(SCE 3107 ECOSISTEM DA BIODIVERSITI

)

TAJUK 1 EKOSISTEM
Sinopsis Pelbagai jenis ekosistem boleh ditemui di sesebuah negara bergantung kepada iklim dan kedudukan dari segi latitude dan altitude. Setiap jenis ekosistem tersebut

mempunyai komponen-komponen biotik dan abiotik yang

berbeza-beza tertabur di

lokasi-lokasi yang berbeza. Biodiversiti sesuatu jenis ekosistem berbeza dengan jenis ekosistem yang lain. Setiap jenis ekosistem menunjukkan ciri-ciri fizikal yang berbeza yang merupakan factor penentu kepada jenis-jenis ekosistem tersebut. organism yang menduduki tinggi

Ekosistem yang mempunyai tahap biodiversiti yang

menunjukkan tahap kompleksiti yang juga tinggi. Selain daripada itu, ekosistem yang mempunyai tahap biodiversity yang tinggi juga menunjukkan tahap kestabilan ekosistem yang lebih tinggi. Hasil Pembelajaran

1.Membanding dan membezakan jenis-jenis biom yang berbeza 2.Menerangkan kekompleksian biodiversiti. 3.Mensintesiskan maklumat tentang ecosistem

Kerangka kandungan

ECOSISTEM

Jenis-jenis ecosystem dan lokasi

Kepelbagaian biologi, kekompleksian dan kestabilan

Figure 1.1 Ringkasan Rangka kursus

Di di Hutan Malaysia kebanyakan kawasan hutan tanah pamah seperti hujan tropika ini . Kawasan ini juga menunjukkan panjang hari yang hampir sama sepanjang tahun. Ekosistem hutan hujan tropika Hutan hujan tropika meliputi 6% daripada permukaan keseluruhan bumi. . Ia adalah ekosistem yang unik dengan ciriciri terendam air.(SCE 3107 ECOSISTEM DA BIODIVERSITI) Kandungan 1. tumbuhan dan haiwan yang sama. ii. ekosistem hutan gambut. ekosistem hutan paya bakau.Jenis-jenis Biome yang berbeza Biome adalah istilah yang digunakan untuk menerangkan kawasan di mukabumi yang mempunyai iklim. kandungan nutrient dan oksigen larut pada tahap yang rendah serta kawasan air yang berasid. dimana julat suhunya adalah diantara 20-26 darjah Celsius serta menerima lebih daripada 250 sentimeter padu hujan setahun. Hutan ini terletak di kawasan sekitar garisan Khatulistiwa. Factor Ini menjadikan kawasan ini sangat sesuai untuk pertumbuhan tumbuh-tumbuhan yang pelbagai. Ekosistem paya gambut Hutan paya gambut adalah kawasan hutan yang di penuhi dengan air. ekosistem kolam dan agroekosistem seperti ekosistem sawah padi dan ekosistem ladang kelapa sawit. Hutan ini tumbuh di atas lapisan daun-daun yang telah mati dan lapisan bahan daripada tumbuh-tumbuhan setebal 20 meter. i. iklimnya adalah sangat panas. Faktor latitud adalah kawalan iklim utama di hutan hujan tropika. Di Malaysia terdapat pelbagai jenis ekosistem yang utama diantaranya adalah ekosistem hutan hujan tropika.

di mana 70% daripadanya terdapat di Sarawak. Bahan Bacaan pembelajaran kendiri Gather information from : http://soils. usda. kurang daripada 20% di Semenanjung Malaysia dan yang selebihnya terletak di Sabah.gov/sqy/concepts/soil_biology Create soil food web Rehat Setelah anda menyiapkan latihan dicadangkan anda boleh rehat sebentar yang 1. Dianggarkan terdapat seluas 1.Biodiversiti. Kestabilan ekosistem pula dinyatakan dengan beberapa cara yang berbeza. Latihan Senaraikan perbezaan dan persamaan diantara ekosistem Hutan hujan tropika dengan Hutan paya gambut. berapa banyak variasi genetik atau bilangan jenis komuniti yang terdapat di sesuatu ekosistem. Kompleksiti sesuatu ekosistem bergantung kepada biodiversiti sesuatu ekosistem.(SCE 3107 ECOSISTEM DA BIODIVERSITI) Hutan gambut adalah jenis tanah berair yang terbesar iaitu meliputi 75% daripada keseluruhan kawasan tanah berair di negara ini. Kompleksiti dan Kestabilan Biodiversiti adalah istilah yang digunakan untuk menerangkan bilangan spesies.2. Satu cara adalah untuk .54 ribu hektar tanah berair jenis ini masih kekal di Malaysia.

lebih cepat ia kembali kepada keadaan asal lebih stabil sesuatu ekosistem itu. Tumbuh-tumbuhan di ekosistem hutan hujan tropika ini mempunyai pucuk atau daun muda yang berwarna merah. Kepelbagaian tumbuhan yang tinggi serta tiada banyak spesies yang menunjukkan kedominan yang jelas di ekosistem ini. Haiwan-haiwan ini kadang kala kelihatan seperti daun mati atau daun hidup. i) Biodiversiti. Ada haiwan yang hidup dilantai hutan kebanyakan haiwan di hutan hujan tropika hidup pada tumbuh-tumbuhan ini seperti di kanopi hutan ini. Haiwan–haiwan di hutan hujan tropika adalah sangat pelbagai dan ini terhasil daripada adaptasi mereka terhadap persekitaran mereka. leucomelas mempunyai warna kuning terang dan hitam serta D. . Serangga adalah antara haiwan yang sangat banyak di kawasan ini. Lebih daripada separuh spesies daripada tumbuhan daratan hidup di dalam biome ini. granuliferus yang berwarna merah di bahagian atas serta sisi dan kaki pula berwarna hijau. Sebagai contoh katak beracun dari species Dendrobates auratus yang berwarna putih dan hitam. Kompleksiti dan Kestabilan Ekosistem hutan hujan tropika Hutan hujan tropika ini adalah biome yang terkaya dari segi biodiversiti dan biojisim total. Tumbuh-tumbuhan ini juga sering kelihatan berbunga. Haiwan-haiwan di kawasan ini juga menggunakan warna-warna untuk memberi amaran kepada pemangsa mereka bahawa mereka sangat beracun.Haiwan seperti kupu-kupu dan katak pokok menggunakan kaedah ini.(SCE 3107 ECOSISTEM DA BIODIVERSITI) mendefinisikan sebagai sesuatu sistem untuk kembali kepada keadaan asal selepas diganggu. Kerana kompleksiti ecosystem ini ia juga sangat komplek dan sangat stabil. D. Lantai hutan hujan tropika yang dipenuhi dengan daun-daun mati menyebabkan haiwan-haiwan sebati dengan persekitaran itu serta sukar dilihat daripada atas . Anai-anai adalah sangat penting sebagai pengurai di kawasan ini. Satu daripada adaptasi haiwan-haiwan di ekosistem ini adalah kebolehan melakukan penyamaran yang berkesan.

(1999) Soil Microbiology: an exploratory approach. SENARAI BAHAN RUJUKAN 1. Sumatran Rhinoceros.gov/sqi/concepts/soil_biology/ Chapter 1 The soil food web online 2.usda. Soalan Tutorial Banding dan bezakan jenis-jenis ekosistem yang terdapat di Malaysia. kekompleksian dan kestabilan di Ekosistem hutan paya gambut Kawasan hutan gambut bukan sahaja satu ekosistem yang unik dan tempat tinggal kepada banyak spesies endemik ia juga menyediakan pusat perlindungan bagi lebih daripada 60 spesies haiwan yang disenaraikan sebagai terancam seperti Orangutan. Layari internet Layari internet dan dapatkan tiga jenis ecosystem lain yang terdapat di Malaysia dan tuliskan apakah cirri-ciri utama ekosistem ini serta bandingkan dengan jenis ekosistem yang telah anda pelajari. (2002) Introductory Ecology. Proboscis Monkey. P. and Forseth. . Storm’s Stork and Wrinkled Hornbill. Civet Otter. 3.S. Coyne. earthworms and other creatures. Soil Biology Primer [online].(SCE 3107 ECOSISTEM DA BIODIVERSITI) ii) Biodiversiti. gajah asia.ants. Cotgreave. I. Chapter 2 Global patterns of biodiversity and productivity: biomes. Hutan lembab ini juga berfungsi sebagai bank gen semula jadi tumbuhan. Kawasan ini juga mengandungi banyak spesies yang belum diketahui dan diterokai. Blackwell Science. http://soils. Chapter 4 The macrofauna. M. harimau. Delmar Publishers.

pendebungan Hasil Pembelajaran 1 Menerangkan jenis-jenis kitaran biogeokimia .(SCE 3107 ECOSISTEM DA BIODIVERSITI) TAJUK 2 PERKHIDMATAN EKOSISTEM Sinopsis Perkhidmatan ekosistem adalah proses-proses dimana persekitaran menghasilkan sumber-sumber yang tidak ternilai harganya seperti air yang bersih. balak. Membincangkan perkhidmatan ekosistem. habitat untuk ikan. 2. Mengkaji ekosistem tanah 3. Kerangka Kandungan PERKHIDMATAN EKOSISTEM Kajian kes: Air Kajian Kes : kitaran nurien Figure 2.1 Ringkasan kandungan .

mengubah ekosistem setiap hari diantaranya adalah aktiviti seperti berikut. tumbuhan dan haiwan didalamnya menyediakan perkhidmatan-perkhidmatan kepada manusia yang sukar digantikan. balak. .(SCE 3107 ECOSISTEM DA BIODIVERSITI) Kandungan 2. Adalah sukar untuk mengira berapakah nilai dari segi wang ringgit. makanan dan kesihatan kita diantara kesanya adalah seperti berikut. dan kesan teknologi penghasilan barangan kegunaan). merosakkan. Banyak aktiviti manusia yang mengganggu . Selian daripada itu ia juga boleh diancam oleh kekeliruan tentang keperluan jangka pendek dengan kesejahteraan jangka panjang masyarakat .Mengitar dan menggerakkan nutrient iii. penggunaan per kapita. Menyebarkan biji benih Ekosistem semula jadi . iv.Pengenalan Perkhidmatan ekosistem adalah proses-proses dimana persekitaran menyediakan sumber-sumber seperti air bersih. Menyahtoksik dan menguraikan bahan buangan. habitat untuk perikanan. Walaupun kebanyakan perkhidmatan ini nampak percuma ianya bernilai trillion ringgit Perkhidmatan ekosistem ini amat penting dan mudah diabaikan. Ia boleh diancam oleh aktiviti manusia seperti Kadar perkembangan manusia (saiz populasi. air. ii. Perkhidmatan-perkhidmatan ekosistem yang pelbagai ini memberi kesan kepada tanah. i.1. pendebungaan tumbuhan asli dan pertanian. Menyederhanakan cuaca yang keterlaluan.

2. Kajian Kes: Kitar air Dalam kitar air atau kitaran hidrologi. wap air dan pepejal di pelbagai tempat dalam kitaran air ini. kondensasi. di atas dan dibawah permukaan tanah. Semasa prosesproses ini air melalui fasa-fasa berbeza iaitu cecair. air dan udara. 3. pergerakan air secara berterusan dipermukaan bumi. . baja dan bahan buangan haiwan.(SCE 3107 ECOSISTEM DA BIODIVERSITI) 1. pepejal dan gas. Hakisan tanah Memikirkan Cuba anda fikirkan apakah perkhidmatan ekosistem lain yang boleh dimasukkan serta apakah kesanya jika perkhidmatan ini terancam akibat aktiviti manusia Kitaran biogeokimia Kitaran biogeokimia atau kitar nutrient adalah satu laluan dimana unsure-unsur kimia atau molekul bergerak melalui kedua-dua komponen biotic dan abiotik bumi. Pencemaran tanah. Pengaliran racun perosak. penurasan. Unsur-unsur ini dikitarkan walaupun dalam sesetengah kitaran terdapat tempat dimana unsure-unsur ini dikumpulkan untuk jangka masa yang panjang .Penangkapan ikan yang berlebihan 5.pemendakan. Walaupun keseimbangan air di bumi hampir tetap dari masa kesemasa molekul air secara individu boleh datang dan pergi. Air boleh bertukar bentuk daripada cecair. Air bergerak dari satu takungan kepada takungan yang lain seperti dari sungai ke laut atau dari laut ke atmosfera melalui process-proses fizikal seperti pegwapan. Memperkenalkan spesies non native 4. pengaliran permukaan.

Satu contoh semasa proses pengwapan. air menyerap tenaga dari persekitaran dan menyejukkan persekitaran. yang menyebabkan suhu berubah. Air juga terlibat dalam proses mengubah struktur geologi bumi melalui proses hakisan dan pemendakan. Dengan perpindahan air dari satu kawasan tadahan ke kawasan tadahan yang lain. kitar air menulenkan air. Kitar air ini ditunjukan dengan Rajah 2.(SCE 3107 ECOSISTEM DA BIODIVERSITI) Kitar air ini juga melibatkan pertukaran tenaga haba. ia juga memberikan kesan kepada iklim sesuatu ekosistem. dan memindahkan garam mineral ke bahagian bumi yang lain.2 . membekalkan tanah dengan air bersih . Sebagai tambahan disebabkan kitar air melibatkan pertukaran haba . Bertentangan dengan proses kondensasi dimana air akan membebaskan tenaga ke memanaskan persekitarannya. Rajah kitar air menerangkan kesignifikan dalam menetapkan kehidupan dan ekosistem di bumi.

(SCE 3107 ECOSISTEM DA BIODIVERSITI) Rajah 2. Ion Nitrat ini akan digunakan oleh tumbuhan sebagai nutrien atau baja untuk pertumbuhan. mengikatkan nitrogen di udara menukarnya kepada ammonia. Nitrate yang terbentuk boleh digunakan oleh tumbuhan sebagai nutrien. Amonia ini kemudiannya ditukarkan oleh bakteria lain kepada ion nitrat (No2-) . Dua nitrogen oksida di temui di dalam udara hasil daripada interaksinya dengan oksigen. HNO3. NH3. Komponen utama kitar nitrogen bermula dengan unsur nitrogen di udara.2. . Nitrogen diudara telah bertukar menjadi bahan biologi melaui tindakan bakteria dan alga dalam proses pengikatan nitrogen. Nitrogen hanya akan bertindak balas dengan oksigen dengan kehadiran suhu dan tekanan yang tinggi semasa kilat dan dalam tindakbalas pembakaram dalam logi kuasa atau dalam enjin pembakaran internal. Nitrogen dioksida boleh bertindak balas dengan air hujan untuk membentuk asid nitrik. kemudian kepada ion nitral lain (NO3-). Tumbuhan kekacang seperti kacang soya dan kacang tanah membentuk bintil-bintil di akarnya dan dimana bakteria pengikat nitrogen ini . Di antara kitar nutrien yang paling penting adalah kitar karbon dan kitar nitrogen. Kedua-dua kitaran ini merupakan bahagian terpenting dalam kitar nutrien dalam tanah. Asid nitrik. Nitrogen digabungkan dalam banyak asid amino yang akan seterusnya menghasilkan protein. Kitar Nitrogen. Kitar Air. Kajian Kes: Kitar Nutrien Kitar nutrien dikaji dalam bentuk nutrien yang spesifik. dimana setiap nutrien di persekitaran mempunyai corak kitaran yang tertentu. NO dan nitrogen dioksida NO2 terbentuk dalam keadaan ini.

Nitrogen dan Hidrogen bertindak balas di dalam keadaan tekanan dan suhu yang tinggi.3. N2O. : Kitar Nitrogen . komponen Input ke tanah Kehilangan dari tanah Kitar Nitrogen Nitrogen atmosfera Atmospheric fixation and deposition Tuaian tanaman pengikatan industri (baja komersial) Najis haiwan& biopepejal Plant residues Pengikatan Biologi oleh kekacang Volatilization Aliran permukaan & hakisan Plant uptake Denitrification Nitrogen organik Ammonium (NH+) 4 Nitrate (NO-) 3 Leaching Rajah 2. Ammonia may be further processed with oxygen to make nitric acid. Animal wastes when decomposed also return to the earth as nitrates. also known as "laughing gas" . Nitrogen and hydrogen are reacted under great pressure and temperature in the presence of a catalyst to make ammonia. Ammonia is also made through a synthetic process called the Haber Process. is also a greenhouse gas which contributes to global warming. Nitrous oxide. Ammonia may be directly applied to farm fields as fertilizer.(SCE 3107 ECOSISTEM DA BIODIVERSITI) Amonia juga boleh dihasilkan melalui proses sintetik yang dinamakan Proses Haber. To complete the cycle other bacteria in the soil carry out a process known as denitrification which converts nitrates back to nitrogen gas.mild anesthetic. The reaction of ammonia and nitric acid produces ammonium nitrate which may then be used as a fertilizer. A side product of this reaction is the production of a gas known as nitrous oxide.

(SCE 3107 ECOSISTEM DA BIODIVERSITI) Kitar karbon. kerana kehidupan di planet bumi ini adalah berasaskan karbon. ia menggunakan karbon dioksid daripada udara . Rajah : Kitar karbon Kitar nutrient karbon adalah kitar yang paling penting bagi hidupan di bumi. Karbon yang terdapat . Karbon boleh didapati dalam jumlah yang banyak diudara dalam bentuk karbon dioksida. dan menggunakannya untuk membina molekul gula. Bila tumbuhan berfotosintesis . Ini merupakan bahagian pertama dalam kitar karbon. protein dan makanan lain. kanji.

. dan karbod dalam badan mereka dikitarkan kedalam tanah. Apabila akhirnya kedua-dua tumbuhan dan haiwan ini mati. Ini memindahkan karbon dari kehidupan tumbuhan kepada haiwan. atom karbon ke dalam tanah dan kembali ke udara sebagai haiwan yang . menggunakan daging rusa ini untuk tumbesaran dan pembiakannya. memakan tumbuhan. Herbivora seperti rusa menggunakan tumbuhan ini untuk membina . Karnivora seperti harimau mungkin akan membunuh rusa tersebut dan memakannya. memperbaiki dan menggandakan bilangan sel-selnya.(SCE 3107 ECOSISTEM DA BIODIVERSITI) dalam tumbuhan ini boleh digunakan oleh haiwan herbivora. membebaskan karbon dioksida. Bahan karbon dalam tanah ini akan dipecahkan oleh fungi dan bacteria.

carbonates) Secondary compounds (CaP.(SCE 3107 ECOSISTEM DA BIODIVERSITI) Component Input to soil Loss from soil The Phosphorus Cycle Animal manures and biosolids Crop harvest Atmospheric deposition Mineral fertilizers Plant residues Organic phosphorus •Microbial •Plant residue •Humus Plant uptake Primary minerals (apatite) Runoff and erosion Mineral surfaces (clays. AlP) Leaching (usually minor) Soil solution phosphorus •HPO4-2 •H2PO4-1 Kitar fosforus Component Input to soil Loss from soil The Potassium Cycle Crop harvest Plant residues Animal manures and biosolids Mineral fertilizers Runoff and erosion Plant uptake Exchangeable potassium Soil solution potassium (K+) Leaching Mineral potassium Fixed potassium . FeP. Fe and Al oxides. MnP.

Coyne. Cotgreave.) 4 Plant uptake Reduced sulfur Runoff and erosion Leaching Senarai Rujukan 1. Delmar Publishers. I. and Forseth.(SCE 3107 ECOSISTEM DA BIODIVERSITI) Kitar fosforus Component Input to soil Loss from soil The Sulfur Cycle Atmospheric deposition Atmospheric sulfur Crop harvest Volatilization Mineral fertilizers Animal manures and biosolids Plant residues Elemental sulfur Absorbed or mineral sulfur Organic sulfur Sulfate Sulfur (SO. http://soils. P.ants. (2002) Introductory Ecology.gov/sqi/concepts/soil_biology/ Chapter 1 The soil food web [online] Chapter 2 The food web and soil health 2. Blackwell Science. M. (1999) Soil Microbiology: an exploratory approach. Soil Biology Primer [online].S.usda. 3. . Chapter 4 The macrofauna. earthworms and other creatures. Chapter 2 Global patterns of biodiversity and productivity: biomes.