P. 1
Nota Kursus Didik Hibur

Nota Kursus Didik Hibur

|Views: 4,974|Likes:
Published by amanahnoor

More info:

Published by: amanahnoor on Oct 28, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/17/2013

pdf

text

original

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA 1.

0 Pengenalan

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA]

Didik hibur merupakan satu pembaharuan yang cuba diperkenalkan kepada murid-murid sebagai kaedah alternatif semasa proses pengajaran Bahasa Malaysia. Tujuannya supaya sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia menjadi seronok untuk diikuti murid-murid. Fokus pelaksanaan adalah kepada penguasaan kemahiran asas Bahasa Malaysia dalam kalangan murid melalui pendekatan didik hibur dan apresiasi bahasa. Penghayatan dan apresiasi juga akan diberikan kepada Kesusasteraan Melayu untuk murid-murid sekolah menengah.

1.1

Latar Belakang Didik Hibur

Cadangan pelaksanaan penyerapan pendekatan didik hibur dalam pengajaran Bahasa Malaysia bermula apabila keputusan kabinet pada 8 Julai 2009 yang memutuskan bahawa PPSMI dimansuhkan dengan mata pelajaran Sains dan Matematik akan kembali diajar dalam Bahasa Malaysia di sekolah kebangsaan, manakala bahasa ibunda di Sekolah Jenis Kebangsaan (SJK) Cina dan Tamil menjelang tahun 2012. Keputusan ini dibuat berasaskan pertimbangan objektif berdasarkan kajian empirikal dan saintifik, iaitu penemuan-penemuan atas dasar kajian yang khusus yang telah dilaksanakan. Dalam masa yang sama, Kerajaan melalui Kementerian Pelajaran Malaysia memberi sepenuh penumpuan dalam penguasaan Bahasa Inggeris dalam kalangan pelajar dengan memperkenalkan 12 langkah bagi maksud berkenaan selain transformasi kurikulum Bahasa Malaysia di sekolah rendah dan menengah selaras dengan saranan Y.A.B Timbalan Perdana Menteri, Tan Sri Muhyiddin Yassin yang telah mengumumkan strategi untuk memartabatkan bahasa Melayu (MBM) serta memantapkan penguasaan bahasa Inggeris (MBI) di semua peringkat persekolahan. Penumpuan memperkasa penguasaan Bahasa Malaysia turut ditekankan. Oleh itu, Kerajaan akan mula melaksanakan transformasi kurikulum Bahasa Malaysia di sekolah rendah dan menengah yang mana akan memberi fokus kepada penguasaan asas kemahiran berbahasa dalam kalangan murid melalui pendekatan modular yang bersepadu, seimbang dan

1

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA]

holistik merangkumi aspek kemahiran mendengar, bertutur, membaca dan menulis serta penguasaan tatabahasa dan seni bahasa. Di sekolah rendah, kerajaan berhasrat memperkenalkan pendekatan didik hibur dan apresiasi bahasa bagi merealisasikan hasrat transformasi berkenaan. Manakala di peringkat sekolah menengah pula, transformasi kurikulum Bahasa Malaysia akan memberi penekanan kepada penghayatan dan apresiasi aspek Kesusasteraan Melayu. Kaedah pengajaran akan lebih interaktif, iaitu berkonsepkan didik hibur supaya pengajarannya lebih mudah dihayati dan difahami.

1.1.1

Apa Itu Didik Hibur ?

Didik Hibur bemaksud mendidik sambil menghibur. Kamus Dewan (2000) mentakrifkan didik sebagai pelihara, jaga dengan hati-hati dan ajar, manakala hibur bermaksud menyenangkan atau menggirangkan hati. Rumusannya didik hibur merupakan satu pendekatan dalam proses pengajaran dan pembelajaran yang bersifat santai dan berhibur dengan penekanan pelaksanaannya terhadap empat komponen sastera iaitu nyanyian, bercerita, lakonan dan puisi. Oleh itu, keseronokan murid secara total dalam mempelajari Bahasa Malaysia akan dapat direalisasikan secara terancang dan bersistematik.

1.1.2

Ciri-Ciri Didik Hibur (i) Sesi pembelajaran yang menyeronokkan kerana terkandung unsur kelakar, kecindan, ada unsur estetik, permainan muzik, lakonan dan sebagainya. ( ii ) Mengurangkan tahap kebimbangan dan ketakutan murid kepada guru. Seperti yang dijelaskan sebelum ini didik hibur berkonsepkan santai dan berhibur. Justeru murid-murid sentiasa berada dalam keadaan pembelajaran yang positif dan tertunggu-tunggu untuk melalui sesi pembelajaran pada hari berikutnya.

2

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iii )

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA]

Sesi pembelajaran yang penuh dengan pelbagai aktiviti yang menarik dan pelbagai. Menerusi aktiviti nyanyian dan lakonan umpamanya, murid-murid boleh main peranan dengan menyertai aktiviti tersebut sambil berhibur. Yang penting, arahan guru perlu jelas dan ringkas di samping penggunaan ICT dan BBM untuk menarik penglibatan murid terhadap pengajaran dan pembelajaran.

( iv )

Objektif aktiviti cenderung kepada pelbagai cara penyelesaian masalah dan kepelbagaian cara persembahan yang tiada unsur kalah atau menang, tiada ganjaran atau dendaan serta latihan dan penggunaannya menjurus kepada aktiviti Bahasa Malaysia.

(v)

Salah atau tidak bukan matlamat aktiviti didik hibur, tetapi yang penting berjaya melibatkan seramai mungkin murid dan aktivitinya bersahaja dan santai.

( vi )

Aktiviti yang dipilih lebih menjurus kepada aktiviti berkumpulan atau berpasangan supaya wujud semangat kerja berpasukan, kerjasama dan toleransi.

( vii )

Murid bebas bersuara, mengeluarkan pendapat dan idea secara logik tetapi terkawal untuk memberikan satu persembahan yang menarik.

( viii ) Murid bebas untuk bergerak, berlakon, menyanyi dan sebagainya tetapi terkawal. ( ix ) Aktiviti didik hibur banyak menggunakan komunikasi melalui bahasa tubuh.

1.1.3

Bagaimana Pelaksanaannya ?

Didik hibur dilaksanakan secara penyerapan dalam pengajaran Bahasa Malaysia dengan berfokuskan kepada aktiviti mengguna dan memahami lirik lagu, bahasa indah, bahasa badan dan berpantun (dua kerat). Penyerapan ialah proses menyerapkan pelbagai bidang ilmu, nilai, murni, dan kemahiran bernilai tambah yang dipelajari semasa pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia (Kementerian Pendidikan Malaysia 2001).

3

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Terdapat empat unsur penyerapan sedia ada dalam pengajaran dan pembelajaran Bahasa Melayu. 4 . penyerapan bermaksud proses menyerapkan pelbagai aktiviti nyanyian. bercerita.5 Apa Itu Bahasa Badan ? Bahasa badan juga dikenali bahasa gerak badan merupakan sebahagian daripada proses komunikasi dan ia berperanan menunjukkan sebarang reaksi dalam perbualan sama ada positif ataupun negetif. bercerita. 1. 1. nyanyian dan berpantun dua kerat.1. Dalam konteks didik hibur bahasa badan merupakan ‘bahasa gerak badan’ yang digunakan untuk meningkatkan keberkesanan penyampaian ketika menjalankan aktiviti lakonan. Semangat kewarganegaraan dan nilai murni masyarakat Malaysia. bibir. Ia boleh membabitkan apa jua anggota badan seperti mata.1. dan Mengguna dan memahami pantun dua kerat secara didik hibur. Mengguna dan memahami bahasa yang indah dan bahasa badan dalam lakonan dan bercerita. lakonan dan puisi. dan kemahiran bernilai tambah. bercerita. Walaubagaimanapun pengguna perlu beringat ketika melakukan gerak badan bagi mengelakkan reaksi tidak selesa ketika berbual.4 Objektif Didik Hibur Terdapat tiga objektif pelaksanaan pendekatan didik hibur dalam pengajaran Bahasa Malaysia di sekolah rendah dan menengah. lakonan dan berpantun dua kerat dalam pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia sekolah rendah dan menengah. kening. iaitu: (i) ( ii ) ( iii ) Mengguna dan memahami lirik lagu secara didik hibur. iaitu: (i) ( ii ) ( iii ) Pelbagai bidang ilmu serta tema. Dalam modul ini. Didik hibur termasuk dalam penyerapan jenis pertama iaitu pelbagai bidang ilmu serta tema kerana iaitu penyerapan didik hibur menekankan empat bidang utama iaitu nyanyian. tangan ataupun lengan. Kemahiran berfikir secara kritis dan kreatif.

yang akan menjalankan pelbagai peranan dalam bilik darjah (Syed Lutfi 1994).1. iaitu: 5 .6 a. kecindan. beberapa perkara berikut perlu dipatuhi. dan Guru atau fasilitator seorang yang fleksibel. ( ix ) (x) Guru berkebolehan menukar atau melakukan penyesuaian mendadak. Aktiviti Kejayaan didik hibur secara kerkesan bergantung kepada aktiviti yang dirancang. ( ii ) ( iii ) ( iv ) (v) ( vi ) ( vii ) Bahasa yang digunakan sesuai dengan tahap murid. ( viii ) Seorang yang prihatin dan peka serta tajam daya pemerhatian. tidak menakut atau menggerunkan murid-murid. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Faktor Kejayaan Pelaksanaan Didik Hibur Guru Dalam proses pengajaran dan pembelajaran dalam bilik darjah guru adalah segala-galanya (Pullias & Young 1982). Guru boleh membuat pelbagai suara. b. Guru seorang pengurus atau penganjur aktiviti yang baik.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA 1. iaitu: (i) Perwatakan guru yang menarik. Sebagai guru. Sepatutnya guru boleh melakonkan pelbagai watak dalam pelbagai aktiviti. Ini bermakna kejayaan sesuatu sesi pengajaran dan pembelajaran itu adalah terletak kepada kebijaksanaan guru sebagai pengurus dan perancang pengajaran dan pembelajaran yang berkesan. Guru tidak menjatuhkan air muka atau memalukan murid di khalayak. Boleh memberi arahan dengan tepat dan menarik. Walau bagaimanapun terdapat beberapa ciri yang perlu diambil kira oleh guru semasa merancang aktiviti didik hibur dalam bilik darjah.

manakala kedua murid dapat memahami seni kata lagu melalui persembahan nyanyian. 1. ( iv ) Aktiviti didik hibur boleh dilaksana. Aktiviti didik hibur yang dirancang juga perlu memberikan kepuasan kepada mereka yang menyertainya. ( iii ) Penyerapan didik hibur memerlukan tempoh pelaksanaan dan peruntukan masa pembelajaran yang sesuai atau waktu yang fleksibel. Aktiviti Nyanyian Definisi Nyanyian Kamus Dewan (2000) mentakrifkan nyanyian sebagai satu gubahan muzik yang dilagukan dengan suara. meliputi perkembangan intelek. serta boleh disertai seramai mungkin murid.2 Nyanyian dalam Didik Hibur Nyanyian merupakan salah satu aktiviti yang disarankan dalam didik hibur yang melibatkan perkembangan kreatif dan daya estetika.2.1 a. Manakala Kamarudin Husin (1999). 6 . emosi. pula melihat aktiviti menyanyi sebagai satu aktiviti yang berlaku dalam kehidupan sebenar dan boleh di bawa ke bilik darjah sebagai satu kegiatan lisan yang menarik.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (i) ( ii ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Aktiviti perlu disesuaikan dengan tahap murid yang hendak diajar. (v) ( vi ) ( vii ) Aktiviti yang dipilih tidak menjurus ke arah permusuhan atau konflik antara murid. 1. mudah difahami atau diikuti oleh murid. Sediakan peraturan yang jelas. senang. Aktiviti nyanyian yang dirancang dapat menyumbang kepada proses perkembangan murid-murid secara menyeluruh. Dua kemahiran yang ditekankan adalah aktiviti menyebut seni kata lagu dengan jelas. dijalan dan diselesaikan bersama murid-murid tanpa ada banyak masalah atau halangan. sosial dan fizikal. Jalankan aktiviti yang murid-murid sedia ketahui berdasarkan silang budaya yang sama.

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA b. Justeru murid-murid berpeluang belajar dalam suasana yang menyeronokkan. ( ii ) Menyanyi adalah sesuatu yang menghiburkan. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kebaikan Aktiviti Nyanyian (i) Menyumbang kepada kepelbagaian aktiviti bukan sahaja kepada proses pembelajaran tetapi juga pengalaman baru murid-murid sewaktu mempelajari bahasa. Rentak. c. ( iii ) Menyanyi dapat mempertingkatkan motivasi kerana ia merupakan aktiviti yang tertumpu kepada penglibatan murid sepenuhnya. ( vi ) Lagu juga membantu murid-murid menguasai perbendaharaan kata. intonasi. ( viii ) Nyanyian memberi pengukuhan yang baik dalam aspek kefahaman berbahasa. ( iv ) Menyanyi memberi peluang kepada murid-murid untuk terlibat sepenuhnya dalam aktiviti pembelajaran dan biasanya melibatkan seluruh bilik darjah. sebutan. kuno 7 . struktur serta bentuk ayat. Ini mencetuskan perubahan dalam aktiviti yang lazim ketika sesi pengajaran dan pembelajaran dalam bilik darjah. (v) Menyanyi dapat membantu murid-murid mengingat kembali bahasa yang dipelajari dengan lebih baik berbanding aktiviti lain. irama dan melodi semuanya boleh menerapkan perkataan-perkataan yang dipelajari ke dalam otak secara berkesan. ( vii ) Nyanyian menyumbang kepada sesi pengajaran guru yang menarik. Ia juga tidak seharusnya mengandungi bahasa pasar. Prinsip Nyanyian (i) Elak memilih lagu yang tidak mempunyai susunan kata yang betul dan salah dari segi tatabahasa. rima dan tekanan.

( ii ) Pilihlah lagu yang mempunyai melodi yang senang dipelajari dan diingati. Lagu yang melodinya biasa didengar serta mudah dan senang diingat perlulah diberikan keutamaan. ( vi ) Bagi murid-murid yang berada ditahap rendah. Sebaik-baiknya murid sudah mampu melagukan melodinya sebelum mempelajari lirik lagu tersebut. iaitu tidak terlalu lambat dan tidak terlalu cepat. Ini kerana pembelajaran bukan sahaja berlaku melalui penyampaian yang baik tetapi juga melalui pengulangan bahan pembelajaran. 1. pandangan atau pendapat. Seperti kisah seseorang yang menceritakan sesuatu perasaan. Elakkan juga memilih seni kata lagu yang ada ayat yang pelbagai jenis kerana boleh menganggu pembelajaran mereka.1 1.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] atau dialek negeri tertentu. ( iv ) Pilih lagu yang mempunyai banyak pengulangan seperti pengulangan melodi. Contohnya lagu ‘Balik Kampung’ dan ‘Ayah dan Ibu’ nyanyian Sudirman Hj. Standard Kandungan Kurikulum (1) Menyebut dan memahami unsur dalam lagu melalui nyanyian secara didik hibur. Pilihlah senikata dari lagu-lagu yang mengandungi bahasa yang standard (bahasa baku) dan diguna pakai sehari-harian. (v) Sebaik-baiknya lagu yang dipilih itu hendaklah mengandungi cerita. Menyebut dengan jelas dan memahami seni kata lagu melalui persembahan nyanyian secara didik hibur. 8 . Arshad. ‘Perigi Biru’ nyanyian Dato’ M. Daud Kilau dan sebagainya. d. ( iii ) Lagu yang dipilih mempunyai kelajuan yang sederhana. perkataan dan sebagainya.2 Menyebut seni kata lagu dengan jelas melalui persembahan nyanyian secara didik hibur. lagu yang dipilih perlu mengandungi perbendaharaan kata yang terhad. Pengulangan memudahkan murid menguasai bahasa yang hendak dipelajari.

Bagi tujuan pengukuhan. Pastikan setiap perkataan di dalam lagu tersebut. Dalam masa yang sama. panjang pendek bahan. atau strukturnya. guru bolehlah mengajar pula aspek bahasa yang hendak dipelajari.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA e. guru boleh memainkan CD lagu berkenaan dan memperdengarkannya kepada murid-murid. kekerapan mengulang perkataan. bahan bantu mengajar yang diperlukan dan sebagainya. Gunakan gambar untuk menjelaskan maksud atau gunakan bahasa badan untuk menggambarkan makna secara jelas dan tepat. Seterusnya. ( iii ) Penutup Guru menyanyikan lagu bersama-sama murid. Pertama. Guru perlu memberi perhatian kepada sebutan muridmurid. tentukan tahap kesusahannya. Terang dan latih mereka untuk menguasai bentuk ayat. Buat latih nyanyian lagu tersebut mengikut baris ke baris. guru mengedarkan senikata lagu yang hendak disampaikan dan meminta murid-murid membaca dan mengenal pasti beberapa perkataan yang susah. disebut dengan betul. ( ii ) Penyampaian Guru boleh memilih untuk menggunakan kad imbasan perkataan dengan meminta murid-murid mencari maksud atau membina ayat mudah daripada perkataan berkenaan. Umpamanya murid-murid diminta menghasilkan sebuah dialog ringkas atau cerita pendek menggunakan kreativiti sendiri berdasarkan beberapa perkataan yang telah dikenal pasti dalam senikata lagu berkenaan. aspek bahasa yang hendak ditekankan. guru kena mengubah suai atau menulis semula senikata lagu tersebut mengikut kesesuaian. sehingga seluruh perenggan itu diingat. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Prosedur Menjalankan Aktiviti Nyanyian (i) Pra Persediaan Pada tahap ini. guru boleh menguji murid-murid secara bertulis tentang aspek bahasa yang telah diajar sebelumnya. apakah tindakan susulan. Setelah menyanyi beberapa kali. guru harus bijak memilih dan menentukan jenis lagu yang sesuai dengan murid serta sepadan dengan objektif pengajaran. Jika perlu. 9 . Guru juga boleh meminta murid untuk melukiskan gambar dalam lagu di atas sehelai kertas A4 menggunakan lakaran pensel yang tidak berwarna.

( ii ) Kaedah baris demi baris. Guru menyanyikan keseluruhan lagu dengan iringan atau tanpa muzik.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA f. (i) Kaedah keseluruhan lagu. Caranya dengan memperdengarkan lagu secara keseluruhan dengan muziknya iaitu tiga atau empat kali. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Elemen Didik Hibur dalam Aktiviti Nyanyian (i) ( ii ) ( iii ) ( iv ) Santai – Mendengar lagu dan membaca senikata lagu yang digemari. Kaedah ini sesuai untuk mengajar lagu yang pendek dan sesuai untuk kelas yang pandai. Seterusnya mengikut guru menyanyi keseluruhan lagu secara sebutan yang betul secara berulang-ulang. Selepas itu murid dibimbing untuk membaca seni kata lagu dengan sebutan yang betul. Caranya. Kaedah Mengajar Nyanyian Ciptaan Sendiri Murid dengan bimbingan guru bersama-sama mencipta sebuah seni kata lagu ciptaan sendiri berdasarkan cerita yang pernah dibaca di papan tulis. (v) ( vi ) Tidak takut – Guru turut menyanyi bersama-sama murid. Bila selesai murid-murid akan diperdengarkan melodi lagu yang lazim didengari dan murid menyanyikan seni kata lagu tadi menggunakan melodi berkenaan. Kaedah ini sesuai untuk kelas yang lemah. Seronok dan gembira – Banyak aktiviti nyanyian dan gerak badan. Lucu – Mengubahsuai seni kata lagu mengikut jalan tema sendiri. guru akan memperdengarkan lagu secara keseluruhan. Seterusnya murid mendengar dan mengikut guru menyanyi secara baris demi baris dan kemudiannya keseluruhan 10 . Semangat mencuba – Usaha murid untuk menghasilkan cerita ringkas daripada tema atau perkataan dalam senikata lagu berkenaan. g. Tidak stres – Murid berasa usaha mereka dihargai guru dan rakan-rakan.

. Jika murid mula menguasainya. nada dan intonasi yang betul. Guru membimbing muridmurid menyebut seni kata dengan gaya. Guru meminta murid menyanyi lagu secara keseluruhan bersama-sama sebelum meminta mereka menyanyi sendiri dengan iringan atau tanpa iringan muzik. ( iii ) Murid diminta menceritakan semula menggunakan perkataan sendiri tentang isi atau kandungan lagu yang telah dipelajari. Tajuk/Lirik Lagu: Wajah Penyanyi: Jaclyn Victor Berbumbungkan angkasa kelabu Lantainya bumi retak seribu Setiap langkah perjalananmu beronak berliku Betapa berat mata memandang Berat lagi menggalas bebannya Belum sempat menitis ke pipi tangisan kering sendiri Berkali tersungkur pandanganmu kabur Namun azam meneruskan hidup tak pernah luntur Engkaulah perwira di medan derita Merentasi ranjau kehidupan dengan harapan Luahan rasa derita jiwa Pada wajah tiada rahsia Menunggu malang berganti tuah . Dalam masa yang sama murid juga akan diajar membaca seni kata lagu. ( iv ) Seterusnya guru meminta murid menggambarkan idea dalam lagu itu dalam bentuk lukisan atau lakaran pada papan tulis di hadapan bilik darjah.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] lagu. Cadangan Aktiviti Lanjutan (i) Murid diperlihatkan seni kata lagu Wajah nyanyian Jaclyn Victor yang dipancarkan menerusi LCD di hadapan bilik darjah. guru akan membimbing murid menyanyi dengan seni kata lagu sebaris-sebaris dan berulang-ulang. 11 . h. Usah kau berputus asa ( ii ) Seterusnya murid-murid diperdengarkan CD lagu berkenaan dan mereka menyanyikannya bersama-sama dengan iringan lagu berkenaan..

Pendek kata. suara. perlu memilih dan menggunakan perkataan yang sesuai. 1. 12 . mereka diminta melengkapkan seni kata lagu hingga selesai. Bercerita amat memikat dan bersifat menghiburkan menyebabkan murid-murid cepat menumpukan perhatian jika sesuatu pengajaran itu dapat disampaikan dalam keadaan yang menyeronokkan.1 a. ( vii ) Di akhir sesi guru dan murid boleh mengadakan sesi perbincangan. mimik muka dan intonasi yang boleh memikat perhatian pendengar. Bagi guru yang ingin bercerita. berkebolehan melahirkan sesuatu gaya. Manakala Kamarudin Husin (1999) mentakrifkan bercerita sebagai salah satu aktiviti lisan yang penting dan memerlukan beberapa kebolehan tertentu. penggunaannya tepat. ( vi ) Akhir sekali murid-murid diperdengarkan sekali lagi lagu berkenaan dan dalam masa yang sama.3. membuat komen. mudah dan menarik. Guru juga harus membina ayat yang betul.3 Bercerita dalam Didik Hibur Bercerita adalah aktiviti yang menarik dan sesuai untuk sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia kerana sifat kanak-kanak yang suka mendengar cerita. 1. Cara ini bukanlah sesuatu yang baru. malah ia kerap digunakan oleh ibu bapa sewaktu menyampaikan sesuatu pengajaran kepada anak-anak mereka. ulasan atau sebagainya terhadap aktiviti yang dijalankan sebelum ini. perlu diwujudkan semasa bercerita. Aktiviti Bercerita Definisi Bercerita Kamus Dewan Bahasa (2000) mentakrifkan bercerita sebagai mengisahkan sesuatu cerita.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (v) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Guru juga boleh meminta murid untuk mencipta dialog pendek daripadanya isi atau kandungan lagu tadi dan melakonkannya menggunakan perkataan sendiri tetapi terkawal. bercakap atau berbual. semua unsur yang terdapat dalam bahasa lisan terutama dalam percakapan yang natural.

makhluk halus. Kisah-kisah yang dipaparkan di dalamnya memberi kesedaran yang amat 13 . (v) Bercerita merupakan asas untuk pendidikan agama. Semasa guru menjalankan aktiviti bercerita umpamanya. Keadaan ini amat sesuai untuk murid-murid dan dalam masa yang sama boleh mengubah suasana dengan membawa mereka untuk menghayati tema dan isi cerita sepenuhnya. Ada sebahagian cerita mengandungi unsur-unsur agama yang mempunyai pelajaran dan unsur pendidikan yang berharga seperti moral dan akhlak. Usaha ini akan menjadikan murid-murid lebih imaginatif dan kreatif. Murid-murid digalakkan bertanya atau menyoal. Ketika bercerita mereka akan menambah perbendaharaan kata dan memperlihatkan pelbagai ragam gaya dan bentuk bahasa kepada murid-murid. Dalam cerita sering berlaku peristiwa yang melibatkan emosi manusia seperti watak utama menemui kejayaan. Aktiviti-aktiviti seperti ini membantu mengasah akal dan mempertingkatkan kecerdasan otak murid. hairan. murid lazimnya akan menunjukkan rasa minat.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA b. ( iv ) Menggalakkan perkembangan bahasa. gergasi. secara imaginasi murid-murid boleh memasuki alam cerita tersebut dan menggambarkan seolah-olah mereka terlibat dalam cerita itu. Cerita yang disampaikan dengan cara yang menarik dan memikat hati biasanya akan lebih berfaedah kerana sedikit sebanyak ia dapat membentuk jiwa murid secara sihat. Cerita Si Tenggang umpamanya. sifat serta perilaku watak-watak dalam cerita tersebut. ( iii ) Menyuburkan akal dan kecerdasan otak. tingkah laku dan sikap yang baik untuk disampaikan kepada murid-murid. ( ii ) Menyemai rasa empati dalam kalangan murid-murid. ( vi ) Asas kepada panduan hidup. dibenarkan memberi komen atau pandangan terhadap peristiwa. mempunyai beberapa falsafah yang tinggi di sebalik cerita itu. kanak-kanak boleh menjadi angkasawan. geram dan perasaan ingin tahu. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kebaikan Aktiviti Bercerita (i) Dapat menyuburkan daya imaginasi murid-murid. haiwan dan sebagainya. gembira dan menderita. Semasa cerita disampaikan oleh guru. Contohnya.

Standard Kandungan Kurikulum (1) Mengujarkan bahasa yang indah dan menggunakan bahasa badan dengan kreatif semasa bercerita secara didik hibur. Ini bermakna. menggunakan cakap ajuk. 14 . melakonkan peristiwaperistiwa tertentu dan sebagainya. c. Semua aktiviti ini boleh diikuti dengan pelbagai gerak kerja lanjutan yang dirasakan sesuai. cerita itu tidak boleh mengabaikan objektif mendidik dan mengasuh. Perkataan dan rangkai kata yang mengandungi beberapa pengertian harus juga dielakkan. umur. d. latar belakang. guru perlu menggunakan pelbagai gaya yang pelbagai dan menarik seperti gaya isyarat. Jalan ceritanya tersusun dan ada kesudahan cerita. Ceritanya mesti mengandungi isi yang sesuai dengan murid-murid. sesuai dan berkesan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] mendalam. pergerakan. Guru harus bijak dan pandai mengaitkan jalan cerita dengan intelek. kecerdasan otak dan pengalaman mereka. ( iii ) Plot cerita dan penyampaiannya perlu menarik. emosi dan kadangkala fizikal murid-murid semasa sesi bercerita. ( iv ) Penglibatan murid hendaklah menyeluruh dan maksimum. Semasa menyampaikan cerita tersebut. Ini bermaksud bahasa perlu mengandungi perkataan atau rangkai kata yang tepat. Pengucapan cerita itu harus dilakukan dengan jelas. pertanyaan. ringkas dan tidak mengelirukan. terutama dari segi kematangan berbahasa. minat. Pengajaran yang diperoleh daripada cerita itu juga boleh dijadikan panduan hidup mereka. Implikasi cerita itu begitu berpengaruh dan sentiasa kekal dalam ingatan murid. Prinsip Aktiviti Bercerita (i) Cerita yang hendak digunakan perlu mempunyai tema yang sesuai. ( ii ) Menggunakan bahasa yang sesuai dengan tahap murid.

Permulaan cerita lebih menarik jika mereka berjaya membawa imaginasi murid-murid lain ke zaman berlakunya cerita dan peristiwa yang disampaikan itu. (b) Guru harus menunjukkan kecenderungan untuk membina perhubungan yang baik dengan murid-murid.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA 1. Perkataan dan rangkai kata yang kabur perlu dielakkan manakala istilah baru perlu disokong menggunakan gambar. Boleh dilaksanakan melalui penggunaan isyarat.1 [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Mengujarkan ayat dengan sebutan yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara melalui penceritaan secara didik hibur. Dalam masa yang sama. Keadaan ini boleh menarik perhatian murid di samping dapat menggalakkan penyertaan mereka dalam aktiviti bercerita yang hendak disampaikan.2 Mengujarkan ayat dengan sebutan dan intonasi yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara serta menggunakan bahasa bahan dengan kreatif melalui penceritaan secara didik hibur. media di samping bijak memainkan kata-kata. Penggunaan cakap ajuk pada bahagian tertentu cerita mampu menambahkan kesan yang boleh menjadikan pendengar memberi perhatian lebih kepada cerita. nada dan intonasi yang betul. gambar. Kemesraan guru dan murid perlu dibina terlebih dahulu sebelum aktiviti bercerita bermula. penglibatan murid. dan ini mampu menyediakan satu situasi bercerita yang sesuai. 15 . Ini penting agar maksud cerita dapat difahami sepenuhnya oleh murid-murid. mimik muka. 1. e. ( ii ) Pembentukan cerita (a) Bahasa yang digunakan mestilah mudah dan sesuai dengan tahap murid-murid. ilustrasi atau sebagainya. (i) Prosedur Menjalankan Aktiviti Bercerita Permulaan cerita (a) Bahagian ini menumpukan kepada keupayaan murid yang mengambil bahagian untuk menarik minat rakan-rakan lain dan kekal hingga ke akhir cerita. guru berperanan membimbing murid supaya membaca dialog dengan gaya.

besar dan kecil dan sebagainya. lebih konsisten dan menyakinkan pendengar. Umpamanya situasi menyeramkan pada waktu tengah malam. (c) Kepelbagaian suara penting dan boleh dilihat dari segi tekanan tinggi-rendah. Kefahaman terhadap tema membantu murid mengenal pasti plot cerita. intonasi. Keadaan suara yang sedemikian hendaklah diwujudkan di tempat yang sesuai dengan peristiwa-peristiwa dalam cerita itu. di mana jalan cerita yang perlu didahulukan akan disampaikan di awal cerita dan begitulah sebaliknya. (d) Gerak-geri dan mimik muka juga dapat membantu guru atau murid yang sedang bercerita untuk menyampaikan maksud dan kandungan cerita dengan jelas dan bermakna. (g) Semasa menjalankan aktiviti bercerita seorang guru perlu peka kepada tema yang hendak disampaikan. 16 . watak-wataknya dan moral cerita dengan tepat dan berkesan. Murid yang terlibat sebagai pelakon atau pendengar pula tidak menghadapi sebarang masalah untuk memahami cerita berkenaan. seram dan ditambah dengan sedikit hilaian. Jika suara ini benar-benar berkesan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (b) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kelancaran pertuturan amat penting untuk memberikan kesan penceritaan di samping membolehkan terhasilnya satu perkembangan cerita yang licin dan berkesan. lazimnya murid-murid akan menutup telinga dan mata sebagai refleksi di luar kawalan mereka. Situasi ini akan melahirkan satu suasana bercerita yang menarik dan menghiburkan. Jika perlu gunakan pelbagai bahan rangsangan supaya mereka tidak cepat jemu dan bosan. kasar. nada. suara pencerita tadi akan bertukar menjadi garau. (e) Penggunaan bahan rangsangan yang sesuai seperti penggunaan media boleh menarik minat murid-murid terhadap keseluruhan cerita berkenaan. (f) Cerita haruslah mengikut urutan. Ini perlu supaya hubungan cerita dengan cerita. kelantangan. panjang-pendek.

Elemen Didik Hibur dalam Aktiviti Bercerita (i) ( ii ) Santai – Murid dapat mendengar pelbagai tajuk cerita yang mereka digemari. Semangat mencuba – Usaha murid untuk memgambil bahagian di hadapan rakan-rakan sebagai pencerita berdasarkan tajuk cerita yang digemari. mimik muka dan gerak badan supaya penyampaian 17 . maka adegan lucu sudah pastinya akan terjadi. suara dan bahasa badan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (h) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Penglibat murid perlu menyeluruh dan maksimum iaitu sama ada secara kognitif. ( vi ) Kurang stres – Murid rasa sumbangan dan peranan mereka sebagai pencerita atau pendengar cerita dihargai. Guru turut bercerita bersama-sama murid dengan mempelbagaikan suara. semua masalah dan kerumitan watak dapat diselesai. (v) Tidak takutkan guru – cerita lebih berkesan. ( iii ) Penutup Cerita (a) Cerita yang disampaikan perlu ada kesudahannya. f. ( iii ) ( iv ) Seronok dan gembira – Penggunaan mimik muka. Kelakar dan lucu – Apabila murid dibenar untuk menggunakan gaya sendiri yang kreatif semasa menyampaikan cerita supaya berkesan. (b) Perkara yang paling penting ialah kesudahan cerita itu dapat memenuhi objektif yang ingin dicapai guru. psikomotor atau secara lisan dengan memberikan pandangan atau cadangan penambahbaikkan kepada rakan-rakan yang mengambil bahagian dalam aktiviti bercerita ini. Dalam bahagian ini.

beberapa unsur seni dipilih dan digunakan secara serentak pada masa yang sama. konflik. Seterusnya. ( iv ) Aktiviti Kerusi Panas – Dalam aktiviti ini. Sebagai contohnya. seorang murid akan diminta menghayati dan mendalamkan watak dalam sesebuah cerita. Tujuannya menceritakan peristiwa yang berlaku dari permulaan cerpen. nada dan intonasi yang betul. murid-murid lain bertanyakan soalan-soalan yang ada kaitan dengan watak yang dipegang oleh murid yang sedang duduk di kerusi panas berkenaan. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Cadangan Aktiviti Lanjutan (i) Aktiviti Menyanyikan Cerita – Isi dan fakta yang diperoleh menerusi cerita. latar tempat dan masa. kemudian murid ini akan ditempatkan di kerusi di hadapan rakan-rakan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA g. ( iii ) Aktiviti Ceritadra – Aktiviti ini bermaksud mengubah suai petikan cerita kepada bentuk drama. pengajaran watak dalam cerita boleh dibuat dengan melakonkan aksi watak tersebut. Aktiviti ini memerlukan murid mendalami dan menghalusi isi cerita dan seterusnya mengubahnya kepada skrip drama. Ramlee. Contoh cerita ‘Sang Kancil dengan Sang Buaya’ yang dinyanyi menggunakan lagu ‘Aci-Aci Buka Pintu’ nyanyian P. yang skripnya diolah daripada isi atau peristiwa yang terdapat dalam cerita berkenaan. Guru membimbing murid supaya membaca dialog lakonan dengan gaya. digubah menjadi senikata lagu seterusnya dinyanyikan bersama melodi yang digemari. Untuk tujuan ini. dalam masa yang sama murid lain akan 18 . Teknik ini akan jadi lebih menarik jika diiringi muzik ‘minus one’ lagu berkenaan. (v) Aktiviti Improvisasi – merupakan lakonan spontan yang terdiri daripada kumpulan kecil. ( ii ) Aktiviti Lakonan Cerita – Murid yang dipilih diminta melakonkan semula watak berdasarkan jalan cerita menggunakan perkataan sendiri mengikut pemahaman dan penghayatan mereka. dan peleraian dalam cerita berkenaan. muridmurid perlu mengkaji dengan teliti aspek perwatakan. Jawapan murid perlu menjurus kepada cerita atau peristiwa dalam cerita berkenaan. Dalam aktiviti ini. ( vi ) Aktiviti Pemaduan Seni – bermaksud aktiviti yang menggunakan beberapa unsur seni untuk menghidupkan cerita yang disampaikan. persoalan dan tema yang terdapat dalam cerita tersebut.

melaksanakan aktiviti bersama dan sebagainya. intonasi. Ia dilakukan oleh watak-watak tertentu sebagai mencerminkan keadaan sebenar. nada dan sebutan yang betul. ( ii ) Murid-murid dapat menggunakan bahasa dalam situasi dan konteks tertentu dengan cara yang betul. melahirkan pandangan. suara. sandiwara dan sebagainya. 19 . murid-murid biasanya diberi peranan untuk berdialog secara bebas. Walaupun aktiviti berlakon ini berjalan secara tidak formal tetapi ia pasti membantu meningkatkan kemahiran murid-murid untuk berbahasa dengan baik. beraksi sesama sendiri. 1.4. atau meniru cara dan bentuk kegiatankegiatan yang berlaku dalam hidup masyarakat. Kamus Dewan (2000) mentakrifkan lakonan sebagai perihal memainkan sesuatu drama. Untuk aktiviti lakonan. berlakon merupakan salah satu aktiviti yang sangat digemari oleh muridmurid kerana dijalankan dalam situasi bermain dan santai.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] melukis gambaran watak manakala sekumpulan murid lain akan menyanyikan lagu tentang watak berkenaan. Kebaikan Aktiviti Lakonan (i) Membolehkan murid-murid bertutur dengan gaya.1 a. b. 1.4 Lakonan dalam Didik Hibur Di sekolah. Aktiviti Lakonan Definisi Lakonan Lakonan merupakan aktiviti. berhibur dengan gelagat rakan sebaya. atau pergerakan tubuh badan atau segala bentuk perlakuan yang meliputi segala kegiatan hidup manusia. Mereka akan tertarik dan teruja untuk berlakon jika guru merakam lakonan tersebut dalam bentuk CD atau VCD dan kemudian dipersembahkan semula di hadapan rakan-rakan mereka.

guru haruslah memiliki beberapa prinsip tertentu ketika mengendalikan aktiviti berlakon. malu dan pelbagai sifat negatif lain kepada sifat positif seperti yakin. ( iii ) Dialog dalam lakonan haruslah menggunakan bahasa yang sesuai. dan senang difahami oleh pelbagai peringkat murid. (v) Melatih murid menjadi pendengar yang baik dan mampu memahami apa yang didengarinya itu dengan tepat. bertanggungjawab dan boleh bekerjasama dalam satu kumpulan. pengalaman dan buah fikiran. seperti berikut: (i) Aktiviti lakonan hendaklah menepati objektif pengajaran. ringkas. ( vi ) Menyuburkan semangat kekitaan. 20 . Melatih mereka berinteraksi atau berhubung dengan orang lain untuk menyatakan perasaan. ( ix ) Melatih murid memahami pelbagai aspek kehidupan menerusi lakonan sebelum mereka menghadapi keadaan sebenar. jelas. c. kreatif dan kritis. kehendak. ( viii ) Mengikis perasaan rendah diri. berkesan dan memenuhi tujuan pengajaran dan pembelajaran. ( ii ) Berlakon memerlukan tema yang sesuai dengan pengalaman dan kebolehan mental murid serta boleh dijalankan dalam situasi yang sebenar. ( vii ) Mendorong pembentukan pemikiran murid yang aktif. Prinsip-prinsip Berlakon Untuk memastikan aktiviti ini berjalan lancar. iaitu mudah.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iii ) ( iv ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Melatih murid-murid bertutur menggunakan bahasa yang kemas dan teratur. iaitu untuk mempertingkat kemahiran dan kebolehan berbahasa dalam kalangan murid. tegas dan sebagainya.

e. Standard Kandungan Kurikulum (i) Mengujarkan bahasa yang indah dan menggunakan bahasa badan dengan kreatif melalui lakonan secara didik hibur. iaitu: (i) Lakonan Berdasarkan Permainan Lakonan jenis ini biasanya dijalankan tanpa perancangan.Murid diminta untuk melakukan suatu permainan yang pernah mereka buat sebelumnya seperti bermain bola sepak. Jenis Lakonan Aktiviti lakonan dapat melatih murid-murid untuk bertutur dengan baik. layang-layang. guli.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iv ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Aktiviti ini hendaklah dijalankan dalam bilik darjah. Lakonan yang memerlukan peralatan yang sukar dibawa ke bilik darjah perlulah dielakkan. d. Ada beberapa jenis lakonan yang boleh dilaksanakan oleh guru dalam bilik darjah. emosi dan fizikal berkembang secara seimbang. Murid yang telah dipilih secara rawak. (v) Semua murid dibenarkan berlakon secara bebas. 1.2 Mengujarkan dialog dengan sebutan dan intonasi yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara serta menggunakan bahasa badan dengan kreatif melalui lakonan secara didik hibur. badminton dan sebagainya. Guru hanya boleh membetulkan kesalahan murid selepas persembahan lakonan tersebut supaya tidak menganggu perjalanan lakonan atau membunuh minat serta semangat berlakon dalam kalangan mereka.1 Mengujarkan (mengucapkan) dialog dengan sebutan dan intonasi yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara melalui lakonan secara didik hibur. 1. kemudian diminta keluar ke hadapan dan guru 21 . ( vi ) Murid-murid digalakkan melibatkan diri sepenuhnya semasa aktiviti lakonan itu supaya kemahiran intelek.

‘saya sedang bersikat rambut’. berlain layang-layang. murid-murid lain diminta meneka apakah yang dibuat oleh pelakon berkenaan. Guru menyebut beberapa perkataan atau perbuatan. menjual ubat. menyapu sampah. situasi atau gelagat haiwan kesayangan. permainan. ( iii ) Lakonan Bisu Lakonan jenis ini hanya menggunakan pergerakan anggota badan tanpa dialog. ( iv ) Lakonan Berkait Sesuai dijalankan kepada murid-murid tahap satu atau rendah. peranan masing-masing diperjelaskan dan guru perlu memberikan gambaran suasana dan peristiwa yang hendak dilakonkan itu sebelum murid melakonkannya secara bebas. hakim menjatuhkan hukuman kepada pesalah dan sebagainya. Contohnya perbuatan membelah kayu api. menjemur padi. Biasanya melibatkan dua orang pelakon atau lebih. Seterusnya mereka diminta menceritakan kembali gerak-geri yang dilihat menggunakan perkataan dan ayat sendiri. mandi di sungai. dia akan duduk di atas kerusi. Berbagai-bagai aksi lain boleh dilakukan seperti menyebut perkataan ‘saya tidur’. Misalnya apabila guru menyebut perkataan duduk. ( ii ) Lakonan Spontan Merupakan lakonan yang tidak dirancang dan dijalankan tanpa skrip. kuda berlari dan sebagainya. ‘ayam dan musang’. ‘saya 22 .MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] meminta mereka untuk melakonkan permainan tersebut mengikut gaya dan kreativiti sendiri. Sebelum berlakon. dalam masa yang sama guru akan melakonkan perkataan tersebut. Berpandukan gerak-geri pelakonnya. Muridmurid diberi peluang berlakon menggunakan ayat sendiri secara semerta iaitu lahir daripada fikiran mereka sendiri. dan sebagainya. Manakala murid lain akan memerhatikan pergerakan yang sedang dilakonkan dan meneka apakah jenis permainan tersebut. Contoh lain ialah permainan ‘pukul berapa datuk harimau’. Sebaik-baiknya guru menjelaskan terlebih dahulu situasi yang perlu dilakonkan seperti jenis pekerjaan di rumah. melaporkan kehilangan barang di balai polis. Contohnya adegan berjumpa doktor di klinik.

(e) Sebaik-baiknya guru berikan motivasi atau rangsangan dan elakkan mengkritik atau menyalahkan murid-murid sehingga membunuh minat dan keinginannya untuk terus berlakon. Lakonan tidak bersengaja merupakan lakonan tidak formal. dan pelakonnya adalah murid-murid secara beramai-ramai dalam bilik darjah. Melalui aktiviti ini. murid dapat melihat perkaitan antara percakapan dengan lakonan yang dijalankan. (v) Lakonan Berskrip Dijalankan dalam dua bentuk. Semasa pemilihan dijalankan. murid-murid yang terpilih bolehlah melakonkannya secara bebas sebagaimana dikehendaki oleh jalan cerita berkenaan. 23 . pastikan peluang berlakon diberikan kepada semua murid dan tidak hanya tertumpu kepada murid pandai dan cergas sahaja. pemilihan pelakon dijalankan oleh guru. Situasi ini boleh ditukar ganti dengan meminta murid pula yang menyebut dan melakonkannya atau guru menyebut perkataan. (c) Setelah guru menjelaskan peranan setiap pelakon. (d) Ulasan dan komen boleh diberikan guru selepas selesai aktiviti lakonan supaya sesi lakonan murid tidak terjejas. (a) Jelaskan kepada murid peranan sebagai pelakon dengan menceritakan peristiwa yang hendak dilakonkan atau memberikan skrip untuk diteliti. Terdapat beberapa perkara yang perlu dilaksanakan guru sebelum menjalankan aktivitii lakonan jenis bersengaja ini. (b) Seterusnya. dilakukan selepas murid-murid mendengar sesuatu cerita atau kejadian. Manakala lakonan jenis bersengaja pula memerlukan perancangan teliti di mana murid-murid diberi skrip lakonan berdasarkan cerita-cerita yang dipilih oleh guru. Sama ada untuk memberi peluang lakonan sekali lagi atau membuka peluang kepada murid lain.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] berjalan’ dan sebagainya. iaitu lakonan tidak bersengaja dan lakonan bersengaja. Tidak memerlukan persediaan yang rapi dan guru berperanan memberikan nasihat dan cadangan sahaja manakala murid bebas berlakon menggunakan perkataan sendiri.

( vii ) Lakonan Nyanyian Lakonan jenis ini memerlukan lagu sebagai bahan rangsangan dan sesuai dilaksanakan di semua peringkat sama ada rendah atau menengah. guru akan memilih puisi-puisi yang sesuai dengan tahap murid. murid-murid dikehendaki melakonkan satu pergerakan mengikut baris-baris seperti yang terdapat dalam puisi berkenaan semasa puisi berkenaan sedang diperdengarkan. Justeru. ‘Jangan Tinggal Daku’ nyanyian P. ( viii ) Lakonan Puisi Lakonan puisi dijalankan oleh murid berdasarkan pembacaan puisi. Contohnya. ( vi ) Lakonan Boneka Guru memperlihatkan beberapa contoh boneka (puppet) dan melakonkannya. syair dan nazam sesuai untuk murid-murid sekolah menengah. Penggunaan sajak dan pantun sesuai untuk murid-murid sekolah rendah. mereka digalakkan membina skrip mudah dan kemudiannya melakonkan sendiri menggunakan boneka berkenaan. guru perlu menjelaskan apakah peranan dan suasana yang perlu dilakukan oleh pelakon. Sebelum aktiviti jenis ini dijalankan. Berdasarkan senikata puisi tersebut. ‘Bukan Kerana Nama’ nyanyian Ramli Sarip. pelakon hanya perlu menggerakkan anggota badan dan mimik muka tanpa berkata-kata kerana sepanjang tempoh lakonan tersebut diiringi lagu yang diperdengarkan kepada mereka. Bagi muridmurid sekolah menengah. 24 . ‘Syair Burung Pungguk’. ‘Seloka Pak Kaduk’ dan ‘Gurindam Dua Belas’. seloka. Ramlee dan sebagainya. guru memasang pita rakaman yang mengandungi ‘Sajak Ke Makam Bonda’. Pelbagai versi dialog boleh dibina berdasarkan boneka berkenaan dan lakonan jenis ini amat sesuai untuk menyampaikan pelajaran kepada murid-murid yang pemalu. Sebelum aktiviti ini dijalankan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (f) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Guru boleh menyediakan beberapa peralatan sokongan seperti topeng dan pakaian yang sesuai supaya lakonan murid lebih realistik dan berkesan. murid-murid diminta mendengar dengan teliti dan mengenalpasti isi penting dan kesalahan bahasa. Semasa boneka berkenaan dilakonkan. Contohnya lagu ‘Ayah dan Ibu’ nyanyian Sudirman Arshad. manakala gurindam.

Biarkan mereka melakonkan cerita berkenaan menggunakan bahasa sendiri dan guru hanya memerhati serta mengenalpasti sebarang kesalahan dan kelebihan yang berlaku. Kesihatan. Agama. Komen secara membina boleh dibuat selepas sesi lakonan berkenaan tamat. f. Bezanya hanyalah pada pergerakan pelakonnya sahaja yang bersifat statik atau setempat. Prosedur Menjalankan Aktiviti Lakonan (i) Sesi Pernyataan (Permulaan) Pada peringkat ini. 25 . guru akan memberi penerangan tentang prosedur lakonan yang akan dilaksanakan. Guru dan murid membincangkan secara ringkas isi dan jalan cerita. Sivik dan sebagainya. Selepas itu. ( ii ) Sesi Berlakon Pada peringkat ini murid-murid telah mengetahui tugas dan peranan masingmasing. Guru boleh memperluas pengetahuan murid-murid dengan menggunakan buku-buku cerita yang mempunyai tema yang pelbagai seperti fiksyen Sains. kemudiannya melakonkan semula peristiwa yang telah dibaca di hadapan rakanrakan. (x) Lakonan Kaku Lakonan jenis ini menyerupai ‘pantomime’ iaitu melibatkan seorang pembaca skrip dan pelakon. guru akan memilih murid-murid untuk diberikan peranan tertentu. Mereka kemudiannya diminta melakonkannya di hadapan rakan-rakan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( ix ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Lakonan Cerita Guru boleh mendapatkan bahan berkenaan menerusi buku cerita yang terdapat di perpustakaan atau bilik darjah di sekolah. Caranya mudah kerana beberapa orang murid yang dipilih akan membaca buku berkenaan sehingga tamat. Pembaca skrip boleh terdiri daripada murid-murid yang telah dikenalpasti oleh guru. peranan watak dan cara melakonkannya.

Elemen Didik Hibur Dalam Lakonan a. c. Contohnya murid melakonkan semula bab dalam filem lakonan Seniman Agung Tan Sri P. Perbincangan tidak hanya berfokus kepada kelemahan sahaja tetapi juga kekuatan persembahan berkenaan. Seronok dan gembira – Banyak aktiviti lakonan dan gerak badan. ( iii ) ( iv ) Semua murid diminta mendengar dengan teliti dialog yang digunakan. g. e. Guru memilih beberapa skrip yang baik dan meminta beberapa orang murid untuk melakonkannya di hadapan rakan-rakan. Perbincangan boleh dijalankan antara guru dengan murid.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iii ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Sesi Perbincangan Sesi ini diadakan selepas murid-murid selesai berlakon. h. Santai – Murid berpeluang mendengar pelbagai tema cerita yang digemari seperti ‘Seniman Bujang Lapok’ karya Tan Sri P. Ramlee dan sebagainya. Cadangan Aktiviti Lakonan (i) ( ii ) Murid membuat lakonan ringkas iaitu meniru gaya pelakon terkenal. Ramlee. Tidak takut – Guru turut berlakon bersama-sama murid. guru terlebih dahulu menayangkan sedutan cerita ‘Seniman Bujang Lapok’ menerusi komputer dan LCD. 26 . b. atau murid dengan murid. murid-murid dikehendaki menghasilkan terlebih dahulu skrip mudah menggunakan perkataan sendiri. Semangat mencuba – Murid berpeluang memegang watak yang digemari. Kelakar – Murid berlakon menggunakan dialog sendiri. Tidak stres – Murid sukarela untuk berlakon. d. Sebelum mereka melakonkan bab yang dipilih. ( iii ) Sebelum sesi lakonan ini dijalankan. Dalam sesi ini guru akan menyatakan beberapa kesalahan yang telah dilakukan. f.

1. Aktiviti Pantun a. (2000) pantun merupakan sejenis puisi lama yang terdiri daripada empat baris dalam tiap-tiap rangkap yang mempunyai pembayang dan maksud. Bunyi akhir baris pertama mestilah sama dengan baris ketiga dan baris kedua bersamaan dengan baris keempat. Definisi Pantun Menurut Kamus Dewan. Pantun juga menggambarkan latar hidup. ( vi ) Lakonan tersebut boleh dirakam menggunakan CD atau VCD dan ditayang atau diperdengarkan semula kepada murid-murid lain. 27 . sembilan. Komen bukan sahaja dari sudut negartif tetapi juga yang positif. sepuluh atau sebelas suku kata. Fungsinya terdapat dalam hampir kesemua aspek kehidupan manusia seperti kegiatan berunsur ucapan. Kesemua pantun yang dihasilkan oleh masyarakat Melayu tradisional memperlihatkan pemikiran masyarakat yang menghasilkannya. seni.5 Pantun dalam Didik Hibur Pantun merupakan salah suatu bentuk tradisi lisan yang masih wujud sehingga kini. Manakala Hashim Awang (1984) pula mentakrifkan pantun sebagai sejenis puisi lama yang mengandungi empat baris ayat atau kalimat pada tiap-tiap rangkap. ulasan atau sebagainya tentang lakonan yang telah dijalankan. Tiap-tiap baris kalimat itu terdiri daripada lapan. ( vii ) Sesi perbincangan dijalankan dengan murid-murid yang tidak mengambil bahagian akan membuat komen. Pada hujung tiap-tiap baris mestilah ada persamaan bunyi atau rima.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (v) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Murid-murid lain diminta dengar dengan teliti dialog yang digunakan dan dalam masa yang sama kenalpasti kesalahan bahasa yang ada. budaya dan pendidikan. menyebabkan pantun terus digemari. dan penghayatan seni masyarakat Melayu dalam zamannya. Jadi rima pantun itu dikatakan berbentuk abab.

masej dan pengajaran yang terdapat dalam pantun dua kerat dengan cekap dan pantas. kehalusan dan kesenian bahasa yang ada dalam pantun dua kerat. Kegiatan ini mendorong mereka memupuk daya kreativiti dengan menghasilkan karya seni. ( iv ) Memberi peluang murid-murid untuk menikmati pantun dan memahami maksudnya secara keseluruhan. ( iii ) Membolehkan murid-murid mengesan maksud. Kesedaran ini penting supaya murid-murid menghargainya sebagai sebahagian karya seni yang amat bernilai dalam kehidupan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA b. (v) Melatih murid-murid untuk menghasilkan pantun dua kerat ciptaan sendiri yang semakin dilupakan masyarakat. ( vi ) ( vii ) Mendedahkan murid-murid dengan pengalaman baru iaitu bidang kemanusiaan. Ini membantu menambah kecekapan kefahaman mereka. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kebaikan Aktiviti Berpantun (i) Melatih murid supaya peka kepada keindahan. Membolehkan murid-murid belajar bahasa lisan dalam suasana yang menyeronokan kerana terdapatnya unsur-unsur santai dan berhibur. ( viii ) Menyuburkan minat murid-murid dan dalam masa yang sama dapat menghidupkan imaginasi murid-murid semasa membaca pantun dua kerat. Cara ini boleh membantu murid-murid untuk mempertingkatkan perbendaharaan kata di samping membantu memperkukuh kemahiran berbahasa mereka. menyusun dan menyenaraikan idea. ( ii ) Melatih murid memahami dan mentafsir bahasa yang mengandungi pelbagai makna dalam pantun dua kerat. 28 .

( iii ) Pantun yang dipilih juga perlu sesuai dengan peringkat dan mengikut kebolehan. tetapi akhirnya merosakan bahasa itu sendiri. intelektual dan minat. Ia bermanafaat dan dapat menyumbang kepada proses pembentukan peribadi mulia murid-murid. ( ix ) Bimbingan guru perlu semasa murid-murid menjalankan aktiviti mencipta pantun dua kerat.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA c. ( ii ) Pantun digunakan perlulah menggunakan bahasa yang sesuai dari segi kebolehan berbahasa murid-murid. perkembangan emosi. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Prinsip-prinsip Berpantun Untuk melaksanakan aktiviti secara berkesan. Tujuannya supaya murid-murid tidak terlalu gairah menggunakan pelbagai ungkapan yang kurang sesuai walaupun penggunaannya agak jenaka. ( iv ) Pilihlah hanya pantun yang mudah dan senang untuk difahami. bakat dan minat murid. ( vii ) Pantun tersebut perlu mengandungi olahan bahasa yang baik supaya menolong mempertingkatkan kemahiran berbahasa murid-murid. Penggunaan pantun dua kerat yang tidak beretika perlu dihindarkan. Pantun yang mempunyai struktur dan persoalan yang menarik haruslah digalakkan penggunaanya. guru perlu berpegang kepada beberapa prinsip berikut: (i) Aktiviti berpantun hendaklah dirancang supaya menepati objektif pengajaran. mental. ( viii ) Pantun yang dipilih harus mudah dibayangkan oleh murid-murid dan jika boleh dapatkan pantun-pantun yang ada dipersekitaran mereka terlebih dahulu. 29 . ( vi ) Pantun dua kerat yang baik adalah pantun yang menggunakan unsur-unsur alam semula jadi sebagai pembayangnya. Puisi yang terlalu panjang dan kabur perlu dielakkan. iaitu untuk mempertingkat kemahiran dan kebolehan berbahasa dalam kalangan murid. (v) Pantun yang dipilih mestilah terdiri daripada pantun yang bermakna kepada murid-murid.

Jenis Pantun Dua Kerat (i) Pantun Kasih Sayang Lain dulang lain kakinya. Anak dara pergi ke kedai Rindu di hati rasa nak longlai ( iii ) Pantun Kiasan Banyak udang banyak garam.2 Melafazkan pantun dua kerat dengan intonasi yang betul serta memahami maksud pantun yang dilafaz menggunakan bahasa yang indah secara didik hibur. Daripada cempedak biarlah nangka. Tak sungguh orang tak kata. Dahulu sayang sekarang benci. Dahulu parang sekarang besi. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Standard Kandungan Kurikulum (1) Melafaz dan memahami puisi dengan intonasi yang betul menggunakan bahasa yang indah secara didik hibur. Tak tumbuh tak melata.1 Melafazkan pantun dua kerat dengan intonasi yang betul secara didik hibur. e. Dimakan mabuk dibuang sayang. Banyak orang banyak ragam. 30 .MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA d. 1. Buah beluluk buah kepayang. Daripada tiada baiklah ada. Lain dulu lain sekarang. 1. Lain orang lain hatinya. Lain hulu lain parang.

Hati terang senang faham. Ratib-ratib buluh nipah. Kalau tak kenal diam. Secupak nasi setahil berangan. Ikan tokak makan meranggung. Senduk di dinding. Sudah ratip hendak upah. Duduk inding enggang tap. 31 . Pinggan tak retak nasi tak dingin. Satu dua tiga empat. Rambut mengerbang banyak kutu. Mintak cekur beri kunyit.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Sebab pulut santan binasa. Sudah tahu bertanya pula. panggang di atap. Sedap tekak badan menanggung. Hilang pisau berganti parang. Orang tak hendak kami tak ingin. Cekur dang gamit. Ajaib hairan hati tafakur. Kalau tak cengal giam. Murai gila jadi tekukur. Mengata orang dia yang lebih. Paku dulang paku serpih. ( iv ) Pantun Nasihat Pagi petang siang malam. Umbut mayang letak di batu. Sebab mulut badan binasa. Sudah garahu cendana pula. Taptibau puyuh padang. Siapa cepat dia dapat. Tersepak kaki terkehel tangan.

Kenyang perut suka hati.papat. Pergi sekolah mesti belajar. Melayu lari Jawa dapat. Siapa cepat dia punya. Ayam bulat makan padi beras.enam. Kura-kura dalam perahu.telu.tujuh dan lapan. Tuku takal pengancing pintu. Kuat bersenam sihatkan badan. Perut lapar semua enak. Siakap senohong gelama ikan duri. Pura-pura tidak tahu.loro. Matahari tinggi perut pun lapar. Kayu lurus tengah ladang. (v) Pantun Jenaka Kapal belayar dalam semak.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Lima. Bangun lambat dapat laki malas. Makin tua makin menjadi. Kerbau mandul banyak lemak. Kerbau kurus banyak tulang. Bercakap bohong lama-lama mencuri. Nyanyi di dapur kahwin orang tua. Budak nakal memang begitu. Sici. Hujung bendul dalam semak. Pokok tinggi buruk akar. Guni kapur kirim pak mertua. Tinggi rendah panjang lebar. 32 . Gendang gendut tali kecapi. Tua-tua keladi. Pat-pat nya.

Mereka 33 . Kalau boleh mahu lagi. Terima kasih daun keladi. Ada beras taruh dalam peti. ( ix ) Pantuan Perniagaan Berniaga buluh kasap. murid-murid dibahagikan kepada beberapa kumpulan tertentu. Prosedur Menjalankan Aktiviti Pantun Dua Kerat (i) Sesi Permulaan Pada peringkat ini. Untung habis modal lesap. Ada hajat taruh dalam hati.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( vi ) Pantun Budi [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Orang berbudi kita berbahasa. Ayam berkokok alamat nak siang. Berani bawak berani tanggung. ( viii ) Pantun Alam Kayu bongkok di balik tiang. guru menjelaskan apakah yang dimaksudkan dengan pantun dua kerat berserta contoh pantun yang lazim digunakan dalam masyarakat Melayu. Kalau tak mati boleh balas. Selepas itu. f. ( vii ) Pantuan Kepahlawanan Kembang jarak kembang jagung. Keli masuk ruan keluar. Orang memberi kita merasa. Guru boleh membincangkan secara ringkas tujuan dan firasat disebalik penggunaan secara meluas pantuan jenis ini dalam masyarakat. Matahari masuk bulan keluar. Ada ubi ada batas. Ada budi boleh dibalas. Kalau padi taruh sama beras.

Tidak takut dan kurang stres – Guru turut mengambil bahagian dengan berpantun bersama-sama di hadapan murid-murid. Seronok dan gembira – Banyak menggunakan aktiviti seni dan gerak badan semasa berpantun. 34 . Komen secara membina boleh dibuat selepas sesi lakonan berkenaan tamat. Biarkan mereka cuba melafazkan pantun berkenaan beberapa kali mengikut gaya dan bahasa badan masing-masing. ( iii ) Sesi Perbincangan Sesi ini diadakan selepas murid-murid selesai menjalankan aktiviti melafazkan pantun. d. atau murid dengan murid. Perbincangan tidak hanya berfokus kepada kelemahan sahaja tetapi juga kekuatan persembahan berkenaan. c.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] kemudiannya diminta mencari seberapa banyak pantun dua kerat dalam buku rujukan atau menerusi internet mengikut tema yang telah ditetapkan. Kelakar – Murid membuat pelbagai aktiviti menggunakan perkataan dan kreativiti sendiri. g. e. b. Semangat mencuba – Murid berpeluang mengambil bahagian beberapa kali mengikut jenis aktiviti yang digemari. f. Perbincangan boleh dijalankan antara guru dengan murid. Santai – Murid berpeluang mendengar pelbagai jenis dan tema pantun dua kerat yang sering digunakan dalam masyarakat Melayu. dan dalam masa yang sama mencari maksud pantun menggunakan perkataan sendiri. ( ii ) Sesi Main Peranan Pada peringkat ini murid-murid diajar cara melafazkan pantun dua kerat dengan gaya dan intonasi yang betul. dengan bimbingan guru dan pita rakaman. Elemen Didik Hibur dalam Berpantun a. Guru hanya memerhati serta mengenal pasti sebarang bentuk kesalahan atau kelebihan yang ada. Dalam sesi ini guru akan menyatakan beberapa kesalahan yang telah dilakukan. Motivasi – Pujian guru dan rakan-rakan menyebabkan usaha mereka dihargai.

membuat komen. ( iii ) Seterusnya guru memilih lima orang murid bagi setiap kumpulan dan meminta mereka membuat beberapa aktiviti yang ditetapkan guru berdasarkan makna pantun dua kerat yang diterima. Tujuan didik hibur supaya sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia menjadi seronok untuk diikuti murid-murid. bercerita. Penutup Pada dasarnya amalan penyerapan didik hibur bukanlah perkara yang baru dalam siri pendidikan negara. ( iv ) Semua murid diminta mendengar dengan teliti dialog dan gerak badan yang digunakan oleh rakan-rakan tadi. seperti berlakon kaku. Walau bagaimanapun pendekatan didik hibur merupakan satu pendekatan yang baik dan berkesan yang diperkenalkan kepada murid-murid sebagai kaedah alternatif menguasai pembelajaran Bahasa Malaysia secara santai dan berhibur setelah kerajaan memutuskan bahawa PPSMI dimansuhkan dengan mata pelajaran Sains dan Matematik akan kembali diajar dalam Bahasa Malaysia bermula 2012. (v) Akhir sekali guru boleh mengadakan sesi perbincangan. melukis dan bersajak. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Cadangan Aktiviti Lanjutan (i) Murid dibahagikan kepada beberapa kumpulan tertentu. ( ii ) Ketua kumpulan datang ke hadapan dan mencabut satu sampul surat yang mengandungi pantun dua kerat dengan pelbagai tema yang disediakan guru. menyanyi. Guru perlu pastikan kumpulan tersebut tidak hanya dianggotai oleh murid-murid yang pandai sahaja. ulasan atau sebagainya terhadap aktiviti yang telah dijalankan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA h. Sebaik-baiknya mempunyai pelbagai kecerdasan dan latar belakang. 35 . Untuk tujuan penegasan istilah didik hibur digunakan secara jelas sebagai komitmen yang bersungguh-sungguh kerajaan untuk mengaplikasikan pendekatan ini yang diadaptasikan menerusi pendekatan ‘Fun Learning’ yang digunakan secara meluas dalam pengajaran dan pembelajaran Bahasa Inggeris.

Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. Peranan guru dalam meningkatkan mutu pendidikan bagi mencapai matlamat wawasan. (2001). Seremban) Dr. Nuruddin (IPG Kampus Bahasa Antarabangsa. (2009). Noresah Baharom et al.Kamus Dewan (edisi ke-3). Seremban) Hjh.V. Bhd. Didik Hibur Dalam Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Malaysia. (2009).). Jurnal Dewan Bahasa 10: 914-920. Guru yang efektif. Kurik Kundi Merah Saga – Kumpulan Pantun Lisan Melayu (Edisi Kedua) (2005). Penggunaan drama dalam pengajaran kemahiran mendengar dan bertutur. (1982). Kementerian Pendidikan Malaysia. Kuala Lumpur: Pusat Perkembangan Kurikulum. (1994). Pullias. Lumpur) 36 . Pengajaran Kesusasteraan Melayu dan Kemahiran Berbahasa. E.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA RUJUKAN [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Abdul Ghalib Yunus. Alias ( IPG Kampus Raja Melewar. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Hjh. Mohamad ( IPG Kampus Raja Melewar. Husin. 3. 5. Dlm. Juhana bt. 2. Maridah bt. Seremban) En. Khairuddin b. Sukatan Pelajaran KBSR. Guru adalah segala-segalanya. Dewan Siswa (Bonus) 10: 2-3. (Terjemahan). Rahman. Lumpur) Pn. Kuala Lumpur : Open University Malaysia. Yaakub Isa (pnyt. (1999). PANEL PENULIS MODUL 1. (2003). Syed Lutfi Syed Hamzah. Kementerian Pendidikan Malaysia. Penggunaan puisi dalam pengajaran bahasa. Nadzeri Isa. Dr. Azizul Rahman Abd. Bahasa Melayu. K. Kemahiran Mendengar dan Bertutur. Daud (IPG Kampus Raja Melewar. (2003). J. Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. Baba (IPG Kampus Bahasa Antarabangsa. 4. Kuala Lumpur: Pusat Perkembangan Kurikulum. (1993). K. Kuala Lumpur: Kumpulan Budiman Sdn. Dewan Bahasa September: 14-20. Thahir b.).D. & Young. Mohd Jonit Mohd Johari. (Ed. Kamaruddin Hj. (2000). Rafiah bt. Pahang: Jawatankuasa Perayaan Hari Guru Negeri Pahang. Bahasa Melayu. Sukatan Pelajaran KBSM.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->