MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA 1.

0 Pengenalan

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA]

Didik hibur merupakan satu pembaharuan yang cuba diperkenalkan kepada murid-murid sebagai kaedah alternatif semasa proses pengajaran Bahasa Malaysia. Tujuannya supaya sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia menjadi seronok untuk diikuti murid-murid. Fokus pelaksanaan adalah kepada penguasaan kemahiran asas Bahasa Malaysia dalam kalangan murid melalui pendekatan didik hibur dan apresiasi bahasa. Penghayatan dan apresiasi juga akan diberikan kepada Kesusasteraan Melayu untuk murid-murid sekolah menengah.

1.1

Latar Belakang Didik Hibur

Cadangan pelaksanaan penyerapan pendekatan didik hibur dalam pengajaran Bahasa Malaysia bermula apabila keputusan kabinet pada 8 Julai 2009 yang memutuskan bahawa PPSMI dimansuhkan dengan mata pelajaran Sains dan Matematik akan kembali diajar dalam Bahasa Malaysia di sekolah kebangsaan, manakala bahasa ibunda di Sekolah Jenis Kebangsaan (SJK) Cina dan Tamil menjelang tahun 2012. Keputusan ini dibuat berasaskan pertimbangan objektif berdasarkan kajian empirikal dan saintifik, iaitu penemuan-penemuan atas dasar kajian yang khusus yang telah dilaksanakan. Dalam masa yang sama, Kerajaan melalui Kementerian Pelajaran Malaysia memberi sepenuh penumpuan dalam penguasaan Bahasa Inggeris dalam kalangan pelajar dengan memperkenalkan 12 langkah bagi maksud berkenaan selain transformasi kurikulum Bahasa Malaysia di sekolah rendah dan menengah selaras dengan saranan Y.A.B Timbalan Perdana Menteri, Tan Sri Muhyiddin Yassin yang telah mengumumkan strategi untuk memartabatkan bahasa Melayu (MBM) serta memantapkan penguasaan bahasa Inggeris (MBI) di semua peringkat persekolahan. Penumpuan memperkasa penguasaan Bahasa Malaysia turut ditekankan. Oleh itu, Kerajaan akan mula melaksanakan transformasi kurikulum Bahasa Malaysia di sekolah rendah dan menengah yang mana akan memberi fokus kepada penguasaan asas kemahiran berbahasa dalam kalangan murid melalui pendekatan modular yang bersepadu, seimbang dan

1

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA]

holistik merangkumi aspek kemahiran mendengar, bertutur, membaca dan menulis serta penguasaan tatabahasa dan seni bahasa. Di sekolah rendah, kerajaan berhasrat memperkenalkan pendekatan didik hibur dan apresiasi bahasa bagi merealisasikan hasrat transformasi berkenaan. Manakala di peringkat sekolah menengah pula, transformasi kurikulum Bahasa Malaysia akan memberi penekanan kepada penghayatan dan apresiasi aspek Kesusasteraan Melayu. Kaedah pengajaran akan lebih interaktif, iaitu berkonsepkan didik hibur supaya pengajarannya lebih mudah dihayati dan difahami.

1.1.1

Apa Itu Didik Hibur ?

Didik Hibur bemaksud mendidik sambil menghibur. Kamus Dewan (2000) mentakrifkan didik sebagai pelihara, jaga dengan hati-hati dan ajar, manakala hibur bermaksud menyenangkan atau menggirangkan hati. Rumusannya didik hibur merupakan satu pendekatan dalam proses pengajaran dan pembelajaran yang bersifat santai dan berhibur dengan penekanan pelaksanaannya terhadap empat komponen sastera iaitu nyanyian, bercerita, lakonan dan puisi. Oleh itu, keseronokan murid secara total dalam mempelajari Bahasa Malaysia akan dapat direalisasikan secara terancang dan bersistematik.

1.1.2

Ciri-Ciri Didik Hibur (i) Sesi pembelajaran yang menyeronokkan kerana terkandung unsur kelakar, kecindan, ada unsur estetik, permainan muzik, lakonan dan sebagainya. ( ii ) Mengurangkan tahap kebimbangan dan ketakutan murid kepada guru. Seperti yang dijelaskan sebelum ini didik hibur berkonsepkan santai dan berhibur. Justeru murid-murid sentiasa berada dalam keadaan pembelajaran yang positif dan tertunggu-tunggu untuk melalui sesi pembelajaran pada hari berikutnya.

2

MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iii )

[KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA]

Sesi pembelajaran yang penuh dengan pelbagai aktiviti yang menarik dan pelbagai. Menerusi aktiviti nyanyian dan lakonan umpamanya, murid-murid boleh main peranan dengan menyertai aktiviti tersebut sambil berhibur. Yang penting, arahan guru perlu jelas dan ringkas di samping penggunaan ICT dan BBM untuk menarik penglibatan murid terhadap pengajaran dan pembelajaran.

( iv )

Objektif aktiviti cenderung kepada pelbagai cara penyelesaian masalah dan kepelbagaian cara persembahan yang tiada unsur kalah atau menang, tiada ganjaran atau dendaan serta latihan dan penggunaannya menjurus kepada aktiviti Bahasa Malaysia.

(v)

Salah atau tidak bukan matlamat aktiviti didik hibur, tetapi yang penting berjaya melibatkan seramai mungkin murid dan aktivitinya bersahaja dan santai.

( vi )

Aktiviti yang dipilih lebih menjurus kepada aktiviti berkumpulan atau berpasangan supaya wujud semangat kerja berpasukan, kerjasama dan toleransi.

( vii )

Murid bebas bersuara, mengeluarkan pendapat dan idea secara logik tetapi terkawal untuk memberikan satu persembahan yang menarik.

( viii ) Murid bebas untuk bergerak, berlakon, menyanyi dan sebagainya tetapi terkawal. ( ix ) Aktiviti didik hibur banyak menggunakan komunikasi melalui bahasa tubuh.

1.1.3

Bagaimana Pelaksanaannya ?

Didik hibur dilaksanakan secara penyerapan dalam pengajaran Bahasa Malaysia dengan berfokuskan kepada aktiviti mengguna dan memahami lirik lagu, bahasa indah, bahasa badan dan berpantun (dua kerat). Penyerapan ialah proses menyerapkan pelbagai bidang ilmu, nilai, murni, dan kemahiran bernilai tambah yang dipelajari semasa pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia (Kementerian Pendidikan Malaysia 2001).

3

Walaubagaimanapun pengguna perlu beringat ketika melakukan gerak badan bagi mengelakkan reaksi tidak selesa ketika berbual. lakonan dan puisi. iaitu: (i) ( ii ) ( iii ) Pelbagai bidang ilmu serta tema. Dalam modul ini. bercerita. nyanyian dan berpantun dua kerat. 1. tangan ataupun lengan. kening. Mengguna dan memahami bahasa yang indah dan bahasa badan dalam lakonan dan bercerita. bercerita.1. Kemahiran berfikir secara kritis dan kreatif. Didik hibur termasuk dalam penyerapan jenis pertama iaitu pelbagai bidang ilmu serta tema kerana iaitu penyerapan didik hibur menekankan empat bidang utama iaitu nyanyian. 1. dan kemahiran bernilai tambah. Dalam konteks didik hibur bahasa badan merupakan ‘bahasa gerak badan’ yang digunakan untuk meningkatkan keberkesanan penyampaian ketika menjalankan aktiviti lakonan. Ia boleh membabitkan apa jua anggota badan seperti mata. lakonan dan berpantun dua kerat dalam pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia sekolah rendah dan menengah. bercerita. penyerapan bermaksud proses menyerapkan pelbagai aktiviti nyanyian. dan Mengguna dan memahami pantun dua kerat secara didik hibur. Semangat kewarganegaraan dan nilai murni masyarakat Malaysia. bibir.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Terdapat empat unsur penyerapan sedia ada dalam pengajaran dan pembelajaran Bahasa Melayu.5 Apa Itu Bahasa Badan ? Bahasa badan juga dikenali bahasa gerak badan merupakan sebahagian daripada proses komunikasi dan ia berperanan menunjukkan sebarang reaksi dalam perbualan sama ada positif ataupun negetif. iaitu: (i) ( ii ) ( iii ) Mengguna dan memahami lirik lagu secara didik hibur. 4 .1.4 Objektif Didik Hibur Terdapat tiga objektif pelaksanaan pendekatan didik hibur dalam pengajaran Bahasa Malaysia di sekolah rendah dan menengah.

( ix ) (x) Guru berkebolehan menukar atau melakukan penyesuaian mendadak.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA 1. Ini bermakna kejayaan sesuatu sesi pengajaran dan pembelajaran itu adalah terletak kepada kebijaksanaan guru sebagai pengurus dan perancang pengajaran dan pembelajaran yang berkesan. Guru tidak menjatuhkan air muka atau memalukan murid di khalayak.1. iaitu: (i) Perwatakan guru yang menarik. beberapa perkara berikut perlu dipatuhi. ( ii ) ( iii ) ( iv ) (v) ( vi ) ( vii ) Bahasa yang digunakan sesuai dengan tahap murid. Guru seorang pengurus atau penganjur aktiviti yang baik. Aktiviti Kejayaan didik hibur secara kerkesan bergantung kepada aktiviti yang dirancang. Sepatutnya guru boleh melakonkan pelbagai watak dalam pelbagai aktiviti. iaitu: 5 . [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Faktor Kejayaan Pelaksanaan Didik Hibur Guru Dalam proses pengajaran dan pembelajaran dalam bilik darjah guru adalah segala-galanya (Pullias & Young 1982). b. Walau bagaimanapun terdapat beberapa ciri yang perlu diambil kira oleh guru semasa merancang aktiviti didik hibur dalam bilik darjah. kecindan. yang akan menjalankan pelbagai peranan dalam bilik darjah (Syed Lutfi 1994). Sebagai guru. Guru boleh membuat pelbagai suara. tidak menakut atau menggerunkan murid-murid. Boleh memberi arahan dengan tepat dan menarik. dan Guru atau fasilitator seorang yang fleksibel.6 a. ( viii ) Seorang yang prihatin dan peka serta tajam daya pemerhatian.

1.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (i) ( ii ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Aktiviti perlu disesuaikan dengan tahap murid yang hendak diajar. 1. manakala kedua murid dapat memahami seni kata lagu melalui persembahan nyanyian. sosial dan fizikal. serta boleh disertai seramai mungkin murid. emosi. dijalan dan diselesaikan bersama murid-murid tanpa ada banyak masalah atau halangan.2 Nyanyian dalam Didik Hibur Nyanyian merupakan salah satu aktiviti yang disarankan dalam didik hibur yang melibatkan perkembangan kreatif dan daya estetika.2. (v) ( vi ) ( vii ) Aktiviti yang dipilih tidak menjurus ke arah permusuhan atau konflik antara murid. Jalankan aktiviti yang murid-murid sedia ketahui berdasarkan silang budaya yang sama. Aktiviti didik hibur yang dirancang juga perlu memberikan kepuasan kepada mereka yang menyertainya. pula melihat aktiviti menyanyi sebagai satu aktiviti yang berlaku dalam kehidupan sebenar dan boleh di bawa ke bilik darjah sebagai satu kegiatan lisan yang menarik. Sediakan peraturan yang jelas. Aktiviti Nyanyian Definisi Nyanyian Kamus Dewan (2000) mentakrifkan nyanyian sebagai satu gubahan muzik yang dilagukan dengan suara. senang. Aktiviti nyanyian yang dirancang dapat menyumbang kepada proses perkembangan murid-murid secara menyeluruh. Manakala Kamarudin Husin (1999).1 a. ( iv ) Aktiviti didik hibur boleh dilaksana. mudah difahami atau diikuti oleh murid. ( iii ) Penyerapan didik hibur memerlukan tempoh pelaksanaan dan peruntukan masa pembelajaran yang sesuai atau waktu yang fleksibel. Dua kemahiran yang ditekankan adalah aktiviti menyebut seni kata lagu dengan jelas. 6 . meliputi perkembangan intelek.

intonasi. struktur serta bentuk ayat. ( iv ) Menyanyi memberi peluang kepada murid-murid untuk terlibat sepenuhnya dalam aktiviti pembelajaran dan biasanya melibatkan seluruh bilik darjah. ( ii ) Menyanyi adalah sesuatu yang menghiburkan. ( viii ) Nyanyian memberi pengukuhan yang baik dalam aspek kefahaman berbahasa.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA b. ( vi ) Lagu juga membantu murid-murid menguasai perbendaharaan kata. Rentak. Justeru murid-murid berpeluang belajar dalam suasana yang menyeronokkan. irama dan melodi semuanya boleh menerapkan perkataan-perkataan yang dipelajari ke dalam otak secara berkesan. Prinsip Nyanyian (i) Elak memilih lagu yang tidak mempunyai susunan kata yang betul dan salah dari segi tatabahasa. Ia juga tidak seharusnya mengandungi bahasa pasar. sebutan. (v) Menyanyi dapat membantu murid-murid mengingat kembali bahasa yang dipelajari dengan lebih baik berbanding aktiviti lain. ( vii ) Nyanyian menyumbang kepada sesi pengajaran guru yang menarik. Ini mencetuskan perubahan dalam aktiviti yang lazim ketika sesi pengajaran dan pembelajaran dalam bilik darjah. c. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kebaikan Aktiviti Nyanyian (i) Menyumbang kepada kepelbagaian aktiviti bukan sahaja kepada proses pembelajaran tetapi juga pengalaman baru murid-murid sewaktu mempelajari bahasa. ( iii ) Menyanyi dapat mempertingkatkan motivasi kerana ia merupakan aktiviti yang tertumpu kepada penglibatan murid sepenuhnya. rima dan tekanan. kuno 7 .

Pilihlah senikata dari lagu-lagu yang mengandungi bahasa yang standard (bahasa baku) dan diguna pakai sehari-harian. Sebaik-baiknya murid sudah mampu melagukan melodinya sebelum mempelajari lirik lagu tersebut.1 1. iaitu tidak terlalu lambat dan tidak terlalu cepat. ( ii ) Pilihlah lagu yang mempunyai melodi yang senang dipelajari dan diingati. ( iii ) Lagu yang dipilih mempunyai kelajuan yang sederhana. Contohnya lagu ‘Balik Kampung’ dan ‘Ayah dan Ibu’ nyanyian Sudirman Hj. d. lagu yang dipilih perlu mengandungi perbendaharaan kata yang terhad. Lagu yang melodinya biasa didengar serta mudah dan senang diingat perlulah diberikan keutamaan. Elakkan juga memilih seni kata lagu yang ada ayat yang pelbagai jenis kerana boleh menganggu pembelajaran mereka.2 Menyebut seni kata lagu dengan jelas melalui persembahan nyanyian secara didik hibur. 1. Arshad. Daud Kilau dan sebagainya. Pengulangan memudahkan murid menguasai bahasa yang hendak dipelajari. perkataan dan sebagainya. 8 . Standard Kandungan Kurikulum (1) Menyebut dan memahami unsur dalam lagu melalui nyanyian secara didik hibur. Menyebut dengan jelas dan memahami seni kata lagu melalui persembahan nyanyian secara didik hibur. ( iv ) Pilih lagu yang mempunyai banyak pengulangan seperti pengulangan melodi.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] atau dialek negeri tertentu. pandangan atau pendapat. (v) Sebaik-baiknya lagu yang dipilih itu hendaklah mengandungi cerita. Seperti kisah seseorang yang menceritakan sesuatu perasaan. Ini kerana pembelajaran bukan sahaja berlaku melalui penyampaian yang baik tetapi juga melalui pengulangan bahan pembelajaran. ( vi ) Bagi murid-murid yang berada ditahap rendah. ‘Perigi Biru’ nyanyian Dato’ M.

Pertama. Terang dan latih mereka untuk menguasai bentuk ayat. aspek bahasa yang hendak ditekankan. Jika perlu. guru kena mengubah suai atau menulis semula senikata lagu tersebut mengikut kesesuaian. Guru juga boleh meminta murid untuk melukiskan gambar dalam lagu di atas sehelai kertas A4 menggunakan lakaran pensel yang tidak berwarna. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Prosedur Menjalankan Aktiviti Nyanyian (i) Pra Persediaan Pada tahap ini. bahan bantu mengajar yang diperlukan dan sebagainya. sehingga seluruh perenggan itu diingat. panjang pendek bahan. 9 . ( iii ) Penutup Guru menyanyikan lagu bersama-sama murid.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA e. Gunakan gambar untuk menjelaskan maksud atau gunakan bahasa badan untuk menggambarkan makna secara jelas dan tepat. Guru perlu memberi perhatian kepada sebutan muridmurid. Pastikan setiap perkataan di dalam lagu tersebut. guru boleh memainkan CD lagu berkenaan dan memperdengarkannya kepada murid-murid. Buat latih nyanyian lagu tersebut mengikut baris ke baris. apakah tindakan susulan. Dalam masa yang sama. guru bolehlah mengajar pula aspek bahasa yang hendak dipelajari. atau strukturnya. guru boleh menguji murid-murid secara bertulis tentang aspek bahasa yang telah diajar sebelumnya. ( ii ) Penyampaian Guru boleh memilih untuk menggunakan kad imbasan perkataan dengan meminta murid-murid mencari maksud atau membina ayat mudah daripada perkataan berkenaan. kekerapan mengulang perkataan. tentukan tahap kesusahannya. disebut dengan betul. Seterusnya. guru harus bijak memilih dan menentukan jenis lagu yang sesuai dengan murid serta sepadan dengan objektif pengajaran. Setelah menyanyi beberapa kali. Umpamanya murid-murid diminta menghasilkan sebuah dialog ringkas atau cerita pendek menggunakan kreativiti sendiri berdasarkan beberapa perkataan yang telah dikenal pasti dalam senikata lagu berkenaan. guru mengedarkan senikata lagu yang hendak disampaikan dan meminta murid-murid membaca dan mengenal pasti beberapa perkataan yang susah. Bagi tujuan pengukuhan.

Lucu – Mengubahsuai seni kata lagu mengikut jalan tema sendiri. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Elemen Didik Hibur dalam Aktiviti Nyanyian (i) ( ii ) ( iii ) ( iv ) Santai – Mendengar lagu dan membaca senikata lagu yang digemari. Kaedah ini sesuai untuk mengajar lagu yang pendek dan sesuai untuk kelas yang pandai. ( ii ) Kaedah baris demi baris. Seterusnya mengikut guru menyanyi keseluruhan lagu secara sebutan yang betul secara berulang-ulang. Caranya dengan memperdengarkan lagu secara keseluruhan dengan muziknya iaitu tiga atau empat kali. Seronok dan gembira – Banyak aktiviti nyanyian dan gerak badan. Kaedah Mengajar Nyanyian Ciptaan Sendiri Murid dengan bimbingan guru bersama-sama mencipta sebuah seni kata lagu ciptaan sendiri berdasarkan cerita yang pernah dibaca di papan tulis. Seterusnya murid mendengar dan mengikut guru menyanyi secara baris demi baris dan kemudiannya keseluruhan 10 . (i) Kaedah keseluruhan lagu. Kaedah ini sesuai untuk kelas yang lemah. Semangat mencuba – Usaha murid untuk menghasilkan cerita ringkas daripada tema atau perkataan dalam senikata lagu berkenaan. Guru menyanyikan keseluruhan lagu dengan iringan atau tanpa muzik. Tidak stres – Murid berasa usaha mereka dihargai guru dan rakan-rakan. g. Caranya. Bila selesai murid-murid akan diperdengarkan melodi lagu yang lazim didengari dan murid menyanyikan seni kata lagu tadi menggunakan melodi berkenaan. Selepas itu murid dibimbing untuk membaca seni kata lagu dengan sebutan yang betul. guru akan memperdengarkan lagu secara keseluruhan. (v) ( vi ) Tidak takut – Guru turut menyanyi bersama-sama murid.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA f.

Jika murid mula menguasainya. Tajuk/Lirik Lagu: Wajah Penyanyi: Jaclyn Victor Berbumbungkan angkasa kelabu Lantainya bumi retak seribu Setiap langkah perjalananmu beronak berliku Betapa berat mata memandang Berat lagi menggalas bebannya Belum sempat menitis ke pipi tangisan kering sendiri Berkali tersungkur pandanganmu kabur Namun azam meneruskan hidup tak pernah luntur Engkaulah perwira di medan derita Merentasi ranjau kehidupan dengan harapan Luahan rasa derita jiwa Pada wajah tiada rahsia Menunggu malang berganti tuah . 11 . guru akan membimbing murid menyanyi dengan seni kata lagu sebaris-sebaris dan berulang-ulang. Cadangan Aktiviti Lanjutan (i) Murid diperlihatkan seni kata lagu Wajah nyanyian Jaclyn Victor yang dipancarkan menerusi LCD di hadapan bilik darjah. Guru membimbing muridmurid menyebut seni kata dengan gaya.. ( iii ) Murid diminta menceritakan semula menggunakan perkataan sendiri tentang isi atau kandungan lagu yang telah dipelajari. Dalam masa yang sama murid juga akan diajar membaca seni kata lagu. Guru meminta murid menyanyi lagu secara keseluruhan bersama-sama sebelum meminta mereka menyanyi sendiri dengan iringan atau tanpa iringan muzik. nada dan intonasi yang betul.. ( iv ) Seterusnya guru meminta murid menggambarkan idea dalam lagu itu dalam bentuk lukisan atau lakaran pada papan tulis di hadapan bilik darjah. Usah kau berputus asa ( ii ) Seterusnya murid-murid diperdengarkan CD lagu berkenaan dan mereka menyanyikannya bersama-sama dengan iringan lagu berkenaan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] lagu. h.

malah ia kerap digunakan oleh ibu bapa sewaktu menyampaikan sesuatu pengajaran kepada anak-anak mereka. 1. Bercerita amat memikat dan bersifat menghiburkan menyebabkan murid-murid cepat menumpukan perhatian jika sesuatu pengajaran itu dapat disampaikan dalam keadaan yang menyeronokkan. penggunaannya tepat. membuat komen. perlu diwujudkan semasa bercerita. Cara ini bukanlah sesuatu yang baru. suara. Pendek kata. Bagi guru yang ingin bercerita. Guru juga harus membina ayat yang betul. Aktiviti Bercerita Definisi Bercerita Kamus Dewan Bahasa (2000) mentakrifkan bercerita sebagai mengisahkan sesuatu cerita. ulasan atau sebagainya terhadap aktiviti yang dijalankan sebelum ini. bercakap atau berbual. mereka diminta melengkapkan seni kata lagu hingga selesai.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (v) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Guru juga boleh meminta murid untuk mencipta dialog pendek daripadanya isi atau kandungan lagu tadi dan melakonkannya menggunakan perkataan sendiri tetapi terkawal. 12 . berkebolehan melahirkan sesuatu gaya. Manakala Kamarudin Husin (1999) mentakrifkan bercerita sebagai salah satu aktiviti lisan yang penting dan memerlukan beberapa kebolehan tertentu. perlu memilih dan menggunakan perkataan yang sesuai.1 a. mudah dan menarik.3 Bercerita dalam Didik Hibur Bercerita adalah aktiviti yang menarik dan sesuai untuk sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia kerana sifat kanak-kanak yang suka mendengar cerita. semua unsur yang terdapat dalam bahasa lisan terutama dalam percakapan yang natural. ( vi ) Akhir sekali murid-murid diperdengarkan sekali lagi lagu berkenaan dan dalam masa yang sama. mimik muka dan intonasi yang boleh memikat perhatian pendengar. ( vii ) Di akhir sesi guru dan murid boleh mengadakan sesi perbincangan.3. 1.

(v) Bercerita merupakan asas untuk pendidikan agama. ( iii ) Menyuburkan akal dan kecerdasan otak. Ketika bercerita mereka akan menambah perbendaharaan kata dan memperlihatkan pelbagai ragam gaya dan bentuk bahasa kepada murid-murid. secara imaginasi murid-murid boleh memasuki alam cerita tersebut dan menggambarkan seolah-olah mereka terlibat dalam cerita itu. gembira dan menderita. makhluk halus. Cerita Si Tenggang umpamanya. kanak-kanak boleh menjadi angkasawan. dibenarkan memberi komen atau pandangan terhadap peristiwa. ( vi ) Asas kepada panduan hidup. Semasa guru menjalankan aktiviti bercerita umpamanya. Semasa cerita disampaikan oleh guru. gergasi. Aktiviti-aktiviti seperti ini membantu mengasah akal dan mempertingkatkan kecerdasan otak murid. Cerita yang disampaikan dengan cara yang menarik dan memikat hati biasanya akan lebih berfaedah kerana sedikit sebanyak ia dapat membentuk jiwa murid secara sihat. sifat serta perilaku watak-watak dalam cerita tersebut. geram dan perasaan ingin tahu. haiwan dan sebagainya. ( iv ) Menggalakkan perkembangan bahasa. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kebaikan Aktiviti Bercerita (i) Dapat menyuburkan daya imaginasi murid-murid.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA b. murid lazimnya akan menunjukkan rasa minat. Contohnya. Usaha ini akan menjadikan murid-murid lebih imaginatif dan kreatif. mempunyai beberapa falsafah yang tinggi di sebalik cerita itu. Ada sebahagian cerita mengandungi unsur-unsur agama yang mempunyai pelajaran dan unsur pendidikan yang berharga seperti moral dan akhlak. Keadaan ini amat sesuai untuk murid-murid dan dalam masa yang sama boleh mengubah suasana dengan membawa mereka untuk menghayati tema dan isi cerita sepenuhnya. ( ii ) Menyemai rasa empati dalam kalangan murid-murid. hairan. Dalam cerita sering berlaku peristiwa yang melibatkan emosi manusia seperti watak utama menemui kejayaan. Kisah-kisah yang dipaparkan di dalamnya memberi kesedaran yang amat 13 . tingkah laku dan sikap yang baik untuk disampaikan kepada murid-murid. Murid-murid digalakkan bertanya atau menyoal.

Guru harus bijak dan pandai mengaitkan jalan cerita dengan intelek. emosi dan kadangkala fizikal murid-murid semasa sesi bercerita. kecerdasan otak dan pengalaman mereka.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] mendalam. terutama dari segi kematangan berbahasa. umur. Ini bermakna. sesuai dan berkesan. Standard Kandungan Kurikulum (1) Mengujarkan bahasa yang indah dan menggunakan bahasa badan dengan kreatif semasa bercerita secara didik hibur. Pengucapan cerita itu harus dilakukan dengan jelas. Semasa menyampaikan cerita tersebut. ( iii ) Plot cerita dan penyampaiannya perlu menarik. Pengajaran yang diperoleh daripada cerita itu juga boleh dijadikan panduan hidup mereka. latar belakang. Perkataan dan rangkai kata yang mengandungi beberapa pengertian harus juga dielakkan. ringkas dan tidak mengelirukan. c. melakonkan peristiwaperistiwa tertentu dan sebagainya. Ini bermaksud bahasa perlu mengandungi perkataan atau rangkai kata yang tepat. menggunakan cakap ajuk. cerita itu tidak boleh mengabaikan objektif mendidik dan mengasuh. pergerakan. Implikasi cerita itu begitu berpengaruh dan sentiasa kekal dalam ingatan murid. 14 . Jalan ceritanya tersusun dan ada kesudahan cerita. minat. Semua aktiviti ini boleh diikuti dengan pelbagai gerak kerja lanjutan yang dirasakan sesuai. Ceritanya mesti mengandungi isi yang sesuai dengan murid-murid. ( iv ) Penglibatan murid hendaklah menyeluruh dan maksimum. guru perlu menggunakan pelbagai gaya yang pelbagai dan menarik seperti gaya isyarat. Prinsip Aktiviti Bercerita (i) Cerita yang hendak digunakan perlu mempunyai tema yang sesuai. d. ( ii ) Menggunakan bahasa yang sesuai dengan tahap murid. pertanyaan.

guru berperanan membimbing murid supaya membaca dialog dengan gaya. Kemesraan guru dan murid perlu dibina terlebih dahulu sebelum aktiviti bercerita bermula.2 Mengujarkan ayat dengan sebutan dan intonasi yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara serta menggunakan bahasa bahan dengan kreatif melalui penceritaan secara didik hibur. ( ii ) Pembentukan cerita (a) Bahasa yang digunakan mestilah mudah dan sesuai dengan tahap murid-murid. 1. media di samping bijak memainkan kata-kata. Boleh dilaksanakan melalui penggunaan isyarat. ilustrasi atau sebagainya. nada dan intonasi yang betul. penglibatan murid. gambar. Permulaan cerita lebih menarik jika mereka berjaya membawa imaginasi murid-murid lain ke zaman berlakunya cerita dan peristiwa yang disampaikan itu. 15 . mimik muka. Penggunaan cakap ajuk pada bahagian tertentu cerita mampu menambahkan kesan yang boleh menjadikan pendengar memberi perhatian lebih kepada cerita. Ini penting agar maksud cerita dapat difahami sepenuhnya oleh murid-murid. Perkataan dan rangkai kata yang kabur perlu dielakkan manakala istilah baru perlu disokong menggunakan gambar. (i) Prosedur Menjalankan Aktiviti Bercerita Permulaan cerita (a) Bahagian ini menumpukan kepada keupayaan murid yang mengambil bahagian untuk menarik minat rakan-rakan lain dan kekal hingga ke akhir cerita. Dalam masa yang sama.1 [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Mengujarkan ayat dengan sebutan yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara melalui penceritaan secara didik hibur. Keadaan ini boleh menarik perhatian murid di samping dapat menggalakkan penyertaan mereka dalam aktiviti bercerita yang hendak disampaikan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA 1. dan ini mampu menyediakan satu situasi bercerita yang sesuai. (b) Guru harus menunjukkan kecenderungan untuk membina perhubungan yang baik dengan murid-murid. e.

nada. (c) Kepelbagaian suara penting dan boleh dilihat dari segi tekanan tinggi-rendah.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (b) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kelancaran pertuturan amat penting untuk memberikan kesan penceritaan di samping membolehkan terhasilnya satu perkembangan cerita yang licin dan berkesan. Umpamanya situasi menyeramkan pada waktu tengah malam. Murid yang terlibat sebagai pelakon atau pendengar pula tidak menghadapi sebarang masalah untuk memahami cerita berkenaan. lazimnya murid-murid akan menutup telinga dan mata sebagai refleksi di luar kawalan mereka. panjang-pendek. Ini perlu supaya hubungan cerita dengan cerita. di mana jalan cerita yang perlu didahulukan akan disampaikan di awal cerita dan begitulah sebaliknya. Kefahaman terhadap tema membantu murid mengenal pasti plot cerita. 16 . lebih konsisten dan menyakinkan pendengar. kasar. kelantangan. suara pencerita tadi akan bertukar menjadi garau. (e) Penggunaan bahan rangsangan yang sesuai seperti penggunaan media boleh menarik minat murid-murid terhadap keseluruhan cerita berkenaan. seram dan ditambah dengan sedikit hilaian. Keadaan suara yang sedemikian hendaklah diwujudkan di tempat yang sesuai dengan peristiwa-peristiwa dalam cerita itu. (f) Cerita haruslah mengikut urutan. intonasi. watak-wataknya dan moral cerita dengan tepat dan berkesan. Jika suara ini benar-benar berkesan. Jika perlu gunakan pelbagai bahan rangsangan supaya mereka tidak cepat jemu dan bosan. besar dan kecil dan sebagainya. Situasi ini akan melahirkan satu suasana bercerita yang menarik dan menghiburkan. (g) Semasa menjalankan aktiviti bercerita seorang guru perlu peka kepada tema yang hendak disampaikan. (d) Gerak-geri dan mimik muka juga dapat membantu guru atau murid yang sedang bercerita untuk menyampaikan maksud dan kandungan cerita dengan jelas dan bermakna.

Kelakar dan lucu – Apabila murid dibenar untuk menggunakan gaya sendiri yang kreatif semasa menyampaikan cerita supaya berkesan. Semangat mencuba – Usaha murid untuk memgambil bahagian di hadapan rakan-rakan sebagai pencerita berdasarkan tajuk cerita yang digemari. ( vi ) Kurang stres – Murid rasa sumbangan dan peranan mereka sebagai pencerita atau pendengar cerita dihargai. maka adegan lucu sudah pastinya akan terjadi. (v) Tidak takutkan guru – cerita lebih berkesan. ( iii ) Penutup Cerita (a) Cerita yang disampaikan perlu ada kesudahannya. mimik muka dan gerak badan supaya penyampaian 17 . Guru turut bercerita bersama-sama murid dengan mempelbagaikan suara. f. (b) Perkara yang paling penting ialah kesudahan cerita itu dapat memenuhi objektif yang ingin dicapai guru.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (h) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Penglibat murid perlu menyeluruh dan maksimum iaitu sama ada secara kognitif. semua masalah dan kerumitan watak dapat diselesai. suara dan bahasa badan. psikomotor atau secara lisan dengan memberikan pandangan atau cadangan penambahbaikkan kepada rakan-rakan yang mengambil bahagian dalam aktiviti bercerita ini. Elemen Didik Hibur dalam Aktiviti Bercerita (i) ( ii ) Santai – Murid dapat mendengar pelbagai tajuk cerita yang mereka digemari. Dalam bahagian ini. ( iii ) ( iv ) Seronok dan gembira – Penggunaan mimik muka.

Seterusnya. pengajaran watak dalam cerita boleh dibuat dengan melakonkan aksi watak tersebut. dalam masa yang sama murid lain akan 18 . ( iv ) Aktiviti Kerusi Panas – Dalam aktiviti ini. Sebagai contohnya.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA g. Guru membimbing murid supaya membaca dialog lakonan dengan gaya. konflik. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Cadangan Aktiviti Lanjutan (i) Aktiviti Menyanyikan Cerita – Isi dan fakta yang diperoleh menerusi cerita. nada dan intonasi yang betul. digubah menjadi senikata lagu seterusnya dinyanyikan bersama melodi yang digemari. seorang murid akan diminta menghayati dan mendalamkan watak dalam sesebuah cerita. kemudian murid ini akan ditempatkan di kerusi di hadapan rakan-rakan. Tujuannya menceritakan peristiwa yang berlaku dari permulaan cerpen. Dalam aktiviti ini. ( ii ) Aktiviti Lakonan Cerita – Murid yang dipilih diminta melakonkan semula watak berdasarkan jalan cerita menggunakan perkataan sendiri mengikut pemahaman dan penghayatan mereka. (v) Aktiviti Improvisasi – merupakan lakonan spontan yang terdiri daripada kumpulan kecil. Untuk tujuan ini. muridmurid perlu mengkaji dengan teliti aspek perwatakan. Ramlee. persoalan dan tema yang terdapat dalam cerita tersebut. dan peleraian dalam cerita berkenaan. yang skripnya diolah daripada isi atau peristiwa yang terdapat dalam cerita berkenaan. beberapa unsur seni dipilih dan digunakan secara serentak pada masa yang sama. Teknik ini akan jadi lebih menarik jika diiringi muzik ‘minus one’ lagu berkenaan. ( iii ) Aktiviti Ceritadra – Aktiviti ini bermaksud mengubah suai petikan cerita kepada bentuk drama. murid-murid lain bertanyakan soalan-soalan yang ada kaitan dengan watak yang dipegang oleh murid yang sedang duduk di kerusi panas berkenaan. Contoh cerita ‘Sang Kancil dengan Sang Buaya’ yang dinyanyi menggunakan lagu ‘Aci-Aci Buka Pintu’ nyanyian P. latar tempat dan masa. ( vi ) Aktiviti Pemaduan Seni – bermaksud aktiviti yang menggunakan beberapa unsur seni untuk menghidupkan cerita yang disampaikan. Jawapan murid perlu menjurus kepada cerita atau peristiwa dalam cerita berkenaan. Aktiviti ini memerlukan murid mendalami dan menghalusi isi cerita dan seterusnya mengubahnya kepada skrip drama.

beraksi sesama sendiri. 1. nada dan sebutan yang betul.4. Kamus Dewan (2000) mentakrifkan lakonan sebagai perihal memainkan sesuatu drama. Kebaikan Aktiviti Lakonan (i) Membolehkan murid-murid bertutur dengan gaya. Ia dilakukan oleh watak-watak tertentu sebagai mencerminkan keadaan sebenar. intonasi. sandiwara dan sebagainya. melaksanakan aktiviti bersama dan sebagainya.4 Lakonan dalam Didik Hibur Di sekolah. 19 . Aktiviti Lakonan Definisi Lakonan Lakonan merupakan aktiviti. berhibur dengan gelagat rakan sebaya. Mereka akan tertarik dan teruja untuk berlakon jika guru merakam lakonan tersebut dalam bentuk CD atau VCD dan kemudian dipersembahkan semula di hadapan rakan-rakan mereka.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] melukis gambaran watak manakala sekumpulan murid lain akan menyanyikan lagu tentang watak berkenaan. suara. Walaupun aktiviti berlakon ini berjalan secara tidak formal tetapi ia pasti membantu meningkatkan kemahiran murid-murid untuk berbahasa dengan baik. ( ii ) Murid-murid dapat menggunakan bahasa dalam situasi dan konteks tertentu dengan cara yang betul. melahirkan pandangan. berlakon merupakan salah satu aktiviti yang sangat digemari oleh muridmurid kerana dijalankan dalam situasi bermain dan santai. 1. atau meniru cara dan bentuk kegiatankegiatan yang berlaku dalam hidup masyarakat. Untuk aktiviti lakonan.1 a. b. atau pergerakan tubuh badan atau segala bentuk perlakuan yang meliputi segala kegiatan hidup manusia. murid-murid biasanya diberi peranan untuk berdialog secara bebas.

( viii ) Mengikis perasaan rendah diri. c. pengalaman dan buah fikiran. bertanggungjawab dan boleh bekerjasama dalam satu kumpulan. guru haruslah memiliki beberapa prinsip tertentu ketika mengendalikan aktiviti berlakon.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iii ) ( iv ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Melatih murid-murid bertutur menggunakan bahasa yang kemas dan teratur. dan senang difahami oleh pelbagai peringkat murid. kreatif dan kritis. ( ix ) Melatih murid memahami pelbagai aspek kehidupan menerusi lakonan sebelum mereka menghadapi keadaan sebenar. iaitu mudah. 20 . (v) Melatih murid menjadi pendengar yang baik dan mampu memahami apa yang didengarinya itu dengan tepat. ( ii ) Berlakon memerlukan tema yang sesuai dengan pengalaman dan kebolehan mental murid serta boleh dijalankan dalam situasi yang sebenar. Prinsip-prinsip Berlakon Untuk memastikan aktiviti ini berjalan lancar. kehendak. ringkas. Melatih mereka berinteraksi atau berhubung dengan orang lain untuk menyatakan perasaan. malu dan pelbagai sifat negatif lain kepada sifat positif seperti yakin. ( vii ) Mendorong pembentukan pemikiran murid yang aktif. jelas. seperti berikut: (i) Aktiviti lakonan hendaklah menepati objektif pengajaran. ( iii ) Dialog dalam lakonan haruslah menggunakan bahasa yang sesuai. tegas dan sebagainya. ( vi ) Menyuburkan semangat kekitaan. iaitu untuk mempertingkat kemahiran dan kebolehan berbahasa dalam kalangan murid. berkesan dan memenuhi tujuan pengajaran dan pembelajaran.

d. Jenis Lakonan Aktiviti lakonan dapat melatih murid-murid untuk bertutur dengan baik. kemudian diminta keluar ke hadapan dan guru 21 .MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iv ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Aktiviti ini hendaklah dijalankan dalam bilik darjah. 1.Murid diminta untuk melakukan suatu permainan yang pernah mereka buat sebelumnya seperti bermain bola sepak. badminton dan sebagainya.1 Mengujarkan (mengucapkan) dialog dengan sebutan dan intonasi yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara melalui lakonan secara didik hibur. emosi dan fizikal berkembang secara seimbang. guli. layang-layang. e.2 Mengujarkan dialog dengan sebutan dan intonasi yang betul dan jelas tentang sesuatu perkara serta menggunakan bahasa badan dengan kreatif melalui lakonan secara didik hibur. Guru hanya boleh membetulkan kesalahan murid selepas persembahan lakonan tersebut supaya tidak menganggu perjalanan lakonan atau membunuh minat serta semangat berlakon dalam kalangan mereka. Ada beberapa jenis lakonan yang boleh dilaksanakan oleh guru dalam bilik darjah. iaitu: (i) Lakonan Berdasarkan Permainan Lakonan jenis ini biasanya dijalankan tanpa perancangan. (v) Semua murid dibenarkan berlakon secara bebas. ( vi ) Murid-murid digalakkan melibatkan diri sepenuhnya semasa aktiviti lakonan itu supaya kemahiran intelek. Murid yang telah dipilih secara rawak. Lakonan yang memerlukan peralatan yang sukar dibawa ke bilik darjah perlulah dielakkan. Standard Kandungan Kurikulum (i) Mengujarkan bahasa yang indah dan menggunakan bahasa badan dengan kreatif melalui lakonan secara didik hibur. 1.

Misalnya apabila guru menyebut perkataan duduk. Manakala murid lain akan memerhatikan pergerakan yang sedang dilakonkan dan meneka apakah jenis permainan tersebut. Berpandukan gerak-geri pelakonnya. ( ii ) Lakonan Spontan Merupakan lakonan yang tidak dirancang dan dijalankan tanpa skrip. ( iii ) Lakonan Bisu Lakonan jenis ini hanya menggunakan pergerakan anggota badan tanpa dialog. kuda berlari dan sebagainya. hakim menjatuhkan hukuman kepada pesalah dan sebagainya. menyapu sampah. Berbagai-bagai aksi lain boleh dilakukan seperti menyebut perkataan ‘saya tidur’. menjemur padi. Sebelum berlakon.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] meminta mereka untuk melakonkan permainan tersebut mengikut gaya dan kreativiti sendiri. Contohnya perbuatan membelah kayu api. peranan masing-masing diperjelaskan dan guru perlu memberikan gambaran suasana dan peristiwa yang hendak dilakonkan itu sebelum murid melakonkannya secara bebas. permainan. menjual ubat. dalam masa yang sama guru akan melakonkan perkataan tersebut. Guru menyebut beberapa perkataan atau perbuatan. ‘saya sedang bersikat rambut’. ‘ayam dan musang’. berlain layang-layang. mandi di sungai. situasi atau gelagat haiwan kesayangan. dia akan duduk di atas kerusi. Seterusnya mereka diminta menceritakan kembali gerak-geri yang dilihat menggunakan perkataan dan ayat sendiri. Biasanya melibatkan dua orang pelakon atau lebih. murid-murid lain diminta meneka apakah yang dibuat oleh pelakon berkenaan. ( iv ) Lakonan Berkait Sesuai dijalankan kepada murid-murid tahap satu atau rendah. Contoh lain ialah permainan ‘pukul berapa datuk harimau’. dan sebagainya. Contohnya adegan berjumpa doktor di klinik. melaporkan kehilangan barang di balai polis. ‘saya 22 . Muridmurid diberi peluang berlakon menggunakan ayat sendiri secara semerta iaitu lahir daripada fikiran mereka sendiri. Sebaik-baiknya guru menjelaskan terlebih dahulu situasi yang perlu dilakonkan seperti jenis pekerjaan di rumah.

Situasi ini boleh ditukar ganti dengan meminta murid pula yang menyebut dan melakonkannya atau guru menyebut perkataan. Melalui aktiviti ini. Semasa pemilihan dijalankan. Sama ada untuk memberi peluang lakonan sekali lagi atau membuka peluang kepada murid lain. dilakukan selepas murid-murid mendengar sesuatu cerita atau kejadian. (e) Sebaik-baiknya guru berikan motivasi atau rangsangan dan elakkan mengkritik atau menyalahkan murid-murid sehingga membunuh minat dan keinginannya untuk terus berlakon. Tidak memerlukan persediaan yang rapi dan guru berperanan memberikan nasihat dan cadangan sahaja manakala murid bebas berlakon menggunakan perkataan sendiri. Terdapat beberapa perkara yang perlu dilaksanakan guru sebelum menjalankan aktivitii lakonan jenis bersengaja ini. (d) Ulasan dan komen boleh diberikan guru selepas selesai aktiviti lakonan supaya sesi lakonan murid tidak terjejas. murid-murid yang terpilih bolehlah melakonkannya secara bebas sebagaimana dikehendaki oleh jalan cerita berkenaan. iaitu lakonan tidak bersengaja dan lakonan bersengaja.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] berjalan’ dan sebagainya. Lakonan tidak bersengaja merupakan lakonan tidak formal. (v) Lakonan Berskrip Dijalankan dalam dua bentuk. murid dapat melihat perkaitan antara percakapan dengan lakonan yang dijalankan. dan pelakonnya adalah murid-murid secara beramai-ramai dalam bilik darjah. (c) Setelah guru menjelaskan peranan setiap pelakon. (b) Seterusnya. Manakala lakonan jenis bersengaja pula memerlukan perancangan teliti di mana murid-murid diberi skrip lakonan berdasarkan cerita-cerita yang dipilih oleh guru. 23 . pemilihan pelakon dijalankan oleh guru. (a) Jelaskan kepada murid peranan sebagai pelakon dengan menceritakan peristiwa yang hendak dilakonkan atau memberikan skrip untuk diteliti. pastikan peluang berlakon diberikan kepada semua murid dan tidak hanya tertumpu kepada murid pandai dan cergas sahaja.

24 . ‘Syair Burung Pungguk’. ‘Jangan Tinggal Daku’ nyanyian P. ( vi ) Lakonan Boneka Guru memperlihatkan beberapa contoh boneka (puppet) dan melakonkannya. syair dan nazam sesuai untuk murid-murid sekolah menengah. murid-murid diminta mendengar dengan teliti dan mengenalpasti isi penting dan kesalahan bahasa. guru akan memilih puisi-puisi yang sesuai dengan tahap murid. murid-murid dikehendaki melakonkan satu pergerakan mengikut baris-baris seperti yang terdapat dalam puisi berkenaan semasa puisi berkenaan sedang diperdengarkan. Justeru. seloka. ( vii ) Lakonan Nyanyian Lakonan jenis ini memerlukan lagu sebagai bahan rangsangan dan sesuai dilaksanakan di semua peringkat sama ada rendah atau menengah. Ramlee dan sebagainya. Berdasarkan senikata puisi tersebut. Pelbagai versi dialog boleh dibina berdasarkan boneka berkenaan dan lakonan jenis ini amat sesuai untuk menyampaikan pelajaran kepada murid-murid yang pemalu. Contohnya. guru perlu menjelaskan apakah peranan dan suasana yang perlu dilakukan oleh pelakon. manakala gurindam. ‘Bukan Kerana Nama’ nyanyian Ramli Sarip. Semasa boneka berkenaan dilakonkan. ( viii ) Lakonan Puisi Lakonan puisi dijalankan oleh murid berdasarkan pembacaan puisi. guru memasang pita rakaman yang mengandungi ‘Sajak Ke Makam Bonda’. ‘Seloka Pak Kaduk’ dan ‘Gurindam Dua Belas’. Sebelum aktiviti jenis ini dijalankan. Sebelum aktiviti ini dijalankan. Contohnya lagu ‘Ayah dan Ibu’ nyanyian Sudirman Arshad. Penggunaan sajak dan pantun sesuai untuk murid-murid sekolah rendah. pelakon hanya perlu menggerakkan anggota badan dan mimik muka tanpa berkata-kata kerana sepanjang tempoh lakonan tersebut diiringi lagu yang diperdengarkan kepada mereka. mereka digalakkan membina skrip mudah dan kemudiannya melakonkan sendiri menggunakan boneka berkenaan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (f) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Guru boleh menyediakan beberapa peralatan sokongan seperti topeng dan pakaian yang sesuai supaya lakonan murid lebih realistik dan berkesan. Bagi muridmurid sekolah menengah.

kemudiannya melakonkan semula peristiwa yang telah dibaca di hadapan rakanrakan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( ix ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Lakonan Cerita Guru boleh mendapatkan bahan berkenaan menerusi buku cerita yang terdapat di perpustakaan atau bilik darjah di sekolah. Mereka kemudiannya diminta melakonkannya di hadapan rakan-rakan. Guru dan murid membincangkan secara ringkas isi dan jalan cerita. ( ii ) Sesi Berlakon Pada peringkat ini murid-murid telah mengetahui tugas dan peranan masingmasing. Caranya mudah kerana beberapa orang murid yang dipilih akan membaca buku berkenaan sehingga tamat. Bezanya hanyalah pada pergerakan pelakonnya sahaja yang bersifat statik atau setempat. Pembaca skrip boleh terdiri daripada murid-murid yang telah dikenalpasti oleh guru. Sivik dan sebagainya. (x) Lakonan Kaku Lakonan jenis ini menyerupai ‘pantomime’ iaitu melibatkan seorang pembaca skrip dan pelakon. Prosedur Menjalankan Aktiviti Lakonan (i) Sesi Pernyataan (Permulaan) Pada peringkat ini. f. Agama. Guru boleh memperluas pengetahuan murid-murid dengan menggunakan buku-buku cerita yang mempunyai tema yang pelbagai seperti fiksyen Sains. guru akan memilih murid-murid untuk diberikan peranan tertentu. Komen secara membina boleh dibuat selepas sesi lakonan berkenaan tamat. Selepas itu. guru akan memberi penerangan tentang prosedur lakonan yang akan dilaksanakan. 25 . Biarkan mereka melakonkan cerita berkenaan menggunakan bahasa sendiri dan guru hanya memerhati serta mengenalpasti sebarang kesalahan dan kelebihan yang berlaku. Kesihatan. peranan watak dan cara melakonkannya.

guru terlebih dahulu menayangkan sedutan cerita ‘Seniman Bujang Lapok’ menerusi komputer dan LCD. murid-murid dikehendaki menghasilkan terlebih dahulu skrip mudah menggunakan perkataan sendiri. Perbincangan boleh dijalankan antara guru dengan murid. Tidak stres – Murid sukarela untuk berlakon. Seronok dan gembira – Banyak aktiviti lakonan dan gerak badan. d. Ramlee dan sebagainya. ( iii ) ( iv ) Semua murid diminta mendengar dengan teliti dialog yang digunakan. Perbincangan tidak hanya berfokus kepada kelemahan sahaja tetapi juga kekuatan persembahan berkenaan. Dalam sesi ini guru akan menyatakan beberapa kesalahan yang telah dilakukan. Elemen Didik Hibur Dalam Lakonan a. b. e. Contohnya murid melakonkan semula bab dalam filem lakonan Seniman Agung Tan Sri P. g. h. Santai – Murid berpeluang mendengar pelbagai tema cerita yang digemari seperti ‘Seniman Bujang Lapok’ karya Tan Sri P. ( iii ) Sebelum sesi lakonan ini dijalankan. Kelakar – Murid berlakon menggunakan dialog sendiri. Guru memilih beberapa skrip yang baik dan meminta beberapa orang murid untuk melakonkannya di hadapan rakan-rakan. Ramlee. Sebelum mereka melakonkan bab yang dipilih. 26 . f. Tidak takut – Guru turut berlakon bersama-sama murid. atau murid dengan murid.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( iii ) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Sesi Perbincangan Sesi ini diadakan selepas murid-murid selesai berlakon. Semangat mencuba – Murid berpeluang memegang watak yang digemari. Cadangan Aktiviti Lakonan (i) ( ii ) Murid membuat lakonan ringkas iaitu meniru gaya pelakon terkenal. c.

Fungsinya terdapat dalam hampir kesemua aspek kehidupan manusia seperti kegiatan berunsur ucapan. Tiap-tiap baris kalimat itu terdiri daripada lapan. Manakala Hashim Awang (1984) pula mentakrifkan pantun sebagai sejenis puisi lama yang mengandungi empat baris ayat atau kalimat pada tiap-tiap rangkap. dan penghayatan seni masyarakat Melayu dalam zamannya. Bunyi akhir baris pertama mestilah sama dengan baris ketiga dan baris kedua bersamaan dengan baris keempat. menyebabkan pantun terus digemari. (2000) pantun merupakan sejenis puisi lama yang terdiri daripada empat baris dalam tiap-tiap rangkap yang mempunyai pembayang dan maksud. sembilan. ulasan atau sebagainya tentang lakonan yang telah dijalankan. 1. Kesemua pantun yang dihasilkan oleh masyarakat Melayu tradisional memperlihatkan pemikiran masyarakat yang menghasilkannya. Aktiviti Pantun a. Pada hujung tiap-tiap baris mestilah ada persamaan bunyi atau rima. Definisi Pantun Menurut Kamus Dewan. ( vii ) Sesi perbincangan dijalankan dengan murid-murid yang tidak mengambil bahagian akan membuat komen. 27 . Pantun juga menggambarkan latar hidup. Jadi rima pantun itu dikatakan berbentuk abab.5 Pantun dalam Didik Hibur Pantun merupakan salah suatu bentuk tradisi lisan yang masih wujud sehingga kini. seni. sepuluh atau sebelas suku kata. ( vi ) Lakonan tersebut boleh dirakam menggunakan CD atau VCD dan ditayang atau diperdengarkan semula kepada murid-murid lain. Komen bukan sahaja dari sudut negartif tetapi juga yang positif. budaya dan pendidikan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA (v) [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Murid-murid lain diminta dengar dengan teliti dialog yang digunakan dan dalam masa yang sama kenalpasti kesalahan bahasa yang ada.

Kegiatan ini mendorong mereka memupuk daya kreativiti dengan menghasilkan karya seni. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Kebaikan Aktiviti Berpantun (i) Melatih murid supaya peka kepada keindahan. (v) Melatih murid-murid untuk menghasilkan pantun dua kerat ciptaan sendiri yang semakin dilupakan masyarakat. 28 . menyusun dan menyenaraikan idea. Kesedaran ini penting supaya murid-murid menghargainya sebagai sebahagian karya seni yang amat bernilai dalam kehidupan. kehalusan dan kesenian bahasa yang ada dalam pantun dua kerat. ( iv ) Memberi peluang murid-murid untuk menikmati pantun dan memahami maksudnya secara keseluruhan. Cara ini boleh membantu murid-murid untuk mempertingkatkan perbendaharaan kata di samping membantu memperkukuh kemahiran berbahasa mereka. masej dan pengajaran yang terdapat dalam pantun dua kerat dengan cekap dan pantas.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA b. ( iii ) Membolehkan murid-murid mengesan maksud. ( ii ) Melatih murid memahami dan mentafsir bahasa yang mengandungi pelbagai makna dalam pantun dua kerat. ( vi ) ( vii ) Mendedahkan murid-murid dengan pengalaman baru iaitu bidang kemanusiaan. ( viii ) Menyuburkan minat murid-murid dan dalam masa yang sama dapat menghidupkan imaginasi murid-murid semasa membaca pantun dua kerat. Membolehkan murid-murid belajar bahasa lisan dalam suasana yang menyeronokan kerana terdapatnya unsur-unsur santai dan berhibur. Ini membantu menambah kecekapan kefahaman mereka.

( iv ) Pilihlah hanya pantun yang mudah dan senang untuk difahami. perkembangan emosi. ( vii ) Pantun tersebut perlu mengandungi olahan bahasa yang baik supaya menolong mempertingkatkan kemahiran berbahasa murid-murid. ( viii ) Pantun yang dipilih harus mudah dibayangkan oleh murid-murid dan jika boleh dapatkan pantun-pantun yang ada dipersekitaran mereka terlebih dahulu. intelektual dan minat. Puisi yang terlalu panjang dan kabur perlu dielakkan. Tujuannya supaya murid-murid tidak terlalu gairah menggunakan pelbagai ungkapan yang kurang sesuai walaupun penggunaannya agak jenaka. iaitu untuk mempertingkat kemahiran dan kebolehan berbahasa dalam kalangan murid. ( ii ) Pantun digunakan perlulah menggunakan bahasa yang sesuai dari segi kebolehan berbahasa murid-murid. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Prinsip-prinsip Berpantun Untuk melaksanakan aktiviti secara berkesan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA c. mental. tetapi akhirnya merosakan bahasa itu sendiri. bakat dan minat murid. Penggunaan pantun dua kerat yang tidak beretika perlu dihindarkan. 29 . Ia bermanafaat dan dapat menyumbang kepada proses pembentukan peribadi mulia murid-murid. ( vi ) Pantun dua kerat yang baik adalah pantun yang menggunakan unsur-unsur alam semula jadi sebagai pembayangnya. Pantun yang mempunyai struktur dan persoalan yang menarik haruslah digalakkan penggunaanya. ( iii ) Pantun yang dipilih juga perlu sesuai dengan peringkat dan mengikut kebolehan. (v) Pantun yang dipilih mestilah terdiri daripada pantun yang bermakna kepada murid-murid. guru perlu berpegang kepada beberapa prinsip berikut: (i) Aktiviti berpantun hendaklah dirancang supaya menepati objektif pengajaran. ( ix ) Bimbingan guru perlu semasa murid-murid menjalankan aktiviti mencipta pantun dua kerat.

1. Lain dulu lain sekarang. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Standard Kandungan Kurikulum (1) Melafaz dan memahami puisi dengan intonasi yang betul menggunakan bahasa yang indah secara didik hibur. Lain orang lain hatinya. Tak sungguh orang tak kata. 1. Dahulu parang sekarang besi. Jenis Pantun Dua Kerat (i) Pantun Kasih Sayang Lain dulang lain kakinya. Lain hulu lain parang. Buah beluluk buah kepayang.2 Melafazkan pantun dua kerat dengan intonasi yang betul serta memahami maksud pantun yang dilafaz menggunakan bahasa yang indah secara didik hibur. Dimakan mabuk dibuang sayang.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA d. 30 . Daripada cempedak biarlah nangka. Tak tumbuh tak melata. e. Daripada tiada baiklah ada. Anak dara pergi ke kedai Rindu di hati rasa nak longlai ( iii ) Pantun Kiasan Banyak udang banyak garam. Dahulu sayang sekarang benci. Banyak orang banyak ragam.1 Melafazkan pantun dua kerat dengan intonasi yang betul secara didik hibur.

Hati terang senang faham. panggang di atap. Ajaib hairan hati tafakur. Cekur dang gamit. Hilang pisau berganti parang. Satu dua tiga empat. Mengata orang dia yang lebih. Kalau tak kenal diam. Secupak nasi setahil berangan. Ratib-ratib buluh nipah. 31 . Sudah tahu bertanya pula. Orang tak hendak kami tak ingin. ( iv ) Pantun Nasihat Pagi petang siang malam. Pinggan tak retak nasi tak dingin. Ikan tokak makan meranggung. Sudah garahu cendana pula. Sedap tekak badan menanggung. Duduk inding enggang tap. Tersepak kaki terkehel tangan.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Sebab pulut santan binasa. Taptibau puyuh padang. Paku dulang paku serpih. Umbut mayang letak di batu. Rambut mengerbang banyak kutu. Murai gila jadi tekukur. Senduk di dinding. Siapa cepat dia dapat. Sebab mulut badan binasa. Kalau tak cengal giam. Sudah ratip hendak upah. Mintak cekur beri kunyit.

Guni kapur kirim pak mertua. Nyanyi di dapur kahwin orang tua. Kerbau mandul banyak lemak. Kura-kura dalam perahu.papat. Pat-pat nya. Pura-pura tidak tahu. Kerbau kurus banyak tulang. Tuku takal pengancing pintu.loro. Pergi sekolah mesti belajar. Matahari tinggi perut pun lapar.tujuh dan lapan.telu. Melayu lari Jawa dapat. Tua-tua keladi. Siapa cepat dia punya. Ayam bulat makan padi beras. (v) Pantun Jenaka Kapal belayar dalam semak. Makin tua makin menjadi. Sici.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Lima. Siakap senohong gelama ikan duri. Perut lapar semua enak. Budak nakal memang begitu. Bercakap bohong lama-lama mencuri. Tinggi rendah panjang lebar. Kayu lurus tengah ladang. Pokok tinggi buruk akar. Bangun lambat dapat laki malas. Gendang gendut tali kecapi. 32 .enam. Hujung bendul dalam semak. Kuat bersenam sihatkan badan. Kenyang perut suka hati.

Matahari masuk bulan keluar. ( vii ) Pantuan Kepahlawanan Kembang jarak kembang jagung. Keli masuk ruan keluar. Kalau boleh mahu lagi. Ada hajat taruh dalam hati. Prosedur Menjalankan Aktiviti Pantun Dua Kerat (i) Sesi Permulaan Pada peringkat ini. guru menjelaskan apakah yang dimaksudkan dengan pantun dua kerat berserta contoh pantun yang lazim digunakan dalam masyarakat Melayu. Ada beras taruh dalam peti.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA ( vi ) Pantun Budi [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Orang berbudi kita berbahasa. Selepas itu. Ada budi boleh dibalas. Kalau tak mati boleh balas. Ayam berkokok alamat nak siang. Orang memberi kita merasa. Untung habis modal lesap. Kalau padi taruh sama beras. Guru boleh membincangkan secara ringkas tujuan dan firasat disebalik penggunaan secara meluas pantuan jenis ini dalam masyarakat. ( viii ) Pantun Alam Kayu bongkok di balik tiang. Terima kasih daun keladi. Ada ubi ada batas. f. Mereka 33 . murid-murid dibahagikan kepada beberapa kumpulan tertentu. Berani bawak berani tanggung. ( ix ) Pantuan Perniagaan Berniaga buluh kasap.

( ii ) Sesi Main Peranan Pada peringkat ini murid-murid diajar cara melafazkan pantun dua kerat dengan gaya dan intonasi yang betul. atau murid dengan murid. 34 . Elemen Didik Hibur dalam Berpantun a. Tidak takut dan kurang stres – Guru turut mengambil bahagian dengan berpantun bersama-sama di hadapan murid-murid. Biarkan mereka cuba melafazkan pantun berkenaan beberapa kali mengikut gaya dan bahasa badan masing-masing. b. f. ( iii ) Sesi Perbincangan Sesi ini diadakan selepas murid-murid selesai menjalankan aktiviti melafazkan pantun. g. Perbincangan tidak hanya berfokus kepada kelemahan sahaja tetapi juga kekuatan persembahan berkenaan. d. Santai – Murid berpeluang mendengar pelbagai jenis dan tema pantun dua kerat yang sering digunakan dalam masyarakat Melayu. Kelakar – Murid membuat pelbagai aktiviti menggunakan perkataan dan kreativiti sendiri. Semangat mencuba – Murid berpeluang mengambil bahagian beberapa kali mengikut jenis aktiviti yang digemari. Motivasi – Pujian guru dan rakan-rakan menyebabkan usaha mereka dihargai. Guru hanya memerhati serta mengenal pasti sebarang bentuk kesalahan atau kelebihan yang ada. c. e. Perbincangan boleh dijalankan antara guru dengan murid.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] kemudiannya diminta mencari seberapa banyak pantun dua kerat dalam buku rujukan atau menerusi internet mengikut tema yang telah ditetapkan. dan dalam masa yang sama mencari maksud pantun menggunakan perkataan sendiri. Komen secara membina boleh dibuat selepas sesi lakonan berkenaan tamat. dengan bimbingan guru dan pita rakaman. Dalam sesi ini guru akan menyatakan beberapa kesalahan yang telah dilakukan. Seronok dan gembira – Banyak menggunakan aktiviti seni dan gerak badan semasa berpantun.

seperti berlakon kaku. 35 . membuat komen. Guru perlu pastikan kumpulan tersebut tidak hanya dianggotai oleh murid-murid yang pandai sahaja. Walau bagaimanapun pendekatan didik hibur merupakan satu pendekatan yang baik dan berkesan yang diperkenalkan kepada murid-murid sebagai kaedah alternatif menguasai pembelajaran Bahasa Malaysia secara santai dan berhibur setelah kerajaan memutuskan bahawa PPSMI dimansuhkan dengan mata pelajaran Sains dan Matematik akan kembali diajar dalam Bahasa Malaysia bermula 2012. ( iii ) Seterusnya guru memilih lima orang murid bagi setiap kumpulan dan meminta mereka membuat beberapa aktiviti yang ditetapkan guru berdasarkan makna pantun dua kerat yang diterima. (v) Akhir sekali guru boleh mengadakan sesi perbincangan. melukis dan bersajak. Sebaik-baiknya mempunyai pelbagai kecerdasan dan latar belakang. menyanyi. [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Cadangan Aktiviti Lanjutan (i) Murid dibahagikan kepada beberapa kumpulan tertentu. Penutup Pada dasarnya amalan penyerapan didik hibur bukanlah perkara yang baru dalam siri pendidikan negara. ulasan atau sebagainya terhadap aktiviti yang telah dijalankan. Tujuan didik hibur supaya sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Malaysia menjadi seronok untuk diikuti murid-murid.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA h. Untuk tujuan penegasan istilah didik hibur digunakan secara jelas sebagai komitmen yang bersungguh-sungguh kerajaan untuk mengaplikasikan pendekatan ini yang diadaptasikan menerusi pendekatan ‘Fun Learning’ yang digunakan secara meluas dalam pengajaran dan pembelajaran Bahasa Inggeris. ( ii ) Ketua kumpulan datang ke hadapan dan mencabut satu sampul surat yang mengandungi pantun dua kerat dengan pelbagai tema yang disediakan guru. ( iv ) Semua murid diminta mendengar dengan teliti dialog dan gerak badan yang digunakan oleh rakan-rakan tadi. bercerita.

Seremban) En. Khairuddin b.Kamus Dewan (edisi ke-3). Kurik Kundi Merah Saga – Kumpulan Pantun Lisan Melayu (Edisi Kedua) (2005). Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. Seremban) Dr. Bahasa Melayu. 5. Lumpur) Pn. (2003). Lumpur) 36 . Alias ( IPG Kampus Raja Melewar. Rafiah bt. E. (Ed. (1994).V. (2009). Kamaruddin Hj. (Terjemahan). Pahang: Jawatankuasa Perayaan Hari Guru Negeri Pahang. 4.D. (1993). Penggunaan drama dalam pengajaran kemahiran mendengar dan bertutur. Sukatan Pelajaran KBSR. (1982). Kementerian Pendidikan Malaysia. Nuruddin (IPG Kampus Bahasa Antarabangsa. Sukatan Pelajaran KBSM. (2001). Penggunaan puisi dalam pengajaran bahasa. K. Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. Jurnal Dewan Bahasa 10: 914-920. Daud (IPG Kampus Raja Melewar. Rahman. Mohd Jonit Mohd Johari.). Dewan Siswa (Bonus) 10: 2-3. Dlm. Guru adalah segala-segalanya. 2. (1999). Bhd. Mohamad ( IPG Kampus Raja Melewar. Azizul Rahman Abd. Yaakub Isa (pnyt. Maridah bt. Peranan guru dalam meningkatkan mutu pendidikan bagi mencapai matlamat wawasan. Juhana bt. (2009). Kuala Lumpur: Pusat Perkembangan Kurikulum. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.MODUL KPKI BAHASA MALAYSIA RUJUKAN [KURSUS DIDIK HIBUR DALAM P & P BAHASA MALAYSIA] Abdul Ghalib Yunus. Kementerian Pendidikan Malaysia.). Kuala Lumpur: Kumpulan Budiman Sdn. (2003). PANEL PENULIS MODUL 1. Husin. (2000). Seremban) Hjh. Dr. 3. Thahir b. Pengajaran Kesusasteraan Melayu dan Kemahiran Berbahasa. Kuala Lumpur : Open University Malaysia. Kemahiran Mendengar dan Bertutur. Pullias. Dewan Bahasa September: 14-20. Baba (IPG Kampus Bahasa Antarabangsa. Syed Lutfi Syed Hamzah. & Young. Bahasa Melayu. Hjh. J. Didik Hibur Dalam Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Malaysia. Nadzeri Isa. K. Guru yang efektif. Noresah Baharom et al. Kuala Lumpur: Pusat Perkembangan Kurikulum.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful