MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA 1.

0 Pengenalan

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA]

Didik hibur merupakan satu pembaharuan yang cuba diperkenalkan kepada murid-murid sebagai kaedah alternatif semasa proses pengajaran Bahasa Malaysia. Tujuannya supaya sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia menjadi seronok untuk diikuti murid-murid. Fokus pelaksanaan adalah kepada penguasaan kemahiran asas Bahasa Malaysia dalam kalangan murid melalui pendekatan didik hibur dan apresiasi bahasa. Penghayatan dan apresiasi juga akan diberikan kepada Kesusasteraan Melayu untuk murid-murid sekolah menengah.

1.1

Latar Belakang Didik Hibur

Cadangan pelaksanaan penyerapan pendekatan didik hibur dalam pengajaran Bahasa Malaysia bermula apabila keputusan kabinet pada 8 Julai 2009 yang memutuskan bahawa PPSMI dimansuhkan dengan mata pelajaran Sains dan Matematik akan kembali diajar dalam Bahasa Malaysia di sekolah kebangsaan, manakala bahasa ibunda di Sekolah Jenis Kebangsaan (SJK) Cina dan Tamil menjelang tahun 2012. Keputusan ini dibuat berasaskan pertimbangan objektif berdasarkan kajian empirikal dan saintifik, iaitu penemuan-penemuan atas dasar kajian yang khusus yang telah dilaksanakan. Dalam masa yang sama, Kerajaan melalui Kementerian Pelajaran Malaysia memberi sepenuh penumpuan dalam penguasaan Bahasa Inggeris dalam kalangan pelajar dengan memperkenalkan 12 langkah bagi maksud berkenaan selain transformasi kurikulum Bahasa Malaysia di sekolah rendah dan menengah selaras dengan saranan Y.A.B Timbalan Perdana Menteri, Tan Sri Muhyiddin Yassin yang telah mengumumkan strategi untuk memartabatkan bahasa Melayu (MBM) serta memantapkan penguasaan bahasa Inggeris (MBI) di semua peringkat persekolahan. Penumpuan memperkasa penguasaan Bahasa Malaysia turut ditekankan. Oleh itu, Kerajaan akan mula melaksanakan transformasi kurikulum Bahasa Malaysia di sekolah rendah dan menengah yang mana akan memberi fokus kepada penguasaan asas kemahiran berbahasa dalam kalangan murid melalui pendekatan modular yang bersepadu, seimbang dan

1

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA]

holistik merangkumi aspek kemahiran mendengar, bertutur, membaca dan menulis serta penguasaan tatabahasa dan seni bahasa. Di sekolah rendah, kerajaan berhasrat memperkenalkan pendekatan didik hibur dan apresiasi bahasa bagi merealisasikan hasrat transformasi berkenaan. Manakala di peringkat sekolah menengah pula, transformasi kurikulum Bahasa Malaysia akan memberi penekanan kepada penghayatan dan apresiasi aspek Kesusasteraan Melayu. Kaedah pengajaran akan lebih interaktif, iaitu berkonsepkan didik hibur supaya pengajarannya lebih mudah dihayati dan difahami.

1.1.1

Apa Itu Didik Hibur ?

Didik Hibur bemaksud mendidik sambil menghibur. Kamus Dewan (2000) mentakrifkan didik sebagai pelihara, jaga dengan hati-hati dan ajar, manakala hibur bermaksud menyenangkan atau menggirangkan hati. Rumusannya didik hibur merupakan satu pendekatan dalam proses pengajaran dan pembelajaran yang bersifat santai dan berhibur dengan penekanan pelaksanaannya terhadap empat komponen sastera iaitu nyanyian, bercerita, lakonan dan puisi. Oleh itu, keseronokan murid secara total dalam mempelajari Bahasa Malaysia akan dapat direalisasikan secara terancang dan bersistematik.

1.1.2

Ciri-Ciri Didik Hibur (i) Sesi pembelajaran yang menyeronokkan kerana terkandung unsur kelakar, kecindan, ada unsur estetik, permainan muzik, lakonan dan sebagainya. ( ii ) Mengurangkan tahap kebimbangan dan ketakutan murid kepada guru. Seperti yang dijelaskan sebelum ini didik hibur berkonsepkan santai dan berhibur. Justeru murid-murid sentiasa berada dalam keadaan pembelajaran yang positif dan tertunggu-tunggu untuk melalui sesi pembelajaran pada hari berikutnya.

2

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iii )

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA]

Sesi pembelajaran yang penuh dengan pelbagai aktiviti yang menarik dan pelbagai. Menerusi aktiviti nyanyian dan lakonan umpamanya, murid-murid boleh main peranan dengan menyertai aktiviti tersebut sambil berhibur. Yang penting, arahan guru perlu jelas dan ringkas di samping penggunaan ICT dan BBM untuk menarik penglibatan murid terhadap pengajaran dan pembelajaran.

( iv )

Objektif aktiviti cenderung kepada pelbagai cara penyelesaian masalah dan kepelbagaian cara persembahan yang tiada unsur kalah atau menang, tiada ganjaran atau dendaan serta latihan dan penggunaannya menjurus kepada aktiviti Bahasa Malaysia.

(v)

Salah atau tidak bukan matlamat aktiviti didik hibur, tetapi yang penting berjaya melibatkan seramai mungkin murid dan aktivitinya bersahaja dan santai.

( vi )

Aktiviti yang dipilih lebih menjurus kepada aktiviti berkumpulan atau berpasangan supaya wujud semangat kerja berpasukan, kerjasama dan toleransi.

( vii )

Murid bebas bersuara, mengeluarkan pendapat dan idea secara logik tetapi terkawal untuk memberikan satu persembahan yang menarik.

( viii ) Murid bebas untuk bergerak, berlakon, menyanyi dan sebagainya tetapi terkawal. ( ix ) Aktiviti didik hibur banyak menggunakan komunikasi melalui bahasa tubuh.

1.1.3

Bagaimana Pelaksanaannya ?

Didik hibur dilaksanakan secara penyerapan dalam pengajaran Bahasa Malaysia dengan berfokuskan kepada aktiviti mengguna dan memahami lirik lagu, bahasa indah, bahasa badan dan berpantun (dua kerat). Penyerapan ialah proses menyerapkan pelbagai bidang ilmu, nilai, murni, dan kemahiran bernilai tambah yang dipelajari semasa pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia (Kementerian Pendidikan Malaysia 2001).

3

1. nyanyian dan berpantun dua kerat. Didik hibur termasuk dalam penyerapan jenis pertama iaitu pelbagai bidang ilmu serta tema kerana iaitu penyerapan didik hibur menekankan empat bidang utama iaitu nyanyian. bercerita. lakonan dan berpantun dua kerat dalam pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia sekolah rendah dan menengah. iaitu: (i) ( ii ) ( iii ) Pelbagai bidang ilmu serta tema.1. bercerita. tangan ataupun lengan. dan kemahiran bernilai tambah.1. Kemahiran berfikir secara kritis dan kreatif. Walaubagaimanapun pengguna perlu beringat ketika melakukan gerak badan bagi mengelakkan reaksi tidak selesa ketika berbual. 4 . kening. Semangat kewarganegaraan dan nilai murni masyarakat Malaysia. dan Mengguna dan memahami pantun dua kerat secara didik hibur. 1.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Terdapat empat unsur penyerapan sedia ada dalam pengajaran dan pembelajaran Bahasa Melayu. Dalam konteks didik hibur bahasa badan merupakan ‘bahasa gerak badan’ yang digunakan untuk meningkatkan keberkesanan penyampaian ketika menjalankan aktiviti lakonan. lakonan dan puisi. Ia boleh membabitkan apa jua anggota badan seperti mata.5 Apa Itu Bahasa Badan ? Bahasa badan juga dikenali bahasa gerak badan merupakan sebahagian daripada proses komunikasi dan ia berperanan menunjukkan sebarang reaksi dalam perbualan sama ada positif ataupun negetif. bercerita. iaitu: (i) ( ii ) ( iii ) Mengguna dan memahami lirik lagu secara didik hibur. Dalam modul ini. bibir.4 Objektif Didik Hibur Terdapat tiga objektif pelaksanaan pendekatan didik hibur dalam pengajaran Bahasa Malaysia di sekolah rendah dan menengah. penyerapan bermaksud proses menyerapkan pelbagai aktiviti nyanyian. Mengguna dan memahami bahasa yang indah dan bahasa badan dalam lakonan dan bercerita.

kecindan. Guru tidak menjatuhkan air muka atau memalukan murid di khalayak. Sebagai guru. ( ii ) ( iii ) ( iv ) (v) ( vi ) ( vii ) Bahasa yang digunakan sesuai dengan tahap murid. Ini bermakna kejayaan sesuatu sesi pengajaran dan pembelajaran itu adalah terletak kepada kebijaksanaan guru sebagai pengurus dan perancang pengajaran dan pembelajaran yang berkesan.6 a.1. Sepatutnya guru boleh melakonkan pelbagai watak dalam pelbagai aktiviti. Guru boleh membuat pelbagai suara.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA 1. iaitu: (i) Perwatakan guru yang menarik. Walau bagaimanapun terdapat beberapa ciri yang perlu diambil kira oleh guru semasa merancang aktiviti didik hibur dalam bilik darjah. ( viii ) Seorang yang prihatin dan peka serta tajam daya pemerhatian. Boleh memberi arahan dengan tepat dan menarik. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Faktor Kejayaan Pelaksanaan Didik Hibur Guru Dalam proses pengajaran dan pembelajaran dalam bilik darjah guru adalah segala-galanya (Pullias & Young 1982). Aktiviti Kejayaan didik hibur secara kerkesan bergantung kepada aktiviti yang dirancang. tidak menakut atau menggerunkan murid-murid. yang akan menjalankan pelbagai peranan dalam bilik darjah (Syed Lutfi 1994). beberapa perkara berikut perlu dipatuhi. dan Guru atau fasilitator seorang yang fleksibel. ( ix ) (x) Guru berkebolehan menukar atau melakukan penyesuaian mendadak. Guru seorang pengurus atau penganjur aktiviti yang baik. iaitu: 5 . b.

( iv ) Aktiviti didik hibur boleh dilaksana. 6 . emosi. pula melihat aktiviti menyanyi sebagai satu aktiviti yang berlaku dalam kehidupan sebenar dan boleh di bawa ke bilik darjah sebagai satu kegiatan lisan yang menarik.2 Nyanyian dalam Didik Hibur Nyanyian merupakan salah satu aktiviti yang disarankan dalam didik hibur yang melibatkan perkembangan kreatif dan daya estetika. manakala kedua murid dapat memahami seni kata lagu melalui persembahan nyanyian.1 a. Manakala Kamarudin Husin (1999). Jalankan aktiviti yang murid-murid sedia ketahui berdasarkan silang budaya yang sama. Aktiviti nyanyian yang dirancang dapat menyumbang kepada proses perkembangan murid-murid secara menyeluruh.2. meliputi perkembangan intelek. dijalan dan diselesaikan bersama murid-murid tanpa ada banyak masalah atau halangan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (i) ( ii ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Aktiviti perlu disesuaikan dengan tahap murid yang hendak diajar. 1. sosial dan fizikal. serta boleh disertai seramai mungkin murid. Sediakan peraturan yang jelas. ( iii ) Penyerapan didik hibur memerlukan tempoh pelaksanaan dan peruntukan masa pembelajaran yang sesuai atau waktu yang fleksibel. (v) ( vi ) ( vii ) Aktiviti yang dipilih tidak menjurus ke arah permusuhan atau konflik antara murid. senang. Dua kemahiran yang ditekankan adalah aktiviti menyebut seni kata lagu dengan jelas. Aktiviti didik hibur yang dirancang juga perlu memberikan kepuasan kepada mereka yang menyertainya. Aktiviti Nyanyian Definisi Nyanyian Kamus Dewan (2000) mentakrifkan nyanyian sebagai satu gubahan muzik yang dilagukan dengan suara. mudah difahami atau diikuti oleh murid. 1.

( ii ) Menyanyi adalah sesuatu yang menghiburkan. ( iv ) Menyanyi memberi peluang kepada murid-murid untuk terlibat sepenuhnya dalam aktiviti pembelajaran dan biasanya melibatkan seluruh bilik darjah. c. Ini mencetuskan perubahan dalam aktiviti yang lazim ketika sesi pengajaran dan pembelajaran dalam bilik darjah. kuno 7 .MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA b. irama dan melodi semuanya boleh menerapkan perkataan-perkataan yang dipelajari ke dalam otak secara berkesan. ( vi ) Lagu juga membantu murid-murid menguasai perbendaharaan kata. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kebaikan Aktiviti Nyanyian (i) Menyumbang kepada kepelbagaian aktiviti bukan sahaja kepada proses pembelajaran tetapi juga pengalaman baru murid-murid sewaktu mempelajari bahasa. struktur serta bentuk ayat. ( iii ) Menyanyi dapat mempertingkatkan motivasi kerana ia merupakan aktiviti yang tertumpu kepada penglibatan murid sepenuhnya. Rentak. rima dan tekanan. ( viii ) Nyanyian memberi pengukuhan yang baik dalam aspek kefahaman berbahasa. Ia juga tidak seharusnya mengandungi bahasa pasar. Justeru murid-murid berpeluang belajar dalam suasana yang menyeronokkan. (v) Menyanyi dapat membantu murid-murid mengingat kembali bahasa yang dipelajari dengan lebih baik berbanding aktiviti lain. sebutan. ( vii ) Nyanyian menyumbang kepada sesi pengajaran guru yang menarik. Prinsip Nyanyian (i) Elak memilih lagu yang tidak mempunyai susunan kata yang betul dan salah dari segi tatabahasa. intonasi.

Contohnya lagu ‘Balik Kampung’ dan ‘Ayah dan Ibu’ nyanyian Sudirman Hj. Sebaik-baiknya murid sudah mampu melagukan melodinya sebelum mempelajari lirik lagu tersebut. iaitu tidak terlalu lambat dan tidak terlalu cepat. lagu yang dipilih perlu mengandungi perbendaharaan kata yang terhad. Ini kerana pembelajaran bukan sahaja berlaku melalui penyampaian yang baik tetapi juga melalui pengulangan bahan pembelajaran. Menyebut dengan jelas dan memahami seni kata lagu melalui persembahan nyanyian secara didik hibur. ( iv ) Pilih lagu yang mempunyai banyak pengulangan seperti pengulangan melodi. Pilihlah senikata dari lagu-lagu yang mengandungi bahasa yang standard (bahasa baku) dan diguna pakai sehari-harian.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] atau dialek negeri tertentu. 8 . Daud Kilau dan sebagainya. pandangan atau pendapat. ( vi ) Bagi murid-murid yang berada ditahap rendah. Lagu yang melodinya biasa didengar serta mudah dan senang diingat perlulah diberikan keutamaan. ‘Perigi Biru’ nyanyian Dato’ M. Seperti kisah seseorang yang menceritakan sesuatu perasaan. ( ii ) Pilihlah lagu yang mempunyai melodi yang senang dipelajari dan diingati. ( iii ) Lagu yang dipilih mempunyai kelajuan yang sederhana. perkataan dan sebagainya. (v) Sebaik-baiknya lagu yang dipilih itu hendaklah mengandungi cerita.2 Menyebut seni kata lagu dengan jelas melalui persembahan nyanyian secara didik hibur. Elakkan juga memilih seni kata lagu yang ada ayat yang pelbagai jenis kerana boleh menganggu pembelajaran mereka. Standard Kandungan Kurikulum (1) Menyebut dan memahami unsur dalam lagu melalui nyanyian secara didik hibur. 1. Arshad. Pengulangan memudahkan murid menguasai bahasa yang hendak dipelajari. d.1 1.

Pastikan setiap perkataan di dalam lagu tersebut. Jika perlu. Buat latih nyanyian lagu tersebut mengikut baris ke baris. aspek bahasa yang hendak ditekankan. Gunakan gambar untuk menjelaskan maksud atau gunakan bahasa badan untuk menggambarkan makna secara jelas dan tepat. Bagi tujuan pengukuhan. Umpamanya murid-murid diminta menghasilkan sebuah dialog ringkas atau cerita pendek menggunakan kreativiti sendiri berdasarkan beberapa perkataan yang telah dikenal pasti dalam senikata lagu berkenaan. 9 . [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Prosedur Menjalankan Aktiviti Nyanyian (i) Pra Persediaan Pada tahap ini. ( iii ) Penutup Guru menyanyikan lagu bersama-sama murid. sehingga seluruh perenggan itu diingat. guru harus bijak memilih dan menentukan jenis lagu yang sesuai dengan murid serta sepadan dengan objektif pengajaran. Guru juga boleh meminta murid untuk melukiskan gambar dalam lagu di atas sehelai kertas A4 menggunakan lakaran pensel yang tidak berwarna. Guru perlu memberi perhatian kepada sebutan muridmurid. tentukan tahap kesusahannya. bahan bantu mengajar yang diperlukan dan sebagainya. guru mengedarkan senikata lagu yang hendak disampaikan dan meminta murid-murid membaca dan mengenal pasti beberapa perkataan yang susah. Pertama. guru boleh memainkan CD lagu berkenaan dan memperdengarkannya kepada murid-murid. atau strukturnya. Seterusnya. guru bolehlah mengajar pula aspek bahasa yang hendak dipelajari. Dalam masa yang sama.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA e. guru boleh menguji murid-murid secara bertulis tentang aspek bahasa yang telah diajar sebelumnya. kekerapan mengulang perkataan. panjang pendek bahan. Terang dan latih mereka untuk menguasai bentuk ayat. disebut dengan betul. Setelah menyanyi beberapa kali. apakah tindakan susulan. guru kena mengubah suai atau menulis semula senikata lagu tersebut mengikut kesesuaian. ( ii ) Penyampaian Guru boleh memilih untuk menggunakan kad imbasan perkataan dengan meminta murid-murid mencari maksud atau membina ayat mudah daripada perkataan berkenaan.

guru akan memperdengarkan lagu secara keseluruhan. Seterusnya murid mendengar dan mengikut guru menyanyi secara baris demi baris dan kemudiannya keseluruhan 10 . Selepas itu murid dibimbing untuk membaca seni kata lagu dengan sebutan yang betul. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Elemen Didik Hibur dalam Aktiviti Nyanyian (i) ( ii ) ( iii ) ( iv ) Santai – Mendengar lagu dan membaca senikata lagu yang digemari. g. Kaedah Mengajar Nyanyian Ciptaan Sendiri Murid dengan bimbingan guru bersama-sama mencipta sebuah seni kata lagu ciptaan sendiri berdasarkan cerita yang pernah dibaca di papan tulis. Kaedah ini sesuai untuk mengajar lagu yang pendek dan sesuai untuk kelas yang pandai. Bila selesai murid-murid akan diperdengarkan melodi lagu yang lazim didengari dan murid menyanyikan seni kata lagu tadi menggunakan melodi berkenaan. ( ii ) Kaedah baris demi baris. Caranya dengan memperdengarkan lagu secara keseluruhan dengan muziknya iaitu tiga atau empat kali. Seronok dan gembira – Banyak aktiviti nyanyian dan gerak badan. Guru menyanyikan keseluruhan lagu dengan iringan atau tanpa muzik. Tidak stres – Murid berasa usaha mereka dihargai guru dan rakan-rakan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA f. Caranya. Seterusnya mengikut guru menyanyi keseluruhan lagu secara sebutan yang betul secara berulang-ulang. Lucu – Mengubahsuai seni kata lagu mengikut jalan tema sendiri. (v) ( vi ) Tidak takut – Guru turut menyanyi bersama-sama murid. (i) Kaedah keseluruhan lagu. Semangat mencuba – Usaha murid untuk menghasilkan cerita ringkas daripada tema atau perkataan dalam senikata lagu berkenaan. Kaedah ini sesuai untuk kelas yang lemah.

nada dan intonasi yang betul. h. ( iv ) Seterusnya guru meminta murid menggambarkan idea dalam lagu itu dalam bentuk lukisan atau lakaran pada papan tulis di hadapan bilik darjah. Guru meminta murid menyanyi lagu secara keseluruhan bersama-sama sebelum meminta mereka menyanyi sendiri dengan iringan atau tanpa iringan muzik. Jika murid mula menguasainya... Tajuk/Lirik Lagu: Wajah Penyanyi: Jaclyn Victor Berbumbungkan angkasa kelabu Lantainya bumi retak seribu Setiap langkah perjalananmu beronak berliku Betapa berat mata memandang Berat lagi menggalas bebannya Belum sempat menitis ke pipi tangisan kering sendiri Berkali tersungkur pandanganmu kabur Namun azam meneruskan hidup tak pernah luntur Engkaulah perwira di medan derita Merentasi ranjau kehidupan dengan harapan Luahan rasa derita jiwa Pada wajah tiada rahsia Menunggu malang berganti tuah . Cadangan Aktiviti Lanjutan (i) Murid diperlihatkan seni kata lagu Wajah nyanyian Jaclyn Victor yang dipancarkan menerusi LCD di hadapan bilik darjah.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] lagu. guru akan membimbing murid menyanyi dengan seni kata lagu sebaris-sebaris dan berulang-ulang. Dalam masa yang sama murid juga akan diajar membaca seni kata lagu. ( iii ) Murid diminta menceritakan semula menggunakan perkataan sendiri tentang isi atau kandungan lagu yang telah dipelajari. Guru membimbing muridmurid menyebut seni kata dengan gaya. Usah kau berputus asa ( ii ) Seterusnya murid-murid diperdengarkan CD lagu berkenaan dan mereka menyanyikannya bersama-sama dengan iringan lagu berkenaan. 11 .

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (v) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Guru juga boleh meminta murid untuk mencipta dialog pendek daripadanya isi atau kandungan lagu tadi dan melakonkannya menggunakan perkataan sendiri tetapi terkawal.1 a. penggunaannya tepat. suara. Manakala Kamarudin Husin (1999) mentakrifkan bercerita sebagai salah satu aktiviti lisan yang penting dan memerlukan beberapa kebolehan tertentu.3. Guru juga harus membina ayat yang betul. mereka diminta melengkapkan seni kata lagu hingga selesai. perlu diwujudkan semasa bercerita. malah ia kerap digunakan oleh ibu bapa sewaktu menyampaikan sesuatu pengajaran kepada anak-anak mereka. 12 . berkebolehan melahirkan sesuatu gaya. 1. Bercerita amat memikat dan bersifat menghiburkan menyebabkan murid-murid cepat menumpukan perhatian jika sesuatu pengajaran itu dapat disampaikan dalam keadaan yang menyeronokkan. mimik muka dan intonasi yang boleh memikat perhatian pendengar. Aktiviti Bercerita Definisi Bercerita Kamus Dewan Bahasa (2000) mentakrifkan bercerita sebagai mengisahkan sesuatu cerita. ulasan atau sebagainya terhadap aktiviti yang dijalankan sebelum ini.3 Bercerita dalam Didik Hibur Bercerita adalah aktiviti yang menarik dan sesuai untuk sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia kerana sifat kanak-kanak yang suka mendengar cerita. mudah dan menarik. ( vi ) Akhir sekali murid-murid diperdengarkan sekali lagi lagu berkenaan dan dalam masa yang sama. perlu memilih dan menggunakan perkataan yang sesuai. 1. Pendek kata. bercakap atau berbual. ( vii ) Di akhir sesi guru dan murid boleh mengadakan sesi perbincangan. semua unsur yang terdapat dalam bahasa lisan terutama dalam percakapan yang natural. Bagi guru yang ingin bercerita. Cara ini bukanlah sesuatu yang baru. membuat komen.

Semasa guru menjalankan aktiviti bercerita umpamanya. Kisah-kisah yang dipaparkan di dalamnya memberi kesedaran yang amat 13 . gergasi. (v) Bercerita merupakan asas untuk pendidikan agama. Contohnya. hairan. ( iii ) Menyuburkan akal dan kecerdasan otak. Keadaan ini amat sesuai untuk murid-murid dan dalam masa yang sama boleh mengubah suasana dengan membawa mereka untuk menghayati tema dan isi cerita sepenuhnya. Dalam cerita sering berlaku peristiwa yang melibatkan emosi manusia seperti watak utama menemui kejayaan. geram dan perasaan ingin tahu. Murid-murid digalakkan bertanya atau menyoal. haiwan dan sebagainya. murid lazimnya akan menunjukkan rasa minat. Ketika bercerita mereka akan menambah perbendaharaan kata dan memperlihatkan pelbagai ragam gaya dan bentuk bahasa kepada murid-murid.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA b. tingkah laku dan sikap yang baik untuk disampaikan kepada murid-murid. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kebaikan Aktiviti Bercerita (i) Dapat menyuburkan daya imaginasi murid-murid. kanak-kanak boleh menjadi angkasawan. Cerita yang disampaikan dengan cara yang menarik dan memikat hati biasanya akan lebih berfaedah kerana sedikit sebanyak ia dapat membentuk jiwa murid secara sihat. Ada sebahagian cerita mengandungi unsur-unsur agama yang mempunyai pelajaran dan unsur pendidikan yang berharga seperti moral dan akhlak. ( ii ) Menyemai rasa empati dalam kalangan murid-murid. Cerita Si Tenggang umpamanya. sifat serta perilaku watak-watak dalam cerita tersebut. Semasa cerita disampaikan oleh guru. dibenarkan memberi komen atau pandangan terhadap peristiwa. Aktiviti-aktiviti seperti ini membantu mengasah akal dan mempertingkatkan kecerdasan otak murid. gembira dan menderita. mempunyai beberapa falsafah yang tinggi di sebalik cerita itu. makhluk halus. ( vi ) Asas kepada panduan hidup. Usaha ini akan menjadikan murid-murid lebih imaginatif dan kreatif. ( iv ) Menggalakkan perkembangan bahasa. secara imaginasi murid-murid boleh memasuki alam cerita tersebut dan menggambarkan seolah-olah mereka terlibat dalam cerita itu.

Guru harus bijak dan pandai mengaitkan jalan cerita dengan intelek. Implikasi cerita itu begitu berpengaruh dan sentiasa kekal dalam ingatan murid. Pengucapan cerita itu harus dilakukan dengan jelas. Semasa menyampaikan cerita tersebut. melakonkan peristiwaperistiwa tertentu dan sebagainya. umur. Standard Kandungan Kurikulum (1) Mengujarkan bahasa yang indah dan menggunakan bahasa badan dengan kreatif semasa bercerita secara didik hibur. Perkataan dan rangkai kata yang mengandungi beberapa pengertian harus juga dielakkan. minat. guru perlu menggunakan pelbagai gaya yang pelbagai dan menarik seperti gaya isyarat. ( iv ) Penglibatan murid hendaklah menyeluruh dan maksimum. pertanyaan. terutama dari segi kematangan berbahasa. ( ii ) Menggunakan bahasa yang sesuai dengan tahap murid. ( iii ) Plot cerita dan penyampaiannya perlu menarik. sesuai dan berkesan. menggunakan cakap ajuk. 14 . kecerdasan otak dan pengalaman mereka. d. Ini bermakna. emosi dan kadangkala fizikal murid-murid semasa sesi bercerita. Semua aktiviti ini boleh diikuti dengan pelbagai gerak kerja lanjutan yang dirasakan sesuai. c. latar belakang. Prinsip Aktiviti Bercerita (i) Cerita yang hendak digunakan perlu mempunyai tema yang sesuai. Pengajaran yang diperoleh daripada cerita itu juga boleh dijadikan panduan hidup mereka. Jalan ceritanya tersusun dan ada kesudahan cerita. ringkas dan tidak mengelirukan. Ceritanya mesti mengandungi isi yang sesuai dengan murid-murid. pergerakan. cerita itu tidak boleh mengabaikan objektif mendidik dan mengasuh.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] mendalam. Ini bermaksud bahasa perlu mengandungi perkataan atau rangkai kata yang tepat.

Keadaan ini boleh menarik perhatian murid di samping dapat menggalakkan penyertaan mereka dalam aktiviti bercerita yang hendak disampaikan. Boleh dilaksanakan melalui penggunaan isyarat. media di samping bijak memainkan kata-kata.2 Mengujarkan ayat dengan sebutan dan intonasi yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara serta menggunakan bahasa bahan dengan kreatif melalui penceritaan secara didik hibur. Ini penting agar maksud cerita dapat difahami sepenuhnya oleh murid-murid. gambar. Kemesraan guru dan murid perlu dibina terlebih dahulu sebelum aktiviti bercerita bermula. Penggunaan cakap ajuk pada bahagian tertentu cerita mampu menambahkan kesan yang boleh menjadikan pendengar memberi perhatian lebih kepada cerita. 1. Permulaan cerita lebih menarik jika mereka berjaya membawa imaginasi murid-murid lain ke zaman berlakunya cerita dan peristiwa yang disampaikan itu. nada dan intonasi yang betul. Dalam masa yang sama. (b) Guru harus menunjukkan kecenderungan untuk membina perhubungan yang baik dengan murid-murid.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA 1.1 [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Mengujarkan ayat dengan sebutan yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara melalui penceritaan secara didik hibur. mimik muka. Perkataan dan rangkai kata yang kabur perlu dielakkan manakala istilah baru perlu disokong menggunakan gambar. ilustrasi atau sebagainya. guru berperanan membimbing murid supaya membaca dialog dengan gaya. e. penglibatan murid. dan ini mampu menyediakan satu situasi bercerita yang sesuai. (i) Prosedur Menjalankan Aktiviti Bercerita Permulaan cerita (a) Bahagian ini menumpukan kepada keupayaan murid yang mengambil bahagian untuk menarik minat rakan-rakan lain dan kekal hingga ke akhir cerita. ( ii ) Pembentukan cerita (a) Bahasa yang digunakan mestilah mudah dan sesuai dengan tahap murid-murid. 15 .

(d) Gerak-geri dan mimik muka juga dapat membantu guru atau murid yang sedang bercerita untuk menyampaikan maksud dan kandungan cerita dengan jelas dan bermakna. Situasi ini akan melahirkan satu suasana bercerita yang menarik dan menghiburkan. besar dan kecil dan sebagainya. Murid yang terlibat sebagai pelakon atau pendengar pula tidak menghadapi sebarang masalah untuk memahami cerita berkenaan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (b) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kelancaran pertuturan amat penting untuk memberikan kesan penceritaan di samping membolehkan terhasilnya satu perkembangan cerita yang licin dan berkesan. lazimnya murid-murid akan menutup telinga dan mata sebagai refleksi di luar kawalan mereka. Ini perlu supaya hubungan cerita dengan cerita. (f) Cerita haruslah mengikut urutan. di mana jalan cerita yang perlu didahulukan akan disampaikan di awal cerita dan begitulah sebaliknya. suara pencerita tadi akan bertukar menjadi garau. Jika perlu gunakan pelbagai bahan rangsangan supaya mereka tidak cepat jemu dan bosan. Keadaan suara yang sedemikian hendaklah diwujudkan di tempat yang sesuai dengan peristiwa-peristiwa dalam cerita itu. seram dan ditambah dengan sedikit hilaian. watak-wataknya dan moral cerita dengan tepat dan berkesan. kasar. Umpamanya situasi menyeramkan pada waktu tengah malam. 16 . lebih konsisten dan menyakinkan pendengar. intonasi. Kefahaman terhadap tema membantu murid mengenal pasti plot cerita. Jika suara ini benar-benar berkesan. panjang-pendek. (e) Penggunaan bahan rangsangan yang sesuai seperti penggunaan media boleh menarik minat murid-murid terhadap keseluruhan cerita berkenaan. nada. (g) Semasa menjalankan aktiviti bercerita seorang guru perlu peka kepada tema yang hendak disampaikan. kelantangan. (c) Kepelbagaian suara penting dan boleh dilihat dari segi tekanan tinggi-rendah.

Dalam bahagian ini. Guru turut bercerita bersama-sama murid dengan mempelbagaikan suara. f. psikomotor atau secara lisan dengan memberikan pandangan atau cadangan penambahbaikkan kepada rakan-rakan yang mengambil bahagian dalam aktiviti bercerita ini. maka adegan lucu sudah pastinya akan terjadi. ( iii ) ( iv ) Seronok dan gembira – Penggunaan mimik muka. Semangat mencuba – Usaha murid untuk memgambil bahagian di hadapan rakan-rakan sebagai pencerita berdasarkan tajuk cerita yang digemari. (v) Tidak takutkan guru – cerita lebih berkesan. (b) Perkara yang paling penting ialah kesudahan cerita itu dapat memenuhi objektif yang ingin dicapai guru. mimik muka dan gerak badan supaya penyampaian 17 .MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (h) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Penglibat murid perlu menyeluruh dan maksimum iaitu sama ada secara kognitif. ( iii ) Penutup Cerita (a) Cerita yang disampaikan perlu ada kesudahannya. Elemen Didik Hibur dalam Aktiviti Bercerita (i) ( ii ) Santai – Murid dapat mendengar pelbagai tajuk cerita yang mereka digemari. ( vi ) Kurang stres – Murid rasa sumbangan dan peranan mereka sebagai pencerita atau pendengar cerita dihargai. suara dan bahasa badan. Kelakar dan lucu – Apabila murid dibenar untuk menggunakan gaya sendiri yang kreatif semasa menyampaikan cerita supaya berkesan. semua masalah dan kerumitan watak dapat diselesai.

( iii ) Aktiviti Ceritadra – Aktiviti ini bermaksud mengubah suai petikan cerita kepada bentuk drama. latar tempat dan masa. (v) Aktiviti Improvisasi – merupakan lakonan spontan yang terdiri daripada kumpulan kecil. Dalam aktiviti ini. nada dan intonasi yang betul. murid-murid lain bertanyakan soalan-soalan yang ada kaitan dengan watak yang dipegang oleh murid yang sedang duduk di kerusi panas berkenaan. beberapa unsur seni dipilih dan digunakan secara serentak pada masa yang sama. Tujuannya menceritakan peristiwa yang berlaku dari permulaan cerpen. Jawapan murid perlu menjurus kepada cerita atau peristiwa dalam cerita berkenaan. pengajaran watak dalam cerita boleh dibuat dengan melakonkan aksi watak tersebut. Guru membimbing murid supaya membaca dialog lakonan dengan gaya. dan peleraian dalam cerita berkenaan. konflik. Teknik ini akan jadi lebih menarik jika diiringi muzik ‘minus one’ lagu berkenaan. Ramlee. dalam masa yang sama murid lain akan 18 . muridmurid perlu mengkaji dengan teliti aspek perwatakan. Sebagai contohnya. ( iv ) Aktiviti Kerusi Panas – Dalam aktiviti ini. Seterusnya. Aktiviti ini memerlukan murid mendalami dan menghalusi isi cerita dan seterusnya mengubahnya kepada skrip drama. kemudian murid ini akan ditempatkan di kerusi di hadapan rakan-rakan. ( ii ) Aktiviti Lakonan Cerita – Murid yang dipilih diminta melakonkan semula watak berdasarkan jalan cerita menggunakan perkataan sendiri mengikut pemahaman dan penghayatan mereka.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA g. ( vi ) Aktiviti Pemaduan Seni – bermaksud aktiviti yang menggunakan beberapa unsur seni untuk menghidupkan cerita yang disampaikan. seorang murid akan diminta menghayati dan mendalamkan watak dalam sesebuah cerita. persoalan dan tema yang terdapat dalam cerita tersebut. digubah menjadi senikata lagu seterusnya dinyanyikan bersama melodi yang digemari. Contoh cerita ‘Sang Kancil dengan Sang Buaya’ yang dinyanyi menggunakan lagu ‘Aci-Aci Buka Pintu’ nyanyian P. yang skripnya diolah daripada isi atau peristiwa yang terdapat dalam cerita berkenaan. Untuk tujuan ini. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Cadangan Aktiviti Lanjutan (i) Aktiviti Menyanyikan Cerita – Isi dan fakta yang diperoleh menerusi cerita.

1. 1. sandiwara dan sebagainya. atau meniru cara dan bentuk kegiatankegiatan yang berlaku dalam hidup masyarakat. berhibur dengan gelagat rakan sebaya. Walaupun aktiviti berlakon ini berjalan secara tidak formal tetapi ia pasti membantu meningkatkan kemahiran murid-murid untuk berbahasa dengan baik. ( ii ) Murid-murid dapat menggunakan bahasa dalam situasi dan konteks tertentu dengan cara yang betul. 19 . Kamus Dewan (2000) mentakrifkan lakonan sebagai perihal memainkan sesuatu drama.4 Lakonan dalam Didik Hibur Di sekolah. murid-murid biasanya diberi peranan untuk berdialog secara bebas. Untuk aktiviti lakonan. melahirkan pandangan.1 a. nada dan sebutan yang betul. suara. beraksi sesama sendiri. intonasi. melaksanakan aktiviti bersama dan sebagainya. Mereka akan tertarik dan teruja untuk berlakon jika guru merakam lakonan tersebut dalam bentuk CD atau VCD dan kemudian dipersembahkan semula di hadapan rakan-rakan mereka. Aktiviti Lakonan Definisi Lakonan Lakonan merupakan aktiviti.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] melukis gambaran watak manakala sekumpulan murid lain akan menyanyikan lagu tentang watak berkenaan.4. b. berlakon merupakan salah satu aktiviti yang sangat digemari oleh muridmurid kerana dijalankan dalam situasi bermain dan santai. Kebaikan Aktiviti Lakonan (i) Membolehkan murid-murid bertutur dengan gaya. atau pergerakan tubuh badan atau segala bentuk perlakuan yang meliputi segala kegiatan hidup manusia. Ia dilakukan oleh watak-watak tertentu sebagai mencerminkan keadaan sebenar.

( viii ) Mengikis perasaan rendah diri. c.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iii ) ( iv ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Melatih murid-murid bertutur menggunakan bahasa yang kemas dan teratur. ( ii ) Berlakon memerlukan tema yang sesuai dengan pengalaman dan kebolehan mental murid serta boleh dijalankan dalam situasi yang sebenar. dan senang difahami oleh pelbagai peringkat murid. malu dan pelbagai sifat negatif lain kepada sifat positif seperti yakin. guru haruslah memiliki beberapa prinsip tertentu ketika mengendalikan aktiviti berlakon. ( iii ) Dialog dalam lakonan haruslah menggunakan bahasa yang sesuai. ( vi ) Menyuburkan semangat kekitaan. iaitu mudah. pengalaman dan buah fikiran. ringkas. kreatif dan kritis. 20 . Prinsip-prinsip Berlakon Untuk memastikan aktiviti ini berjalan lancar. jelas. ( ix ) Melatih murid memahami pelbagai aspek kehidupan menerusi lakonan sebelum mereka menghadapi keadaan sebenar. seperti berikut: (i) Aktiviti lakonan hendaklah menepati objektif pengajaran. bertanggungjawab dan boleh bekerjasama dalam satu kumpulan. Melatih mereka berinteraksi atau berhubung dengan orang lain untuk menyatakan perasaan. ( vii ) Mendorong pembentukan pemikiran murid yang aktif. tegas dan sebagainya. (v) Melatih murid menjadi pendengar yang baik dan mampu memahami apa yang didengarinya itu dengan tepat. kehendak. berkesan dan memenuhi tujuan pengajaran dan pembelajaran. iaitu untuk mempertingkat kemahiran dan kebolehan berbahasa dalam kalangan murid.

layang-layang. d.1 Mengujarkan (mengucapkan) dialog dengan sebutan dan intonasi yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara melalui lakonan secara didik hibur.Murid diminta untuk melakukan suatu permainan yang pernah mereka buat sebelumnya seperti bermain bola sepak. guli. Lakonan yang memerlukan peralatan yang sukar dibawa ke bilik darjah perlulah dielakkan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iv ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Aktiviti ini hendaklah dijalankan dalam bilik darjah. iaitu: (i) Lakonan Berdasarkan Permainan Lakonan jenis ini biasanya dijalankan tanpa perancangan. e. 1. Standard Kandungan Kurikulum (i) Mengujarkan bahasa yang indah dan menggunakan bahasa badan dengan kreatif melalui lakonan secara didik hibur. Murid yang telah dipilih secara rawak.2 Mengujarkan dialog dengan sebutan dan intonasi yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara serta menggunakan bahasa badan dengan kreatif melalui lakonan secara didik hibur. Jenis Lakonan Aktiviti lakonan dapat melatih murid-murid untuk bertutur dengan baik. ( vi ) Murid-murid digalakkan melibatkan diri sepenuhnya semasa aktiviti lakonan itu supaya kemahiran intelek. badminton dan sebagainya. Ada beberapa jenis lakonan yang boleh dilaksanakan oleh guru dalam bilik darjah. (v) Semua murid dibenarkan berlakon secara bebas. Guru hanya boleh membetulkan kesalahan murid selepas persembahan lakonan tersebut supaya tidak menganggu perjalanan lakonan atau membunuh minat serta semangat berlakon dalam kalangan mereka. 1. kemudian diminta keluar ke hadapan dan guru 21 . emosi dan fizikal berkembang secara seimbang.

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] meminta mereka untuk melakonkan permainan tersebut mengikut gaya dan kreativiti sendiri. situasi atau gelagat haiwan kesayangan. dia akan duduk di atas kerusi. Contoh lain ialah permainan ‘pukul berapa datuk harimau’. ‘ayam dan musang’. Sebelum berlakon. hakim menjatuhkan hukuman kepada pesalah dan sebagainya. Muridmurid diberi peluang berlakon menggunakan ayat sendiri secara semerta iaitu lahir daripada fikiran mereka sendiri. Manakala murid lain akan memerhatikan pergerakan yang sedang dilakonkan dan meneka apakah jenis permainan tersebut. Contohnya adegan berjumpa doktor di klinik. Berpandukan gerak-geri pelakonnya. ( iii ) Lakonan Bisu Lakonan jenis ini hanya menggunakan pergerakan anggota badan tanpa dialog. ( iv ) Lakonan Berkait Sesuai dijalankan kepada murid-murid tahap satu atau rendah. Misalnya apabila guru menyebut perkataan duduk. Guru menyebut beberapa perkataan atau perbuatan. menjual ubat. permainan. dan sebagainya. menyapu sampah. Seterusnya mereka diminta menceritakan kembali gerak-geri yang dilihat menggunakan perkataan dan ayat sendiri. melaporkan kehilangan barang di balai polis. ( ii ) Lakonan Spontan Merupakan lakonan yang tidak dirancang dan dijalankan tanpa skrip. berlain layang-layang. Biasanya melibatkan dua orang pelakon atau lebih. Berbagai-bagai aksi lain boleh dilakukan seperti menyebut perkataan ‘saya tidur’. mandi di sungai. menjemur padi. peranan masing-masing diperjelaskan dan guru perlu memberikan gambaran suasana dan peristiwa yang hendak dilakonkan itu sebelum murid melakonkannya secara bebas. dalam masa yang sama guru akan melakonkan perkataan tersebut. Contohnya perbuatan membelah kayu api. Sebaik-baiknya guru menjelaskan terlebih dahulu situasi yang perlu dilakonkan seperti jenis pekerjaan di rumah. murid-murid lain diminta meneka apakah yang dibuat oleh pelakon berkenaan. kuda berlari dan sebagainya. ‘saya sedang bersikat rambut’. ‘saya 22 .

(e) Sebaik-baiknya guru berikan motivasi atau rangsangan dan elakkan mengkritik atau menyalahkan murid-murid sehingga membunuh minat dan keinginannya untuk terus berlakon. murid-murid yang terpilih bolehlah melakonkannya secara bebas sebagaimana dikehendaki oleh jalan cerita berkenaan. dilakukan selepas murid-murid mendengar sesuatu cerita atau kejadian. (v) Lakonan Berskrip Dijalankan dalam dua bentuk. dan pelakonnya adalah murid-murid secara beramai-ramai dalam bilik darjah.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] berjalan’ dan sebagainya. 23 . pastikan peluang berlakon diberikan kepada semua murid dan tidak hanya tertumpu kepada murid pandai dan cergas sahaja. Situasi ini boleh ditukar ganti dengan meminta murid pula yang menyebut dan melakonkannya atau guru menyebut perkataan. (c) Setelah guru menjelaskan peranan setiap pelakon. Lakonan tidak bersengaja merupakan lakonan tidak formal. iaitu lakonan tidak bersengaja dan lakonan bersengaja. Semasa pemilihan dijalankan. Tidak memerlukan persediaan yang rapi dan guru berperanan memberikan nasihat dan cadangan sahaja manakala murid bebas berlakon menggunakan perkataan sendiri. Terdapat beberapa perkara yang perlu dilaksanakan guru sebelum menjalankan aktivitii lakonan jenis bersengaja ini. pemilihan pelakon dijalankan oleh guru. murid dapat melihat perkaitan antara percakapan dengan lakonan yang dijalankan. Sama ada untuk memberi peluang lakonan sekali lagi atau membuka peluang kepada murid lain. Melalui aktiviti ini. Manakala lakonan jenis bersengaja pula memerlukan perancangan teliti di mana murid-murid diberi skrip lakonan berdasarkan cerita-cerita yang dipilih oleh guru. (d) Ulasan dan komen boleh diberikan guru selepas selesai aktiviti lakonan supaya sesi lakonan murid tidak terjejas. (b) Seterusnya. (a) Jelaskan kepada murid peranan sebagai pelakon dengan menceritakan peristiwa yang hendak dilakonkan atau memberikan skrip untuk diteliti.

seloka. guru akan memilih puisi-puisi yang sesuai dengan tahap murid. Ramlee dan sebagainya. Berdasarkan senikata puisi tersebut. guru perlu menjelaskan apakah peranan dan suasana yang perlu dilakukan oleh pelakon. 24 . Justeru. Bagi muridmurid sekolah menengah. ( viii ) Lakonan Puisi Lakonan puisi dijalankan oleh murid berdasarkan pembacaan puisi. syair dan nazam sesuai untuk murid-murid sekolah menengah. Sebelum aktiviti ini dijalankan. ‘Bukan Kerana Nama’ nyanyian Ramli Sarip. murid-murid dikehendaki melakonkan satu pergerakan mengikut baris-baris seperti yang terdapat dalam puisi berkenaan semasa puisi berkenaan sedang diperdengarkan. ‘Seloka Pak Kaduk’ dan ‘Gurindam Dua Belas’. guru memasang pita rakaman yang mengandungi ‘Sajak Ke Makam Bonda’. Semasa boneka berkenaan dilakonkan. manakala gurindam. ( vi ) Lakonan Boneka Guru memperlihatkan beberapa contoh boneka (puppet) dan melakonkannya. Penggunaan sajak dan pantun sesuai untuk murid-murid sekolah rendah. Contohnya lagu ‘Ayah dan Ibu’ nyanyian Sudirman Arshad. Pelbagai versi dialog boleh dibina berdasarkan boneka berkenaan dan lakonan jenis ini amat sesuai untuk menyampaikan pelajaran kepada murid-murid yang pemalu. Contohnya. murid-murid diminta mendengar dengan teliti dan mengenalpasti isi penting dan kesalahan bahasa. Sebelum aktiviti jenis ini dijalankan. ‘Syair Burung Pungguk’. ‘Jangan Tinggal Daku’ nyanyian P.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (f) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Guru boleh menyediakan beberapa peralatan sokongan seperti topeng dan pakaian yang sesuai supaya lakonan murid lebih realistik dan berkesan. ( vii ) Lakonan Nyanyian Lakonan jenis ini memerlukan lagu sebagai bahan rangsangan dan sesuai dilaksanakan di semua peringkat sama ada rendah atau menengah. pelakon hanya perlu menggerakkan anggota badan dan mimik muka tanpa berkata-kata kerana sepanjang tempoh lakonan tersebut diiringi lagu yang diperdengarkan kepada mereka. mereka digalakkan membina skrip mudah dan kemudiannya melakonkan sendiri menggunakan boneka berkenaan.

Sivik dan sebagainya. Caranya mudah kerana beberapa orang murid yang dipilih akan membaca buku berkenaan sehingga tamat. ( ii ) Sesi Berlakon Pada peringkat ini murid-murid telah mengetahui tugas dan peranan masingmasing. Kesihatan. 25 . Guru dan murid membincangkan secara ringkas isi dan jalan cerita. Guru boleh memperluas pengetahuan murid-murid dengan menggunakan buku-buku cerita yang mempunyai tema yang pelbagai seperti fiksyen Sains.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( ix ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Lakonan Cerita Guru boleh mendapatkan bahan berkenaan menerusi buku cerita yang terdapat di perpustakaan atau bilik darjah di sekolah. Komen secara membina boleh dibuat selepas sesi lakonan berkenaan tamat. (x) Lakonan Kaku Lakonan jenis ini menyerupai ‘pantomime’ iaitu melibatkan seorang pembaca skrip dan pelakon. peranan watak dan cara melakonkannya. f. Mereka kemudiannya diminta melakonkannya di hadapan rakan-rakan. Biarkan mereka melakonkan cerita berkenaan menggunakan bahasa sendiri dan guru hanya memerhati serta mengenalpasti sebarang kesalahan dan kelebihan yang berlaku. Pembaca skrip boleh terdiri daripada murid-murid yang telah dikenalpasti oleh guru. guru akan memberi penerangan tentang prosedur lakonan yang akan dilaksanakan. kemudiannya melakonkan semula peristiwa yang telah dibaca di hadapan rakanrakan. guru akan memilih murid-murid untuk diberikan peranan tertentu. Bezanya hanyalah pada pergerakan pelakonnya sahaja yang bersifat statik atau setempat. Prosedur Menjalankan Aktiviti Lakonan (i) Sesi Pernyataan (Permulaan) Pada peringkat ini. Selepas itu. Agama.

Sebelum mereka melakonkan bab yang dipilih.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iii ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Sesi Perbincangan Sesi ini diadakan selepas murid-murid selesai berlakon. f. 26 . Ramlee dan sebagainya. Santai – Murid berpeluang mendengar pelbagai tema cerita yang digemari seperti ‘Seniman Bujang Lapok’ karya Tan Sri P. Elemen Didik Hibur Dalam Lakonan a. ( iii ) ( iv ) Semua murid diminta mendengar dengan teliti dialog yang digunakan. Semangat mencuba – Murid berpeluang memegang watak yang digemari. Perbincangan tidak hanya berfokus kepada kelemahan sahaja tetapi juga kekuatan persembahan berkenaan. Kelakar – Murid berlakon menggunakan dialog sendiri. ( iii ) Sebelum sesi lakonan ini dijalankan. Seronok dan gembira – Banyak aktiviti lakonan dan gerak badan. d. e. b. Dalam sesi ini guru akan menyatakan beberapa kesalahan yang telah dilakukan. g. c. Tidak stres – Murid sukarela untuk berlakon. guru terlebih dahulu menayangkan sedutan cerita ‘Seniman Bujang Lapok’ menerusi komputer dan LCD. h. Cadangan Aktiviti Lakonan (i) ( ii ) Murid membuat lakonan ringkas iaitu meniru gaya pelakon terkenal. Tidak takut – Guru turut berlakon bersama-sama murid. Contohnya murid melakonkan semula bab dalam filem lakonan Seniman Agung Tan Sri P. Perbincangan boleh dijalankan antara guru dengan murid. murid-murid dikehendaki menghasilkan terlebih dahulu skrip mudah menggunakan perkataan sendiri. atau murid dengan murid. Ramlee. Guru memilih beberapa skrip yang baik dan meminta beberapa orang murid untuk melakonkannya di hadapan rakan-rakan.

menyebabkan pantun terus digemari. seni. Definisi Pantun Menurut Kamus Dewan. ( vi ) Lakonan tersebut boleh dirakam menggunakan CD atau VCD dan ditayang atau diperdengarkan semula kepada murid-murid lain. Pada hujung tiap-tiap baris mestilah ada persamaan bunyi atau rima. 1. Pantun juga menggambarkan latar hidup. sepuluh atau sebelas suku kata.5 Pantun dalam Didik Hibur Pantun merupakan salah suatu bentuk tradisi lisan yang masih wujud sehingga kini. (2000) pantun merupakan sejenis puisi lama yang terdiri daripada empat baris dalam tiap-tiap rangkap yang mempunyai pembayang dan maksud. Aktiviti Pantun a. ulasan atau sebagainya tentang lakonan yang telah dijalankan. sembilan. Komen bukan sahaja dari sudut negartif tetapi juga yang positif. Kesemua pantun yang dihasilkan oleh masyarakat Melayu tradisional memperlihatkan pemikiran masyarakat yang menghasilkannya.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (v) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Murid-murid lain diminta dengar dengan teliti dialog yang digunakan dan dalam masa yang sama kenalpasti kesalahan bahasa yang ada. budaya dan pendidikan. Bunyi akhir baris pertama mestilah sama dengan baris ketiga dan baris kedua bersamaan dengan baris keempat. dan penghayatan seni masyarakat Melayu dalam zamannya. 27 . Jadi rima pantun itu dikatakan berbentuk abab. Fungsinya terdapat dalam hampir kesemua aspek kehidupan manusia seperti kegiatan berunsur ucapan. Tiap-tiap baris kalimat itu terdiri daripada lapan. Manakala Hashim Awang (1984) pula mentakrifkan pantun sebagai sejenis puisi lama yang mengandungi empat baris ayat atau kalimat pada tiap-tiap rangkap. ( vii ) Sesi perbincangan dijalankan dengan murid-murid yang tidak mengambil bahagian akan membuat komen.

Kegiatan ini mendorong mereka memupuk daya kreativiti dengan menghasilkan karya seni. masej dan pengajaran yang terdapat dalam pantun dua kerat dengan cekap dan pantas. menyusun dan menyenaraikan idea. ( iv ) Memberi peluang murid-murid untuk menikmati pantun dan memahami maksudnya secara keseluruhan. (v) Melatih murid-murid untuk menghasilkan pantun dua kerat ciptaan sendiri yang semakin dilupakan masyarakat. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kebaikan Aktiviti Berpantun (i) Melatih murid supaya peka kepada keindahan. Ini membantu menambah kecekapan kefahaman mereka.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA b. kehalusan dan kesenian bahasa yang ada dalam pantun dua kerat. Membolehkan murid-murid belajar bahasa lisan dalam suasana yang menyeronokan kerana terdapatnya unsur-unsur santai dan berhibur. ( iii ) Membolehkan murid-murid mengesan maksud. Cara ini boleh membantu murid-murid untuk mempertingkatkan perbendaharaan kata di samping membantu memperkukuh kemahiran berbahasa mereka. ( vi ) ( vii ) Mendedahkan murid-murid dengan pengalaman baru iaitu bidang kemanusiaan. ( viii ) Menyuburkan minat murid-murid dan dalam masa yang sama dapat menghidupkan imaginasi murid-murid semasa membaca pantun dua kerat. 28 . ( ii ) Melatih murid memahami dan mentafsir bahasa yang mengandungi pelbagai makna dalam pantun dua kerat. Kesedaran ini penting supaya murid-murid menghargainya sebagai sebahagian karya seni yang amat bernilai dalam kehidupan.

guru perlu berpegang kepada beberapa prinsip berikut: (i) Aktiviti berpantun hendaklah dirancang supaya menepati objektif pengajaran. iaitu untuk mempertingkat kemahiran dan kebolehan berbahasa dalam kalangan murid. Puisi yang terlalu panjang dan kabur perlu dielakkan. Tujuannya supaya murid-murid tidak terlalu gairah menggunakan pelbagai ungkapan yang kurang sesuai walaupun penggunaannya agak jenaka. ( ix ) Bimbingan guru perlu semasa murid-murid menjalankan aktiviti mencipta pantun dua kerat. 29 .MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA c. tetapi akhirnya merosakan bahasa itu sendiri. ( ii ) Pantun digunakan perlulah menggunakan bahasa yang sesuai dari segi kebolehan berbahasa murid-murid. ( vii ) Pantun tersebut perlu mengandungi olahan bahasa yang baik supaya menolong mempertingkatkan kemahiran berbahasa murid-murid. (v) Pantun yang dipilih mestilah terdiri daripada pantun yang bermakna kepada murid-murid. perkembangan emosi. Pantun yang mempunyai struktur dan persoalan yang menarik haruslah digalakkan penggunaanya. ( iii ) Pantun yang dipilih juga perlu sesuai dengan peringkat dan mengikut kebolehan. ( vi ) Pantun dua kerat yang baik adalah pantun yang menggunakan unsur-unsur alam semula jadi sebagai pembayangnya. Ia bermanafaat dan dapat menyumbang kepada proses pembentukan peribadi mulia murid-murid. bakat dan minat murid. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Prinsip-prinsip Berpantun Untuk melaksanakan aktiviti secara berkesan. Penggunaan pantun dua kerat yang tidak beretika perlu dihindarkan. ( viii ) Pantun yang dipilih harus mudah dibayangkan oleh murid-murid dan jika boleh dapatkan pantun-pantun yang ada dipersekitaran mereka terlebih dahulu. mental. ( iv ) Pilihlah hanya pantun yang mudah dan senang untuk difahami. intelektual dan minat.

Jenis Pantun Dua Kerat (i) Pantun Kasih Sayang Lain dulang lain kakinya. Tak sungguh orang tak kata. 30 . Dimakan mabuk dibuang sayang. Anak dara pergi ke kedai Rindu di hati rasa nak longlai ( iii ) Pantun Kiasan Banyak udang banyak garam. Banyak orang banyak ragam. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Standard Kandungan Kurikulum (1) Melafaz dan memahami puisi dengan intonasi yang betul menggunakan bahasa yang indah secara didik hibur. Dahulu sayang sekarang benci.1 Melafazkan pantun dua kerat dengan intonasi yang betul secara didik hibur. e. Daripada cempedak biarlah nangka. Lain orang lain hatinya. 1. Tak tumbuh tak melata. 1. Buah beluluk buah kepayang.2 Melafazkan pantun dua kerat dengan intonasi yang betul serta memahami maksud pantun yang dilafaz menggunakan bahasa yang indah secara didik hibur.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA d. Dahulu parang sekarang besi. Daripada tiada baiklah ada. Lain dulu lain sekarang. Lain hulu lain parang.

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Sebab pulut santan binasa. Kalau tak kenal diam. Mintak cekur beri kunyit. Pinggan tak retak nasi tak dingin. Secupak nasi setahil berangan. 31 . Umbut mayang letak di batu. Mengata orang dia yang lebih. Murai gila jadi tekukur. ( iv ) Pantun Nasihat Pagi petang siang malam. Cekur dang gamit. Satu dua tiga empat. Sudah tahu bertanya pula. Rambut mengerbang banyak kutu. Tersepak kaki terkehel tangan. Sudah garahu cendana pula. Ratib-ratib buluh nipah. Senduk di dinding. Ikan tokak makan meranggung. panggang di atap. Paku dulang paku serpih. Hati terang senang faham. Hilang pisau berganti parang. Orang tak hendak kami tak ingin. Kalau tak cengal giam. Sudah ratip hendak upah. Siapa cepat dia dapat. Taptibau puyuh padang. Sebab mulut badan binasa. Sedap tekak badan menanggung. Duduk inding enggang tap. Ajaib hairan hati tafakur.

32 . Tuku takal pengancing pintu. Gendang gendut tali kecapi. Hujung bendul dalam semak. Matahari tinggi perut pun lapar. Nyanyi di dapur kahwin orang tua. Kura-kura dalam perahu. Kerbau kurus banyak tulang. Pergi sekolah mesti belajar. Kenyang perut suka hati. (v) Pantun Jenaka Kapal belayar dalam semak. Pura-pura tidak tahu. Bercakap bohong lama-lama mencuri. Tinggi rendah panjang lebar.loro. Siakap senohong gelama ikan duri. Sici. Kayu lurus tengah ladang. Pokok tinggi buruk akar. Ayam bulat makan padi beras. Bangun lambat dapat laki malas.papat. Kuat bersenam sihatkan badan. Guni kapur kirim pak mertua. Pat-pat nya.enam. Siapa cepat dia punya. Tua-tua keladi. Budak nakal memang begitu. Perut lapar semua enak. Melayu lari Jawa dapat. Kerbau mandul banyak lemak. Makin tua makin menjadi.tujuh dan lapan.telu.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Lima.

( ix ) Pantuan Perniagaan Berniaga buluh kasap. Guru boleh membincangkan secara ringkas tujuan dan firasat disebalik penggunaan secara meluas pantuan jenis ini dalam masyarakat. Ada beras taruh dalam peti. Orang memberi kita merasa. Selepas itu. ( vii ) Pantuan Kepahlawanan Kembang jarak kembang jagung. Kalau padi taruh sama beras. Berani bawak berani tanggung. Keli masuk ruan keluar. f. guru menjelaskan apakah yang dimaksudkan dengan pantun dua kerat berserta contoh pantun yang lazim digunakan dalam masyarakat Melayu. murid-murid dibahagikan kepada beberapa kumpulan tertentu. ( viii ) Pantun Alam Kayu bongkok di balik tiang. Matahari masuk bulan keluar. Ada budi boleh dibalas. Prosedur Menjalankan Aktiviti Pantun Dua Kerat (i) Sesi Permulaan Pada peringkat ini. Ada ubi ada batas. Mereka 33 . Kalau boleh mahu lagi. Ada hajat taruh dalam hati. Untung habis modal lesap. Terima kasih daun keladi.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( vi ) Pantun Budi [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Orang berbudi kita berbahasa. Ayam berkokok alamat nak siang. Kalau tak mati boleh balas.

Semangat mencuba – Murid berpeluang mengambil bahagian beberapa kali mengikut jenis aktiviti yang digemari. e. Tidak takut dan kurang stres – Guru turut mengambil bahagian dengan berpantun bersama-sama di hadapan murid-murid. Komen secara membina boleh dibuat selepas sesi lakonan berkenaan tamat. Elemen Didik Hibur dalam Berpantun a. Biarkan mereka cuba melafazkan pantun berkenaan beberapa kali mengikut gaya dan bahasa badan masing-masing. dan dalam masa yang sama mencari maksud pantun menggunakan perkataan sendiri. b. Santai – Murid berpeluang mendengar pelbagai jenis dan tema pantun dua kerat yang sering digunakan dalam masyarakat Melayu. dengan bimbingan guru dan pita rakaman. Perbincangan boleh dijalankan antara guru dengan murid. f. ( ii ) Sesi Main Peranan Pada peringkat ini murid-murid diajar cara melafazkan pantun dua kerat dengan gaya dan intonasi yang betul. c. d. Seronok dan gembira – Banyak menggunakan aktiviti seni dan gerak badan semasa berpantun. g.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] kemudiannya diminta mencari seberapa banyak pantun dua kerat dalam buku rujukan atau menerusi internet mengikut tema yang telah ditetapkan. 34 . Guru hanya memerhati serta mengenal pasti sebarang bentuk kesalahan atau kelebihan yang ada. Dalam sesi ini guru akan menyatakan beberapa kesalahan yang telah dilakukan. atau murid dengan murid. Perbincangan tidak hanya berfokus kepada kelemahan sahaja tetapi juga kekuatan persembahan berkenaan. ( iii ) Sesi Perbincangan Sesi ini diadakan selepas murid-murid selesai menjalankan aktiviti melafazkan pantun. Kelakar – Murid membuat pelbagai aktiviti menggunakan perkataan dan kreativiti sendiri. Motivasi – Pujian guru dan rakan-rakan menyebabkan usaha mereka dihargai.

membuat komen. menyanyi. bercerita. 35 . ( iii ) Seterusnya guru memilih lima orang murid bagi setiap kumpulan dan meminta mereka membuat beberapa aktiviti yang ditetapkan guru berdasarkan makna pantun dua kerat yang diterima.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA h. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Cadangan Aktiviti Lanjutan (i) Murid dibahagikan kepada beberapa kumpulan tertentu. (v) Akhir sekali guru boleh mengadakan sesi perbincangan. ( ii ) Ketua kumpulan datang ke hadapan dan mencabut satu sampul surat yang mengandungi pantun dua kerat dengan pelbagai tema yang disediakan guru. seperti berlakon kaku. Walau bagaimanapun pendekatan didik hibur merupakan satu pendekatan yang baik dan berkesan yang diperkenalkan kepada murid-murid sebagai kaedah alternatif menguasai pembelajaran Bahasa Malaysia secara santai dan berhibur setelah kerajaan memutuskan bahawa PPSMI dimansuhkan dengan mata pelajaran Sains dan Matematik akan kembali diajar dalam Bahasa Malaysia bermula 2012. ( iv ) Semua murid diminta mendengar dengan teliti dialog dan gerak badan yang digunakan oleh rakan-rakan tadi. Penutup Pada dasarnya amalan penyerapan didik hibur bukanlah perkara yang baru dalam siri pendidikan negara. Guru perlu pastikan kumpulan tersebut tidak hanya dianggotai oleh murid-murid yang pandai sahaja. melukis dan bersajak. Untuk tujuan penegasan istilah didik hibur digunakan secara jelas sebagai komitmen yang bersungguh-sungguh kerajaan untuk mengaplikasikan pendekatan ini yang diadaptasikan menerusi pendekatan ‘Fun Learning’ yang digunakan secara meluas dalam pengajaran dan pembelajaran Bahasa Inggeris. Sebaik-baiknya mempunyai pelbagai kecerdasan dan latar belakang. ulasan atau sebagainya terhadap aktiviti yang telah dijalankan. Tujuan didik hibur supaya sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia menjadi seronok untuk diikuti murid-murid.

Dewan Siswa (Bonus) 10: 2-3. (1999). Lumpur) Pn. Guru yang efektif. Sukatan Pelajaran KBSM. PANEL PENULIS MODUL 1. Kuala Lumpur: Pusat Perkembangan Kurikulum. Bhd. Syed Lutfi Syed Hamzah. Seremban) Hjh. Peranan guru dalam meningkatkan mutu pendidikan bagi mencapai matlamat wawasan. Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. (2009). Mohamad ( IPG Kampus Raja Melewar. Kementerian Pendidikan Malaysia.D. (2001). K. Alias ( IPG Kampus Raja Melewar. 2. Noresah Baharom et al. Jurnal Dewan Bahasa 10: 914-920. Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. Azizul Rahman Abd. Dr. Bahasa Melayu. Thahir b. (1982). 4. Rafiah bt. Lumpur) 36 .). Kuala Lumpur : Open University Malaysia. (Terjemahan). Pengajaran Kesusasteraan Melayu dan Kemahiran Berbahasa. (2000). (1994). Daud (IPG Kampus Raja Melewar.V. Nadzeri Isa. Kuala Lumpur: Pusat Perkembangan Kurikulum. Seremban) Dr. Dewan Bahasa September: 14-20. Bahasa Melayu.). (2003). Pullias. (2003). Sukatan Pelajaran KBSR. J. Maridah bt. Yaakub Isa (pnyt. Hjh. (1993). Pahang: Jawatankuasa Perayaan Hari Guru Negeri Pahang. (2009). Seremban) En. Juhana bt. Kementerian Pendidikan Malaysia. Nuruddin (IPG Kampus Bahasa Antarabangsa. Kamaruddin Hj. Baba (IPG Kampus Bahasa Antarabangsa. Rahman. Didik Hibur Dalam Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Malaysia. 5. Kurik Kundi Merah Saga – Kumpulan Pantun Lisan Melayu (Edisi Kedua) (2005). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Khairuddin b. Penggunaan puisi dalam pengajaran bahasa. Dlm.Kamus Dewan (edisi ke-3). K. Penggunaan drama dalam pengajaran kemahiran mendengar dan bertutur. 3. Guru adalah segala-segalanya. E. Kuala Lumpur: Kumpulan Budiman Sdn. & Young. Husin. (Ed.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA RUJUKAN [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Abdul Ghalib Yunus. Mohd Jonit Mohd Johari. Kemahiran Mendengar dan Bertutur.