MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA 1.

0 Pengenalan

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA]

Didik hibur merupakan satu pembaharuan yang cuba diperkenalkan kepada murid-murid sebagai kaedah alternatif semasa proses pengajaran Bahasa Malaysia. Tujuannya supaya sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia menjadi seronok untuk diikuti murid-murid. Fokus pelaksanaan adalah kepada penguasaan kemahiran asas Bahasa Malaysia dalam kalangan murid melalui pendekatan didik hibur dan apresiasi bahasa. Penghayatan dan apresiasi juga akan diberikan kepada Kesusasteraan Melayu untuk murid-murid sekolah menengah.

1.1

Latar Belakang Didik Hibur

Cadangan pelaksanaan penyerapan pendekatan didik hibur dalam pengajaran Bahasa Malaysia bermula apabila keputusan kabinet pada 8 Julai 2009 yang memutuskan bahawa PPSMI dimansuhkan dengan mata pelajaran Sains dan Matematik akan kembali diajar dalam Bahasa Malaysia di sekolah kebangsaan, manakala bahasa ibunda di Sekolah Jenis Kebangsaan (SJK) Cina dan Tamil menjelang tahun 2012. Keputusan ini dibuat berasaskan pertimbangan objektif berdasarkan kajian empirikal dan saintifik, iaitu penemuan-penemuan atas dasar kajian yang khusus yang telah dilaksanakan. Dalam masa yang sama, Kerajaan melalui Kementerian Pelajaran Malaysia memberi sepenuh penumpuan dalam penguasaan Bahasa Inggeris dalam kalangan pelajar dengan memperkenalkan 12 langkah bagi maksud berkenaan selain transformasi kurikulum Bahasa Malaysia di sekolah rendah dan menengah selaras dengan saranan Y.A.B Timbalan Perdana Menteri, Tan Sri Muhyiddin Yassin yang telah mengumumkan strategi untuk memartabatkan bahasa Melayu (MBM) serta memantapkan penguasaan bahasa Inggeris (MBI) di semua peringkat persekolahan. Penumpuan memperkasa penguasaan Bahasa Malaysia turut ditekankan. Oleh itu, Kerajaan akan mula melaksanakan transformasi kurikulum Bahasa Malaysia di sekolah rendah dan menengah yang mana akan memberi fokus kepada penguasaan asas kemahiran berbahasa dalam kalangan murid melalui pendekatan modular yang bersepadu, seimbang dan

1

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA]

holistik merangkumi aspek kemahiran mendengar, bertutur, membaca dan menulis serta penguasaan tatabahasa dan seni bahasa. Di sekolah rendah, kerajaan berhasrat memperkenalkan pendekatan didik hibur dan apresiasi bahasa bagi merealisasikan hasrat transformasi berkenaan. Manakala di peringkat sekolah menengah pula, transformasi kurikulum Bahasa Malaysia akan memberi penekanan kepada penghayatan dan apresiasi aspek Kesusasteraan Melayu. Kaedah pengajaran akan lebih interaktif, iaitu berkonsepkan didik hibur supaya pengajarannya lebih mudah dihayati dan difahami.

1.1.1

Apa Itu Didik Hibur ?

Didik Hibur bemaksud mendidik sambil menghibur. Kamus Dewan (2000) mentakrifkan didik sebagai pelihara, jaga dengan hati-hati dan ajar, manakala hibur bermaksud menyenangkan atau menggirangkan hati. Rumusannya didik hibur merupakan satu pendekatan dalam proses pengajaran dan pembelajaran yang bersifat santai dan berhibur dengan penekanan pelaksanaannya terhadap empat komponen sastera iaitu nyanyian, bercerita, lakonan dan puisi. Oleh itu, keseronokan murid secara total dalam mempelajari Bahasa Malaysia akan dapat direalisasikan secara terancang dan bersistematik.

1.1.2

Ciri-Ciri Didik Hibur (i) Sesi pembelajaran yang menyeronokkan kerana terkandung unsur kelakar, kecindan, ada unsur estetik, permainan muzik, lakonan dan sebagainya. ( ii ) Mengurangkan tahap kebimbangan dan ketakutan murid kepada guru. Seperti yang dijelaskan sebelum ini didik hibur berkonsepkan santai dan berhibur. Justeru murid-murid sentiasa berada dalam keadaan pembelajaran yang positif dan tertunggu-tunggu untuk melalui sesi pembelajaran pada hari berikutnya.

2

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iii )

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA]

Sesi pembelajaran yang penuh dengan pelbagai aktiviti yang menarik dan pelbagai. Menerusi aktiviti nyanyian dan lakonan umpamanya, murid-murid boleh main peranan dengan menyertai aktiviti tersebut sambil berhibur. Yang penting, arahan guru perlu jelas dan ringkas di samping penggunaan ICT dan BBM untuk menarik penglibatan murid terhadap pengajaran dan pembelajaran.

( iv )

Objektif aktiviti cenderung kepada pelbagai cara penyelesaian masalah dan kepelbagaian cara persembahan yang tiada unsur kalah atau menang, tiada ganjaran atau dendaan serta latihan dan penggunaannya menjurus kepada aktiviti Bahasa Malaysia.

(v)

Salah atau tidak bukan matlamat aktiviti didik hibur, tetapi yang penting berjaya melibatkan seramai mungkin murid dan aktivitinya bersahaja dan santai.

( vi )

Aktiviti yang dipilih lebih menjurus kepada aktiviti berkumpulan atau berpasangan supaya wujud semangat kerja berpasukan, kerjasama dan toleransi.

( vii )

Murid bebas bersuara, mengeluarkan pendapat dan idea secara logik tetapi terkawal untuk memberikan satu persembahan yang menarik.

( viii ) Murid bebas untuk bergerak, berlakon, menyanyi dan sebagainya tetapi terkawal. ( ix ) Aktiviti didik hibur banyak menggunakan komunikasi melalui bahasa tubuh.

1.1.3

Bagaimana Pelaksanaannya ?

Didik hibur dilaksanakan secara penyerapan dalam pengajaran Bahasa Malaysia dengan berfokuskan kepada aktiviti mengguna dan memahami lirik lagu, bahasa indah, bahasa badan dan berpantun (dua kerat). Penyerapan ialah proses menyerapkan pelbagai bidang ilmu, nilai, murni, dan kemahiran bernilai tambah yang dipelajari semasa pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia (Kementerian Pendidikan Malaysia 2001).

3

Mengguna dan memahami bahasa yang indah dan bahasa badan dalam lakonan dan bercerita. Ia boleh membabitkan apa jua anggota badan seperti mata. bibir. penyerapan bermaksud proses menyerapkan pelbagai aktiviti nyanyian. Didik hibur termasuk dalam penyerapan jenis pertama iaitu pelbagai bidang ilmu serta tema kerana iaitu penyerapan didik hibur menekankan empat bidang utama iaitu nyanyian. lakonan dan puisi. Walaubagaimanapun pengguna perlu beringat ketika melakukan gerak badan bagi mengelakkan reaksi tidak selesa ketika berbual. 4 . bercerita. 1.1. 1. bercerita. tangan ataupun lengan. nyanyian dan berpantun dua kerat. Dalam modul ini. dan kemahiran bernilai tambah. iaitu: (i) ( ii ) ( iii ) Pelbagai bidang ilmu serta tema.5 Apa Itu Bahasa Badan ? Bahasa badan juga dikenali bahasa gerak badan merupakan sebahagian daripada proses komunikasi dan ia berperanan menunjukkan sebarang reaksi dalam perbualan sama ada positif ataupun negetif. Semangat kewarganegaraan dan nilai murni masyarakat Malaysia. dan Mengguna dan memahami pantun dua kerat secara didik hibur. Kemahiran berfikir secara kritis dan kreatif. kening. bercerita.4 Objektif Didik Hibur Terdapat tiga objektif pelaksanaan pendekatan didik hibur dalam pengajaran Bahasa Malaysia di sekolah rendah dan menengah. iaitu: (i) ( ii ) ( iii ) Mengguna dan memahami lirik lagu secara didik hibur.1. lakonan dan berpantun dua kerat dalam pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia sekolah rendah dan menengah. Dalam konteks didik hibur bahasa badan merupakan ‘bahasa gerak badan’ yang digunakan untuk meningkatkan keberkesanan penyampaian ketika menjalankan aktiviti lakonan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Terdapat empat unsur penyerapan sedia ada dalam pengajaran dan pembelajaran Bahasa Melayu.

yang akan menjalankan pelbagai peranan dalam bilik darjah (Syed Lutfi 1994). iaitu: 5 . Guru tidak menjatuhkan air muka atau memalukan murid di khalayak. beberapa perkara berikut perlu dipatuhi. Boleh memberi arahan dengan tepat dan menarik. dan Guru atau fasilitator seorang yang fleksibel.6 a. Ini bermakna kejayaan sesuatu sesi pengajaran dan pembelajaran itu adalah terletak kepada kebijaksanaan guru sebagai pengurus dan perancang pengajaran dan pembelajaran yang berkesan. ( ii ) ( iii ) ( iv ) (v) ( vi ) ( vii ) Bahasa yang digunakan sesuai dengan tahap murid. Guru boleh membuat pelbagai suara.1. Guru seorang pengurus atau penganjur aktiviti yang baik. iaitu: (i) Perwatakan guru yang menarik. Walau bagaimanapun terdapat beberapa ciri yang perlu diambil kira oleh guru semasa merancang aktiviti didik hibur dalam bilik darjah. ( ix ) (x) Guru berkebolehan menukar atau melakukan penyesuaian mendadak. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Faktor Kejayaan Pelaksanaan Didik Hibur Guru Dalam proses pengajaran dan pembelajaran dalam bilik darjah guru adalah segala-galanya (Pullias & Young 1982). Sebagai guru. ( viii ) Seorang yang prihatin dan peka serta tajam daya pemerhatian.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA 1. kecindan. b. Aktiviti Kejayaan didik hibur secara kerkesan bergantung kepada aktiviti yang dirancang. tidak menakut atau menggerunkan murid-murid. Sepatutnya guru boleh melakonkan pelbagai watak dalam pelbagai aktiviti.

Dua kemahiran yang ditekankan adalah aktiviti menyebut seni kata lagu dengan jelas. Aktiviti didik hibur yang dirancang juga perlu memberikan kepuasan kepada mereka yang menyertainya.1 a. Jalankan aktiviti yang murid-murid sedia ketahui berdasarkan silang budaya yang sama. 6 . sosial dan fizikal.2. meliputi perkembangan intelek. 1. emosi. senang. ( iii ) Penyerapan didik hibur memerlukan tempoh pelaksanaan dan peruntukan masa pembelajaran yang sesuai atau waktu yang fleksibel.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (i) ( ii ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Aktiviti perlu disesuaikan dengan tahap murid yang hendak diajar. Aktiviti Nyanyian Definisi Nyanyian Kamus Dewan (2000) mentakrifkan nyanyian sebagai satu gubahan muzik yang dilagukan dengan suara. manakala kedua murid dapat memahami seni kata lagu melalui persembahan nyanyian. 1. serta boleh disertai seramai mungkin murid. dijalan dan diselesaikan bersama murid-murid tanpa ada banyak masalah atau halangan. pula melihat aktiviti menyanyi sebagai satu aktiviti yang berlaku dalam kehidupan sebenar dan boleh di bawa ke bilik darjah sebagai satu kegiatan lisan yang menarik. ( iv ) Aktiviti didik hibur boleh dilaksana.2 Nyanyian dalam Didik Hibur Nyanyian merupakan salah satu aktiviti yang disarankan dalam didik hibur yang melibatkan perkembangan kreatif dan daya estetika. mudah difahami atau diikuti oleh murid. Aktiviti nyanyian yang dirancang dapat menyumbang kepada proses perkembangan murid-murid secara menyeluruh. (v) ( vi ) ( vii ) Aktiviti yang dipilih tidak menjurus ke arah permusuhan atau konflik antara murid. Manakala Kamarudin Husin (1999). Sediakan peraturan yang jelas.

( vii ) Nyanyian menyumbang kepada sesi pengajaran guru yang menarik. kuno 7 . ( viii ) Nyanyian memberi pengukuhan yang baik dalam aspek kefahaman berbahasa. Ia juga tidak seharusnya mengandungi bahasa pasar. irama dan melodi semuanya boleh menerapkan perkataan-perkataan yang dipelajari ke dalam otak secara berkesan. ( vi ) Lagu juga membantu murid-murid menguasai perbendaharaan kata. (v) Menyanyi dapat membantu murid-murid mengingat kembali bahasa yang dipelajari dengan lebih baik berbanding aktiviti lain. Prinsip Nyanyian (i) Elak memilih lagu yang tidak mempunyai susunan kata yang betul dan salah dari segi tatabahasa. ( ii ) Menyanyi adalah sesuatu yang menghiburkan. Ini mencetuskan perubahan dalam aktiviti yang lazim ketika sesi pengajaran dan pembelajaran dalam bilik darjah. rima dan tekanan. c. ( iii ) Menyanyi dapat mempertingkatkan motivasi kerana ia merupakan aktiviti yang tertumpu kepada penglibatan murid sepenuhnya. intonasi. Rentak. Justeru murid-murid berpeluang belajar dalam suasana yang menyeronokkan. struktur serta bentuk ayat. ( iv ) Menyanyi memberi peluang kepada murid-murid untuk terlibat sepenuhnya dalam aktiviti pembelajaran dan biasanya melibatkan seluruh bilik darjah. sebutan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA b. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kebaikan Aktiviti Nyanyian (i) Menyumbang kepada kepelbagaian aktiviti bukan sahaja kepada proses pembelajaran tetapi juga pengalaman baru murid-murid sewaktu mempelajari bahasa.

Pengulangan memudahkan murid menguasai bahasa yang hendak dipelajari. Pilihlah senikata dari lagu-lagu yang mengandungi bahasa yang standard (bahasa baku) dan diguna pakai sehari-harian. 1. ( ii ) Pilihlah lagu yang mempunyai melodi yang senang dipelajari dan diingati. iaitu tidak terlalu lambat dan tidak terlalu cepat. 8 . Arshad. Elakkan juga memilih seni kata lagu yang ada ayat yang pelbagai jenis kerana boleh menganggu pembelajaran mereka. ( iii ) Lagu yang dipilih mempunyai kelajuan yang sederhana. d. ( vi ) Bagi murid-murid yang berada ditahap rendah. Sebaik-baiknya murid sudah mampu melagukan melodinya sebelum mempelajari lirik lagu tersebut. Ini kerana pembelajaran bukan sahaja berlaku melalui penyampaian yang baik tetapi juga melalui pengulangan bahan pembelajaran. Daud Kilau dan sebagainya. Contohnya lagu ‘Balik Kampung’ dan ‘Ayah dan Ibu’ nyanyian Sudirman Hj. Seperti kisah seseorang yang menceritakan sesuatu perasaan. (v) Sebaik-baiknya lagu yang dipilih itu hendaklah mengandungi cerita. Menyebut dengan jelas dan memahami seni kata lagu melalui persembahan nyanyian secara didik hibur. ( iv ) Pilih lagu yang mempunyai banyak pengulangan seperti pengulangan melodi. Lagu yang melodinya biasa didengar serta mudah dan senang diingat perlulah diberikan keutamaan. perkataan dan sebagainya. ‘Perigi Biru’ nyanyian Dato’ M.1 1.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] atau dialek negeri tertentu. pandangan atau pendapat.2 Menyebut seni kata lagu dengan jelas melalui persembahan nyanyian secara didik hibur. Standard Kandungan Kurikulum (1) Menyebut dan memahami unsur dalam lagu melalui nyanyian secara didik hibur. lagu yang dipilih perlu mengandungi perbendaharaan kata yang terhad.

sehingga seluruh perenggan itu diingat. aspek bahasa yang hendak ditekankan. Umpamanya murid-murid diminta menghasilkan sebuah dialog ringkas atau cerita pendek menggunakan kreativiti sendiri berdasarkan beberapa perkataan yang telah dikenal pasti dalam senikata lagu berkenaan. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Prosedur Menjalankan Aktiviti Nyanyian (i) Pra Persediaan Pada tahap ini. guru boleh menguji murid-murid secara bertulis tentang aspek bahasa yang telah diajar sebelumnya. guru boleh memainkan CD lagu berkenaan dan memperdengarkannya kepada murid-murid. Bagi tujuan pengukuhan. Pastikan setiap perkataan di dalam lagu tersebut. guru harus bijak memilih dan menentukan jenis lagu yang sesuai dengan murid serta sepadan dengan objektif pengajaran. Jika perlu. Guru perlu memberi perhatian kepada sebutan muridmurid. disebut dengan betul. Guru juga boleh meminta murid untuk melukiskan gambar dalam lagu di atas sehelai kertas A4 menggunakan lakaran pensel yang tidak berwarna. guru kena mengubah suai atau menulis semula senikata lagu tersebut mengikut kesesuaian. atau strukturnya.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA e. bahan bantu mengajar yang diperlukan dan sebagainya. ( ii ) Penyampaian Guru boleh memilih untuk menggunakan kad imbasan perkataan dengan meminta murid-murid mencari maksud atau membina ayat mudah daripada perkataan berkenaan. panjang pendek bahan. Setelah menyanyi beberapa kali. guru bolehlah mengajar pula aspek bahasa yang hendak dipelajari. 9 . ( iii ) Penutup Guru menyanyikan lagu bersama-sama murid. Seterusnya. Pertama. tentukan tahap kesusahannya. kekerapan mengulang perkataan. Terang dan latih mereka untuk menguasai bentuk ayat. Buat latih nyanyian lagu tersebut mengikut baris ke baris. guru mengedarkan senikata lagu yang hendak disampaikan dan meminta murid-murid membaca dan mengenal pasti beberapa perkataan yang susah. Gunakan gambar untuk menjelaskan maksud atau gunakan bahasa badan untuk menggambarkan makna secara jelas dan tepat. apakah tindakan susulan. Dalam masa yang sama.

Guru menyanyikan keseluruhan lagu dengan iringan atau tanpa muzik.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA f. Semangat mencuba – Usaha murid untuk menghasilkan cerita ringkas daripada tema atau perkataan dalam senikata lagu berkenaan. Kaedah ini sesuai untuk kelas yang lemah. Kaedah ini sesuai untuk mengajar lagu yang pendek dan sesuai untuk kelas yang pandai. Seronok dan gembira – Banyak aktiviti nyanyian dan gerak badan. g. Seterusnya murid mendengar dan mengikut guru menyanyi secara baris demi baris dan kemudiannya keseluruhan 10 . Kaedah Mengajar Nyanyian Ciptaan Sendiri Murid dengan bimbingan guru bersama-sama mencipta sebuah seni kata lagu ciptaan sendiri berdasarkan cerita yang pernah dibaca di papan tulis. Caranya. guru akan memperdengarkan lagu secara keseluruhan. Tidak stres – Murid berasa usaha mereka dihargai guru dan rakan-rakan. Lucu – Mengubahsuai seni kata lagu mengikut jalan tema sendiri. Seterusnya mengikut guru menyanyi keseluruhan lagu secara sebutan yang betul secara berulang-ulang. ( ii ) Kaedah baris demi baris. Bila selesai murid-murid akan diperdengarkan melodi lagu yang lazim didengari dan murid menyanyikan seni kata lagu tadi menggunakan melodi berkenaan. Caranya dengan memperdengarkan lagu secara keseluruhan dengan muziknya iaitu tiga atau empat kali. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Elemen Didik Hibur dalam Aktiviti Nyanyian (i) ( ii ) ( iii ) ( iv ) Santai – Mendengar lagu dan membaca senikata lagu yang digemari. (i) Kaedah keseluruhan lagu. Selepas itu murid dibimbing untuk membaca seni kata lagu dengan sebutan yang betul. (v) ( vi ) Tidak takut – Guru turut menyanyi bersama-sama murid.

( iii ) Murid diminta menceritakan semula menggunakan perkataan sendiri tentang isi atau kandungan lagu yang telah dipelajari. h. Guru meminta murid menyanyi lagu secara keseluruhan bersama-sama sebelum meminta mereka menyanyi sendiri dengan iringan atau tanpa iringan muzik. Usah kau berputus asa ( ii ) Seterusnya murid-murid diperdengarkan CD lagu berkenaan dan mereka menyanyikannya bersama-sama dengan iringan lagu berkenaan. 11 .. nada dan intonasi yang betul. Guru membimbing muridmurid menyebut seni kata dengan gaya. Tajuk/Lirik Lagu: Wajah Penyanyi: Jaclyn Victor Berbumbungkan angkasa kelabu Lantainya bumi retak seribu Setiap langkah perjalananmu beronak berliku Betapa berat mata memandang Berat lagi menggalas bebannya Belum sempat menitis ke pipi tangisan kering sendiri Berkali tersungkur pandanganmu kabur Namun azam meneruskan hidup tak pernah luntur Engkaulah perwira di medan derita Merentasi ranjau kehidupan dengan harapan Luahan rasa derita jiwa Pada wajah tiada rahsia Menunggu malang berganti tuah . Cadangan Aktiviti Lanjutan (i) Murid diperlihatkan seni kata lagu Wajah nyanyian Jaclyn Victor yang dipancarkan menerusi LCD di hadapan bilik darjah.. Dalam masa yang sama murid juga akan diajar membaca seni kata lagu. Jika murid mula menguasainya.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] lagu. ( iv ) Seterusnya guru meminta murid menggambarkan idea dalam lagu itu dalam bentuk lukisan atau lakaran pada papan tulis di hadapan bilik darjah. guru akan membimbing murid menyanyi dengan seni kata lagu sebaris-sebaris dan berulang-ulang.

mudah dan menarik. malah ia kerap digunakan oleh ibu bapa sewaktu menyampaikan sesuatu pengajaran kepada anak-anak mereka. ( vii ) Di akhir sesi guru dan murid boleh mengadakan sesi perbincangan. ulasan atau sebagainya terhadap aktiviti yang dijalankan sebelum ini.1 a.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (v) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Guru juga boleh meminta murid untuk mencipta dialog pendek daripadanya isi atau kandungan lagu tadi dan melakonkannya menggunakan perkataan sendiri tetapi terkawal. penggunaannya tepat.3 Bercerita dalam Didik Hibur Bercerita adalah aktiviti yang menarik dan sesuai untuk sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia kerana sifat kanak-kanak yang suka mendengar cerita. 1. suara. Manakala Kamarudin Husin (1999) mentakrifkan bercerita sebagai salah satu aktiviti lisan yang penting dan memerlukan beberapa kebolehan tertentu. semua unsur yang terdapat dalam bahasa lisan terutama dalam percakapan yang natural. mereka diminta melengkapkan seni kata lagu hingga selesai. Bagi guru yang ingin bercerita. Cara ini bukanlah sesuatu yang baru. Aktiviti Bercerita Definisi Bercerita Kamus Dewan Bahasa (2000) mentakrifkan bercerita sebagai mengisahkan sesuatu cerita. berkebolehan melahirkan sesuatu gaya. perlu diwujudkan semasa bercerita. ( vi ) Akhir sekali murid-murid diperdengarkan sekali lagi lagu berkenaan dan dalam masa yang sama. Bercerita amat memikat dan bersifat menghiburkan menyebabkan murid-murid cepat menumpukan perhatian jika sesuatu pengajaran itu dapat disampaikan dalam keadaan yang menyeronokkan. membuat komen. 12 . Pendek kata. 1. bercakap atau berbual. perlu memilih dan menggunakan perkataan yang sesuai.3. Guru juga harus membina ayat yang betul. mimik muka dan intonasi yang boleh memikat perhatian pendengar.

geram dan perasaan ingin tahu. makhluk halus. dibenarkan memberi komen atau pandangan terhadap peristiwa. Ketika bercerita mereka akan menambah perbendaharaan kata dan memperlihatkan pelbagai ragam gaya dan bentuk bahasa kepada murid-murid. Usaha ini akan menjadikan murid-murid lebih imaginatif dan kreatif. (v) Bercerita merupakan asas untuk pendidikan agama. Aktiviti-aktiviti seperti ini membantu mengasah akal dan mempertingkatkan kecerdasan otak murid. ( vi ) Asas kepada panduan hidup. sifat serta perilaku watak-watak dalam cerita tersebut. Kisah-kisah yang dipaparkan di dalamnya memberi kesedaran yang amat 13 . [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kebaikan Aktiviti Bercerita (i) Dapat menyuburkan daya imaginasi murid-murid. murid lazimnya akan menunjukkan rasa minat. ( iii ) Menyuburkan akal dan kecerdasan otak.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA b. Semasa guru menjalankan aktiviti bercerita umpamanya. haiwan dan sebagainya. gembira dan menderita. ( iv ) Menggalakkan perkembangan bahasa. Keadaan ini amat sesuai untuk murid-murid dan dalam masa yang sama boleh mengubah suasana dengan membawa mereka untuk menghayati tema dan isi cerita sepenuhnya. gergasi. Murid-murid digalakkan bertanya atau menyoal. Cerita yang disampaikan dengan cara yang menarik dan memikat hati biasanya akan lebih berfaedah kerana sedikit sebanyak ia dapat membentuk jiwa murid secara sihat. Semasa cerita disampaikan oleh guru. Contohnya. secara imaginasi murid-murid boleh memasuki alam cerita tersebut dan menggambarkan seolah-olah mereka terlibat dalam cerita itu. ( ii ) Menyemai rasa empati dalam kalangan murid-murid. mempunyai beberapa falsafah yang tinggi di sebalik cerita itu. kanak-kanak boleh menjadi angkasawan. tingkah laku dan sikap yang baik untuk disampaikan kepada murid-murid. Ada sebahagian cerita mengandungi unsur-unsur agama yang mempunyai pelajaran dan unsur pendidikan yang berharga seperti moral dan akhlak. Dalam cerita sering berlaku peristiwa yang melibatkan emosi manusia seperti watak utama menemui kejayaan. Cerita Si Tenggang umpamanya. hairan.

umur. d. sesuai dan berkesan. Semua aktiviti ini boleh diikuti dengan pelbagai gerak kerja lanjutan yang dirasakan sesuai. emosi dan kadangkala fizikal murid-murid semasa sesi bercerita. Ini bermaksud bahasa perlu mengandungi perkataan atau rangkai kata yang tepat. menggunakan cakap ajuk. c. Semasa menyampaikan cerita tersebut. ( iv ) Penglibatan murid hendaklah menyeluruh dan maksimum. ringkas dan tidak mengelirukan. kecerdasan otak dan pengalaman mereka. ( ii ) Menggunakan bahasa yang sesuai dengan tahap murid. Standard Kandungan Kurikulum (1) Mengujarkan bahasa yang indah dan menggunakan bahasa badan dengan kreatif semasa bercerita secara didik hibur. pertanyaan. pergerakan. minat. Ceritanya mesti mengandungi isi yang sesuai dengan murid-murid. cerita itu tidak boleh mengabaikan objektif mendidik dan mengasuh. melakonkan peristiwaperistiwa tertentu dan sebagainya.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] mendalam. Prinsip Aktiviti Bercerita (i) Cerita yang hendak digunakan perlu mempunyai tema yang sesuai. Ini bermakna. guru perlu menggunakan pelbagai gaya yang pelbagai dan menarik seperti gaya isyarat. 14 . terutama dari segi kematangan berbahasa. Pengucapan cerita itu harus dilakukan dengan jelas. Jalan ceritanya tersusun dan ada kesudahan cerita. Pengajaran yang diperoleh daripada cerita itu juga boleh dijadikan panduan hidup mereka. ( iii ) Plot cerita dan penyampaiannya perlu menarik. Perkataan dan rangkai kata yang mengandungi beberapa pengertian harus juga dielakkan. Implikasi cerita itu begitu berpengaruh dan sentiasa kekal dalam ingatan murid. latar belakang. Guru harus bijak dan pandai mengaitkan jalan cerita dengan intelek.

1 [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Mengujarkan ayat dengan sebutan yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara melalui penceritaan secara didik hibur. nada dan intonasi yang betul. (i) Prosedur Menjalankan Aktiviti Bercerita Permulaan cerita (a) Bahagian ini menumpukan kepada keupayaan murid yang mengambil bahagian untuk menarik minat rakan-rakan lain dan kekal hingga ke akhir cerita. Penggunaan cakap ajuk pada bahagian tertentu cerita mampu menambahkan kesan yang boleh menjadikan pendengar memberi perhatian lebih kepada cerita. (b) Guru harus menunjukkan kecenderungan untuk membina perhubungan yang baik dengan murid-murid.2 Mengujarkan ayat dengan sebutan dan intonasi yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara serta menggunakan bahasa bahan dengan kreatif melalui penceritaan secara didik hibur. 1. media di samping bijak memainkan kata-kata. guru berperanan membimbing murid supaya membaca dialog dengan gaya. Keadaan ini boleh menarik perhatian murid di samping dapat menggalakkan penyertaan mereka dalam aktiviti bercerita yang hendak disampaikan. 15 . ilustrasi atau sebagainya. Permulaan cerita lebih menarik jika mereka berjaya membawa imaginasi murid-murid lain ke zaman berlakunya cerita dan peristiwa yang disampaikan itu. Boleh dilaksanakan melalui penggunaan isyarat. gambar. Kemesraan guru dan murid perlu dibina terlebih dahulu sebelum aktiviti bercerita bermula. mimik muka. Perkataan dan rangkai kata yang kabur perlu dielakkan manakala istilah baru perlu disokong menggunakan gambar. penglibatan murid. Dalam masa yang sama. Ini penting agar maksud cerita dapat difahami sepenuhnya oleh murid-murid. dan ini mampu menyediakan satu situasi bercerita yang sesuai. e. ( ii ) Pembentukan cerita (a) Bahasa yang digunakan mestilah mudah dan sesuai dengan tahap murid-murid.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA 1.

Kefahaman terhadap tema membantu murid mengenal pasti plot cerita. di mana jalan cerita yang perlu didahulukan akan disampaikan di awal cerita dan begitulah sebaliknya. (g) Semasa menjalankan aktiviti bercerita seorang guru perlu peka kepada tema yang hendak disampaikan. (c) Kepelbagaian suara penting dan boleh dilihat dari segi tekanan tinggi-rendah. kelantangan. Murid yang terlibat sebagai pelakon atau pendengar pula tidak menghadapi sebarang masalah untuk memahami cerita berkenaan. Jika perlu gunakan pelbagai bahan rangsangan supaya mereka tidak cepat jemu dan bosan. lazimnya murid-murid akan menutup telinga dan mata sebagai refleksi di luar kawalan mereka. (d) Gerak-geri dan mimik muka juga dapat membantu guru atau murid yang sedang bercerita untuk menyampaikan maksud dan kandungan cerita dengan jelas dan bermakna. panjang-pendek. besar dan kecil dan sebagainya. Keadaan suara yang sedemikian hendaklah diwujudkan di tempat yang sesuai dengan peristiwa-peristiwa dalam cerita itu. intonasi. Jika suara ini benar-benar berkesan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (b) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kelancaran pertuturan amat penting untuk memberikan kesan penceritaan di samping membolehkan terhasilnya satu perkembangan cerita yang licin dan berkesan. lebih konsisten dan menyakinkan pendengar. suara pencerita tadi akan bertukar menjadi garau. 16 . watak-wataknya dan moral cerita dengan tepat dan berkesan. Ini perlu supaya hubungan cerita dengan cerita. (e) Penggunaan bahan rangsangan yang sesuai seperti penggunaan media boleh menarik minat murid-murid terhadap keseluruhan cerita berkenaan. kasar. (f) Cerita haruslah mengikut urutan. Situasi ini akan melahirkan satu suasana bercerita yang menarik dan menghiburkan. Umpamanya situasi menyeramkan pada waktu tengah malam. seram dan ditambah dengan sedikit hilaian. nada.

Elemen Didik Hibur dalam Aktiviti Bercerita (i) ( ii ) Santai – Murid dapat mendengar pelbagai tajuk cerita yang mereka digemari. ( iii ) ( iv ) Seronok dan gembira – Penggunaan mimik muka. Dalam bahagian ini.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (h) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Penglibat murid perlu menyeluruh dan maksimum iaitu sama ada secara kognitif. ( vi ) Kurang stres – Murid rasa sumbangan dan peranan mereka sebagai pencerita atau pendengar cerita dihargai. Semangat mencuba – Usaha murid untuk memgambil bahagian di hadapan rakan-rakan sebagai pencerita berdasarkan tajuk cerita yang digemari. psikomotor atau secara lisan dengan memberikan pandangan atau cadangan penambahbaikkan kepada rakan-rakan yang mengambil bahagian dalam aktiviti bercerita ini. Guru turut bercerita bersama-sama murid dengan mempelbagaikan suara. mimik muka dan gerak badan supaya penyampaian 17 . (v) Tidak takutkan guru – cerita lebih berkesan. f. (b) Perkara yang paling penting ialah kesudahan cerita itu dapat memenuhi objektif yang ingin dicapai guru. maka adegan lucu sudah pastinya akan terjadi. Kelakar dan lucu – Apabila murid dibenar untuk menggunakan gaya sendiri yang kreatif semasa menyampaikan cerita supaya berkesan. suara dan bahasa badan. semua masalah dan kerumitan watak dapat diselesai. ( iii ) Penutup Cerita (a) Cerita yang disampaikan perlu ada kesudahannya.

dan peleraian dalam cerita berkenaan. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Cadangan Aktiviti Lanjutan (i) Aktiviti Menyanyikan Cerita – Isi dan fakta yang diperoleh menerusi cerita. nada dan intonasi yang betul. digubah menjadi senikata lagu seterusnya dinyanyikan bersama melodi yang digemari. murid-murid lain bertanyakan soalan-soalan yang ada kaitan dengan watak yang dipegang oleh murid yang sedang duduk di kerusi panas berkenaan. Seterusnya. Contoh cerita ‘Sang Kancil dengan Sang Buaya’ yang dinyanyi menggunakan lagu ‘Aci-Aci Buka Pintu’ nyanyian P. persoalan dan tema yang terdapat dalam cerita tersebut. pengajaran watak dalam cerita boleh dibuat dengan melakonkan aksi watak tersebut. Tujuannya menceritakan peristiwa yang berlaku dari permulaan cerpen. ( ii ) Aktiviti Lakonan Cerita – Murid yang dipilih diminta melakonkan semula watak berdasarkan jalan cerita menggunakan perkataan sendiri mengikut pemahaman dan penghayatan mereka. Sebagai contohnya. Aktiviti ini memerlukan murid mendalami dan menghalusi isi cerita dan seterusnya mengubahnya kepada skrip drama. dalam masa yang sama murid lain akan 18 . ( vi ) Aktiviti Pemaduan Seni – bermaksud aktiviti yang menggunakan beberapa unsur seni untuk menghidupkan cerita yang disampaikan. Teknik ini akan jadi lebih menarik jika diiringi muzik ‘minus one’ lagu berkenaan. Jawapan murid perlu menjurus kepada cerita atau peristiwa dalam cerita berkenaan. kemudian murid ini akan ditempatkan di kerusi di hadapan rakan-rakan. ( iii ) Aktiviti Ceritadra – Aktiviti ini bermaksud mengubah suai petikan cerita kepada bentuk drama. konflik. (v) Aktiviti Improvisasi – merupakan lakonan spontan yang terdiri daripada kumpulan kecil. Dalam aktiviti ini. beberapa unsur seni dipilih dan digunakan secara serentak pada masa yang sama. muridmurid perlu mengkaji dengan teliti aspek perwatakan. Guru membimbing murid supaya membaca dialog lakonan dengan gaya. Ramlee. latar tempat dan masa. Untuk tujuan ini. ( iv ) Aktiviti Kerusi Panas – Dalam aktiviti ini.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA g. yang skripnya diolah daripada isi atau peristiwa yang terdapat dalam cerita berkenaan. seorang murid akan diminta menghayati dan mendalamkan watak dalam sesebuah cerita.

suara. berlakon merupakan salah satu aktiviti yang sangat digemari oleh muridmurid kerana dijalankan dalam situasi bermain dan santai. Kamus Dewan (2000) mentakrifkan lakonan sebagai perihal memainkan sesuatu drama. atau meniru cara dan bentuk kegiatankegiatan yang berlaku dalam hidup masyarakat. 19 . Kebaikan Aktiviti Lakonan (i) Membolehkan murid-murid bertutur dengan gaya. Untuk aktiviti lakonan. murid-murid biasanya diberi peranan untuk berdialog secara bebas.4 Lakonan dalam Didik Hibur Di sekolah.4. 1. melahirkan pandangan. sandiwara dan sebagainya. Ia dilakukan oleh watak-watak tertentu sebagai mencerminkan keadaan sebenar. ( ii ) Murid-murid dapat menggunakan bahasa dalam situasi dan konteks tertentu dengan cara yang betul. atau pergerakan tubuh badan atau segala bentuk perlakuan yang meliputi segala kegiatan hidup manusia. beraksi sesama sendiri. 1. b.1 a. melaksanakan aktiviti bersama dan sebagainya. berhibur dengan gelagat rakan sebaya.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] melukis gambaran watak manakala sekumpulan murid lain akan menyanyikan lagu tentang watak berkenaan. Aktiviti Lakonan Definisi Lakonan Lakonan merupakan aktiviti. Mereka akan tertarik dan teruja untuk berlakon jika guru merakam lakonan tersebut dalam bentuk CD atau VCD dan kemudian dipersembahkan semula di hadapan rakan-rakan mereka. intonasi. Walaupun aktiviti berlakon ini berjalan secara tidak formal tetapi ia pasti membantu meningkatkan kemahiran murid-murid untuk berbahasa dengan baik. nada dan sebutan yang betul.

jelas. ( ii ) Berlakon memerlukan tema yang sesuai dengan pengalaman dan kebolehan mental murid serta boleh dijalankan dalam situasi yang sebenar. pengalaman dan buah fikiran. ( iii ) Dialog dalam lakonan haruslah menggunakan bahasa yang sesuai. ( viii ) Mengikis perasaan rendah diri. c.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iii ) ( iv ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Melatih murid-murid bertutur menggunakan bahasa yang kemas dan teratur. bertanggungjawab dan boleh bekerjasama dalam satu kumpulan. ( vi ) Menyuburkan semangat kekitaan. Melatih mereka berinteraksi atau berhubung dengan orang lain untuk menyatakan perasaan. 20 . tegas dan sebagainya. ( ix ) Melatih murid memahami pelbagai aspek kehidupan menerusi lakonan sebelum mereka menghadapi keadaan sebenar. kreatif dan kritis. malu dan pelbagai sifat negatif lain kepada sifat positif seperti yakin. ringkas. ( vii ) Mendorong pembentukan pemikiran murid yang aktif. iaitu untuk mempertingkat kemahiran dan kebolehan berbahasa dalam kalangan murid. iaitu mudah. Prinsip-prinsip Berlakon Untuk memastikan aktiviti ini berjalan lancar. (v) Melatih murid menjadi pendengar yang baik dan mampu memahami apa yang didengarinya itu dengan tepat. kehendak. guru haruslah memiliki beberapa prinsip tertentu ketika mengendalikan aktiviti berlakon. seperti berikut: (i) Aktiviti lakonan hendaklah menepati objektif pengajaran. dan senang difahami oleh pelbagai peringkat murid. berkesan dan memenuhi tujuan pengajaran dan pembelajaran.

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iv ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Aktiviti ini hendaklah dijalankan dalam bilik darjah. Lakonan yang memerlukan peralatan yang sukar dibawa ke bilik darjah perlulah dielakkan. Guru hanya boleh membetulkan kesalahan murid selepas persembahan lakonan tersebut supaya tidak menganggu perjalanan lakonan atau membunuh minat serta semangat berlakon dalam kalangan mereka. e. 1.2 Mengujarkan dialog dengan sebutan dan intonasi yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara serta menggunakan bahasa badan dengan kreatif melalui lakonan secara didik hibur. guli. Standard Kandungan Kurikulum (i) Mengujarkan bahasa yang indah dan menggunakan bahasa badan dengan kreatif melalui lakonan secara didik hibur. d. Murid yang telah dipilih secara rawak.1 Mengujarkan (mengucapkan) dialog dengan sebutan dan intonasi yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara melalui lakonan secara didik hibur. layang-layang. Jenis Lakonan Aktiviti lakonan dapat melatih murid-murid untuk bertutur dengan baik. emosi dan fizikal berkembang secara seimbang. kemudian diminta keluar ke hadapan dan guru 21 . Ada beberapa jenis lakonan yang boleh dilaksanakan oleh guru dalam bilik darjah. iaitu: (i) Lakonan Berdasarkan Permainan Lakonan jenis ini biasanya dijalankan tanpa perancangan. badminton dan sebagainya. ( vi ) Murid-murid digalakkan melibatkan diri sepenuhnya semasa aktiviti lakonan itu supaya kemahiran intelek. (v) Semua murid dibenarkan berlakon secara bebas.Murid diminta untuk melakukan suatu permainan yang pernah mereka buat sebelumnya seperti bermain bola sepak. 1.

berlain layang-layang. permainan. dia akan duduk di atas kerusi. Berpandukan gerak-geri pelakonnya. ‘ayam dan musang’. mandi di sungai. dan sebagainya. murid-murid lain diminta meneka apakah yang dibuat oleh pelakon berkenaan. hakim menjatuhkan hukuman kepada pesalah dan sebagainya. kuda berlari dan sebagainya. Biasanya melibatkan dua orang pelakon atau lebih. Misalnya apabila guru menyebut perkataan duduk. peranan masing-masing diperjelaskan dan guru perlu memberikan gambaran suasana dan peristiwa yang hendak dilakonkan itu sebelum murid melakonkannya secara bebas.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] meminta mereka untuk melakonkan permainan tersebut mengikut gaya dan kreativiti sendiri. ( iv ) Lakonan Berkait Sesuai dijalankan kepada murid-murid tahap satu atau rendah. ‘saya sedang bersikat rambut’. Manakala murid lain akan memerhatikan pergerakan yang sedang dilakonkan dan meneka apakah jenis permainan tersebut. menjemur padi. ( iii ) Lakonan Bisu Lakonan jenis ini hanya menggunakan pergerakan anggota badan tanpa dialog. Contohnya perbuatan membelah kayu api. menyapu sampah. ( ii ) Lakonan Spontan Merupakan lakonan yang tidak dirancang dan dijalankan tanpa skrip. situasi atau gelagat haiwan kesayangan. Guru menyebut beberapa perkataan atau perbuatan. dalam masa yang sama guru akan melakonkan perkataan tersebut. menjual ubat. Seterusnya mereka diminta menceritakan kembali gerak-geri yang dilihat menggunakan perkataan dan ayat sendiri. Contohnya adegan berjumpa doktor di klinik. Sebelum berlakon. Contoh lain ialah permainan ‘pukul berapa datuk harimau’. Sebaik-baiknya guru menjelaskan terlebih dahulu situasi yang perlu dilakonkan seperti jenis pekerjaan di rumah. ‘saya 22 . Muridmurid diberi peluang berlakon menggunakan ayat sendiri secara semerta iaitu lahir daripada fikiran mereka sendiri. melaporkan kehilangan barang di balai polis. Berbagai-bagai aksi lain boleh dilakukan seperti menyebut perkataan ‘saya tidur’.

Manakala lakonan jenis bersengaja pula memerlukan perancangan teliti di mana murid-murid diberi skrip lakonan berdasarkan cerita-cerita yang dipilih oleh guru. (a) Jelaskan kepada murid peranan sebagai pelakon dengan menceritakan peristiwa yang hendak dilakonkan atau memberikan skrip untuk diteliti. pemilihan pelakon dijalankan oleh guru.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] berjalan’ dan sebagainya. Tidak memerlukan persediaan yang rapi dan guru berperanan memberikan nasihat dan cadangan sahaja manakala murid bebas berlakon menggunakan perkataan sendiri. Situasi ini boleh ditukar ganti dengan meminta murid pula yang menyebut dan melakonkannya atau guru menyebut perkataan. Semasa pemilihan dijalankan. (b) Seterusnya. pastikan peluang berlakon diberikan kepada semua murid dan tidak hanya tertumpu kepada murid pandai dan cergas sahaja. Terdapat beberapa perkara yang perlu dilaksanakan guru sebelum menjalankan aktivitii lakonan jenis bersengaja ini. 23 . murid-murid yang terpilih bolehlah melakonkannya secara bebas sebagaimana dikehendaki oleh jalan cerita berkenaan. dilakukan selepas murid-murid mendengar sesuatu cerita atau kejadian. iaitu lakonan tidak bersengaja dan lakonan bersengaja. (c) Setelah guru menjelaskan peranan setiap pelakon. (v) Lakonan Berskrip Dijalankan dalam dua bentuk. Melalui aktiviti ini. murid dapat melihat perkaitan antara percakapan dengan lakonan yang dijalankan. Sama ada untuk memberi peluang lakonan sekali lagi atau membuka peluang kepada murid lain. dan pelakonnya adalah murid-murid secara beramai-ramai dalam bilik darjah. Lakonan tidak bersengaja merupakan lakonan tidak formal. (d) Ulasan dan komen boleh diberikan guru selepas selesai aktiviti lakonan supaya sesi lakonan murid tidak terjejas. (e) Sebaik-baiknya guru berikan motivasi atau rangsangan dan elakkan mengkritik atau menyalahkan murid-murid sehingga membunuh minat dan keinginannya untuk terus berlakon.

Berdasarkan senikata puisi tersebut. ‘Bukan Kerana Nama’ nyanyian Ramli Sarip. Justeru. ‘Jangan Tinggal Daku’ nyanyian P. murid-murid diminta mendengar dengan teliti dan mengenalpasti isi penting dan kesalahan bahasa. 24 . Ramlee dan sebagainya. Sebelum aktiviti ini dijalankan. pelakon hanya perlu menggerakkan anggota badan dan mimik muka tanpa berkata-kata kerana sepanjang tempoh lakonan tersebut diiringi lagu yang diperdengarkan kepada mereka. Contohnya. ( viii ) Lakonan Puisi Lakonan puisi dijalankan oleh murid berdasarkan pembacaan puisi. ‘Seloka Pak Kaduk’ dan ‘Gurindam Dua Belas’.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (f) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Guru boleh menyediakan beberapa peralatan sokongan seperti topeng dan pakaian yang sesuai supaya lakonan murid lebih realistik dan berkesan. ( vi ) Lakonan Boneka Guru memperlihatkan beberapa contoh boneka (puppet) dan melakonkannya. Sebelum aktiviti jenis ini dijalankan. murid-murid dikehendaki melakonkan satu pergerakan mengikut baris-baris seperti yang terdapat dalam puisi berkenaan semasa puisi berkenaan sedang diperdengarkan. guru akan memilih puisi-puisi yang sesuai dengan tahap murid. mereka digalakkan membina skrip mudah dan kemudiannya melakonkan sendiri menggunakan boneka berkenaan. manakala gurindam. guru perlu menjelaskan apakah peranan dan suasana yang perlu dilakukan oleh pelakon. ( vii ) Lakonan Nyanyian Lakonan jenis ini memerlukan lagu sebagai bahan rangsangan dan sesuai dilaksanakan di semua peringkat sama ada rendah atau menengah. Penggunaan sajak dan pantun sesuai untuk murid-murid sekolah rendah. Contohnya lagu ‘Ayah dan Ibu’ nyanyian Sudirman Arshad. Semasa boneka berkenaan dilakonkan. syair dan nazam sesuai untuk murid-murid sekolah menengah. Pelbagai versi dialog boleh dibina berdasarkan boneka berkenaan dan lakonan jenis ini amat sesuai untuk menyampaikan pelajaran kepada murid-murid yang pemalu. Bagi muridmurid sekolah menengah. seloka. ‘Syair Burung Pungguk’. guru memasang pita rakaman yang mengandungi ‘Sajak Ke Makam Bonda’.

Selepas itu. Guru dan murid membincangkan secara ringkas isi dan jalan cerita. Bezanya hanyalah pada pergerakan pelakonnya sahaja yang bersifat statik atau setempat. ( ii ) Sesi Berlakon Pada peringkat ini murid-murid telah mengetahui tugas dan peranan masingmasing. Kesihatan. Caranya mudah kerana beberapa orang murid yang dipilih akan membaca buku berkenaan sehingga tamat. Sivik dan sebagainya. guru akan memberi penerangan tentang prosedur lakonan yang akan dilaksanakan. guru akan memilih murid-murid untuk diberikan peranan tertentu. 25 . f. Biarkan mereka melakonkan cerita berkenaan menggunakan bahasa sendiri dan guru hanya memerhati serta mengenalpasti sebarang kesalahan dan kelebihan yang berlaku. Mereka kemudiannya diminta melakonkannya di hadapan rakan-rakan. Komen secara membina boleh dibuat selepas sesi lakonan berkenaan tamat.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( ix ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Lakonan Cerita Guru boleh mendapatkan bahan berkenaan menerusi buku cerita yang terdapat di perpustakaan atau bilik darjah di sekolah. kemudiannya melakonkan semula peristiwa yang telah dibaca di hadapan rakanrakan. Agama. (x) Lakonan Kaku Lakonan jenis ini menyerupai ‘pantomime’ iaitu melibatkan seorang pembaca skrip dan pelakon. Guru boleh memperluas pengetahuan murid-murid dengan menggunakan buku-buku cerita yang mempunyai tema yang pelbagai seperti fiksyen Sains. peranan watak dan cara melakonkannya. Pembaca skrip boleh terdiri daripada murid-murid yang telah dikenalpasti oleh guru. Prosedur Menjalankan Aktiviti Lakonan (i) Sesi Pernyataan (Permulaan) Pada peringkat ini.

murid-murid dikehendaki menghasilkan terlebih dahulu skrip mudah menggunakan perkataan sendiri. Kelakar – Murid berlakon menggunakan dialog sendiri. atau murid dengan murid. ( iii ) Sebelum sesi lakonan ini dijalankan. Perbincangan tidak hanya berfokus kepada kelemahan sahaja tetapi juga kekuatan persembahan berkenaan. Semangat mencuba – Murid berpeluang memegang watak yang digemari. f. Perbincangan boleh dijalankan antara guru dengan murid. h. Cadangan Aktiviti Lakonan (i) ( ii ) Murid membuat lakonan ringkas iaitu meniru gaya pelakon terkenal. guru terlebih dahulu menayangkan sedutan cerita ‘Seniman Bujang Lapok’ menerusi komputer dan LCD. Dalam sesi ini guru akan menyatakan beberapa kesalahan yang telah dilakukan. Ramlee dan sebagainya.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iii ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Sesi Perbincangan Sesi ini diadakan selepas murid-murid selesai berlakon. Guru memilih beberapa skrip yang baik dan meminta beberapa orang murid untuk melakonkannya di hadapan rakan-rakan. Santai – Murid berpeluang mendengar pelbagai tema cerita yang digemari seperti ‘Seniman Bujang Lapok’ karya Tan Sri P. Tidak takut – Guru turut berlakon bersama-sama murid. Elemen Didik Hibur Dalam Lakonan a. 26 . Ramlee. Tidak stres – Murid sukarela untuk berlakon. Contohnya murid melakonkan semula bab dalam filem lakonan Seniman Agung Tan Sri P. d. c. Seronok dan gembira – Banyak aktiviti lakonan dan gerak badan. e. b. ( iii ) ( iv ) Semua murid diminta mendengar dengan teliti dialog yang digunakan. g. Sebelum mereka melakonkan bab yang dipilih.

( vii ) Sesi perbincangan dijalankan dengan murid-murid yang tidak mengambil bahagian akan membuat komen. Komen bukan sahaja dari sudut negartif tetapi juga yang positif. Manakala Hashim Awang (1984) pula mentakrifkan pantun sebagai sejenis puisi lama yang mengandungi empat baris ayat atau kalimat pada tiap-tiap rangkap. 1. Pantun juga menggambarkan latar hidup. ulasan atau sebagainya tentang lakonan yang telah dijalankan. Fungsinya terdapat dalam hampir kesemua aspek kehidupan manusia seperti kegiatan berunsur ucapan. Tiap-tiap baris kalimat itu terdiri daripada lapan. dan penghayatan seni masyarakat Melayu dalam zamannya. Jadi rima pantun itu dikatakan berbentuk abab. sembilan. 27 . Bunyi akhir baris pertama mestilah sama dengan baris ketiga dan baris kedua bersamaan dengan baris keempat. Aktiviti Pantun a. (2000) pantun merupakan sejenis puisi lama yang terdiri daripada empat baris dalam tiap-tiap rangkap yang mempunyai pembayang dan maksud.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (v) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Murid-murid lain diminta dengar dengan teliti dialog yang digunakan dan dalam masa yang sama kenalpasti kesalahan bahasa yang ada. sepuluh atau sebelas suku kata. ( vi ) Lakonan tersebut boleh dirakam menggunakan CD atau VCD dan ditayang atau diperdengarkan semula kepada murid-murid lain. seni.5 Pantun dalam Didik Hibur Pantun merupakan salah suatu bentuk tradisi lisan yang masih wujud sehingga kini. Definisi Pantun Menurut Kamus Dewan. menyebabkan pantun terus digemari. Kesemua pantun yang dihasilkan oleh masyarakat Melayu tradisional memperlihatkan pemikiran masyarakat yang menghasilkannya. budaya dan pendidikan. Pada hujung tiap-tiap baris mestilah ada persamaan bunyi atau rima.

( viii ) Menyuburkan minat murid-murid dan dalam masa yang sama dapat menghidupkan imaginasi murid-murid semasa membaca pantun dua kerat. kehalusan dan kesenian bahasa yang ada dalam pantun dua kerat. ( iv ) Memberi peluang murid-murid untuk menikmati pantun dan memahami maksudnya secara keseluruhan. ( ii ) Melatih murid memahami dan mentafsir bahasa yang mengandungi pelbagai makna dalam pantun dua kerat. Kegiatan ini mendorong mereka memupuk daya kreativiti dengan menghasilkan karya seni. Kesedaran ini penting supaya murid-murid menghargainya sebagai sebahagian karya seni yang amat bernilai dalam kehidupan. (v) Melatih murid-murid untuk menghasilkan pantun dua kerat ciptaan sendiri yang semakin dilupakan masyarakat. Membolehkan murid-murid belajar bahasa lisan dalam suasana yang menyeronokan kerana terdapatnya unsur-unsur santai dan berhibur. 28 . menyusun dan menyenaraikan idea. Cara ini boleh membantu murid-murid untuk mempertingkatkan perbendaharaan kata di samping membantu memperkukuh kemahiran berbahasa mereka.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA b. masej dan pengajaran yang terdapat dalam pantun dua kerat dengan cekap dan pantas. ( vi ) ( vii ) Mendedahkan murid-murid dengan pengalaman baru iaitu bidang kemanusiaan. ( iii ) Membolehkan murid-murid mengesan maksud. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kebaikan Aktiviti Berpantun (i) Melatih murid supaya peka kepada keindahan. Ini membantu menambah kecekapan kefahaman mereka.

( iv ) Pilihlah hanya pantun yang mudah dan senang untuk difahami. iaitu untuk mempertingkat kemahiran dan kebolehan berbahasa dalam kalangan murid. ( ix ) Bimbingan guru perlu semasa murid-murid menjalankan aktiviti mencipta pantun dua kerat. bakat dan minat murid. ( ii ) Pantun digunakan perlulah menggunakan bahasa yang sesuai dari segi kebolehan berbahasa murid-murid. (v) Pantun yang dipilih mestilah terdiri daripada pantun yang bermakna kepada murid-murid. Ia bermanafaat dan dapat menyumbang kepada proses pembentukan peribadi mulia murid-murid. guru perlu berpegang kepada beberapa prinsip berikut: (i) Aktiviti berpantun hendaklah dirancang supaya menepati objektif pengajaran. 29 . Penggunaan pantun dua kerat yang tidak beretika perlu dihindarkan. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Prinsip-prinsip Berpantun Untuk melaksanakan aktiviti secara berkesan. tetapi akhirnya merosakan bahasa itu sendiri. Tujuannya supaya murid-murid tidak terlalu gairah menggunakan pelbagai ungkapan yang kurang sesuai walaupun penggunaannya agak jenaka. intelektual dan minat. mental. perkembangan emosi. ( vi ) Pantun dua kerat yang baik adalah pantun yang menggunakan unsur-unsur alam semula jadi sebagai pembayangnya.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA c. Pantun yang mempunyai struktur dan persoalan yang menarik haruslah digalakkan penggunaanya. ( vii ) Pantun tersebut perlu mengandungi olahan bahasa yang baik supaya menolong mempertingkatkan kemahiran berbahasa murid-murid. ( iii ) Pantun yang dipilih juga perlu sesuai dengan peringkat dan mengikut kebolehan. Puisi yang terlalu panjang dan kabur perlu dielakkan. ( viii ) Pantun yang dipilih harus mudah dibayangkan oleh murid-murid dan jika boleh dapatkan pantun-pantun yang ada dipersekitaran mereka terlebih dahulu.

1. Jenis Pantun Dua Kerat (i) Pantun Kasih Sayang Lain dulang lain kakinya. Daripada tiada baiklah ada. Tak tumbuh tak melata. Daripada cempedak biarlah nangka.2 Melafazkan pantun dua kerat dengan intonasi yang betul serta memahami maksud pantun yang dilafaz menggunakan bahasa yang indah secara didik hibur. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Standard Kandungan Kurikulum (1) Melafaz dan memahami puisi dengan intonasi yang betul menggunakan bahasa yang indah secara didik hibur. Tak sungguh orang tak kata.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA d. Dahulu sayang sekarang benci. 1. Lain hulu lain parang. Buah beluluk buah kepayang. Lain orang lain hatinya. Banyak orang banyak ragam.1 Melafazkan pantun dua kerat dengan intonasi yang betul secara didik hibur. e. Lain dulu lain sekarang. Dimakan mabuk dibuang sayang. Dahulu parang sekarang besi. 30 . Anak dara pergi ke kedai Rindu di hati rasa nak longlai ( iii ) Pantun Kiasan Banyak udang banyak garam.

Paku dulang paku serpih. Kalau tak kenal diam. Tersepak kaki terkehel tangan. Senduk di dinding. Sedap tekak badan menanggung. Sebab mulut badan binasa. Taptibau puyuh padang. Siapa cepat dia dapat. Hilang pisau berganti parang. Cekur dang gamit. Mintak cekur beri kunyit. Sudah ratip hendak upah. Hati terang senang faham. Murai gila jadi tekukur. Duduk inding enggang tap. Umbut mayang letak di batu. Pinggan tak retak nasi tak dingin. Orang tak hendak kami tak ingin. Ajaib hairan hati tafakur. Kalau tak cengal giam. panggang di atap. Secupak nasi setahil berangan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Sebab pulut santan binasa. Ikan tokak makan meranggung. Rambut mengerbang banyak kutu. Mengata orang dia yang lebih. Satu dua tiga empat. Sudah tahu bertanya pula. 31 . ( iv ) Pantun Nasihat Pagi petang siang malam. Ratib-ratib buluh nipah. Sudah garahu cendana pula.

32 . Ayam bulat makan padi beras. Guni kapur kirim pak mertua. Perut lapar semua enak.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Lima. Kerbau mandul banyak lemak. Melayu lari Jawa dapat. Matahari tinggi perut pun lapar.tujuh dan lapan. Kenyang perut suka hati. Pokok tinggi buruk akar. Bangun lambat dapat laki malas.loro.enam. Tinggi rendah panjang lebar. Kura-kura dalam perahu. Sici. Pergi sekolah mesti belajar. Siakap senohong gelama ikan duri. Pura-pura tidak tahu. Kerbau kurus banyak tulang. Tua-tua keladi. Makin tua makin menjadi.telu. Nyanyi di dapur kahwin orang tua.papat. (v) Pantun Jenaka Kapal belayar dalam semak. Siapa cepat dia punya. Hujung bendul dalam semak. Budak nakal memang begitu. Kayu lurus tengah ladang. Gendang gendut tali kecapi. Pat-pat nya. Tuku takal pengancing pintu. Kuat bersenam sihatkan badan. Bercakap bohong lama-lama mencuri.

Prosedur Menjalankan Aktiviti Pantun Dua Kerat (i) Sesi Permulaan Pada peringkat ini. ( vii ) Pantuan Kepahlawanan Kembang jarak kembang jagung. ( ix ) Pantuan Perniagaan Berniaga buluh kasap. Kalau padi taruh sama beras. Ada beras taruh dalam peti. Guru boleh membincangkan secara ringkas tujuan dan firasat disebalik penggunaan secara meluas pantuan jenis ini dalam masyarakat. Kalau boleh mahu lagi. Ada ubi ada batas. Untung habis modal lesap. Ada hajat taruh dalam hati. ( viii ) Pantun Alam Kayu bongkok di balik tiang. Selepas itu. Ayam berkokok alamat nak siang. Ada budi boleh dibalas. Orang memberi kita merasa. Mereka 33 . Keli masuk ruan keluar. f. Terima kasih daun keladi. guru menjelaskan apakah yang dimaksudkan dengan pantun dua kerat berserta contoh pantun yang lazim digunakan dalam masyarakat Melayu. Berani bawak berani tanggung. Kalau tak mati boleh balas. Matahari masuk bulan keluar.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( vi ) Pantun Budi [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Orang berbudi kita berbahasa. murid-murid dibahagikan kepada beberapa kumpulan tertentu.

f.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] kemudiannya diminta mencari seberapa banyak pantun dua kerat dalam buku rujukan atau menerusi internet mengikut tema yang telah ditetapkan. Semangat mencuba – Murid berpeluang mengambil bahagian beberapa kali mengikut jenis aktiviti yang digemari. Komen secara membina boleh dibuat selepas sesi lakonan berkenaan tamat. d. Seronok dan gembira – Banyak menggunakan aktiviti seni dan gerak badan semasa berpantun. Dalam sesi ini guru akan menyatakan beberapa kesalahan yang telah dilakukan. b. 34 . Kelakar – Murid membuat pelbagai aktiviti menggunakan perkataan dan kreativiti sendiri. Santai – Murid berpeluang mendengar pelbagai jenis dan tema pantun dua kerat yang sering digunakan dalam masyarakat Melayu. Perbincangan boleh dijalankan antara guru dengan murid. Biarkan mereka cuba melafazkan pantun berkenaan beberapa kali mengikut gaya dan bahasa badan masing-masing. Motivasi – Pujian guru dan rakan-rakan menyebabkan usaha mereka dihargai. e. g. atau murid dengan murid. Elemen Didik Hibur dalam Berpantun a. c. Tidak takut dan kurang stres – Guru turut mengambil bahagian dengan berpantun bersama-sama di hadapan murid-murid. Perbincangan tidak hanya berfokus kepada kelemahan sahaja tetapi juga kekuatan persembahan berkenaan. ( iii ) Sesi Perbincangan Sesi ini diadakan selepas murid-murid selesai menjalankan aktiviti melafazkan pantun. Guru hanya memerhati serta mengenal pasti sebarang bentuk kesalahan atau kelebihan yang ada. dengan bimbingan guru dan pita rakaman. dan dalam masa yang sama mencari maksud pantun menggunakan perkataan sendiri. ( ii ) Sesi Main Peranan Pada peringkat ini murid-murid diajar cara melafazkan pantun dua kerat dengan gaya dan intonasi yang betul.

bercerita. Guru perlu pastikan kumpulan tersebut tidak hanya dianggotai oleh murid-murid yang pandai sahaja. ( ii ) Ketua kumpulan datang ke hadapan dan mencabut satu sampul surat yang mengandungi pantun dua kerat dengan pelbagai tema yang disediakan guru. menyanyi. (v) Akhir sekali guru boleh mengadakan sesi perbincangan. melukis dan bersajak. Untuk tujuan penegasan istilah didik hibur digunakan secara jelas sebagai komitmen yang bersungguh-sungguh kerajaan untuk mengaplikasikan pendekatan ini yang diadaptasikan menerusi pendekatan ‘Fun Learning’ yang digunakan secara meluas dalam pengajaran dan pembelajaran Bahasa Inggeris. Walau bagaimanapun pendekatan didik hibur merupakan satu pendekatan yang baik dan berkesan yang diperkenalkan kepada murid-murid sebagai kaedah alternatif menguasai pembelajaran Bahasa Malaysia secara santai dan berhibur setelah kerajaan memutuskan bahawa PPSMI dimansuhkan dengan mata pelajaran Sains dan Matematik akan kembali diajar dalam Bahasa Malaysia bermula 2012. Penutup Pada dasarnya amalan penyerapan didik hibur bukanlah perkara yang baru dalam siri pendidikan negara. ( iii ) Seterusnya guru memilih lima orang murid bagi setiap kumpulan dan meminta mereka membuat beberapa aktiviti yang ditetapkan guru berdasarkan makna pantun dua kerat yang diterima. Tujuan didik hibur supaya sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia menjadi seronok untuk diikuti murid-murid. seperti berlakon kaku. ( iv ) Semua murid diminta mendengar dengan teliti dialog dan gerak badan yang digunakan oleh rakan-rakan tadi. ulasan atau sebagainya terhadap aktiviti yang telah dijalankan. membuat komen. 35 . [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Cadangan Aktiviti Lanjutan (i) Murid dibahagikan kepada beberapa kumpulan tertentu.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA h. Sebaik-baiknya mempunyai pelbagai kecerdasan dan latar belakang.

Dr. Yaakub Isa (pnyt. Syed Lutfi Syed Hamzah. Thahir b. Dewan Bahasa September: 14-20. (Ed. (Terjemahan). Kuala Lumpur: Kumpulan Budiman Sdn. E. Azizul Rahman Abd. Husin. Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. Alias ( IPG Kampus Raja Melewar. Nadzeri Isa.).MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA RUJUKAN [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Abdul Ghalib Yunus. Dlm. Seremban) En. (1994). Bahasa Melayu. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Seremban) Hjh. Pahang: Jawatankuasa Perayaan Hari Guru Negeri Pahang. Daud (IPG Kampus Raja Melewar. Kamaruddin Hj. Noresah Baharom et al. (1999). 5. Peranan guru dalam meningkatkan mutu pendidikan bagi mencapai matlamat wawasan. (1982). Seremban) Dr. K. 3. Lumpur) 36 . (2003). 4. Nuruddin (IPG Kampus Bahasa Antarabangsa. Khairuddin b. 2. Kuala Lumpur: Pusat Perkembangan Kurikulum. Kurik Kundi Merah Saga – Kumpulan Pantun Lisan Melayu (Edisi Kedua) (2005). Pullias.). K. (2009). Hjh. PANEL PENULIS MODUL 1.D.V. Penggunaan drama dalam pengajaran kemahiran mendengar dan bertutur. Guru yang efektif. Kementerian Pendidikan Malaysia. Bhd. Maridah bt. Bahasa Melayu.Kamus Dewan (edisi ke-3). Lumpur) Pn. Guru adalah segala-segalanya. Penggunaan puisi dalam pengajaran bahasa. Juhana bt. Dewan Siswa (Bonus) 10: 2-3. (2000). J. Mohd Jonit Mohd Johari. Pengajaran Kesusasteraan Melayu dan Kemahiran Berbahasa. Kemahiran Mendengar dan Bertutur. Kementerian Pendidikan Malaysia. Kuala Lumpur : Open University Malaysia. Jurnal Dewan Bahasa 10: 914-920. (2009). Mohamad ( IPG Kampus Raja Melewar. (1993). Didik Hibur Dalam Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Malaysia. Rafiah bt. & Young. (2001). Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. Rahman. Sukatan Pelajaran KBSM. Baba (IPG Kampus Bahasa Antarabangsa. Sukatan Pelajaran KBSR. Kuala Lumpur: Pusat Perkembangan Kurikulum. (2003).

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful