselesaikan bersama murid-murid tanpa ada banyak masalah atau halangan. 6 .MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (i) ( ii ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Aktiviti perlu disesuaikan dengan tahap murid yang hendak diajar. meliputi perkembangan intelek. (v) ( vi ) ( vii ) Aktiviti yang dipilih tidak menjurus ke arah permusuhan atau konflik antara murid. Aktiviti Nyanyian Definisi Nyanyian Kamus Dewan (2000) mentakrifkan nyanyian sebagai satu gubahan muzik yang dilagukan dengan suara. 1. sosial dan fizikal.2. emosi.

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kebaikan Aktiviti Nyanyian (i) Menyumbang kepada kepelbagaian aktiviti bukan sahaja kepada proses pembelajaran tetapi juga pengalaman baru murid-murid sewaktu mempelajari bahasa. rima dan tekanan. ( viii ) Nyanyian memberi pengukuhan yang baik dalam aspek kefahaman berbahasa. struktur serta bentuk ayat. sebutan. c. kuno 7 . Ia juga tidak seharusnya mengandungi bahasa pasar. intonasi. Ini mencetuskan perubahan dalam aktiviti yang lazim ketika sesi pengajaran dan pembelajaran dalam bilik darjah.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA b. ( vi ) Lagu juga membantu murid-murid menguasai perbendaharaan kata. ( iv ) Menyanyi memberi peluang kepada murid-murid untuk terlibat sepenuhnya dalam aktiviti pembelajaran dan biasanya melibatkan seluruh bilik darjah. Rentak. ( vii ) Nyanyian menyumbang kepada sesi pengajaran guru yang menarik. ( ii ) Menyanyi adalah sesuatu yang menghiburkan. (v) Menyanyi dapat membantu murid-murid mengingat kembali bahasa yang dipelajari dengan lebih baik berbanding aktiviti lain. irama dan melodi semuanya boleh menerapkan perkataan-perkataan yang dipelajari ke dalam otak secara berkesan. Justeru murid-murid berpeluang belajar dalam suasana yang menyeronokkan. ( iii ) Menyanyi dapat mempertingkatkan motivasi kerana ia merupakan aktiviti yang tertumpu kepada penglibatan murid sepenuhnya. Prinsip Nyanyian (i) Elak memilih lagu yang tidak mempunyai susunan kata yang betul dan salah dari segi tatabahasa.

iaitu tidak terlalu lambat dan tidak terlalu cepat. Pilihlah senikata dari lagu-lagu yang mengandungi bahasa yang standard (bahasa baku) dan diguna pakai sehari-harian. ( vi ) Bagi murid-murid yang berada ditahap rendah. Elakkan juga memilih seni kata lagu yang ada ayat yang pelbagai jenis kerana boleh menganggu pembelajaran mereka. Seperti kisah seseorang yang menceritakan sesuatu perasaan. ( ii ) Pilihlah lagu yang mempunyai melodi yang senang dipelajari dan diingati. Contohnya lagu ‘Balik Kampung’ dan ‘Ayah dan Ibu’ nyanyian Sudirman Hj. perkataan dan sebagainya. Daud Kilau dan sebagainya. ‘Perigi Biru’ nyanyian Dato’ M.1 1. Standard Kandungan Kurikulum (1) Menyebut dan memahami unsur dalam lagu melalui nyanyian secara didik hibur. 1. d. 8 . Pengulangan memudahkan murid menguasai bahasa yang hendak dipelajari. ( iv ) Pilih lagu yang mempunyai banyak pengulangan seperti pengulangan melodi. Sebaik-baiknya murid sudah mampu melagukan melodinya sebelum mempelajari lirik lagu tersebut. lagu yang dipilih perlu mengandungi perbendaharaan kata yang terhad.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] atau dialek negeri tertentu. pandangan atau pendapat. Lagu yang melodinya biasa didengar serta mudah dan senang diingat perlulah diberikan keutamaan.2 Menyebut seni kata lagu dengan jelas melalui persembahan nyanyian secara didik hibur. Ini kerana pembelajaran bukan sahaja berlaku melalui penyampaian yang baik tetapi juga melalui pengulangan bahan pembelajaran. (v) Sebaik-baiknya lagu yang dipilih itu hendaklah mengandungi cerita. Menyebut dengan jelas dan memahami seni kata lagu melalui persembahan nyanyian secara didik hibur. Arshad. ( iii ) Lagu yang dipilih mempunyai kelajuan yang sederhana.

aspek bahasa yang hendak ditekankan. Buat latih nyanyian lagu tersebut mengikut baris ke baris. sehingga seluruh perenggan itu diingat. Seterusnya. kekerapan mengulang perkataan. guru boleh menguji murid-murid secara bertulis tentang aspek bahasa yang telah diajar sebelumnya. Dalam masa yang sama. tentukan tahap kesusahannya. ( iii ) Penutup Guru menyanyikan lagu bersama-sama murid. Guru juga boleh meminta murid untuk melukiskan gambar dalam lagu di atas sehelai kertas A4 menggunakan lakaran pensel yang tidak berwarna. guru boleh memainkan CD lagu berkenaan dan memperdengarkannya kepada murid-murid.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA e. guru harus bijak memilih dan menentukan jenis lagu yang sesuai dengan murid serta sepadan dengan objektif pengajaran. guru bolehlah mengajar pula aspek bahasa yang hendak dipelajari. bahan bantu mengajar yang diperlukan dan sebagainya. Setelah menyanyi beberapa kali. 9 . Pertama. guru kena mengubah suai atau menulis semula senikata lagu tersebut mengikut kesesuaian. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Prosedur Menjalankan Aktiviti Nyanyian (i) Pra Persediaan Pada tahap ini. Jika perlu. Gunakan gambar untuk menjelaskan maksud atau gunakan bahasa badan untuk menggambarkan makna secara jelas dan tepat. Terang dan latih mereka untuk menguasai bentuk ayat. apakah tindakan susulan. Bagi tujuan pengukuhan. Pastikan setiap perkataan di dalam lagu tersebut. disebut dengan betul. Guru perlu memberi perhatian kepada sebutan muridmurid. atau strukturnya. panjang pendek bahan. Umpamanya murid-murid diminta menghasilkan sebuah dialog ringkas atau cerita pendek menggunakan kreativiti sendiri berdasarkan beberapa perkataan yang telah dikenal pasti dalam senikata lagu berkenaan. ( ii ) Penyampaian Guru boleh memilih untuk menggunakan kad imbasan perkataan dengan meminta murid-murid mencari maksud atau membina ayat mudah daripada perkataan berkenaan. guru mengedarkan senikata lagu yang hendak disampaikan dan meminta murid-murid membaca dan mengenal pasti beberapa perkataan yang susah.

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA f. Bila selesai murid-murid akan diperdengarkan melodi lagu yang lazim didengari dan murid menyanyikan seni kata lagu tadi menggunakan melodi berkenaan. (v) ( vi ) Tidak takut – Guru turut menyanyi bersama-sama murid. Seterusnya murid mendengar dan mengikut guru menyanyi secara baris demi baris dan kemudiannya keseluruhan 10 . guru akan memperdengarkan lagu secara keseluruhan. Caranya. Kaedah Mengajar Nyanyian Ciptaan Sendiri Murid dengan bimbingan guru bersama-sama mencipta sebuah seni kata lagu ciptaan sendiri berdasarkan cerita yang pernah dibaca di papan tulis. Selepas itu murid dibimbing untuk membaca seni kata lagu dengan sebutan yang betul. g. Kaedah ini sesuai untuk mengajar lagu yang pendek dan sesuai untuk kelas yang pandai. Semangat mencuba – Usaha murid untuk menghasilkan cerita ringkas daripada tema atau perkataan dalam senikata lagu berkenaan. Caranya dengan memperdengarkan lagu secara keseluruhan dengan muziknya iaitu tiga atau empat kali. (i) Kaedah keseluruhan lagu. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Elemen Didik Hibur dalam Aktiviti Nyanyian (i) ( ii ) ( iii ) ( iv ) Santai – Mendengar lagu dan membaca senikata lagu yang digemari. ( ii ) Kaedah baris demi baris. Seterusnya mengikut guru menyanyi keseluruhan lagu secara sebutan yang betul secara berulang-ulang. Seronok dan gembira – Banyak aktiviti nyanyian dan gerak badan. Kaedah ini sesuai untuk kelas yang lemah. Lucu – Mengubahsuai seni kata lagu mengikut jalan tema sendiri. Tidak stres – Murid berasa usaha mereka dihargai guru dan rakan-rakan. Guru menyanyikan keseluruhan lagu dengan iringan atau tanpa muzik.

Tajuk/Lirik Lagu: Wajah Penyanyi: Jaclyn Victor Berbumbungkan angkasa kelabu Lantainya bumi retak seribu Setiap langkah perjalananmu beronak berliku Betapa berat mata memandang Berat lagi menggalas bebannya Belum sempat menitis ke pipi tangisan kering sendiri Berkali tersungkur pandanganmu kabur Namun azam meneruskan hidup tak pernah luntur Engkaulah perwira di medan derita Merentasi ranjau kehidupan dengan harapan Luahan rasa derita jiwa Pada wajah tiada rahsia Menunggu malang berganti tuah . Guru membimbing muridmurid menyebut seni kata dengan gaya.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] lagu. h. ( iii ) Murid diminta menceritakan semula menggunakan perkataan sendiri tentang isi atau kandungan lagu yang telah dipelajari.. ( iv ) Seterusnya guru meminta murid menggambarkan idea dalam lagu itu dalam bentuk lukisan atau lakaran pada papan tulis di hadapan bilik darjah. guru akan membimbing murid menyanyi dengan seni kata lagu sebaris-sebaris dan berulang-ulang. nada dan intonasi yang betul. Dalam masa yang sama murid juga akan diajar membaca seni kata lagu. 11 .. Guru meminta murid menyanyi lagu secara keseluruhan bersama-sama sebelum meminta mereka menyanyi sendiri dengan iringan atau tanpa iringan muzik. Usah kau berputus asa ( ii ) Seterusnya murid-murid diperdengarkan CD lagu berkenaan dan mereka menyanyikannya bersama-sama dengan iringan lagu berkenaan. Jika murid mula menguasainya. Cadangan Aktiviti Lanjutan (i) Murid diperlihatkan seni kata lagu Wajah nyanyian Jaclyn Victor yang dipancarkan menerusi LCD di hadapan bilik darjah.

perlu memilih dan menggunakan perkataan yang sesuai. Cara ini bukanlah sesuatu yang baru. 12 .3. berkebolehan melahirkan sesuatu gaya. Manakala Kamarudin Husin (1999) mentakrifkan bercerita sebagai salah satu aktiviti lisan yang penting dan memerlukan beberapa kebolehan tertentu.3 Bercerita dalam Didik Hibur Bercerita adalah aktiviti yang menarik dan sesuai untuk sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia kerana sifat kanak-kanak yang suka mendengar cerita. ulasan atau sebagainya terhadap aktiviti yang dijalankan sebelum ini. membuat komen. bercakap atau berbual. 1. mimik muka dan intonasi yang boleh memikat perhatian pendengar. Bagi guru yang ingin bercerita. ( vi ) Akhir sekali murid-murid diperdengarkan sekali lagi lagu berkenaan dan dalam masa yang sama. ( vii ) Di akhir sesi guru dan murid boleh mengadakan sesi perbincangan. penggunaannya tepat. Guru juga harus membina ayat yang betul.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (v) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Guru juga boleh meminta murid untuk mencipta dialog pendek daripadanya isi atau kandungan lagu tadi dan melakonkannya menggunakan perkataan sendiri tetapi terkawal.1 a. Pendek kata. perlu diwujudkan semasa bercerita. Aktiviti Bercerita Definisi Bercerita Kamus Dewan Bahasa (2000) mentakrifkan bercerita sebagai mengisahkan sesuatu cerita. 1. mereka diminta melengkapkan seni kata lagu hingga selesai. suara. semua unsur yang terdapat dalam bahasa lisan terutama dalam percakapan yang natural. mudah dan menarik. Bercerita amat memikat dan bersifat menghiburkan menyebabkan murid-murid cepat menumpukan perhatian jika sesuatu pengajaran itu dapat disampaikan dalam keadaan yang menyeronokkan. malah ia kerap digunakan oleh ibu bapa sewaktu menyampaikan sesuatu pengajaran kepada anak-anak mereka.

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kebaikan Aktiviti Bercerita (i) Dapat menyuburkan daya imaginasi murid-murid. ( ii ) Menyemai rasa empati dalam kalangan murid-murid. Dalam cerita sering berlaku peristiwa yang melibatkan emosi manusia seperti watak utama menemui kejayaan. mempunyai beberapa falsafah yang tinggi di sebalik cerita itu. ( iii ) Menyuburkan akal dan kecerdasan otak.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA b. sifat serta perilaku watak-watak dalam cerita tersebut. Usaha ini akan menjadikan murid-murid lebih imaginatif dan kreatif. Ketika bercerita mereka akan menambah perbendaharaan kata dan memperlihatkan pelbagai ragam gaya dan bentuk bahasa kepada murid-murid. gembira dan menderita. makhluk halus. Ada sebahagian cerita mengandungi unsur-unsur agama yang mempunyai pelajaran dan unsur pendidikan yang berharga seperti moral dan akhlak. gergasi. ( vi ) Asas kepada panduan hidup. Contohnya. Cerita yang disampaikan dengan cara yang menarik dan memikat hati biasanya akan lebih berfaedah kerana sedikit sebanyak ia dapat membentuk jiwa murid secara sihat. ( iv ) Menggalakkan perkembangan bahasa. tingkah laku dan sikap yang baik untuk disampaikan kepada murid-murid. kanak-kanak boleh menjadi angkasawan. Keadaan ini amat sesuai untuk murid-murid dan dalam masa yang sama boleh mengubah suasana dengan membawa mereka untuk menghayati tema dan isi cerita sepenuhnya. Semasa guru menjalankan aktiviti bercerita umpamanya. Cerita Si Tenggang umpamanya. haiwan dan sebagainya. (v) Bercerita merupakan asas untuk pendidikan agama. hairan. Kisah-kisah yang dipaparkan di dalamnya memberi kesedaran yang amat 13 . geram dan perasaan ingin tahu. dibenarkan memberi komen atau pandangan terhadap peristiwa. Murid-murid digalakkan bertanya atau menyoal. murid lazimnya akan menunjukkan rasa minat. Semasa cerita disampaikan oleh guru. secara imaginasi murid-murid boleh memasuki alam cerita tersebut dan menggambarkan seolah-olah mereka terlibat dalam cerita itu. Aktiviti-aktiviti seperti ini membantu mengasah akal dan mempertingkatkan kecerdasan otak murid.

Standard Kandungan Kurikulum (1) Mengujarkan bahasa yang indah dan menggunakan bahasa badan dengan kreatif semasa bercerita secara didik hibur. umur. Prinsip Aktiviti Bercerita (i) Cerita yang hendak digunakan perlu mempunyai tema yang sesuai. melakonkan peristiwaperistiwa tertentu dan sebagainya. ( ii ) Menggunakan bahasa yang sesuai dengan tahap murid. Semua aktiviti ini boleh diikuti dengan pelbagai gerak kerja lanjutan yang dirasakan sesuai. Jalan ceritanya tersusun dan ada kesudahan cerita. cerita itu tidak boleh mengabaikan objektif mendidik dan mengasuh. minat. Ini bermakna. Guru harus bijak dan pandai mengaitkan jalan cerita dengan intelek. latar belakang. emosi dan kadangkala fizikal murid-murid semasa sesi bercerita. 14 . Implikasi cerita itu begitu berpengaruh dan sentiasa kekal dalam ingatan murid. Ceritanya mesti mengandungi isi yang sesuai dengan murid-murid. menggunakan cakap ajuk. guru perlu menggunakan pelbagai gaya yang pelbagai dan menarik seperti gaya isyarat. Semasa menyampaikan cerita tersebut. ringkas dan tidak mengelirukan. c.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] mendalam. Ini bermaksud bahasa perlu mengandungi perkataan atau rangkai kata yang tepat. pertanyaan. kecerdasan otak dan pengalaman mereka. terutama dari segi kematangan berbahasa. ( iii ) Plot cerita dan penyampaiannya perlu menarik. Pengajaran yang diperoleh daripada cerita itu juga boleh dijadikan panduan hidup mereka. Perkataan dan rangkai kata yang mengandungi beberapa pengertian harus juga dielakkan. pergerakan. d. sesuai dan berkesan. Pengucapan cerita itu harus dilakukan dengan jelas. ( iv ) Penglibatan murid hendaklah menyeluruh dan maksimum.

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA 1. Dalam masa yang sama. ilustrasi atau sebagainya. Boleh dilaksanakan melalui penggunaan isyarat. Keadaan ini boleh menarik perhatian murid di samping dapat menggalakkan penyertaan mereka dalam aktiviti bercerita yang hendak disampaikan. Penggunaan cakap ajuk pada bahagian tertentu cerita mampu menambahkan kesan yang boleh menjadikan pendengar memberi perhatian lebih kepada cerita. Kemesraan guru dan murid perlu dibina terlebih dahulu sebelum aktiviti bercerita bermula. (b) Guru harus menunjukkan kecenderungan untuk membina perhubungan yang baik dengan murid-murid. guru berperanan membimbing murid supaya membaca dialog dengan gaya. gambar. (i) Prosedur Menjalankan Aktiviti Bercerita Permulaan cerita (a) Bahagian ini menumpukan kepada keupayaan murid yang mengambil bahagian untuk menarik minat rakan-rakan lain dan kekal hingga ke akhir cerita. Ini penting agar maksud cerita dapat difahami sepenuhnya oleh murid-murid. media di samping bijak memainkan kata-kata. 15 . Permulaan cerita lebih menarik jika mereka berjaya membawa imaginasi murid-murid lain ke zaman berlakunya cerita dan peristiwa yang disampaikan itu. Perkataan dan rangkai kata yang kabur perlu dielakkan manakala istilah baru perlu disokong menggunakan gambar. ( ii ) Pembentukan cerita (a) Bahasa yang digunakan mestilah mudah dan sesuai dengan tahap murid-murid.1 [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Mengujarkan ayat dengan sebutan yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara melalui penceritaan secara didik hibur. dan ini mampu menyediakan satu situasi bercerita yang sesuai. nada dan intonasi yang betul.2 Mengujarkan ayat dengan sebutan dan intonasi yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara serta menggunakan bahasa bahan dengan kreatif melalui penceritaan secara didik hibur. 1. e. penglibatan murid. mimik muka.

kelantangan. (g) Semasa menjalankan aktiviti bercerita seorang guru perlu peka kepada tema yang hendak disampaikan. (d) Gerak-geri dan mimik muka juga dapat membantu guru atau murid yang sedang bercerita untuk menyampaikan maksud dan kandungan cerita dengan jelas dan bermakna. (f) Cerita haruslah mengikut urutan. panjang-pendek. Situasi ini akan melahirkan satu suasana bercerita yang menarik dan menghiburkan. kasar. 16 . Ini perlu supaya hubungan cerita dengan cerita. seram dan ditambah dengan sedikit hilaian. lazimnya murid-murid akan menutup telinga dan mata sebagai refleksi di luar kawalan mereka. watak-wataknya dan moral cerita dengan tepat dan berkesan. (c) Kepelbagaian suara penting dan boleh dilihat dari segi tekanan tinggi-rendah. lebih konsisten dan menyakinkan pendengar. Keadaan suara yang sedemikian hendaklah diwujudkan di tempat yang sesuai dengan peristiwa-peristiwa dalam cerita itu. Umpamanya situasi menyeramkan pada waktu tengah malam.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (b) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kelancaran pertuturan amat penting untuk memberikan kesan penceritaan di samping membolehkan terhasilnya satu perkembangan cerita yang licin dan berkesan. Jika perlu gunakan pelbagai bahan rangsangan supaya mereka tidak cepat jemu dan bosan. di mana jalan cerita yang perlu didahulukan akan disampaikan di awal cerita dan begitulah sebaliknya. intonasi. Murid yang terlibat sebagai pelakon atau pendengar pula tidak menghadapi sebarang masalah untuk memahami cerita berkenaan. suara pencerita tadi akan bertukar menjadi garau. nada. (e) Penggunaan bahan rangsangan yang sesuai seperti penggunaan media boleh menarik minat murid-murid terhadap keseluruhan cerita berkenaan. besar dan kecil dan sebagainya. Jika suara ini benar-benar berkesan. Kefahaman terhadap tema membantu murid mengenal pasti plot cerita.

Elemen Didik Hibur dalam Aktiviti Bercerita (i) ( ii ) Santai – Murid dapat mendengar pelbagai tajuk cerita yang mereka digemari. maka adegan lucu sudah pastinya akan terjadi. (v) Tidak takutkan guru – cerita lebih berkesan. ( iii ) Penutup Cerita (a) Cerita yang disampaikan perlu ada kesudahannya. Semangat mencuba – Usaha murid untuk memgambil bahagian di hadapan rakan-rakan sebagai pencerita berdasarkan tajuk cerita yang digemari. (b) Perkara yang paling penting ialah kesudahan cerita itu dapat memenuhi objektif yang ingin dicapai guru.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (h) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Penglibat murid perlu menyeluruh dan maksimum iaitu sama ada secara kognitif. semua masalah dan kerumitan watak dapat diselesai. Guru turut bercerita bersama-sama murid dengan mempelbagaikan suara. ( iii ) ( iv ) Seronok dan gembira – Penggunaan mimik muka. psikomotor atau secara lisan dengan memberikan pandangan atau cadangan penambahbaikkan kepada rakan-rakan yang mengambil bahagian dalam aktiviti bercerita ini. f. Kelakar dan lucu – Apabila murid dibenar untuk menggunakan gaya sendiri yang kreatif semasa menyampaikan cerita supaya berkesan. ( vi ) Kurang stres – Murid rasa sumbangan dan peranan mereka sebagai pencerita atau pendengar cerita dihargai. suara dan bahasa badan. mimik muka dan gerak badan supaya penyampaian 17 . Dalam bahagian ini.

Ramlee. Sebagai contohnya. ( vi ) Aktiviti Pemaduan Seni – bermaksud aktiviti yang menggunakan beberapa unsur seni untuk menghidupkan cerita yang disampaikan. ( iv ) Aktiviti Kerusi Panas – Dalam aktiviti ini. dan peleraian dalam cerita berkenaan. pengajaran watak dalam cerita boleh dibuat dengan melakonkan aksi watak tersebut. Jawapan murid perlu menjurus kepada cerita atau peristiwa dalam cerita berkenaan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA g. yang skripnya diolah daripada isi atau peristiwa yang terdapat dalam cerita berkenaan. konflik. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Cadangan Aktiviti Lanjutan (i) Aktiviti Menyanyikan Cerita – Isi dan fakta yang diperoleh menerusi cerita. nada dan intonasi yang betul. Aktiviti ini memerlukan murid mendalami dan menghalusi isi cerita dan seterusnya mengubahnya kepada skrip drama. seorang murid akan diminta menghayati dan mendalamkan watak dalam sesebuah cerita. murid-murid lain bertanyakan soalan-soalan yang ada kaitan dengan watak yang dipegang oleh murid yang sedang duduk di kerusi panas berkenaan. latar tempat dan masa. Dalam aktiviti ini. Untuk tujuan ini. beberapa unsur seni dipilih dan digunakan secara serentak pada masa yang sama. Guru membimbing murid supaya membaca dialog lakonan dengan gaya. Tujuannya menceritakan peristiwa yang berlaku dari permulaan cerpen. kemudian murid ini akan ditempatkan di kerusi di hadapan rakan-rakan. Contoh cerita ‘Sang Kancil dengan Sang Buaya’ yang dinyanyi menggunakan lagu ‘Aci-Aci Buka Pintu’ nyanyian P. ( ii ) Aktiviti Lakonan Cerita – Murid yang dipilih diminta melakonkan semula watak berdasarkan jalan cerita menggunakan perkataan sendiri mengikut pemahaman dan penghayatan mereka. digubah menjadi senikata lagu seterusnya dinyanyikan bersama melodi yang digemari. dalam masa yang sama murid lain akan 18 . (v) Aktiviti Improvisasi – merupakan lakonan spontan yang terdiri daripada kumpulan kecil. persoalan dan tema yang terdapat dalam cerita tersebut. Teknik ini akan jadi lebih menarik jika diiringi muzik ‘minus one’ lagu berkenaan. Seterusnya. muridmurid perlu mengkaji dengan teliti aspek perwatakan. ( iii ) Aktiviti Ceritadra – Aktiviti ini bermaksud mengubah suai petikan cerita kepada bentuk drama.

Mereka akan tertarik dan teruja untuk berlakon jika guru merakam lakonan tersebut dalam bentuk CD atau VCD dan kemudian dipersembahkan semula di hadapan rakan-rakan mereka. melaksanakan aktiviti bersama dan sebagainya. beraksi sesama sendiri. sandiwara dan sebagainya. ( ii ) Murid-murid dapat menggunakan bahasa dalam situasi dan konteks tertentu dengan cara yang betul. Kebaikan Aktiviti Lakonan (i) Membolehkan murid-murid bertutur dengan gaya. 1. atau pergerakan tubuh badan atau segala bentuk perlakuan yang meliputi segala kegiatan hidup manusia. Walaupun aktiviti berlakon ini berjalan secara tidak formal tetapi ia pasti membantu meningkatkan kemahiran murid-murid untuk berbahasa dengan baik. berhibur dengan gelagat rakan sebaya. atau meniru cara dan bentuk kegiatankegiatan yang berlaku dalam hidup masyarakat. Kamus Dewan (2000) mentakrifkan lakonan sebagai perihal memainkan sesuatu drama. Ia dilakukan oleh watak-watak tertentu sebagai mencerminkan keadaan sebenar. melahirkan pandangan. 1.4 Lakonan dalam Didik Hibur Di sekolah. suara.4. murid-murid biasanya diberi peranan untuk berdialog secara bebas. intonasi.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] melukis gambaran watak manakala sekumpulan murid lain akan menyanyikan lagu tentang watak berkenaan.1 a. nada dan sebutan yang betul. Aktiviti Lakonan Definisi Lakonan Lakonan merupakan aktiviti. berlakon merupakan salah satu aktiviti yang sangat digemari oleh muridmurid kerana dijalankan dalam situasi bermain dan santai. 19 . Untuk aktiviti lakonan. b.

( viii ) Mengikis perasaan rendah diri. bertanggungjawab dan boleh bekerjasama dalam satu kumpulan. guru haruslah memiliki beberapa prinsip tertentu ketika mengendalikan aktiviti berlakon. iaitu mudah. 20 . c. ( vi ) Menyuburkan semangat kekitaan. ( ii ) Berlakon memerlukan tema yang sesuai dengan pengalaman dan kebolehan mental murid serta boleh dijalankan dalam situasi yang sebenar. tegas dan sebagainya. dan senang difahami oleh pelbagai peringkat murid.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iii ) ( iv ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Melatih murid-murid bertutur menggunakan bahasa yang kemas dan teratur. ( iii ) Dialog dalam lakonan haruslah menggunakan bahasa yang sesuai. jelas. ( ix ) Melatih murid memahami pelbagai aspek kehidupan menerusi lakonan sebelum mereka menghadapi keadaan sebenar. pengalaman dan buah fikiran. ringkas. Melatih mereka berinteraksi atau berhubung dengan orang lain untuk menyatakan perasaan. seperti berikut: (i) Aktiviti lakonan hendaklah menepati objektif pengajaran. kehendak. ( vii ) Mendorong pembentukan pemikiran murid yang aktif. Prinsip-prinsip Berlakon Untuk memastikan aktiviti ini berjalan lancar. malu dan pelbagai sifat negatif lain kepada sifat positif seperti yakin. berkesan dan memenuhi tujuan pengajaran dan pembelajaran. kreatif dan kritis. iaitu untuk mempertingkat kemahiran dan kebolehan berbahasa dalam kalangan murid. (v) Melatih murid menjadi pendengar yang baik dan mampu memahami apa yang didengarinya itu dengan tepat.

badminton dan sebagainya. ( vi ) Murid-murid digalakkan melibatkan diri sepenuhnya semasa aktiviti lakonan itu supaya kemahiran intelek.1 Mengujarkan (mengucapkan) dialog dengan sebutan dan intonasi yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara melalui lakonan secara didik hibur. Jenis Lakonan Aktiviti lakonan dapat melatih murid-murid untuk bertutur dengan baik. 1. Guru hanya boleh membetulkan kesalahan murid selepas persembahan lakonan tersebut supaya tidak menganggu perjalanan lakonan atau membunuh minat serta semangat berlakon dalam kalangan mereka. layang-layang. e. d. guli. Standard Kandungan Kurikulum (i) Mengujarkan bahasa yang indah dan menggunakan bahasa badan dengan kreatif melalui lakonan secara didik hibur. emosi dan fizikal berkembang secara seimbang. Murid yang telah dipilih secara rawak. 1. kemudian diminta keluar ke hadapan dan guru 21 . (v) Semua murid dibenarkan berlakon secara bebas. iaitu: (i) Lakonan Berdasarkan Permainan Lakonan jenis ini biasanya dijalankan tanpa perancangan.Murid diminta untuk melakukan suatu permainan yang pernah mereka buat sebelumnya seperti bermain bola sepak. Ada beberapa jenis lakonan yang boleh dilaksanakan oleh guru dalam bilik darjah.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iv ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Aktiviti ini hendaklah dijalankan dalam bilik darjah.2 Mengujarkan dialog dengan sebutan dan intonasi yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara serta menggunakan bahasa badan dengan kreatif melalui lakonan secara didik hibur. Lakonan yang memerlukan peralatan yang sukar dibawa ke bilik darjah perlulah dielakkan.

dalam masa yang sama guru akan melakonkan perkataan tersebut. Seterusnya mereka diminta menceritakan kembali gerak-geri yang dilihat menggunakan perkataan dan ayat sendiri. melaporkan kehilangan barang di balai polis. dan sebagainya. menjual ubat. murid-murid lain diminta meneka apakah yang dibuat oleh pelakon berkenaan. Contoh lain ialah permainan ‘pukul berapa datuk harimau’. hakim menjatuhkan hukuman kepada pesalah dan sebagainya. ‘saya sedang bersikat rambut’. Sebaik-baiknya guru menjelaskan terlebih dahulu situasi yang perlu dilakonkan seperti jenis pekerjaan di rumah. Manakala murid lain akan memerhatikan pergerakan yang sedang dilakonkan dan meneka apakah jenis permainan tersebut. mandi di sungai.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] meminta mereka untuk melakonkan permainan tersebut mengikut gaya dan kreativiti sendiri. Contohnya perbuatan membelah kayu api. ( iii ) Lakonan Bisu Lakonan jenis ini hanya menggunakan pergerakan anggota badan tanpa dialog. menyapu sampah. kuda berlari dan sebagainya. peranan masing-masing diperjelaskan dan guru perlu memberikan gambaran suasana dan peristiwa yang hendak dilakonkan itu sebelum murid melakonkannya secara bebas. dia akan duduk di atas kerusi. ( ii ) Lakonan Spontan Merupakan lakonan yang tidak dirancang dan dijalankan tanpa skrip. Berpandukan gerak-geri pelakonnya. Muridmurid diberi peluang berlakon menggunakan ayat sendiri secara semerta iaitu lahir daripada fikiran mereka sendiri. Contohnya adegan berjumpa doktor di klinik. Berbagai-bagai aksi lain boleh dilakukan seperti menyebut perkataan ‘saya tidur’. Biasanya melibatkan dua orang pelakon atau lebih. Sebelum berlakon. ‘ayam dan musang’. Guru menyebut beberapa perkataan atau perbuatan. ( iv ) Lakonan Berkait Sesuai dijalankan kepada murid-murid tahap satu atau rendah. ‘saya 22 . berlain layang-layang. Misalnya apabila guru menyebut perkataan duduk. permainan. menjemur padi. situasi atau gelagat haiwan kesayangan.

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] berjalan’ dan sebagainya. dan pelakonnya adalah murid-murid secara beramai-ramai dalam bilik darjah. murid dapat melihat perkaitan antara percakapan dengan lakonan yang dijalankan. murid-murid yang terpilih bolehlah melakonkannya secara bebas sebagaimana dikehendaki oleh jalan cerita berkenaan. Manakala lakonan jenis bersengaja pula memerlukan perancangan teliti di mana murid-murid diberi skrip lakonan berdasarkan cerita-cerita yang dipilih oleh guru. (c) Setelah guru menjelaskan peranan setiap pelakon. Sama ada untuk memberi peluang lakonan sekali lagi atau membuka peluang kepada murid lain. dilakukan selepas murid-murid mendengar sesuatu cerita atau kejadian. Terdapat beberapa perkara yang perlu dilaksanakan guru sebelum menjalankan aktivitii lakonan jenis bersengaja ini. iaitu lakonan tidak bersengaja dan lakonan bersengaja. Melalui aktiviti ini. (v) Lakonan Berskrip Dijalankan dalam dua bentuk. (b) Seterusnya. pemilihan pelakon dijalankan oleh guru. Lakonan tidak bersengaja merupakan lakonan tidak formal. Situasi ini boleh ditukar ganti dengan meminta murid pula yang menyebut dan melakonkannya atau guru menyebut perkataan. Semasa pemilihan dijalankan. pastikan peluang berlakon diberikan kepada semua murid dan tidak hanya tertumpu kepada murid pandai dan cergas sahaja. Tidak memerlukan persediaan yang rapi dan guru berperanan memberikan nasihat dan cadangan sahaja manakala murid bebas berlakon menggunakan perkataan sendiri. 23 . (a) Jelaskan kepada murid peranan sebagai pelakon dengan menceritakan peristiwa yang hendak dilakonkan atau memberikan skrip untuk diteliti. (d) Ulasan dan komen boleh diberikan guru selepas selesai aktiviti lakonan supaya sesi lakonan murid tidak terjejas. (e) Sebaik-baiknya guru berikan motivasi atau rangsangan dan elakkan mengkritik atau menyalahkan murid-murid sehingga membunuh minat dan keinginannya untuk terus berlakon.

murid-murid diminta mendengar dengan teliti dan mengenalpasti isi penting dan kesalahan bahasa. Justeru. Berdasarkan senikata puisi tersebut. Pelbagai versi dialog boleh dibina berdasarkan boneka berkenaan dan lakonan jenis ini amat sesuai untuk menyampaikan pelajaran kepada murid-murid yang pemalu. guru akan memilih puisi-puisi yang sesuai dengan tahap murid. pelakon hanya perlu menggerakkan anggota badan dan mimik muka tanpa berkata-kata kerana sepanjang tempoh lakonan tersebut diiringi lagu yang diperdengarkan kepada mereka. ( viii ) Lakonan Puisi Lakonan puisi dijalankan oleh murid berdasarkan pembacaan puisi. mereka digalakkan membina skrip mudah dan kemudiannya melakonkan sendiri menggunakan boneka berkenaan. Penggunaan sajak dan pantun sesuai untuk murid-murid sekolah rendah. ( vii ) Lakonan Nyanyian Lakonan jenis ini memerlukan lagu sebagai bahan rangsangan dan sesuai dilaksanakan di semua peringkat sama ada rendah atau menengah. Sebelum aktiviti ini dijalankan. guru perlu menjelaskan apakah peranan dan suasana yang perlu dilakukan oleh pelakon. 24 . syair dan nazam sesuai untuk murid-murid sekolah menengah. ‘Seloka Pak Kaduk’ dan ‘Gurindam Dua Belas’. Contohnya. ‘Jangan Tinggal Daku’ nyanyian P. Bagi muridmurid sekolah menengah. ‘Syair Burung Pungguk’.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (f) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Guru boleh menyediakan beberapa peralatan sokongan seperti topeng dan pakaian yang sesuai supaya lakonan murid lebih realistik dan berkesan. Semasa boneka berkenaan dilakonkan. ( vi ) Lakonan Boneka Guru memperlihatkan beberapa contoh boneka (puppet) dan melakonkannya. manakala gurindam. Sebelum aktiviti jenis ini dijalankan. murid-murid dikehendaki melakonkan satu pergerakan mengikut baris-baris seperti yang terdapat dalam puisi berkenaan semasa puisi berkenaan sedang diperdengarkan. seloka. guru memasang pita rakaman yang mengandungi ‘Sajak Ke Makam Bonda’. Ramlee dan sebagainya. ‘Bukan Kerana Nama’ nyanyian Ramli Sarip. Contohnya lagu ‘Ayah dan Ibu’ nyanyian Sudirman Arshad.

guru akan memberi penerangan tentang prosedur lakonan yang akan dilaksanakan. peranan watak dan cara melakonkannya. Caranya mudah kerana beberapa orang murid yang dipilih akan membaca buku berkenaan sehingga tamat. ( ii ) Sesi Berlakon Pada peringkat ini murid-murid telah mengetahui tugas dan peranan masingmasing.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( ix ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Lakonan Cerita Guru boleh mendapatkan bahan berkenaan menerusi buku cerita yang terdapat di perpustakaan atau bilik darjah di sekolah. Prosedur Menjalankan Aktiviti Lakonan (i) Sesi Pernyataan (Permulaan) Pada peringkat ini. Sivik dan sebagainya. (x) Lakonan Kaku Lakonan jenis ini menyerupai ‘pantomime’ iaitu melibatkan seorang pembaca skrip dan pelakon. Kesihatan. Guru dan murid membincangkan secara ringkas isi dan jalan cerita. guru akan memilih murid-murid untuk diberikan peranan tertentu. Mereka kemudiannya diminta melakonkannya di hadapan rakan-rakan. 25 . Bezanya hanyalah pada pergerakan pelakonnya sahaja yang bersifat statik atau setempat. Pembaca skrip boleh terdiri daripada murid-murid yang telah dikenalpasti oleh guru. Guru boleh memperluas pengetahuan murid-murid dengan menggunakan buku-buku cerita yang mempunyai tema yang pelbagai seperti fiksyen Sains. Selepas itu. f. Biarkan mereka melakonkan cerita berkenaan menggunakan bahasa sendiri dan guru hanya memerhati serta mengenalpasti sebarang kesalahan dan kelebihan yang berlaku. kemudiannya melakonkan semula peristiwa yang telah dibaca di hadapan rakanrakan. Agama. Komen secara membina boleh dibuat selepas sesi lakonan berkenaan tamat.

Ramlee dan sebagainya. Sebelum mereka melakonkan bab yang dipilih. 26 . Elemen Didik Hibur Dalam Lakonan a. Ramlee. Dalam sesi ini guru akan menyatakan beberapa kesalahan yang telah dilakukan. g. Seronok dan gembira – Banyak aktiviti lakonan dan gerak badan. c. b. e. f. Tidak takut – Guru turut berlakon bersama-sama murid. h. Semangat mencuba – Murid berpeluang memegang watak yang digemari.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iii ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Sesi Perbincangan Sesi ini diadakan selepas murid-murid selesai berlakon. Guru memilih beberapa skrip yang baik dan meminta beberapa orang murid untuk melakonkannya di hadapan rakan-rakan. guru terlebih dahulu menayangkan sedutan cerita ‘Seniman Bujang Lapok’ menerusi komputer dan LCD. Santai – Murid berpeluang mendengar pelbagai tema cerita yang digemari seperti ‘Seniman Bujang Lapok’ karya Tan Sri P. murid-murid dikehendaki menghasilkan terlebih dahulu skrip mudah menggunakan perkataan sendiri. d. Tidak stres – Murid sukarela untuk berlakon. Perbincangan boleh dijalankan antara guru dengan murid. Cadangan Aktiviti Lakonan (i) ( ii ) Murid membuat lakonan ringkas iaitu meniru gaya pelakon terkenal. atau murid dengan murid. Perbincangan tidak hanya berfokus kepada kelemahan sahaja tetapi juga kekuatan persembahan berkenaan. ( iii ) ( iv ) Semua murid diminta mendengar dengan teliti dialog yang digunakan. Kelakar – Murid berlakon menggunakan dialog sendiri. ( iii ) Sebelum sesi lakonan ini dijalankan. Contohnya murid melakonkan semula bab dalam filem lakonan Seniman Agung Tan Sri P.

Definisi Pantun Menurut Kamus Dewan. ulasan atau sebagainya tentang lakonan yang telah dijalankan. budaya dan pendidikan. 1. ( vi ) Lakonan tersebut boleh dirakam menggunakan CD atau VCD dan ditayang atau diperdengarkan semula kepada murid-murid lain. dan penghayatan seni masyarakat Melayu dalam zamannya.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (v) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Murid-murid lain diminta dengar dengan teliti dialog yang digunakan dan dalam masa yang sama kenalpasti kesalahan bahasa yang ada. Manakala Hashim Awang (1984) pula mentakrifkan pantun sebagai sejenis puisi lama yang mengandungi empat baris ayat atau kalimat pada tiap-tiap rangkap.5 Pantun dalam Didik Hibur Pantun merupakan salah suatu bentuk tradisi lisan yang masih wujud sehingga kini. sembilan. Kesemua pantun yang dihasilkan oleh masyarakat Melayu tradisional memperlihatkan pemikiran masyarakat yang menghasilkannya. 27 . seni. sepuluh atau sebelas suku kata. Pada hujung tiap-tiap baris mestilah ada persamaan bunyi atau rima. ( vii ) Sesi perbincangan dijalankan dengan murid-murid yang tidak mengambil bahagian akan membuat komen. Bunyi akhir baris pertama mestilah sama dengan baris ketiga dan baris kedua bersamaan dengan baris keempat. Aktiviti Pantun a. Jadi rima pantun itu dikatakan berbentuk abab. Pantun juga menggambarkan latar hidup. (2000) pantun merupakan sejenis puisi lama yang terdiri daripada empat baris dalam tiap-tiap rangkap yang mempunyai pembayang dan maksud. Fungsinya terdapat dalam hampir kesemua aspek kehidupan manusia seperti kegiatan berunsur ucapan. Komen bukan sahaja dari sudut negartif tetapi juga yang positif. Tiap-tiap baris kalimat itu terdiri daripada lapan. menyebabkan pantun terus digemari.

( vi ) ( vii ) Mendedahkan murid-murid dengan pengalaman baru iaitu bidang kemanusiaan. ( iv ) Memberi peluang murid-murid untuk menikmati pantun dan memahami maksudnya secara keseluruhan. ( ii ) Melatih murid memahami dan mentafsir bahasa yang mengandungi pelbagai makna dalam pantun dua kerat. Cara ini boleh membantu murid-murid untuk mempertingkatkan perbendaharaan kata di samping membantu memperkukuh kemahiran berbahasa mereka. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kebaikan Aktiviti Berpantun (i) Melatih murid supaya peka kepada keindahan. Membolehkan murid-murid belajar bahasa lisan dalam suasana yang menyeronokan kerana terdapatnya unsur-unsur santai dan berhibur. (v) Melatih murid-murid untuk menghasilkan pantun dua kerat ciptaan sendiri yang semakin dilupakan masyarakat. ( iii ) Membolehkan murid-murid mengesan maksud. 28 . menyusun dan menyenaraikan idea. kehalusan dan kesenian bahasa yang ada dalam pantun dua kerat. ( viii ) Menyuburkan minat murid-murid dan dalam masa yang sama dapat menghidupkan imaginasi murid-murid semasa membaca pantun dua kerat. Kegiatan ini mendorong mereka memupuk daya kreativiti dengan menghasilkan karya seni. Ini membantu menambah kecekapan kefahaman mereka.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA b. masej dan pengajaran yang terdapat dalam pantun dua kerat dengan cekap dan pantas. Kesedaran ini penting supaya murid-murid menghargainya sebagai sebahagian karya seni yang amat bernilai dalam kehidupan.

( vi ) Pantun dua kerat yang baik adalah pantun yang menggunakan unsur-unsur alam semula jadi sebagai pembayangnya. ( viii ) Pantun yang dipilih harus mudah dibayangkan oleh murid-murid dan jika boleh dapatkan pantun-pantun yang ada dipersekitaran mereka terlebih dahulu. Tujuannya supaya murid-murid tidak terlalu gairah menggunakan pelbagai ungkapan yang kurang sesuai walaupun penggunaannya agak jenaka. ( iii ) Pantun yang dipilih juga perlu sesuai dengan peringkat dan mengikut kebolehan. mental. (v) Pantun yang dipilih mestilah terdiri daripada pantun yang bermakna kepada murid-murid. Puisi yang terlalu panjang dan kabur perlu dielakkan. Penggunaan pantun dua kerat yang tidak beretika perlu dihindarkan. Pantun yang mempunyai struktur dan persoalan yang menarik haruslah digalakkan penggunaanya. intelektual dan minat. perkembangan emosi. ( iv ) Pilihlah hanya pantun yang mudah dan senang untuk difahami. bakat dan minat murid. guru perlu berpegang kepada beberapa prinsip berikut: (i) Aktiviti berpantun hendaklah dirancang supaya menepati objektif pengajaran. ( ii ) Pantun digunakan perlulah menggunakan bahasa yang sesuai dari segi kebolehan berbahasa murid-murid. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Prinsip-prinsip Berpantun Untuk melaksanakan aktiviti secara berkesan. Ia bermanafaat dan dapat menyumbang kepada proses pembentukan peribadi mulia murid-murid. 29 . ( ix ) Bimbingan guru perlu semasa murid-murid menjalankan aktiviti mencipta pantun dua kerat. iaitu untuk mempertingkat kemahiran dan kebolehan berbahasa dalam kalangan murid.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA c. ( vii ) Pantun tersebut perlu mengandungi olahan bahasa yang baik supaya menolong mempertingkatkan kemahiran berbahasa murid-murid. tetapi akhirnya merosakan bahasa itu sendiri.

1 Melafazkan pantun dua kerat dengan intonasi yang betul secara didik hibur. Dahulu sayang sekarang benci. Lain orang lain hatinya. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Standard Kandungan Kurikulum (1) Melafaz dan memahami puisi dengan intonasi yang betul menggunakan bahasa yang indah secara didik hibur. Tak sungguh orang tak kata. Tak tumbuh tak melata. Dahulu parang sekarang besi. Jenis Pantun Dua Kerat (i) Pantun Kasih Sayang Lain dulang lain kakinya.2 Melafazkan pantun dua kerat dengan intonasi yang betul serta memahami maksud pantun yang dilafaz menggunakan bahasa yang indah secara didik hibur. Dimakan mabuk dibuang sayang. Anak dara pergi ke kedai Rindu di hati rasa nak longlai ( iii ) Pantun Kiasan Banyak udang banyak garam. e. Lain hulu lain parang. Daripada tiada baiklah ada. 30 . Buah beluluk buah kepayang. Daripada cempedak biarlah nangka. 1. Lain dulu lain sekarang.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA d. 1. Banyak orang banyak ragam.

Murai gila jadi tekukur. Satu dua tiga empat. Sebab mulut badan binasa. Ikan tokak makan meranggung. Mintak cekur beri kunyit. 31 . Ratib-ratib buluh nipah. Pinggan tak retak nasi tak dingin. Duduk inding enggang tap.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Sebab pulut santan binasa. Ajaib hairan hati tafakur. Tersepak kaki terkehel tangan. Sudah garahu cendana pula. Sudah ratip hendak upah. Senduk di dinding. Orang tak hendak kami tak ingin. Kalau tak kenal diam. Mengata orang dia yang lebih. Rambut mengerbang banyak kutu. Kalau tak cengal giam. Paku dulang paku serpih. Hati terang senang faham. Secupak nasi setahil berangan. Sudah tahu bertanya pula. Umbut mayang letak di batu. Cekur dang gamit. panggang di atap. Hilang pisau berganti parang. Siapa cepat dia dapat. ( iv ) Pantun Nasihat Pagi petang siang malam. Sedap tekak badan menanggung. Taptibau puyuh padang.

telu. Melayu lari Jawa dapat. Tinggi rendah panjang lebar. Pura-pura tidak tahu. Perut lapar semua enak. Siakap senohong gelama ikan duri. Kerbau mandul banyak lemak. Tua-tua keladi. Kuat bersenam sihatkan badan. Guni kapur kirim pak mertua. 32 . Kayu lurus tengah ladang. (v) Pantun Jenaka Kapal belayar dalam semak. Makin tua makin menjadi. Matahari tinggi perut pun lapar. Pat-pat nya.loro.enam. Kenyang perut suka hati. Kerbau kurus banyak tulang. Budak nakal memang begitu. Tuku takal pengancing pintu. Bercakap bohong lama-lama mencuri. Siapa cepat dia punya.papat.tujuh dan lapan. Pergi sekolah mesti belajar. Bangun lambat dapat laki malas. Kura-kura dalam perahu. Pokok tinggi buruk akar. Nyanyi di dapur kahwin orang tua. Gendang gendut tali kecapi.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Lima. Sici. Hujung bendul dalam semak. Ayam bulat makan padi beras.

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( vi ) Pantun Budi [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Orang berbudi kita berbahasa. Ayam berkokok alamat nak siang. f. murid-murid dibahagikan kepada beberapa kumpulan tertentu. Mereka 33 . Keli masuk ruan keluar. Ada ubi ada batas. Ada hajat taruh dalam hati. Berani bawak berani tanggung. Untung habis modal lesap. Orang memberi kita merasa. ( ix ) Pantuan Perniagaan Berniaga buluh kasap. ( viii ) Pantun Alam Kayu bongkok di balik tiang. Matahari masuk bulan keluar. Terima kasih daun keladi. Guru boleh membincangkan secara ringkas tujuan dan firasat disebalik penggunaan secara meluas pantuan jenis ini dalam masyarakat. Prosedur Menjalankan Aktiviti Pantun Dua Kerat (i) Sesi Permulaan Pada peringkat ini. Selepas itu. Ada budi boleh dibalas. ( vii ) Pantuan Kepahlawanan Kembang jarak kembang jagung. Kalau padi taruh sama beras. guru menjelaskan apakah yang dimaksudkan dengan pantun dua kerat berserta contoh pantun yang lazim digunakan dalam masyarakat Melayu. Kalau tak mati boleh balas. Kalau boleh mahu lagi. Ada beras taruh dalam peti.

Semangat mencuba – Murid berpeluang mengambil bahagian beberapa kali mengikut jenis aktiviti yang digemari. ( iii ) Sesi Perbincangan Sesi ini diadakan selepas murid-murid selesai menjalankan aktiviti melafazkan pantun. Kelakar – Murid membuat pelbagai aktiviti menggunakan perkataan dan kreativiti sendiri. Guru hanya memerhati serta mengenal pasti sebarang bentuk kesalahan atau kelebihan yang ada. Tidak takut dan kurang stres – Guru turut mengambil bahagian dengan berpantun bersama-sama di hadapan murid-murid. ( ii ) Sesi Main Peranan Pada peringkat ini murid-murid diajar cara melafazkan pantun dua kerat dengan gaya dan intonasi yang betul. e. dan dalam masa yang sama mencari maksud pantun menggunakan perkataan sendiri. Seronok dan gembira – Banyak menggunakan aktiviti seni dan gerak badan semasa berpantun. atau murid dengan murid. d. Motivasi – Pujian guru dan rakan-rakan menyebabkan usaha mereka dihargai. dengan bimbingan guru dan pita rakaman. Biarkan mereka cuba melafazkan pantun berkenaan beberapa kali mengikut gaya dan bahasa badan masing-masing. 34 . Perbincangan boleh dijalankan antara guru dengan murid. Elemen Didik Hibur dalam Berpantun a. f. Komen secara membina boleh dibuat selepas sesi lakonan berkenaan tamat. b. g. Santai – Murid berpeluang mendengar pelbagai jenis dan tema pantun dua kerat yang sering digunakan dalam masyarakat Melayu. c. Perbincangan tidak hanya berfokus kepada kelemahan sahaja tetapi juga kekuatan persembahan berkenaan. Dalam sesi ini guru akan menyatakan beberapa kesalahan yang telah dilakukan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] kemudiannya diminta mencari seberapa banyak pantun dua kerat dalam buku rujukan atau menerusi internet mengikut tema yang telah ditetapkan.

35 . ( iv ) Semua murid diminta mendengar dengan teliti dialog dan gerak badan yang digunakan oleh rakan-rakan tadi. membuat komen.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA h. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Cadangan Aktiviti Lanjutan (i) Murid dibahagikan kepada beberapa kumpulan tertentu. Untuk tujuan penegasan istilah didik hibur digunakan secara jelas sebagai komitmen yang bersungguh-sungguh kerajaan untuk mengaplikasikan pendekatan ini yang diadaptasikan menerusi pendekatan ‘Fun Learning’ yang digunakan secara meluas dalam pengajaran dan pembelajaran Bahasa Inggeris. Sebaik-baiknya mempunyai pelbagai kecerdasan dan latar belakang. Penutup Pada dasarnya amalan penyerapan didik hibur bukanlah perkara yang baru dalam siri pendidikan negara. ( ii ) Ketua kumpulan datang ke hadapan dan mencabut satu sampul surat yang mengandungi pantun dua kerat dengan pelbagai tema yang disediakan guru. seperti berlakon kaku. bercerita. Tujuan didik hibur supaya sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia menjadi seronok untuk diikuti murid-murid. (v) Akhir sekali guru boleh mengadakan sesi perbincangan. menyanyi. ulasan atau sebagainya terhadap aktiviti yang telah dijalankan. Walau bagaimanapun pendekatan didik hibur merupakan satu pendekatan yang baik dan berkesan yang diperkenalkan kepada murid-murid sebagai kaedah alternatif menguasai pembelajaran Bahasa Malaysia secara santai dan berhibur setelah kerajaan memutuskan bahawa PPSMI dimansuhkan dengan mata pelajaran Sains dan Matematik akan kembali diajar dalam Bahasa Malaysia bermula 2012. Guru perlu pastikan kumpulan tersebut tidak hanya dianggotai oleh murid-murid yang pandai sahaja. melukis dan bersajak. ( iii ) Seterusnya guru memilih lima orang murid bagi setiap kumpulan dan meminta mereka membuat beberapa aktiviti yang ditetapkan guru berdasarkan makna pantun dua kerat yang diterima.

Seremban) Dr. Syed Lutfi Syed Hamzah. Husin. Kuala Lumpur: Pusat Perkembangan Kurikulum. Didik Hibur Dalam Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Malaysia. Rafiah bt. Bahasa Melayu. (1999). Lumpur) Pn. PANEL PENULIS MODUL 1. Nuruddin (IPG Kampus Bahasa Antarabangsa. Dlm. 4. Thahir b. Kementerian Pendidikan Malaysia. Guru yang efektif. Peranan guru dalam meningkatkan mutu pendidikan bagi mencapai matlamat wawasan.Kamus Dewan (edisi ke-3). Bhd. Penggunaan drama dalam pengajaran kemahiran mendengar dan bertutur. Bahasa Melayu. Jurnal Dewan Bahasa 10: 914-920. Kurik Kundi Merah Saga – Kumpulan Pantun Lisan Melayu (Edisi Kedua) (2005). Nadzeri Isa. 3. Kamaruddin Hj. Noresah Baharom et al. Guru adalah segala-segalanya. (2009). (2003). Seremban) Hjh. (2003). 2. Mohd Jonit Mohd Johari. (1993). Yaakub Isa (pnyt. Pullias. J. Kuala Lumpur: Pusat Perkembangan Kurikulum. 5.). Kementerian Pendidikan Malaysia. Lumpur) 36 . Penggunaan puisi dalam pengajaran bahasa. Maridah bt. Hjh. K. K. Alias ( IPG Kampus Raja Melewar. Daud (IPG Kampus Raja Melewar. Dr. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Mohamad ( IPG Kampus Raja Melewar.V. Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. (2009). (2000). Sukatan Pelajaran KBSR. Pahang: Jawatankuasa Perayaan Hari Guru Negeri Pahang. Rahman.D. Kuala Lumpur: Kumpulan Budiman Sdn. Kuala Lumpur : Open University Malaysia. Azizul Rahman Abd. (1982). Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. (1994). Kemahiran Mendengar dan Bertutur.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA RUJUKAN [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Abdul Ghalib Yunus.). & Young. Sukatan Pelajaran KBSM. Dewan Bahasa September: 14-20. E. Baba (IPG Kampus Bahasa Antarabangsa. Seremban) En. Dewan Siswa (Bonus) 10: 2-3. (Ed. Pengajaran Kesusasteraan Melayu dan Kemahiran Berbahasa. Khairuddin b. (2001). Juhana bt. (Terjemahan).

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful